# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/779786009
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779786009
# Lines: 44,138 recognised on 510 of 513 pages, mean confidence 0.91
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 779786009:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
  
ae
ed ett
t
e
a
agies
ae
i
 e
po
dgu
en ster
d
i
a
 
o
b i
u
a
ue
tu
a 
e u
e
es
i
om 
o
a
e
o   
i
s dn
i
 ae
tin
a
oenoca
 
eo
e
e
s
 
 t
nei
ii
t
li 
doe
 in
s .
 
ei
 
e
 vo
i
t
 oi
oi
aq
u
i
dd
a
s
 u
 ve
a
de
ens
s
b 
u
e
s
a
i e
eo
t
e
 
a
e
ame
pa
a
e
 e
i
 s
n
oi
i
b
a
 
vella

## Folio  -  — 779786009:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
seton. Maarg L. 3 -4

## Folio  -  — 779786009:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
CHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeea

## Folio  -  — 779786009:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
-
a
.
.
.
s
CHSISCHE LANDESBIBLI

## Folio  -  — 779786009:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
ACHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee

## Folio  -  — 779786009:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
.
.
ELM LEIBN
CHSISCHE LANDESBIBLIC

## Folio  -  — 779786009:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
VD ESF,
RERVM CORPOREARVMI.
PF
Continens Tractarum seprimum. (t) octauum.
AuCtOrO HIONOR ATO F ABRL, Societ. IESV:
cum indice duplici; primo Tractatuum; Librorum ex Propositionum
Rerum Notabilium altero.
IVNO PRIMVMIN LVOEMPRONIT
C
Sumpribus L AV R ENTII ANISS. O. NI
M. DC. LX L lo
CVM PRIYILEOIO RH 61S.

## Folio  -  — 779786009:0008
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 779786009:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
resna
Illustrissimo es Reuerendissimo
1
CCTTI
 u
EPISCOPO
ATAZIAIZETTO
Eccleliae Rhemen(is Coadjurori.
IONORATVS EABRI FalicicaceMmM.
VOD TTBI non eratum non ac-
Bciderit consiliummeum. Archiepisco-
x
De Illustrissime, de hoc libro clarissi-
moruo nomini nuncupando, an faeli-
citatimea, an verobenienitatic fa-
C
n
cilitati ruae eratulari debeam, incer-
tuS Co anceps dubito: at prudens vtrique rratulabor;
cum Cs faelicitatis mea fuerit, hoc qualecum que obser-
vantia erea te mea arsumentum; je non modonon ab-
nuente, verum eriam benionissime annuente. fieri à me
palam; quod certe quanti à meslat, cocitatione quidem
d 2
(5

## Folio  -  — 779786009:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
es animo, verbis tamen es luieris assequi non possums
fuit humaniaris tua, quantulam cumq; istam officii mei
Cs sincularis; qua de te mihi est, opinionis, eamque publi-
cam restificationem ate acceptari: in hoc ne quid dissi-
mulem, meribi summopere obstrinxisti, cum Cs lucubra-
tiones meas, autheremque ipsum vel inde tuo caudere
parrocinio volueris. Co nonparum lucis ab eofonte, ni-
mirum ab illustri (simopatrono clienti accedut. Liber
docti (simo tuo calculo donatus, munitusque, vel illustra-
cus clarissimo nomines nihil habet haud dubic, quod ti-
meat oltraicensores quippe, quantumvis areut es ori
tici, ruo facile indicio stabunt, cum melius nancisci non
valeant; et si forie aliqui, amuilos inter, refragentur, ina
autboritate territi, non tantum obloqui, verumetiam
vel tantulum mutire verebuntur. Lxcipies icitur beme-
nisoculis, codicem istum, cum meam de illo sidem, ribe
ante aliquoi dies oppigneratam, benignis auribus es ami-
eo vultu accipere dienatus fueris. Tibi demum persua-
deas velim, me tibi addictissimum vuere, (s nihil pra-
termissurum onquam, quod tibi gratum fore mihi com
pertum sic. Scribebam Lucduni Lalendis Septembris
Ara Christiana anno AL. DC. L. +L .

## Folio  -  — 779786009:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
c  ee EA von a mroluerem enmoeun s
e
l
d
dIS
Propoluionum lraclatus lepti.
mieoctau lurlica.
IRACTAT
75
DF M IXTIS PEZFEOTIS.
L. 1B. I. DC Lapidibus ee Magneto.
II. De Mtecallis e aliis Mintis perfectis.
IL.
d. 3. EX3. E.t 3. E963, EX3. EN3. FOC3. EN3. E∞B. EOL S. EHS. EoLB. EXS COC3. EN3. EDCS. EoLB ENS. PH3. E9∞5
PROP. 1. E
L IB E R P R IM V 5,
De Lapidibus de Magnete.
Apis est minrum perfectum, durum, per se minimeli-
ex
quabile, nec instammabile, nec ductile, nec ad fabri-
cam animalis pertinens.
2 Flementa sunt materia remota lapidis.
3Sucous lapidescens est materia proxima lapidis.
4 Praedictus sucens lapidescens percolatione praeparatur.
5In gnibusdam suceus ille alimentirius est.
6 Lapides pretiosiores concrescunt. ex succo defacatiore, es accuratius prae-
ibi.
Cacile exlilatur Etbalio. Guo picolibolos sbblo eit pdb denoreso
S Flinc facile intelligitur, cur quadam lavidescant.
DEx his natura indoles ex remperamenum lapidis explicari es intolliei
dossirea
ibic
ibid.
ibiao
ibuc
Purato.

## Folio  -  — 779786009:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
SZNOPSIS.
10 Zx his omnes apidum proprictates nascuneur.
22 Compides ue plurimum crescunt idque per inxraposicionem, ut aiunt, ex
cepeis scilicet lichophytis.
I2 FoCns, in quo lapides concreseunt, sou generantur, varius est.
23 Forma lapidis non est aliqua enticas absoluca, actionem veram termi-
nans, sed est actus physiens, qui dat esse ret.
24F. X his causa efficiens lapidum fasile incelligitur.
25 Propier diversos fines. a natura lapides sunt insticutb.
16 Ficura lapidum varia est.
27 Cmplicantur ea quae ad marmora perrinent.
18 Lapidis lydii proprierates explicantur.
+96) u pertinent ad silices explicansur.
20 Pxponuntur proprictares C oris.
2Y Perrostilbe suas quoque habot proprietates.
2.2 9ua ad pumicem perrinent explicantur.
23Fophus suas habet proprietats.
24. Lapis specularis suas quoque proprietates habeto
25 Fxplicatur, quomodo calenlus concreseat.
26 Dna pertinene ad Lithophyta exponuntur.
27 Eaplicantur proprieraros Crystalli.
28 Fapliconeur qua ad Adamantem pertinent.
29 Fxplicantur es quae ad alias cemmas perrinent.
30 Maones est corpus mixrum ex materia lapidea, es metallica.
31 Porrio lapidea, qua Mlagneti inest. virrure Maenerica non pollet.
32 Porrio Chalybis viriure illa non poilet.
33 Praeter porrionem lapideam; es metallicam, aliud certium Mlagneti in-
s.
ibido
34 TLinc aliquando Magnes multam vim portionis lapidea habet, e parum
vircuris Mlagnerica.
35 Magnetis affrictu aliquid accedii ferro.
36 Onancumnis aliquid accedat ferro a Maenete, in illo affrictu, manet ta-
men adhuc substantia e esse ferri.
ibid.
37 Duod accedis ferro, ab affrictu Magneris; est aliquid ipsi accidentale.
2O.
35nod accedit ferro, ex affrictu Magnetis, non est qualitas ab solura stro
Ete sumpia.
399uod ferro accedit à Magnete corpus est.
ibid.
40 Corpus illud, quod a Magnese in ferrum craducitur, debet esse terenissi-
mum ex sulcilissimum.
a+ Illa corpuscula, quibus vireus Magnerica inest, sunt oblonea.
42 Tlino facile hec corpuscula suum vas connercunt.
23 Eaplicatur vera Fypothesis viriutis Magnetica.
44 Omne corpus virente Maenetisa instructum habet suos polos.
tono
36
ibia
1b1
ibia
ib
ibia
bit
ibia
ibid.
45 Aime

## Folio  -  — 779786009:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
25 Tinc Poli in Mlagnere non consistunt in puncto indinisibili, sed si Ma
ones probe sectus fuerit, in cemina, eaque opposita facie exrendun.
FHY.
ibid.
4b Si dinidatur Magnes, per sectionem parallelam axi. poli manent in iis-
dem faciebus; in quibus priuserant.
ibid.
5) Quancumuis Maenes in plura frusta, e quomodolibet diuidatur, quod-
libet frustum suos polos habet.
ibic.
A8 Aspectus directus est, si axis perpendioularit er in facies polorum cadet.
31.
49 Ferrum est capax apothecabuiusmodi acuum.
ibido
50 inc ferrum, malleo in loncum ductum, aptius est ad vim Maeneticam.
32.
Si siinc ferrum in enbum, vel in sphaeram malleo efformatum; minus axtum
est
ibid.
52 Si acus ferrea Magnetica vircure instructa iterum malleo ducatur.
vireuse illa spoliarur.
S3 Explicatur, cur e quomodo Maenes aptum sie virtutis Magnetica
subiectum.
ibid.
S+ Disi potest, cur quidam Mlaenetes maiore vi Magnetiea polleant.
quam alii.
S5 Chalybs est subiectum aprius virruris Magnerica, quam vulgare ferrum
impurum.
ibido
Sb Mlagnes, et plurimum, ille saltem, qui melioris est noca, maiore virence
poller, quam Chalybs eriam purissimus.
57 Perrum vireure Maenetica instructum., si probo condescat, illam omni-
no amitris.
ibid.
58 Magnes, qui frequenti malleo plurimum runditur, sua virture, salrem
maiori ex parce, spoliatur.
59 Acus primariae Magnerica est corpus miatum.
6D Aous MagnERISa prIArIBO(AFIAnB C TBrEB
61 Acus illa est rieida.
62 ACus Magnerica primaria eb agentibusnaruralibus corrumpi vix po-
test.
b3 Flinc facile inrelligieur praedictorum subcilitass
b4 Indita sunt ab initio terrestri massa acus illa primaria.
6; Ad eum finem oreatae sunt, ut primum semper aspectum, quaneum est in
seservarent.
66 Pine facile definiri potest, cur acus illa primaris, hanc extremitaieno
versus Boream illam versis austrum connerrat.
ByYis illa, quam adhibet aous primaria, et suum finem obtineet; est imvedus.
2
68 Aeris primaria, ve aspectum Maenericum obtineat, eo motu monceur,
quo facilins moneri porest.
69 Aous illa. dum seso resticuit, mouerur moiu accelerato.
Z9 ine reduetur aens illa, per multas vibrationes se librationos. ibid.
72 Erri sis
1bt
202
3630
ibid.

## Folio  -  — 779786009:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
S Y NOPSIS
2. Frustra essent illa ns primaria nisi aprum subiectum haberent. ibid.
72 Lons illa granes sunt.
73. In omni corpore recipitur. licet omne corpus aptum subiectum non sit ib
74 Bene explicatur in nostra hypotheso, cur virtus Magnerica in omni cor-
pore, in quo recipitur, suum effectumnon praestet.
ibid.
75 Explicari facile pocest; quomodo. virtus. Maenerica communicetur in
nostra hypotho
6Tlinc sape communicatur quo ad entitatem, non vero quo ad effectu. 47
y Flinc bene. intellicitur, quid sit, virmrem A agnericam recipi in aliquo
subiecto Ruener, sen non perseueranter.
ibido
78. Fsinc recto explicantur in nostra hrpothesi, tres illi existendimodi, vir-
turi Magnetica a Cabeo, afficti.
ibido
9 Malta vis illarum acuum aeri admixta est, itemque terras es continuo
exbalatur.
80 Aous illa, quae passim per aera vaeantur, in nativo siu sese sellosant, ni-
si forre impediantur.
eF Terminus motus Maenetici non est in caelo:
82 Termini aspectus es morus Magnetici sunt interrestri elobo.
8 Definiri potest, 2binam terrarum sint pradicti termini aspectus Magne-
tibi.
ibido
84T Linc acus illa primariae, quando sunt. in debito sun sunt per se paralle-
la plano Meria.
85 Redditur ratio, cur acus sub signatore, in cireulo verticali facile mo-
bilis sit parallela axi mundi.
ibid.
86 Lic et poli formamenei non sint termini aspectus Magnerici sunt tamen.
necessarii ad praedictos terminos constitmendos.
87 Terranon est magnus Maenes.
ibid.
ibido
88 Terra elobus proprie dici non potest viriuce Maenerica instructus. 53
89 FIinc virturis Magnetica finis eo non spectat, et olobus terrae in suo
Sin comlineatur.
90 Calum virtute Mapnetica non pollet.
ibid.
9+ Si terra volveretur circa diamerrum Segnatoris; vel alterius circuli
maioris, qui Meridionus non sit; aous Magnetica aspectum es si-
tum non mutarent.
92 cus Maenerica, et in suo, natinoque sin se collocet monerur in dupli-
si circulo, verricali scilicet es FTorizontali, vel in inclinato, mixio
ex etroque.
93 Acus, enins altera exrremitas raneit polum Borealem v. C. Magne-
risita vireure Mlaenerica instruitur, et extremitas illa deinde ad Au
strum se converrat, si libere in circulo verricitatis moneri possit; oppo-
sita ver ad Boream.
ibido
4 Onamvis extremitas acus non eangar polum Borealem Maenetis, mo-
ao in debira distantia, uinsistat acns, et axi Maenerico paral-
dela st.ta vi Magnerica instruitur, et pradicta quoque extremitas
sbol eeror  u
ibido
33Ho

## Folio  -  — 779786009:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
PROPOSITIONNM.
95 Modo acus ferrea polum Borealem Magneiis tansat. lic et axi M ag-
netis parallela non sit, sed in quolibet alio siu, extremitas langens
fiet Austrina, e opposica Borealis.
ibid.
96 Acus ferrea in sien inclinato ad axem posita, licet polum Borealem
Magnetis non tangat. ita lamen vim Magneticam concipit, et ex-
tremitas, quae propius ad pradictum polum accedit, deinde spectet ad
Austrum.
97 FIinc si acus ferrea supra polum Mtagneris eat redeatque; diver sam n
itu, ac in redicu, vim acquirit.
ibido
98 Si acus ferrea ducarur, parallela axi, à polo ad polum, es deinde per
eamdem viam reducatur, eamdem vim, eosdemque aspectus; secun-
dum easdem excremitales acquirit.
ibid.
9 Ferramenta oblonza, quae diu crecta manent, citra omnem magnelis ap-
plicarionem, vircutem maenericam concipiunt.
100 Latremicas illorum ferramentorum, quae deorsum spectat in nostra 20-
na Boreali, ad Seprentrionem de inde converinur.
ibid.
1or Ferrum obloneum, plano Tlorizontali, es Meridiano parallelum, se
diu in hoc sieu recineatur, vim Mlagneticam acquirit, ita vi extre
mitasilla, quae prius Boream spectabat Borealis fiat.
60
102 Siferrum oblongum candescat, atque in linea Meridiana collocetur
donec pristino fricori restitnatur, vireurem Magneticam acquirit,
illagne carremicas Borealis est, quae ad Boream prius spectabat. ibid.
103 Si medium, seu centrum aons ferrea taneat polum, vtraque exrromitas.
cumdem aspectum obtinet.
ibid.
104 FLinc si crux ferrea cangat polum in centro, vel medio sui, vel stella,
vel lamina. sue quadrangula, sive Polyeona sive circularis, extremi-
tates omnes,  peripharia plane euindem aspectum obtinent. ibid.
tos Si acus in contro, vel medio sui a Magnere racta, in eodem medio se
cetur, ac diuidatur, cuinstibet seementi extremitates aspectu diverso
caudebunt.
10b Explicari potest, quid accidat, si circulus in aliquo suae periphariae pun-
eto alterum Magnetis polum tangat.
107 Si ferrum oblonoum in spiram eat, es tansatur alcera spira extremi-
tas, opposici aspectus extremitatibus conciliantur:
ibid.
108 Si excremitas acus ferrea rangat Magnerem, in puncto aquatoris, nulla
virture (en sibili instructa manei.
ibid-
109 Si aeus ferrea extremitas tansat inter aquatorem  polum Birea-
lem, acquirit aspectum dustrinum: si vero inter agnatorem es po-
lum Australem, acquirit aspectum Borealem.
ibid.
sIO Si acusita admoncatur Magneti, et tota tangat in plano aequatoris, nul-
la vireure instructa manet.
II Si acus ferrea ita admoneatur Magneri, et sit parallela axi e punctum
illius medium parum dictet ab aegnatore Maeneris, concipit aspectus
MLagneticos, in contrario siu illi in quo est.
ibid.
222 Si tamen acusferrea, in hoc eodem sim Maeneri admota altera ex-
rremitas

## Folio  -  — 779786009:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
STNOPSIS.
tremilas, ab aegnarore Magneris paulo longius adducta retonea-
rur, unc vim Maeneticam obtinet, secundum illum cumdem si.
cum, quem habet.
64
12Z. Si Maenes sit Sphartons, es huic, in praedicto siu. ferrum admonea-
tur. idem quidem effectus sequitur; sed remissior, es dibilior. ibid.
214 Mocus, quo aeus Magnerica monetur, est suo modo ab intrinseco.
65.
115 Acus Maenetica brenior oiius monetur quam maior.
ibid.
116 Acns Maenetica non monetur, nec a ccelo, nec à Polis, (en Firma-
menti; seu cerrestris elobi, nec a montibus illis Magnericis fiti-
eiis, quos aliqui sub polis collocant, nec a sympathia, nec ab vllo
alio extrinseco, dum illa in suo aspectu se collocat.
ibid.
117 Acus ex ferro solido, malleo ducto es indurato, aptior est ad virrurem
Mlaenericam concipiendam.
218 Ferrum candens non est apcum virimis Magnerica subiectum.
ibid.
66
F29 Ferrum rubigine rectum, quantumuis Magneri aduoneatur; nullam in-
des e el modicam vim Mlaencicam aequirie.
ibido
123 Laceres plus aquo cocti, quiferrugineum quendam colorem induunt, sue-
cessu temporis, virtutem Magnericam concipiunt.
ibid.
X2I. Ious ferrea non racta aliquid vireutis Magnetica habet, saltem ut plu-
rimum.
122 Acus Magnerica, ferrea scilicet. Magnerica virime instructa, qua ad-
instar versorii, in circuls Zlorizontali libere moneri ac verti potest,
se se in linea Meridiana per se constiruit.
ibid.
223 Rous ferrea, virente Magnerica instructa, qua in circulo Verricalili-
bratur inclinat exeremirarem Borealem deorsum, ita ut eum Flori-
contali faciat per se angulum elenationis poli.
124 Yna acus primaria alceri adhaeret.
125 Ena acus primaria ad aliam accedit.
a26 ACas illa, vi ad aliam accedat, movetur ab intrinseco.
ibida
ibrao
727 Empecus quem acus primaria in se producic, ad hunc morum, non est a
partibus terrae, quae ipsi insunt.
128 Impeens ille est a parcibus ionis, quae aeni primariae insunt.
ibido
ibido
+29 Impetus ille Magneriens est lonee perfectior impetu, quem in se gra-
uia procnent.
330V na aens non trahicur ab alia.
ibid.
131 Deus primaria producit in se immediare impetum; non vero me-
diance ella qualitate propria absoluta.
232 Vna acus ita accedii ad aliam. et extremitates oppositae cocant. ibid.
33 Farremitas Borealis onius fueit Borealem alcerins per accidens. ibido
34 2 bi acus ona alceri adharet in debiro sun, es aspectn, non porest ab ea
seinnei, sine aliquo nisu contrario.
135 Si una rantum acns alteri adhaereat, in debico siu, idest secundum
vlcima puncta ecrcemitacum, Magneribus nisus minimus omnium
ib ido
236 A2a105

## Folio  -  — 779786009:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
PR OPOSIT ION VM.
236 Mlaior est adhasionisnisus, si acus alieri adareat, secundum latera
quam si tancum adhaereat secundum exrremitates.
137 inc duarum acuum, quae se se ransunt risus sunt ue porriones superfi-
ciei quae coneitur.
ibia.
138-Jcus, qua sibi invicem secundum longicudinem opponuntur, idque in dea
biro situse aspectu, ad se muicem accedunt si duae funt.
139 Si sunt dua, v el plures acus, qua jam congressae sint, sibique innicem ad-
hareant sese quidem extendunt, es catenam producunt, versus aliam
separatam, non tamen tota cacena eo fereur.
ibid.
140 Onando dua, 2 el plures acus sibi adharent, nisus omnium est versus ali
quod commine seutrum.
141 Flinc recte explicatur aequilibrium Maenericum.
142 Acus non tancum eranitant secundum longirudinem; sed etiam secun-
dum latiendinem.
143 Duo catena ex iisdem acubus constans loncior est, debilior est.
144 Centra Magnetica sunt in subiecto quolibet Mlagnetico.
245 Ex uno cenero ad aliud possunt duci radii Magnerici directu.
146 Ex uno centro ad aliud ducuntur radii obligui.
ibid.
147 Acus ferrea, Maenerica virenre instructa, easdem declinationes ab iis-
dem acubus primariis accipiint.
ibid.
148 Non tancum duo centra Mlagnerica. praedicto radiorum prostunio con-
nexa sunt, verum etiam plura.
ibido
249 Acenero Magnetico radii ica excurrunt, et alias acus quasi venentur.
ibid.
150Vbi eniumur duo subiccta Mlaenerica centrum commune habents
79.
151 Finc fac ile recensebis omnes morus I aeneticos.
ibido
252 Fsi omnes mojus in acum ferream. Maenerica virente instructam, tra-
ducuntur, praeter mocum raptus.
ibid.
153 Si acus ferrea non tacta, ita libreur, et su in aequilibrio, obi deindo
rangitur; e virture Magnetica instruitur, exrremitas Borealis de-
orsum inclinat.
8a
154 Acus ferrea, vireure Magnetica instructa. e in circulo FTorizontali li-
bere mobilis, declinat et plurimum a livea Mcridiana.
ibid.
155 In comimente maior est acuum primariarum copia, quam in Occano,
ibid.
256 Sub eodem ALeridiano, non est eadem declinatio.
157 Fieri potest, immo re ipsa sir, uc multis in locis aens non dectinet à li-
nea MMeridiana.
ibid.
258 Aliquando accidere potest, 2r post modicum decursi spatii intervallum,
Per forium starim muliis gradibus dectinet.
iaid.
159 Fxplicari potest, cur mulris in locis, Verforium declinet ad Orrum.
82.
260 Eaplicari porest. eur multis ii locis, v’ersorium declinet ad occasum
ibid.
1ia
ibid.
20L erol.

## Folio  -  — 779786009:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
S Y HOPSIS
261 Dum ab ora occidua Africa nanicatur versus Drasiliam, haud dubie
in aliquo Aleridiano. Per sorium non declinat.
262 MLutatur declinatio in eodem l0co.
163 Sub Polis nulla verrisitatis vis est.
164 Sub S quatore maxima est verricitatis vis.
165 Inter polos es SEgnatorem, maiores minor est verticilas, prorata.
ibid.
166 Flinc Versorium, sub maiore laticudine magis declinat.
167 Sub polis erigitur Versorium, quod in circulo Meridiano libere librari
potest.
168 Sub A quatore, versorium, quod in circulo Mleridiano libere moneri
pocest, Torizonii parallelum manet.
269 Sub polis, maxima inclinarionis vis est.
170 Sub Sgnarore, nulla prorsus vis est inclinationis.
171 Declinario ab inclinarione nulla est sub polis.
272. Trulla est declinario ab inclinatione sub sE quatore.
273 In minore latitudine per se maior est declinario inclinationis, licet per
accidens fiat, ut minor sit, sub minore lacirudine.
Woclo
174 TTino minor est declinario inclinationis, tum versus Aquatorem, tum
versus polos, e in medio manima; id est in erad. 45.
175 Mrior est declinario inclinationis, quam verircicatis.
176 In mari minor est declinario declinationis, quam in terra.
10Ico.
1.77 Variat in eodem loco suecessis temporis declinario inclinarionis. ibid.
178 Magnetis opera, lineam Meridianum, es lariudinem locorum; per se
cognoscimus;
279 Opera Magneris, coonosci poruit, ab his, qui ab Africa ora soluis-
sent versus occasum. Americam non procul posicam esse: itemque
ab his, quisoluissent a Sinica ora, versus orrum; itemque ab Ameri-
Ca, versus Afrieam:
ibid.
180 Si acus ferrea, Magnerica virture instructa, terrella admoneatur, eo-
dem fere modo se componet, quo se circa terram componeret. 89
282. Si minor terrella quae seilicet facile sustineri possit, maiori. secundum
diversa puncta admoneatur, axis terrella minoris eodem prorsus mo-
do se componet, quo versorium pradictum se componeret. ibid.
1.82 Si admoneatur acus torrellae, a polo ad A quatorem, acus facit semi-
circulum.
9
183 Illa ratio, propter quam, Ner forium inclinat in terra, non est eadem cum
illa propier quam, inclinat in terrella.
ibid.
18 + Vires, quae a duobus arcuons proficiscuntur, sunt ut collectiones aenum,
quae ipsis accubus respondent.
ibid.
285 Praedicta collectiones non sunc vt sinus rectus arcus superioris, ad sinum
versam arcus inferioris.
I.86 Collectiones praedicta acnn sunt et ipsa plana, quae subsunt arcubus. 1b.
2.B7 Fires, qua hinc inde agunt in Persorium non sunt tancum illas quae ab
arcu superiore procedunt.
ibid.
288 irbs
ibia.
ibid.
ibid.
ibia
ibba
0bbo
ibid.
ibid.
ibid.

## Folio  -  — 779786009:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
a88Vires; quae inclinant Versorium sinistrorsum, versus polum, proce-
dentes scilicet ab arcu inferiore, sunt ad vires, quae inclinant Ver-
sorium dextrorsum, versus S quatorem, procedences ab areu supe-
riore simul, s quadrance concinuo, et est semiportio arous inferioris,
ad residuum semicirculi.
ibid.
89 Si Magnes innaret libere Mercurio, ita prorsus se disponit illius axis, Vt
se disponeret Versorium, quod in circulo Meridiano Ce se libere mo-
vere potest.
190 Si Maenes sit perfecte spharicus, es perfecte homogeneus, ita ut vir-
tus obigne aequaliter (parsa sit, modo illius axis debirum sium as-
pectus es inclinationis obtineat, quomodocumque circa axem illum
immobilem voluatur, perinde est, nec sese restituit, es nullum pun-
ctum est, quod porins ad Orium, quam ad Occasum spectare debeat.
ibid.
9I Certis experimenris comperrum est, Magnetem sphaericum. Mercuria
innatantem, non modo semper componere suum axem ad planum
Meridianum, es debitam inclinationem, verum etiam idem semper
punctum, ad Orrum, idem ad Occasum convertere.
792 Si terrella ita constituatur in nanicula: quae sit ad instar coni canr, ve
aais illius set parallelus Florizonti, se se in tali siu constituit, conner-
sa scilicet cymbula, vt extremitas axis Borealis, ad Boream; Au-
stralis ad Anstrum spectet.
193 Si terrella ica in praedictacembula collocetur. t axis sit verticalis, h0c
est faciens anculos rectos cum erorizontali plano; si virtus Magnerica
sic distributa aequaliter, es uniformiter, cymbula quemlibet aspectum
obrinebit.
ibid.
194 Cymbula, cui rerrella imposita est, inata praefarum sicum, scilicet axc ad
punctum vercisale vergente, ita converciur, et idem semper illius pun-
ctum, ad Orrum, idem vero, ad Occasum spectet.
ibid.
195 Refellutur dua rariones, quas duo receriores praefaro effectui assignat. 95
19b Sub polis cylinarus praedictus erectus perpendiculariter, nullum deter-
minatum larus ad Seprentrionem converteret.
297 Si sub Aquatore eylindrus erisatur, explicari porest, quid fiat.
ibid.
198 Si pradictus exlindrus sub Zona Australi erigatur, explicari potest,
quid fiat.
199 Ex hoc effectu, terra immobilitarem aliqui male concludunt,
ibid.
200 Explicatur in nostra hypoch. cur es quomodo ferrum versus Magne-
temferatur.
201 Magnericum vere trahitur. sed non ab alio Magnetico, ad quod. acc e-
dito
202 F inc vera reddicur ratio. cur tantum in data distantia, Magnericum
versus aliud adducatur.
100
203 Virrus a Maenerico diffusa sernat rationem distanciarum permusan-
deo.
2.6d4, 30.

## Folio  -  — 779786009:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
5 Y eO PSIS
204 Si ab una parte Maoneticum trahit, ab alcera minus trahit.
ibid.
20; Si Magnetico mobili, quod prius trahebatur, alierum e regione admo-
ucacur, minore vi, quam prius crahitur.
102
206 ML aenores ciusdem natura, e similes: sunt quo ad virtutem, et moles.
ibid.
207 Si Magneres sunt inaquales, sed similes, es eiusdem naturae, virutes in
distanciis aequalibus, erunt et motes.
ibid.
208 Llinc dici porest, quandonam sit cora virtus, media, seu medioeris, es in-
fina in eadem scilicet catena.
10:
209 Si idem Maenericum mobile sit, cum duplici immobili comparatum,
quorum onum si maius alio ad ducitur à maiore; per radios densio-
res, seu spissiores, quasi in pyramidem desinentes.
ibid.
210 Maenesloneius suam vim producit, interposua aen ferrea, etiam valde
longa.
104
211 Zamina ferri interposira radium Magnericum debiliorem efficit. ibid.
222 Si vero interiecta lamina,  Magnericum ita admoneas, 2t extremo
limbo lamina respondeat, aequali licet cum priore distantia, illud
magis a Mlagnete assicietur; quam si directe ad polum, uti priiss
apBonatu.
107
213 Si ingens ferri massa, vel pondus, libere moveri possit, a Magnerico exi-
ena eriam virrucis monebitur.
ibid.
224 Si Magnerico immobili, aliud Mlaeneticum admoneatur fortior ac ve-
setior virrus enodit.
106
225 Fadem vis est aenerici immobilis, quaecumque facies illius ad Ma-
enericum mobile obuertatur,
ibid.
216 Polus Australis onins Magncrici segnitur Borealem alterius. ibid.
227 Polus Borcalis onius Magnerici fucit Borealem alterius.
107
228 Magneticum, per corpora eriam densissima, suos radios diffundit.
ibido
219 Magnes ferreum procul positum difficilius adducit; quam proximum.
208.
220 Rcusferrea, perexigua virente Magnerica instructa M agnum Mag-
nerem innatans humido erahit.
ibid.
222 Fxplicatur, cur unum Magnericum tam areté adhareat alieri.
ibta.
222 Ferrum, quod adhaeret Mlagneir, totum suum pondus retinet.
109
223 Dum librator Maones vel appenditur, potest sentiri pondus ferri,
quod nondum Mlaeneri adharet.
11C
2. 24 Mlaius pondus ferri Mlagnes sustinet, si adhareat faciei polari, saltem
per (e.
225Yis adhasionis ponderari, vel appendi potest.
ibid.
abid.
22b Ferrum Magneis adhaerens, facilius ab eo separatur, si adducatur per
ipsat ansentem, qua  Aneam cademem perpendiculariter in
+ ob do  fotee aenetis contactus, maior erit adhasio-
nis
illa s quot set ContaCuS.

## Folio  -  — 779786009:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
nis vis.
PROPOSITIONNM
ibid.
228 Ex his facile explicari porest, cur Versorium Magnericum alind Ma-
neticum sequatur, vel fueiat.
ibid.
229 Si torum pondus si ferreum, mains a Mlagnere sustinebitur; quam si
cum ferro, alia materia heterogenea admixia sit.
13
230 Magnes; ouius facirs polares secant auem ad angulos rectos, forcior
est, quam si obliqgue in axem cadant.
ibid.
231 Fiinc derracto scemento, Mlagnes vecetior aliquando redditur. ibid.
232 Non minus à latere oriino, v. G. sustinet pondus, quam à facie polari.
114.
233 Facies Magnelica polira es lanieata aptior est ad hoc ve ferrum ipsi
arctius affigatur.
234 Ferrum polirum MLaeneti arctius adberet.
ibid.
ibid.
235 Tlinc ferruoo seu rubico vecat ne Magneri ferrum adhaereat. ibid.
236 Ferrum non procul à Mlagnete, quem tamen non tangit; collocatum,
aliud sustinet, cuius vix minimam partem, absente Magnete, sustine-
ret.
237 Ynus polus per se non habet maiorem vim sustinendi quam alius,
ibid.
238 Ferrum Maoneri ferrum oripit.
239Pbi Magnes sustinet ferrum suis viribus aequale, si vel minimum fer-
rifrustum Mlaoneri admoneatur. ferrum, quod prius sustinebat, sta-
iim anellicur, es cadit.
ibid.
240 Explicatur; cur Mlaeneri armato; ut aiunt; ferrum arctius adhae-
reat; es quomodo Magnes armari debeat, et res melius succedat.
117.
241 Flins veriusque poli vires eidem ponderi sustinendo applicari possunt.
ibid.
242 Magnes armains maiore quidem vi adhaesiva pollet, minore tamen
tractiua nisi forie ferrum proxime admoneatur.
243 Maenes armatus, interiecto alio corpore subtilissimo, v. g. charta, maio-
re vi adhuc aahaesina pollet, quam non armatus.
244 Magnes aere armatus reddicur debilior.
ibid.
119
245 Ono ferrum dincius Magneri manet applicarum, maiorem vim Ma-
enericam concipit, 5c.
ibid.
24b Si Magnes francatur, vel diuidatur, ducto sciticet per axem plano,
porriones in priore sin, in quo prius erant, coninnei non possunt.
22O.
247 Si Magnes sphericus immobilis sit, cum axe verticali, et alius fu-
nependuius cum axc Verricali illius N: quatori admoneatur; idem
semper punctum ad Maenerem converiet, ac proinde onum
tancum orbem Magnes pendulus; in toro alierius ambin faciet.
ibid.
248 Mnonerica in proprio sim oprime conseruantur, sine sint acus ferrea,
vircute Magnetica instructa, sive sinc Magnetes.
22
249 Ferrum
XTB

## Folio  -  — 779786009:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
S Y N OP5 1S
249 Ferrum eTaeneri adharens, rocula instructum, quantumvis motu cir.
sulari velocissime moucatur. ex Magnete tamen ipso pendet, nec de-
orsum cadit.
ibid.
250 Acus ferrea extremitas , ad polum Borealem Magnetis affricta, fit
Anstralis, si vero paulo post. polum Australem taneat, fit Borealis.
122.
25I Fx hismulii effectus collisi possunt, quos vuleo apud Anthores inne-
nies.
ibid.
252 Fxplicari potest, quid sequatur ex diversis contactibus fili ferrei, quan-
de taneit verumque polum.
253 Si acus suroria lateri Magneris admoneatur, Catim sese componit in
plano Meridiano.
ibid.
254 Si duo Magnerica in polis amicis coniuncta sint, es terrium admonea.
tur, starim illa sejungit.
124
255 Si duo Magnerica humido innatent, erecto avc in Verricali, pi poli
amici respiciunt Zenith, ad sese accedunt: si inimici, sese fugiunt. ibid.
255 Explicari porest, quid fiat, si duo rersoria inxta se innicem collocen-
FUr.
256 Explicari porest, quid srat, si Magnes humido innanet.
ibid
29
257 Si ferrum obloncum non ractum supponatur acni versatili, extremita-
rem Borealem rrabir; si vero superponatur, Mleridionalem adducit.
ibid.
258 Explicatur quid sat, si ducatur pyxis, instructa aon Magnerica, per
eylindrum ferreum obloncum erectum.
126
259 Si ferrum oblongum staruatur Florizonti parallelum, in linea Meri-
diana extremitas illius Australis trahit cnspidem Versorii, es B0.
realis, crucem.
ibid.
263 Si ferrum inter duo MLaenetica accurarissimestamatur; es insta fiat
granitaris compensacio; suspensum manebit.
261 Minor Ntagnes ferrum eripit maiori.
262 Ferrum candens à Mtaenete non trabitur.
163a.
263 Discus lionens ex arboris serraio trunco aqua innatans, ad eosdem as.
pectus sese componit, quos ante in crecto, e vezeco crunco habebat.
ibido
ibid.
litLt

## Folio  -  — 779786009:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
DROPOSITIONNM.
e 175 t it  es 27 27    st it et f t t Y Y is d
6252
2
28
2222512522 5s
L IBER SECVNDVS.
DeMecallis et aliis Mixris perfectis.
PROP.T. F ∞.Ecallum est mixrum perfectum durum in suo statu natu-
rali fossile, saltem ve plurimum, lignabile, malleo ductile.
 130.
2 Metalla constant ex Elementis per se, vel per accidens.
3. Prater elementa non est alia materia simplex.
4 Onidquid metallorum est. seu fuit, ab inicio crearum non fuit.
SHinc facile assignari porest maceria proxima metalli.
6 inc recte Sulphur es Mercurins metallorum materia esse dicuntur, ea-
que proxima.
7 Flino mecallum per sublimationem concrescit.
10tc.
8 Hinc bene explicatur, quod vuleo dicitur, ad generationem metallorum,
marem es faeminam concurrere.
iaid.
9 Prater marem es faeminam generatio metalli communicationem inter
vtrumque desiderat.
ibid.
20 Praeter illos ductus, quibus mas cum faemina communicat, requiruntur
alii, quibus maceria praeparanda conceratur, es colligatur.
234
11 In olcima 2sque eaque pura elementa, metalli generario, seu mixiio non
resoluitur.
ibid.
I2 Meralla in perexiena ramenta, in prima scilicet formatione, seu genera-
tione contrescunt.
23 Sub montibus vt plurimum sunt metallorum fodina.
14 Fractus illi terrarum, sub quibus metallica fodinae latent, sunt saris sce-
riles.
15 Fractus illi, ve plurimum aurâ noxia infesti sunt.
26 Pondus metallorum non modo est a terra, verum etiam at humore. ibid.
27 Explicari possunt qualitares illa, quae concurrunt; suo modo, ad metalli
generationem, es alia causa.
18 Tenae mecallicae aliquando capillares sunt.
29 Forma metalli non est eniicas quaedam absoluta.
20 LTinc forma meralli nullam causan vere ac proprie efficientem deside-
rat. cujus scilicet actio ad oatitarem suam terminetur.
21 In eadem vena e fodina multa metaila sunt simul.
22 Communes metallerum proprietates explicantur.
23 Varia sunt mocallorum species.
24 Duinque sunt metallorum species.
25 Faerema metalla in se innicem converri non possant.
26 Fxplicari pocest, ad quem finem metalla à Placura instituta sint. ibid.
FOI. IV.
2) tact ab
(12. 2522.
s
ibid.
ibid.
1031t0
ibid.
2bia
10dc
2010
ebid

## Folio  -  — 779786009:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
SY NOPSIS
2 Metallum liquari non potest nisi rarescat.
28 F.x omni metallo, vicaloris, aliquae parces avolant.
29 Meralla soluunur ab aquis forcibus, ut vocant.
30 Fodina metaltorum diver sa exhibent siena, quibus cognitis, inveniri so-
lent.
De RuIO.
31 Auri naturae indoles explicatur.
32 Aurum liguatur, es deinde accenditure lcet.
33 Aurum semel accensum difficilius extingnitur, quam ferrum.
34 Aurum ab igne, physice loquendo, destrui non porest, modo nihil alila
addatur.
35 Muliis tamen aliis modis, ausum corrumpi potest.
36 Aurum omnium mixtorum est granissimum.
37 Explicari potest onde sit fanns color auri.
38 Nullo odore. nulloque sapore saltem sensibili pollet.
39 Nullam rubiginem, nullum sgnallarein contrahit.
40 Finc dum acrrectatur aurum, atrectantis manum non inficit.
a1 Molliries facile explicatur.
42 Prae caeteris metallis aurum ductile est.
43 Si per mediam auri bracteolam aspicias, eratam viriditarem videbis
ibid.
44 Lurum, niss resoluatur, nullà vireure medica pollet.
45 Aurum admixio plumbo, caloris vi optime defacatur.
4b Adhibentur quaedam aqua forres, ve aurum ab aliis metallis separetur.
ibid.
47 Aurum a Mercurio adinstar buryri mollitur.
48 Facile explicari porest, quid sit aurum fulminans.
29 Jurum ferc semper in granulis invenitur, illudque purum: tuust alio
vena talis est, ut non auri molem incentem pariat, sed granula ele-
bae vel lapidi admixia.
50 Ex omni corpore aurum educi non potest.
5+ Ars nondum inuenta est, ab hominibus, qua ullum metallum in aurum
converri possit.
52 Reliqua ad aurum spectantia discuriuneur.
DC AIgeHIO.
53 Arcenei natura es indoles explicatne.
54 Propriecate areenri explicanur:
 De StannO
55 Patura es proprietates stanni explicaneur.
De Plumbo.
56 Tacura  proprictares plumbi nieri explicantur
De Are FC Orichalco.
37 Desron pbaurque ArisOriehalet proprictates s
sa.
ibia
ibid.
ibia
ibid.
14C
ibid
tbta
ilia.
ibid.
ibid.
ab1
1B1B.
ibiat
26

## Folio  -  — 779786009:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
PROPOSTTIONNM.
De Ferio.
58 Ferri natura es proprietates explicantur.
De Mercurio.
59 Fydrareyrum, vel argentum vinum seu Mercurius est quoddam se-
mimerallum.
DeScibio.
60 Explicatur nacura es indoles stibii.
De CerusTa.
62 Eaplicatur nacura es indoles Cerussa.
62 Faplicantur proprierares quorumdam mixtorum metallisorum.
Chalehrancum.
63 Eaplicanur propriecates atramenti surorii.
De Alumine.
6+ Nacura Aluminis explicatur.
Desale.
65 Natura Salis et proprietates explicantur.
De Sulphuro.
66 Sulphuris natura es proprierates explicantur.
DerTierO.
67 Explicantur proprictates Wieri.
De Vicro.
68 Natura ex propriecates virri explicaneur.
De Bicumine.
69 Natura es proprietares bituminis explicaneur.
Devirrure Flecrica.
70 F uplicatur vircus clecriba.
180
RACTATVS

## Folio  -  — 779786009:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
2to 2s 2t 2e 2, 4 2te 4 2, 2 4 2   4 a 2  
22. 2. 5 12, 2. 5152
  enml.a
F2 22.
25
3
DE CORPORE COELESTL
L. IBER. I. De Planctis.
2.2E
II. DeScellis ee aliis corporibus calestibus.
III. DeMlocucorporum caeleltium.
e3. Eo 3. E03. E∞3. E03. E23. E~). E∞3. E∞3. E93. E_B. E9C3. ECG. E_3. Ere3. E3. E93. EACZ. EH3. E3.
L IBER PR INYS.
DE PL AN F. TIS.
PROP. 1.  O est spharieus.
2.
De Sole.
Explicantur aliquae rationes, propier quas soli feura spha-
ricamaita est.
3 Sol apparet aliquando ellyprieus.
4. Sol est formaliter calidus.
5 Sol est verusienis.
6 Sol non est purus ienis.
Sol non est alind corpus simplex.
8 Finc corpus solare aliquod mixtum est, cui scilicet ienis inest.
9Mlixcum illud mulca cerra constare debet, idest corpore valde denso. 2.27
20 Mixeum illud multo eriam igne aut salcem medioeri constat.
I1 FInmore quoque medioeri constat.
12 Si aliquod mixcum ex sublunaribus, ad id muneris apeum est, ex hypo-
EZ Corpus Colare, si alignid ex mixris sublunaribus est, hactenus scilicet
14 Sol est instatu corporis liguidi.
25 Sol per se habet superficiem aequalem es lavem.
26 Sol est elobus tocalis.
27 Sol suo modo est incorrupribilis.
28 Ouidquid sol ad extra, ec ainnt, prastac, totum illud motu. luce, (5 calo-
re vraestat.
29 Sol non est animatus neque viuit.
20 Sol non habet fibras maeneticas, quibus alios planetas, modo ad se addu-
eat modo a se amoneat, eosque secum in orbem rapiat.
ibid.
2L 30115
2.19
toid.
226
ibid.
ibid.
ibid.
itido
2bid.
228
ibi
ibid.
2
8
thest illua ponnanm est..
cognitis, aurum est.

## Folio  -  — 779786009:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
2i Solis magniendo nondum fuit demonstrata es vix probabiliter ostensa.
ibid.
22. Cerrum est solem esse maiorem luna.
23 Certum est solem esse maiorem terra.
24 Singularis solis finis est terrestri elobo famulari, sive mediate sive im-
mediate.
25 FLinc sol agit in alios globos.
26 Sol suum finem asse qui non potest, nisi moucatur.
27 Datur distancia solis à cerra maxime inter omnes connaturalis.
28 Si sol eidem semper orbica in suo motu diurno insisteret, suum finem mi-
nime consequeretur.
29 Sol deliquium patitur ab interposirione luna.
30 Sol maior circa Florizontem aliquando apparet.
31 Frplicatur facile, cur solem oculo libero. Rixoque obturu aspicere non
possimus.
32 Explicatur apparens radii solaris tremor es quasi fernor; proiecti sci
licet in planum oppositum: post traiectionem es refractionem factam
in rubo optico.
33 Aliqui effectus explisantur qui vuleo cribuuntur soli.
34 Luna est spharica.
DCLnMa.
35 Lura non est corpus simplex.
36 Luna est corpus mixcum ex elementis.
37 Luna est corpus opacum.
38 Luna illuminatur à sole.
39 Enna nihil prorsus propriae lueis habet.
40 Lucula illa quam luna praefere, est lumen a terra reflexum. seu repereus
sum ad Lunam.
ibid.
4+ Lucula illa aliquando mutatur: nempe pro diverso rerre tractu, plus vel
minus luminis reftectitur.
42 Sectio luminis es umbra denticulata esse videtur es quasi lacera.
ibid.
43 Luna superficiem asperam es inae qualem habet.
44 Summi montium verrices macis splendent.
45 Flinc mulca phaenomena Lunaria ad suas causas Physicas reducunent
ex iis scrlicet, qua per cubum opricum exploraca es derecta sunt ibid.
4b Lunares macula humiliores sunt.
47 Lunares maculae maiores salsem lauigatam superficiem habent.
48 Prater maculas sunt etiam valles, ac profunda specus.
49 Praecer maculas es valles sunt eriam ombrae.
50 Si Cunaris discus perfecte lauigaens esset, lonee obscurior videreeur.
Si Luna multa corpora sublunaria b umectat.
ibid.
52 Fieri non potest et corpora humectentur, aucto scilicet pondere s
mote,
ibid
ibid.
ibid
ibia
ibid.
1B2a.
1bid.
10
ota
2624.
ibid.
teta.
ibid.
ibid.

## Folio  -  — 779786009:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
SXNOPSIS.
mole nis humore assaso.
53 ilo etamor ab ipsa Luna derinatur.
54 Multa vis humoris Lunari elobo inest.
(5FLumor ex Furari elobo edusitur, solarium radiorum qu
2S
5b Pro diuerso solis aspectu, plus vel minus humoris, ex Lunari eiobo, a ra-
diis solaribus non educitur.
57 Vapor, qui ex Lunari globo educitur, ubi auolat, moeu mixio meucturs
ibid.
58 Ille vapor, qui per lineam perpendiculariter in orbitam Luna caden-
tem sursum excruditur loneins a elobo Lunari recedit, quam qui ex-
eruditur per tangentem eamdem orbitam.
ibid.
59 Fieri potest, vt aliqua humoris educti porrio, obi deinde concrescit, terre-
stri, quam Lunari globo proxior sit.
60 Vbi aliqua humoris educti porrio terrestri, quam Lunari elobo propior
est es tandem concrescit, non amplius versus Lunam, sed versus ter-
ram a propria oranitare fertur.
ibid.
6+ ZIinc manifesta rario, cur in plenilunio, maior humoris sopia, e Zmari
Elobo in terrestrem derivetur.
ibido
62 Fanca vis humoris ex Luna educi non posset, nisi sint in Luna vastis-
si ma aquarum recepiacuta.
63 Porrio illa in disco Lunari, quae in scupulos es praruptos montes assur-
sit est dura e solida.
ibid.
64 Porrio vero liquida lunaris globi infima est, equali superficie es rersa.
255.
65 Lnnares macula fxa es maiores sunt aquarum Lunarium conceries.
ibid.
66 Finc Luna est corpus partim solidum es durum: pariim liquidum es
humidum
ibid.
67 FIinc non mirum est, si maculae aliquando tantulum contrahi videantur.
256.
68 In Lunaribus aquis non sant pisces.
C9 F xplicatur agnarum illarum indoles.
70 Durior porrio Lunaris globi est forie lapidea.
71 Expdicantur rationes cur Lnna eamdem faciem ad nos semper obuer-
tat.
22 In Lnnari globo nulli sunt incola, nulla animalia, nulla planta.
73 Circa Lunam nubes non concresenni.
74 Flinc neque imber, neque grando, neque nix in elobum Lunorem cadit.
259.
75 In Lunari globo nulli fontes scaturiunt.
76 Flumina in orbe Lunari non currunt.
7y Papor Lunaris obi concrescit, e Luna propingnior est, in Lunam des-
cendit, ad instar rennissimi e insensibilis roris.
8 Nullus est marinus aestus in Lunari elobo.
J Luna non est ostreum nes continet ostrea formaliter, vel eminenter. 262
D Luna
betibo
ibid.
ibid.
ibid.
bid.
ibid.
ibid.
roia.
ibid.
ibid.
26C

## Folio  -  — 779786009:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
PR OPOSITIONNM.
80 Luna est minor terra.
8L Explicantur quae ad deliquium Lunae perrinent.
82 Explicatur finis proprer quem Lunaris sphara creata est.
83 Cuna extra deliquium diversos colores aliquando praeferi, in varia tem
porum praesacia.
84 Luna duplicemrespectum dicit; ad terram scilicet es ad solem.
85 Non modo eamdem faciem Luna ad terram obuerrit; verum eiiam iM
eodem situ.
8b Explicantur quae perrinent ad librationes Luna,
87 Fxplicantur diversi effectus Lnna in sublunari mundo.
88 Aliquot quasita quae ad Lunam perrinent expediuntur.
De Venere.
89 Venus est globus totalis, spharicus, muliis, alebris asperatus.
90 Non habet Venus lumen proprium.
9i Venus modo supra modo infra solem est.
92 Tlin. verissima causa omnium phasium Veneris.
93 Venus est corpus durum es solidum cocum, immo es scabrum.
94Cerio dici non porest, en qua materia sit: si tamen aliquod ex nostris
mintis est, forie metallum est.
95 Explicari porest finis propier quem Venus creata est.
obV finem hunc consequatur, it a moveri debet, et tum circa terram, rum
circa solem ire videatur.
97 Venus es Mercurius sub sole visi sunt adinstar macula saltem Meren-
rius.
9B In reneris disco aliquae maculae obsernantur.
99 Sol quidem in Venerem aeit, tamen vix quidquam ex ea educit, quod in
terrestrem elobum derivetur.
De Mercurio.
100 Fxplicantur qua ad Mercurium pertinent.
DeMatC.
1O1 Explicantur quae pertinent de Martem.
Delouc.
102 Explicari possunt quae ad Tonem pertinent.
DeSaturnO.
203 Explicantur quae ad Saturnum spectant.
De AAtris Lonialibus.
104 Fxplicaneur quae perrinent ad astra Tonialia.
2d5 Explicantur quae pertinent ad satellites Saturni.
ibid.
it
26
ibid.
ibid.
ibid.
ibid.
ibia.
ibid.
abia.
ibid.
ibia.
ibid.

## Folio  -  — 779786009:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
i YEI O PSLS
te eta utue 2ts rts nea rts rsu  Yts qta  f t t et et rec t
25252.25252552..
2222222. 2s2. 52 Sesi
LIBER SECVNDVS.
Dc Scellis et Reliquis C orporibus caelesibus.
s
De Scellis.
PROP. 1I. Tella sunt corpora dura es solida.
2. Sunt corpora quasi spherien, hoc est scabra es quasi po-
 hodra.
3 Scellae con sunt corpora lucida se d illuminata.
4Vix definiri porest ex qua materia constent.
5Flinc diversi diver sarum stellarum colores.
6 Explicari potest, propter quem finem, stellae creatae sint.
7 Stellarum a globo terrestri distancia maxima esse debuit, qualis revera
est.
ibid.
8 Cum stella per rubum opticum videntur; ad instar Rtammae apparent.
287.
9Assertur veraratio, cur stellae de die non videantur.
10 Si sola esset puxilla explicario. obiectum minus appareret, nulla scilicet
habiia crystallini ratione
28E
I Si maior crystallini porrio derecta sit, extremi radis oblignius cadunt.
ibid.
12 Ouo vero radii obliquius eadunt in erystallinum, distractiores deinde in
rerinam proiiciuneur.
28
13 Tdine si quis de nocte stellas per exiguum foramen aspiciat, ita parnas
videt. vi prorsus enanescant.
Z4 FLinc si aliqua arre, puxilla de nocte contrahatur, stella eriam ex oculis.
enanescit.
15 Flinc maturino tempore, illucescente magis ac magis diurna luce, stella
imminui videntur. donec amplius non appareant.
26 ZTyeme, per noctem, plures videntur stella, eaque maiores.
27 Fs altissimo puteo, per diem, stella videri possunt.
1S Scellae videntur maiores, quam par sit, posita scilicet illarum distantia; es
mole seu diametro.
29 Scella circa axem proprium voluuntur.
20 Fxplicatur racio micationis.
22 Instellis diversae (unt micationum species.
2.2 G)uaruor praedicta micationum species, vel differentia ad suas causas phy-
sivas reducuntur.
23 Cum plus aequo micant stella per noctem, proximum inbrem praesasiune.
293.
24 P er hyememstella magis micant.
25 Eaplicacur cur stella parum luminis diffindant
1bb cb
ibic
ibid.
ibid.
Et
ibiao
dc
ibid.
263d.
ibid.
ibid.
ibido

## Folio  -  — 779786009:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
PRODOSITIONVM.
2b estella suumnem obtineant, moneri debent circa terram.
27 In suo motu, maegualiter moveri debent.
Stella non vinunt.
 s stellatum inpuxus distincti scilicet ab o o o,
30 Siella nebulosa  macula anstrales; secundum aliguos det ex Materia
constant, parum apra ad lumen reflectendum, vel superficiem lauiea-
De Nonis Scellis.
LpQua da nenas stellas pertinent.
De Via Lactea.
32 Faplicantur quae ad viam L acteam periment.
De Comeris.
3 Explicantur quae ad Cometas perrinent.
De Mlaculis Solis.
4Cp qua aa maculas solares pertineni.
DeCaelo.
ibid.
ibido
ibid.
196
ibido
0
 ad nos esque diffundunt.
dissimam habent.
ibido
tts atat dita e alteset edou braloct etet croeodornbis Aub E obtestbo elo
ut Srd bebes aelt1b.
313
.

## Folio  -  — 779786009:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
CLit
SXHO PS IB
e 2t+ it
E
i
e
ets ee de r de Htc rt rs 
ste2 1232. 52. 522.12.222. 122. de 2. 2s
E IBER TERFIVS.
DeMoribus Corporum Calectium.
Neclus potest caelestes spharas movere:
on repurnat esse aliquod corpus, quod se se moneat ab
 intrinseco, motu circulari.
3 Motus circularis non est minus simplex, quam rectus.
4. Si Dens, vel Ancelus globis caelestibus impetum necessarium impressisset,
ad hoc et suos orbes acerent, praedictus impetus sensim sine sensib.
destrueretur.
5Praest quidem caeclestibus moribus aliqua intellicentia, licet ab intellicen-
iia caelestes orbes non monerantur.
C Caelestes globi casu minimemouentur.
Perpetuo monere, atque in orbes agere caelestes spharas, forre minus di-
num Angelis munus esse aliquis putaret.
D Clobi caelestes ab intrinseco monentur actine, ab extrinseco directive.
323.
Motus circularis solis non est acceleraens, nec recardatus.
20 Cum tanta velocitare sol statim ab initio moneri non poinit.
22 Sol ipso Rtarim inicio motu circulari motus non fuit.
22 Flinc sol acgnisinit eradum illum summae velocitatis, quem habet. ita.
23 Moru tancum recto hune velocitatis eradum aequirere potuit.
24 TLinc sol inirio motus est motu recto.
2.5 Sol motus est moinrecto, toto illo tempore, quod necessarium fuit, ad ac-
quirendum illum velociratis eradum, quem modo habet.
26 Nallus est morus rectus sine termino.
27 Primus locus, in quo sol creatus fuit, ab ipsa voluntate creanris depen-
dons fuit.
ibido
28 Supposica rali mole solis es tali moru, datur necessario distantia maxi-
me connaturalis.
ibido
39Sol crearus est, vel supra, vel infra praedictam distantiam connaturalem,
quam deinceps mediam, vel me dioerem appellabo.
2OV bi sol ad mediam distantiam moru recto pervenit, illico caepit moneri
moru proprio circulari.
ibid.
21 VBi mobile aliquod moru accelerato, ad suum terminum pernenit, nisi
deinde impediatur eam dem lineam prosequitur moeu recardato. ibia.
23 Idem mobile moveri potest aequabilimote, ic et inagnalis appareat. 3ZY
23 TTinc idem mobile, moru agnabili, minorem circulum cirius percurrit,
quam maiorem.
ibido
2ri sol moveri saepit moeu circulari, deinde motus est aequabiliter. ibids
2.5. 
2610b0
2C
se 2 s   5
23225Vcd 42d
ab10
32
idica
2E
6034
ibid.
ibid.
edia

## Folio  -  — 779786009:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
PROPOSITIONNM.
25 In eadem media, distantia, in qua moin circulari moneri caexit, sol dein-
de non mansit.
26 Decrescit prior illa dererminatio, eo fere modo, quo decresceret impetus
in moru retaraato.
ibid.
27 TIme forre plus temporis sol posuit, recedendo amedia distantia, quam
ad illam accedendo, a primo creationis poncto.
ibido
28 Flinc forte minus sparii dicit secundus recessus, quam primus accessus.
333.
29 Flactenus illa aequalium accessuum es recessuum continuata series es
successio, cum eodem velocitatis gradu, moiuque circulari aequabilis
duranit, durabitque in posterum 2sque ad consummationem saeculi.
ibid.
30 Sol non fuit crentus in apogeo, nec in perigao, nec in media distantia.
ibid.
31 Sol creatus est supra aposaum.
ibid.
32 FLinc jam habetur morus. solis mixtus ex circulari aeqnabili es recto ab
apoeao ad perieaum, es vicissim, accelerato es recardato.
334
33 F his redditur ratio physiea primi motus recti, hoc est accessus annui
ad pericanm, es apocaum.
34 Morus ille rectus, primus scilicet est inaqualis, reduci tamen facile po-
test ad caCno5.
ibido
35 Duando sol est in apocao tardius perficit suum circulum diurnum.
quam in media distantia, es cum in hac, cardius quam in perisao.
ibid.
26 Sol prater primum illum motum rectum ascensus scilicet es descensus,
es moium circularem, debuit habere alium motum rectum, scilicet
declinationis, quem sccundum rectum appello.
37 Si sol in aequatore creatus fuisset, es primum circulum in eodem de-
currisset, nulla esset causa, propter quam, versus tropieos deslnaret.
ibid.
38 FTinc in alterutro Tropicorum creatus est.
39 Sol in Trovico cantri productus est.
ibla.
40 Sol creatus est in Tropico Caneri, ad 180. grad. longicudinis circiter
339.
4+ Morus circularis versus occa sum ab ortu determinatus est.
ibid.
+2 Sol a Propico Cancri versus SE quatorem noua determinatione per
morum rectum declinanit.
3 4O
43 Fic motus a Propico Caneri versus Sgnatorem, est naturaliter acce
leratus.
ibid.
4+ Vbi sol pervenit ad A guatorem in eo non sistit; sed aequali tempore, es
spatio, ab eo. motu recardato recedit.
45. Flic motus est cardissimus, si cum morn circulari comparetur.
35
46 Seiri non potest quantum spatium excursum sic. per primum morum re-
Etum.
47 Dinc morus solis est mineus ex duobus rectis es circulario.
0dvevo
30100
342.
Sp aTim

## Folio  -  — 779786009:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
S Y HOPSIS
48 Spatium primi accessus est maior spario primi recessus, in hoc moit de-
clinationis, posito scilicet apocao, in Tropico. C aneri.
ibea
aq Finc plus temporis consumitur in accessu, quam in recessu. ibia
50 Fdinc facile dici porest, quanam sit proportio remporum accessits es re-
cessus.
SI Fa his facile explicatur anomalia hoc est inaqualitas motus solaris an
nui.
52 Nunguam mutatur declinario solis.
53 Non muratur excentricitas solis.
S4 Locus Apocei monetur apparenter.
55 Sol monetur onico morm circulari, aquabili, ab oriu ad occasum; s
eantula declinatione.
56 Corpus caeleste aequabili motis suos asit orbes.
57 Omnes anni Tropici sunt aequales.
58 Sol praeter motum ceneri habet morum orbis. seu curbinationis.
59 Lunares motus explicanMr.
60 Veneris motus explicantur.
6I Mercurii motus explicantur.
62 Fxplicantur motus Martis.
63 F aplicantur quae periinent ad motum lonis.
64 Fxplicantur motus Sacurni.
65 Eaplicantur aliguae passiones communes moribus sgu minorum
Planctarum.
66 Fxplicantur quae ad morus stellarum pertinent.
67 Fxplicantur motus Cometarum.
68 Fxplicantur motus satellitum Saturni.
69 Fxplicantur quae perrinent ad motus sacellitum Ponns.
70 Laplicantur quae pertinent ad mocus macularum solis.
Diorestio AAtronomica
In quae verra quies adstruitero
lbia
bida
ibia
39.
401
402
40.
40
X5ICA

## Folio  -  — 779786009:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
h
4)
eM
S0
esI
)
65
87
Ht
102
AB3
9
Zom. IV.
vr
 Sne uti. LG L AVE ABCLK
A
eiOE,

## Folio  -  — 779786009:0036
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 779786009:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 127 lines, status machine
(. Fig. 12
12 tu 0 0 a se.
(9)
D ∞. JH
8 a
C.
E 2l
F
F
21 A
Z2jI +N
a siloe t
Mii 17
11
ol
bse ese
PS0
 ac
3)
(iAi) 12 s∞
p
+
+L
L a
00 1 8 E 0
o
p 5  n,
  eosovi nst
1-
A
4
D
T +
etx
ut u
X
a B 18
0
X
Du
27
P 86
H F BL p. 1 eA
a
s
sx
 au  Ed e X I
De
∞11  C
33 _ F 1  =E
D
18
et e  4
  5e
Io
32
(28 s 
55
6O
1e
os
nt L  t (a)
..... .. . . . . . . . . . A
Tab. d Eract v e vit. X
a a
C t a =431
N, t x =K
TL 1 10
E+
c
P . X . 7....... . . q
.. .
16
il d et 02 la  0 et =
26]
E. e 
25
j
S
q
6 S
C
= =  B a c 0.
A
40
A
at
5
Pe a e
1) O052
7
37 (C)  a 6
a
15
se d
P. 0. a 8
etix
u
113a
82) u a j  24
et . u 23
le 34
e 
. )
se
E.
x
 uta ro d esspo, (e s+ (+
 + 12
 5
0
 so  a ut  c
58
lE
c isiio
B AN A K
t
X
D +  a Tt ZK 2 v
1 +0 (20
17
D
C
5
V
a) e) 20
e

## Folio  -  — 779786009:0038
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 1 — 779786009:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
D
TAIV
D L
S
PEREECTIS.
L IBF R P R LMVS
DE E APIDIBVS ET M AONETB.
~N
st
 AFOM L A5 tandem invilemuS, cenrabimus
F marmora, lapillos cademus; durior erie cractario.
nis maceria, noncamen inde Philolophia nostra
 rigelcer; moltioris adinstar scalprura, in mareria
a
derissima ludere porerie; sed ne quod maximé
lingulare est, in hoc libro omictam; de Magnere hic 250, do
quo mulri lane hactenus scriplerune: Gilbereus, Cabcus,
Kirkerius Grandamicus, Zucchius, Carresius, eec. crudice,
plene, docte: Fgo vero non ica; led meo rultico modo, tami-
liari mechodo, rem hanc discurio, et ex iactis principiis effectus
omnes, ca, ni Fallor, Facilicare, et simplicirare explico, ve haC
mihi dumcaxaerimenda sic; homines enimita fere vel a na-
cura comparaei lunc; vel arce instienti, refacilia quaque De-
pligamr, et difticilia contra maeni Fasiaur: F80 lane non asten
Zom. IY.
eiorn
NI

## Folio 2 — 779786009:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
PE ZSICSE YRACF. YII
cior, led in parres contrarias co; id forre hebeci ingenio epi-
buendum, quod cum subciliaminime assequi possic, crassiora
palpat, ex Facilioribus adhaeret: quidquid sc, in eo saltem me-
cum, crudire Lector, convenies, rix esse in cora Phylica
aliam cractationem, quae plus curiolicaris, re HC loquar, et
admirarionis habear; se d plurapraetari luverAuum est.
Lapis est miarum perfectum, du-
rum, per se minime lignabile, nec
instammabile, nec duetile, nec ad
fabricam animalis pertinens: IIaec
propolcio detinitionis loco este
Porest; quare lingulae illius ParteS
modica explicarione indigere vi-
dentur; dicitur primo mixtum; nec
onim lapis el elemeneum, VE COn
Cac ex resolurione; nempe in alia
reloluitur; dicieur perfectum; quia
nec vilum elementum ica praedo-
minatur, re illius nomine lapis
appellari poltic, nec est pars consti-
curiua alcerius mixti; nam in lapi-
dem alia mixta non reloluuneur;
igicur mircum imperfectum non
est; igitur perfectum; haeC COn
Aane ex iis qua diximus iract. 2. l.
2. dicitur durum; quod cerre pa-
tet ad lenlum; quis enim lapidem,
qui durus non eller, unquam vi-
dit; dicieur minimé liquabile per se
nec enim lapis liquatur; quia ve
corpus liquetur, debent partes ita
diltolui, rein communi medio na-
tene; quod in lapide Aeri non po-
cest, ve dicam paulo post; dixi
perse, quia propier mecallum, vel
aliud quidpiam, quod liquabile sIC
admixrum, lapides aliquando li-
quari videntur. Dictum est praete-
rea, non instammabile; nec enim
daxis canram rim halicus ignei lup-
pedicac, re inttummari poltit, nile
forre aliquid percorini succi in-
Aammabilis admixcum sic; addicur
non ductile; lapis enim malleo po-
tius Frangieur de cerieur, quam du-
cirur; denique lubnectitur, ad fa-
bricam animalis minime pertinens;
quia ossibus illa fere eadem aerri-
buta competerene, quae lapidibus;
Ex his lapis probe distinguicur a
merallo, quod liquelcie, e mal-
leo ducirur; a lucco, qui liquel-
cie; a ligno, quod accendieur;
ab ossibus, quae 2d Fabricam ani-
malis perrinent; sed iam reliquas
proprietates discurio.
PROP. II
Flementa sunt materia remora
lapidis; Nam ex elementis omnia
mixta constant; cerram in praui
pondere lenris; ignem vero, rbi
excuritur, vides; diri elle mare-
riam remoram, quia lapis ex ele-
mentis immediare non concrelcit;
nec in elemenca immediare relol-
vieur; igitur elementa Pune qui-
dem materia, led remota.
PR OP. ILL
Suceus lapidescens est materia
crelcie ex halitu, quia quaecum-
que ex halicu concrelcune, hlacim
concrelcune, ve videmus in niue,
MUCOLC, _C. neC CFIAI CK FCFFA
Sicca immediare concrelcir; nempe
acomi terra conseri non pollune,
proxima laxidis: Nec enim con-
nis
DROP. I

## Folio 3 — 779786009:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L. 1B. I. DE L APFDIB, E T MIACN E F E
nisi ab aliquo rehiculo deteran-
tur; nullum aucem aliud rehieu-
lum esse porest, nisi humidum, de
liquidum; praeterea in Epecubus
Subrerrancis gurras iplas, de Rilli-
cidia lapidelcere ridemus: _Ec.
PROP. TV.
Praedictus succus lapidescens per-
colatione praeparatur: Sic enim dum-
taxat omnes sucei liquidi praepa-
eari pollune; nempe in illa per-
colatione innumera parriculae di-
viduntui, deciduncur, relinquun.
eur; constacenim ille Luceus inMu-
merisfere ramentis, omni atenula
minoribus, diverta AguFX, X Ma.
onicudinis, quae cerre humoris can-
tum vetriculo deferri poltune; ilm-
mo humor ipse praecerAuens hu-
iulmodi corpuscula, seu ramenca
SuFuratuE. Analogiam habes in
Eanguine, lorio, bile, alil(que hu.
moribus; qui per Colam percota-
TIONEI PEXPATANEUE.
PROP.
In quibusdam suceus ille alimen-
cirius est; Ve in Corallio, Ololo-
Pecra, Xc. vt enim Panguis ab ani-
mancibus lugitur, ex alius luccus
a Communibus plancis, IMMO in
praedictis plancisica dilponitur, de
peaeparatur succus, ve in diverlas
Tubstancias abeac; ita prortus tuc-
cus ille lapidelcens, a quibuldam
lapidibus exUSICUE, _E PTAPALaEUT;
in quibus scilicer est aliquod pri-
mum rudimencu planEX; Ita VE
per incuslusceprionem, ve ainnE,
qua(i Pugatur, percolerurque; hine
DR OD. VI.
Capides pretiosiores concrescunt
ex sicco defacatiore; es accuratius
praepararo; Porro ille (UICCUS PEE
Pararior est, qui parriculis constat
probe diuisis, aeque lubactis; de
vero quo miscibilium parcicula
Tunc magis dinilae, mixrum, quod
ex iis conctatur, perfectius est; nem-
De perexigna tacilius e melius
commilcentur: hinc lapilli es gem-
rae lucco defaecarissimo Con(tanE;
rudiores vero lapides ex crastiore
arena rix bene compacta.
P ROD. VTI
Facile explicatur modus, quo praen
dictus succus in lapidem concrescit.
Vidisti, ni Fallor, quomodo con-
crescat lac in bucyrum, e caleum,
nempe parces humoris CuperAui
Tubsidune, dum aliae irplicanEuE,
hoc est calem vel talem plexum
FaCIHME: CONGCCUNEuE CnIAL FAL
mentailla, ex quadam vligine con-
gulaneir; est aurem vligo illa ab
igne, hoc cst, a hlaminibus, quo-
rum plexu, cerrae humorilque par-
cicula implicaneur: porro vel hu-
mor Cuperttuus lublidie, vel calo-
sis vi extalatur; sc calculus in
renibus concrelcie, de lapis in ve-
Sica; nempe hic habes manifectam
percolationem, Cansuinis, Scilicets
ee locii; et vero in hoc criam la-
pides a metallis differune; quod
haec per exhralationem, illi vero
concrelcane per iplam percolario.
nem: oppones Forre Fulminis cu-
neum, hoc est lapidem illum, qui
pleraque sune lichophyta, de qui in conanto nube concrescie, nulla
bus infrao
cerre praeuia percolatione concret-
oere; Sed peafecto verus lapis HOri
Ost. Sicur neque later, vel cestas vel
illld
l. 2.

## Folio 4 — 779786009:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
DEZSICR TRACF. VIV
illud ferri exerementum, quod in
vstrinis videri Coler; est aurem po-
eius ad insaE TErEX COCtX, aC PFO-
inde reterri debet ac recenteri, in-
ter mista imperfecta cerreltria;
Tlinc Facile incelligieur, quomo-
do fuceus ille lapidelcens exfcce-
tur; extralaro scilicet, vel subs-
denre humore; modicus enim hu-
mor in lapide restac, facta con-
CreTiOHO.
PROP. YII
Tlinc facile intelligirur, cur quae
dam laxidescant: Nempe lucco illo
ita pertunduneur, ve cum hic de-
inde concrelcar, lapis cancummo-
do esse rideatur; analogiam habes
clarissimam in iis fructibus, qui
Caccharo condiuneur; vbi enim (uc.
cus ille corum pyri v. S. COrpuS PCt-
meanie, atque lubeoic, ica deinde
concrelcie, ve pori substancia in
Tacchari substanciam mutata esse
videatur; idem praestar suceus ille
lapidelcens; in quo, meoiudicio,
nulla est difficultas.
PROP. IZ.
Fx his, natura indoles es tempe-
ramentum lapidis explicari et in-
relliei possunt: T. LapIS UIER TeF-
ra constac, ve teltatur pondus; pio
quo eriam duricies e liccitas non
Parum Facinne; congeritur aurem
illa cerra in percolatione, lubliden.
ce lcilicet humore succi lapidelcen-
tis, cui innumera Fere TerEx ra-
menta admixta TunE, quxe huIOE
praecerhuens Cucturatur; sic enim
surra cauat lapidem. ee Dumina in
rupe sibi etiam alueum excaUanE.
2. Modicus ignis lapidi inelt, quod
aliquis intic, vel ex eo constat,
quod sine igne cerrae parciculae
vniri non pollune; hinc rbi exhra-
lacur ignis ex lapis in calcem abie,
parres ipla Coluuneur; quod au-
tem sic modicus, ex eo perlpicuum
AE, quod lapis minime accendi po-
telt; cum camen ea, quae mulco
ione constane, accendantur; hine
ionem illum probe dinitum esse
OPOEECE; VE manifestaM AE ex dut-
ricie; arctior enim Elaminum ple-
Xus duririem corporibus conciliat:
Porroilla sila ab igne probe divilo
tancummodo esse polTunc. Z. Mo-
dicam aquam lapis obtinct, cam.
que valde dinilam: Frigus hoc ip.
Cum demonstrat, quod ab humore
et; cur aurem lapis laeuigatus fri-
sidior senciatur, iam alibi dictum
est; immo illa eadem, quae hie
adduco, iam ex principiis alibi ia-
etis ee pertractaris pendene; quod
aucem humor sic probe dinilus, in-
de constat, quod lapis durus lici
hunior enim inolliciem inducie, si
Partes illius paulo maiores lInc;
immo lapis Rexibilis eser, (I Hu-
mor intra pororum mearus discur-
rerepollet; igicur cum discurrere
non possir, intra perexiguos dil-
Cretolque POrOS ConcineTUT: quac-
to, quod spectar ad aëra, modicus
est, Ccilicer vacui metu, in aliquoc
Poris, Quos humornon occupaE;
immo dicere aulim, plus aëris la-
Pidi inesse quam metallo; verecta-
tur pondus; e poros elle maiores:
itaque, ve rem hanc in pauca con-
eraham, in lapide plus rerrae inest,
quam alcerius cuiuslibet elementi,
reliqua vero elementa modicam
Canie parrem in lapide habene; aeri
tamen secundas rribuo, cum humo-
eis cumioni, cum in mecallis le-
quod ex silice excuriatur; adde cus accidat; in quo aër intimum
locum

## Folio 5 — 779786009:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE LAPIDYB. ET NI ACNETE.
locum cenet, ve lib. sequenti di-
CeHHS.
DROP. Z.
Ex his omnes lapidum proprieta-
res nassuntur: 1. POnduS FCFEX
cribuendum est; hinc ligno, e
aqua, e reliquis fuccis lapis gra-
nior est; quia plus cerrae haber;
mecalli tamen grauicas LuPCrAE;
quia merallo minus aeris inelt,
quam lapidi: 2. Siccicas a cerra est;
cum modico humore, eoque pro-
bediuilo; humorenim efusus, ve
iam dixi, mollius corpus facie; im-
mo licer marmor plerumque luda-
rerideatur, ille tamen HUIOE ex-
erinfecus accedie, ve dicam paulo
post. 3. Duricies a cerra clt, de igne
probe diuilo, Scilicer in Cua Alami-
na, quorum arctior plexus duri.
riem aftert; siccaenim, ubi perte-
Cte rnica Fuerine, dura Func; vniun-
tur aurem ab ione diviso; immo
ausim dicere, id Ferram PEXCALO
in lapide, quod humor praectar in
glacie; nempe si hilaminum plexus
humorisparticulas concincat, gla-
ciem FaCIE: SI VCFO FCFEX PaTTCS, la-
pidem: porro alius lapis alio du-
Tior est; ille aurem prae careris du-
rior erie, qui minoribus FCFEA PaE-
riculis constar; led de hoc infra.
4. Lapis liguari non porcs; quia
modico humore constac; immo il-
les quo constat, in commune me-
dium colligi non porest; quia cum
Sc maxime separacus, X dilcrecus,
peius avolat, quam corporis disto-
Lurio hac; igirur liquari nequie, ve
Patet ex nottrisprincipiis: 5. Elinc
etiam nec Rexibilis, nec ductilis
est; quia humor per pororum mea.
eus dilcurrere non porest; nec la-
nempe Rexibilicas humorem dicie,
ve ridere est in plumbo, virgula,
_c. ductibilicas aurem pingue hu-
midum, ve in pice, lobacta Farina,
cera molli, scc. Vide iract. 2. de
Stac. corp. 6. hinc lapis tragilis est;
Gc enim Franguneur. qua humoie
modico, coque probe dinilo con-
AanE; ve videre est in vicro; Assilis
camen est aliguando, praeferrim il-
le lapis, qui per lainas concres-
cie, quarum alix aliis incum bune;
quia scilicet Cuccus ita concrelcit:
7. Lapis demum inslammabilis non
est; cum enim ea, quae inAamman-
TUE, mulco ione conAteHE, CCrre
lapis qui rix modico conttar, in-
Aammari non porest; non eAt FOF-
mabilis, quia ductilis non est; cx l2-
curx camen capax est; cingibilis
eriam non est, quia cinctura per
poros illos Cubire non porest; ex
his reliquosstarus Facile intelliges;
Praelertim cum ex nostris princi-
piis Facilia AnE.
LROF. 1 2.
excepiis scilicet lichophyris: Nempe
Facile noux parres succi lapides-
centis accedunt: in calculo res est
nocissima; idem dico de quibul-
dam laxis in Ruminum alueo exi-
Rencibus; de copho magis perlpi
cuum est, quam re longius expli-
cari debear; idem prortus dico de
lapidibus, in Cuis Fodinls, GuauI-
quam Facile crediderim, maximam
lapidum parrem, praelcerim maio
cum rupium, sinul cum iplo cerre-
Ari globo productam Fuisse; immo
crediderim, InECFIOREI FEFEX POI-
rionem lapideam esse; nempecan-
eis humidi, nec rliginis haberi ex huius inolis Fundamina trmio
Lapides et plurimum crescunt.
idque per inxrapositionem, et aiunt,

## Folio 6 — 779786009:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH XSICF TRAOT. VII.
xa este necesse cA; ve recte sc in
artetactis.
PROD. XTI.
Locus, in quo lapides concres-
onne, seu generantur, varius est: 1.
In Fodinis generantur; quanca enim
vis lapidum inde cruicur: 2. in
aquis, re corallium, et quidam (i-
lices: 3. In velica e renibus: 4.
In aliis corporis animari parribus,
v. 5. in capire butonis, cancri, ecc.
5. Cimeus Fulminis in nubibus
concrescit, led an sic verus lapis,
valde dubito, ve iam supra dixi. 6.
Si later ee resta pro lapidibus ha-
beancur, eriam in Aammis lapides
naTCUnEME: OMaTES, VErum FexFa
vel aqua in lapidem AECFUE: RCI-
pondeo elemenra in lapidem reré
connerri, eo modo, quorract. I. l. Lo
convertionem explicui; in(unt enim
elementorum parriculae iph lapidis
hoc est, Tub illa pererisua mole,
Tub qua nullum actum phylicum,
hoc est senlibilem habene; vnde
intunt porencia, non actu, Ccilicer
Proprio, Cunc enim Tub actu, vel
esse lapidis.
PRO D. XTTI
Forma lapidis non est aliqua en-
ritas absoluia actionem veram ter-
minans, sed est actus physicus, qui
dat esse rei: Nempe flblara omni
enritare, modo remaneat cadem
olementorum coniuoacio, cum co
dem corporis Racu, cerre habeo
rorum esse lapidis; igitur Formam,
quxe dor illudesse e. fed hanc quae-
Aionem tract. superiore iam discus
AmUS, lib: Y0. a prop. 20. ad 24.
quare hic luperledeo plura dicere;
peaelerrim cum nulla Cc penicus
difticulras, supposiris mostris prinn
cipiis: Dices, lapides nonnullos
iis pollere virruribus, quae nullo
modo qualiracibus elementaribus
cribui poltune; igicur aliud prin-
cipium accertendum est; sed hoc
Toluemus intra, cum de lingulari
bus illis lepidum qualiratibus.
PROD. XIV.
Ex his causa efsiciens lapidum
facile intellicirur; Prohec, Vide
prop. 39. tract. citari; cum enim FOE-
ma lapidis non AC enritas abCOlU.
eo, actionem veram terminans,
cerre nullam caulam propriam et.
ficienrem deliderat, re patet; igi-
cur illa canta est, qua illas dispo-
litiones, de accidentiailla peodu-
cie, qua ad esse lapidis praerequi-
runtur; in hoc quoque nulla eA
difticuleas; sed Vide prop. 39. ne.
iam ibi dicta hic sepetam.
PROP. ZV.
Proprer diversos fines, a natura
lapides sunt instituti: Fg0 aliquos
tantum curlim indico: 1. VE FeFFA
inde Colidior cuadat; nempe ab
humore alioquin facile lubigere.
FHIE, _EIACCFAECEUE; hinc ve iam
supra dixi, cerrectris globi funda-
mina Deus iccie lupra tirmam pe-
eram: 2.VC adversus attuantisma-
ris infulcus tirma repacula, dc Con-
Canres aggeres atrollerentur, line
quibus iamdudum mare plerolque
cerrarum tractus inundallet: 3.
Ouaneum Archirectonica lapides
Tamulentur, nemo lane ignorati
nisi enim lapidum vius eRec, nun-
quam tam coregix structorum adi-
ficiorum moles alturrexissent;adde
si vis longiorum poncium vlum,
qui ex lavidibus in fornicem dis-
Polris comstruuneur: t. Non parum
etdatm.

## Folio 7 — 779786009:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
Y1B. I. DE L A PEDFB. E Y AE ACH F P F.
etiam faciune lapides ad inundi
ornatum; nam precer lapillos il-
losinlioniores; quis non videt,
quancum ornamentum aedibus, pia-
Terrim Cacris diverla illa e vacie-
gata marmora concilient; ad de Aa-
tuas, aliaque Aetis Spccimin2: 5.
Denique rupes Faciune Colidiorem
montium portionem, quali quam-
dam oltium compagem; quam au-
tem veiles sine monces, e quam
necessario pronidae nacura consilio
alturrexerine, dictum est abunde
superiore tract.
DROD. X V T.
Fieura lapidum varia est: A ca
Cu, replurimum laxis Eguram in-
duie, Cine planam; sine CurUAMS
omnes cilices curuam habene; vix
eamen unquan Ephaericam; (ed
valde irregularem; cexstalli Fru-
Ca re plurimum exaconam, sed de
silice e crystallo infra; calcus _
pecrostilbe, adinstar laminae; pla-
nam; de his quoque infrâ; de li-
chophyris, quae cerram Aguram
habent, luo quoque loco agemusi
reliqua fere calu accidune; led co-
rum, qua calu accidune, sciencia
minime datur; quare hic rlera non
haerco.
PROP. ZVTT.
oro, quam in albo; esse Sphaericas
illud porissimum cuincit, quod
Explicantur ea quae ad marmora
perrinent; Ita deinceps procedam,
ve lingulis propolicionibus, Cingu-
la lapidum genera comprehen-
dam.
2. Marmoris compolicio, Peu
omne marmos cricum candidum
commixtio eA accuracior; hoc est
milcibilium particulae TunE accu-
ratius diuila, percolacae, implica-
ex; illae aurem ve plurimum spnae-
est; quemcumque tandem prius
rivx lunc; maiores quidem in ni-
colorem praeterrer; quod iam alias
Obleruani, cum de coloribus; neque
hic repeto; esse vero maiores sphae-
rulas nigri, quam albi, vel inde
eninco, quod nigrum laeuius, vel
lauigarius cuadar; igitur sCcaHEHE
Ephaeculae, ve Cuperticies planioe
cuadar; secus accidic in albo, cu-
ius superticies cora granulis de
Epharulis distincta cst: d vero luo
loco demonttraui, corpus perfecte
laevigarum niorum rideri; hinc
marmor niorum priusquam laeui-
sacum (IC, cinereum porius colo-
rem peaetere, quam nigeum; immo,
Ei vel malleo cundacur, Cub ipto
ictu albescit.
2. Laeuor ille marmoris cuin-
cie accurariorem parcium plexum
ee vrionem; nec enim plexus ille
maiores pororum cauicares celin-
quie, ve videmus in coptio, pumi-
ce, ee aliis rudiorum lapidum ge-
meribus; quia ex praedictis illis ca-
vicaribus corporum alperitas se-
Culcat; igitur ri lavior Cupec-
cies enadie, MInOreS POEOTUM CA-
nicares elle necelle clt; VE pore quae
depressis, decililque parribus ex-
tantibus, minime SCMEIAMEUE.
3. Ouod spectar ad modum
laevigandi, nocior est, quam ve ali-
qua explicatione indigeat; laeui-
sacur enim d policur, arena, cu-
ius affrictu extances parricula ac-
ceruneur; e vero in eo. lauigandi
modus peaferrim consistie, quod
cum pra duricie maiores partieu-
la excuti, vel decidinon postine,
aftrictu acenulae, minOres exeu-
cianeur; nempe hae Facilius, quam
illa

## Folio 8 — 779786009:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PAYSICEE TEAOT. VII.
illx decidi pONunE, ve per se no- clarissimam habes in rariis Aorum
tum est; adhibetur humor, quo coloribus;icem que inplumis auium,
Ccilicet arena Tubigaeur, ee mace.
rerur, ve facilius Le Pe in Canitares
illas insinver, quae dilicienda CunC;
Sed txec lume Facilia.
4. Duricies marmoris ex aCCn-
raco plexu pecenda est, POrrO InteF
marmora, porphyrices est marmo-
ris genus duristimum, purpureis,
albilque maculis distinctum; quia
mulca cerra probe divila, de igne
in lua quoque hlamina dinilo con-
ctac; vnde arctior partium plexus
consequieur; hinc accurarissime
laenigatur; nec eni canitares il-
las habet, quae cum nequeant com-
planari, exquisiri lauoris minus
capaces lunr; adde quod, cadem
arctioris plexus tenorem interrum-
PUnE.
5. Dinert maEmOrIS COIOTES LUnE
a diverso gradu opaci ec diaphani;
album, ve dixi alias, sphaerulas in
Superficie haber; niorum pertecté
laevigneur; alia vero de veroque
parricipant; album distinctam spc-
ciemnon reRectie, quiaradii a spha-
rulis confusi repercutiuntur, lecus
vero a nioro; e quo propius ad
niorum accedic distinctiorem quo-
que formam reflectir; hinc quod
ex veroque mixrum est, e diverlis
maculis dictinguitur, secundum ali-
quas partes distincte resectie, secus
vero, secundum alias; CUF auTeIM
niorum distinctam Formam reste-
Etat iam dicum est alias; illud eniim
ordinaros radios refectit.
6. Illa colorum varieras ex di-
verla sucei lapidescenris percola
rione procedie, vnde diuertus op2.
ei e diaphani gradus inducieur; HE
aurem. diuerla percolatio in diuerlo
ee pilisanimalium; immo, quod
mirabilius es, in eodem Aore, (X-
pius accidic, vernus color in alium
Denicus divertum murerur; rbi
Tuccus accuratius percolatur: por-
Id omne fere marmor rbi probe
ceritur, album cuadic; ve iam di-
ctum est, in lib. de coloribus; quarc
hiC nOn rePeTO.
7 Aliguod TMARIOTIS GCHUS, PEE-
Tertim albi, rbi cundicur, lacis acu-
cum Conum edic; ratio est, quia re-
Tulcar ex percultione aliqua com-
Prelho parrium, ex qua deinde cor-
Dus per innumeras fere ribratio.
nes sc se pristino cacui reduciti led
de Conis suo loco abunde dispura
tum est.
PROP. XVIIL.
Lapidis lydi proprietates expli-
eantur 3 T. Lydius lapis est, vel Cili-
cis, vel marmoris genus; nih FOrre
diuerh generis cAt: 2 Perfectitime
laevigarur, immo non raro lauis
Cmus est a nacura; est aucem haec
laenicas, ve iam dixi supra, a cali
partium plexu, qui maiores poro-
rum cauitares non relinquat; 3.
Elinc est durissimus; nempe multa
cerraconstat, ex arctiore partium
Plexu, ex quibus capiribus, duricies
Procedir: 4. nigrieudo lydii, cum
a partibus denciculacis, ex quibus
Consat, de quibus paulo post, eum
ab ixlo laeuoro, pecenda est; et ve-
rd inter lapides, exquilITaI PTOE-
Cus niorieudinem praefere: 5. Cue
aucem lydio mecallum affrictu (olo
adhaerear, dictu cerre difficile non
eltinempe subrilissimis illis, et acu-
eissimis denriculis; quasi mecal
cole, ve sic loquar; analosiam lum rodic, ec renvistimas parii.
Cul

## Folio 9 — 779786009:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. L. DE L APIDYB. ET NIAGNETF.
culas sucturatur; in quo non est
diticuleas.
PROP. XIZ.
Oua perrinent ad silices expti-
caneur: r. Silex est fere omnium
lapidum durisimus; habet enim
arctissimum parrium plexum: 2.
eumdem colorem omnes lilices non
praeferune; nempe alii nigri CunE,
alii candidi, alii subcarulei, ec.
unde porro diversi coloris ratio
petacur, iam supra dietum cst: 3.
curuam habene omnes fguram,
quia scilicet luccus lapidelcensto-
cum ambit; analogiam hrabes in
calculo, qui re plurimum curua
superticie terminatur; porro illa
sigura regularis non est, led à catu
ett: 4. Facile sehlie, proprer duri-
ciem; nempe cum nec cedar, nec
comminuatur, resilire necesse est: 5.
Ouidam silices liquelcune, quia
scilicet mulcum habene ricrei succi
admixci: 6. Tonis ex silice excuri-
rur, eo scilicer modo, quo supra
diximus, cum de igne; est autem
silex quoddam Pyriris genus; de ve
Prrices ractusignem reddar, deber
itaaptari, seu componi, ve colta
paulo acurior feriatur; inde enim
Ac, vrin perexiguas parciculas com-
minuatur; quae cerre A maiores
sune, ignis non colligieur; excu-
tiuntur enir parres mixri, non
miscibilim: 7. Ad MUEOTUIM CON-
Aructionem silices non conducune,
quia cum laeniores (nE, calco alli-
sari, vel agglurinari non postunts
8. Silex rorundus, vel lencicularis
in alium impactus, in duo hemis-
Phariola diuiditur: inceruenit enim
rario duplicis rectis, ve conside-
tanri parebie; Si camen alius in
quem impingitur, omnino resistis,
Tom. IY.
cunc incegee resilit; hinc manII
Tublidence ab ictu FenCtUE: 9. TCtVS
silice inflictus, gravis eAt, cum pro-
Prer duririem, TUIM PFOPECF CUE-
nam Aiguram: 10. Silices incia
Tuam marricem sepulei crelcunt;
Ccilicet per iuxcapolicionem noui
Tucci, qui in ecrra illa, ad hunc
Ainem probe dispolica, percolatur.
PROP. ZZ.
Faponuntur proprietates Coris. I.
Core arrodicur mecallum, viceum,
_c. constat enim parriculis denti-
cularis, duris, Rc. 2. TTinc Coris
color subniger else videcur; nempe
Ariacae parriculae in Caperkreie Cor-
Porum hunc iplum colorem con-
ciliane: 3. Elinc, li vel iplama-
nu accrectetur, alperiras Pencieur,
quod iam Cupra de carbone dictum
CA: 4. C05 eA Pyricis genus, mul-
cus enim, per aftrictum Chalpbis,
ionis elicitur: 5. Alpergicur aqua
Cori, ve in ex Ferrum (ubIOREUE;
complanat enim humor maiores
illas asperirares, alioquin nimiam
parcium Araoem FaCIE; IIMMO VE
lenius acies exacuatur., Cos vngi
tur oleo, Ced haec lune Facilia.
DR OP. ZZT.
Petrostilbe suas quoque habet pro
prietates: L. Concrelcir per lami-
nas; sc enim lucens lapidelcens
explicarur: 2. Nigra est, quia
constar ex particulis sriaris de
acuminatis: 3. TIINC SI eXPONATHE
meridiano Coli, Aacim incalescie,
quod cerre nioco colori singulari
ter competic: 4. Aqua per fodin
nam Perrostilbes AVenS; es ralde
atra, e rurbida, quia cum hic la-
pis ab humore facile Cubigarur,
mulcam parricularum rim 29u2
DPATOE

## Folio 10 — 779786009:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P e ZSICK TR ACT. VII.
praecerAuens secum aSpOrtaL : 5. percolatione, congestis Scilicet
Elinc Si deinde aqua praedicta qui- mollioribus, parriculis, humoris
escae, limpidissima et Caluberrima
euadie, quia cum oblonga illa et
implicata corpulcula deorsu CanE,
Proprer granicarem, reliquas TOr-
des lecum asporrane; huius lapidis
vtus ad xdiliciorum recta prxeler-
rim conducie.
PROP. XX LL.
Oua ad pamicem perrinent espli-
cantur: I. Pumex ralde sceuS eAt,
quia modico humore constar: licet
enim humorem hauriat, ita tamen
laxi pori lune, veinde Facile eAluat,
cotere modo, quo ex spongin eF-
AIIE; de vero Punicem, duram
Spongiam recte quis appellaret: 2.
ex mulca cerra constat, e igne, sed
laxiore partium plexu; licet ignis,
aftrictu non excuriatur; quia sci-
licee in partes maiores, quam par
sIC, per collitionem, comminui.
EUE: 3. Pumex eR levi(AMAS, aC-
que adeo ipsi aqua InHaFAE, nem-
De maiores illius cauitares aëre
plenae lunc: q. Cinericium quem-
dam colorem praefere, ob ealdem
Cauitares, (i enim perfecte FeTAEUE,
albus enadic: 5. Adhibetur pumex
ad lxenioandL MaLIIOE; HempC
Cua asperirate, vel porius comminu-
eo peluere, Calebras, extantelque
marmoris parres complanat: 6.
concrelcie pumex re plucimum
Summa caloris ri, qua Ccilicet to-
rum humorem de succum exugit;
hinc per cruptionemionis Lubter-
zanei, mulca vis pumicum vna
erumpic.
Topbus saus hadee proptarales.
rehiculo: 2. Ilinc surratim pluii
in Fodinis, e anrris Lopho laquea-
ris; nempe huImOF Per cauitaceS
illas, quas Fophi laxior plexus re-
linquie, Facile Auic: 3. Candidus
ille Tophi color est a Sphaerulis;
czo Cane lapideam (pumam Merico
oppellarem; nivem reco aqueam;
cur aurem omnis Epuma candida
Sic, Tuo loco dictum est: 4. T0-
Phus non (uPernAERE, nempe il.
lum humor facile per torum lubic;
hinc cacim immergitur; est enim
quali laxea spongia; hinc facilé
cericur;minus enim arctus est pAE-
tium plexus; hinc mediocri lalcem
humore constar; hinc quo liccior
tico eo durior cuadic.
PROP. ZXIV.
Capis specularis suas quoque pro-
prierates habet; FTunc vulgo Fal-
CUIM VOCANE: 1. C oncrescit per la
minas, quae deinde vel acicula Fa-
cile dirimuneur; sic enim (uccuS
ille lapidelcens exrenditur, et con-
crelcir: 2. Succus ille purior est,
e detaecarior; hinc lapis est dia-
phanus; nempe constat partibus
Deobe dinilis, acque in linea recta,
Secundum densirarem, consticuris;
hinc enim perspicuicaris ratio pe-
cenda es; ve luo loco Fuse dixi: 3.
Tgni valde relictie, quod cerre om-
ni fere lapidi ConsrUIE, PFOPCCE
muleam cerram, qua constat: 4. Si
lamina paulo crassior sic, muleam
Opacirarem praefere; nempe inma-
iore illa profundicare, mulex par-
LeS HCTCFOGCNCR OCCUTEUHE, qua
radium sictune; analogiam habes
in aqua, _ viero: s. Lamina hu-
Conoreleir humoris cuiuldam ius lapidis Caclle Rectirur; hinc
medioeri
ROF

## Folio 11 — 779786009:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L1B. I. DE LAPIDIB. E F MI ACNEPE
medioeri Calrem humore constat;
rlus Talci nocissimus est, quarehic
vlera non haercO.
PR OD. Z ZV.
Explicatur, quomodo calculiss
concrescat: F. C alculus ConcreCCiE
per collectionem rAIENEOTUM pC-
eriticorum, quae ab vligine quadam
implicantur, de conglurinaneui:
2. Flinc ij, qui huic morbo CUnE
obnoxii, abstinene ab iis, quae vel
huiulmodi ramenta pecrifica, vel
rliginem illam Cuppedicanc: 3. POF-
ro colliouneur percolatione, quae
sc in renibus; differentia aurem
percolarionum, a diverto AbFAEIIM
plexu pecenda est; quidam enim
lune, quibus denlior de Spissior est
tibrarum plexus; alii, quibus est
rarior de laxior: 4. Si LaciOr CA
plexus, maiora corpuscula Facile
craiiciuneur; icemque lanugo quae-
danr, ad instar CuPZ, qua Facilé
deinde lapideleir; onde renibus
tunc cimendum non est, led veticae;
si vero denlior est, Coctuntur in ip-
sis renibus craltiores parres; hinc
obstructiones; hinc calor immo-
dicus; hinc concretionis Fario; ca-
lor enim humocem e Pariorem
maroriam dissipas; ec. hinC CFAI-
liores colliouneur, e in calculum
abcunc: 5. hic moibus heredica-
eio quodam iure a parentibus in
liberos eraducieur; quia calis AbFa-
rum plexus a prima organiratione
Procedir, et hec a parencibus; ab.
iplo vero Abrarum plexu talis per-
colacionis modus, 6. Egura X ino-
les calculi à calu es; Cubruber ve
plurimium est nempe Abex illae
Canguinis hunceolorem praeFerunE;
lauis aliguando, alias vero Cca-
FI
pidelcentis; analogiam habes in
laxis, qua in diverlis Auviorum
alueis videbis, quorum aliqua la-
uia lune, alia vero a(pera: 7. In
ipla retiea lapis concrelcie, sine
pendulus aeque involutus membra-
nulis, e pelliculis, sinc iam lap.
TUS; AUOCEUL auTeM pet ACcCHSIO-
nem nonacum parrium, eo prorlus
modo, quo lupra diximus lapides
quoldam crelcere: 8. In quibus-
dam durior est, in aliis mollior;
dilerimen peritur a diversa coctio-
ne marerix, in hoc non elt disti-
culcas: 9. Quares, verum lapis in-
tra velieam dilsolui, e quodam-
modo liquari possir; Relpondeo
hoomihi difficile rideri; LunC Ca-
men aliqui, qui nobis perluadere
volune, hoc posse heri; in hoc.
BOn hareO; sic eniIm COIUMMEUE
Corpora durissima, aqua FOrcis, VE
vocant, Opeta: 9. POrrO, quod di-
xi de calculo in lumbis, Sc velica
concreco, idem dicendum est de iis
lapidibus, qui Formari dicnneue
in capice Butonum, in ventriculo
CaILOEM, 8SC. Quorum, SI QuE
Cune rieruces medica, in cOrDuE
cula referendae (unEs
PROP. ZXV. I.
Duae pertinent ad Lithophyta cx
ponuntur; Lichoptiyca Cune, qux
e. ex Tucco lapidelcente concres-
cune, de odinstar plancae cre(cunt:
r. Occurrit OlolTopetra, id est.
laxis adinstar lingua, ve plurimiim
denriculaca, qui lua macrici adhae-
rec, vel radici, ex qua sensim (2-
ne sentu suoie alimenticium Cue-
cum, apparentque nariua Abra;
hinc Facile in longum AndiEUE, NE.
lionum, id est, secundum Aibearum.
Ber, pro diuerla rarione lucci la lonsicudinem; neque mieund. Cs
B
20
lapidenu

## Folio 12 — 779786009:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PEXSTCA TRACT. VII
lapidem mucriri, cum olta ipla de Corallio, rix credi pocett; lune
nurriantur, quorum aliqua hioc
lapide duriora Punc: porro quod
dicitur hic lapis arcere renena, (I
verum est, corpulculis illius eri-
Duendum eAt, quae illas obstructio-
nes impediune, quas renenum ta-
cir; hinc ceri debet in minurissi-
ium puluerem.
2. De Ammonis cornu, idem
dicendum est; icemque de quibui-
dam celtis, e lapideis conchiliis;
quorum, cum sic in matrice in-
choarum rudimeneum, quid mi-
rum, si deinde iuxra primam il-
lam sibrarum orsanizacionem, crel-
cantnempe in omni planca, luppo.
nicur primum illud organicum ru-
dimencum; sed hoc Fuse in Era-
ctatu de plancis explicabimus, cum
huius lOci nON SIE.
3. Amianeus, qui ASbestoS a non-
nullis appellatur, crelcir eriam ve
planca; cum filamina _ AbEX ex
radice assurgere rideantur, adin-
stac cuiuldam lapidei mulci; por-
ro cum ex huiulmodi hlaminibus,
ilque Aexibilibus conster, nerihaec
Poltunt, et in longum duci, 2C
peoinde in celam concexi, quae
ionem non cimer; mulca enim lunt,
qua ab ione minime Colunntur, ve
PuWex, _C.
4 Corallium pertiner ad L icho-
phyca; nutritur enim de arborel-
cic, ve planca, quancumuis lapi-
delcac; quis enim non vidie Coral.
lij ramos, radicem, marricem; ec.
quod aurem lic lapis, patet ex pri-
na prop. riuus ille rubor ad
communia colorum principia re-
ducitur, quae talem colorem A2-
euune, in cali gradu opaci e dia-
qui dicant, cam magnoprecioha.
beri, re fere haberi non poltic,
quod verumi rerum sic, illi omnes
Sciune, qui Massiliae fuerune; alii
dicunt esse mollius, dum inera
aquam est, crescic enim in fundo
Iaris, _ Colo aeris contractu in-
duxari; quod cerre vel ipta Fal(-
tare Falhus ett; alii solo tactu la-
pidelcere volune, quid ineptius:
alii denique volue Corallia Fulmi-
nibus relistere, cempestatibus ina-
finis, aestibus, demones infensos
arcere, infancium, quibus alli-
gacur, curelam habere, pericula
ainoliri, aquam maris ex CalCa dul-
cem Facere; cuncta haeC, quatm ri-
dicula, illisque auchoribus qui ca
recenlent indiona, carim iudica-
biss erudice lector: quod vero per-
tinet ad vires medicas, (IPaInen
illa verx lune, in his enim, quam
sic auchorum mihi (uspecta Ades,
vix dici porest, illae in corpuseu-
lis consistune: mulei cune alii la-
pides qui ad Lichophyca perrinet,
Pralercim laxilli quidam, ve Ane-
chyltus; qui ex marrice communi
naTcuneur, e luccum erahune, quo-
rum est eadem rario; lugune enim
succum per Abras inlensibiles; hinc
aliqui maiores, minores alii. ex il.
lo Ferrili solo, quali ouario quo-
dani, 2FurgunE.
PROP. XZ VII.
Explicantur proprietates Cry-
stalli: Raex Pune haud dubie Cry-
Aalli proprietates, quas hic bie-
vicer perstringo.
 Crystallus non constae ex
aquis lummo frigore congelaris, ac
Phani: POrEO quoc e quanta inepta induraris, re voluere nonmulli;
et tincilia diueri Auchiores habeans alioquin calore ligueleerer, quod
omni
12

## Folio 13 — 779786009:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I. DE L APFDAB. EZ MI AOHETE.
omni glaciei comperir; deinde nul- constar ex sphaerulis, veiam alibi
la esserratio, cur Aguram exago.
nam induerec; quis enim hoc vn-
quam in glacie vidit: Praerered ex
Crystallo mulcusignis, chalybis
aftrictu, elicicur, VE PateE expe-
rienria, quod de aqua congelaca
dici non porett; denique C cystal-
lus in calidissimis etiam cegioni.
bus invenitur, Fossilis (cilicer, cum
ibi nullum gelurigelcat; igieur
certum est, crystallum non consta-
re ex aquis Cummo frigore con-
gelatis.
2. Crysallus constat ex muler
terra, ione medioeri, modico hu-
Iore; mulEam cerEaI DOnduS aE-
suirignis facile ex Crystallo cdu-
cicur; est enim oprimum Pyritis
genus; iccitas vero de nulla AC.
ribilicas modicum humorem enin-
cunc: porro illa omnes parriculae
percolatione praeparantur, dispo-
nunEuE, ee tandem in Crystallum
concrescunt; id est in lapidem per-
spicuum; perspicuicas aurem illa
communem habet cautam, cum
aliis perspicuis; quare hic vlera
non hareO.
3. Exagona illa Ceystalli Rgura
explicari non porest, nil pealup.
ponatur primum aliquod rudimen-
cum; ve in plancis; e vero vide-
res exagonas C rystallos, quali cori-
dem VeErACaS, ex Cu2 Macrice puI-
lutare; onde ad Lichophyca redu-
ciporest; hoc aurem polito, nulla
dictum est; idem accidit omnibus.
erie disticultas; omicro retellere
rationes, quibus hactenus Philo-
Cophi hanc Crystallo Aguram
adtruxerune; nempe illa inanibus
innixae principiis Cua lenitare, vel
inanitare diflanEUE.
corporibus diaphanis, (IFeTanCUE;
r. 8. vicco, glaciei, ac. obi vero
marmor percuritur, modica illius
ceritur portio, iplique plaga, ve tc
loquar, Sphaerulae adhXTeNE, aF-
que aded praetatum colorem con-
ciliant.
Crystallus pollere dicicur; aliqui
venenum esse dicune, alii contra
venenum praesens remedium; quid.
quid sic, Si aliguid est, corpuleu-
lis cribuendum est; in his enim
medica vires consiltune, ve Tuo
6. Ouaeres, an Crystallus pol.
Er liquari per ignem; non desunt,
qui attirmene, ac propriis experi-
mentis contirment; coo omnicriam
diligencia adhibica, nunquam ob-
cinere porui, ve liguelceret; equi-
dem opera nonnullarum aquarum,
4 Crylcallus erita, candica elt;
 perculla albelcir; rario est, qui2
5. Mulris riribus et victaribus
loco Fuse dicemus.
Quas vulgo Forres appellane, re-
Colui porelt; idem dico de Cocal-
lios Vnionibus, ec. Sed de huiul-
modi lignarione, non est hic qua-
Aio; hinc porissima racio fuit,
proprer quam lupra dixi, Ccystal-
lum ex aquanon concrelcere;nem-
De qua ex humore, trigoris vi
concrescie, calore Coluieur, cui
aliam Tubnecto, a gravitate peti-
eam; nam Crystallus glacie longe
geanior est;nec dicas ex C eystallo
inultum humorem auolasse, nempe
quidquid lccarur, derracto scili-
cechumore, levius AE, ve videre
est in liono, _ aliis; cario ek, quia
in locum humoris, aëc Cubstieni-
EUE, _ POTOS OCCUPAE; IgIEUE COF-
pus illud leuius inde heri necel
SC CA.

## Folio 14 — 779786009:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH ZSICE TRACT. VII.
DROP. ZZVILI.
Explicantur quae ad Adamaniem
pertinent: Fhic est lapillorum pre-
riolissmuS.
2. Ellius duricies communem
causam haber, hoc est multa
terram, cum arctissimo parcium
plexu; non camen ranea ett Ada-
mancis duriries, ve inalleum non
rimeat; quod nonnulli Comnia-
runc; cericur enim e in lcobem
Feducitat.
2. Lx mulea aqua non constat,
ve aliqui dixerunr; illius enim per-
spicuitas alteri caula tribuenda
est, communi scilicet, de qua fu-
Pra; ec vero, ritrum perspicuum
est, non camen est aqueum; porro
verlpicuum est, et innumeris ex-
perimentis comprobatum, Ad2.
MIaMtem oraniOrem esse viEFO, im-
mo e iplam Cryctallum; isieur
verique plus cerea ines, quaur
victo.
3. Mulco quoqueione adamas
constat, ve arctissimus partium
plexus cuincie; immo ex aftrictu,
ionis elicitur, quod quinis facilé
Probare pollet; licee paulo cario-
ZC expCrimeNEO.
4. Non eratir ferrum AdamAS,
nec Maeneris vim hebetar, ve ple-
rigue BalIUCIMAnEUE, quos Tola
experientia connincet, e nimiam
illorum credulicacom enincet.
5. Adamas suam marricent Ha.
ter, ve lic loguar; quod eriam se-
liguis lapillis commune est, in
qua ScilicCE FOTIAEUE, aEqUE CON-
erescit ex succo detacaristimo, hoc
est, probe percolato; in hac enim
percolatione, parricula optime di-
eiduntur, ec quasi imacure(eUME,
sumpra a Fructibus analosis:.
6. Innumerae fere Fabulae de
Adamance naerantuI; r. quod hir-
cino Canguine molliarur; 2. quod
ab ione destrui non poltc; 3. quod
alios AdaMMAnCeS pFOCECCE, iimIO
_ Cuis onis incuber; 4. quod Fer-
rum Adamanre cactum ad seprem-
erionem Le Se COnHeTEaL; 5. Quod
in pUTO aurO naLCaEUE; 6. Quod
cerrencia Comnia arceat; omieto
alia, quae vel minimum experi-
encum Fallicacis connincit.
7. Ouaeres verum adamas (ub.
eadem Temper Agura concrelcati
Respondeo esse, qui afFIEMEHE,
semper nalci acuminatum, quods
cerre si verum est, dicendum est,
Fichophycum esle, re iam supra de
Crustallo dixi.
8. Ouares, cur cantopere Ful-
Seat; Relpondeo cum else parri-
cularum, in quibus tu retractio,
ticum; unde lequicue, ve rorum
tere lumen reflectaeur; idque d
lingulis particulis, quali coridem
Epeculis; hoc etiam ipli TInEFUEE,
ve rocant, eribui Tolec, cuius ma-
xime capax elc; non proprer ali-
quam similicudinem, vel Compa
chiam, re aliqui dicune, sed quin
talis est eins. Superticiei FOXCUTA, VE
tincturae cuneta tilamina optime
Congruant, e cuneca vacuolaOC
cupene; quod cerre ad luminis
refexionem plurimum contett, ve
PatCF.
9. Oreres, quomodo Adaman
TeS CadaMEIE, _ pOlIAnEUE; Ret
Dondeo hoc ad artitces, non verd.
2d Philocophos potrinere; quid-
quid sic; ad hunc tinem adhibe-
tur chalybs, de ipsc adaas; im-
mo. 2d caedendos alios lapillos,
rulgaris est adamantis vlus; vierum
vel rni Adamantis ductui cedit;
BXC

## Folio 15 — 779786009:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L1B. I. DE L APFDFB. EY MI A OH E PE
haec omnia, et alia limilia, ad eius
duririem referenda CUME.
10. Trahie, re Succinum, pol-
letque ri electrica, cuius rationem
intra exponam; inde collioo, mul.
eoione constare, proprer ductile
Elaminum protluuium, in quo ris
electrica ConsIt.
1I. OuaereS, verum Adamas
ExITUS VeMCHUIM SIE; 2fIEMDAHE Om-
nes, nempe luo illo africtu, (CObS
Adamantis inceltina paulo acrius
rellicat, ac laedic; nec enim dige-
ri ruquam porest: sed de his Paris.
PROP. ZX IZ.
Explicantur ea quae ad alias cem-
mas pertinent; In hanC pFOP. Pau-
ca quaedam congero; li enins Fa-
bulas excipias, pauca Pane ad hanc
mareriam perrinencia Cupertant.
1. Concrescune Fere eodem 10-
do, quo Adamas, _ C Fystallus; Sci-
licer percolatione succi lapidel.
centis; cuius diverta rario, diuer-
Cam quoque semma rarionem in-
ducir; duricies, perspicuiras, Ei-
suras eamdem, quae lupra, racio-
nem habenE, quare nOn LePeTO;
idem dico demarrice, acque etc.
mentorum commixrione; conttane
enimmulca rerra, modico humon
re, ione mediocri.
2. Ouidam laxilli, licer perspi-
CHI HME, dinCFLIS Eamen colOribuS
diluuneur; v. g. Rubinus, Ceu C ar-
bunculus purpureo; SapphyeuS.
caruleo; Smarasdus, riridi; IIva-
cinchus, Cubsano igneo; Amerhiy-
stus, violaceo; Opalus, vario; XC.
cuncta haec a diverla corpuleulo.
rum admixtione; analogiam cla-
rissimam habes in aquis illis per-
lores praeferune; sic tanculum vi-
ni rubri aquae admixti cumdem
aqua colorem conciliat. Deuchun-
tur illa corpulcula ab eodem (uc-
co lapidelcente, dum percolatur; ire
quo, meo iudicio; non est dita-
Culcas.
3. Mulca vulgo his lapillis aF-
tinguntur, quae Fabulas olene, quo
eum aliqua, si Forre vera lunE, COF-
pusculorum peostunio cribuenda
Cune; vide gux iam Cupra dicta
TunE prop. 28. num. 6. nam his (1 -
milia aliis lapillis eribui COlenE.
4. Ouares, verum Paspis Can-
ominem enaribus Ruencem siltaci
Relpondeo hoc iplum communi-
ter credi; quod cerre, si verum est,
ideo tc, quia luis corpuiculis Fri-
gidistimis, renularum, scu arteria.
cum meatus obstruit; hinc ad cum-
dem effectum, guxcumque frigida
FUnE, vulgO adOMENEUE.
5. Ouares, inde sineillae Aou-
Ex, Peu maculae, quas AChaTeS PEX-
Ferr; Respondeo hunc loxidem
diuerlis maculis, e lineis alpergir
C(E CNIHA PAFIS COLMMMIIS, IN MMAE-
inore, praedicta colorum rarietas,
re pacet, quam vel hererogeneus
Tuccus, vel porius diver(a perco-
lacionis cario inducit: Porro in
Achace, haec rariegatio a calu est;
inde tamsen accidic, hunc lapidem
tali modo cadi, vt hE macula ii
caleim, vel calem FOUEAM abCRHE;
isicur hac figura est porius opus
aecis, quams nacurae; analogiam
hrabes in caudice Alicis, qui rbi
ad cerrum macuricaris oradum per-
venic, certas maculas incus induic,
qua, cum tali, vel tali modo can-
dex caedicue, geminam aquilam
colatis, Peu fleratis, qua per ad. repeaesentane; idem prortus iie
mixtionem rincturx, diverlosco AChate AI.
6. dx

## Folio 16 — 779786009:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PAXSICA 2RACL. Y11.
6. Ouaeres, verum sic aliquis
lapillus, qui lucem in cenebris pEx-
ferat: Relpondeo nullum esse;
quod enim de carbunculo rulgo
dicicur, anilis tabula est; verum
vero aliquis lapillus calis esse pol.
Tc, non video repugnantiam; PEX-
Terrim cum in laxide Bononiensi
lux aliqua, quancumuis crantiens,
IngenereTuI.
7. Ouares, quid de Vnionibus
dicendum sIE; Ke(pondeo tiCNOn
esse locum de illis agendi, sed Can-
cum cum de Ostreis, leu conchis,
in quibus Vniones concrescunt.
8. Quares, verum verum (IE,
quod de Selenire circumferrur; lci-
licer Luna Rouram huic lapidiim-
Preltam, caldem cum Luna mu-
cationes subire; Respondeo ese
meram tabulam; sed de his latis,
in quibus, iuxta nostra princi-
pia, nulla est penirus difficultas.
DE MI AG N EFF.
Hlic Rarim Ceneio aliquem, au-
rem mihri vellicancem; FleuS eu
inquir, de Magnere Ccribere co-
gicas; factum agis; hac materia
abunde prorsus dilculla est; 1b
aliis cripta delcribere, quid iuats
de Magnere, ram mulei Ccriple.
FunE, ve nihil penirus post sc reli-
querint, quad lcribi polli; Cuam
enim Cilberius, erudice; Cabcis,
copiose; Kirkerius, varie; GFan-
dainicus, amaene; ZuchiuS, aCuFC;
Carrelius subrilicer Ccriplerune:
ita est; haec vlero tarcoi; led quid
Faceres: nostra Philolophia hoc
etiam preriolo lapide ornari poltu-
Stac; vno verbo, de Magnere illis
Tuo modo, eoque opcimo egerunt;
cgomeo agam; ec iuxea tamilia-
poliriones, iltam mareriam dige.
ram; calque, ni Fallor, ex nottris
principiis demonstrabo; de vero si
non acure ee subcilicer, Calcem eu-
Cice de Magnere ag0, camque hy.
Pochelum Cacuo, qua ab omnibus
Facile incellioi possic; praelerrim
cum nullam in Magnere animam,
nullam rim occultam, nullam de-
nigue qualicarem ab elementari-
bus distinctam agnolcam; Ced no-
Ararum propolirionum tilum e (c.
EIGIM LepeTO.
PRO P. Z XX
Maenes est corpus mixtum ex
materia lapidca, e metallica; Pri-
ma pars constac; quis enim neget,
Magnerem esse lapidem; nec quis-
quam est, re puro, qui super hac
ie mecum contendat; cum codem
iure, Magnerem lapidem esse di-
cam, quo marmor iplum lapidem
axpello; iphienim omnes lapidis
Proprierares comperune: Dices la-
pidem non esse liquabilem; bene
elt; lignabilem Ccilicer, per Cc; si
tamen aliquid merallicae mareriee,
vel alcerius admixtum est, ratione
pasetas L. ve Cupra dixis
sic quillair tilIcec
lint liquari ut vitru
d. DCopte admix-
cum vicrum; ligudri pollunt; sic
quidam lapides merallici; Ced in
hoc, nulla est penicus difficultas:
Ouod perriner ad secundam par-
cem, luculenta experiencia proba.
cur: Ei enim Mlaonerem muleo igne
Fariges, purum chalybem Cudare
videbis, cette iplo Gilberto, qui
cerre in comprobandis experi-
mencis, nemini cedic; erh aurem
tanco viro Edem nunquam derre-
ctaui, ne quid camen in hac re
declter, et (0l2 fide agere videret
rem mihi methodum, in Luns pro. hoc iplum proprio experimento
comperi,

## Folio 17 — 779786009:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE LA PFDIB, EY MI ACHEFE.
comperi, ec ex Magneris Frulto, qua ante; nec dici porest, quid
nonnihil Chalybis, Cummi calo-
eis ri eduxi: dico Chalybemi, hoc
est detaecariorem Ferri speciem; ne-
mo enim nelcie, ex impurioris fer-
ri macta, Chalybem rulgo educi,
re dicam lib. lequenci, cum de
ferro: hinc. efaones in omnibus
fere terri fodinis reperirur, ve vi-
dere eA in mulcis locisiigituI Cer-
cum est, Mlagnerem ex veraque
lubsancia componi, lapidea scili-
cer, de terrea; haec propolicio Fa-
cile allumi porerat, policionis lo
cO; nec rILuS CAM IN COHEIOHCI-
Etam VOCAE.
PROD. Z Z X I
Porrio lapidea, qua Magneti
inest, vireure Magnetica non pollet;
priulquam vlera progrediar; Cup-
pono; rirturem Magneticam elle
illam, qua terrum, vel Magnes,
vel quodliber aliud corpus (lica-
men vllum aliud est) illa vi inctru-
cum, Ce le in cali licu collocaE, VE
eadem illius puncta, cumdem axem
terminantia, hinc inde, ad p0los
mundi SpeCteNE, VE Fuse INFFa CY -
plicabimus, ac ferrum, vel Magne-
cem iplum erahie, scu erahere vi-
decur; sed veramque Fuse intra,
redixi, explicabo; hoc policos
nempe Hyporheleos loco, altumi
Porest; probatur prop. quia rbi
exprellis est Chalybs, in Mtagne.
ce, porrio dumcaxae lapidéa lu-
peret; HAIM CX VETaqUE MagHeS
constar; igitur Tublaca vna, lu-
perest alia; sed illa porrio lapidea,
qua luperest, nulla prorlus viteu-
te Magnerica POILeE, VE PaTCT Ex-
peciencia; ergo ance relolutionem,
illa riminime pollebat; quia ca-
dem prorlus est, post relolutionem,
Tom. IY.
Chalybis contortium, ad praedi-
ctam vim, Faciac; cum etiam Fer-
rum iplum, cicra Chalybis contor-
tium, illa rirture pollere postic:
Dices, requiri certas qualdam dis.
poliriones, in lapidis porcione,
ad hoc ve illa vi polleac; led pro-
fecto nulla ex his dispositionibus
appellari porest, nec ridetur, cui
rlui ellene, vel ad quem tinem; igi-
cui graris omnino elle dienntur; ee
VeTO (I verbIS TANEUM AGCPEEUE,
nihil verbo Facilius est; dicis, ali-
quas dispoliciones ad vircurem il-
lam Magnericam in illa porrione
lapidea requiri; primmo, quaero.
ve appellencur huinsmodi disposi-
tiones; deinde ve illarum vlus ex-
ponatur; alioquin ponerem cg0
quodliber ad libicum, inconlulce
omni rarione; Dices, a polteriori
illud iplum collioi, cum enim cdu-
cto Chalybe, lapidea porrio, quae
Superest, vis MagneTICA exPCIS
sic, inde colligirur, aliquam déelte
dispolicionem, cuius defectu, vis
illa extincta sic; led profecto cum
dubicari Calcem posIE, VEruM PEX-
dicta vis illi portioni lapideae prius
inellec; a cum nihil prortus ex
cogicari poltr, quod illa ad hunc
Ccilicer finem praltare valeat, vel
quid, de qualis lc, ee quomodo
deltruatur; certe meliusinde col-
ligicur, porrionem illam lapideans,
qua rircuris Magnericae, educto
Chalybe, expers manee, illa quo-
que prius caruille, igicur nullo ino-
do illa pollere, line cum Chalybe
coniuncta, live ab illo Cepaiata
Cupponacur; sed ex dicendis intra,
haec melius constabune.

## Folio 18 — 779786009:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
LA LSFCI LRACT. VI.
P R OP. XZ ZIF.
Portio Chalybis viruce illa non
pollet: Probatur quia licer FCrruI
non caccum aliquantulum Forte
illius vieeuris habeat, de quo in-
Fra; id eamen valde obculum est.
_ vix sub Cenlum cadie; igieuE
cum cactum longe maiore vi pol.
Leae aliquid haud dubie ipli Ferro
accedir; igicur ferrumm illa vi per
Se non pollet, nili aliunde accedat,
ve perspicuum est: Dices Forte,
porrionem hanc mecallicam alte
rius conforrio apram reddi; Led
meo iudicio, hoc cst nugari; nem-
De mecallica porrio ita Magneri
incst, ve lingula meralli, hoc est
purisimi Chalybis parriculae, per-
inde prorlus le habeane, aeque lI
Tcorlim polex esene, in ordine
Ccilicet ad iplam parricularum en-
citacem, quae prorlus cadem est,
liue Teorhm, Cine coniunctim; Ca-
dem quognerieture pollet in quo
non es difficuleas: deinde Ferrum
Peortur Cumprum truius virturis
capax est; icitur haec capacicas in
Ferro non Cupponir conlorrium al.
reriusporrionis. Ccilicet lapidex;
pexcerca, ferrum liquarum, seu
eandens, CA VerUIM FCFEUI, HaBeE-
que verum elle, reram Formam Fer-
ri, hac tamen vireure Magnerica
non pollet; igicur illa ferri porrio
quae Mlagnerem cum porcione la-
pidea componic, vircure illa Ma-
oncrica predica non est; Dices
alterurri, vel rerique vim illam
necellario inelle; cum enim Ma-
gneri inlic, de Mlagims ex duobus
illis cancum conster, cerre vel alte-
rueri, vel verique inest; non decl-
sec Forre aliquis, cui hoc arg1-
derCEUE; CIM FRIeM MerUS SIEPLS
talogilmus; neoo enim alteri, vel
verique necellario inelle, cum neu
eri insit, reprobatum est; ondere-
ete colligo, aliquid esse in Ma-
snete pracer porrionem lapideam,
e mecallicam, rc dicam paulo posto
Dices Frustra entia mulciplicari,
Ene necessitare; Respondeo nobis
id vicio verri non polle; quam mul.
caenim relcindimus CuperAua, quae
ab aliis, graris ommino, ponuneur;
igitur cum vidcam porrionem la-
Pideam; quae Magneti inest, vireu-
ce illâ non pollere, nec eriam fer-
ream, ve lupra demonstratum elt;
cerre aliud quid esse necesse cst.
P ROP. Z ZZ ILF.
Praeter porrionem lapideam, es
merallicam, aliud tertium Ma-
eneri inest: Cum enim ris Magne.
rica Magneti insIE, nec inSIE POF.
tioni lapidex, Per PTOP. ZE. neC
mecallicae, per prop. 32. cerre aliud
quid esse in Maenere necete ett,
cui haec vis inlic. Dices hOCaE-
gumentum elte Furile; nempe vis
illa inest formae substantiali Ma-
enetis, qua per relolurionem de-
Cruirur: Relpondeo haire FOr-
mammihi fucilem videri, sisup.
Ponatur esse vera et abPoluFA en
ritas, non vero esse illud Magneris,
ex tali mixtione reluLEanS, ve CoOn-
Aac ex dictis cum tract. 1. cum de
Forma, tum tract. 2. Cum de Forma
mixci: Pexterea cadem Chalybis
Particulae, quae eductx Cunr inerant
prius Magneri; igicur l aure edu-
ratio manifesta altat  BOIle-
Ht101
etionem virture
bane, cur non pollene criam pos
eductionem; adde giod, Ferrum
ciera porrionis lapideax contor-
num demonstracinum elleri- rium ri Magnerica pollet, ve Cupid
dictur
non pollet educo,
quia ita pori it
ignis mutantu

## Folio 19 — 779786009:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. I. DF LA PFDIB. EF NIACHETE.
e
dictum est, ee dicam infra; igieur lud modicum est, cui virrus Ma-
vis illa Magnerica praedictx For.
ma Magneris non incs; igieur in
Maonere aliguid aliud est, cui hxc
vircus inest: quid porro illud LE,
dicam paulo post: _ vero cum vis
illa Magnerica Ferro insit, vbi Cal-
cem a Magnere caccum est; illa cer-
cd formae Mlagnerica non inest;
nec enim ferrum Magnes eAt, VF P2.
ter; adde quod Magneris Forma
est quid FerrIUM FCLIIIEANS CK VErA-
que portione, lapideascilicee, et
mecallica; nec est entitas noua
absoluca, ac. ve lupra dixi; igicue
vis Magnerica ipli non inest; illa
enim tantum inest Cubiecto, cuius
enticas, rera Bic _ ablolura; lIC Ca-
lor inestigni; impecus mobili;
etC.
PROP. ZZ XIV.
Flinc aliquando Mlaenes multam
vimportionis lapideae habet; es pa-
rum virearis MLaenerica RatiO CR,
quia vis Magnerica praedictae por-
tioni lapidex non inest, PeF PFOP.
31. igitur non mirum est, E pOr-
eio lapidea mulca sic, _ vis M2-
gnericamodica; hinc videres ali-
quando insenrem Magnetis mo-
lem omnis fere virruris experrem;
immo heri pocest, ve mulcum ferri
Magneri inlic, cum modica vircu-
re coniuctum; quod scilicer ferrum
illud impurum sIc, ee minus de-
faecatum: ex vero, incer illas duris-
simi lapidis parriculas, accuratis-
sime percolatur, atque adeo deta-
catissimum cuadic, d quasi hlarim
concrescir; quidquid sic, cerrum
ett, mulcam esse vim aliquando,
rum lapidis, rum ferri in Magne.
ce, licer modicaris Magnerica in-
sir; quod ided cancum hc, quia il-
guetica inest.
P RO P. X Z ZV.
Magneris affrictu aliquid acce-
dic ferro; Probacur Facile, quia Fer-
rum illud prius nulla, vel ferc mo-
dica vireure pollebat, qua tamen
post aftrictum pollet; igieur vel
ipla vircus accelsr, vel aliud quid-
plam, cui praedicta vircus inect;
quidquid eandem sc; eAtque ali.
quid ab ipto ferro distinctum, cum
sine illo ferrum prius ellet; quod
enim sine alio est, ab coderm di-
Cinctum est, ex communibus prin-
cipiis, de quibus hic amplius non
dispuramus: Dices per illum actri-
ctum, excicari virrurem illam, quae
prius in Ferro Copica erat. Rel-
pondeonon posse vllo modo ex-
plicari, cur e quomodo illa vii-
Eus in terro Copica (Ic, cum enim
Sir caula necelsaria, non video, si
eAt, cur necellario, non agaC; PEX-
cered, ekto per aftrictum illum ex-
citerur, cerre hoc iplum eriam Re-
si non porelt, nili aliquid Ferro ac-
cedac; si enim nihil prortus de
et fieri, qua
nong tartus
decipi
qualo, illa vis LOpITA exCITaTUL;
led icto halce nugas, quae in
prudentis Philolophi mentem ca-
derenon poltunt.
P ROP. LL L 1 L.
Ouantumuis aliquid accedat fer-
ro a atagnete, in illo affrictu. ma-
net tamen adhue substantia es esse
ferri; Paree; Cubest enim iilae
Prorlus accidencibus, e proprie-
caribus sensibilibus, quibus ante
2Frictum pollcbae; hinc non ac-
quirit nouum elle substanciale; pri-
mo enim ETNILIA PONCICTUE FOEIL
il12

## Folio 20 — 779786009:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHZSICE TRACT. VEI
illa substantialis; deinde nullum
mutarur accidens Centibile; ereo
non elt nona generatio, quae nun-
quam sc line alceratione, ve vo-
CaAME; _ vero, ve iam dixi, nOn
inest ris Magnerica, neque Ferro,
neque laxidi sed alceri cuipiam, per
ProP. 33. praeterca, E noua forma
est eaquolubstancialis, est nOvUI
esse lubstanciale in ferro; quis hoc
videt: quis prober: denique cum
acus Maonerica, s malleo icerum
ducacur, vircurem illam Mlagne.
TICAM aWIEERE; CCrEC S FOrma (UB-
Stoncialis est, non rideo quomodo
deltruarur, cirra omnem altera.
tionem; uno verbo, cum ex noteris
principiis Forma illae subltantia.
Les Corporex reLUITENE ex muTa-
tione corius in torum, _C. verract.
5. lib. 1. Fuse dictum est, non vi-
deo, quomodo haec relulcet in fer-
ro, ciera vllam mucacionem (en-
Tibilem.
PROP. XXZ YLI
Ouod accedie ferro, ab affrictis
Magneris, est aliquid ipsi aeciden-
tale; Non dico accidens, pro.
prium Ecilicet, quod enei Cubstan.
riali opponatur; sed dico acciden.
talc; id est quod ad ferri Cubltan.
tiam nullo nodo perrineat; cum
enim nulla Forma Cubsancialis ac-
cedat, per prop. 36. cerre aliquid
ferro accidentale est, sive quali-
taS (IE, DE CatOE, _C. SIvC COFPUS
aliquod in poros ferri insnuatum,
ve aqua, qua Epongia imbuta elt;
Sic aëri admilcetur halicuS, _ OdOr;
quis aucem negec, aquam. illam
sponsia accidentalem esse, cum
ip(i reuerâ accidat, nec illius esse
conctiruat; in his nulta est disti-
CuIraS..
PROP. ZZXVIII
Ouod accedie ferro, ex affrictis
Magnets, non est qualitas absoluia
sricte sumpra; Oualicarem Aricte
Cumpram appello illam, quae est
vera Forma, inhaerens Cubiceto, in
quo aliquam mucarionem praectats
cuius tamen esse non consticuit;
Sic calor est qualicas abloluta Rri.
ete lumpra; idem dico de impe-
tu: cerriam forre, ex naturalibus
Scilicet, non inuenies; hoc pon
EItO.
Probatur primo prop. nulla
qualicas agic ad inera; sic enim
loquuntur vulgo scholastici; hoc
eAt agic, re vera caula efticiens in
Tuum Cubiectum, vel in se iplam;
hoc enim proprium est Cubstan.
tix, repatet ex Mecaph. l. 4. Sed
vis Magnerica asic ad InETa; PIO.
ducic enim impecum in luo lubie.
eto, ve parer, nempe nullus est mo-
cus, line impetu, ve constat ex do-
etrina moruum; igitur illa ris Ma-
oneticanon est qualitas ablolura
Aricte Cmpea; sed illa est, quae
ferro accedir, ex africtu Magne.
cis; igitur quod accedie Ferro, ex
Magneris aftrictu, non est quali-
taS, _c. hinc vides nostram Iy-
Pochelum de Maonere, inniri no-
Aris communibus principiis, nec
aborriuum esse vaga mentis fce.
tum3 quod aliquis forre paulo
iniquius existimaret; sed necesta-
riam ex noltris principiis conse.
quurionem, quorum scilicer vis
ad illam adioor, ni( OIes FeCtI:
ratiocinii. leges intrinsam: porrd
verum nostra principia Meraphy(.
ca admierenda line, vel rericien-
da, viderine aqui rerum xstimar.
TOFCSo.
SEEuMdC

## Folio 21 — 779786009:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LIB. I. DE L A PIDIBI ET MIAGNE FE, 21
Secundo, probatur: in eo (ub-
iecto recipi porest qualicas, quod
est capax illius effectus formalis;
haec est cerrissima regula; li enim
Cubiectum aliquod elt capax esfe-
ctus formalis, cum hic sic finis
forma, non video, cur in eoFor-
maesle non pottic, in quo effectus
formalis esse porelt: praecerea hoc
ipsum ica lequitur ex noctris pein-
cipiis, re nihil sic, quod magis cum
ilsis consenriat; aequi lignum et
metalla non minus lune capacia
ettectus vircuris Magnericae, quam
ferrum, nihil enim aliud cA peae-
dictus effectus, quam impetus, ee
converhio ad talem licum, cuius
lane non minus lignum, quam Fer-
eum capax est, ve consideranci pa-
rebit; nempe cum Omne cOrpuS
licmobile; cAt CapAX IOTUS, BC
calis morus; igirur non minus li-
snum est capax virruris Blagncti.
cx, quam Ferrum; li Forre illa qua
litas ablolura eltet ;. Ped HOC Cxpe-
rimento repugnar; igicur cum li-
gnum riecutis Magnetica CapaX
non sic, illa haud dubie qualicas
ablolura non est; haec rario mitri
viderus demonsrariua.
Probatur cerrio, in ligno quo
que de merallis recipieur rirrus illa
Magnerica, Si qualitas abloluta
est; nempe illa diffundieur, per
medium, ve paret; ec per medium
lionum rraducicur; a Magnetc, ad
ferrum; igitur in ligno recipiturs
igitur non video, cur in illo Tuu.
effectum non praestet; Hoc cA t2-
lem mocum, e ealem connersio.
nem; nempe huius effectus hoc
ost calis morus, tam lignun cap2s
ost, quam ferrum; igitur cum illa
rircus sic caula necellaria, non vi-
deo, cur in ligno, cui ineit, Cuum
eftectum non praestet: DicesForre,
lignum non elle ad id dilpolirum,
Sed profecto, si capax sIc FOrInX,
est capaxeffectus Formalis, ec vi-
ciltim; immo cum peaedictus effe.
ctus consistat cantum in moeu, de
convertione, cerre, non video,
quid ad hunc effectum ligno delit;
haec quoque ratio demonstrarionis
Loco ette porekt.
PeObaEUE quarro, cario distu-
Bonis vircuris Magnerica prorsus.
enincie, qualirarem abloluram, de
Aricte Cumpram non distundi, ac:
proinde à Magnere in Ferrum non
eraduci; cum enim cuilibee pun-
ao haec qualicas insic; non video,
cur in Orbem nOn aGaC; DiceS,
versus polos mundi luam rim dif-
Fundere; sed contra, quin si polii
Maoneris versus orrum de Occa-
Cum Spectene, eunc vis illa versus:
orrum ec occalum excurric, igieur
versus polos mundi Cuam vim lemm-
per non diffundic: Dices versus.
30los Magnecis; Ccd contra, cum
enim in Magnere vna pars cadem.
qualicare polleat, qua poller alia,
nempe omnis pars polus cslepo-
cest; non video, eur rna versus.
rnam agac, porius quam versus:
aliam; vide BC, ve in orbem OM-.
nes agere debeane; quod ( Force.
aliud quidpiam Cubtilis excogi-
ces, ignolce oblecro heberi, quo
tancum raleo, ingenio; illud enim.
in mercem mihi non cadic: Dices:
collisi cocam rim actinam in duo-
bus illis punctis; Ced an Forre mi-
Etac de lubiecto in Cubiectum; hoc.
cerre non concedes; quid porreii
aliud dici poliE, non video; a0.
proinde hiaec quoqne cario mihii
prorlus demonstrariua esse viderur..
Probatur guinco sresset qualii.
30.
EaBs,

## Folio 22 — 779786009:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LH ZSEC F TR ACT. VII.
cas, nunquam destrueretur; hic
aucem suppono, deum Magneri-
cam, non raro, Cuccellu temporis,
Tua vi spoliari, v. 8. Si candeleae,
S rubiginem contratat, _CC. PIX-
cerca luppono, principia noltra de-
Etructionis Formarum, de quibus
actum elt l. 7. Meraph. hoc poli-
eo, Facile probacur, quod altum.
Deum ett; nam, qualicas illa nun-
quam elter Frustra; quia Tempee
habere posser Cuum effectum FOr-
malem, hoc est nisum, ad pexdi-
ctum illum morum, per quem
cenderet ad illum aspectum; cam
enim converri porest ad polos
acus candens, quam frigida, ve
contideranti parebit, eroo in acu
candente illa qualicas destrui non
deberet; praelertim CMIB CONETA.
rio carcat. Dices destrui dispoli-
riones pexrequilitas; led quaSi
cur, quomodo: nulla plane sel-
ponsio, qua quod nelcitur, reponi-
tur; diceres cenebras aroumenci
luci objectas; sic illi Faciune, qui
ne lux oculo incidat, oculo velum
obducune; de clarirare argumenti
constat; dle oblcuritare relponsio
nis riderine omnes.
Probatur Cexco, haereo in acu
Maenetica, qua rbi rubiginem
contraxic, ea virruris parte (p0-
liari videtur, qua prius alias aCus
Facile erahebar, ac coniungebat
Sibi; vbi vero deinde rubigo abigi-
tur, illa pars virruris acui resticui
videtur: hoc polito; sic argumen-
cum procedir; si virrus illa qua-
licas est, hoc es in pura qualitare
diffunditur, haec non minus per
mediam rubiginem diffundi po.
cest, quam per medium vicrum,
QUEIII, SEC. VE PaTeF; CuK et 80 ab
scu illa, quae cubisinem concranit
non diftundieur; nec enim nCg2
bis, opinor, illam vim adhuc ines-
Sc, alioguin decerla rubigine, ci
rea nouum attrictum, minime re.
direr, Cen reninilceret. DiCCS FOT-
ce, in rubigine, deesse dilpolitio.
nem, ad commune medium ne-
cellariam, per quod, peadicta vie-
cus diffundarur; sed hoc eorum
seatis dicis, nec vilam dispolirio-
nem, qua ad id muneris delic, ap-
Pellare pores: Dices, colligi ex
hoc effectu; sed ni Fallor, melius
colligo, non diftundi à Magnere
puram illam qualirarem; nempe (
hac diffundererur, praedietus ese-
Ctus non eser:haec rario rem quo
que meo iudicio conticere viderur;
porroego intra huiuseffectus Fa-
cilem racionem adducam.
Probacur seprimo, si eset qua-
licas pura e absolura, per medium
diftula, illa certe in diverlo medio
retringeretur, e refecteretur; hac
eadem ratione vtuS TUIM, VE PFO-
barem. Conum ee odorem nOn
diftundi per medium, ve pUraS ei
abloluras qualirates, qualis cst v.
8. calor; vnde eriam quilquam in-
tellisere porerie, haec non dici d
nobis, per pruricum quemdam,
quo nonnulli aGUNEUE, VE nOUL
effuciane, vel per repentinum le-
uioris animi morum; nempe COn-
sequenter loquor, de ex iildem
principiis, cerris quidem, et be-
ne Fundaris; _ vero si Magnes
puram illam qualicarem per me-
dium diffunderet, certe rbi radius
ex medio raro in densius inciderce,
iplum retringi ad perpendiculum
necesse eser, ve patet exiis, qua
diximus, cum de retractione, qua
hic non sepeto, en videlis.
PFOBATUE OctAUO, cur qualo
Magnes

## Folio 23 — 779786009:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIB. I. DE, L A PFDIB. BX M AONEFE. 23
Magnes agerer cancum in ferrum, cus, tum ancarcticus; ergo here-
non verdinalia eriam lubiectas ad rogenea qualicas non est; omitro
Sympathiam Forre confugios; ani-
le cerre retugium; iimmo vel ex
hoc capite agere non deberer; nec
enim lmile agic in Cimile; deinde
vedixi, in alia quoque COrpOT2
agerer; diffundicur enim illa qua.
licas; igirur per medium; igieur
per alia corpora incer cepta diffun-
dirur: deinde in ferro, quid Ha.
bes, nili lingularem parciuin ple-
rum, qui protecto ad puram il-
lam qualicarem, quid Faciat, dici
non porest: denique odus ille
propagacionis, vel difusionis, de
quo postea, si pura qualicas ct,
nunquam explicari porcrit, auc
Calrem quancumris explicetur, a
meincelligi; quod forre, veiam
supra dixi, hebeciori ingenio, quod
in me elle lentio, tribuendum est.
Probacurnono, illa qualicas, si
pura est, vel tromogenea est in
omnibus Magneris partibus, vel
hecerogenea; neurrum dici posse
videtur; non primum, quia li hoc
esset, sive acus tangar polum aF-
aticum Maoneris, line ancareti-
cum, perinde se hrabebit; quod
TaMEN EXPEFIIENEO FePUIgNaTinem.
peilla exrremiras, qua aicticum
canoic, spectac deinde ad ancar-
elicum, quem camen in Maonere
fugir, Ceu fugere viderur; deinde
si omnes parres Magneris eadem
prorlus virture pollent non video,
cur in rua Magneris Facie, porio-
re iure, sic polus, quam in alia; vel
cur in hrac, porius lic arcticus,
quam ancarcticus; quod E dicas
qualicarem illam in diverLes pun-
atis este hererogeneam; hoc eriam
experimentis repuonac, nam cuae
liber pars csse porest, cum. aicti-
innumera fere alia rarionum capi-
ta, quibus hac pura qualicas ee.
Felli porest, cum ex his Fscile in-
celligi possine; OuxresForre, (
non lic pura qualicas, quid candem
esse possiri expecta parumper, vide.
bilque cocam rem iltam a nobis
ica explicari, re nihil clarius elle,
vel excogirari polsir.
PROP. ZXXIZ.
Ouod ferro accedit a Magnere
corpus est; Sequitur neceltario ex
dictis; cum enim aliquid a ferro
distinctum (IC, Per PFOP. 35. nec SIE
aliquid ad Cubstanciam ferri perri-
ReMS, Per prOP. 36. Sed aliquid
Ferro accidencale, per prop. 37:
licque necellario, vel pura quali-
taS, vel corpus, cui vis illa in(IE,
Ve Patet ex terminis; nec (Ic pura
QualicaS, PeF PFOP, 38. CeTT COK-
ouselle necesse cAt; (IC odor in COF-
Pore, hoc est in halieu dittundicur;
lapor, in corpulculis Caporiteris;
color, etiam ve plucimum, adniz-
tione corpulculorum inducieur;
igitur de Magnere idem dicendum
ec; mutea habes haud dubié, quae
opponas, e carim clamas; ese
opinionem Lucrecii, Democcici,
Carrelii; Respondeo esse omnino
2b ca dinerlam; Led expecta FaM-
culum, donec cocam hypochelinr
explicnero; vix enim illam impu-
guare pores, nili probe illam in
cellioas; nec incellioere, niA FOFA
explanetur; quod rbi FecerO, TaM-
cus erit, quancum ipseroles, op
Ponendi locus.

## Folio 24 — 779786009:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PAZSTCE YRACF. VIB
PROP. X L.
Corpusillud, quod à Magnete
in ferrum traducitur, debet esse te-
nuissimum e subtilissimum; Prob2-
cur, quia cum corpora etiam den-
Cissim2 penoerer hoc cA, lubeat, aF-
GHE PerMCEE; CCFEE PCE POTOS FAN-
cummodo subire, 2c Cc CC infinua-
reporest, ve pater; igieur cenuil-
limum ese oporcet; led quia, pro-
prer animum praeoccupatum, viz
hoc in animum inducere pOccs,
vidisti (pongiam, vel pumicem ali-
gnando; nOn negas, OpinOE, per
poros huiusmodicorporum, aquam
lubire potle, idque Facile cirra vi-
lam prectionem; cogita COrpuS, Cu
ius pori line duplo angultiores, et
aliud, quod sic duplo renuius, de
Tubrilius aguaihoc, ni Fallor, aeque
facile per poros illius lubibie, 2c
ipla aqua per poros pumicis; co-
sica etiam aliud cuius pori line
adhuc duplo angultiores, aequeita
in infinicum; e aliud quod sic du-
plo cennius, aeque ita in infini-
tum, cerre ad illud tandem per-
venies, quod eric aqe dentum
acque aurum, d ad iltud, quod
Cubtilicarem corpusculorum M2-
onecicorum habebie; acque adcd
quod aque Facile aurum perimea-
bic, ac ipla aqua spongiam, vel
pumicem; igitur corpus illud, quod
accedic ferro, a Mnonere, Cubrili-
simum d renuistimum esCOpOFTCF.
DROP. XL I.
Ula corpuscula, quibus virtus
Magnerica inest, sunt oblonga; Sic
enim Facilius per pOros corporum
Subeunt; led ratio a priori est,
COMPOMAME, cerré, si vel Cphaeri-
ca line, vel Polyedra, nulIa est Fa-
tio, cur porius duo (phaera pun-
cta, vel anguli Polyedri, ad pon
los spectene, quam alia duo pun-
cta, ciuldem sphaere; vel alii duo
anguli ciuldem Polredei, cum sin-
sula puncta eadem vireure pol
Leane: Pexterea, li haec corpuleu-
la Ephaerica Cune, Cuum ras vel luam
thecam converrere non postenr, re
patet; nam illa intra poros le le
Facile COMHETTCTeHE; eriaI VaS
iplum immobile esset, ve PaICE;
non postune eriam esse Polyedea;
cur enim porius rnum, quam
aliud; verum vero prilInaEa LIME,
vel cydina
odsent diver ele ia ore etiniemus;
Quoream
dbloream
D0
rtentia alia tit CuIr
nulla liETacio; cur porius acumen,
Ceu verrex coni ad boream, quam
baLIS ipLa COnvEETereEUT; aliquis
causam exlindeo adiudicaret, cum
Cc figura omnium Colidarum, post
Sphaeram simplicissima, sed iem
hanc infra dehniemus. Dices, licer
corpuscula illa sine sphaerica, de
terminari posse duos polos, à sicu
prima creationis; led quid ha-
bene porius duo illa puncta, quam
duo alix; Dices idem dici polse,
de illo cylindro vel prilmare; cur
enim porius rna Facies, ad poluIm
arcticum, quam ad ancarcticum
spectar; Respondeo hic optimé
ralere prima crearionis lIcum; Cum
eniim sInE Faneum dux Facies, in
eylindro; non porest dici de cy-
lindro, hoc es de duabus faciebus
cylindri, quod de duobus punctis
Sphaera; HOC CA, CuIF POriUIS RX
duae, quam haec duo; MaiB BX duX
Cola Cuncinon tamen haec duo; quia
quia cum vi Magnerica polleane, haec duo, puncta scilicer in sphiera,
ac proinde ad calem alpectum le le (ola non lunc, led de hoc intia.

## Folio 25 — 779786009:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. L. DE L A PIDIB. EY NIACNETE.
PROP. ZL FI.
Tline facile haec corpuscula suum
DaS CONHerENNE; CHIM CNIM IHEFQ
illosporos, quibus continentui,
verti nitantur, ve se se ad sirum
libi congenicum componane; in-
de Ac, ve luum ras lecum era-
HAHE, AEQHC COHHCPEANE, modo
scilicer ras praedictum Facile mo-
veri posse; nempe nisus ille Facilé
vincitur d resistencia mobilis;ride
licet ferrum rirture Magnerica
instructum Pele vertere videatur,
de ad ealem aspectum componere,
ille FAIen BOEUS, SiVC nICUS a LB-
stantia ferri non elt, led a corpul.
culis oblonois, Ferro inclusIs; quod
dico deferro, de Magnere iplo di-
cendum est: cur vero alia cOrpOTa
non sine capaces aporhecae huius-
modi acuum Nagneticarum, sC
enim appellari pollune illa corpu-
Scula, paulo post dicam; nec vilam
Cuper hac cora re difficulracem dis-
simulabo; immo ausun dicere, iuX-
ta nottram hypochelim omnes
difficuleares complanari; OIIeS
nodoslolui, atque adeo illa om-
nia explicari, quae in aliis nulla-
tenus incelligi, nedum explicaei
Pollune; quod cirra omnem iactan.
tiam dictum esse velim; praescerim
cum ea, quae dico, non Cubcilia (InC
Sublimioris ingenii argumenta, sed
crassiora, de rustica Centus quali
philolophantis rudimenta.
PROP. ZLIII.
iilque parallelis, quamvis insena-
bilibus, contixum; illud haud du-
bie luos polos, suolque aspectus
habebie; nempe illae omnes acuS.
communi nitu, in cali sicu illud
Explicatur vera Fsypothesis vir-
collocabune, ac in eodem rerinen
bune, in quo eadem Temper Fa
cies ad polum Aecticum spectabie,
altera vero ipsi opposica, ad AB-
turis Magnetica: Priu (quam rem
aggrediar, hanc analogiam PEX-
mirto; cooira quaelo luberis Fru-
tareticum: Praererca quantumvis
praedictum Frustum in alia diuidas,
quodlibet adhuc luos aspectus, ee
Dolos habebic, ab illo Scilicer com-
muninitu acuum, qua iphinunc;
qua reveca, quancumuis insensi-
biles esse Cupponaneur, hunc can
men effectum ab iis praestari, ne-
mornquam crie, qui vel in du-
bium reuocet; praeterea (i Cuppo.
namus, per eAtrictum huius Fru-
Ai, cum alio mulcas acus ex illo
in hoc ipsum craduci, haud dubie
hoc alcerum Frustum viceace Ma-
cum, innumeris fere acubus Fer-
reis, Magnerica rireure instenctis,
Z0m. LV.
28
snerica inde instructum mancbie,
ac sc Cc ad Magnericum Cicum, et
aspectuum polirionem COWPONOES
in hoc eriam non est difticultas;
deinde s duo huiusmodi FruCEZ
Tuberea Magnericis acubus in-
Cructa sibi innicem admoncantuF,
rnum haud dubie alceri adhaeré.
bic; e E unum aliud prius non
tangerer, ad sele illud adducie, co
Prorlus modo, quo Magnes Ferrum
erahir, de quo infra; denique (I
calu aliquo praedictae acus ex Cu-
bere auolene; cunc iners prortus
remanet Tuber, omnilque rircueis
Maonericx exPCIS.
Hlaec est ni Fallor analooia cla-
rissiIa, qua EOFAI FeM Magneri-
cam mirabilicer explicat; nempe
in Tubere iabes Magnerem iplum,
vel terrum, hoc est vas, vel ap0-
thecam corpusculorum Magneri-
COEUI. 

## Folio 26 — 779786009:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E ZSTC A Y R ACT. V II
corum; in acubus ferreis, Maone-
tica virtuce instructis, habes cor-
Puscula Maonerica oblonga, hoc
et acus illas Magnericas primige-
nias, quae vim illam Magnericam
aliunde non habene; sed a sciphs,
hoc est a propria lua natura X in-
dolcivocentue acus primaria; alia
verolecundarix; itaque relecunda-
ria Cele in tali scu collOcanE, aF-
que adco communi nilu luum ras
converrune, e sub cali semper al.
Dectu renene, ica primaria luum
ra5, Cuam checam, hoc est Magne-
rem iplum, communiluonilu, cali
Paricer aspectui lubiiciune; immo
quod secundariae luberi praestant,
hoc iplum primaria in secundariis
Facimne; praecerea si secundariae ex
Tubere auolene, inde luber primx
virtucis expers manet; ica, li Ma-
ones, vel ferrum acusillas primi.
genias amietar, iners arque omnis
virturis expers manec; praeterea, VE
secundaria coire Colent, ita e pri-
arix; e veille ex rno vale, in
aliud craducuntur; ita et lx tradu-
ei pollune; aeque adeo perfecta est
analogia, in qua, hypochelim no-
Aram exhibemus, dicimulque, M2-
gneri ac Ferro Magnerica vireuce
Dollenci. acus illas primigenias, seu
Primarias inesse, quae lua propria
vi ad talem sicum se Pe componunt,
aEque adeo TuIm raS COMHCFEHNE,
quod Scilicet illarum morum, Peu
convertionem impediac; in quomeo.
indicio non est difficuleas; et ideo.
vis Magnerica a Magnere in fer-
cum eraducitur, quod illarum
acuum porrio in lroc, ex illo deri-
vetur: porro hac hypocheli polica,
omnes Magnecis effectus facilé ex-
plicaneur, ve ostendam infra; sed
iam Coluende Lune nonnulla obie-
Etiones, qua concra hanc noteranr
Heri polTunE.
Obiic. primo, vircus Magne
rica diftundicur per medium in in-
stanci; igirur non diffundieur in
corpulculis; quia haec tancum mo-
cu locali distunduneur, qui nun-
quam in instanri hc. Relpondeo
negando primum anrecedens, quip.
De nullo prorlus aeoumento, vel
experimento probari porest, in in-
Canci, rircurem Magnericam pro
Pasari, immo quantum oculis pio-
bare porui, aliqua morula Cemper
incercedere viderur, incer appli-
cacionem Magnecis, de norun ter-
ri: peaeterea cum ferrum adimo-
vearur Maoneri, per morum, rbi
vlcimam Epharae actiuicaris luper-
ficiem arringie, ctacim vim Ma
gnecicam excipie, sed intensibi-
lem; ae dum propius adOuetur.
Cenlim line sensu inrendieur; qua
omnia non modo in instanci non
fune, Ced dum Aune, innumera fe-
re instancia Auere necelle est:igieur
hoc acoumentum parum ommino.
negorii. nobistacellir; neque ranti
eAt, quanci a nonnullis esse pu-
FAEUE.
Obiic. Secundo, Magnes aequé
cico. FerrII aFFICIE, quod INEFS
Epharam illius actinicacis colloca-
cur, suure longus à Magnete ablico
Live propius admoveaTUE; igieur
haec vircus Magnerica non diffun-
dicur in corpusculis, VE paTer;nem-
De haec cicius proximum ferrum,
FaECtIUS FEMIOEUIM ATEIIOCLCME: ReT-
pondeo r. hoc argumentum eodem
viriolaborare ridetur, quo superius
laborabar; nam Cupponie onnino
Fallum, dum supponie, obleruari
Pose illam remporis inequalica-
tem, quae insensibilis est: dt vero
AaFE

## Folio 27 — 779786009:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIB. L. DE E APIDIB. E Y BI AONE XF 27
Atare quis porest in hac respon vet in aliam Aguram conforman-
sione; dicis aque ciro Ferrum re-
mocum attici, ac proximum; hoc
neco, cu qui alleris, probare rene-
ris; quod nunquam reuera pra-
Atare poreris; si enim experientiam
appellas; illam cgo illico negabo,
cum illa cemporum inaqualicas
Sub senlums non cadae; ac proin-
de experimento minime (ubiaceat:
Respondeo secundo, revera ali-
quam cemporis inae qualicarein ob.
seruari, ac proinde citiiis proxi-
mum ferrum affici; immo in TUa
quoque hyporhesi hoc dici debet,
nam terrum, quod proximum cst,
cirius intra Sphaeram actiuicacis
Magnetis collocarur, quam remo-
cum, ve paret; isitur proximum
cirius affectionem Mlagnericam ex-
cipic, quam FemOEIM.
Obiic. terrio, si Magnes diffun-
die luam vim in corpuleulis, igiEVE
ubi aliquod corpus denlum, v. 8.
aurum, vel plumbum interponicur,
diftundi illa non polsene, aut Calcem
non aeque cito: RC(Bondeo aeuS
illas facile per POros corporum
craduci, AICUE aGuA PET CFATCS, PCF
medias herbas, ec. sc in vale (a-
da, haud dubiecardius illa et difti.
rulis de aqua pleno; per aperrum
circa Fundum Foramen, aqua ipla
perinde extruditur, ab iplo aqua
cilius craiiciuncur; rbi camen luam
incubrantis pondere, acque si aqua
sine Parulis essec; igicur licer pori
auri sine valde angulti, negari non
Porest, quin existere polsine cor-
puscula canex fubtilicaris, et re-
nuitaris, ve facile lubire postine,
figuram habent dererminacam, ca-
2c per illos poros traduci. Dices,
etto, ergo lalcem non eam Facile,
quam per liberum aëra diftusro he-
que paruitace lune, qua poros ip.
Cos implerenon pot, non video.
cur non aeque Facile eraduci pol-
LInE: Dices PoroSnon ele rectos,
ergo Calcem plus vix in illa eraie.
ctione decurrendum elt; ergo plus
temporis ponendum: Relpondeo
in iplo quoque aere, innumeras
ret; lic aqua per mediam celam Cen-
Fere acomos praedictis corpulculis
Occurrere, quae tramicem rectum
impediane; sed cum Facile Faneu-
lum declinene corpuscula, parum
Pronihilo computatur; ad de quod
modica illa cemporis differenria,
nullo sensu percipi porest: Diceo
ergo Calrem minor affectio inde
reluleat; id vlero concedo; et hoc
innumeris fere experimentis com-
sim se se insinuat; Respondeo rbi
parres rraiiciendae diuidenda CunF,
probatur, quae à nullo, qui vel
Oculos trabeat, negari polTunEipEa-
Terrim si lamina plumbea v. g. in-
cerpolica paulo craltior sic; Sictun-
cur enim mulex acus primaria in
illa corporis cratirudine; sed de
his infra, quae cancum nunc in-
dico.
Obiic. quarco, diftundieur vir-
cus Magnetica pes mediam aquam,
unde nost
Scd aqua poros non habet; igicur
in corpulculis non dittundieue.
quae cancum per poros Tubire pol-
Lune: Relpondeo acus illas pri-
marias eodem prortus modo per
aquam Tubire, quo per aera (ub
cune; dinitis Ccilicet medii parri-
bus; quod aurem a corpulculis
cennissimis medium humidum Fa-
cile permeari polsc, alia prob2-
rione non indiser, cum sentu ip(o
perlpicuum (IF.
Obiic. quimo; vieeus Magne-
EdCa

## Folio 28 — 779786009:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHPSIC_ YRACT. VI1.
eica per medium dittula retringi.
eur, croo non diffundieur in coi-
pusculisihoc argumento rlus lum,
ve probare lumen esse puram qua-
lirarem, quae dumrarat refiactio.
nis capax est; igirur eodem recté
probari riderur, rireurem Mione
cicam in pura qualicare diffundi:
Relpondeo negando primuim an-
cecedens, quod ramen nonnemo
sc probar; admonearur inquie la
mina ferrea inter Magnerem de
acum Ferream; ni( FFANOANEUE F2.
dii, vircus ipta secundum iplam
lamina crassicudinem deberer dif-
Fundi, aeque adeo poli cene in
axc cidem crastrudini parallelo;
sed aliquid hourx describendum
eAt, re res haec melius incelligatur:
Eig. 2. Ec Magnes A, cuius polus borca-
lis sIE B, australis C; SIC acuS Fer-
FeaTII, inera Ephaeram actinitaris
Praedicti Maoneris; sic lamina Fer-
reA INTerDOAIEa GK, CuIUS CFaMI
Eudo (E DF; hic enim lectionem
cancum laminae pro ipta lamina
adhibemus; sc radius vircuris
Magneriea diffu(x BI, cerre si
hic non frangererur, poli relicti
in Lamina CAenE IN AXC DF, VE
Patet; hoc eAtD coirec cum puin.
eto B, _ E, cum C; sed prote-
eto contrarium accidit; nam in
D _ F est idem polus, qui coir
cum B; in F vero e in C, CHt alter
Polus, qui fugie B, et coic cum
C. aeque adco in roca peripheria
daminae est idem polus; alter vero
in centro verimque xque dictante;
Sed hoc heri non porest, nis cadius
D E distrahacur versuIS F, _ C;
eroo retringieur.
Hioc eodem argumeneo, mirum
quancum nostra hypoth. contirme-
cuc. vE dicam insra, modo latis etic.
Rocendero, nullam in hOC CaTU
retractionem incercedere, quod lu-
culenter, Calcem meo iudicio, enin-
co; 1. in omni retractione cum Fa-
dius ex medio raro, in densum in-
cidie, incurvatur ad perpendicula-
rem, cum camen hic secus accide.
re videatur; nempe radius, ( in-
CurnaTuT, a perpendiculari inCur-
nacur: 2. nun quam radius perpen-
dicularis retringitur; cur enim in
unam porius, quam in aliam par-
cem; hic aurem li retractio eAt, r2-
dii perpendicularis est: 3. omnis
qualicas, guae retringirur, ad om-
nemmediorum inucarionem retrin-
Sirur; inde enim pecieur refractio.
nis racio; sed si interponatur la-
mina plumbea, vel aurea, radius
nullo modo a primo cramite rece-
dic: q. Quorielcumque eadiusre-
Fringitur in lamina, cuius plana
oppolica Cune parallela, perinde eAt
acque si nulla heret refractio; nam
radii pristino Racui reltiTUnEUE;
omitro aliasrationes, cum praedi.
cta rem penirus cnincant: Ouae
res cur igitur radii incuruantur in
illa lamina, hoc cA cur in peri-
pheria alcer polus lic, alrer in la-
MIMX CENTIO; exPECLA PATUIMPEEZ
hoc enim clarissime explicabimus
infra, ocendemulque, hunc ette-
ctum in nulla alia hypocheli ex-
plicari poste.
Obiic. sexro, virrus Magnerica
per medium diffula reftecticur; igi-
cur qualicas est: Respondeo pri-
mo, consequentiam hanc legiri-
nam non esse; nam eriam PONUS
reflectitur, qui in pura qualitare
non diffundicur, ve (uo loco de-
monstrarum est; adde quod, re-
Aexio maxime corporibus compe.
TIT, VE PateC ex lib. 6. tract. de moru
106.

## Folio 29 — 779786009:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L.1B. I. DE L A PFDTB. E Y HE A CB EYF.
loc. quod spectar ad ancecedens,
fallum quoque esse videtur; nullo
enim experimento recte probari
pocelt, vim Magnericam reflecti;
dico recte probari, nam quadam
rulsd proponuneur experimenta,
in quibus nonnulli reflexionem
rircuris Magnerica esse dicune, in
quibus nulla prortus elle porest
retlexio; de quibus infra luo lo-
co; quidquid sic, etiam admisto
anrecedence, Falla est, ve dixi,
consequentia.
Obiicir. Septimo, sI ex M2OnC-
re huiulmodi corpulcula eAluo-
rene, Cua tandem vi Ntagnes (po-
liaretur: Relpondeo licne odor
ex Ebeno continuo extralatur, non
tamen proprerea lignum illud odo.
reprinacur; odor aurem, ve Tuo
loco dictum est, in hralieu diffun-
dicur; ica prorlus in hoc calu ac-
cidic; immo lonse poriore iure;
nec enim acus illae primatie ex
Magnere concinuo auolane, sed
tancum praelenci ferro accedunt;
deinde non ex tora Cuperticie auo.
lane, led cantum ex gemina Facic:
Dices, ergo post altrictum ferri
riccus Magneris esser debilior;
Respondeo, hoc di Ccrimen virru.
ris esse prorlus insensibile: Dices,
ergo simulex acus africentur, ia-
ctura sensibilis erit; Relpondeo
concedendo, nisi aliunde damnum
relarciatur, quod quomodo Aar,
dicam infra; immo hxc est lecun-
de respontio, quae difticulcatem
propolitam penitus Toluic; accc-
dune enim noua acus Mlagneri, aE.
que incarum, guae derractx TunE,
locum substiruuneur; quod quo-
modo hac, dicam infra: DiceS, Ct-
80 post afFrictum, Ferrum oxauius,
et Magnes leuior relinquieur:
Respondeo hoc grauicarum dis
crimen lub Cenlus cadere non por-
Ce; analogiam habes in corpOre
odorifero.
Obiic. Octauo, non posse per
haec corpuscula nulcos effectus
Magnericos explicari; v. 8. quo.
modo acni ferree, quae ita adirso.
vecur, ve axi Magnecis sic parallela,
rirrus Magnerica infundacur, cum
hoc heri non polsic, nili vireus
Magnecica in pura qualicare, à p0.
lis Magneris, per medium Magne.
eis corpus diffundatur; sed hic
quaelo, liste, quilquis hec obiicis,
octendam enim infra, quam recté
in hac nostra hypocheli omnes
effectus Magnerici expliceneur;
immo aulim dicere, nullum fere
esse effectum Magnericum, licet
lupra sexcentos numerari postint,
quem pura illa qualicas explicare
non possic; ridebis forre, ledita rem
Ce habere; infra perspicue demon-
Srabo: Dices Forre, hanc nostram
hypochelim, non ex propriis, led
ex communious principiis esle;
nonnulla Cune principia commu-
nia, alia propria, ex quibus hanc
hypochelim deducimus; sed mo-
do cerra sinc, e cuidentia, parum
profecto interest: nec est, quod
aliquis Ccrupulosior rimeac, ne hac
corpuscula decreris Adei contraria
Ainc; pierarem laudo; sed pruden-
tiam non probo; quid enim facie
ad tidem, li vis Magnerica illa in
primariis illis acubus diffundatur;
inodo enim conster dari animam
rationalem, camque immorcaleim;
e aliquor accidentia a Cubstantia
realicer distincta, v. 8 calorem, e
imperum; parum cerre ad res A-
dei Facie, verum aliae quaedam
qualirares, re odor, vis electricam
VILEUS

## Folio 30 — 779786009:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
eie
PM ZSIC A YR A CT. VII.
virtus Magnerica, in cerris qui niis instructus, quarum sicus Ec-
Buldam corrulculis diffundancur, cundum longirudinem, eas pacal-
FEd de his laris.
PROP. ZL TV.
Omne corpus vireure Magnetica
instructum habet suos polos; FOC
eAt hrabet duas facies, quarum al-
cera ad Boream, aleera ad Austrum
Spectar, Si Magnes Facile moneri
PossiE, ad hoc ve ad hunc Citum, Cc
se componae: Peobacur quia cum
intra Magnerem sine huiusmodi
acus primaria, illius corpus Facile
converrune, si camen Facile con-
verri polsir, acque moueri; ad hOc,
ve illa Cuum, hoc est sibi debicum
aspectum habeane; nempe; re di-
xi, acus illae Cune quali natuex in-
dices, eumque tinem à nacura sibi
indicum habene, vescilicor altera
extremitas ad Boream, altera ad
AUCEEHIM (DCCFCE: POEFO CX aCUUII
motu, et convertione, sequitur
mocus e converlio Magneris, id.
que quali per accidens; (ICUE Cx
moru hominis, mocus vectium le-
quirur: igitur cum inde Mlagnes
ii eali Ciru collocorur, ve alcera il-
lins Facies ad AnAru, alcer 2 2d B0-
reaim Specter, hae FACICS VOCEHEUE
poli; isitur Magnes (uo5 polos
hraber; idem dico de FeFEO VIFENTe
Magnerica instructo, de de lare.
ribus recenter coctis, de quibus
infra.
PROP. ZLV.
ITinc Poli in Maenete non con-
sistunc in puncto indinisibili, sed si
Maones probe sectus fuerit, in ge-
mina, eaque opposita facie exten-
duntur: Ve hoc melius intelliga-
2. CUE, (C Magnes quadeaCUS AI,
lclaS FaciE lateribUS AC, BD; CCPEC
hoc polico, ita illa Tuum vas, hoc
est Mlagnerem disponune, sccun-
dum acum, ve Fscies oppolIca AB,
CD 2d polos spectene; ergo poli
verique Faciei, Peu plano coexten-
duncur, quod erat probandums
isicur poli in Magnere nOn CON-
Sltune inindinisibili; quod camem
aliqui dixerune paulo liberius,
quam verius; verum vero in lin-
gulis istarum Facierum punetis
aftrictus feri debeat, ve vis NI2-
onerica in acum ferream eraduca-
cur, dicam paulo post, et ca faci.
licare exponam, qua profecto nel-
cio, an maior excogirari posic.
PROP. XLVI.
Si diuidatur Mtagnes, per sectio-
nem parallelam axi, poli manene
in iisdem faciebus, in quibus prius
erant; Axem Magneris roco, li-
neam per medium Magnerem du-
etam, parallelam iplis acubus pri
migeniis; v. 8. I ducarur linea
IC erit aris predicti Magneris; hoc
Poliro probatur facile propolirio
diuidarur enim praedictus Mlagnes
AD, per lectionem OI; haud da-
bie licus primigeniarum acuum
converrecFacies AO, CI; irem in
alcero legmento Facies GB, ID, ad
Polosialioquin praedictae acus mu-
carene sicum in lua checa; sed illae
PrOFeCtO LIEUM NON MUFANE, VE P2-
cet; isitur polica praedicta sectione
Magnecis, in iildem faciebus poli
MAnCHE.
PROF. LLYLL.
Ouanimmuis Mlagnes in plura
innumeris fere acubus primige frusta, es quomodolibet dinidarur,
quod

## Folio 31 — 779786009:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. I. DE L A PFDIB. EY MI ACNEFE.
quodlibet frustum suos polos habet;
Ouia in quolibet FLUStO RCMAMCHE
acus primigenix, qua id cerreta-
ciume, nilu communi, ve in tali (I
eu, illud collocetur, specterque ad
polos secundum duas facies; (pc.
cter inguam, dircee, vel oblique;
de veroque aspectu dicam infra;
haec enim Facile explicamus; igiene
quacumque dinilione polica, quod-
liber tructum Cuo5 Polos habet.
PROD. XLVIII.
Aspectus directus est, si axis per-
pendicularicer in facies polorum ca-
dat; v. 3. In Magnere praedicto
AD, Facies polorum, hoc est qui-
BAS DOLI COCxFeNdHHERE, PUNE AB,
CD, axis vero 1O, parallelus scili-
cet lateribus AC BD, eE conte-
guenter, ex pramilla hypoches,
acubus primariis, quae praedicto
Magneri inlunt; tunc aurem a(pe.
ctus Mlagneris est directus; obli-
quus veio contra, cum Scilicee
aris cadir oblique in Faciem polii
porroheri porest, ve aspectus dirc
ctus sic secundum vnam Faciem, et
obliguus secundum alteram; vel
directus secundum veratnque, vel
obliquus secundum veramque; in
hoc nulla eA difficulcas.
PR C P. XLI X
Ferrum est capaco apotheca bu-
iusmodi arnum: De re quod sic, du-
bium esse non porclt s lan vero
propter auid E, in noctra hypo.
Pheh Facile dictu est; Ferrum enim
malleo ductum habet porosoblon.
805, _ valde auxstOS; igiruE ap-
ritlimos, ad hoc, ve acus illas pri-
marias excipiane; quae cum verci
non pollne, ni(I CuMIM vaS COMHEE.
eane, nec enim liberum conversio.
3
nis spacium illae pororum angultix
praebene, indecerre AC, VE morum
in illud eraducane, ex quo calis li-
eus e aspectus necellario conse-
quirur: de vero illud praelertim
est in hac maceria obseruandum,
quod Ccilicet acus praedictx omnie
quidem COrpOTA PEFMCCHE, non
tamen in omnibus effectum Cuum
praeltene; hoc est praedictam illam
convertionem, ex qua lequitur ca-
lis aspectus,  licus; vnde haec
capacicas ibi cantum else dicicui,
rbi praedictca acus hunc effectum
peaestane: icaque illud subiectum
CA capax, quod poroslongos, Ced
ralde angultos habet; revum ve-
id ferrum malleo ductum poros
huincemodi habeac, muleis ana-
logiis probacur: primo, ex aTrO.
colore ferri, hic enim colOr enin-
cit, Ferrum non conttare ex glo-
bulis, sed ex parcibus oblongis, ve
vidore est in carbone, in Fuligine,
in Perrostilbe, _c. Secundo, ex
cemperarura; naru candens Ferrum.
Poros laxatos habet, gnibus hu-
morem Facile excipie, vbi vero.
Ferrum pristino Raeui rostiruieui,
ita Concratuneur pori, ve humor
exceptus extrudi non poltic, corcio,
cendieur Ferrum, dc se se maximo
imperu deinde recticuie; Ced hxc
centio arcus iis cantum competie
corporibus, qua poros in longum.
ductos habene, ve lignum, Osinem-
pe humor vel aer POTOS OCCMPANS,
in censione, per lonoiores meatus
Facile difcurrie: quarco, Ferrum,
incer omnia mecalla, ionem elicie
ex Cilice; igieur denciculis, hoc
est parcibus in longum ductis con-
Sac; nec enim splxrula denriei
los Faciune, ve pacec; hinc Cha
lybs hoc munere melius detungi
EUE,

## Folio 32 — 779786009:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
DAZSICE TRACT. VII
cur, quam impurum ferrum: quin-
co, Ferri duricies hoc eriam probac,
praelerrim cum ductibilitare con-
iuncta; melius enim parces oblon-
gae implicantur, quam sphaerica,
modo tamen mulcus ignis insie,
qui reuera ferro non deest; Cexro,
hinc ditt cile liquari porest fer-
rum, de ignelcie, priulquam li-
quelcat; quod reuera ex muleo
ione de arctiore plenu procedic
hic parres oblongas lupponit, de
hae poros in longum ductos Cup.
POnUME: igitu etiam citra hanC
quaestionem, ferrum alleo du-
ctum poros oblongos, _ valde ai-
oultos haber; igirur capax est apo
checa Magnericarum acumm.
DROD. L.
Tlinc ferrum, malleo in loneum
ductum, aprius est ad vim Magne-
ricam; Hloc est ad excipiendas acus
primarias, cum illarum effectu;
nempe veilla Cuum effectum ha-
beane, seu praestene in suo subie-
eto, sic deinceps vas iplum in qua
excipiuntur, brenicaris caula, ap-
Pellabo; pori debent esse in lon-
g: duci versus vnam duintaxaE
Partem; Ced ferrum, quod malleo
in lonsum ducitur, habet poros in
lonour ductos, versus illamr duin-
rarac parcem, in quam pioduci
FUF. Quod Facile prODaEUL; HAMI VeF-
Sus illam PATEeI CXCUEEUNE POri,
VerSUS GIAI CXCUEFUNE PaKTeS, id
ettica disponuneur, re secundu
congirudinem Cuam, ducti ferri
DROD. LL.
Tlinc ferrum in cubum, vel ist
sphaeram malleo efformarum, minus
aptum est: Pater experienria; e
ratio constat ex dictis; nam (IC paF-
tes non cancum versus vnam fa-
cieri cubi, vel polum sphaera dil-
ponuntur, sccundum longicudi-
nem, sed versus alias, ve perlpi-
cuum est; igicur pori versus om-
nes FaCICS CXCUTRUNE; ergO aCUS
illis exceptae, natiuum lirum ha-
bere non postunr; debent enim om-
nes, quancum tieri pocest, else pa-
rallela; alioquin nilus rnius op.
ponitur acque relistie nilui alce-
rius; ee modicum effectum prae-
Ctabunc; hoc est modicam vim ver-
ticitaris; ita enim deinceps vo-
caborim, seu rireurem illam, qua
ferrum virtace Maonerica insteu-
ctum, vel ipse Magnes, se sc ad
talem licum componie, in quo ca-
dem semper illius Facies ad CUIm-
dem volum spectar; dixi supra
malleo efformatum; si enim vel
Ephaeram, vel cubum ex Ferro, iam
in longum malleo dueco, per de-
cractionem, vel decitionem par-
eium efformes, tunc hand dubie,
cum cubus, cum sphaera insigni
verticitare pollebune; quia pori
iam lupponuncur in longuum ducti
versusrnam partem; igieur fer-
rum, vel in cubum, vel in sphae-
ram, vel in aliud quodlibet Poly-
gonum, nalleo actum, minus ap-
cum est verricicaris Maguerier
lonsicudini sine parallela; acqui Lubiectum.
cum malleo Ferrum in longum du-
cicur, iea in lonsum dilponuneur
parces, ergo eodem modo dilpo-
SC H OL.
Obseruacti, ni Fallor, erudire
nuneur pori; isieur ferrummalleo Lector, quam Facile haec experi-
in lonsum ductum apcius est; ec. menca in noctea hypoch. ad Sudi
CauLaS

## Folio 33 — 779786009:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. IB. Y DE LAPIDEBI ET RIAOHE FF.
caulas phylicas reducantur d quam mum effectum non praectant; cum
difficile in ca sentenria, quxe pu-
ram qualicarem agnolcie; quid
enim, amabo, ferrum in longum
malleo duccum ad illam taciciiiun-
quid cam ferrum cubicum, vel
sphaericum, ad illam excipiendam
dispolirum est, quam cylindeicum,
e oblongum, quid enim uni decst;
quod alceri insic, quod Calcem dis-
polirionis loco elle porsic, ad pu-
eam illam qualicarem excipiendam;
necest quod dicas ferrum oblon-
sum aptius esse ad effectum vireu.
tis Magnerica, hoc est ad hoc, ve
pollic componi, lecundum calem
aspectum; nempe Magnes ipse, si-
ue cubicus sic, sine Cphaericus, aque
Facile se se ad praedictos aspectus
componir; igitur si virrus Nagne-
eiea nullam habet rationem ABMIEX
in iplo Magnece, cur quaelo in Fer-
ro haberet: vides hunc effectum
nullacenus explicari, vel incellioi
posse in illa lencentia, quae in M2-
onere puram illam qualicarem ad-
miccie.
PROD. LTI.
Si acus ferrea Magncrica vir-
inte instructa icerum malleo ducaeur,
virture illa spoliatur: Ex iactis (u-
pea principiis ratio huius effectus
Facilis est; nam ideo acus illa vie-
ture Magnerica poller; quia acu8
primaria illius poros in longum
ductos OCCUPAEUHE; dC PeoInde
cum omnesfere parallela linc, quid
mirum, s muleum effectus in prae-
dicta illa acu ferrea praestene; igi.
cur rbi acusilla Ferrea malleo de-
nuo ducitur, primus pascium de
pororum ordo contendIcur, VE Pa.
quia parrim cAluxerune, cum quia
parcim in poris male dispolitis rs-
Fineneur: Ouomodo vero hunc
effectum pura illa qualicas explica-
ee possic, non video; quanam enim
ab illa ferrea acu, dum denuo cu-
ditut, ee ducieur, collitur dispol-
cio; cur isirur perit qualicas illa,
qua prius insructa CTac; a quo
quaelo destruitur; quid concrarium
est; an forre Cubiectum inepeur
reddicur, quod camen nouo aAri-
ctu nonam vircurem acquiric; quid
quaeloictorum est, quod explicari
Possit in illa Cencentia, quae puram
qualicarem adsruie in Magnere, es
quam Facile praedictus effectus in
nocra explanatur, ex qua lane, li-
cecignoretur, quod lic, sequirue
camen ee concludirur quod (Ic;
quod camen de alia hyporhes dici
non pocest.
Fxplicatur. cur Gubisouo Ma-
ones aptnm si duis anclia
subiectum: In Magnere; duplicent
porrionem Cupea agnonimus, alte-
tam lapideam, alceram mecalli-
cam; prima cerre rirturis Magne-
cicx capax lubiectum non et nam
lapis eos poros in longum ductos
non habet, quibus acus primariae
COntenCA, d comprchenla. Cuum
effectum in eo peaectare polsn; e
vero, re iam dixi, vel lalcem indi-
caui supra, E ex Magnere, metal-
lica porrio educarur, de legrege-
tur, ea, quae luperest, lapidea nOm
modo omnis Magnecex vircuis
expeismanet, led nullo modo pri-
Cino Carui resticui pocest; nec vn-
Lec; igituT _C aCUUM, GUX POTOS, quam, quocumquetandem aArictu
illos occupabane: isieur illae pri- adhibito, pFiAM ViYEITem ECCU.
Zom. IF
PeTAL:
2LCL. L.TI

## Folio 34 — 779786009:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PE YSICE TRACT. VII.
perar: igitur alcera porrio Magne.
eis Ccilicer merallica, Peu ferrea,
vircuris Mignericae capax Cubic.
ctum est, in quo scilicer praedicta
acus recipiantur; quod vel inde
perlpicuum est, quod deinde illa
eadem Chalybis educta porrio, vir.
curis Magnerica capax est, novo
Scilicer attrictu adhibico; icaque
inde manifeste constat, ideo Ma-
gnecem ri Maonerica pollere, quod
ipsi mulca vis Chalybis purismi
intie, cuius vena quali quaedam A-
brae ita in illo lapide ConcreuerunE,
ve versus camdem parrem excur-
anc, ac proinde ani Magneris pa-
rallela line; isicur in iis, acus pri.
maria Cuum licum, sibi Scilicer na-
tiuum inveniune; pori enim vena-
rum seu Abrarum licuims Seguuneur;
Cur vero maiore virruce Magneri-
ea Magnes polleat, quam Ferrum,
eriam puristimum, dicam paulo
POI.
PROP. LIV
Dici potest, cur quidam Maene-
des maiore vi Magnetisa polleant,
quam ali; Ouia vel plus Chaly-
bis, vel melius dispoliri, vel pu-
rioris concinene; igieur non mi-
rum eA, si plures acus inSIIE, Cal-
rem exiis, qua luum effectum pra-
Rare pollune; igirur ee maior vis
Magnerica: Porro Magnetis vir-
tus ex iplo ciusdem colore coltigi
Folet; hinc nigriores, qui scilicet
aliguid carulei pEXFCFUNE, PEX-
Aantiores esse iudicanEuE; hic au-
rem quali natiuus est Chalybis
color: hinc quidam cractus albi.
cantes, qui innonnullis pagneci-
bus deprehendi Colent, nuIla PFOK.
sus vi praedici Ione; quod iam
menrarionem acrulie, quae cerré
ex nottris principiis Facilis est;
nam iis eractibus albis nullus Cha-
lybs inel, iplo cestante colore:ica-
que ex dictis iam probe constat,
cur quidam Magneres maiore ri
quam alii polleane; nec enim ra-
tio, nili ex triplici illo capice indi-
caco peri porest: obserutabis aUEeM.
duplicem esse huius virtaris efte-
ctum, alcer perrinet ad illum (i.
cum. Icu aspectum, in quo Ma-
gnes, vel corpus rireure Magneri-
ca instructum le constituit; alter
est ille, quem illa ris praeltar ciica
ferrum, quod Ecilicet Mognes vel
erahie, vel trahere videtur; hic
tancum agimus de vireure Magne-
tica, quatenus cum primo eftectu
comparacur; de eadem vero cum
Secundo effectu comparaca, infra
agemus; immo heri porest, ve sit.
cus illa locundum ruum effectum
Censibilis (c, secus vero circa le-
cundum, ve videmus in aCu FOrFCD
virture Magnerica interucta, vbi
rubiginem contraxie, de quo
infra.
PROL. LV
Chalybs est subiectum apiius vir–
unis alagnetica, quam vulgare fer-
rum impurum; Racio elt, quia fer-
rum imoneum habee mulcas partes
hecerogeneas, quarum licus rectam
de debicam pororum dispolicio-
nem Facere non porett, scilicer iux-
ea cam rarionem, quam priimaria
2cus postulane, de qua supra: ad-
de ( vis, alias parres, nacurae qui-
demr ferrex, led minis praepara-
EaS, Coctas, Teu percolatas; hinc
Chalybs facilius cendirur, quam
ferruin; ex hac aurem ren (IONE,
Calileus obteruauie, nullam ta porosin lonsum excurrere, iam
supre

## Folio 35 — 779786009:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
Y.IB. I. D E L APFDEB: B F MI ACN EF F. 85
supra ostendimus; adde quod Cha- vel ab ipta prima rerum origine.
subsdurior est Ferro, Sc. iraque cui Forre Mlaones coxuus, cA; ioi
Chalyboiis paeribus constac, qua
cum praeparaciores sine, Cubeilio
res quoque lune, ac proinde poros
ansuctiores relin quuE; cum e2-
menruleare ferrum parres crassio-
restrabear: analogiam habes in
plumbo, et Aanno, immo ex ser-
10, si purior e melior porrio edu-
catur, quod arritices Facere Colene,
haecmerus Chalybs est; roliqua
vero malla canquam Fax inurilis
eciicieur.
PR OD: LVF
Maenes, ve plurimum, ille sal-
tem, qui melioris est notae, maiore
viriute pollet, quam Chalybs etiam
purissimus; Dere quod lic, plus-
quam cerrum est; aE VeLO PEOpTer
quid sic, cerre non nemini diffi-
cile sciru Forre videri poreric; quia
cum vis Magnerica porcioni me-
tallica, non lapidea, in Magnere
insie, non videtur; cur illa, licee
Ecorlim ab alia ponatur, eadem vir.
rure pollere non polsic; dicoca-
men rem ita le habere, quae Pua
quoque ratione non caret; nam
non porest educi ex Mtagneteilla
porrio Chalybis, quae insigni prius
virture Magnerica pollebae; nisi
Cumma caloris vi reloluatur, qua
lane illum parcium oedinem omni-
no perturbat, atque confundic;
inde non micum elt, li longe incp.
tior illa portio reddatuE; pari MO-
cur vel ex hoc perspicuum est, M a-
onccera, vel porius portionem il-
lam Chalybis, qua Magneri inecto
maiore vi pollere: hoc est apeius
esse vircucis illius lubiectum, quam
sic Ferrum, vel Chalybs, cuius mo-
dortum habemus; quia scilicce
hic liguationem lupponic, qua (-
donullum Chalxbem, nullum Fer-
rum habemus, nili quod perionem
adnos rique cragucirur; igieu
parres ferri nheiuum illum ordi-
cum parcium confundit.
nem e luum non rerinent, quem
et tamenferrum candens a maynete trahi expertystirearus.
structum. si probe cande scat, illam
omnino amittit; De re quod (IC, Cer-
tius. est, quam ve dubium vilum
elle poltic; quaenam vero sic huius
effectus rario, in hypochesi purx
qualicatis, sc cam deinceps appel.
l0, dicinon porest; licec enim Fer-
rum, quod candelcie, Cummum
calorem concipiar, quis tamen di
Cac, cur ee quomodo Cummus ille
calor, virturi Magnerica (IE COn-
trarius, cum ille efectus, quem
vel ab ipla natura acquirune, dum
Chalybs in Maenere concrelcir,
PROD. LVII.
Ferrum viriure Mlagnetica in-
calor in luo Cubiecto praestat, nul-
l0. modo concrarius (c effectui, qui
a praedicta qualicare procedic: 2E
vero in nostra hypocheli, huiul-
modi effectus facilis catio reddi-
tur; quis enim nelcir, ex candenei
ferro, innumeras fere, cum ignis,
cum humoris particulas duolare;
hoc est maximam filaminum viim,
quibus primaria illa acus impli-
Cacx abripiuneur; nempe oblonsa
corpulcula cum Alaminibus Facile
implicanrur; adde quod Cummus
ille calor multam relolurionem
efficie, onde primus ille partium
ordo perturbatur; igieur et Poro.
rum; quid mirum ergo, ( acus il-
la, qua sicum cum iplis poris, qui-
bus contimeneur, necellario mu-
TAHC,

## Folio 36 — 779786009:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PEYSICA TRACT. VII.
eane, Cuum effectum in ferro illo
non habene: Ouod dico de Ferro.
de ipso Magnece, si vehementer
incalelcar, dictum esse velim; cum
SE eadem veriulque ratio.
PROP. L VFIZ
Mtagnes, qui frequenti malleo
plurimum condicur, sua virrute, sal
tem maiori ex parce, spoliatur:
Negabis Forre experimentum; cu
videlis; ego Cumprihus meis pio-
bani: equidem hic prorlus caligae
hypochesis pura qualiratis; quid
enim nocer purae illi qualicari per-
Casio an Force Ceneic ec fugit ictus;
cidebis Lector, sed nihil profecto
aliud in mentem venit; nec lcio,
quid cibi in mentem reniat; unde
etiam vides, e incelligis, quam
inanis hypoch. illa censenda lII, 8
quanti nostra Facienda, quae lingu-
loseffectus, & Cingula experimen-
ia cum taner claricudine e facili
cace explicat; _E PEX CXTCTIS, PTA
dictum effectum; nemini enin du-
bium est, quin. Tub illis Frequer
cibus ictibus, ac: vehementi (uc.
cullu, maxima. hac parrium acque
pororum perrurbatio de mucario,
ex qua neccctario sequitur, acus il.
las primum quoque murare lirum;
ac proinde cum parallela non ma-
neaME, nullum peorsus, aut. lalrem
modicum effectum in luo lubiecto
praectare; vides cum quanca prin-
cipiorum ee rariocinii consequu-
rione procedamus; sed inm illa-
rum acuum primariarum nacuram
e indolem disenriamus.
P R O P: LIX
Acu primaria. Maenerica est
corpus mixtum; Alioguin eltet COr-
dici non porest; s enim esset ele
mencum, illa COrpOTA VIPEHLE Ma-
suecica, ve plurimum pollerent,
quibus mulcum illius clemenri
inest; sIC V. 8. Terra; ergo vierum,
_ cesta, immo cerra ipla. qua ara.
cur, vircure Magnecica in Cummo
qualipeedica essene, quod tamen
experiencix repUIgNAE: Praeterca
corpulcula, Peu puncta terra LunE
sphaerica, ve diximus tract. P. l. 2.
praecerea E. acus primarix ellene
cerrae puncta, nulla protecto esent
pocorum angustix, quae liberam
illarum convertionem impedicce;
denique puncta cerrae alium lin-
gularem tinem habent, Scilicer
compolirionem omnium mixtor
rum;. Ped Anis acuum Magnetica
rum longe diverlus est, de quo
infra: Dices forre cerram ixlarm
viMagnerica pollere; isitur vis
illa in cerrx puncta recte cadic:
Respondeo cerram non poste dioi
Proprie virrure Magnerica praedi
tam, ve luo loco dicam; immoni
A. FalIOF, demonstrabo, ac expedi
ee Toluam, quidquid Auchores in
Parrem contrariam opponune: Di
ces acus illas elle COrpOTA InCOE-
rupcibilia, alioquin cum minima
CnE, Catim ab igne disfoluereneur,
cum tamen impune aeque intacta
per mediam Aamam CANE: Rel-
Pondeo elto, sint luo modo incor-
rupribilia, quod infra ostendemus;
hoc tamen non Eacit, VE COrpOTA
simplicia Cne; ve paulo post osten-
dam; Sed parumper expecta, e
tibi, ni FalIOE, Hec Sacis: Dices, (I.
avixca lunc, igitur ad aliquod mix-
ei genus reducuntur; isieur vel ad
lapidem, vel ad metalla: Respon-
deo. primo, angularem corporis
pus. simplex, et elemenrum, quod. Speciem ette; quid mi Respondeo
secundo

## Folio 37 — 779786009:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
T. IB. I. DE LAPFDIB. ET NIAOHETE. 37
secundo, reduci ad lapides: Di- qua porro proporrione, cerre de-
ces omnem lapidem esse corrupti-
bilem: Relpondeo negando, nempe
eadem tacilirate negatur, qua alle-
ricur: Dices omne corpus eile cor-
ruptibile, ve paret ex tract. 1. 05 2.
Respondeo omne corpus lensibi-
le; nempe in ordine ad Cenlibilia,
generario d corruprio conside.
rantur; inde Magnes, qui elt cOr-
pus sensibile est corrupcibilis; aE
rero illaxe acus lune insemlibiles; (I-
cur puncta ionis; & le habene po-
eius per modum formae in Cubie-
cto, quam corporis, led cur in his
diurius IINIMOTOT.
DRO D. LZ.
Acus Magnerica primaria con-
stat isne es terra; Probatur, quia
Shumore constaret, in quem lci-
licerionis parricula agcremr, haud
dubie auolaret, aeque aded COr-
pus illud candem corruptioni ob:-
noxium esset; nihil enim Facilius
auolat, quam hrumor; idem dico
deaëre; igicur, vel igne simul ec
terra constat, vel purum elemen
rum est; sed hoc diei non porest,
per prop. 59 igirur ex ione a cer
ra conttac: e vero nihil poterat
excogirari, quod magis naTUEX
instituro congruerCE; narr ignis in
terram non agic, nec criam in
ionem; isieur alio fere modo in.
corruptibilicas corpori conciliari
non potele; ITaque PATTCS ceTIA
lune veluri Fundamencatis materio,
resie loquar, ex qua huiulmodi.
acus conAaneur:; led cum TerTE
parres se ipsis vniri non postine,
tiniri non porest, led hoc ad rem
non mulrum Facie.
PROP. LZLI.
Icus illa est rigida: Ouia cum.
Rexionis principium, GE ab hu-
MIOLE  aeTE; EE CMM HCUTEE aCuI
Magnecica insIC, Per prop. 60.
cerre illa Aecti non potest, ergo
est rigida: deinde mulla sc Aexio,
Einc aliqua comprectione, X cen-
Tone, ve pacet ex dictis, tract. 1.
(s 2. de stac. corp. IgICuE CIIM CeF-
xa. nec lendi, nec comprimi poltie,
nec eciam igniS, aUIE CCITe CaII P~-
tum, ve pronihilo compucecui,
quid mirum, E acus illa, quae igne
dumcaxar ee cerra conltati, per
ProP, 60. nec condi, AES COIDrI-
ini possi; igitur neque Aecti, vel
incuruari; igitur est rigida; licee.
enim. canculum Aecti poltit, quia.
Forre parces ionis cancutum cendi.
pollunt; quia camen haec ignis rem-
lo pronihilo habetur, curr Pen
sibilis non (ir, nec enim ad cum.
finem ionis insticurus est, illa quo-
que incuruacio pro nihilo habe-
tur; neque hoc Tacic: Ve acus illa.
rigida physice dici non polsic, adde
quod valde dubium est verum
ignis comprimi, vel cendi valeats.
nec sine dubio. illud iplur supFa.
Propolui, tract: x. l. 2. cum de
ione; quid enim cogir, dicere,
ignem rendi, vel comprimi poste.
DROD. LX TI.
eus Magnerica primaria abi
acentibus naturalibus corrumpi vix.
ionis hlamina accextenda Fuerunes porest; Probuatur, quia rix pollunes
quorum plexu cerrae parricula esse alia agencia naturalia, a quia
COnTIHeTeNEUE IOIEAE aCAS AI- BAS COETUMPaTUE, PriereI iGHCIL,
eetis. COnAaT ionC es TETTA; in: e humorem; igNIS CHLIH. COEPOLB
8. 35
resaluir

## Folio 38 — 779786009:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PH ZSTCF LR ACL. rII
reloluie, luo dumcaxar calore; hie
enim humorem raretacie, qui dein
de rarior Factus, auolac, ac lecum
inulcam ignis rim detere, in quo
nulla est penicus difticultas; acqui
ionis in acum illam minimé agere
voces, ocia cum igne dumcaxat,
Si cerra conster, certe nec inioné,
NCC In TEEEAI AgIE, VE PaTCE Cx
tract. 5. l. 2. cu vide AS; igieur ab
ione, acus illa primaria COrruM
Pi, seu relolui non porest; quod
vero ad humorem acciner, qui est
alterum principium corruprionis;
equidem si lele inlinuare polsei in
eO5 POrOS, GHOS InTCTCCPEOS PUIN-
Eta cerrae relinguune, dillolueret
haud dubie silaminum plexum;
ex hac aurem dissolutione, torius
corruptio manifeste sequitur: Di-
ces, acus illas posse comminuis
Relpondeo iam adeo IminUtaS, Peu
comminueas esse, ve amplius ab
humana industria, comminui, Peu
cerinon ponine; ee reio nullus
est tam exignus puluis, cuius gra-
nula mole acus illas non Cuperent;
Dices ergo Talcem Angelus illas
dividere potter; esto, quid inde,
immo corum illud dissoluere; 
ad rlcima puncta Phylica reduce.
sc: Dices, dici non polte aliquod
corpus esse incorrupcibile; quidni:
quid inde ablurdi: quam mulei
dixerune, aurum esse incorrupribi-
le; deinde esto, illud verum sic de
corpore sensibili, siuc simplici, (-
ee mixto; non camen verum cs
de corpore insensibili, quod (ci-
licee (ub actu Phylico non CA, ha-
becque porius, redixi, rationem
FOEME, Quom corporis.
PROP. LXILL
Flinc facile intelligitur praedicta
rum subcilitas; cuid enim lubei-
lius punctis cerrxe; hinc lubriliras
quorumdam puluerum, vel aqua-
rum Forrium, propeer Calem ad-
mixcum; Calem inguam Chymi-
cum, hoc est porrionem cerream,
cuius acomi,. Ceu corpuscula, Cor-
Pora eriam den(isIa PEHCETAnE;
adde quod hgura non parum con-
Fere ad praediccam Cubciliratem, A.
sura inquam oblonga, acura enim
Facile penCEFANE, VE aCUS: OuareS,
verum praedictx acus ab altera ex-
tremitare acuriores Linc; Relpon.
deo negando; cur enim potius ab
vna, quam ab altera; cum vrra.
que ad luum polum spectet.
PROP. LXTV.
Indica sunt ab initio terrestri
massa acns illae primariae: Cum enim
sine incorruptibiles, par fuit eriam
elle ingenerabiles; ergo mundo
coauas e congenicas; d verd si
de nONO PTOdUCCTeNEUE, CUIM nON
delinane, iam fere eorus mundus
in Magnerem coaluisset: Dices
percolantur in luisfodinis; Rel
pondeo percolari quidem fuccum
illum ex quo concrescit porrio la-
pidea Magneris, cum qua etiam
Concreleie alia portio metallica,
quomodocum que id hac, de quo
ex protetto agam lib. sequemti, non
cairen praedictae acus de novo
concrelcune, led Magneri sentim
Erre lensu accedume; non est tamen
dubium, quin mulci Maoneres ab
orbe condiro producti sine, cuI
idem quoque de merallis dicendum
SiE, cum iis Ccilicet acubus, quae vim
illis Magnericam conciliabane.

## Folio 39 — 779786009:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. 1B. I. DE L APIDLB. E F NIAGNE YF
PROP. LXV.
Ad cum finem creatae sunt, et
primum semper aspectum; quantum
est in se, sernarent: Rerum crea-
tarum tines phylicos ex iplocan.
tum ru, rsum veco ex iplo sensut
coonolcimus, re iam Eape à me
dictum fuie; nec est quod aliqui
purene, tinem hic moralem à ine
incellisi; nam Phylicum incelligo.
ad quem Ccilicet a natura res illa
insticura est, d sIne quO CACE FEI-
Aca; V. 9. Anisionis est calctacere,
corpora mixta constituere, alioruIT
elementorum particulas implicaie,
et copulare; _ vero E nihil horum
ienis praestare posser, Frustra CMler;
tinis caloris est raretacere; Anis
impecus est morus; pari modo A-
nis ilLAEUI REVUIM CA LILIEn CCM-
per aspectum seruare, auc Calrem
eniri, ve (I ab Co remOEX TWIHE, ei-
dem restieuantur; hinc s praedicto
ABC CAEEFeHE, eACHE PEOEtUS Feu-
Aea in rerum naFUTa, Cum nihil
allud praestare possine: Dices Feu
Ara quoque esse innumera alia
corpulcula; scd nego, Frustra quid-
quam esse, ve constat ex iactis
principiis in Meraph. nihil enica
et quod Eumm vlum non habeac;
iditur e Cuum Anem; POrro cum
iam de praedictis acubus suppona-
mus quod sine; supponamus in-
quam, quia ni Fallor irretragabili
ratiocinio enicimas; de Curt sUl-
lum alium vlum ese, vel ipto len-
su percipiamus, criscilicer adhi
beci postine, quid mirum, Ci hunc
illis sinem ex vlu ipso cognicum
Statuamus: ve aurem ille vlus sen
sibilis sic, illum in aliquo Cubiecto,
quod sentitile Cr, hoc est in ali-
quo role, seu corpore sensibili,
53
exhibere debent; ee quia omne
corpus non est capax huius ette.
ctus, quia poros ica disposicos non
habet, re vel acnumillarum con-
vertionem impediane, ex qua le-
quicur ciusdem valis convertio,
rel iphi pori non line in longum
ducti; adhoc ve caedem acus in il.
lis parallelae consistere POMInE;
hinc Hc, ve hunc finem non can-
cum ipsis acubus, recum eriam ip(i
Magneri, de ferro, in quibussci-
licer Cuum effectum sensibilicer
exhribene, cribuamus; nec enim
rlus, cui praedictae acus Famulan-
eur, percipi pollet, nili in praedi-
etis corporibus Censibilibus exhi-
beretur; igieur iure quidem pra.
dictus finis, idest, calis policio (i-
euS; vel aspectus ipsi Magneri e
Ferro vircure Magnerica instructo
eribuitur; non quidem immediate,
nec enim FerEU, nec MlaOreS HOC
a Ceiphs habene, sed mediare, id elt,
huic kni immediare peadictae acus
a nacura destinantur, ec per illas,
Mtaones e ferrum, hoc est vala
ipta gnibus insune. Dices hunc si-
nem ab illis acubus nullo modo
cognolci; recte, nec eriam lapis.
vel aliud corpus grane Cuum RHeM
coonolcie, de cemen eo cendit;
quali vero de sine morali agacuI,
qui renera cognitionem Cupponie,
non eamen finis PhylicuS, qui tan.
rum iis eo contistie, quod à lingu-
lis praectari porelt.
Sed ve rem hrane paulo altius.
repecam, perfecte nouir rerum om-
ium SCrVaEOT, d Author, cuii
qualiberres oficio apca lic, et ido-
nea; hoc est quid praestare posics.
v. g. cum viderer necellariam esles
Ad FOFHMI OIDNIAM COFDOTCREUIM.
propasationem, caloris cuiuldann
Viurd

## Folio 40 — 779786009:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P H ZSTCAE TR ACT. VII.
vim, non quidem plene ec conti-
nue sed succectiue de quali per vi-
ces parricipacam, Optime cogno-
uic. Colem in oyros circa reria glo-
bum accum, hoc munere pertunoi
posse; igitur illius tinis elt; nempe
illum Deus ad id destinavie, quod
ipse praeltare porest; pari modo
quam necellaria esser hominibus
locorum cognitio, quis qualo est,
qui vel dubicare queat; percori-
nancur homines Lupra cerram, et
nisi quo rendune, ScianE, quor et
quantis periculis exponeneur; na-
uigane mare laepissine, nocte in-
tempecta, e quancum aspectus
Vorrioitur, cuneta Cune cenebra,
de mare; igirur nisr aliquen sen-
sibilem indicem habeane, versis
ealem mundi parcem convertum.
quam in mundi parrem nauigene,
Pxorlus ignorabune; omirto innu-
ivera fere alia commoda, quae ex
hoc locorum indicio oriuneur: ita-
que huic rui acus illas primarias
deltinanie, ve clfene Ccilicet in lo-
ca, hoc est ve coeli aspectus indi-
carent, non quidem immediate per
se iplas, Cunc enim insenlibiles,
Sed adhibica cui ralis, vel subiecti
Opeia.
Addo unum, quod mihi ali-
quando cogiranci in mentem ve-
nic; Ccilicet caelum _ rertam, ac-
que adeo roram iplam FCKHI COE-
porearum rniuerlitarem vuius ho-
minis gratia condicam elle, sed ita
distribucam, ve caelum cociterre
stri globo, cuius homo incola eAt,
continua seuolutionum applica-
tione tamuletur; cum amen agen-
eia nacuralia, quae cerrectri siobo
intune, non omnibus iis, quae sci-
licet illorum opera indigent, sed
quibuIdam duMITAKAE inleruiant:
caeterum eadem fere nobis auxitie
caelum luppedicar, quae in cerre
Ari globo propius nobis admora
Tunc: v. 8. ve calorem ab igne in
cerra benignum excipimus; ita
lolari caelirus recreamuri hrinc hu-
mor nobis à Luna 2fFundieur,
vbertim lane, quancumvis insen-
sibilicer; illinc verd abunde à ma-
ri de Auminibus aftluic; in coelo
habemus Colem et Lunam, ee alios
planetas a Deo politos, a constiru-
tosin ligna, ee rempora; in terra
multa quoque habemus, quae rem-
pora metiuntur, re Marinus actus.
Calli cancus, ee alia quaedam: in
caelo ltellae polirx lune, non mo-
do ad ornarum, quod nemo ne:
gac, led maxime ve linc in loca,
hoc est ve sine locorum indices; (Ic
enim sellarum opera mecimur lo-
corum lacicudines, longirudines.
alpectulque cacuimus; in Terra
minime decsse debuir aliquid, quod
eodem indicis munere Fungeretur;
hociplum est quod in Magnere
habemus: itaque ve cd redeam.
inde canculum digrellus Cum, ille
est Magneris, e acuum illarum A-
nis, quem ex iploriu cognolci
nus; e cui ab ipla nacura desti-
nantur, ve scilicer Tub cali liru, de
aspectu se collocene, atque sinein
loca, hoc est locorum d alpe-
ctuum indices: Dices cuncta haec
gratis dici; Relpondeo non ma-
sis graris dici, quam dicatur solis
Ainis esse re terram illuminet, ca-
letaciae, _c. cum perinde illum,
aequeictum, ipso rsu cognolca-
us: Juaeres, verum iste tinis ali-
quid instuar; Relpondeo nihil
quidem intuere, sed rancum Fa-
cere, veillud, cuius tinis eAt, luam
rim adhibeac ad praedictum tinem
obcimendum

## Folio 41 — 779786009:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L.1B. I. DE L A PIDED. ET RI AONEFB.
42
obtinendum; SIC FerFA non inAuIE AIECFA EXTFCMIFAS VeTDETet in AU-
quidem in lapidis morum, quo (ci. Crum, sic A; alcera in Boream,
licer deortum Fertur, sed tancum sc B; igitur, inde B determinata
relapis, qui vi lua morrice pol-
let, per eam lineam Le mOvCaE, per
quam, moru illo luum Anem COn-
segnacur, qui in copolirus cA, ve
Scilicet cum aliis parcibus compo-
nac unum torum, hoc est ruum
globum coralem; sic acus illae il.
lam vim, qua pOlLenE, CXCFHNE, VE
Tuum tinem obrineane, hoc est Fa-
lem aspectum, et sicum; vnde Ce-
quicur deinde, ve cum vas luum
simul converrane, ac in limili (I-
cu, de sub eodem aspectu consti-
cuane, sinc in loca, id est loco-
rum indices, re supra dictum est;
Ouaeres quaenam sic illa vis, quam
adhibenE; expectA PATUMPCI, et
Ecies.
DROD. L XV I.
Finefacile definiri potest, cur
acus illa primaria, hanc extremita-
tem versus Boream, illam, versus
Austrum conuerrat. Pempe perinde
res se habere viderur, sine hanc.
siue illam ad Boream dirigat; Ced
profecto, se bene contiderara, gra-
nissimum esser incommodum; nisi
enim lemper camdem ad Boream,
 aliam, semper ad A ustrum diri-
seret, nullo modo, noctescilicer
oblcura, e incenpesta aspectus
itti oppolici distinguereneur, ec ta-
eile Boreas, pro Austro accipi pol-
ser; ioitur ve huic incomniodo oc.
curratur, debui eadem acus ex-
tremitas, sub eodem Cemper aspc.
ctu esse; dere quod sc, cerrisi.
Fuic, ve ad Boream lemper specta-
LCT;CE A, ad Austrum eE EOTa aCUS,
re a Cemper ad Austrum, ec B, ad
Borcam converreret; sic terra hunc
licum, quem modo habet, _ Pem-
per habebie, quamdiu erie, d pri-
ma creacione habuie; sed in hoc,
incoindicio, non est disticultas;
cum enim praediccus Anis hoc po-
Rularer, aliunde lane elle non po.
euic, nili a prima polirione: haec
Prima policio alia mulca similicer
dererminauir ad calem, vel ralem
actum, praelerrim in globis cale-
ctibus, de quo rract. sequenti: Idi
ces sic acus primaria AB, iCAVE A,
ad Austrum, e B, ad Boream (pc-
ctare debeac; si per vim A ad B0.
ream, _ B, 2d Aucrum directe
COMMeTTaTuE, non pocecie in prilti-
num Cacum Cerestiruere, cur enim
Pocius per Orienrem; quam perOc-
cidentem; haec ditticultas com-
munis eA; neque agiS COHTTa
noleram hypochelim milicat, quaim
contra alias, ve pater; sic enim
acus Ferrea, Mlagnerica virture in-
Bructa, Se haberec, E Borealem il.
lius exrremicarem, per rim, directe
ad Autrum dirigereE; IEaque
Respondeo Facile hunc calum ol-
se qualiimpossibilem, nili Ange.
lica industria accerlarur; Custicie
enin vel unico puncto abeerare;
sed hoc calu daro, Relpondco
tunc Fore; re acus immobilis ha-
reac; Ced accedenre minimo mon
tu, illa cacim Ce le natiuo sicui re
mum est; unde rero schaec de- Airuet.
terminario, non aliunde lane, ni(r
ex primo crcationis ltu: Mermpe
ita creara Cunc huiulmodi aCuS, YE
Tom. IV.

## Folio 42 — 779786009:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
 La L   l 11.
PROP. LZVI
2aaC1. 11.
Vis illa, quam adhibet acus pri-
maria ve suum finem obtincat, est
imporus: Jam alias ind’caui, nunc
icerum dico; imperus est commu-
ne quoddam instrumentum, quod
omnia fere corpora adhibene, ve
Fuum Ainem obcineant; in COrDO-
ribus granib.Is, res norissima est;
v. 9. laxis esser Frustra, nisi cum
aliquo globo cocali coniungi pol.
Cec; quid enim Pcortim Facerec;ioi
cur obi Ccorlim est, velele debico
locorestieuar, ne Eciticet frustra
SIC, im etum e norum adhibet;
Tolis Anis est, ve dixi, illustrare,
caletacere corain terrae superkiciem
vr hunc knem Obrinear, proptee
quem crearus ett, impetu _ Otu
opus est; in animancibus ses est
perspicua; equus licic, aqua distat,
vebibae, moueri debet; in censIS
e compressis criam manifestum
est, _e luce clarius; CorpuS enim
censum, vel comprestum, ve naciux
de debiex excensioni Cele resticuat,
Fele vel conrratie, vel explicat;
isitur per mocum, debita CxFen
Tionem recaperat; Fed nuIIuS inO-
eus line impetu, re constac ex don
etrina mocuum: 3. pari modo aeus
primaria imperum ee morum adhi-
ber, reluum finem obrineat, id
est re in cali siru. Se constiruac; clt
enim imperus, vc lape oblcrua.
rum est, ad omnem lineam indif-
FereHS, _E dd OImnetm OTUIM, EuC
rectum, sine circularem, ve constae
ex doctrina moruum J. HXeC auTeMd
indisterentia rollitur per decermi
nationem, ec haec est ab ip(o tine,
ad quem scilicer hic motus reter-
EUE; vide ObCCTUO, GnalI EEOS A-.
nes, quorum alii aliis lubordinan
cur, ad quos scilicer praedictae acus.
primaria spectane; primo enin,
quarenus Cuntparrescerrestris glo-
bi, cium aliis parcibus, mallam de
molem illam componune, de hune
Ainem habent communem aliis Cor-
Poribus cerrestribus, de proprer
bune Ainem, ve Ccilicer illum ob-
eincane, habene imperum, a tali cer-
mino, hoc ett a centro cerra de-
terminacum ad ealem lineam mo-
EUS, auE. Calrem ad talem nilums
secundo quarenus ad alium hnems
lingularem Scilicee insticura lune,
hoc ett ad talem aspoctum, veun-
tur eodem impetu, ad calem Aanen.
Obcinendum, hoc est ad collocan-
dum sc in cali ceu, vel alpectu;
analogiam habes in acu ferrea Ma
snecica vi pollente, quae rbi à de-
bico dc natiuo corporibus Magne-
FICIS (IEA FOTONOFME, MIOEUM et im-
porum adhibet, ve Ceseilli resti-
tuac; primus aurem Anis secundo,
Tubordinatur; rude adhibec potius
imperum, ad Tuum licum obcinen.
dum, quam ad descensum deor-
Cum; nempe secundus hnis singu-
Gularis est, priimus. vero comimu-
nis: terrio, secundus ille fnis.
acuum, hoc eltille aspectus, vlui:
hominum destinaeur, hoc eR i:
effectu sensibili dumtaxar Cisties
atqui ( quaeliber acus Ceortim sIE,
quancumuis cum Cuo aspectu, iruIlu
lo modo sensibilis est; igieNF prOr.
Cus inurilis ek, vetric aspectus vlui
hominum Peruiae, effectumque
sensibilem peaeltet; illud cancum
praestare debene, in vale sensibilis
vel in Cutriecto apro, e cum vnd.
eantum acus non Cufticiat; ad efe-
Ctum illum senlibilem, in Pubiecto
praectandum, neque duxe, nequo.
NES, _C. Cerce plures ele debene.
vnitX

## Folio 43 — 779786009:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. I. DE L APFDTB, EY HIACHEFE.
rnica; igirur proprer hunc Aincm
rua Ccle alteri iungie, pro quo iim-
pecum adhibet, de morum, ab hoc
sine decerminatum; hruic aurem
tertio sini secundus ille lubordi-
natur; nempe huie rnioni, X col.
lectioni, rorius cuiuldam Nlaone-
tici, cedir ille alpectus, qui reue-
ratrustra eller, nili in Cubiecto
sensibili heret, in quo nullo mo-
doheret, nili in eo plures hruiul-
modi acus congestae essent, e col.
lectae, quae scilicet nilu communi
ethciane, ve vas ee Cubiectum il-
lud converratur, e ad Magneri-
eos aspectus componaeur: led de
hoc certio sine plura infru; nunC
mihi saris est clare ostendisse, im-
pecum ee morum elle quali me-
diur: quoddam, Ceu inCruen-
rum, cuius opera, Cuum illum
eriplicem AMeI COI(eQUUNEUE; Di-
ces, cuncta haec oraris dici: Rel-
pondeo non dici graris, CUI CK
nostris principiis, quae ineo iudi-
ciolatis solida (UmE, cduCanEUE: LIC
ex eodem principio, habeo, cur
lapisrecta deOFLUIM MIOVCAEUE ; CUE
Sol luos orbes e Gyros agaC; cuE
acus illae primaria, de quibus iam
demonstrarum est quod line, calis
vel cali modo InOUCABEUE, TUIM vE
Magnericos aspectus acquirane: HIC
enim deinceps aspectum illum ap-
pello, ad quem acus Magnetica
lele componic, tum ve vna cum
altera COnIUNGAEUE, d CoCaC, tum
inera idoneum Cubiectum, cum
eriam exria; porio iltum coirum
explicabimus secundo loco, hoc
est rbi primum aspectum, Ceu ver-
cicirarem, quae est primus effectus,
explicuerimus.
PROP. L ZVFII.
Acus primaria, et aspectum
Aagneticum obtineat, eo moru mo-
verur, quo facilius moveri potest;
HIoc probatur ex doctrina mo-
cuum, et iam Caepe hoc iplum, non
inodo accigimus, verum eriam dil-
custimus; ve aurem res ilta melius
incelligatur, sc acus primaria AB, Fis.
in Cuo aspectu, e sru; SEque B,
extremicas Borealis; A, AusraliS;
quod eriam deinceps rurpabimus,
nuncmoneo; traducaeur ex luo
Cicu in alium DE; haud dubic re-
dibic in Tuum sIcum AB, eo motu,
quo, Facilius moneri pocest, ciriul-
que redice; igitur mouebitur cie-
caC; cur enim circa aliud pun-
ctum; e extremitates decurrent
aECUS DA, FB; hoc es brenIMMI-
mos, qui decurri potine; Dices
moveri polle facilius circa pan-
ctum, quod cerminat mediam pro-
porrionalem inteE TOTam AB, X
eius Tubduplam AC, ve demon-
Aracum eR in append. 2. Metaph.
Ced quaelo ce, cur porius circa cen-
ErUM, quod siE iNTeE C B, quai
quod sc circa AC; equidem (
pellererur cancummodo exrremi-
eas A, moueretur circa praedictum
centrum, quod ek incer C B; l
vero pellatur B, praedictum cen.
Trum eriE INEeT CA; SCd cum peF .
inde res se habeae, aeque (I vEra-
que exrremicas, in contraciasici-
licet parres pelleretur; haud du-
bie moncbitur acus ciica cen.
erum C; est enim Facilior, &e
simplicior morus, quo le le in
nariuo ee debiro sicu collocare
postit.

## Folio 44 — 779786009:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PROD. LZ L.Lo
Aens illadum sese restitut, mo-
BetuT motu accelerato: PFinO PaFeE
experientia, II ACH FCEFCR, ViFEUTe
Magnerica instructa; ratio pOrrO
eadem est; cumr illa, quam aetuli-
nus, pro reductione renlorum,
vel Funependulorum; quamquam
non est perfecta paricasi nam chor-
da Ten(a, dum FesFIEHIEHE; move-
tur gaidem moru accolerato, non
camen vniformiter; idem dico de
Funependulo, re constat ex dictis
Tuo loco; 2c vero acus illa, dum se
Festicuit, moverur moca accelera-
corniformicer, eo prorlus modo,
quo movetur corpus grane deor-
Cum; est enim pas ruinque racio:
quare cum iam de illo moru, mul-
eis in locis abunde actuim (IF, hiC,
de illo plura dicenda HON LUME; ne
Scilicet iam actum agamus; igieur.
non repecorationem illius accele-
rationis, quae iam eories d nobis
explicaca Fuito
P RO P. LX X.
Tiinc reducitur aens illa, per mul:
tas vibrationes, seu librationes.
Analogiam habes in chordacenta,
dum sele resticuie; scd aliam ha-
bes, quae magis congruir, in cor.
Pore staui, quod per foramen del
cenderet, GuOd POF CEHEFUI TeF-
EX IEAAGCFCEIE, VEcerra verimque
peruia ellet; nempe ille motus cf-
Pet rniformirer accelerarus; rario
vero iltarum vibrationum, iam
Pallim explicaca est; nam cum. mo-
eu acceleraro nulEus im petus ac.
guiratur; in descensa, quid mirum,
ad aCcenlum scinde concurrit;
Pro quo camen obleruabis, omnes:
radus, qui concurun ad delcesi
Tum non concurrere deinde ad. al-
ven(uIm; nam ImPCEUS INNaEIS ad
aCcensum nunquam concurrit; ar
vero contrarium accidit in acu.
primaria, rnde. s acus illa Ccortim.
oltet, haud. dubie cA:F perpetuus
morus; sed quia mulex limul
cocune, moeus vnius morum alre-
rius impedit; hinc acus Ferrea, M2-
snerica vi pollens, dum le resti.
cuic, non mulcas vibrationes Fa
cir, quia scilicet sune fere acus inn
numera, quae circa proprium cen
EEUIn BON TBOvCnEUE; Ced haC ni
hil Fere, auc parum ad FeM. PEX
Tentem Faciune; adde quod ex don
etrina moruum, facile incellioi:
POTTunE.
DR OP. LX X l.
Frustra essent. illa acus primarias
nisi aurum subiectum haberent; eO:
mine subiecti, re iam monui supra
incelligo ras illud. Ccu corpus il:
lud, cuius pori ica Punc. in lon-
sum dispolici, reacus illae iis ex
cepeae, et parallele, Calcem maio-
si Ex Parre LInE, _ Consequenter
Tuum effectum sensibilem in eo
Lubiecto praestene; tale est Ferrum,
SE. Magnes, re iam suora dixi; ra-
tio. cl, quia cuns pradicta acus
sinc in loca; hoc est locorum in-
dices, ad rlum Ccilicer morraliums
ve supra octendi; acque adeo, sir:
illarum finis, cerre nisi in subie.
eto senlibili. hunc effectum prae-
Rene, hunc hnem minime obii
nenE; Sed (I. Rne luo itZ CaFenE, ve
illum consequi non raleant; om
BInO FruStEa SWDE; IOIEUE FPUIETA
cene illae acus primaria, nisi.
axcum Cubiceum habexCHE.
PROP.
L ET ZSI0 L R AC. T. V FI.

## Folio 45 — 779786009:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE L APIDIB. EF MI ACNEFP.
PROP. LZ X TT.
Acus illa eranes sunt; Proba
Eur quia cum ex Terta COnIteHE, PeF
Prop. 60. Quidquid ex terra CON-
Aac, ee pars es, grauc elt; vE p4.
ce ex terminis; dixi ex pars est,
nam olobus coralis, licer Cx tOT-
ea constet, oranis camen non elt,
re constar, licet illius parres ora-
ves line: grauitas enim parris cAt,
non torius; eius vero Anis cAt, ve
opcime ex parribus conAetur tO-
tum; idest, ve omnes partes versus
idem centrum coeant, ac proinde
eorum iplum faciane: hinc acus il-
lae Magnericae, Si quando ab. h2-
licu, Curtum FerantuE, deortum
deinde descendunt. Tunc enim ipto
aere graviores, cum ex multa terra
constent; accidir aucem in iplo
delcentu, ve vel cum aliis, quae
OccurrunE, CoeanE; vel li quod
apcum Pubiectum OccuETaE, in de-
biro sieu, hoc est secundum poro.
cum lonsicudinem, in iplum Cub.
BanE, iplique adhaereane; Ccd de
hoc infra.
PROP. LZZIIF.
In omni corpore recipitur, licée
omne corpus aprum subiectum non
sit; Hac prop. Clarissma e(, CLITS.
enim virtus Magnerica diffunda.
tur, per omne medium, Ve paree
experientia; nec polsie diffundi per
medium, nil in co recipiatui, c0
Scilicer modo, quo porest recipi,
cerre in omnimedio recipirur; isi.
eur in omni COrpOTC; nON tamen
omne corpus est Cubiectum aprum;
apcum voco, in quo rietus MagnC-
eica luum effectum prxestaE; ac A:
nem consequitur; hoc est sentibi
enim aurum v. 8. vel plurribum,
lecundum huiusmodi efectus com-
Ponit, VE Pacet; eue vero omni-
bus corporibus haec vis Maoneci.
ca non compecat, in sequenti prop.
dicatm.
P R O P. L. ZL X TV.
Bene explicatur in nostra hypo
thesi, cur virtus Magnetica in om-
ni corpore, in quo recipitur. (uum
effectum non prastet: Cum enim
vietus illa diftundatue in. 2cUBUS.
Primariis, licer hae per omne me-
dium, acque corpus diffundontui,
hoc est per poros illius; non ca-
ien poros ica dispolitos inve-
NIMRE, DE cum effectum sensibi-
lemL in OIni COrpOrE pEXSREO.
Possine, quem in ferro et Magnere:
exhribent; converto scilicet, de
compolico luo vale ad aspectus:
Magnericos; nempe facie in terro,
ve huius effectus capax liF., POrO-
rum dispolrcio; angustixe Scilicee,
et Teries corumdem, in lonoum:
ducta; nempe in iis 2CuS prII-
Fix Parallelae IBaHeHE, _ PFOPTCE
angultias Cese libere convertere
non poltunt, nili eriam luam che-
CaM, eE VAS CONVETTANE, aCPFO-
inde aspectibus Magnericis subii-
ciane; igicur cum Cimilis PorOrum
dispolicio, hoc es limilis parrium:
Plexus; de cextura, in aliis corpo-
ribus, v. 9 in aliis mecallis, nOn
Cic; quid mirum, E pexdicta aCus,
quancumvis in iis secipianeur, ac
diffundantur. Cuo camen effectu,
dc fine, in iilder gaudere minimé:
Possine; igitur opcime explicaturs
in nostra hypoch. quonam pacto
tlac, ve virrus Magnerica, in omni:
corpore; in quo recipieue, Tuum
les illos alpectus MaGNCTICOS; MEC tamen effectum non habear; 
NCCoi

## Folio 46 — 779786009:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PA XSTCE Y EACT. VII.
vero hoc iplum cst quod in hy-
potheliilla, quae puram qualica-
cem admierie, nullo modo intelli.
si, nedum explicaxi porelt; nam
non porest esle qualicas, Ccu Forma
in subiocto. sine luo effectu FOI-
mali, Scilicer nacuralirer, incelli-
00 effectum formalem secunda-
riuns, v. g. calor line rarefactio.
He; iIpecus, Sine moru; vel nilu,
_C. Idque ex communibus princi-
piis; praelerrim cum praedietus cF.
fectus in moru contiltat, cuius
Omne corpus es capan; immo
E in vera auri v. g. Tubstantia, illa
qualicas recipieur, non video, nec
incelligero queo, cur cum lic caula
necellaria ndtus, e sir in subiecto
capaci imorus, morum eamen non
imprimat auro, quem imprimie
Ferro; nec est quod recUEEAS ad
nelcio quam dispolitionem, quam
in ferro iuvenic, non in aurO; tum
quia inanis est illa dispolirio Acti-
cia, quam nullo nomine appella
bis; e dici non porelt, quid con-
FeFaE, dC ad gnem AnCI (IC; tum
quia, E detcir auro illa dilpolicio,
ipla Forma in eo recipi nacuralicer
non polser, in Cubiecto scilicet mi-
nime dispolicO; praeTCFCAHON vi.
deo, gnomodo rurum sic dispoli-
rum ad Formam, non vero ad effe-
Ctum formalem, quod laltem meo
indicio, ridiculum esset; denique
nulla disposirio requiritur ad mo.
cumi nil vis morrix applicata, de
mobile; igicur non pocest dici, qui
Aeri POCAE, ve vireus illa Mlagneci.
Ca, Ceu moriua auro in(IC, aurum-
que sic corpusmobile, non ramen
ipli morum impriImaE: Duod (i di-
cas, cam vim Magnericam, qua
producieur in auro, diverlam esse
hoc renera praris diets; hati rie.
eus illa Magnetica, quae MagnerI
inest, est eadem cum illa, qua ferro
2b ea, qua producicur in ferro,
imprimitur, producicque similere
in medio; alioquin Frustra mulci-
plicas huiulmodi qualieaces per
medium distulas; nec ribi, etiam
iuranci, nili rationem afFeraS, Vn
quam credemus: Frustra eriam ali-
qui dicune, produci quidem per
medium camdem prortus qualica-
tem, qua in ferro producicur, il-
lam tamen in medio minime per-
seuerare, secus in ferto; led Con-
Era, nam vel illa conseruatur a
caula primo producence, ve aiunt,
vel a caula prima, si primum, igi-
tur neque in ferro conteruari de-
bec, remoro Magnete; si vero se-
cundum, isitur eam debet perse-
verare in auro, quam in ferro, cum
nihil sic penicus, a quo destrua-
tur: ex his rides, quam difficile
in hac hypoch. e quam Facile in
noltra explicetur, quomodo vir-
tus Magnerica in aliquo Tubiecto
recipiacur, in quo camen luum ette.
ctum non exhibet.
DROP. LZZ V.
Explicari facile potest, quomo-
do virtus Magnerica communice
tur in nostra hypoch. Cum enim
virtus Magnerica in primariis acu-
busconsictae, ve iam supra octen-
Cum est; cerre rbi aliqua ictarum
acuum porrio à Magnere in acum
Ferream eraducitur; et ibi manee,
dicitur rierus Magnerica commu-
nicari; quid Facilius; Cur vecO
adhare(CAHE FCTEO, nOn auTO, aeque
Facile dicieur; quia cum sine insti-
caca, propter hunc Ainem, ve sci-
licet in luo subiecto, Cuum ete-
etum praestene, hoc est alpectus
Maene

## Folio 47 — 779786009:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L IB
F
D IB. F Y AI A C N E Y E. 47
quaeritur causa ifficiens non finalis
Magnericos, cerre ibi lictune, vbi Cuum effectum praettare, ac extri-
hunc effectum praectare valent; (ci.
licer in ferro, non vero in auIO;
quid clariussimmo cimco, ne quod
Cape accidere Colet, nimia simpli-
cieas e Facilitas nostram hanc
hypoch. minus acceptam reddanE.
PROP. LX ZV I.
Tsinc saepe communicatur quo ad
entitarem, non vero quo ad effe-
ctum: Sic enim CommunicatUE au-
ro, in cuius poris acus illae pri-
marix excipiuntur, non tamenii
auro vllum efectum lenlibilem
praestane; cum scilicet auro aspe-
cus Magnericos non cribuane, hic
enim est linoularis d maximé (en.
sibilis Magneris effectus; Ced hoc
est communicari, quo ad entica-
tem, non tamen quo ad eftectum,
vircurem illam MaOMCTICAIZ, CII
revera illius entitas per medium
durum diffundatur, ve in contel-
(0 est apud oimnes; Citra TAIIEN
vllum effectum senlibilem Magne-
ticum.
PROD. LXZV II.
Finc bene incelligitur; quid sit,
virturem Magnericam recipi in ali-
quo subiecto fuenter, seu non per-
severanter; OUOd CCFEE, VE PATCE
ex dictis, in hrypoch. quae puram
qualicarem ponie, explicari non
porest, quis enim amabo incelli-
Ba, candem prorlus qualirarem in
rno lubiecto recipi, aC perane-
re, in alio vero recipi quidem, sed
non permanere, licec nullum prOr-
sus concrarium habeat; aE vero it:
nostra hypochel, illud optime in-
celligicur, nam acus illae in co
bere; led in auro v. 8. illud iplum
consequi non pollune; igieur in
auro non lictunc per le, nempe vna
alteri adhaeret, illam que secum ad.
ducie, de quo infra: cogira quaelo
ab vno centro innumeras duci ca-
renulas, adducique, versus illud,
acque in eo collectas congestalque
tandem haerere illae haud dubié
Auencer tantum, hoc eAt non Per-
Penerancer in medio recipiuneurs
Seu porius per illud eran(eune; dixi.
per le; accidir enim per acciders,
ve nonnullae ex iis acubus impli-
cacx in iplo corporum plexureri-
neantur; vel ab halicu abripian-
cur; illa camen, praererquam quod
PavCa aC EALX LUNE, aC pFOInde
cum insensibili fere nisu polleant,
Cuum vas converrere non pollunes
nec ad Magnericos aspectus com-
Ponere. cum diversum habcane (-
cum, in quo scilicet, per vim re-
tinentur, nitum communem non
habene; cum nilus, viius, alcerius
nilui opponatur, acque relistat; ex
vero nilus communis Cupponie
cumdem acuum Licum, hoc est, Ve:
iplae acus parallelae sint; quod Cci
licet pori in camdem parrem ex-
curranciigitur in nostra hypocheli
bene explicatur, quomodo vireus
Magnetica in medio AVeNEeE, nOM
vero per Lenerancer recipiatur.
P R CP. L XX V. II. L.
erinc recte explicantur in nostra
Bypochess; rres illi existendi modi,
virruri Magneticae a C abeo affictisi
Primo enim, existir in iplo Magne-
restanquam aliquid innacum; in
Ferro, tanquam aliquid acquilicum,
tantum sictunE per Cc, in quo Cuum. Sed perleuerans; in medio veros
sinem consequi poltums ,. hoc. Cs: tanquam aliquid acquilicum, Sccd
AemS3.

## Folio 48 — 779786009:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSLC AB YRACF. VII.
Auens. e non perseuerans; hoc
explicar exemplo lucis, quae corpo.
ri lucido inest, canquam innaca
propriccas; in medio tanquam qua-
licas aftula, non perleuerans; in la-
vide vero illo Bononiensi, qui lu-
men exugere videtur, canquam ali-
euid, actutum quidem, et commu-
Micatu, Led aliquandiu Laltem per.
leuerans; sed profecto nihionis
parricula, gux deinde modicam
illam lucem peaeterune, collige.
TentUE, laxis ille lumen nullace-
nus rerineret; et vero si lumen à
luce conternatur in vno lubiecto,
non video, cur in alio conseruari
non debeat; sed huius lapidis in-
dolem Fuse Caris, e ex profero
delcriplmus intract. 2. destat. corp.
l. 3. Vbi de luce d lumine; igirue
constar ex dictis tres illos existen-
di modos in illa hypoth. qua pu-
xam qualicarem admirtie, explica-
si non posse, cum camen Facile ex-
plicentur in noltra; nam prirno,
inest Magneti rberior, a vegeriori
in quo scilicer nariua illae Pune
Chalybis hbrae, a nacura recte dis-
posica, quibus scilicet acus illae
Primaria inlune, ac natiuum om-
nes licum rerinene: Secundo, in
Ferrum craducicur, cum modica
Seilicet illarum acuum portione,
cum quia pauex traducuneur, id
que quali precario; ve scilicet
rnum corum ex veroquehac; tum
quia aCuS, FCrFCa OInES pOroS in
longum dispolicos non habec; mul-
ei enim, eum ab irne, cum a mal-
leo, perturbaro scilicet partium Or-
dine, in variaS PATTES EXCUTTUNE;
roitur in ferro, acus illa reaneNE,
hoc est vircus Magnerica Pemel in-
Fula perleuerae, minor quam sIE
et, qua Magneri innata est, pro-
Prer rariones praedictas: cerrid de
nique, virrus Magnerica, hoc cst
acus illa in aliis corporibus reci-
piuntur, non camen in iis perle
verane, quia in iis checam pro-
priam luo tini apeam non inve-
miune; aue li aliqua, re dixi, per-
Ceuerant per accittens, nullum ca-
men effectum sensibilem exhibene,
Proprer raciones allatas supra; join
tur in nostra dumcaxar hypochele
eres illi existendi modi Facile d
optime explicaneur.
PROP. LZZ IZ.
Mulca vis illarum aenum aëri
admixia est, icemque terrae, es con-
tinuo exhalarur: Hlaec prop. Facilé
ex iactis supra principiis incelligi-
tur; nam cum mulcae aliis corpo-
ribus insint, per accidens scilicet
implicaca, _ cum alia COFDOTR
continuo reloluantur in halieunr;
dubium non est, quin eciam multx
ex illis acubus, non quidem rare
Factx, nec enim rarelcere poltunt,
Sed cum halieu concextae, vel im-
Plicara, continuo fere in auFaS
abeane, ac deinde ab iis Alainum
vinculis liberae, denuo versis Fer
ram cadane; Tuncenim oraues; quod
aurem facile ab halitu a(porten-
tur Delinde parer, quod longiora
corpuscula ligari ee implicari ap-
rissima CinE, ab talieu, inquam, nOn
cractiore illo, quem Facile Fugiunes
Sed Cubriliore, qui ex puro fere
igne constat; POTTO Ita MaSHES;
lummi caloris vi, ita ferrum Cua
virture Magnetica Spoliatur; au0-
lancibus scilicet, vel porius ab ha-
licu, in quem verumque illud cor-
pus reloluitur, alporcaris acubus
primariis, qua praedictam illam
vim verique prius conciliabant;
quod

## Folio 49 — 779786009:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. I. DE LAPFDIB. ET MIAONCTE. 49
quod aurem cerrae mulea vis illa-
rum acuum immixea HE, ex dictis
perspicuum est; nam vbi deortum
Eadune, cerrx admilcentur; dein-
de in muleis corporibus, quati in
tocidem carceribus decinentur, liue
Magnerica illa line, sive non LInE,
quae incerra globo recondica Lunc;
deinde cum imbre Caepius delcen-
dune, d ab humore, per laxiores
terrae poros, deuchuntur: deni-
que, ab inicio forre rerum, huic
terrae mallae mulca ris illarum in-
dita est, ve vel inde in Cubiecta
apta, sicubi occurrune, demin
BTaTeHE.
PROP. L Z Z X.
onsilla, quae passim per aera
vaeantur, in naciuo situ sese collo
eant, nisi forte impediantur: Pro-
bacur Facile propolicio: cum enim
omnis vircus Phiylica insticuca (IE,
verei, cuius qualicas est, Famule-
tur, ad hoc ve finem cuum haec
consequi posse, cerre cum Anis
peadictarum acuum, re iam dixi
supra, Cir calis aspeetus, ee GcuS;
haud dubie si quando in debico (1-
cunon line, vircurem illam morri.
cem, qua pollene, omnino adhi-
bene, ve se le restirmant; igirui
acus illae, quae per aera ragancur,
rbi primum pollune, in naciuo le
se saru collocant.
PROP. L Z Z Z I.
Terminus mocus Magnetici non
est incaelo; Mulei hraud dubie cre-
diderune, acum Magnericam ad
caeli polos spectare, cum lemper
illam in linea meridiana potitam, et
sicam esse viderene; de vero illa
lotixa lune, quia cum perperuo
maxime puncta a spectus Magneri.
eos cerminare debemt, quX II2 C∞ =
Tom. LY.
alia moneantur, mucenturque, al
rectus quoque continuo mutaren-
cur; aequi poli caeli tiri Cunc; igi-
cur poli caeli alpectus Mapneri
cosmaxime terminare debent; led
Profecto haec opinio, quae iam
olim invaluie, manifectae FalsIcaris
connincitur; ve ex innumeris fere
experimentis conctar; si enim acus
Magnerica ad polos mundi (uos
alpectus componerer: ergo quon
tielcumque libere converri pollet,
hand dubie versis coldem polos
directe luaS CxFLeMIEATeS CONVeT-
teret; quod cerre non Facie; im-
ino ab iildem auereir; sc enim e-
ridianUIS EDCF, _L CENErUM FCFEX F1B +.
P, poli cerra, qui scilicet axi mun-
di relpondenE, F, D; SIE F Borcalis,
D Australis; sIE AE QUAEOE FC; SIC
acus Magnecica in aquatOrE BA;
Ita VE B sic exrremitas, quae ad B0-
icam spectar; A vero ad AuAtru,
quod deinceps, breuicaris graria
vlurpabo; sic aurem ira compoli-
ca, velibere insuo circulo, ipse
meridiano parallelo moueri possit;
haud dubie AB est parallela axi
mundi FD; ac proinde B, qua est
extremicas Borealis, ad polum imun-
di Spectare cenletur, nempe angu-
lus, quem cum aXcPF, producto
reque ad polum Ermamenti, Face-
set alia linea ducta d K, ad cum-
dem polum, cum insensibilis (IE,
pronihilo computarur; ergolicer
AB Cupponatur parallela PB, phy-
sice tamen, perinde le habet, acque
S directe cenderet ad polos mundis
iam vero allumatur aliqua lacieu.
do, sitgue radiuS a CCHELO CCFEE
ductus PHI, Sicquo cademm acus
Magnerica, quae supra, M S; ICX
re in plano meridiano libere mo-
BEFL

## Folio 50 — 779786009:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PA ZSICR TRACT. VII.
veri possie; non modo non spe.
etac 2d polum; ve supra, sed ne-
quidem Florizonti parallelamanet;
cum deorlum inclinet, ac Pese in
AEU A B ConRIEHAE; sI vecO pOna
cur in L, habebiesicum inclinacum
AB; S in C, CiruM AB; S demum
Tub volo, crigerur in AB; vides
ceree ni Fallor, exrremitatem B,
Spectare canicum ad Borealem po-
lum; cum acus (ab Aquarore li-
bracur; sed aeque facile ad cum-
dem caeli polum spectaret, Polica
in II, vel in C, Si ex nacura lua ad
illad punctum connerti deberet, ve
perspicuum est; igitur cerminus
morus, vel aspectus Magnerici
non est in polis mundi; eadem au-
tem ratio facit pro polis Zodinci,
ec pro quoliber alio coeli puncto;
isicur pradictus terminus non cAt
in calo.
PROP. LXXXII
Termini aspectus es motus Mta-
enctici sunt in terrestri globo; Peo-
bacur quia cum alicubi lInE, VE P2.
rec, omnis enim aspectus termi-
num habet; e non sint in calo,
Per PrOP. 8I. cerre in cerrestri
globo esle necesse est: DiCeS FOrEe
Pradictos cerminos else in sectione
Tlorizontis ex Meridiani cuiussibet
loci, cum acus Magneciea Temper
ed Specter; Respondeo acum Ma-
gnecicam, qua rancum in circulo
rum etiam in verricali circulo ver-
Florixoncali verritur, ad praedictam
sectionem fere spectare; dixi fere,
quia (i in centro grauitaris acus
libretur, haud dubie exrremicas
ti poltuc; hoc poliro licer acus in
Borealis tanculum inclinat; sed in
eo licu Le Ponat, in quo plano Me-
ridiani parallela est, non camen ad
sectionem illam spectat, led valde
infra illam inclinat, nis sE TuB
Equatore, re dixi supra.
PR OP. LXXZITI.
Definiri potest, obinam terra–
rum sint pradicti termini aspectus
Maenerici: Aliqui poluerune illos
terminos in quadam rupe, quam
non procul à polis allurgere non-
nulli dicune, sed mera Fabula est,
graris omnino excogitata, quaio
refellere indignum cerre Philolo-
Pho esse viderur; icaque his omis-
Sis, dico, huiulmodi cerminos esse
in polis globi cerrestris: PFoba-
cur primo a potteriori, quia hi po-
li sune in eo plano, cui acus Ma-
gnerica parallela est, sed haec cle
Cemper pacallela plano Meridiano,
quod per polos ducitur: Prxeterea
ubi acus illa libere verrieur, in CiE-
culo Vexricali, qui Meridiano pla-
no parallelus cst, alterg eius extre-
micas deortum semper inclinat, cd
magis scilicer, quo propius ad po-
lum mundi accedieur; et si quis ad
Dolum omnino perueniret, acus
omnine crecta ellet; igitur polus
est cerminus aspectus Magnerici s
probacue sccundo a priori; quia
cum hnis praedicti aspectus ad lo-
corum indicia perrineat, est enim
Magnes, ve iaim dixi, in locaihaud
dubie debene assumi in rerra illa
caneum puncta, quae fixis coeli pun-
etis respondent; alioguin si ad alia
hoc sicu liberum morum acus illa Ce COHUCTECFet DCUS, quae punctis
non habet; quem reuera ve ha-
caeli mobilibus responderene, hauc
beac, in cali sicu collocari debec, dubie Maones ad praedictum finem
re non modo in Llorizoncali, re- nihil confesrer, ve consideranti
patebie;

## Folio 51 — 779786009:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. I. DF L APIDIB. E Y BI ACNEFF
parebir; _ vero ve dicam quod res beac ad polum BOreale FCTFA F
eAt, vix pocerat Facilior modus ex-
cogirari, quo iuxca nacura incti-
curum, sinem praedictum Maones
consequeretur, quam l in polis
globi terrettris, aspectuum Ma-
sneticorum termini CaEUAnEuE.
PROP. LXZXIV.
Hinc acus illa primaria, quando
sunc in debito situ, sint per se paral-
lela plano Meridiano; Ratio pAFCE
ex dictis; quia cum in eo licu po-
nantur, in quo Cuos aspectus ha-
bent, ee cum praedictorum alxe-
ctuum termini line praedicti poli,
haud dubie acus ad polos globi
cerrestris, quancum postune, Epc.
ctane; igirur lunr parallelae plano
Meridiono, quod per iplos polos
ducitur; idque sine iplx acus in
circulo Hlorizoncali, siuc in rerri-
cali vertantur: Dixi per Ce, nam
per accidens vbique tere a praedi-
eto plano declinane; immo ipla
declinario, eriam in eodem loco,
eadem non est; hoc aurem ab ex-
trinseco procedit, non ab ipla Ma-
gmerica acus indole; quaenam pOr.
rolic huius declinationis caula, di-
cemus infra; ioieur contaE, acus
illas, modo sine in debito stu, ac
statu, plano Meridiano esse per le
Patallelas.
PROP. LX Z ZV.
Redditur racio, cur acus sub
Signatore, in circulo verricali facile
mobilis, sit parallela axi mundi: V.
Ei8. 4. 8. lic axis mundi FD, XGUAEOFFC5
constiruatur acus Magnerica BA,
in KR, id est in A quarore haud du-
bie BA, in R, exic paraIlela FD;
ratio elt, gnia Cum exEremiCaS BO-
quam A ad Australem D; cerre
neque B peaenalet Lupra A, neque
A lupea B; isicur A non inclinae
versis polum Cuum, Pcu cerminum
aspectus Cui D; nec B verSUIS F;
igitur, AB, in IE, est parallela axi
mundi, quod erarprobandum.
PROP. L X X K VI.
Ficet poli firmamenti non sint
termini aspectus Magnetici, sunt
tamen necessaris ad praedictos termi-
nos constituendos: PFobatuE quia
Poli globi cerrestris lunc cermini
apectus Magnerici, PCF PFOD. 83.
Sed poli globi cerrectris lune can-
tum per respectum, ad polos Fir-
mamenti, reparet; li enim Cyde-
ea Cuos orbes alirer agerene, V. 8.
circa pucta, quae modo lune Aqui-
noctiorum; haud dubic, poli in
SlObO FCFFCCRI MUFAFENEUE; e
Agnacor per ca puncta ducerecur,
in quibus modo (unc poli; igitur
poli in globo cerrettri relultane
ex cali relpectu; quem habene ad
polostirmamenti; ergo licer hi
non sine cermini aspectuum Ma-
onoricorum, Cunc ramen neceltarii
ad praedictos cerminos constimuen
dos, quod erar probandum.
Terra non est Mlaenos MLanes:
coregium cerre, de ingeniose ex-
cogitarum, commentum enmen, e
illustris tabula; quippe nulla ia-
cione, vel experiiseneo hoc pro-
bac; sraris enim allerie inreriorem
rerra compasem esse Magnericam;
hoc est ex substancia Magnerica
constare; quis enim portionem il.
realis B non minus spectare de lam vnquam decexit; nec eAt, quod
dicato
PROP. LXZZVTL
HIoc Fuic commencum Gilberri,

## Folio 52 — 779786009:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P A ZSICF YR ACT. VII.
dicat, hoc necellarium fuisse, re gneris globo terrestri afixi lunE,
Temper in cali liru continererur, per prop. 82 igitur cerra ipla Ma-
hoc enim etiam graris dicie, ve
paulo post dicam; sed iam polr-
tive probo, terram non esse Ma-
gnecem; quia Magnerem, illud ef-
se dicimus, quod non modo vir-
cure Magnerica poller, verumm eriam
illam ferro. nocibilicer communi-
eac; Ted eorra neurrum praestat;
quancumvis enim acu ferrea Tan-
9a5 cerram, nullam camen inde vim
Magnericam in acum inducis; vt
Paret experientia; ergo terra Ma-
gnes non est; Dices obculam vim
illius ese; recte obculam adeo, ve
cum insensibilis Ac, pro nulla R2-
beri debeat: Dices Mlagnerem Pele
componere circa cerram, (iCuE aCuS
ferrea circa Mlagnerem in sphae-
ram cornatum, quem vuloo Ter-
rellam vocant; Relpondeo non
ideo hoc Aeri, quod TeEFA LIE Ma-
ones, Ced quia aspectus Magnerici
cermini Cunc in polis globi terre.
sris: Dices lenam line Cenla vie:
turem Magnericam induci in vir-
825 Ferreas crectas; igitur tantum
 cerra: Respondeo non induci ab
ipta terra. Sed ab acubus prima
riis, per aera vasancibus, ve di
cam infra: Dices declinationis
cano Cx eo tancum duci porest,
quod cum cerra Magnes GF, aCuMI
ranculum adducar: Led hoc eA pFOI-
Tus ridiculum;: E enim Magnes el-
Fec, illa omnino acum ad se addu-
cerer; vnde aurem praedicta decli
nacio procedar, dicam infra: PEX-
cerea ideo cerra ellet Magnes, quia
Maona vis praedictarum acuum
ipsI inesset ;. Led. hae luos aspectus
Habent, colqueo extra Magnerem
sres non est: deinde li Magnes
est, eiuldem prorlus natura est,
cum alio MagnetenOlETO, Ve per
spicuum manet; igitur ve polus
Borealis nottri Magnetis ad B0-
ream Spectar, ita polus terrae B0-
realis Boream respicie, igieur po-
lus Borcalis nostri Magnetis nOn
deberet coire cum BOrcali FCFFA
sed cum Australi, ve in duobus
Magneribus tieri videmus; Ccd po-
lus Borcalis Magneris coir cum
Borcali terra; quo enim propius
ad polum Borealem acceditur, co
magis versus illum inclinat; igirur
terra Mlagnes non est: Dices, pon
lum Magneris noltri, qui ad B0-
ream spectat, elle Australem; ac
proinde in eo licu, 2b ipla terra
Ferineri, quae Ccilicet magnus est
Magnes, licur Magnes in smili li
tu acum ferream Maonerica vir
cure instructam retinet: Relpon-
deo ex hoc lequi, Magnerem in Cta-
eu violento semper elle; praererea
E Mlaones ab ipta cerra, in co Aa-
cu violento rerinetur; ergo eius
vis Forrior ipla vi Magnecica; led
illam valde obtulam else dixicti;
alioquin aeque facile ferrum addu-
cere videreTur, ac MagneS noAter
adducere Coler: denique Frustra
terra ip la Mlagnes eller; quo enim
Fine nili re sic cerminus aspectumm.
Mtagnericorum: sed profecto, (
terra Maones cst, hoc munere de
Fungi non pollec, vepatet ex dictis;
quo camen probe detungitur, (
Magnes non (c, led merus rermit
nus praedictorum alpectuum, qui
exera Magnerem esse debet; de cum.
iplum, re pacer, illorum aspectuum in caelo. non lic, in rerra eAC ne
vermini esse debent ;. led poli Ma. celse est.

## Folio 53 — 779786009:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE LAPFDIB. EF MIAONEFE.
PROP. LXZXVIII.
Terra elobus proprie dici non po-
test virime Magnerica instructus:
Probatur quia in tancum aliquod
corpus rirture Magnerica dicirue
instructum, in quancum praedicta-
rum acuum ri Pese ad MagneticOS
alpectus componie, ve ex dictis
constat, sed cerra ad huiulmodi
aspectus sele MINIME COIPONIE; VE
enim hoc heret, cermini horum
aspectuum exrra globum terre-
Arem, id est in coelo cllent; cum
vel in terra, vel in calo sinE;
sed in caelo non TUINE, ve iam
supra oltendi; igieur rerra illam
rim non habet, qua (C lC adt
praedictos aspectus componat; igi-
cui riecure Maonetica non pol.
let; adde quod, licerra virtute
illa polleree, igicur eadem quoque
ri cerra Frultum instructum esei,
quod camen omnibus experimen-
tis repugnat; Dices, negarI NOI
posse, quin mulea vis illaru aCUUI
terrae globo insir; Ped hoc est vie-
eute Mlagnerica pollere; R elpon-
deo mulris quidem cerrae parcibus
inesle, v. g. Magnericis, de ferri
todinis, non camen inde concludi
pocett, terram rirrure Magncrica
pollere, cum Pcilicer in TerrX olo-
bo ettectum Cuum non habeane;
nec enim terra se Le componic ad
Magnericos aspectus, reiam dinii
hc nanis dici nOn potest vIFEALO
Maonerica inctructa, licer Frustum
Magnecis e pixidem Magnericam
contineat: Dices ab ipta TCETA PEO-
cedere declinationis principium, et
corporibus admireae (une, eribuen-
dam elte TeaHoiau relo
TuS cerrae globus Magnerica ri
Praedicus sC; idem respondeo, ad
alia, quae ex limilibus experimen-
tis perica opponuntur: Dices, quod.
libet corpus Magnerica vieture in-
Cructum, 2d cerrae polos, (uo5 al-
pectus dirigit, s libere moneri pol-
sIc; ergo cerra est Magnes vel Cal-
tem Magnerica rieture polleri Rel-
pondeo negando conlequenriam;
immo ex hoc eodem ancecedente
caulam, quod cerre non Aeret, nili
rirture Magnerica pollerce: Rel-
pondeo declinarionem illam ipsIs
INFeEO, FCFFaI MIRONCTeM nON eC-
Sc; quia termini aspectuum M2-
gnecicorum exera iplum Magne-
cem esse debene, re supra proba-
tum est. Dices, Mlaonerem ad alium
quoque Magnerem spectare; scd
hoc AC, VE ex veroque viruS HaE,
qui deinde (i libere moueri post,
ad alios terminos exora se specta-
bic: Dices vim illam, qua quibus-
dam ferreis rirgulis communica-
tur non esse a coelo; ergo d Terrai
igieur cerra est Magnes: Relpon-
deo non esse à calo, quis hoc di-
cit; sed ab acubus per aera in cali.
Cru ragancibus; unde viegulae il.
la in cali Cicu eRe debene, re rim
Magnericam acquirane, (ed de hoc
infra.
Trinc virturis Magnetica sos
eonon spectat; vi elobus terrae in
suo sin contineatur: Non defue-
runt, etiam inter illos, qui Con
pernicanam hyporhelim, de Ferra
TBOEU cenCME, quiBuS viluM. (IC, FCF
restrem globum virrure Magneri
ca instructum esse eo dumeaxac f
AC, VE du cieca SOlec, aABUO
motu, Cuum Orbem agiE, aXCId.
quidem acubus, qua aeri, rel aliis Cuum eodem semper in sicu; alpe
etuique
3
DROD. LZ ZZ XI.

## Folio 54 — 779786009:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH YSICAE TR ACT. VII.
Ataque retineret; cum enim illa eorum, qui vel ab orca, vel ab oc-
in crmamento porrio, quae orbi calu Aane, rirtus Magnerica slobo
Maono, ve rocane, quem Ccilicee
terra decurrie, pro puncto qu’ali
habeatur, ideo aXis terrae, dum (I-
bi ips parallolus semper est, ad
idem semper trmamenti punctum,
seu cerminum spectare dicieur: ita-
que Cilbertus de se Magnerica
benemeritus, cui deinde Calileus
Tublcriphe, primus alleruie, cerram
ingentem Magnerem esse, cuius
axis ad trmamenti polos specta-
rec, quamris circa tolem, quem in
mundi cenero esse putabat, mo-
veretur: Sed quia haec de Ferra
moru opinio Falsisima est, ve tract.
sequenti octendam, opera precium
non el, terere cempus, in alia (en-
rentia refellenda, qua primam il.
lam adstruic: igitur his omistis;
nonnulli, ex iis qui de Magnete
Ecriplerune; terrectrem globum
virture Magnerica instructum esse
volune, ve scilicet in eo sicu, quem
haber, Se contineac, nec ab co, ab
insulribus extrinsecis dimoueatur:
Ced quaelo re, quinam illi lunt in-
Tultus extrinleci, de rnde elle pol-
TuHE; Si enim AngelOS accerLIS,
cerre nec ipsa virtus Magnerica
Angelicis viribus relilter; li vero
a ventiscimeas, vanum dexone ci-
irorem; nec enim venci vis canca
est, quae cam immanem molem,
vel minimum e Cedibus dimouere
possie, cum vel minimus camini
CubuS OmHeS ventorum impeTUS
Epernac; igicur ciera omnem vim
Magnericam, cerrestris globus in
(UO SEU FuTUS eriE, nec vIlOS ven-
corum insuleus rimet; ad de quod
cerra circa proprium axem moveri
Poller, Seruaris semper aspectibus
cerrettri nihil penicus conterree;
hocfecie, re nonnulli ad morum
illum arcendum, quo peaedictus
Elobus circa propriun arem mo.
vererur; ad iplam graviratem con-
Fugiane; sed hi, ni Fallor halluoi-
nantur; quia si granicas prohibee
ne ab 2genre extrinseco rellus ab
ortu ad occalum, vel vicistum, cir-
Ca luum axem oveatur; nihil re-
tat, quin eadem grauitas hunc eum
dem morum, circa quemliber alium
axem prohibere pose; vndeteu.
Ara ellet virtus Magnerica, iuXtA
illorum mencem: Porro li grauitas
Tutticie, ad hoc ve rehstat circulari
thOEHI, CIrCA CeNErUM, CCFTE IUI-
comagis Cufficie, ad hoc ve reli-
Cat mocui recto; quo mobile difti-
cilius ovetur, ve constat ex don
etrina moruum; sed granicas ad
illum sinem insticura non est; illa
enim licet proprer corum (IC, nOn
eAt camen corius, led parcis, nec
enim eocus globus grauitat, sed
qualibet pars, ve constat ex dictis
Tuo loco; igitur virturis Magneti-
cae tinis eo non spectat, VeterrC.
Aris globus in Cuo litu concinea-
tur, neque ex hoc capice probari
debet, terram rirture Magnerica
instructam esse.
Calum vincute Maonebiba non
pollet; Sune qui purene, vim Ma-
onericam e caelis in cerram deriua-
tam esse; sed quo Fundamento id
dicane, viderine a qui rerum aesti-
matores; licer enim globus Ferre.
Aris rircure illa Magnerica Polle.
rec, non camen ex hoc recte de.
Magneticis; hinc conera rim ren-. duci posset, similem rierurem caelo
cuipiam
L LCt. I 10

## Folio 55 — 779786009:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
T, 1B. I. DE L A PFDFB. EF MIAOHE FE.
cuipiam mobili, vel immobiliines. Pora granicaris omnis experria il
se; porro ex iactis supra princi. lam Colidicacem minimé deside-
piis, ram clare constar, calum tane; led de hoc alias: denique li
Magneticum non esse, ve quali pu-
deae huinsmodi COIenEuM FC-
fellere; Dices, terra vi Magneri-
ca le se componit ad cercos acque
detiniros aspectus, quorum cermi-
nus in caelo est; ergo caelum vir-
ture Magnerica Poller; Relpondeo
primo cranlcar ancccedens; ncgO
consequentiami; porest enim elle
terminus aspectus Magnerici, non
tamen pollere vireure Magnetica;
immo de carione termini alpectus
Magnerici cs, Ve exera Magnecem
IE; Relpondeo Iccundo, necando
inrecedens; nec enim, ve dixi su-
pra, terminus aspectus Magnerici
incalo est; sed in terrestri globo;
inde iam supra conclulum elt, TeF-
tam Magnerem non ese, acque
le leminime componere, ad a (pc.
ctus Maonericos, vel in iis sC CON-
tinere; led in eo peniras (IEu, in quo
primum creara est; hinc ( ab co
SIEU ReMOVCFCEUE, miniime SCCCFC.
cicueret pristino Racui; nem pe ad
illius finem perinde eser, Cine hunc,
sive illum lirum haberee: addc
quod durum non nemini Forre vi-
debicur, hocnouum calum, illad-
que praelerrim Colidum, in grariam
dumcaxat Magneris, Ponere; cum
longe facilius, ee minore lumpru
natura cumdem Ainem consequi
PoBIE; sc enim narura, Ccunaci-
Exe Auchor operari videcur, ve ver
Facilia e simplicia media, Peu prin-
cipia operetur, prarerea illa caeli
Tolidiras nullo Pane, nisi Fucili ni
ticur argumento: Dices. caelum
Empyrcum Calrem est Colidum;
calum illud Magnericum cl, CCF-
ce per polosasic, alioquin (i per
lingula puncta, non magis hanc
vim polis globi rerrestris imprime.
ret, quam aliis punctis, re peclpi-
cumr est; led profecto non vide-
eur, guomodo heri possc, ve ad
tantam distantiam Cuam illam vim
Per polos distundar; sc eniim Ma-
gnes concauus longe minore vi
Dolleret, quam plenus, e Colidus:
Led haec oinicro; nec vlera haercO.
re commencum reliciam, quod nul-
Jam Adem invenire debec, cum ota-
eis ommino excogiracum (IE, neC
vilo penicus argumento nitatur.
PR OP. ZCI.
Si terra volueretur circa diame-
erum Aquatoris, vel alterius circuli
maioris, qui Meridianus non sit,
acus Mlaencticae aspectum es sicum
non mutarene: Ratio eAt, quia runc
Polirerrestris globi locum uca-
rent; isieur noui poli ellene, polis
Scilicer Armamenei relpondences;
suppono enim in eo calu caldem
prorlus orbicas caelestes, quae nune
Cune remanturas; igicut cum acus
Maonerica cum Anemm habCaE, VE
ad talem aspectum le COMPONAE,
hoc est ve ad polos globi cerrestris
Spectet, haud dubie in calu pro-
Dolico, Succederene quidem duo
noui poli, iildem camen spacii im-
mobilis punctis aftixi, quibus prio-
res aFAXi CFAMC; IgIEUE aCUS Ma-
gnetica cumdem prorluslicum reci-
nec; isicur licum non mucae alio-
quin ad polos minime spectaret;
quilquis hoc negaret, conninci nec enim duo illa globi cerrestris
nOn potCE; nEMPE BEREOEUM COK- puneta, ve CunChC, de Talia, (pC.
EtaLC

## Folio 56 — 779786009:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHYSICIE TEACT. VII.
ctare deber, sed ve lune cali riui
admora; id est quatenus lunt poli;
Sed haec prorsus Facilia lunc: hinc
A Pyxis MagneciCa CUM aCU, PO-
nacur in eo puncto Aquatoris,
quod cerminar axem huius reno-
lurionis, ica ve centrum Pixidis
praedicto puncto relpondeac, tunc
l’ixis quidem cum ipla FCPTA CON-
vertetur, acus tamen ipla immoca
manebir; in hoc etiam non est
difticultas; si aucem Pyxidis cen-
erum moncatur, movebitur qui-
dem acus, ita ramen re Meridiano
seriper insistar; analogiam habes
in Pyxide naurica. Hlinc luc terra
TOLCAEUE, LIVE NON IOUCaTUI, aCUS
Magnerica eodem prorlus munere
Temper Fungitur; nec. plus Favet
vnihypocheli, quam alteri: hinc
certe hallucinantur, qui ex Ma-
Bnece, rel PIOTerEX motu, vel
CONLEA LCLEX LOTII, aEGUIeNEA
ducune: Sed de hocicerum infra.
PROP. ZCLI.
Jens Magnerica, et in suo, na-
tinoque siru se collocet; monetur in
duplici circulo, verticali scilicet es
lorizontali, vel in inclinato, mixto
ex vtroque: C irculus Floricontalis
rocerur circulus verticiratis; Vei-
cicalis vero, circulus inclinationis;
ex dictis supra prop. constat, nem-
De cum versis polos (e le conuer-
tere debear; haud dubie plano Me-
ridiano parallelam esse necesse est;
igitur ve ad hunc licum veniac, ino-
veri deber ad hunc effectum in cii-
culo verricitaris: praererea licet
Parallela sic plano Meridiano, cum
linc adhuc in eodem plano diversi
sicus, haud dubie re in lingulari ee
debico siru Se collocer, monetur in
cireulo inclinationis, quid clarius;
prius camen in circulo rerricicaris
movetur, quam in circulo incli-
nationis, et licer habere non pos-
Sc debicam inclinacionem, nil BIE
in debico plano, porest tamen este
in debiro plano, licercum debita
inclinatione non lIc; igitur prius
conatur acus Magnerica, le le in
natiuo plano collocare, et deinde,
Si libere moveri posir, in naciua
inclinatione, quam cerre nunquam
apperir, nili prius nariuum planum
obrineat.
PROP. ZC ITI.
Acus; cuins altera extremitas
tanert polum Borealem V. c. Ma-
Mnetis, ita vireure Magnerica in-
sruitur, et extremitas illa deinde
ad Austrum se connertat, si liberé
in circulo verricitaris moveri possiti
opposita vero ad Boream; Sic V. 8.
Maones D, cuius polus Borcalis
lit C, Australis F; sic acus ferrea Fis. 5.
BA, CuinS exETeIDICaS A aAFICCEUE
ad polum C; ica HaeC aCuS vItEu-
rem Magnericam concipier, rE A
deinceps ad Austrum; de B, ad B0-
ream se converrar; hic effectus rul-
garis est, iis norus, qui vel in re
Magnerica cirones lune; aulim ca-
men dicere in ea hypoch. quae vim
Magnericam in pura qualitate po-
nic, nullam prorlus effectus pro-
polici racionem afterri posse; nam
porius concrarium inde lequere.
Eur; nam polus C Tuam potius
vim, alpectumque exrremiraci A
communicare deberer, quam op.
Politam; Seio mulca Cuper hoc ab
iis aurhoribus afterri, qui de Ma-
gnere (criplerune, led profecto, ve
dicam quod sentio, audio quidem,
e lego verba, sed non modo mihi
non Ac Cacis, sed capere animo
nullareniis

## Folio 57 — 779786009:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. L. DE L APEDIB. EF MI A CN F FF. 57
nullatenis polsum, quod ixsi di- acus polo Magnetis AustrinO, V. 8.
cunc; sed inquiune esto non ca-
pias, canri Cane non referr, nos enim
opeime capimus, ee alii bene mulei
oprimé capiune; prolie, oratulor,
obtulo ingenio condonate; (ub-
iungo camen nullum fere inrer
Philolophos inveniri, qui rem
hanc difficillimam esse non dicac;
si caren haec pura qualicas rem
hanc explicarer, nulla proxsus
difficuleas esser; quidquid (IC, Cx
inctis supra principiis, octendo,
adeo facile hunc effectum explica-
ri, et ad Cuam caulam Phy lUCaIM
reduci, ve ab omnibus incelligi
0. L. PoC: SIE er SO MagneS AD, Fa-
cies AB veroac ad Boream; admo-
t
Pides 2CuS pei-
marias ica craduei ex Magnere, In
terrum, ve extremitas Borcalis
aCvUm SIE versuIS FI, AusraliS ve-
Ed, versuis G; Cum eni AB (IC
Facies Borealis, de aeus hunc a(pe-
ctum Magneri Conterane, LInEque
illa acus in luo aspectu, hraud du-
bie extremicas Borcalis acuum (pC
ctac ad AB; Australis vero, ad
DC; ioitur limiliter in acu ferrea
HG, ii quam aCuS priImaFIK FFa-
ducuntur secundum illum sicum,
quem habenE in AD, CXETemIEaS
in KI, exFremItaS L, qua tangIE
Borealis acuum est vertus FI: Au-
Aealis vero versus G; ergO exEIO.
mitas C aspectum Australem ac-
quirie; II, Borealem; nempeillae
acus primariae communicane luo
vali, suum aspectum; igieur illa
extremitas acns ferrea, qua ransie
Borealem polum Magneris, ad Au-
Arum deinde canverritur; et con-
lequenter oppolica adt Boream; es
ne quod miaiorem Facilicarem in
polum Magneris Austrinum, ad
Borcam deinde spectabie, PrOPTeE
camdem racionem; quare hic ulera
nori GiRO.
Sed cur majori  hoc fit in
polo quam alio puncto
PROP. ZCTV,
Onamiis extremitas acus non
taneai polum Borealem Magnetis,
modo in debita distantia, ita ipsi in
sistat acns ve axi Magnetico paral-
lela sit, ita vi Mlagnerica instrui-
tur, ut praedicta quogne extremitas
aspectum austrinum acquirat: Sit
enim Magnes P, Polus Borcalis (Ic, Fig. 4.
F, Sc acus imminens polo, e nOn
tangens AB; haud dubic exrremi-
CaS B, aequirie aspectum austri-
num, e A, Borcalem; eM cadem
racio qua supra; nempe illae acus
a Maonere diffunduntur, quali 2d
instar cacenarum, vel rerium, ad
alias expilcandum, ve dicam pau-
ld post; igicur in hoc eodem licu,
lubeune acum Ferream AB; igituE
extremicas praedictarum acuum
Borealis est versus A; AusraliS,
versus B; igicur acum AB ita CON
Sieuune, DE B ad RUSEFUM, A verO
ad Boream Specter; igicur constar
propolicum.
PROD. XC V.
Mlodo acus ferrea polum Borea-
lem Magnetis taneat licet axi Ma-
enetis parallela non sit. sed in quo
libet alio siu, extremitas rangens
fiet Anstrina. e opposita Borea-
lis: V. B. Sit acus N A, vel OA, EiB. 50
cuius exrremitas A adhaeret polo
Boreali Magneris D; haud dubie
exrremiras aCuS A ad Austrum (O
explicando praemisso effectu desi- Se converret; N vero, vel O, ad
deres; parimodo. E admoveatur Boream; pario est, quid acus illa
Tom. IV.
per

## Folio 58 — 779786009:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
25. 6
PF ZSTCE YRACT. VII.
per vias etiam obliquas in poros
rectos Ferri lubeunr; igitur perin-
de est, aegne (EpraediCta aCUS IPLE
polo a directe incideret; igIeuE
acus primarix priorem cacum _
sicum Ferinene, carumque extremi-
eas Borealis spectar ad extremita-
cem ObeliO, vel N; igieUE Au-
Arina ad oppolitam; igitur aCuS
terrea NA, exrremicarem A ad AV-
Arum, O vero, vel eI ad Boream
contierrer; in quo non est difficul.
caS; ve aurem verbis parcaIUS,
deinceps rocerur hic fcuS, incli-
nacus ad axem Magnericum.
PROP. XCVI.
Acus ferrea in su nclinato ad
arem posita, licet polum Borealem
Magnetis non tangat, ita tamen
vim Magneticam concipit, et es-
cremitas, quae propius ad praedictum
polum accedii, deinde spectet ad
Instrum: V. 8. AE MagnCS P, pO-
tus Borealis F; sIC acus Ferrca ap-
Plicata TV, in praetaro sicu in-
Elinaco, licet MagneTeIM nON FAM.
sac, excremitas V deinde verte-
tur ad Austrum; Patio eadem eAt,
qua supra; nempe acus primaria,
quantumuis oblique ica incidune
in Obelum VT, ve excremicas il-
larum Borcalis versus extremica-
FeT T COnVeKTA AE, _ ANSFalIS
versus V; ergo Ovelum in hOC
eodem (ITu retieT, ve SCilicCE V
ad Austrum; F vero ad Borcam
Specter..
DROD. XCVIF
Tlinc s aous ferrea supra polum
Magnetis eat, redeatque, diversam
in itu, ac in reditu, vim acquirit.
Sic MagneS AC; SiE FacieS BOTCa-
AucaEuE in hOC SEU, SupFAFOTAM
BA, donec O perveniae in A, tune
extremitas acus C Spectabir. adt
Austrum, e oppolita F, ad B0-
ream; (i vero denuo per totam
AB reducatUE, donec F peruenIAE
ad B; EHHC F CFIE CZEPCIHIEAS AU-
Arina, e G Borealis; idein ACC I
ducas reducalque eodem inodo;
quo supra, gladiolum, (uPFa FA-
ciem Borcalem AB; Facio elt, quia
cum procedicFC per BA, donce
C incubet pancto A, perinde res
Le habet acque (I extremIFAS CT FAM
Serer polum Borcalem Magneris;
igitur extremicas C ad Aultrum
spectabie, per PrOP. 95. _ 96. vbi
vero reducieur OF, per AB, do-
nec Fincubet ipsi B, perinde reo
Le habet acque si F cangeret polum
Borcalem; ergo F Spectabiead Au-
AEUI.
PROP. ZCVIIL.
Si acusferrea ducatur, paralle
la ari, à polo ad polum; es deinde
per camdem viam reducatur, eam
dem vim, eosdenque aspectus, se
cundum easdem extremitares acqui-
rit: Sic enim idem MagneS AC,
Facies BOrealis AB; SF aCUSTK,
Datallela CB, duCACUE PEF FOFAIE
GB, ab Austro ad BOreaM, donce
R perueniat ad B; cune exrremi-
taS R verget ad Aultrum; quia PCr
inde res sc habet, atque li tangerer
Faciem Borealem A B; ergO CxFTO.
micas oppolica I ad Boream (po
Etabir; (I verO rCdUCAEUE PeF BC,
donec I perueniar ad C, CUnC ex
tremitas I spectabic ad BOrcam;
quia perinde se habet atque (I Fan-
gerer Faciem Australei DC; CF9O
exFFeIEAS OpPOLTA R ad AVSErUT.
lis AB, SIE ACUS FCTKCA FC, qua si Spectabir; igirur acus illa coldet.
alpectus
e

## Folio 59 — 779786009:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. I. DE L APIDIB. EF MIAONETE.
aspectus habet, quod crac octenden-
dum: porro cuneta haec cum expe-
eimentisira consenriune, ve nihil esse,
vel excogirari pol, quod magis
confentiat.
PROP. XCIZ.
Ferramenta oblonca, quae diu ere-
Eta manent, cirra omnem magneris
applicationem, virturem maeneci-
cam concipiunt: Racio est, quia il.
la acus primaria, quae aéri admis.
cencur, re Cupea dietum elt, Punrque
in sicu inclinato, oblique in praedi-
cta Ferramenta incidune; acque adeo
pororum alueos in longum duetos
IBUAAUHE, e OECUPAHE; POTTO CAM
Predicta acus in aëre lIIE rarX nAn-
res, non ctacim Ferramenea illa vir-
une Magnecica imbuuntur; licer
enim aliquae acccdane, nOn TaEI
sufticiune ad effectum Magnericum,
id est, ad converrendum Cuum vasi
isicur diu in hoc eodem licu esfe
debene, ve pexetaca vircure instruan-
cur, quia scilicer sentim sine Centu
PeataX aeuS per aéra VaGANCeS ACCC-
dune; hinc ferramenea illa oblonga,
quae Focariam Cupellectilem Faciune,
cum diu crecta maneane, vierurem
Magnericam eandem acquirune; (ic
eratesterrea circulo verricali paral-
lelae, eadem vircure, post multos an-
nos insteuuntur; quod aurem iul.
tae acus primaria aëri admixeae Cinc,
quae scilicer cum ex rerra, cum ex aliis
minris auolane, iam Cupra Fuse quan.
tum Cacis erat octensum est: ITinC re-
iice illos, qui vel inde probare ni-
runcur cerra globum rireure MasNE.
cica esse instruetum.
DR OP. C.
Fxrremitas illorum ferramento-
rum, quae deorsum spectat in nostra
Zona Boreali, ad Septentrionem de-
inde converritur; Ratio ex votris
principiis facile adducitur; quia ex
tremicas acus primaria deortum in-
clinatur; quod ve melius inrellisa-
TuE, nonnihil Cchemaris adhibendum
eRilic cecrae globus P; sic linea ver. F18. 4.
cicalis PL O: sic Ferramentum ob.
lonoum NO, crectum, ve vides, de
Plano vercicali innixum; (Ic aCuS M 2-
gnerica in X, haec inclinabitur in
AB; Supponamus aurem polum P
esse Borealem, haud dubie extremi-
tas B, erir Borcalis; ergo acus illa ica
subic in Ferrum oblongum ON, ve
extremitas cius Borcalis sic vertus
NI; quod aurem dehrac lingulari acu
dico, de omnibus aliis, eidem ferro
incidencibus, dicendum est; igicur
omnes exrremitares Borcales acuum
vergent vertus N, ergo terrum ON
ica vircure Magnecica instructum re-
linquitur, ve extremicas N deinccps
ad Borca converrarur: vides quam Fa-
cile in nottra hypochesi hic cfectus,
qui Cane nonnullis mirabilis videtur,
2d Cuas cautas phylicas reducatur;
cum tamen in alia hxpocheli expli-
cari non potuc; nempe si cerra ele
magnes, ve aliqui volune, qui suam
vim praedico ferro communicati
hraud dubie extremicas N eNer au-
Acalis; E enim P Cc magnes, e in
hoc licu ferrum O N magneri aftri-
cetur; ita ferrum virture magnerica
instruetur, ve exrremieas N austrina
Cic; sed hoc commentum iam Cupra
reiecimus: observabis camen, C Fer-
rum illud crectum Caepius ica Cicum
MUTCE, re invertatur, ac illa exIre-
ivicas, quae Curtum prius spectabac,
deortum specter, ac idenridem prae-
dicto modo inverracurs nullam vim
Mtagnerieam acquirie; rario elt, quia
labeuntes acuo eamdem Borealem
CxITE

## Folio 60 — 779786009:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZS LC E TRAOT. VII.
extremitarem versis duas ciuldem
FerFI CxELCIIEATeS COHLETTCLeNE;
isitur libi invicen impedimento
ellene; Ced haec luncFacilio.
PROP. CT.
Ferrum obloneum, plana Foria
Zontali, es Meridiano parallelum,
si diu in hoc sin retineatur, vim
Magnericam acquirit, ita ut extre-
mitas illa, quae prius Boream specta-
hat Borealis sat; V. 8. SIC FeTFA P,
verricalis PO; SIc in L acuS Ferrea
YV. Meridiano parallela; dico
quod si diu in hoc licu sE, rim
Mlagneticam ita aequiree, veV
extremitas Borealis cuadac; Cup-
Dono enim in F esle polum BOrea.
lem globi cerrestris; sic acus pri-
maria ZC, in Cuo naciuo scu in-
ctinationis, I. erir exrremitas il-
lius Borealis, igitur ita lubit fer-
EIm VV, re excremitas Borcalis
vergat versus V idem dico de aliis
acubus; ergo exrremicas Y deinde
verget ad Boream.
PROP. CTI.
Si ferrum obloneum candescat,
et que in linea Meridiana Collocetur,
donce pristino fricori restituatur, vir-
rucem Magnericam acquirit, illaque
exrremitas Borealis est, quae ad B0-
ream prius spectabat; Ratio cadem
est quae sapra; Nempe cum pori
in candente terro taxiores (IHE, aCUS
illae longe Faciliuis Cubeune, Maior.
que illacuns quantieas, qua doinde
ubi concrahuntur pori, in Feiro
eanquam in nariua, aue Palcem (ibi
Fabricaca domo remanene; nec alia
ratio, nis ficticia excogirari potect;
dlebet aurem ferrum in cali (itI
collocari, id est in linea Mleridir-
merel in plaro Meridiano, cui lci
licee praedictae acus lune paral.
lela.
PROP. CTTI.
Si medium, seu contrum acus fer-
reatangat polum, veraque extremi-
eas cumdem aspectum obtinet; V. 8.
Sic Magnes D, Sic polus Australis FIS. 5.
F, Gcacus Ferrca RP, FangeNS PO-
lum F; dico quod reraque extre-
mitas R, P aspectum Borealem ac-
quirie licer rna alceri impedimen-
Eo(c; Sed hoc cognolcitur, per
cractionem nam veraque erahitur
à polo Boreali C, de quo infra;
hic enim cractionem Cuppono,
quam paulo post explicaturus Tum;
Porro huius effectus rario ex iis.
dem principiis Facile ducicur;nem.
Deacus primariae ex Magnere D.
ITA EFRdUICUMEHE IN FCrEUIM RP, id
elE VEESUIS VETRIQUE CxFTCMIEATeIM
RP, re extremiras Australis aCuS
DEXCAE, VE PerSpiCVUMI es; IOIEUE
vel inde idem aspectus Australis
verique extremicari R P concilia-
tur; igicur iuxta regulas Magneri-
cas vecaque Fugier polum Austra-
lem F, et adherebie polo Boreali
GnemDe illa exEFOMIEaS QUX FAN-
sic C, eidem deinde adhaerer; led
qua tangic , polum Ccilicer B0-
realem, Australis eAt, Per PEOP. 930
per quid aurem adhaereat acus fer-
rea Maoneti, vel ab eodeM tra-
hatur. vel cumdem Fuoiat, vel (al-
cem crahi d fugere rideatur, di
cam paulo polt, et rem, quae om-
nium difficillima esse creditur, ta-
eile explicabo.
EROP. CLV
vel lamina, sive quadraneula; sive
Pol7e0n
TLinc si crux ferrea tangat polum
in centro, vel medio sui, velstellas

## Folio 61 — 779786009:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I. DE I A PFDTB. E Y NI A ON P X F. BG
Polyeona, sine circularis, extremi. Aram non intirmari, verium crinim
iates omnes, es peripheria plani
eumdem aspectum obtinent; Racio
eadem est, quae supra; nempe 2CUS
illae primaria a CCMErO quOquO.
versum quantumuis oblique dif-
funduntur, pracunre Ccilicet extre-
mitare ejuldem aspectus, ve supra
dictum est; re enim admora vira
linea FCTFCA VETAGUE eXFFEMLIEaS
cumdem aspectum obrinee, ita
admoris duabus in code CenCIO
decuslaris, quatuoi illx exrremi-
tares eumdem aspectum obtineiE;
porro quod de duabus lineis, vel
acubus decultaris dixi, de cribus,
4. 5. _ intinitis dici debee, acque
adeo de lamina; igitur quod di-
ctum est de duabus eiusdem linex
exrremitaribus, de 4. 5. IMHUIC.
ris, atque adeo de tora circumfe-
rencia dicendum elt; IGIEUE NON
micum est, si cora peripheria cum.
dem aspectum acquiraE, e Oppo.
lico polo omnia ciusden periphie-
rix puncta adhaereane; v. 8. li cen.
trum lamina tangac polum Au-
Aralem P, omnia puneta periphe-
TIR ACGIITENE a(DCCEUM AWCEFAICI,
et adhaerebune volo Borcali 6,
CeMTELIM verO AuSrali F. EE VerO
non minus lamina pori in lOn-
sum, versus circumterentia, dum
cudicur malleo, exrenduntur, quam
acuss vel cylindri ferrei: hinc vi-
des quam Facile explicerur hic ef.
fectus in nostra hypocheli, quem
re alii explicene, nelcio quam re-
fractionem cadiorum Magnerico-
TUI aCCeFTUHE, GUX CCFEE NEC ex-
plicari nec intelligi vllatenus po
rest, ve octendi prop. 43. in obiect.
5. I videlis ne hic repecam; hinc
eriam vides, ex hoc Magnerico
lingularicer contirmari.
PROP. CV.
Si acus in centro. vel medio s.
a Maenere tacta, in eodem meaio
secetur, ac dinidatur, cuiistibet
sermenti carremitates aspectit di-
verso eandebunt: V. 5. SIc aCiIS
RP, quae cangat polum Australem
F, in medio Cui; VETaque CXETeIi-
EaS R, P aspectum Auscralem obci-
nec, adhaerecque polo Boreali C,
relupra dixi; quia acus vercus
VEERIM GHE CXCUETMIE, PraCANEOCX -
Tremitace ciuldem aspectus, diuiu-
cur bifariam in F, aTUmLICurque
TCOENEuM R F; equidem CXII:-
micas R cumdem aspectum AuIII~.
lem Peruae, quia acus primarie,
qua InCUIE, PuAM exEreMIEACEI
Rustralem vercunt versus R; igi
EUE BOFCALCM VCTEIIME verSIIS F;
isieur huius Ceoenci R F dux
excremitates aspectus diuertos ta-
benr; quod crar probandum, idem,
codemquemodo de altero legimen-
EO PF ostendi pocest; hinc perin-
de Le HaBeF 2CUS RP, FaCFa In CON-
EIOF, aeque (i dua acuS rCtCId
coinillene in F. Neque in hoc est
vila difticulcas: Ei vero in medio
non cangae, sed in alio puncto in-
Tet FR, idem dicendum est de duo-
bus Ceomentis inaqualibus, quod
dixi de aequalibus, si dividaneur;
AIFAIMEN ACUS INCCDFA SCPUCELE LON-
eius seomentum praevalebie, fa-
ciecque, ve lua excremitas luum a(-
Deccum acquirar, trustra licée alia
Obnicente, veraque camen acus in-
ccora exeremiras polo BorcaliC
adhaerebie, proprer racionem al-
lacam: obteruabis aurem phytico
effectu, non modo hypochelim non concactu opus non eMe, led debita
apF

## Folio 62 — 779786009:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
62
PH YSICE TR ACT.
opproximatione, modo in eodem
Cicu tac; praererea idem quoque ac-
cidet, E acus ferrea coram iplam po-
larem Faciem Magnetis TangaE, V. 8.
218. 2. CE AB Facies Borealis admonearur.
que AB, acus Ferrea; sed eIIMC, ve
verum Facear, maxima erie segmen-
torum contulio, E acus dividarurs
led de hoc intea, eum de adhxtione
ACuS: hactenuS enim CuppoluimS
acum in vnorancum lui puncto actri-
Cari.
PROP. CVI
Explicari potest, quid accidat, se
circulus in aliquo suae peripheria pun-
eto alterum Maenetis polum tanga:
Sit magnes D, polus australis F, CIE
circulus FSTV vel elliplS PexFacu
polum cangens, haud dubic F e V
aspectus oppolicos obtinebunE; (ci-
licet F Borealem, et V Australem;
neMpE QCuS vrrimque per duOS aI-
cus, seu Cemicirculos F S V, FPV;
praecunce eadem exeremirare austra-
li, circulum Cubeune; igirue Borca-
lis exrremitas est versus P; Australis.
versus V,igieur acquirit aspectus op-
Policos; in hoc nulla est difficultas:
E vero secerur praedictus circulus per
FV, DOC COnFACtUIM, FEI aBCHE ii-
dem aspectus in veroque Pemicircu-
10, Ecilicer in F V: hoc est extremi-
eas V erir Australis, F, BorcalIS; CI
aurem lecetur per SF, vtraque ex
cremitas ST eric Australis; iempe
acus immissa extremicarem Austra.
lem non minus versis T quam ver-
Sis S poreigune; Elinc (I reCtA RP
tangatur in F, de incuruecur in TFS
veraque exrremicas crir Australis; hioc
eAt eadem maner, quae crac ante in-
curuationem; ee A Temicirculus SFP
post concactum in F, in rectam RP
eas R P Australis exie; idem dico A
vel recta in orbem inceorum Aecta-
cur, vel orbis in rectam dirigarur.
PROP. CVTI.
Si ferrum obloneum in spiram
eat, e raneatur aliera spirae extremi-
tas, oppositi aspectus extremitatibus
conciliantur: Verbi gracia (C Mag-
nes A, polus Borealis D Australis rio 1
L GE (DITA FF, ex hoc ContaCFU, Cx-
tremitas F erir AusralIS; E, Borealis;
licec enim pori illi Aexuos (InE, hoc
tamen non facie, quin acus obliqué
Tubeane; idem dico de Spira DI, al-
cerius generis; in hoc nulla est dif-
Acultas.
PROP. CVIII
Si extremitas acus ferrea tangat
Magnetem, in puncto aegnatoris, nul-
la vireure sensibili instructa manet:
Sic enim Magnes AD, GIE aCUS MIL, Ei8. 2.
licerrangac, nulla vircure instructa
ab hoc concactu relinguicui; quia
acus Cubeunres partim Tubennt, pia-
cunre exrremitare austrina, ex scili-
cer, qua d Facie Borcali, AB pTO-
Acilci: censencur, partim Drxeunce
exrremitare Boreali, cae Ccilicer, qua
ab aultrina Facie C D veniune; igi-
tur versis M, acuum pars, extremira.
tem Borcalem, pars Australem ver-
cirjigitur neque haec, neque illa pex-
valet; igicur perinde se habet ferrum
MC, acque ( nulla Megnetica vi in-
Rructum esser.
PROF. CI2.
Si acus potrea dactemus can–
eat inter agnatorem  polum B0-
realem, acquirit aspectum Austri-
num; si vero inter aequatorem es po-
lum Anstralem, acquirii aspectum
contormetur, sicague ettam extremi. Borealem: V. B. Cic Magnes ADilic
PoluS
518

## Folio 63 — 779786009:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
6la
L. 1B. I. DE L A PIDIB. ET MAONEFE.
63
polus Borealis C; AustralisI; E eadem rario, ve pacet; immo licer
acuscangar inter L A, exeremicaS Tan-
sens sir Australis, quia plures acus
lubeune, pexcunce Facie Boreali,
quam Australi, ergo pravalebune
ergo eHficiene, ve extremicas MI ad
Boream (pCcteF; ergO CXTTCIBITAS TaN.
sens oppolica, ad Rustrum Specta-
Dic: pari imodo (I FANGAC INCET MC,
excremicas cangens acquirer alpe-
ctum Borealem, proprer camdem
rationem: in Magnere sphericO reS
adhue clarior cA; Gc enim Mlaones
8.7. A, Polus Borealis D, Australis
E, aquacOE B C; extreMICAS Tan.
sens in coco Cemicirculo Boreali
BD C, Ec AuCralis; de COntra,
Borealis, tangens in coro Pemicireu.
l0 Anstrali BF C; ob seruabis autem
me loqui dumcaxar de extremica.
ee aeus cangence; si enim FOTA aCUS
eangae, secus accidic, de quo
intra.
DROP. CZ.
Si acus ita admoneatur Mag.
neti, Ut tota taneat in plano aequa-
toris, nulla virture instructa ma-
big. L. net: Sic enim Magnes AD, poluS
Borcalis G, Australis I, adenouca-
cur acus in O P, id est in XQUATOTO,
ita ve secer axem ad angulosrectos,
dico quod, nulla virrure sensibili in-
Aructa manebic; rario eAt, quia EOF
acus peimariae subenne vertus P. Pr∞.
cunce excremitare Boreali, quor
Aultrali, iremque versiis , ergo
Cum illa BIEABEVE, CONVETTeEE ex-
eremiearen P, versiis Boream, hae ve-
rd versus Austrum, quid mirum, (.
cum verim que nisus aequalis (IC, neu-
ia pars peaeualeat; idem acciderlicer
TOTa ACUS nOn TangaE, Ced vel mini-
mum illius punctum, sinc illud ver-
sus extremicaces allumatur; eAt enim
aeus non langat, led proxime ad-
moneatur, in eodem Ccilicer (itu,
idem quoque effectus conlequetuI;
ergo cum acus OP, post huivlino-
di affrictum, ad aspectus Magneci.
cos lc Ic non componae, recte dici-
eor rulla vireure Magnerica insteu-
Eta: ObTervabIS FAMeN, (I IAIM aCUS
vircure Magnerica polleac, camdem
haud dubie rerinebic; v. 8. (I CXILE-
mitas P, Cic iam BorealIS, cadem
cerre, post hunc alcerum contactuIm,
manebir; quia licer mulca acus Acce-
dune, peaeeunce extremicare Austra-
li, quae eaindem exeremicaLEm P
VeESUIS RBAEWIM CONHCFEERE NIEUNTUE,
Eccedume tamen coridem alia, DEX-
cunce extremitare Borealis quae cum
iis ionetae, qua prius inerane, alia-
rum haud dubie nisum TapeTANE, 2C
proinde extremiracem Pad Boream
converrume, isitur endem virtore Ma-
onerica instructa acus manere vide-
curitraec aurem ica experimentis con-
Cenciune, ve magis, eliusque con
Cenciro non possine.
PROP. CXI.
Si acus ferrea ita admoneatur Ma
eneri, et sit parallela axei, es pun-
ctum illius medium parum distet ab
aeguatore Magneris, concipit aspe-
ctus Maenecioos, in contrario situ
illi, in quo est: v. 8. (IE MagBES AD, FIC. 2.
Facies Borealis A B, Austcalis DC,
aXiS GY, aCUS FCTTTCAFF, in postula.
eo licu; ita haec concipier vim Ma9-
necicam, ve F deinceps, vbi d M29-
nece remonebicur, ad Austrum (pC-
Eter, 8 F ad Boream;: igieur
in concrario Citu; es aurem per-
inde, Ctire aCuS F S omnino ad-
haereat Magneris laceri B. D,. C-
He pIOoxime AdLMOUCAEUE; POrsO in
BOstECI

## Folio 64 — 779786009:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
Es L
PXT YSICK T R ACT. VII.
nostra Hypocheli, huius effectus
racio Facilis est; nempe acus pri-
mariae, quae a latere BD crum-
PUME, Cubeuneque per POrOS acuS
LF, tam verSUS F, gnam verSIrS F
exCUEFUHE, PAETIIM PEXCHNCO ex
Fremitare Boreali, parrim Australi,
tam versus E quam versus F; ioi-
cur quancumvis accedane iltae
acus, ferrum perinde Le habet, ac-
que si nulla vireure Magnerica
Polleret, ve constar ex dictis, in
DEOP. 120. _ 208. igitur virrus M a-
snetica, qua Ferrum FF instruitur,
CUm a Facie AIaonetiS B D, HON
procedat, ab aliis duabus polari-
bus AB, e CD deriuatur, nempe
ab AB, deAeCtUNE verSIIS F aCUS
primarix, Praeeunce extremicate
Boreali, Tubcuneque per F, in po-
205 Ferri; igitur perinde ferrum le
habet, atque si P rerigisser polum
L; CCd G E TaNGAEI, E AC exETC-
inicas Austrina, per Prop. 93. 1gi-
cur ferrum FF ica rirture Magne-
rica instruitur, ve deinceps L ad
Aultrum spectet, _ F ad Borcam;
igicur sicum concrarium illi acqui-
EIC, quem obrinet, dum ipsI Ma-
oneri admovetur, vel adhaerce:
porroidem dico de acubus prima-
riis, qua ab Australi Facie CD pro-
cedune, ac detlectune versus F,
pexcunce Ccilicer extremitare B0.
Feali.
PR OP. CXTT.
Sitamen acusferreae, in hoc eo-
demsiu Maeneri admota altera ex-
cremitas, ab agnatore Maeneiis
paulo longius adducta remoncarur,
tunc vim Magnericam obtinet, se-
eundum illum cumdem sicum, quem
x.. habet: v. 8. Sic Magnes AC, ta-
cies Borcalis AB, Australis DC,
SIE TK Parallela axi, cuius extre
mitas Ilongius dister ab aquato-
iC, ec conleguenter propius acce-
dac ad faciem Australem CD; haud
dubie d Facic CD procedene acus
primaria, deflectentque quali in
Epiram, versis I, Prxecunte extre.
mitare Australi, acque in hoc (.
ru per poros terri verlus extie-
mitarem R CxCUEreNE; IgITUER
Crit exrremitas AuSraliS, _ I, BO.
realis; erzo acus IR vim Magne
ticam acquirie, iuxta licum, quem
habet; parimodo (i sIE ACuS LO,
eadem vireure instruitur, iuxta (i-
tum, quem obrinee, Acque L. Cx-
tremiras Borealis; adde quod ex
FacIe DC aCUS FHBCHME, IN FCPrUM
IK oblique, ve lupra dictum est,
Pexeeunce Cemper extremitate AU-
Arina versus K; icemque ex AB,
in OL, praecunre Boreali, versus
L; vides quam haec lint Facilia.
PROP. CXIII.
Si Magnes sit Spharieus, e huie
in praedicto siu, ferrum admoneatur
idem quidem effectus sequitur, sed
remissior. e debilior: v. 8. Sit Ma. Fis. b.
gnes Sphaeriens D, cui, in postula-
EOHEU, AdIIOUCAEUE FCFEUI LMI,
2 quo Maones ranoicuL tantum in
puncto; minorem vim concipie,
quam si corum cangeret; de ic
quod lic, cerrum est, propret quid
vero uc, rix in alia Fyporh. quam
in nostra, explicari porest; quod
enim aliqui dicune, exrremitares
lonsius à polisremoueri, Falli
mum est; sic enim quadracum cie-
cum lcriprum circuloD, licque po-
lus in A, haud dubie E non ma-
gis distar ab extremitare Ferri L,
sive circulus, line quadratum lup-
POHAEUE, re paret; ir2que alia La-
eic

## Folio 65 — 779786009:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I DK L A PFDIB. EZ M ACNEFF:
65
rioinvestiganda CA, qua lane in cuE, quod ipsi conjunctum (IC, vE
nostra hypoch. ex iactis supra prin-
cipiis, Facile educitur; nam aCuS
illae primaria, quae procedune à
polo A, deRectuntque versus L.
facile repunc in Cuperticie ipsius
Magnecis, e difficilius in aëré, se
selustinene, praelerrim (i carenula
paulo longior cst; igicur diffici-
lius à polo A, vel C deRectune ab
L, praedicta acus, per medium aera,
sine fulero, de lultencaculo, quam
Sin ipla Superticie Maoneris Sphae-
rici reperent, quod cerre heree, (I
ferrum LM incuruatum ipsi CupeF-
ficiei Magneris adhaererer: Analo-
siam habes in Cono, qui facile in
huiusmodi corporum superticie-
bus curuis diffunditur, ve luo loco
diximus, et octendimus.
PROP. CXTV.
Motus, quo acus Magnetica mo-
vetur, est suo modo ab intrinseco:
Probatur primo de acu primaria,
quae omnino producir in Cc impe-
tum, ve supra dixi; igirur se mo-
vec ab intrinseco; secundo proba-
tur deacuferrea, virrure Magne-
tica instructa, quae licet ab acubus
primariis, quae Cubierune, Conuer-
carur ad luum aspectum, dici c2-
menporest hicmorusabinerinleco,
Tuo modo; quia illae acus primarix
se habene per modum FOrae, qua
severa iplum ferrum informaret, et
perticeret; sed morus, qui cA d
Forma intrinseca, dicitur esse ab
incrinseco; sc corpus vivens di-
citur moueri ab incrinseco, licer
2b ipta FOTIA MIOVCAEUE; igitUE
motus, quo acus Magnerica O-
vecur, est luo modo ab inerinseco;
diri acum Magnerica; si enim aliud
quidpia ab aen Magnerica mOuca-
Tom. LV.
quaedam laminx CharracCA; quae
vulso in Pyxide naurica adhiberi
Colene, cuncillemocus ab intrinleco
esse non porest; (ed haec lune Facilia.
PROD, CZV.
Acus Maenerica brenior cieius
monetur quam maior; PACCE ex
Periencia, quia cum acus longio.
rem arcum decurrendum habeat,
maiorem haber difticultarem; sIC
enim breuiorem perricam Faci-
lius monebis, quam longiorem;
hinc acus ferrea cam longa esse
Posser, re quamvis cacta, nullam
tamen virturem Magneticam con-
cipiac; quod Ccilicec ab immissis.
primariis acubus, proprer nimiam
relistentiam, moveri non postic.
PROP. CXVL.
Jous Mlaenerica non monetur.
nec a caelo, nec a Polis, seu Firma-
menii, seu terrestris globi, nec a
montibus illis Magnetiois fictiriis.
quos aliqui sub polis collocant, nec
a sympathia, nec ab 2llo alio ex-
trinseco, dum illa in suo aspectu se
collocat: IIxc propolirio constar
ex dictis; quia mocus ille est ab
inerin(eco, per PFop. 1r4. ergoni-
hil horum, quae hic recenita (uINE,
hunc morum efficere porest; quae
ideo recentui, non quod ad no-
Aram hypoch. quidquam Faciane,
Ced quia ab auchoribus, qui de re
Magnerica Ccriplerur, celcbraneur;
quare hic Fructra diucius haererem,
cum ad rem nocram non conterat.
eROP. CLVIL.
Aeus ex fertosoltao, malleo au
Eto et indurato, aprior est ad virra-
tem Masnecibam concipiendam;
a

## Folio 66 — 779786009:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
P H ZSICE YR A CT. VII.
dixi Colidum, cauum enim parum rix, quxe a Magnere procedunt.
aptum est, cum modicam vien
acuum primariarum rerineat; dixi
molleo ductum. Ccilicet in longum,
quia sic pori, dum in longum ex
EeHdUnEUY, CONTFAHUINEUI, aC PTO
inde in iis acus primariae converri
non pollune, nili sunul Cuum vas
converrane: dixi denique indura.
cum, quia quod durius est, poros
angulciores haber, sed huiulmodi
angustix pororum in longum. du-
eta lingularem ee porissimam fa
eiune dilpolicionem, qua ferrum
apcum vircuris Magnerica. Cuoie-
etum cuadic; haec omnia ita con-
Aane ex dictis, ve in iis diurius
haerere supertluum (IC.
PROP. CZVIIT.
Ferrum candens non est aptum
vircuris Magnerica subiectum: Ra-
eio est, quia poros laxiores habee,
ac proinde in iis, acus primarix
Facile ee libere connerri postune,
sine obice; igitur non est aprum
praedictx vircuris lubicctum; hinc
quancumris ferrum candens Ma-
gneci porentislimo admoneas, nul-
Jam inde virturem concipie, pro-
prerrarionem praedictam; hinc (I
acus ferrca lingulari vireure Ma-
gnerica prius instructa, candel-
eac, Catim illa priuaeur, veiam
supra dixi.
PRO P. CX IX
Ferrum rubioine rectum, quan-
mmnis Maeneti admoneatur, nullam
inde, vel modicam vim. Magneri-
eam acquirit: Rario est, quia rubi-
80 illa, cum ex ipsis poris ferri
exudet, acgue ita concrescae in il-
lis, VEmeatus omnes prorsus ob
Aruac, quid mirum, b acus prims.
Tubire in terrum non postine, ae
proinde nulla vis Magnetica acce.
dac: quid clarius: E camen acus
prius racta rubiginem deinde con-
erahat, licee aliud Ferrum non er2
hac, converrieur tamen ad luos
aspectus, re dicam infra, inhgiis
enim eAt vircuris Mlagnericae ette-
ctus, quem cg0 paulo polt ex-
Plicabo.
PR O. P. C XZ.
Laieres plus aequo cocti, qui fer-
rueincum quedam colorem induunt,
suecessa remporis, virturem Magne-
ricam concipiunt: Dere quod (IE,
innumeris fere experimentis com-
probatum ek; cur veroica le res
habeac, in nostra hypoth. Facilé
dicitur;: vel enim laceribus illiss
aliquid ferri inest, quod cgonum
quan quidem exvercus Cum, immo
teri force non porelt, ve aliquis
unquam experiri postit, nempe ita
Cune implicara illae ferri parricu
la, cum aliis homogeneis; VE per
liquarionem minime dissolui vas
leant; vel quod ego probabilius
Puto, ic2. quaedam parciculae ter-
reltres lummi caloris vi contra-
huncur, educto Ccilicer humore fe-
re omni . VE acchissIIAS POEOTUI
angustias relinquane, ac proinde
aptas excipiendis illis acubus apo.
checasi quia camen paucissimae lune
illa pororum angustia in lateri
bus, hinc valde remissa illis vir-
rus Magnerica conciliacur, cum ab.
iplo Magnece per conractum, cuni
eriam, ve dixi, succeltu remporiso
Citra Omne COnTaCtUIM.
.P

## Folio 67 — 779786009:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE EAPIDEB. ET NIAONETF.
PROP. CXXI.
Deus ferrea non racta aliquid
vireutis Maeneticae habet, saliem
et plurimum. Racio est, quia cuI
malleo duota AE, _e ve plurimum
in eo lru collocetur; in quo acus
illae primaria subire potune, ali-
qua hrand dubie Tubeune, acque
inde vircus Magnerica concilia-
IUE, quae camen est valde inhrima
e debilissima, _ ViX verPOri; mU-
nere delungi posset; vertorium
aurem axpello acum illam, qua
cono inAxa, e quasi insita, Faci-
le in circulo ForizOntali veFFIEUE,
re videre est in pyxide naucica;
inde re rircus illa Magnerica, Pra-
dictae acui conciliaca, in actum
sensibilem prodeat, acus ipla humi-
doinnarare debec, in quo Facilé
noueri porest, ve iam observanie
Cabeus: adde quod acus illa pri-
maria, quae aëri admixca CUNE= X
qua declinarionem verricicaris ta-
eiune, acum iplam in hoc sieu, hoc
est in linea Mecidiana ConRiEUUNE;
hincmirum esse non deboc, (i ali-
quando eadem extremitas, modo
ad Seprenerionem, modo ad Mle-
ridiem vel ad Austrum specteciquia
pro diverlo licu, in quo colloca-
cur, ee pro diuerto acuum prima-
riarum appultu, acus huc, vel il.
luc agitur; si camen rarione prio.
tis licus acus iam aliquid sentibilis
rircuris obtinuie, tunc camdem ex-
tremicarem eidem semper aspectui
Tubiici necesse est; Ced hic diuriis
non haereo, ne de lana caprina ri-
dear dispurare.
PROP. CZZII.
Acus Maexerica, ferrea scili-
cet, Magnerica vireure instructam
64
quae adinstar versory, in circulo
TTorizontali libere moneri ac verir
potest, se se in linea Meridiana per
se constimit; De re quod Sic, dubi-
carenon licet; rario ex dictis Fa-
cile incellisirur; quia scilicer acus
illa primaria, quae veclorio inlunt,
Tuum ras in plano Meridiano col.
locare debene, per prop. 84. Ped
cum praedicta acus in circulo Ver-
ricali moneri non possir, ve luppo-
nicur, Ced tancum in Elorizontali,
cerre illam linea Meridiana in-
cumbere necesse est, qua plano
Florizoncali responder; dixi per le,
nam per accidens AC, ve a linea
Meridiana defectat, Ceu declinee,
repalim hcri ridemus; immo in
ipla declinarione rariet; quorum
omnium rariones de caulas infra
exponam; e vero vixdum peni-
tiora Magnetice Philolophia pen
mecralia Cubinimus.
PROP. CXXTII.
Acusferrea, vireute Magnetica
instructa, quae in circulo Verricali
libratur, inclinat extremitarem B0.
realem deorsum, ita et cum PTori-
concali faciat per se angulum elena-
tionis poli; Ve haec inclinatio Ma-
Sncrica obseFUETUE, CXCOBITATHNE
organum huiulmodi, compolicum
Scilicer ex duabus cenmissimis la-
minis xreis, tanculum incurvaris,
e coniunctis, in modum ellypleos,
ve vides in AGUTA BDCF, cui in- Fir. 8
CeriEUE aCUS CF, CUI aXCDF, ita
ve Facile verri posc; Culpenditur
aurem eorum instrumentum Alo
tenmissImO BA, ITa VE aCAS OF Fa-
cile in Meridiano plano consticui
Possic; ve aurem hoc facilius in-
celligaeur; sIE glObUS FCTFX P, (IMF-FI8. 4.
que PoliBD; SIC AE QUaEOF FC; CIE
Fad iuS

## Folio 68 — 779786009:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PI XSIC A TR ACT. V II.
radius PK, _ planum FlOrizon.
cale AB; haud dubie acus MagNC-
tica eric in AB, pacallela scilicce:
Elorizonti, cur enim porius in Au-
Arum, quam in Boream inclinarcts
igicur vbi nulla est. Poli clevatio,
nulla est inclinario; si vero alTu.
marur radius POA, cum plano
Florizontali MIS., aCuS AB erecta
Iabic; non enim consister in sEu
Elorizontali, alioquin non ester in-
dex; cur enim porius in vro MO-
ridiano, quam in alio: non erie
etiam inclinata; cur enim porius
versus. L, quam versus N: idem di-
eo de aliis Meridianis; igitut erc-
eta Rabic in. AB; hinc cum IIorizo-
rali facie angulum 90. grad. cadem
aurem est lub Polo eleuario Poli,
re constat; igirur cum acus Ma-
gnerica in R polita lic in Cicu. AB,
hoc est parallela Hlorizonti; in
BA vero, Hlorizonci perpendicu:
laris; hraud dubie dum ab A qua-
tore ad Polum accedit, id est a C,
ad F, magis ac magis Cub Hori.
zontem inclinat, idque iuxta. H-
nem a nacura libi dectivarum, id
est vi. locorum (c. index; quod
cerre vehiac, alticudinem Poli, seu
lacicudinem locorum indicare de-
bet; nam quatenus acus in ciscu-
lo Hlorizoncali vertirur, v. 8. in Py.
xide naurica indicar eancum lineam
Meridianam. Ceu sectionem Hori
zonris sc Meridiani; quatenus ve-
rd libere vercicur in circulo Verri-
cali, praerer planum Meridianum,
aliquid aliud indicar; alioqui
Parallela Horizonri maneret; sed
Hsorizoncali parallela non manet;
acqui nihil aliud, praerer cleua-
icionem Poli, seu lacieudinem in-
dicare porest; non Polum iplum,
caeli acus dirigieur: igicur nihil
aliud praecer laricudinem; Facto Cci-
licet cum Ilorizontali angulo in-
clinarionis, aequali angulo larieu-
dinis; adde quod cum ab A quato.
se crelcat inclinarionis anguius, vI
que ad Polum, quem Ccilicet acus
Magnerica Facit cum Florizoncalis
cerce per cremenca aegnalia per le
id heri necesse est; cur enim pCF.
inxqualia; cur per maiora Cub ini.
cium quam cub Anen; Dices COn.
Rare elleinaequalia, ex innumerisi
fere experimentis; Respondeo per
Cc ese aqualia; Cedper accidens.
inxqualia; nempe re. aliquando
mulris gradibus declinat acus Ma-.
gnetica ab aspectu verriciracis, id.
que per accidens, ita quoque per
accidens declinac ab aspectu ineli-
nacionis, quorum oimiu caulaSi
infra explicabo.. Ilinc (i. radius.
PR ICa VEFEAEUE, DE C dOCUITAL 2F-
cum CF, Si Cupponatur AB immo-.
bilis, rranssbiE in MIS; CUIML VerO.
AB eriam quadrancem Cui. Orbis.
decurrar, rranlibie in AB, Cupra
Polum E crectam; isitur acus in.
quadrance corius laricudinis, ver-
cicur sccundum eorum Cemicircu-
lum; verbi gracia, dum est in R, B
respicit Borealem polum Firma-
menci; dum veroin l, eadem ex-
tremitas B relpicir polum oppoli
cum Firmamenti, Ccilicer Auctra
lem. Finc dum percurrie quadean-
cem globicerrestris, Cenicirculum.
decurrie exrremitas acus Magne-
tiea; dum Pemicirculum ciuldem
slobi, inceorum circulum; dum
eorum orbem, duos circulos: hine
vides in acu duosmorus, alterun
centri acus, alcerum Orbis; nem-
De centrum ecus ridetur ab iplo.
nec. enim. ex iam dini, in polos radio deterri, qui d cenrro elobi
rerrectris,

## Folio 69 — 779786009:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L1B. I. DE L APIDIB. ET NI ACNE FE 69
cerrestris, ad cenrrum acus duei coniuncta esse deber; Ced nis adhae-
supponitur; excremitas aurem acus reat rna alceri, nulta alia coniun.
monerur circa cenerum ciuldem
aCus; CAque VTErqLEIOTUS Xqua
lis; hoc est arcus similes decur-
LUHE CCMEIUM e exTTCIITAS aCIIS;
V. 9. SIR eraducacur in II, decur-
eit accum 45. grad. igieur S ciica
eenerum II, deCuEEIE aECUHd 45.
Orad. hinc cum morus. centri acus
traducacur in extremicarem ciul-
dem, quid mieum (I MOCUS CX-
cremicaris, sic semper duplus al-
verius.
DROP. CZZIY.
Vna acus primaria alteri adhae-
rec: lam alterum Magneris ette-
ctum delibamus, qui licet iam
olim cognicus Fuerit, priulquam
Scilicer alter effectus, qui ad pola-
res alpectus perrinet, innocelceret,
non tamen proprerea ad Cua veca
principia de caulas Phylicas ce-
ductus est; quod, re hac, Pederen.
tim procedendum est; icaque quod
via acus adtixreat alceri, manife-
Cum est: Si enim vra acus ferrea,
Maonerica virrure instructa alceri
adhaerec, pociori iure de primaria.
dicendum est; nempe in tantum
terrea sibi invicem adhaerene, quia
ferreis primariae inlune, quae id inu:
neris praestant; igicur de Facto, quod
res lic, dubium nullum cA; PFOpTCE
quid vero sIE, ex iactis supra prin-
cipiis facile dictu est; nam cum R.
nis huiulmodi. aCuU CO TaNCUM.
spectet, ve lincin loca; hoc est, Ve.
indicent loca, Scilicer caeli a(pe-
ctus, locorum lacicudinem, ee P’oli
eleuarionem, ve supra dictum est;
cerre una tancum (cortim Cumpra;
etio excosicari porelt; analogi2m
habes in parcibus ciuldem globi.
coralis, quarum lingulae Ccortim
Cumpeae Feustra Cunc; nempe ad
hunc cancum tinem destinaca (unE,
ve simul iunctae globum cocalem.
COMPOHAHE; ISIEUIE cum CO FantInS.
spectene, non modoversuspradi-
ctum globum descendune, cum ab.
co leparantur, verum etiam con-
eraniruneur, E quae caula exrerior.
cas a Luo slobo remonere nitatur;
reliCHnE aurem per grauiratem;
idem prorlus nottris acubus pri-
mariis accidir, quarum vna alceri
adhaeret, re scilicet veragne tinem.
Caum consequatur; idque per qua-
licarem, quae quidem scanitas nOi.
ekt: mulcam camen cum illa ana-
logiam dicir, de qua paulo post.
agam; nempe ses ilta in longa (a.
eis propolirionum Cerie explicanda,
 dilcurienda est..
P R O. P. C Z Z V.
Vna acus primaria ad aliam ac-
cedit; De primariis deinceps lo-
Quar, donec (cilicermOnverO; PIO-
bacur; quia cum tinem Cuum PEX-
dietae acus conlequi non postine,
nisi sine rnicae, cerce rbi ona ab.
alia separata est, ve illi vniaturs
accedere debet; nempe nacurali-
rer loquendo, si vnum distet ab
alio, coirenon pollune, nili per
tOcu; VE Patet; quem adm odum
aurem lapis à globo cerretri (0.
iunctus cd Cerecipie, per mOTuMS:
E enim Cciunecus maneree, Frustra.
etlet; idem prorlus acus illa peae-
Aac, cui scilicer haec. rnio non cR
hoc hine detungi non porclt;ioitur minus necellaria, ve Cuum kinemm
cum alcera,immo cum muliis aliis, conlequaeur, quam lapidi; ve Cuu
 3
OhTiITCaL;

## Folio 70 — 779786009:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
C2LLdEC LRaCF. V21
obrinear; igieur eam connaturale
es acui moueri, ad hunc scilicer
finem; quam lapidi: Dices otus
nacurales Cunc cancum Curlum e
deortum; Respondeo morus ele-
mentares concedo; alii vero, qui
clementares excedune, nego; quis
aucem non vider, vim illam ino-
rricem Maenericam elementarem
non esse; licec elementa (upponar:
quis eriam non videt Aristorelem,
qui tancum hos morus naturales
delionauie, Curlum scilicer _ deor-
Tum, de clementaribus FanEUO.
do cogicasse: sed in hoc rlera non
hareO.
PROP. CZZV I
Acus illa, ut ad aliam accedat.
monetur ab intrinsceo; idest, produ-
cit in Ccimperum, eo prorlus ino-
do; quo corpus graue deortum
cenderis; est enim pro veroque ca.
dem ratio: porro tam hic motus
est intrintecus, quo acus primaria
ad aliam accedie, ve illi adhaereat,
quam ille, quo eadem acus mo-
vetuE, re in luo aspectu se collo.
cet; cum vnus magis necellarius
nOn HC, quam alius, ad Anem il-
lum obtinendum, ad quem a naru-
ta praedicca acus institurx Tune.
contule supra prop. 67. In qua
octendi, imperum elle commune
veluri nacurae instrumentum, quo
illa veirur ad finem luum obrinen-
dum; sed quae ibidem FuSC FraCta-
ui, non repero: ille morus cA
eriam acceleratus, CO PFOETUS MO-
do, quo morus nacuralis grauium;
sed quia hoc iam probacum est
prop. 69. demoruillo, quo le com-
ponic acus primaria ad debicum
rario militat, contule iam dicta,
nemetrultra LepCTCTC COGAS.
PROP. CZZVTI.
Impetus, quem acus primaria in
se producit, ad hunc mocum, non est
a parribus terrae, quae ipsi insent:
Probatur; quia cum puncta cerra
ant grauia, et deorlum tendane, de
cum lape accidae, re acus illa pri-
maria Curtum cac; cerre heri non
porest, re idem punctum, uno eo-
denque rempore, Turlum e deor-
Tum, per lincas Ccilicer oppolitas
tendat; ergo ve punctu FerEX,
quod cendic deorlum, per imperum
illum innacum propria granicacis,
Cursum cendat, vi quapia Magneri-
caindiger, moru (cilicer ab incrinse-
cojigitur impetus, quem acus pri-
maria in se producit non est a Par-
tibuS TerEx: eadem latio probat de
Parcibus humoris, ec aéris,  quae
camen inlune acui Magnetica pri-
Inacia.
PROP. CXZVIII.
Impecus ille est à parribus ionis,
quae acui primaria insunt; Jam su
pra dictum elt, prop. 60. aCum PEX-
dictam igne e cerra constare: ita-
que probatur prop. quix cum hic
imperus a caula exerinseca non HE,
Ced ab intrinseca; cerre est ab ali-
quo quod ipsi acuiinest, non ab
aqua vel aëre, relterra, per pTOP.
127. _ cum Colus ionis restet, à
quo esse poltc, cerre ab iploigne
est: Dices li ab ipne cst, ergo om-
necorpus, quod ex igne constat.
virture Magnerica constaret, quod
vel dicturidiculum est: Respon-
deo parces ignis in hunc actum
dumcasac prodire, proprer raleim
aspectum, et quia pro itto eadem sinem, a natura insticurum, quod
eriam

## Folio 71 — 779786009:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L1B. I. DE L APFDIB, EY MI AON E TF. 71
etiam in ipsis elemeneis videre est;
E enim omnia Cospora Pracer rni-
cum lapidem destruereneur, de ille
in spaciis imaginariis collOcateTuE;
ibi hand dubic licteree, nec vilo
modo moneretor; quia scilicee
celsaret tinis, 2d quem illius mo-
tus modo dectinatur; pari modo.
tinishruius morus, ve supra jam
Expe dixi, cs ralis locorum alpe.
ctus, e indicium, opera Ccilicer
subeilissimarum acuum; nec enim
quidquam aliud hocmuneie, (al-
rem re par est, defungi porest; igi-
cur ignis particulae luam vim mo-
TrICeI NON CKCEUHE, nilL guacenUS
insunt praedictis acubus; analo-
eiam habes in comprelss, vel ren-
lis, quae pollent virrure morrice
media, de qua fuse Cuo loco actum
est, quae nullo modo in actum
ecumpie; nisi potira censione, vel
prectione; aliam analogiam in ani-
mancibuS PEOPOHETEIM, IAIM PO
centia illa vicalis, qua pollene ani-
manies ab igne est, ve luo loco
cuincam; Ced vix hoc incelligi pon
rest, sine lonsiore explicatione, qua
huius loci non est; e vero veiam
monni tract. 1. cum de igne, ignis
caereris elemenris praestar, eltgue
quali anima mundi corporei.
PROP. C, ZZIZ.
Impecus ille Magnericus (sic eum
deinceps. vocalimus) est lonee per-
fectior impetu, quem in se grania
producene. Probatur quia cum M2-
enum ferri pondus ex iploMagne.
ce pendear, nec tamen deorlum
eac, hand dubic inpecus Maone-
rica gravirarionis, sC enim niTUM
illum, quo via acus alceri adhae-
ret vocare pollumus, superacim
Magnere admoro, acus ferrea Pur-
Cum altursie, illius graniras haud
dubic ab illa nona vi Magnerica
Superacur; igicur imperus Magne.
cicus est perfectior. Analogiam ha-
bes il pocencia morrice media, id
est rentorum; vel comprelsorum;
icemque in porencia morrice rica-
li: hinc non modo impetus inna-
tus Magnericus pertectior est im-
peru innaro naturali grauium, Ced
etiam acquisitus; est enimrrerque
acceleracus; e vero canta veloci-
eare rapitur acus illa Ferrea ab ad-
moro Magnere. Ceu porius ad il-
lum accedie, ve Fere inctantanens
mocus esse videarui.
PB OP, CX X Z
 unum magnetica, quia sic liberius exerieat
acrationes inejusque ab, ambientibus impediuntur
ia abus ndit idist i alia.
De peimariss LOquOt; hdC POulO.
Facile probatur prop. quia ideo
rnum ab alio trahicur, quia pro-
ducir in eo impecum, quod certe
teri non pocest, nili aliquod era-
ationis instrumenrum incercedat:
Sic Fune crahitur pondus; vnco,
nauis, ec. quae consule in tract.
de motu locali lib. altimo; Ced rbi
vnaacus dittar ab alia, nec in ip-
Cam vilo modo imperum eraducere
Porest, cum nullum intercedat me-
dium organum, cuius ope eradii
carur, ibi cerre nulla est cractio:
Dices ab. vna acu produci calem
qualicarem in alia, quae deinde im-
pecum in illa producat; led con-
era primo, quia non darur illa qua-
licas, naruralis. Calrem qua ag2E
ad inera; deinde hoc non cllecera.
here; quia illud ab alio crahicur
a quo imperum accipit, cuius ope
Ta, versus illud monerur s: nOI
pacest aurem dici, quod impetusi
pacum Cropria GraiCaTISi AC du imddaTE aB. VBa AC it. alia PFO-
AuCAEIB
se

## Folio 72 — 779786009:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PE YSTCE TR ACF. VII.
ducatur; nec enim producitur in neam imperus ad morum decermi-
Tubiecto distanti, nisi etiam pro-
ducatur per medium; ve patetialio-
quin in daca qualiber dictancia
produceretur, quod ablurdum cAts
Praecerea iildem Fere argumentis
refuratur illa qualicas abloluta,
quibus supra Magneticam illam
retellimus; sed de hoc iterum
infra.
PROP. CZZZ I.
Acusprimaria producit in se im-
mediate imperum, non vero me-
diante vlla qualitare propria abso-
lura: Dico propriam abloluram,
quia linc dubio, negari non Po.
cest, quin acus illa dici posie cali
qualicare, Ceu virture praedita, qua
Ccilicer ita Cele monere, ee compo-
nere possit; Led non eA proprerea
dictincta; lic corpus srave dicicur
ca pollere qualicare, qua scilicet in
Se impecum producere queat; non
tamen proprerea est distincta rea-
licer ab ipla corporis substantia,
sed cantummodo Formaliter, ve
aiune; ratio peritur ex illo prin-
cipio Mecaphylico, de quo lib. 4.
e 5. Mecaph. quod Ccilicet prO-
prius sic substantiae e distinctiues
character, agere ad inera; id est
agere in se, per actionem imma-
nentem, ve vocanr; igitur acus il.
la primaria immediare in le produ-
cieimpecum, non vero médiance
vila qualicare abColura, e distin-
eta; praecerea illa qualitas omni-
no luperAua elter; nec video qua-
lis elle posit; Palcem ex meis prin-
cipiis; quae in Cola voce rOn (1-
ctunt: deinde ninil noui induco,
cum relipsa elementa sint princi.
necur, perinde cs; cum iple ad om-
nem lincam sIC indifterCHS, VE COn-
Sac ex doctrina moruum; sed haec
meo lalrem iudicio eam Facilira-
rem praeterune, qua reuera Facie,
vetere pudear hic diurius ha-
TETC.
DROD. CZXXTI.
Vna acus ita accedit ad aliam.
et exrremitares oppositae coeant; V.
5. Australis vnius, cum Borcali
alterius, e vice versâ; catio est
quia cum iste coicus ad cum tan-
tum finem perrincat, ve Ccilicet
2cus illa rniea forciorem nilum
exerane, ad sensibilem efectuIm
praectandum; cerre nili praetato
inodo convenirene, Peu coirent;
nilus ellene contrarii; (i enii B0-
realis rnius extremitas cum AU-
Arali alceriuS COHGPUCTET; CCKEE
cum vecaque in paices oppolicas
Epecter, altera lemper natiuo luo
ex debiro aspectu privaretur; li-
cec alrera illo sauderer; icaqueita
coeune, re demde veraque debito
aspectu pandeac; quod ve AaL, eX-
cremitas Borealis vnius coirc debee
cum Auctrali alterius; v. 8. CinE ei89
acus AB, BC; SIE CXEFCIITAS A,
Borcalis; B erit AuEtralis, aCuS
Scilicer BA, Sed BOrCaliS ACIS BC;
ergo in hoc licu veraque luum 2I-
rectum haber; igitur hoc modo
coire debene; led haec eriam Faci-
lia TuBE.
Latremitas Borbalio Ontas hel
Borealem alterius per accidens; id-
eAt, ideo Borealis Borcalem Fusit,
Piaimperus, re iam constar: quod quia, re in debico licu coeant, B0-
aucem per hanc, rel per illam lin sealis rnius accedie ad Australem
altcriuS;
LLOt. C2LAII

## Folio 73 — 779786009:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L. 1B. I. DE L APFDEB. E Y AIACNEPF. 73
alcerius; idque per convertionem ria in directum, detlectar, Ratim
v. 8. inc exdem acus ABC, Cirque ad breuiorem arcum, quem Ecili-
B exeremitas Borcalis veriulque,
sicque BC immobilis, haud dubie
ABita converrerut, circa aliquod
centrum, quod eric in aliquo Cux
longieudinis puncto, ve exeremi.
eas Australis A cocac cum B, qux
est Borcalis alterius acus BC, ex
quo moru sequitur, quod extre-
micas Borcalis fusie Borcalem per
accidens; nec enim A pocest aCCC-
dere ad B, nili B rnius Fugiat B al-
terius; igieur illi, qui dicune hunc
morum Fuea esse per Le, Falluneur,
ee graris hoc dicune; e vero vix
incelligi porest, quomodo Aeri por.
sic, re rium ab alio, citra cogni-
tionem fugiac; cur enim porius
Per unam lineam, quam per aliam;
igicur maxima ellet indecermina-
tio quae nullo modo colli possee:
non est aucem cadem racio DEO aC
cettur; nempe hic per brenistimam
lineam AC, quae cum rnica (IC, de-
terminata est: Dices non ese vI-
laM FaTIONEM, CUIF ACUS AB, ve SC.
se converrat, linistrortum porius,
quam dexerorlum accedat; Rel.
pondeo (I aCuS AB, Ita CONGTUAE
cum BC, ve aequalis verimque sE
via, vel Temicirculus, haud dubié
Cster in co SItu aCUS AB; quia re-
vera ad talem viam non est porius
decerminata, quam ad aliam; hoc
etiam accideret, si extremicas B0-
realis acus Ferrex Magnerica, in
co licu collocaretur, in quo dire-
ete ad Austrum Spectarer, nec enim
converri pollet; cur enim porius
dexerorlum, quam sinictrorlum
Tuum semicirculum deseriberet:
sed profecto hic calus vix Ferc
cet exrremitas B decurrat, derer-
tIIaEHE.
PROP. CXXXIV.
Ybi acus ona alteri adharet in
debiro siu, e aspectu, non potest
ab ea seiunei, sine aliquo nisu con-
trario: Rario ett, quia grauiratio-
ne Magnerica poller, hoc cst, 10r0
nilu adhaerec, per imperum Ccili-
cer innarum, in quo scilicer graui-
cario Magnerica consictie; de vero
cum alceri adhaereaE, Per PFOP. 124.
idque per nilum, sine quo haec
adhxelio incelligi non porest, cer-
ce ve seiungaeur, contrario nisu
opus est; contule propolirionem
cicacam, ne hic ibidem dicta re-
Pecam.
PR OD. CZXZV.
Si onacantum acus alteri adha–
reat, in debico siu, id est secundum
vlcima puncta extremitatum. Ma-
eneticus nisus minimus omnium est;
Minimus Ccilicet incer nitus M2-
oneticos;nempe si rna alceri adhae-
ceac secundum lacera, maior haud
dubie nisus erie adhaesionis Ma-
gnerica, ve paulo post dicam; quo
Polico, Facile probatur propolicio:
nam si sinc duo acuum paria, haud
dubie, maiore nisu cAt OpuS, 2d
hoc re divelli postine, quia est ma-
ior relistentia; sic plus duo Funes
FCCIRUHE, quam vnUS, ve PateE; de
duo vnci, quam vnus, dc. hinc
vires Cunc, re 2cuum paria; polico
quod adhaetio hac cantum secun-
dum extremirares; ve constat eriam
ex racta supra Funiculorum an2-
concingere porest, nam si vel pun- logia.
cto alcera acus ab illa congrueM.
Tom. IV

## Folio 74 — 779786009:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PHXSACE TRACT. VIP
P RO P. C X Z X V F
Maior est adhaesionis nisus, si acus
alteri adhareat, secundum latera.
quam si eantum adhareat secundum
extremitates: Peobatur primo, nar
acus terrea Magnerica rirrure pol-
lens, arctius adhaeret Magneci, le-
cundum larera, quam lecundum
exremitaces; ri pacer experientia;
Led eadem rario pro acu primaria
milicare ridetur: secundo, perinde
se haber adhasionis Magneticae
nilus, aeque si rouera rnum alceri
adolurinacum eslet; led maior su-
perficies adglurinara arctius adhae-
ret, quam minos; Tercio, coca riS
icta per contactum Colum exerieur;
re parer; led secundum lacus, plus
rcus cansir, quam lecundum ba-
sim;. _e plura puncta, quati muruis
olculis copulantur; adde quod
metus vacui force aliquid facie;
cum enim linc lavigaciltima, ica
Cuperticies conveniune, venullam
Fere racuirarem intercepram Te
linquane; sed qua meru racui
cocune, eo maiorenilu rehictunE,
quo libi invicem adhaerene sccun-
dum maiores superticies: denique
rbi canculum ferrur a Magnecis
Tuperticio distat, nisus ille acuum
decreleie, cuius rario alia eslenon
vorest, nili quia acus secundum
minorem lacerum porrionem le
Tangune: Analosiam habes in dua=
bus acubus ferreis, Magnerica vir-
eure instructis, quarum rna alceri
adhaeret, dequoinfra.
PR OD. CZZZ VII
inc auarum aenum, qua se se
ooneunt, nisus sunt et portiones sidm
perficiei qua tancitur: Pacet ex di
ais; hinc quo lonoius producum.
cur, minor est nilus; hinc quandon
acus adharer secundum balum, ni-
Tus est ad alium nilum, quando
adhaeret sccundum torum lacus, re
planum basis, ad planum tocius.
laceris; quaenam vero lic illa pro-
portio, nemo incer morrales lcir;
hinc acus illa non tune pertecti
cylindri, alioquin quando vna
adhaerer alceri, conractus heror le-
cundum lineam; igieur minor el-
Ter nilus, secundum torum latus,
quam lecundum balim; igieur vel
ek prilma, vel parallelipipedum;
verum vero sit, detinirinon porestu.
si vero prilma est, detiniri non pon
rest verum sic trigonum, vel exa
gonum; crigonum aliquis diceret
quia nullum est prilma, cuius pau-
ciores Cint Facies i alius verd Cx2
sonum, nam circulus ab aliis Pex.
circulis rangi porest; vnde Physi
ce reluleat exagorum; hinc (i co
DAICNEUE nILUS duaEIIM aCUUIS
inrer fe, pro diuerlo odhaesionis
contactu; cerre minimus non eries
qui sic secundum balim, quia Aeri.
Docest secundum porrionem lare.
ris minorem plano balis; igitue
ille minimus est, qui sic lccundum
minimam portionem plani, huc.
laceris, hue balis; hinc sine AaE
secundium latus. huc secundum ba-
Sm:nilus pollunc esse aequales; quia
heri portune secundum plana aqua-
lia contactus; hixc omnia huc COn
sei, ne propoliriones mulciplica-
rem, quamris in coridem propoli
riones converri pollene, vna ramen
omnia complexus Cum; quia ex
eodem principio pendent, de de
AUCUMERE.

## Folio 75 — 779786009:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. 1B. I. DE LAPTDEBI EY MIAOHE TF
PROP. CXXZVIII.
Acus, quae sibi innicem secundum
concitudinem opponuntur, idque in
debito sim, ex aspectu, ad se invi-
cem accedunt, si duae sunt: Vnam
2d aliam immobilem accedere si-
pra Cuppolui, nunc rero rrramque
muruo accellu concurrere dico,
modo Scilicet veraque libere mo-
veri pollit, cur enim pociusrna
quam alia, cum vna non minus
exigat congrectum alcerius, quam
haec illius; dixi li dux LinE, Si enim
eres Cune in distantia aequali, hinc
inde politx, dux quidem exTremX
2d mediam accedune, proprer ia.
tionem peaefacam, media camen
immobilis remanebic; cur enim
pocius ad unam, quam ad aliam
accederet; ita pEortus (I dux FeF-
ex eent, ee corpus graue in di-
stancia aequali inter veram que col.
lOcaEeTUE, 2d neutram irCE; SI VerO
acus media minus distet ab altera
excremarum, quam ab alia, 2d il-
lam proculdubio cender; eadem
est Pario de lapide, iiter duas TeF-
tas posiro, sed longius ab alECr2
distante; hic enim ad globum pro-
piorem accedet: Quaeres, verum
acus ad aliam accedat, EuppOLIE2
qualibet distantia INCCFCCPEA: ReS-
pondeo ve plurimum minimam es-
Teillam distanciam, passim enim
aeri insunt huiulmodi aCus, II F2-
men maxima esser distancia, idem
Prorlus tierer: Analogiam habes in
corpore oraui; E enim nullus glo-
bus coralis inter CedeFeE INFEF CC-
lum Empyreum e globum Ferre-
Arem, lapis ex caelo EmpyECO, ver-
susterram, descenderet, alioqui
Frustra cAlCE.
PROP. CZZZIZ.
Si sant duae, vel plures acus, quae
iam concressae sine, sibique innicem
adhareant, sese quidem extendunt,
es catenam producunt, versus aliam
separatam, non tamen tota catena
eo fertur; Nempe A hoc CNeE, Ma-
snetes omnes in perpetuo motu
esfene, e vnus ad alium accede-
ret, in qualibee distancia, quod
Falsum est; E enim dux iam vniex
ad cerriam separatam accedune;
IsIeUE _E treS VniCX, quarVOF, quin-
que, _C. exTendunEuE camen d
producuntur, hoc est, s adhaelio
Ac secundum lacera, molliter re-
pune versus aliam separata, do-
nec ba(S extrema alterius baSI
adhaereac: quod ve Facilius incelli-
525, tanculum Schemaris adhibeo:
SInE malca acus Secundum lacera
coniuncta salcem ex parre v. 8. 4. Fig. 10.
A, B, C, D, CEque acuS SeparaTA
EK, iea producieur de extendicue
CaTCNA, VE P exTTemITaS aCUS LA
repat in Ceomenco laceris FB; d
F, In SCGMCHEO FC; d G, in leg-
MenEO F D; unde producitur de
excendicur carena: hinc vides, lon-
sistimas ex huiusmodi acubus he-
EI POlTE CAECNAS : POTIO CAEeNAEuIM
longirudines Punc semper reacuum
collectiones: V. 8. li vna CaTeMA
conster ex 20. acubus, e alia Cx
40. haec eric ad illam ve 40. 2d 20.
quid clarius; hinc re plurimum,
plures carena in vnam coalefeunt.
PROP. CZL.
Ommno duae set pures acus sibe
adharent, nisus omnium est versus
aliquod commune contrum; Nec
enim nisus concipi pocest, sine im-
Petu: rocabimus aurem deinceps
nilum

## Folio 76 — 779786009:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHXSICA TRACT. VII.
nilum ictum grauirationem Magne.
ticam, cum Ac perfecta vocum ana-
logia, ee ne omitramus explicatio-
nem aliarum vocum, quas infra
adhibebimus, acceltum illum, quo
rna acus Ccortum polica ad aliam
accedic, mocum nacuralem Magne-
ticum; vnionem rero, sou côcactum
duarum acuum, adhaetionem Ma-
onericam recte appellare pollumusi
explicarionem Magnericam roca
musmorum illum, quo catena
acuum producitur inlonoum; con-
era vero conrractionem, morum il-
lum, quo lele corrahicinodi acuum,
seu centra lune illa, in quibus ca-
tena quali decullaneur, quae lune
termini, cum explicationum, cum
contractionum, ve in Magnere de
Ferro vircure Magnerica instructo;
icaque probarur conclusio, quia
non pores concipi grauiratio Ma-
gnerica, une impetu; neque hic,
ine termino; cum ad aliquam li-
neam sic determinatus; igieur nec
sine centro, quod reuera commune
esse debet, cum plures acus graui-
vene; alioquin impecus vnius vnam
ab alia LEHOVCTCT.
PROP. CXLI
Einc recte explicatur aquili
brium Al agneticum: A quilibrium
voco, cum nisus verimque grauita-
rionum Magnericarum lune aequa-
les, alioquin ( aequales non LinE,
altera. pars haud dubie praenalebie,
acque adeo pars illa, qua praeur-
lec, continue detriliorem OppOli-
FaIT MOveret; ElinC Si dux LunE
rantum acus, veraque nilu oppol-
eo grauitat; li rero linc cres, media
non granicas, cur enim porius ver
Sus rnam exrremirarem srauicaret,
quam versuis aliam; si CInF 4. Verit.
que dux gravicant; rno verbo, su
FE nUMEFUS PaF LCuUM; OmneS gFA
vieant, concurruntque ad commu-
nemnilum; si vero impar, media
non gravicat, led hinc inde pares,
ac proinde aequales lunc verimque
oppoliri nilus: Analogiam perte
ctam habes in lapidibus dispoliris
secundum Periem illius linex, que
PeF CenErUM cerIX dueatuE; nempe
ille, qui centro relpondet,non ora-
nITaE, EI verD ita dispONANEUE, re
duorum committura pradicto cen
ero relpondeat, cunc rrerque hinc.
inde versus cenerum illud grauitar.
icaque hinc recte explicatur x qui-
librium Magnericum; Flinc acci-
dere porest, Ur aCus, quae prius non
srauitabat, deinde gralirer, per ac-
celtionem Ccilicet rius acus; led
haec lune facilia.
PKOL. C L L. L L.
Acus non tancum crauitant se
eundum longitudinem; sed eriam se-
cundum laciudinem; idese rna nOn
cancum nicirur, Peu granitat versus
alceram, cum balis adhaeret balis
verum eriam cum laTus adharer
lateri, constac ex peop. 136. hinc
non cancum Aacuendum est aequi-
librium, secundum longirudinen,
Sed eriam. Sccundiun lacicudineim. 5
idest secundum adhaetionem ba-
Cum, verum eriam lecundum adha:
lonem lacerum; patet ex dictis;
hinc ( duxe tancum secundum late.
ra coeane, veraque secundum ca
dem lacera grauitat; si cres, media
non grauitat; (1 4. dux hinc inde
sranicant, propter eamdem cacio-
nem, de qua supra prop. 14T. hinc
etiam haberur rario numeri paris,
e imparis, in adhaesione lecundumm
lacera: observabis aUTeI Fam Par-
Uan

## Folio 77 — 779786009:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE LA PFDIB. ET MIAGHEFE.
Ham esse, acus basm, ve Physice
loquendo pro puncto accipi possic:
hinc supra prop. 135. dixi, mini-
num adhaesionis Magneriea nitum
illum esse, qui hc in balibus, vel se-
cundum bales acuum, cum b2(I5 ad
instar puncti Phylici Cupponatur.
PROP. CXLTTL.
duo catena, ex iisdem acubus
constans, longior est, debilior est;
Probatur ex dictis; quia cum vi-
reS ANE vE portiones acuUM, in
quibus Ar concactus adhaelionum;
ee re clarius deinceps LoguamuE,
accipimus adhaesionem illam, pio
ri seunisu, quo relictit alceri po.
tentixe; itaque cum adhaesiones (inI,
re contactus; e hi, ve porrioneo
acuum, quae rangune; et cum balis
adinctar quala puncti (upPOnaEE,
cerre si acus in basibus Se TangUIME,
minor contactus esse non porest;
sed cum hc conractus in balibus,
cacena est longissima, idest, est ma-
rima explicatio; igieur vires debi-
litIma TUnE; quo vero brcuiOc est
carena, ex iildem Ccilicet acubus
compolica, maior est vis; quia ma-
ior est contactus; ergo polita ca-
dem acuum collectione, vires lunt
ve lonsicudines, permurando; et
hoc accurare obternandu ck;
quia plurimum conteret, ad expli-
candam sphaeram actinicatis Ma.
gmeciea; ex cum iam viderimus
in propagationibus luminis et (0-
ni, incentiones else in racione du-
plicata distantiarum, permutando,
nunc in Cphaera Magnerica, quam.
infra fuse explicabo, nullo nego-
tio ostendam, immo cuincam, in
centiones, Peu vires radiorum Ma-
snecicorum esse in racione distan-
rineum permutando
PROC. LB11.
32)
Centra Magnerica sunt in subjecto
quolibet Maenerico: C enera, Cou nO-
di Cunc, ex quibus duci cen (eneue
radii Magnerici, lic enim carenas il-
las, ex acubus contextas, de quibus
suora, vocare pollum, est aurem (ub-
iectum aptum, Magnes, d Ferrum;
in his aurem praedicta acus, (ua cen-
era collocane;nempe ex lis non gui-
dem quoquovertum, Ced hinc, ver-
siis Austrum; inde, versis Boream
exeurrune, dum se acus explicant, e
verinque redenne; dum se se COn-
trahune; porro ferrum oblongums
licer se lubiectum aptum, nondum
camen cenerum actu est, nisi pOst
contactum, vel afrICEU, CUM NI2-
snere, vel Cutticiencem instructio-
nem, lonoo tancummodo vlu ac -
quilicam; sic enim, reiam dixi supra,
Ferrum oblongum crectum, vel li-
nex Meridianae parallelum, post
aliquor annos, virture Magnerica
instruicur: isicur Tubiectum Magne.
ticum, idelt, vel Magnes, vel ferrum
oblongum, est cencrum eriam M 2-
onericum, eo modo, quo dixi supra.
PROD. CXLV.
FX uno cenrro ad aliud possunt
duci radis Magnecici directi; dire-
Etos radios voco, cacenas illas acuu,
Meridiano parallelas; v. 8. Sinc duo fio. XX
CCHETa A, C; id est duo Maoneris
Frusta, intque sub eadem linea MC.
ridiana; cerre acus, quae procedune
ab A, congrediuncur cum illis, quae
Procedune a C, _ COMPOMHME Fa-
dios directos; cogira quae (O A, de C3
duos cubos ferreos ica ve innume
ris fere catenulis, C pendeac ex A,
aHE certe incer duos Magneres, ita
tere componesperexiguas acus ter-
1625

## Folio 78 — 779786009:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
D E Y STCA TR ACT. VII.
reas, ve quali in carenulas abeane;
sed in hoc, meo iudicio, nulla cst
disticultas; modo supponamus Fa-
cies Magnericoru ira esse dilpolitas,
ve axe communi gaudeane, cadarque
perpendiculum ab vno, in aliud.
PROP. CXLVL
FX Uno contro ad aliud ducuntur
radii obligni: Sinc enimm duo CCMErA
A; B; quorum aris diveriae lincae
Mleridianae incumbae; eune cerre
obliquus erie acuum trames, ve vi-
des; immo, Frusta illa Magnceica,
ab iplis acubus, quae inlune, ac se-
ec cum aliis componunt, deRlecte.
rentur ad canculam declinationem;
si vero duo fructa Magnerica, Peu
duo cenira Magnerica, sine quidem
Tub diverto Meridiano, sed lub co-
dem parallelo, re vides in A, D, rUnC
maxime declinabir hinc inde acuum
prodtuuium, ve vides; Ccilicee Per
verumque polum; in hoc nulla ele
ditheulras; iltos omnes effectus vi-
debis in pluribus Fcustis Magnericis,
diverlimode dispolicis.
PROP. CXLVTI
Acus ferreae, Magnerica virtu-
re instructa, easdem declinationes ab
iisdem acubus primariis accipiunt:
F18, L2. V. 3. SC acus Ferrea AB, in linca Me-
ridiana, Cicque culpis Casiua, ex-
cremitas Borealis, ve deinceps (up-
ponam, sir alia FF, in eodem MC-
ridiano; prostunia, seu radii Magne-
tici conneniene cum linca P. A; (i ve-
Eo sic acus HCo, parallela priori, ra-
dius erir in AHI, arque adco ira deAle-
eterur, cum OFL, Tum AB, vE CON-
veniae cum linea A HI; denique (IC
FK; eodem modo dispOnCEUL VIT2-
que, secundum lineam a I; hos
etiam effectus ridebis, C huiulmodi
acus vireure Magnerica instruetas ad-
hibeas; quorum omnium caulas, ex
iactis supra principiis Facile incel.
liges.
PROP. CXLVIIL
Non tanium duo centra Maeneri-
ca, praedicto radiorum prostunio con-
nexa sunt, vorum etiam plura: Iu
hoc nulla est difticuleass eadem enim
ratio, quae pro duobus Facie, pro
pluribus eciam milicae; nulla ramen
est immediara communio, inEeF Ca,
quae nocabili longicudine differunts
nisi etiam nocabili lacirudine dit-
Ferane; v. g. nodus, seu centrum
Cub Aquacore e decimo longieudi-
nis, nullam habec immediatam com
munionem, cum cenro, quod est
Cub squatore, de sub quadragelimo
longitudinis; Ei camen alterum cen-
erum (c v. 8. Cub 80. grad. lacirudi-
nis, nihil vecae, quin aliqua com-
munio esse queac; dixi supra imme
diaram communionem; nam si alia
plura cenera intercedant, haud dubie
nediaea eric; quod veco spectac ad
centra, quae sub eadem fere longi-
eudine poliea Cune, illa haud dubié
radiorum communionem habenei
hinc nullae Fere Carenx lune, quae ad
cenrum aliquod non perrineone; di-
cotore, quia nihil obstac, aliquas
erre, line cenero, illas praeserrim, quae
LCCeNCer COnTeXEa TUnE.
PROP. CXLI 4.
A centro Macica auu ua ex-
currunt, ut alias acus quasi venen-
tur: Diceres reria tensa, non quidem
per annulos, ve heri Tolene, led per
virgulas parallelas; seu vicem, cum
Cuis capreolis; vel polypodem, dec.
hinc licec continue decrelcat virrus
Magnetica, ex vira parte, auolane
enim,

## Folio 79 — 779786009:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
L1B. I. DE L APIDIB. EF MIAONEFE. 79
enim, ee abripiuneur ab talieu, in motus referri porest, sive adhaetio Aac
quem corpora reloluuneur, mulex
acus; ex alia vero parre per accessio-
nem nouacum acuum praedicta vis-
cus crelcie; hinc noua luera iacturam
compentane; quid clarius d obserua-
biscamen, licet acus, quae luo cen-
rroadhaerent, dum ad venandum
excurrune, explicentur, non camen
nili vi tancum adhibica ab eo sepa-
ranEUT, ToluLA CaFeNA.
DROP. CF.
Ybionuneur duo subiecta Mao-
necica cenerum commune habent:
Hoc est per modum rrius ceneri se
habene; hinc dicicur augeri vierus,
quia mulciplicaneur acus de radii: A-
nalogiam habes in lucido; cum hoc
timen dilcrimine, quod lucidum ra-
dios purx qualicaris diffondie, secus
vero Magnes; porro ex his mirum
quanta lux affulgeat, ad explicandos
innumeros fere effectus MaonericOS,
qui licer sensibus obuii hactenus
fuerine, adeo camen disfrciles vis
sune, ve rora illorum explicatio ad
neleio quas vireutes a qualitates oc-
sulras reducererue.
PR O P.. C L I.
Tiinc facile recensebis omnes mo
sus Maeneticos:: Y. OCCUTEIE mOTUS
verricitaris, quo Ccilicer acus prima-
ria in plano Meridiano, Ceu linca
Meridiana Sc ponic: 2. Segnisur mo-
eus inclinationis, quo acus in eodem
plano Mcridiano consticura, sub IlC.
rizoncem pro diverla lacirudine lo-
corum diverhmode inclinar: 3. aCcC-
secundum lacera, ive secundum ba-
Ces aenum: 6. mocus explicacionis,
Quo iam concexra ex acutus cacena
longius producitur : MOTUS CONTFA-
etionis, quo eadem contrahitur, eo
Scilicer modo, quo supra dictum est:
B. THOTUS FapTUS, quo Scilicet aeuS il.
la vel Ferrnin, vel Magnecem rapiune
e trahune: 9. 2dde morum declira-
eionis, quo aliquando AC, VE aCuS à
Meridiano declivene, immo _ quo-
quoversiim Spectene, admoro scilicet
Magnece: eA aurem hic duplex, alcer
in verricicacem, alcer in inclinatio-
nem cadic: sed iam ad acum Ferream
Magnerica rireure instructam redeo.
PROP. CLFI..
Esi omnes mocus in, acum ferream,
Maenerica vircure instructam, cra-
ducuntur, praecer motum rapius; Cum
enim ipsi acus primaria insine, nec
Ecle in illius poris convertere pol-
AnE, nisi Cnul etiam Cuum vas con-
HETTanC; non mirum eA, SI OmneS
Mtaonerici mocus in acum Ferream
Peaedictam traducantur: hinc r. Sel0.
collocar in linea Meridiana, dum
movetur libere in circulo FTorizon-
cali: 2. in Cien inclinacionis, dum mo-
verur in Verticali MeridianO: z. dcce-
dic ad Magnerem, vel ad aliam aCMIS:
4. db illo recedir: 5: adhaeret NI29-
neti, _ alieri aevi: 6: sese explicae.
aCuUM carena, (I quobus Mnoneri-
ciscerminetur: 7. Cele contranie, (1
unum Magnecicum ad aliud accedais:
8. declinac d. Mleridiana, et ab anou-
lo inclinarionis J. M OTUMI EADEUIS NON.
dic mocus accessus, quo acus ad aliam haber, qui Colis acubus primariis:
accedic: 4. motus fuox, quo exrremi
competir3 quarenus Ecilicer Cuum.
eas onius, exrremicatem alierius Fugie: vas movene; eguidem (1 vel Spon-
S: Mocus nISiS, Peu adhaesionis, seu gia, vel Tubere, vel alio COrpOLO:
pravicarionis Magnetiex, quae ad. Facile mobili acus. Ferrex virrure Ma
Berde

## Folio 80 — 779786009:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PEYSICA TEAOT. VII.
enerica instructa reconderentur,
etiam illa Cuum ras InOVCreNL, aE-
que adco vel hOc InEUIEU IOTUS
raptus aliquo modo illis comperit;
Ped haec Facilia Cune, Colungne re-
Aac, ve singulos iltos mocus, qua-
cenus in acu ferrea, vel Maoneris
laxideinlune, discuriamus.
PROD. CLTTI
Si acus ferreanon tacta, ita li-
bretur, ve sit in aequilibrio; obi dein-
derancitur, es virture Maenerica
instruitur exrremitas Borealis deor-
sum inclinat: Racio est, quia cum
acus primariae, quae inlunE, in-
clinent, ve supra demonstracum
est, quid mirum, si excremicatem
illam Borealem ciuldem acus Fer-
rex deorlum eriam inclinent; lup-
Dono aucem, acum illam ad inctar
verlorii, ve rocant, in circulo dum-
taxat HTorixoncali libere converri
Posse, non vero in verricali; hinc
ve acus illa, vbi Maonerica viceu-
re instructa est, in aequilibrio con-
sictat, exrremicas Borealis paulo
lenior esse debet.
PROD. CF TV
Aens ferrea, vireute Maenetica
instructa, e in circulo Florizontali
libere mobilis, declinat vi plurimum
a linea Meridiana: Hlaec est illa
verticitaris declinario, de qua su-
pra, e de qua revera quod (IE,
plulquam cerrum est, ve iam indi-
caui; proprer quid verd HC, in no-
Ara hyporheli facillime explica-
EUE; Si enim maioe vis acuum
tem, haud dubie versus ortum de
Oriencem versus propagetur, in
illo scilicer radiorum protuuio,
clinant radii; igitur versus orrum
acum ferream eriam defectune, per
PrOp. 147. Pari ratione, VersuS oc
calum declinabune; Cur autem
plus, vel minus decliner acus, hoc
rorum pender à maiore, vel
minore vi praedictorum radio-
rum, cum quibus vniuneur r2
dii verlorii, ac proinde iplum ver-
Torium a Meridiana derorquent;
mempe acus primariae, quae infune
verlorio, Cele collocant in linea,
ipls radiis parallela, ve dictum est
supra, ac proinde iplum verlorium
lecum vna Converrunt; ve aurem
hioc melius intelligatur; Cuppo.
nendum est, duos, vel plures ra-
diosin rnum coireversus Boican,
ita re hinc inde quali arbore(cant,
versus Eguatorem; igitur aCuS
extremitas Borealis, quali funicu-
lis quibuldam, detorquetur. seu
versus orrum, seu versus occalu,
Prodiversa huiulmodi acuum hinc
vel inde excurrencium, Copia.
PROP. CLV.
In continente maior est acuum
primariarum copia, quam in Ocea-
no: Probatur ex duplici potissi
mum capice, primum est, quia ma-
ior Ac in cerra corporum ixto-
rum relolurio, quam in mari, ve
Patet; Led per hanc relolutionem,
mulea acus Magnerica ab halieu
abripiuntur, ve constar ex dictis;
hinc plures procellae fulminum in
terra, vel non procul à rerra, quam
in alto mari, quod scilicet maior
ionei halicus copia, ex terra, quam
ex mari alcendac; porroille halicus
in illis cacenis, de quibus iam muleis flaminibus constat, quibus
supra actum est, a prOp. 144. 2d Scilicer praedictae acus implicaca
pEOP. 150. quam versis Occiden. abripiuneur: alterum capuc est,
quia

## Folio 81 — 779786009:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. I. DE L APFDIB. EY RIAGHE FE.
quia in cerra CunE Fodinx ferri, et
Magnetis, in quibus dubio pro-
cul lingulares lune nodi, Peu cen-
era Magnerica, ex quibus radii
ARCDMEuE AuAruM versIIS e BO-
ream; led pradicta fodinae in ma-
TI NON CUHE; igICUE IN COITIMEHEC
maior est acuum vis, quam in al-
CO Iari.
PROP. CLVI.
Sub eodem Meridiano; non est
eadem declinatio: Fhoc constac in-
numeris Fere experiIeNEIS : V. 9. ad
Promontorium aCuU, VE VOCANE,
in 50. orad. longir. nulla eAt V er-
Torii declinatio; at vero in Pelo-
ponnelo, et Graecia, guae cidem
Meridiano Cubiicieur, est nocabi-
lis declinario; in Flandricis insu-
lis: quas Arores vocane, nulla est
declinario, ub eodem camen MC-
ridiano ad Brasiliam, acus declinae
ad occalum; isirur Cub eodem Me-
ridiono, non est eadem Cemper,
ee rbique declinario; probatur à
priori, quia vix heri porest, ve Pem-
per ad lacus eiuldem Meridiani,
aequalis rbique (IC aCHUIM PTOPOE-
tio, quod vel ex eo constae, quod
aequales non line cerrarum hine
inde tractus; ergo cum dinerla sIE
declinationis caula, diverla quo-
que est declinario.
DROP. CLVTI.
Fieri potest, immo re ipsa fit, et
muliis in locis acus non declinet a
linea Meridiana; Teia, auE qua-
tuor loca hactenus obleruata TunE,
v. 0. in Promontorio acuum, quod
pars modica es Promontorii B0-
nxe Spei, in inculis Flandricis, RC.
ratio aurem est, quia aequalis pOr-
tio acuum, vel radiorum Magne-
Tom. IV.
BE
ricorum, hinc inde est; hoc est tam
versis orrum, quam verlus occa-
Cum; igieur neurra pars praevaleti
ioitur acus in medio quali LsiC, ac
lineae Meridiana incumbic; _ ve-
d E quis cabulas Gcographicas
contulat, illico comperict, PEX-
Facas insulas ica collocaras este, es
SIEaS, VE HInC OFEUM versIIS FHEO-
Pam, inde occatu versus Ame-
ricam, aequali prorlus dittancia-
rum inceruallo respiciane; igiTuE (I
maior acuum vis a ccrris est, ve
dicam paulo post, de iam supra di-
ctum prop. 255. quid mirum, le
cum sinc paria e aequalia incerual-
la, quae intulas illas à continence
hrinc inde dirimune, quid mirum
inquam, si aequalis hinc inde ni-
Cus Magnericus accedat, ac proin-
de nec orrus vincac, nec occatus
isitur acus Magnerica non decli-
nec à linca Meridiana.
PROP. CLVITI.
Aliguando accidere potest, ve
post modicum decursi spati inter-
nallum, Vercorium staiim muliis
gradibus declinet. Aliquid Cimile
naEraE GilBercus in ora Anolix
accidisse, cuius profecto rario pe-
cenda est ab aliquo insioni nodo,
Leu centro Magnerico, nOn PFO-
cul poliro; unde mnonum acun
peotluuium profectum ad instae
correntis Verlorium deflectebari
Heri pocest, ve muleis aliis in lo-
cis idem COnLINDAE, PEXTCFEIII NON
procul ab illis insulis, in quibus
Ferri de Magneris Fodina lune, in
quo reuera nom et disticulias.

## Folio 82 — 779786009:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LLZSIC A ER ACF. 1
PROP. CLIX
Explicari potest, cur multis in
locis, Versorium declinet ad Ortum;
v.Z. in cora Furopa, de maxima A-
Cix parre declinae ad Orrum, quia
cum versus orcum immen (a Fere lIne
EErraEUM (paTIA, CONETA verO versUIS
Occatu, InaTIA, VE PaTCE CX CCO-
graphia, e cum cerrae maiorem co-
piam acuum suppedicent, quam ma-
si3, Per pEOP. 15.5. quid mirum, (I
versus orrum Veclorium declineri co
nempe declinar, ubi maior vis est
Magnerica, hoc est maior praedicta-
rum acuum copia: proprer camdem
rationem in ora occidua Atricx, e
Americae Verlorium ad orcum de-
Elinac. Dices, no ese poriorem ratio.
nem, cur entremicas acus Borealis
ad orrum declinee, quam RuAraliS,
nam haec ad occalum profecto de-
elinac, quando illa ad Orrum veroiis
Responderer aliquis, hoc ideo heri
in locis, quae habene aliquam lari-
cudinem Borealem, quia exrremilas
Borealis in illis praeualer, ee quali
dirigie Vexlorii morun; sed COntra,
nam etiam ( in zona Boreali, ad.
monearur exrremiraci Australi Fru-
cum Magneris, illa haud dubie ac-
cedie; Pearerea hoc eriam erans
gnatorem Aeri videtur 5. v. 9. in
ora Atricae, ad regnum C ongo; pa-
si modo ad oram Braslix exrrermi-
cas Borealis declinat ad occalum;
cur non potius extremitas Rustralisi
quia scilicet ora illa est Cub lacirudi-
ne Rustrali. Respondeo ideo extre.
airacem Borealem declinare, vel ad-
duci porius quam Rustralem, in ora
aFricaes quia scilicet non modo ver-
sus orrum, verum cliam versis Bo.
ream, maior porrio excurrie, quam
oraphia; eadem responsio valet, rbi-
cumque ponarur Verlorium, re
conlideranci pacebic; porro (rora
rerra Magnerica vircure Pollerer
non video, cor 2cus declinaEet; auE
cerre longe difficilius in illa hypo-
theli explicari porest, quam in no-
Ara; adde quod illa hypochelis iam
supra a nobis reiecta elt; e vero non
video, quidquid dicat nonnemo, se
terra Mlaones est. vel quod idens elt,
quo ad hunc efectum, virtute Nag-
nericainstrueta, non video, inquams
cur Verlorium in aliquo Mcridiano
politum decliner, vel ad occasum,
vel ad ortum; E enim acum A qua
cori Magneris admoueas, quantum-
vis propter alperitarem, à hgura
Sphaerica longius absIC, quam FeTrC-
Aris globus, acus illa omnem de-
clinacionem fugie, acque axi parel.
lela lictic, d quo reuerâ seu, (1 vel
tantusum illam remoneas, illico se-
se resticuie; igicur idem dicendum
est de Verlorio, ad terram compa
eaco; praecerea ratione ciuldem lo-
ci, eadem Cemper esset declinarios
Ced illa muracur in dies nocabiliiers
ue constur ex cerrissimis experimen
tis; nec tamen virturem Moeneri-
cam dices immimi, cum pocius no-
vorum intuxuum accestione, au
geri debeter; e coelis enim vieru-
rem illam accertis, quam Colido
fundamento, viderine ij, qui prin-
cipia Phylica sensibilium effectuum
non tam remora esse oprimé cen
Cenc: Ouaeres, cur declinacio ma-
ior lc Londini; quam ROma: RC.
Ipondeo, quia Condini, OcCa(ITM.
versus, nihil nili pontus est, ver-
siis orrum vero immen (a CCTTATHM
sparia, ad ortivam vlque Parta
rix oram 3. Roma vero mulcum.
verIS. AuARUMM 3 VE PAICE Ex CCO BEIX abs occalu habet ;. lonsC 12
MCM.

## Folio 83 — 779786009:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIB. I. DE L APFDIB. ET BI AOHE FF. 83
men plus ab orru: ade quod ad occalum, declinat: idem quoque
ve plurimum Tub maiori lacicudi- accidere deber, in Oceano pacitico,
ne, caeceris paribus maior est de-
clinacio.
PROP. CLX.
Explicari potest, cur muliis in
locis. Versorium declinet ad oc-
casum; Eadem ratio cAt, quae supra;
declinae aurem ad occalum, in ora
ortiua, cum AFrica, TUm Ameri-
ca, tum eciam Sinarum RE TAFTA-
rix; maior enim craCtUS FCTEATUIM
versis occatum in iis locis excurrie;
porro lub Cinu Acabico, declinac 10-
tis 20. gradibus versus OcCATUM, eX-
tremitas scilicee Borealis, in qua
declinarionem considero; ratio est,
quia maxima Fere larieudo Atricae
praetato parallelo respondet; adde
quod, versus orrum immentam
agnarum vim hrabes; denique (1 c2-
bolas Geooraphicas con(ul2S, com-
peries, versus Furonorum, Peu Vol.
EUEHU, IInIneNCa qUOGHE FCETATOI
spacia excurrere, d quibus extremi-
tas Australis versiis Orrum adduci-
Tur; unde Borealem versiis Occa-
Cum promoneri necesse ett: Obter-
vabis tamen, nis Force haec ParisFa-
cianc, dicendum esse, omnibus in
locis camdem non esse acuum pri-
mariarum copiam, ac proinde di-
verlam rim esse, ac proinde diverlum
declinationis principium.
PROP. C L Z I.
Dum ab ora occidua africae, na-
vreatur versus Brasiliam, haud du-
bie in aliguo Ateridiano, V erCorium
dum versus occalum, ab Ora PerU-
non declinat: Cum enim circa oram
Atrica, declinee ad oerum, de cir-
caoram Brasilix, ad occasumm; haud
dubie in aliquo Meridiano; inTer
VITAIMQUE, DequC ad ORTUI, neque
vix, MavioaTuT: Dices, circa oram
Pecuvix maxima declinario esse de-
beree ad orcum, quia immenta est
aquarum vactiras, versiis occatum.
Respondeo remperari ab America
Sepcentrionali, quae versis occasum
lonse laréque exporrigitur; Porro
nulla cerra est declinarionum lex, de
licer mulcae obseruationes congeri
Postine, non tamen cerrum Faciune
condendarum cabularu fundamentu.
PROP. CLXII.
Mlucatur declinatio in eodem loco;
Ec vero nunc cerrissimis compertum
est experimentis, minorem esse de-
clinationem Londini, Aquis Sexriis,
Parisiis, quam esser anre; in nostra
hypocheli, ratio huins rariationista-
cilis est: nempe cum haec declinario
Ec cancum ab illo acuum proAuvio,
de quo supras quid mirum, Ei cum ali-
quando maior, vel minor (IC aCumIe
copia, quid mirum inquam, E vel inde
declinacio, eriam racione loci mure-
turinec cst, quod aliqui C opernicane
hypocheli plus aequo addicti, hoc ip.
Cum cribuane inclinacioni aXis FePTES
nempe cum nocabilis (c illa decli-
nationis variario eriam nocabilis
esset variario linea Meridianae.
quod ramen Fallum cAt; de licet ali-
qui rerum nouarum cupidiores ali-
quam murarionem in linea Meridia.
na a se obleruaram esse dicane, iis Fa-
men, etiam ivracis credendum non
eAt; quali vero res omnibus peruis
non ellet.
LRd1. CLa121.
Sub Dolis nulla vertobltatos ets elt3
Verricieatem appello, mocum illum,

## Folio 84 — 779786009:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
84
PMXSICE FRACF. VII.
veiam supra dixi, quo Verlorium
in circulo FTorizontali, libere mo-
bile ica voluieur, re Pele in linea
Meridiana, Calcem per se, consti-
cuat: hoc polito, probarue pro-
Policio quia lub polis nulla est li-
nea Meridiana lingularis; nempe
in quoliber sicu ponatur, paralle.
la Scilicer ITorixonti, linea Mle-
ridianae incumbir; igicur cum ab-
sic cerminus huius mocus, (ine quo
morus elte non porest, quid mi.
Tum, E inorus ipse non sc; adde
quod acus, Tub. polis, Hlorironci
Parallela, maxime ab co lieu di-
Aac, quem habere debet, cuin cre-
Eta esse debeac, ve in proprio liru.
c; ve jam indicaui supra, ee in-
fra dicam, isicur minus lua liberta-
ei relinquitur; sed in prima ratione
Cisto, qua rem hanc penirus enineie.
PROP. CLXIV.
Sub Segnatore maxima est ver-
ricitaris vis: Probatur quia (ub
AEquacore, ratione veriulque mo-
tus, connenie, hoc es TTorizonci p2-
Fallela ese debet;. veriulque inqua,
verricitacis scilicer, de inclinarionis,
re pacet ex dictis; igieur Cux liber.
eaci omnino relinquirur; huc enim
in circulo FTorizontali. sive in ver.
cicali le monear, Cub seiquacore, in
hoc eodem siru, le constituie, in
quo sc Hlorizonei parallela, ee ari
Globirerretrisi hic aurem proprius
illius sicus est, in quo rum lineam
Meridianam, cum lacicudinem loci
indicer; igicur maxime libera cA,
ve le moneat in plano Hlorizonca-
Ii, CuD. Aguatore; cum in eo plano
esse debeac; igieur Cub SEquatore
maxima verriciraris ris est, quod
exac probandum..
DR O P. CL X V.
Inter polos e Aquatorem, man
ior s minor est verricitas, prorata:
hioc est, quo propius ad polos ac
cedes, minor crie; quo propius ad
Aquarorem, maior; rario Paree
ex dictis; quia lub polis, nulla est,
peF PrOP. 163. d Lub AAQUATOTEI
maxima, Per prop. 164. cerre quo
plus accedis ad polos, verricicas ad
nullam propius accedir; igitur mi-
nor est; quo plus ad Aquatorem,
ad maximam; igieur maior est; hinc
in lacirud. 30. grad. maior et Forrioe
eltu quam in lacic. 40.  in hac. ma-
ior, quam in latir. 50. etc.
PR O P. CLXVI.
Ziinc Versorium, sub maiore la-
ricudine magis. declinat: Ouia cum
minore verricirare polleat, lub ma-
iore lacicudine, per prop. . 65. mi-
nus relistie; acqui s minus relictie,
Facilius agicur ab exrrinseco; igi-
tur cum declinario sic ab extrinse-
co,re parec ex dictis; quid mirum,
E Verlorium Cub maiore laricudi-
ne, Facilius abripiatur, et deAe-
ctatur; e conlequenter magis de-
cliner ab eo liru, in quo, cum mi
BorEnisu CC AIAE, ab eo Facilius.
quoque dimoneri porelt; HaeC aurem
omnibus experimentis congruume.
PRO P. CL XVII.
in circulo Moridiano libere librari
porest, Pacer ex dictis; quia cum acus
primaria, quancum est ex sc, larieu
dinem locoruin indicent, Vt supra
dictum elt; nec lub polis sic vilain
clinacio, vel declinacio; curenimpo
rius dexirorsum, quam simistrosum,
hra,d
Sub polis ericitur Persorium, quod

## Folio 85 — 779786009:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
LIB. I. De L APFDIB. EY MIA GNEXE. 85
hrand dubic illae crectae manent; loca perrinene, per le cognolcun-
igicur in eodem sicu, veclorium,
cui inlune, concinene; isieur veclo-
rium Cub polis erigicur; immo runc
maxime in suo siru connaturali cAt,
cum sE parallelus axi, ex ad suur
terminum specter, Ccilicet ad po-
lum globi cerrestris; e licerne-
mornquam, Palcem quod Sciacur,
Sub polo fuerit, ac proinde nullum
luper hac re lc experimentum, il
lud camen rario cuincie, ee quo
propius ad polum acceditur, ver-
Torium magis inclinari Cemper vi
Tum est; ita ve lub gradu 75. lacie.
Borealis sc Fere crectum, cum in-
clinet ad 86. grad. e acus Ferrea
in polo Magnetis erigitur, in quo
pertecta est Analogia; igirur licer
delir experimentum, hoc tamen
non facie, quin prop. verissima (IE
_ demonstraca.
PROP. CL ZVITF
Sub Sgnatore, versorium, quod
in circulo Meridiano libere monere
potest, Clorizonti parallolum manet:
Probatur per ProP. 85. quia cum.
deus primaria in Co lcu (IMC, in CO -
dem ras luum, Scilicet verlorium
retinene; hinc, ne propolciones
mulriplicem, deduco 1. verlorium
in circulo. Meridiano Facile mobi-
le inter A quatorem ex polum col-
locatum, inclinari, ita ve exrremi
eas illa, ad cuius polum propius
accedie, deorlum inclinet ; v. 8. in.
nOATa Z ona BOrcali, extremicas
Borcalis, Peu culpis; rario elt, quia
acus primariae hunc licum habene,
ve supra demonstrecum cM. 2. hinc
tur Ccilicer linea Mleridiana, Sc
lacieudo loci; 4. ex his alia mulca
cognolcuntur, Ccilicer alii caeli
alpectus; angulus, quem acustan
cir cum mundi axc; punctum ca-
li, ad quod spectar; denique verum
limul cis vel erans AEquatorem,
XC..
PROD, CLXIX.
Sub polis, maxima inclinationis
vis est: Probacur, quia, ibi cOF2 est
inclinario; cum enim crectum sIE
verlorium, haud dubic 90. grad.
descendie inFra FTOTIZOMTeM; Ced
maior angulus infra Horizoncem
elle non porest; igitur nec maior
inclinario; praecerea ibi maxime
inclinatio vigec, rbi Cuum tinem
allequieur; hoc est ralem verlorii
directionem, qua revera calis lubo
Polis est, cum acus ad Cuum seo-
pum, seu cerminum, hoc est ad
polum cerra directe specter.
DROP: C LZ Z.
Sub Squatore, nulla prorsus
eis est inclinationis: Ouia nulla est.
prorlus inclinatio; nempe inclina-
tio est mocus, quo Tub planum
Hlorizonrale verlorium inclinac;
acqui Tub Aiquarore parallela est
Hlorizonri; igicur nulla est incli-
nacio; igieur nulla vis inclinario-
nis; hinc habes rarionem mOEnUM.
oppolicam, in verricieare, ec incli
nacione; hac enim maxima est Cub
Polis, e nulla Tub Aquacorc; HaC
concra nulla Cub polis, dc. Cubi
verlorium, a poload Aquatorem sEquaTOrEMaXIIdB:
Ternicirculum decurric; nenpe acus
primaria lemicirculum decurrunci.
3i hinc opera vexlorii, duo, quX odi
RdD

## Folio 86 — 779786009:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PA ZSICE TRACF. VII.
DROP. CLZZL.
Declinario ab inclinatione nulla
est sub polis: Ouia Tub polis crigi-
EUI aCuS per proPoMT. 167. 191
cur nulla est declinario; nempe
declinario inclinarionis est acus
detlexio, a vero laricudinis angu-
lo; praecorea, cur porius declina.
ret dexerorsum, quam linistrOr.
Tum; vel in rnam parrem, quam
in aliam; denique maxima vis iI-
clinationis, quae Cub polis cs, reli-
Aic declinationi.
PROD. CFXXTI.
Nulla est declinatio ab inclina-
rione sub Aquarore; Probatur quia
nulla eA Cub squatore inclinatio,
eroo nulla declinatio inclinario-
nis; nempe declinacio inclinario.
nem lupponie; ergo rbi nulla est
inclinatio, nolla elt declinatio, ab
inclinacione; hinc partim eadem
est rario verricicatis, et inclinatio-
nis; huius quidem, qua nulla est
in S quacore, e conlequenter nul-
la declinatio, ab inclinarione; illius
veco qua nulla est sub polis, de
nulla rerricitatis racio; parrim ve-
20 diverta; quia verricitas, licet
MaXIma (IE CMB AgnacOre, ali-
quam tamen patitur declinarionem
verticiraris, inclinatio vero, quae
maxima est Cub polis, nullam ibi
Parieus declinacione inclinarionis.
PROP. CLXXIIF.
In minore latirudine per se maior
est declinatio inclinationis, licet per
accidens fiat, ut minor sit, sub mi-
nore lacimdine: Probatue pritria
Pars, quia cum ris inclinationis
decrelcat versiis sEguatorem, ve
verticicatis, decreleir rersus polosi
cerre versus Aquatorem, minor
est relictentia; igitur maior decli-
nacio, qua est ab agente extrin.
scco. Vidc prop. 266. nam eadem
ratio militat pro declinacione in-
clinationis, Tub minore lacitudine,
quae a nobis adducta est, pro de-
clinatione verticitaris, (ub maiore
lacirudine; quod vero per accidens
minor EE declinatio inclinationis
Verlorii, sub minore lacirudine,
hoc CA versiis AGHAEOTEI, PRTCF
experienria, cuius rario ex CO DC.
ritur, quod acus primariae verlo-
rium CollicirenE, nOn tantum ab
extremitare Borcali, quam provi.
ribus deprimune, e inclinane, re-
rum etiam ab Australi, quam criam,
Ced minore nilu depriere nIEUM-
eur; ergo licee hic minor nilus à
maiore vincatur, relittie camen, Fa.
cirque ne canca lic declinatio,
quanta reuera esset, si ab altera
extremitare nulla vis contranice-
retur: porro quo magis Australis
exrremitas actollicur, vel erigicur,
minor est contrarius nilus, quo
deprimitur: lgirur per accidens,
minor est declinatio, (ub minore
lacicudine; hinc ve vides, ille ni-
Cus contrarius Australi extremita-
ti admorus, compentar decremen-
cum reliltentie; nempe, ve dixi,
vis inclinationis decrelcie rersis
Aquacorem, quem camen reli
sencia defectum, nihil compen.
Tac in rerticitare verlus polos.
DROD. CLXXIV.
TTinc minor est declinaiio inclina-
tionis, tum versus A gnatorem, tum
versus polos,  in medio maxima
est; idest in orad. 45. Ratio PaFCE
ex dictis; quia versiis polos reli-
Aic declinacioni maior ris inclina-
Tionisi

## Folio 87 — 779786009:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. IB. I. DE L A PFDIB. ET AI AOHETE.
87
tionis; versus squarorem relistit in hanc mulea quae per relolurio-
contrarius nilus, quo exTremITaS
Australis deprimieur; aE verO ver-
sis medium quadranris, nullus Fe-
re es concrarius nilus, ee vis in-
clinationis est latis imminura; igi-
tur maior erit declinario Cub grad.
45. quia ibi minor est rehistencia;
minor vero declinario, tum vei-
sus Aquacorem, Tub minore laci.
tudine, cum versus polos lub ina-
iore; quia verobique relistentia
maior est; porrocuncta haec ita
cum experimentis consentiune,
re nihil Cane magis consentire
PoNsiE.
PROP. CLZZV.
Maior est declinatio inclinario-
nis, quam verrisitaris; ve pluri-
mum hoc Calcem heri riderur, li-
cet alicubi declinario vercicicacis
2d 20. e amplius gradus perue-
niac, ve dixi supra: de vix rlpiam
maior sic declinatio inclinarionis,
quam Cub grad. 45. lacicudinis Fa-
cir Gilbercus 22 graduum; DFO-
batur prop. quia plures acus pei-
marixe cerrae inlune, quam aeri,
immo cum graves line, in cerram
se recipiunt; igitur directe verlo-
rium deprimune in declinatione
inclinationis; de obliqué, in de-
clinarione verricitaris; igitur in
haeminore ri adducune, quam in.
illa: quid clarius.
DROD. CLXZV I.
In mari minor est declinatio in-
clinationis, quam in terra; Tum
quia superficies cerrae plus distac di
verlorio; rum quia pauciores in-
sunc acus Magnericae Cuperticiei
rerrae, qua in fundo maris ett,
nem continuam auolane, deinde
recidune, d in CA MAHEHE; Cum
camen pauciores in mari reloluan-
tuE, ve paret ex dictis supra: Ouae
res, virum aliguod sc experimen.
cum, quo id iplum constet; Rel-
pondeo nullum esse, Calcem quod
Cciam; certus Tum camen, FOre, re
hoc experimento consenciat.
PROP. CEXXVII.
Pariat in eodem loco successu rem-
poris declinatio inclinationis: Racio
est eadem, qua CupEa PTOP. 162.
cum enim mureeur caula, mucaei
effectum necesse est; quis aurem
neget, heri poste, vr in codem rer-
Ex cractu, plures aliquando, Pau-
ciores alias, (IME primaLiX aCIS,
vel profundiiis sepulea, vel aliiis
extances, vel rubigine temperacae,
vel liberiores, _c. ex his aurem
omnibusniaxima declinacionis va-
riecas consequieur. GUPreS, CuF
acus in circulo Mecidiano libere
mobilis, Cub quacumque lacicudi-
ne polica (IC, non erigatur porius
quam inclinetur. Relpondeo quia
Frustra id heret, exrra polos, quid
enim qualo indicaret in hoc litu3
praererea acus illae habene tantum
vrum cerminum, Scilicet polum,
quem directe spectane, lupet eo
erectae; Ped si rbique erigerenEHE,
haberent plures terminos;: deni-
que exemelum cerrella, Peu Ma-
Snecis Sphaerici, cui Perexigua acusi
terrea applicatur, perfectam ana-
logiam prabec. Ex his, ni fallor,
vides crudire Lector, quam bello.
cuncta haec pracedane; cum expe-
rimeniis raciones consentiane, illii
demum omnes effectus senlibiles:
quam superticiei contimentis; quis. cum inctisspra princixiis: obler-
vabis

## Folio 88 — 779786009:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHXSICA TRACT. VII.
eabis aurem, quam inurile sie il-
lorum Audium, qui cabulas hu-
insmodi declinarionum Faciune;
cum scilicer in dies huiusmodi de-
clinacio muretur; adde quod sub
eodem etiam parallelo, eadem vbi.
que non est declinatio, cum voi-
que non (ur eadem acuum prima-
Liarum vis, e Copia.
PROP. CLXAVHII.
Maeneris opera, lineam Meri-
dianam, es latitudinem locorum,
per se cognoscimus; Tempe imOTuS
verriciratis ad lineam Mcridianam,
e morus inclinationis ad angulum
eleuationis poli, de consequenrer
ad lacicudinem loci terminatur: di-
xi per Cc, nam per accidens, tum
a linea Meridiana, cum ab angulo
lacicudinis verlorium declinat;
cuncta haec maiore probationc
non indigent, cum ex dictis supra
consequantur; obleruabis camen
Facile praedicx declinarioni occur-
xi polle; vbi enim Cemel cognolci-
tur quanta sc declinario, cerre (
angulus declinarionis derrahatur,
habebicur rerus aspectus quaesi-
TIIS.
P ROD. CLZZIX.
Opera Magneris, cognosci po-
enit, ab his, qui ab Africa ora
soluissent versus occasum, Ameri-
cam non procul posiam esse; ilem-
que ab his, qui soluifsent à Sinica
ora, versus orrum;itemque ab ame-
rica, versus africam: Opera Cci
licet declinationis, a verticitate,
vel a linea Mheridiana; porro in
hocnon haereo, quia eum à Gil-
berco, tum ab aliis, qui post il-
lum de re Mlaonerica fcriplerunt,
la gua aliis exciderune; P. 2 IM2-
iore declinarione, maiorem pro-
zimirarem certo non legui, nili
tantum Cub eodem parallelo navi
gerur; E enim maioeterrarum era.
ctus, vel directe, vel oblique res-
pondeat acui, Ccilicer e regione,
haud dubie maior erit declinario:
2. ex maiore declinatione, sequi
aliguando, non tantum insuxum
illum Magnecicum, a rractuter.
Ex Borcali, qui Scilicet adducar
encremitarem Borealem vertorii.
verum eriam ab Australi, qui 2d-
ducac exrremitarem Australem; (ic
declinario illa 20. grad. e regione
sinus Arabici, non cantum est ab
Atrica; alioguin in ora occidua
oppolica aequalis esset declinatio
vertus orrum; Ced est eriam a ter-
ra Australi mulcum aTurgenEE,
versus vulturnum: Z. ex maiore
declinatione inclinationis, in ma-
ri, pocest cognolci maior, vel mi-
nor profunditas aguarum; minor
enim declinario maiorem protun-
dicarem indicac; quod rcuera se-
QuIEUF ex pFOV. 176. hinc in mari
pacitico, etiam lub eodem paral-
lelo, minor erit declinatio, quam
in Aclantico, vel Mediterranco;
addi polsene alia similia, ad quae
opera Magneris adhiberi potest;
v. 8. ad navigationem; nam opcra
Magneris cognolcitur linea dire.
ctionis, itemque ventus. Archi-
cectura Magnes seruie, ad quam
varii calorum aspectus plurimum
conterune, icemque Agricultura,
e Polenica; Onomonica eriam
rlum verlorii adhibet, ad plano-
rum declinationes cognolcendas;
idem facie tum Geomerria, eum
Astronomia practica; ex illa, qua
obleruarum est; obleruo monnul. iure Organicam appellaui, quod
TOCA

## Folio 89 — 779786009:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
T. 1B. I. DE LAPIDIB. EY MIAOHETE. 89
coraltin organis; Mechanicarlum K, acus inclinae in AB; quia ar-
Magneris adhibet, in Horologiis
fabricandis; nempe Magneris con-
Berso, vel mocus exceriorem in-
dicem ferrcum monebis moru scili-
cecrecto, vel circulari; sed haec
omicto, quae cum. sinc iis commu-
nia, qui in re Mlagnecica benc ver-
Pari lunc, non parum tamen ad-
mirarionis concirane ionaa rerund
Plebecula
PROP. C. LZZ X.
Si acus ferrea Maenerica virtu-
re instructa, terrellae admoneatur,
eodem fere modo isc. componet,
quo se circa terram componeret:
18. 5. v. 8. Sir terrella, sive MagneS
Ephaericus D; sinc poli 6, F.3
C quidem BOrcalis; CF SIC. Ai qua-
FOF;. adImOVCaEUE acuS AB in. F
puncto quacoris, cric parallela
axi CiF; admoveatur polo. 6, cri-
GetF in BA; in. bL, inclinata exie
in B A; icemque in. I, ec in. R, c0
prorlus modo, quo: supra dixi de
verlorio mobili in circulo Meri-
diano, quod in. Polo erigitur, in
Aquatore pacallelus est axi inun-
dis de Hlorizonei, et Cub diuerso la-
cirudinis: gradu, diverlimode in-
clinac; rario vero iltorum omnium
facile. ex iactis supra principiis in-
celligitur; r. erigirur in polo A,
cur enim porius in hanc, quam in
illam parcem inclinarer; deinde re-
ctus e crectus acuum; primariarum
licus in hoc eodem licu verlorium
continec: 2. in pencto L, cA pa.
rallela ari, _. Htorizonci; cur enim
porius extremites A, quam B in-
clinaret; nec enim polus P minus
asic in B, quam polus 6, in A;
agir inquam, eo modo, quo supra
cus OK plusagit in acum, quam
actionem Magnetis explicui: 3. in
Fom. L.F
FK; est enim maior vis acuum pri-
mariarum in CK, quam in FK; in. L
vero minus ad huc inclinar; in FI,
minus; aec. quo plus receditur 2b. F :
dixi eodem Fere modo, hoc est exe-
eta erit in polis, verobique; de in
Ai quatore, parallela Hlorizonti; in
reliquis punctis inclinata erian
verobiqueinon camen dico, secun-
dum cumdem. angulum inclinari;
sed eantum dico, inclineri verobi.
que simplicicer, cuius. Pane inclina-
cionisracionem reram arculis quan-
Ta vero. sic inclinatio, dicam infraz
imme pradictam racionem hiccan-
cum indicatam infra paulo fulius
CXVOMaI.
DROP. CEXXXI.
Si minor terrella, quae scilicet fa-
eile sustineri possit, maiori, secundum
diversa puncta admoneatur, axis
terrellae minoris eodem prorsus modo
se componet, quo versorium pradi-
ctum. se componeret: Vnde ve cem
hanc, cirra noux hsura delcriprio-
nem concipias, concipecirculum.
Ceu Sphaeram circa aCUI BA, FAM-
quam circa diamerrum deleripram,
et polos in exrremicatibus praedi-
Cta diammetri; ItaGHO PEOPTeE CAIM-
dem rarionem axis cerrellae mino-
ris ita Ce componet, pro diverla
applicatione, ve rever à le le com-
ponccet Vexlorium (I. admouere-
Eur; Ced ve hoc melius incelliga.
tur; Cic terrella A, cuius Aqua- Fig. 135
Eor sic IF, axis MO, poli M, O:
Borcalis ScilicecM, Australis O,
re ipla acus quae inlune prorlas
cuincune; cuspis enim Borcalena
extremicarem delignar; sic alius
Magnes. Ceu terrella MinOE C.
cuius

## Folio 90 — 779786009:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
Eie
PHZSIC_ TR aCF. VII.
enius axis AENI. Q, AGUIATOFZ I;
Aicque ita priori admora, re lecun-
dum Aquatorem conenide, et
axes sine paralleli; cerre (I NI. sIc Po-
lus Borealis, calem enim elle, acus,
quae inlunt indicane, cu eoculpides
acuum spectene, in eo liru terrella
C manore non porest; licut nec
ManETeE veTTOLIUM L, VE PATCE CX
dictis; Sed porius in concrario (i-
eu, in quo est cerrella minor B,
cuius. polus Borealis est R, ve iple
acuum cuspides indicanE; A Verd
collocetur minor rerrella C, in
puncto C, haud dubie axis non
erit OT, alioquin erigererur Vei-
Torium in C, quod dici non pon
celt; Copponatur ergo Vertorium
ErR, cum debica inclinatione, et
ve habeatur axis terrella F, duca-
FUF PEF CentrUM F, OS, parallela
GR, haud dubie OS cerrella axis
est, re vel iplae acus indicant; pari
tnodo (I. WInOr cerrella PaLUAELE
in II. axis terrellae eric. parallelus
Verlorio tangenri punctum Il; de-
nique l cerrella admoncaiur in MI,
axis IILIUS COHCUEFeE CUM aXC MO)
neque in hoc meo iudicio, est
vlla difticulcas.
P ROP. CLXZRI.
Si admoreatur acus terrellai a
Polo  Segnatorem, aens facit se-
micirculum; v. 8 Sic terrella. D, ve.
supra; Ec polus C cui adm OVCaEUE
aCUS B A; EE: CCeHLIIM CXEFCInITaS
A: DeTEUEraE Quadiancem C. F,
ACuS. A. B obrineoie in F GEU
quem rides, icd. ve exrremicas B id
est Borcalis spectet ad Austrum,
per prop. 180. igitur extremicas B3
quae duin acus crat in G, Specta.
hac ad Boream, confecit lemicir-
dum; quid clarits. d.
PROP. OLZXXIII.
Illaracio; propier quam, Verso-
rium inclinat in terra, non est ea
dem cumilla, propier quam, incli-
nat in terrella: PEOBaEUE, quia ideo
in cerra inclinar, ve luo munere,
a HaEUTA sIBI imPOLIEO, deFIIHOAEUF;
id est, ve hc in loca, idelt velari-
cudinem locorum indicet; hinc
licet nullae penitus acus primaria
d globo cerrestri accederene, co-
dem prorlus modo inclinacer, ci
Era tamen. ullam declinacioneim,
quae est ab illis acubus primariis,
a terra iplam acum ferrcam alli-
eiencibus: at ideo acus ferrea in
corrella inclinac, v. 9. RB, in R;
quia acus, ab acubus profectis ab
arcu OK, deprimitur, ve iam dixi
supra; alioquin acus AB eltCE P2.
rallela axi CF; igicur divecla est
veriusque inclinationis rario, imuse
inclinacionem acus in rerrella, de-
clinacionem porius elle constat.
quam veram inclinariorem; aliud
quoque nocabile dilcrimen est,
quod Verlorium cerrellX adtivOru
in Squatore, excremirarem BOFCa-
lem converrie ad AuStrU; in polo
vero Borcali, ad Borea, ccuIS VCFO,
A: admorum sIE CCEEX acCIdIE; 12aIT-
in Aquacore, exrremitas illius B0.
realis ad Boream spectat, in polo.
reso Boreali ad Borcam.
PR O. P, CLXXXII.
ires, quae a andons utnos prost
ciscuntur, (unt vt collectiones aenum
qua ipsis arcubus respondent; PaTeF;
quia aCuSprOFectX ab arcu CK, do-
Primune Verlorium versustanget
TE profecta vero ab atCULBK, quan-
cum polline, pellunt versus pactetm
contrariam; ergo vires illa luBE rE
codlectiones praedictco

## Folio 91 — 779786009:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. I. D E LAPIDTB. ET NIAONETE.
PROD. CLXZZV.
Praedictae collectiones non sunt v
finus rectus arcus superioris, ad si-
num versum arcus inferioris; AE-
cum luperiorem roco, qui cermi-
natur ad polum; inferiorem veco,
qui termInaTUE ad E quaTOrCM;
v. 8. OK eAt Iuperior,  F R in.
ferior; itaque collectio acuum qua
procedit ab arcu OK, non est ad
collectionem procedentem ab ac-
CH FK, vE SinuS rectUS. AZ, ad
verlum FX; equidem collectio li-
nearum inaequalium parallelarum
axi OF, idest chordarum, vel (ub.
renlarum, ductarum per Pegen-
cum DZ, est ad collectionem du.
EtaEUM PEF ZE, VEDZ vel ZR, ad
XE; e linca praedicx poltune
accipi pro carenis acuum Magne-
ricarum; quia tamen linex LunE
inaquales, haud dubie colectio-
nes linearum non fune ve colectio.
nes acuum; igitur collectines
ocuum non Cunt ve praedicti sinuS.
PROP. CLXXXVI.
Collectiones praedictae acuum sunt
et ipsa plana, qua subsunt arcu-
bus: v. 8. collectio acuum, quae
procedic ab arcu OR, est ad col-
lectionem acuum procedenrem ab
AECU EK, DE plANUM CDZR, 2d
PlanUM RZF; vel quod idem est,
ve planum CFZK, ad sectionem
RZE; porro acus lubeunt in Ver-
Porium, Praecedente extremitate
Boreali, alioquin extremiras Ver-
Corii A, non ellet Australis.
PROP. CLXXXVII.
Vires, quae hinc inde agunt in
Persorium, non sunt tantum illa.
quae ab arcu superiore procedunt:
92
r. 8. Sic Vexlorium in R, dico quod
non tancum afficitur ab acubus
profectis ab arcu OK, verum ab
iis, qua procodune a eoto aicu
CK, quod Facile octendo; quia alio-
quin si rancum verlorium praedi-
ctum afticeretur ab iis, quae proce-
dune ab arcu GKL, pEavaleFeHETaM-
dem illa, quae procedune ab arcu
inferiore, acque adco exrremirarem
B VecCoriiinclinarene eandem Cni-
Arorlum, Ccilicer vertuS G, V. 8. A
Veclorium applicetur in I, vel in
II; praeualent enim vires arcus FIE,
viribuscarcus HIG;igieur cum nun-
quam praevalear arcus inferior (u-
periori, haud dubie vires concrani-
tences viribus arcus inferioris non
Proceduerantum ab arcu superiore,
terminato scilicet ad polum, Ped eris
a toro quadrâre coriguo igitur po-
Cito quod rires arcus luperioris iu-
sautur cum riribus quadrantis co-
tinui non micu est s arcuS CuperiOE
Temper praevaleac, donec verlorium
ipli polo admoucarur; cunc enim
vires verimque aequales LUNE
PROP. CLLZAVIII.
Vires, quae molinant erforeu
sinistrorsum, versus polum, pro-
cedentes scilicet ab arei inferio-
re, sunt ad vires, quae inclinant V’er-
sorium dextrorsum, versus Ae qua
torem, procedentes ab arcu superiore
simul gunasal coo, d est
semiporrio arcus inferioris, ad rese
duum semicirculi: V. 8. Si PONAEUE
Verlorium in K, vires arcus inte-
rioris sune ad alias, ve semiporrio
RZF, ad e RCX
li vero ponatur in L, rlLodate.
duum TCS; dC. hinc nO TUnE ~ qu2-
lia crementa, quibus Verlorium af-
Curgie supra cangencem, inirio
M 2
quippe

## Folio 92 — 779786009:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P E. YSIC A Z R ACT. VII..
quippe lunc. minora, de lub finem
maiora; quod reuera cum experi-
mencis miritice conbentie: hinc
Verlorium nunquam porpendicu-
larirer crigirur, nili in polis; hoc
est in eo puncto, in quonitus
acuum verimque xquales TunE; ve.
aurem rem hranc facilius intel-
ligas, concipe quaelo duos TOr-
rentes scuum, verimque; versus
punccum illud, in quo extremitas
Verlorii cerrellam cangir contuen-
E55, V. 8. versis K, quorum rnus,
is Ccilicer qui ab. arcu superiore
Peacurie, deprimie Vexlorimm ver-
us E, alter vero ab arcu interio-
se procedens, versus  repellicica
re vires veriulque linc in c2 racio.
ne, de qua supra: porro. efectus,
qui ex his sequuneur, id est incli-
nacio Verlorii, Cunt in eadem ea-
tione caularum; ica re aequalicas
virium, e efectuum, in ip(O per-
Pendiculo consictane; excelsus ve-
id virium, qux respondent areui
Superiori, ec. Cc ad vires arcus in-
Forioris, ve angulus, quem tacie
Verlorium cum perpendiculo, ad
angulum, quem tacic cum tangen
que Tublistie effatum illud rories
decanrarum, Magnes est ad ter-
ce; v. g: sic Verlorium applicacum.
in l, angulus, quem facit Verlo-
rium B R, cum perpendiculo TUI-
sente in I, est ad angulum; quem
facir idem, cum rangence in I, ve
Teomentum Cemicirenli. IC. 8, ad
Pemilectionem PsF: Sed de his l2-:
ris, qua Forre paulo accuratius
discussi, quod nemohactenus, Cal-
rem quod sciam, lingularis huius
effectus caulam arciperir nempe.
eandem rarionem esle putant, in-.
eam, ve forrum ad terrellam.
D. R. OP: CLZZ XIX.
Si Magnes innatet libere. Morou-
rio, ita prorsus se disponit illius axis,
et se disponeret Versorium, quod in
circulo Aleridiano sese libere mone-
re porest. Probacur quia cum acus
sinc parallelae exi Magneris, cerre
eo prorlus modo, Pcle ConverrunE,
quo lele converterent, ii Verlorio:
inclent; igitur eodem. modo Ma9
nece convertunt, quo iplum Verlo.
riu converrerer; hinc Magnerisaxis.
erigicur Cub polis mundi, coniun-
sirque exrremitatem Borcalem po.
lo Boreali Globi cerrestris, et AN-
Arale Rustrali; est eriam parallelus
Tub squatore; ee lub laricudine
Boreali, ita iolinBEs VE CxEremIFAS
Borealis deorsu vergac; cunctaRXc
codem: prorlus modo. probaneur;
quo iam supra probaui, cum dein-
clinatione Verlorii.
P. R. F, C a. .
Si Magnes sit. perfecte Sphaerieus.
e perfecte homogenens, ila ut vir-
rns 2bique aequalicer sparsa sit, mo-
do illius avis debirum suum aspectits
es inclinationis obtineat; quomodo-
cumgne circa axem illum immobi-
lem volvatur perinde est, nec sese
restimiies nullum punctum: est, quod
porius ad Orrum; quam ad Occa
sum spectare debeat: Probacur, quia
cum acus, que inlune, axi paral.
lelae line, perinde estillis, Aue ca-
elinarionis Verlorii, ive TerrX, Gi.. Le lacus v. 8. Orrum relpiciac; suie
ne cerrellae admonearur, licet di-
Occalum: neque hoc in nottra
verla prorlus rario sc veriulque hypocheli; vllam prortus difticul
inclitorionis: hinc non raler; ne: carem facir: non desunc, camen, qui
COHEEM

## Folio 93 — 779786009:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE L AP+DIB. EF NIAONETE.
concendant, cerra quaedam de de- dictum Clobum in equilibrio, nili
terminata Magneris puncta ad Or.
cum, de alia ad Occasum necella-
sid vergere; hoc autem probant,
L. experientia, quia Magnes lem-
per eidem sicui, non tantum secun-
dum axem, verum eriam secum-
dum alia puncta Cese resticuiE; 2.
peobane ratione, quia cum M2g-
nes a calo derinacam rirturem
Cuam accipiae hoc est. a singulis
caeli punctis, xquum est, inquiune,
ve singula Magneris puncta lingu-
lis caelipunctis respondeant: Led
hoc commentum iam supra reie-
ctum elt; noc enim MagneS Ca-
lum relpicie, alioquin eius axis si-
bi ipli seriper parallelus eset; PEX-
cerea non minus quodlitoer caeli
punctum in quodliber punctum
Magneris agerer, vel omnia in
quodlibet, quam singula in lingu-
la; Ced de hoc commenco plul-
quam lacis; quod spectat ad expe.
rienciam praemistam, illam in se-
quentem propolicioné remitto ex-
plicandam, et 2d Cua principia phy-
liea reducendam.
PROP. CZCI.
Cerus experimeniis. compertum
est. Maonerem spharicum. M er-
curio innatantem, non modo sempor
componere. Suum axem: ad. planum
Meridianum, es debitam inclinatio-
nem, verum etiam idem semper pun-
ctum, ad Orrum, idem ad Occasum
convertere; Hlac est illa experien
tia, qua obiectionis loco in. PFXCC.
denre proposirione allaca cAt, cuius
ratio, meoiudicio, cuidenter ex du-
plici capice duei porete; primo,
quia aris Maoneris non est. omni-
no diamerer illius sphaerae, vnde
accidir nom Care lupr illum, pEx.
Postquam grauior porrio depressa
est; quo polico, idem Cemper Clo-
bi punctum, ad Oriencem; idem,
ad Occidentem Spectat: Dices, (
pars illa orauior Cupremum Globi
apicem obrineret, nulla esec ra-
eio cur porius dextrorlum, quam
fanistrortum delcenderet: Relpon-
deo si quando accidac, ve Olobus
in. eo ticu indinisibilis GC, in co
haud dubie conscicurum; sed vix
Phylice obcineri porest praedictus.
indinisibilis sicus; praelerrim cum
Globus innacans aliquid semper
mocus habeat; pari modo (I ex-
tremitas Australis Verlorii ita ver-
tacur ad Boream, ve in eo litu indi-
nilibili Gc, ex quo non possic redire
ad primum aspectum Australem,
cum non sic porior ratio, Cur re.
deac, per Cemicirculum Orriuum,
quam per Occiduum; igitur (i hoc
quod longe facilius elle videtur,
phylice obcineri non porest, cerre
neque illud, quod difficilius ese
Puco, obcinebis; IIX VErogne ca-
men perfectam analogiam habes.
Alcerum capur ex eo est, quod vir
cus Magnerica non sc aequalicer,
vel rnitormicer in toro 6710b0 di-
Cribura; ac proinde illa porrio, cu
plus virturis ines, deortum ab acu-
bus exterioribus deprimieur; in
quo, meo indicio, nulla eAt diffr-
culcas: Obferuabis aurem, quod:
axis Magneris declinat a debita in-
clinacione, cum eadem eario mili
rec pro axe Magneris, quam supra
adduximus, pro declinatione Ver.
Corii à Cua inclinarione; quam hie:
monrepero, de mulciplicem pron-
posiriones.
EROP.

## Folio 94 — 779786009:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
PHXSICE TRACT. VII.
PROD. CXCTI.
Siterrella ita constiinatur in na-
nicula, quae sit ad instar coni cani,
et axi illins sic parallelus TTorizon-
ei, sese in tali sun constituit, con-
versa scilicet combula, et exrremi-
ias axis Borealis, ad Boream; Au-
stralis, ad Anstrum spectot; Rario
Pacec ex dictis; nam axis cerrellae eA
prortus ad instar Verlorii, e acuS,
quae insune, G non propriam incli-
nacionem. Ealcem planum MTeri
dianum consequuneur; de li non in-
clinacionis, Taltem verricitaris mo-
EUI exEECeNE; igICUE CONVerTuINEPA-
rirer cerrellam e axem cui parallelae
Tune, de cerrella cymbulam; hinc
idem punctum cynibulx semper ad
Oecum, idem Temper ad Occalum
spectar: declinac camen axis tantu-
lum a linea Meridiana; pro quo, ca-
dem racio Facie, quam supra pro
Verlorii declinacione verricicaris ini-
licare vidimus: addo eriam vnum,
scilicer cymbulam illam Faneu-
lum versus Boream inclinari, cum
eo cerrella ipla incliner, quae certé
inclinatio aliquod pondus Facie.
PROD. CZCIII.
Si terrella ita in praedicta combu-
lacollocetur, ve axis sit verricalis,
hoc est faciens angulos rectos cum
Trorizontali plano; si virtus Mag-
netica sit distributa aequaliter, 
uniformiter, cembula quemlibet
aspectum obtinebit: Nulla enim Fa-
eio est, cur porius hoc punctum ad
Ocienrem, quam ad Oecalum con-
VCcEaTuT; nempe omnes aCuS qua
cerrellae insune, Cunt axi parallela,
ream cymbulam inclinabie, quia ve
dixi in re Cimili, inclinacio illa facie
aliguod pondus; non tamen pro-
Prerea cymbula idem semper pun-
etum ad Orrum convertet; cum eam
inclinari possse ad Boream, vna cym-
bx pars, quam alia, ve pacee; sup.
pononutem, unitorinem illam vir-
curis Magnerica diffutionem, im
mo  pertectam cymbae librario.
nem, dic.
PROP. CaC11.
Crmbula, cui cerrella imposica
est, inxta praefacum sorum, scilicae
axc ad punctum verricale vercente,
ita connercitur, et idem semper illius
punctum, ad Orcum, idem vero,
ad Occasum spectet: Experimentum
probacissimum cst, e de re quod (Is
constar, iam vero propeer quid (IE.
Facile dicam; nam vierus Maoneric+
non est aequalicer es uniformicer dif-
Fula, in cerrella; ac proinde vni por-
tioni prius inest; acque adeo illa ab
acubus externis cerco aspectui afi-
sicur; cum enim versus Boream ea-
dem Temper portio, vel porius idem
Ephaera punctum vertatur; quid mi-
rum, Ei vel inde idem Cemper pon-
erum 2d Corrum, idemque ad Occa-
Cum spectet; pro quo camen obser-
vandum est, axem Magneris esse
Polle verricalem duobus modis, pri-
mo ita ve extremicas Borcalis deor-
sum spectet; Cecundo, ita veTurtum,
versus Z enich vergar, Ced ve hocme- Fig. 14.
lius incelligacur, supponamus exlin-
drum Magnericum AII, naviculae
incubans, licque aris Magnericus
BR; _ Facies polares, (InE duX Fa-
cies cylindei; Ccque talis nisus
_ in licu verricali; equidem extre. acuum, adiuvancibus (cilicee exrerio-
micas Borealis axis ranculum in Bo. ribus, ve linea FE incumbae linex
Meridia

## Folio 95 — 779786009:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
Eig 14.
LIB. I. DE L APEB, EF HIAONEFE.
Meridianae, de lacus F A specter ad dic propius ad cerram, quam aliud,
Boream; poliro scilicet quod extre-
micas Borealis axis sicB; iam li-
cet converratur cylindeus, ita ve B
deorlum, e R Curluin Spectet, Terri-
per A F ad Boream spectabir; hinc
vel cylindeus verrirur circa L. M, pa-
callelam Meridianae F EY, vel circa
ON; E primum. post invertionem
cylindrus immobilis manet; acque
adeo punctum O quod priusad Or-
ium spectabat, ad Occalum deinde
spectar; s vero secundum denuo cir-
Ca BRE CONVEEEIEUE DE FA; 9uod 2d
Aostrum connex(a Fuierat, ad BOreAIM
redic; haec omnia experimentis Con-
Ceneiume. Dorro Ei ermbulatameulum
inclimei possit; Curi excremicas BO-
realis est ii H, IE B inclinaE CANFI.
lun vertus AuEEUIM, v. 8. in BR;
nempe extremitas acuum Borealis;
quae cylindro infunE, eo inclinanE,
eum vero extremitas Rustealis eAt
in X, inclinaE R B in BOFCAI, v. 9.
in KS, quia exrremicates acuum Bd-
reales, quae Turlum vergume, ii B0.
ream inclinanE; sed haC TUNE FaCI
lia; pluca aurem vnica propoliio
complexus Cum, ne proxoliciones
mulciplicarem.
PROP. C ZL CV.
Refelluntur duae rationes; quas
duo recentiores praesaro effectui asse-
gnant; Prima pecirur ab immobilica-
ee quadam Magueris, qui camdem
temper parrem, vet idem lacus ver-
a cirius Cuperticie verumque eque
dictac; immo s pec cymibilain,
pluis equo relictentem nOn (LCF
latus EI D pocius versus cerram in-
clinatur, quod in cylindeo Faci-
lius observaEuE, quam in (pHXTAS
peaecerea hic aspectus non est in OF
dine ad calum, ve paret ex dictis;
igicur in ordine ad cerram; nec ad
toram cerram, sed in ordine ad
lineam Nleridianam, ad inclinacio-
neim, ee 2d polos rerrae; sed hic
Doli Magnetis, vel axis non mu-
tane aspectum; deinde ( aCuS Pa-
rallela FTOriZONEI INHALEE AEOCH-
ee rivo, illa cerre ad lineam Me-
eidianam sese componie; sed per-
inde est, Cuo vnum larOS verLIS
OrCUM, (IIC AITCFUM CONDEKFAE
idem dici deber de Mlnonere Cun
pra polos libraco, cuius axis in li-
nea. Mecidiana CC; CI FRIeN per-
fecte Cphaeriens erie, aliognin por-
cio eravior deortum ibic; dein-
de, cum verumque lacus cylin-
dei sic parallelum e verricale, v
num cerce non accedis propius ad
Boreale CCTTX Parrem, quaim
aliad; PEXTEFCA VE FCM vnO ver
b0 conticiam, A. (IC 2Xis H B, de
R polus Borealis, e F extremi-
Ea8 BOrealiS, CerEO laTHS F A, nOn
adharebac cerrae in Fodina, (ed
porius FI. D, ve enim punctum
R vertatur ad Sepcenerionem, de
bec inverri cylindrus de cade-
re in iptam EY D; PalTeM VE CC
sus cerram obverrie, quod in ipta ad Occum Spectet, ve suxponin
Rodina versuscerram obverrebat; aP-
cur: Altera rario perirur d rC-
que adco eadem quoque puncta Fractione radiorum Magneticorum,
versus Orcum ex Occalum; Sed; a polis cerrae diffolorum, ad mal
conra primo, quia hoc graris di- Cair, Cx qua FOTIATHE MIACBCS)
eitur ; secundo, duim RaE aXIS in Ci guis primo s BuIla elt , ImIHO
e verticali, rnum. lacus non acce. impoltibilis suinsmodi retractio:
Pocmdo

## Folio 96 — 779786009:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P EX XSICF T, R A CZ. VII.
sccundo, data eriam, licet non
concella praedicta retractione, non
video, cur non aequalirer radii de
onitormirer secandum omnes He-
ridianos in pradictam massam in-
cidane; ac proinde: cur porius
onum lapidis lacus ad. Orrum pon
eius, quam aliud converri debeati
et re hoc clarius euincatur, non
magis a polis rerrae eraducieur illa
vircus in Magnetem, quam. a va-
lido Mtagnere, in acum ferream
Parallelipipedam; sed haec prote-
cto verlorii rice defungens, non
converrie porius vnam taciem, ad
Orrum, quam aliam, Calrem per
le; nam per accidens heri porest,
VE VHAMD POTIUS CONVETTAE, EUM LA.
rione aequilibrii, cum ratione pu-
riorisferri, quod maiorem vim
Magneticam excipir; de proinde
amgiore copia acuum Mlagnerica-
TUM, qUa TUnE VeESIS OTTUM, COn-
verratur; sed protecto in iis locis.
in quibus declinae Verlorium ad
Occalum, ad Occalum illa Facies
verretur: igitur in praemilta d. Mo
Dis ratione Handum est, cum ex
principiis, in quibus hypothetis
noctra sublistie, tam facile odu-
:CaFIIK.
P ROP. C Z CV I
Sub polis oylindres praedictus
erectus perpendiculariter, nullum
decerminarum latus ad Sextenerio-
nem converreret; Probatur, quia
cum lub polis nullus sic proprie
alpectus Colicus, hoc est seu ver-
Fus Orrum ex Occalum; Ceu ver-
sus Borcam e Austrum, cerre di-
cinonporest, cur cylindrus ere-
ctus huc porius, quam illue de.
terminarum lacus converrat; idque
hue R deorlum, sive Curtum spe.
ctet ; d licer aliqua porrio cyo
lindri virture Magnerica hic instru-
etior, cum camen à poloterrae quo-
quorersum rnitormiter virtas dit.
Fundacur, nulla est rario, cur uni
aspectui porius aAigaEUE, quam
alcOrI.
PR O P. C ZC VII.
Si sub. Aquatore cylindrus eri-
eatur, explicari potest, quid fiati
Frigatur primo ita ve polus B0.
realis R deorlum spectet; cerre
hoc sieu suppolito, extremitates
Boreales acuum, qua cylindio
inlune, deorlum spectant; Cunc enim
axi BK. Parallela; Praeterea icus
Magnetica primaria, quarum pro
Aunia eriam Cub A quatore ese
constar, lune parallela. Hlorizon-
i, e exrremitarem Borcalem ver-
SUS BOTERI,COMUETLUME; et gO CX-
cremitares Boreales: acuum, qua
cylindro intune versus Borcam
canculum inclinane, vescilicer Pe-
se coniungane exeremirari Australe
excernarum acuum; ergo. h poriio
cylindri, quam rerminar larus AF
vierure Maonerica instructior elt
haud dubie a pradictis acubus ex-
terioribus rerlus Boream adduci-
eur; ergo modok dcortum Ipe-
eter, latus dererminarum AF ad
Borcam Spectabit, iremque C C
2d. Orcum: secundo ita crigarur,
ve polus Australis B deorlum spe-
ctee; cerre extremitares Australes
acuum, qux insunc deortum spe-
ctane; ergo versus Auctrum in
clinane, ve se le coniungane ex-
eremitati Borcali exrernarum; er-
80 lacus AF verlus Auttrum con
Verrune; remanenre semper laVerE
CC in eodem aspectu.

## Folio 97 — 779786009:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L1B. E. DE L A PIDIB. F Y AIAONF YF 97
PROD. CZCVILI.
Si praedictus cylindrus sub Zona
Anstrali ericatur, explicari potest,
quid fiar: Primo ica CrIGAEUE, VEPO-
lus Australis B deorlum specter,
sicque porrio cylindri versiis AF,
vircure Magnerica instructioricer-
re cum extremitares Australes
acuum exreriorum deortum spe-
ctene, converrene ad Austrum la-
TUS AF; ee C 6, ad Orrum Specta-
bic; deinde, si IMHeFEAEUE Colin-
deus, ita ve B Curlum Specter, eriamm
AF adducerur ad Austrum; (cd
CG ad OCCa(UM VOLEETUE, PEOP-
ter eamdem rationem, de qua su-
praprop. 194. quam videsis; nCc
enim hic repero: Flinc habes om-
nestere coniugariones; li enim cy.
lindrus crigatur lub A guotore, et
polus Borcalis specter deortum,
lacus praevalens spectabir ad B0-
ream, (sic vocari porest lacus il-
lud quod portione cylindri vireu-
ce Magnerica instructiorem cermi-
nAE) Spolus Australis SIC deortum,
idem lacus praeualens spectabic ad
Auttrum, verimque aurem iena
nec idem latus ad Orcum spectans:
si vero cylindrus erigatur (ub Z0-
na Borcali, lacus praualens (pe-
ctar semper ad Boream, live polus
Borealis, Siuc Australis deorlum
spectet; converritur tamen larus
ortiuum; E crigatur (ub ZOn Au-
strali, lacus praevalens semper ad
Auctrum spectar; lacus quoque
ortiuum variacur; Ei demum subo
polis crigacur, in quoliber siru ma-
nec, nec vila habetur laceralium
espectuum ratio.
PROP. CZ C IZ
Ex hoc effectu, terrae immobili-
taetem aliqui male concludunt; nOn
ita pridem, rir erudicus, ee in re
Magnerica verlarissimus, tracta-
ctum cdidie Cuper care, in quo (a-
ne Cingulare ingenii specien Pra-
buie, mihi tamen tinem propoli-
tum non videtur ese a(TeguHIEUS;
incendie enim ex praetato cAectu
terrae immobilicarem demonstrare,
ex quo camen praedicta immobili-
tas non sequitur; mulea aurem sup-
Donic, quae ab aliis nullo negorio
ipE negabuntur; v. 8. quod cerra
sic Magnerica; quod a viiture Ma-
onerica in licu, in quo ip(a elL, Con-
tincatur; quod vel minima ponde.
sis accestione sine praedicta vireure
cerra movererur; quod Magnes,
in quo vis Magnecica rniforiniter
distula eslet, eriam omnes aspectus,
secundim omnia Florizoncis pun-
eta, retineat; quod cerrae puncta
angulis caeli punctis, ex natUEA
lua respondere debeane; Ced hac,
e alia similia quam Facile negari
Polline, nemo elt, qui non rideats
modo rem hanc paulo accurarius
dilcuriar itaque ex huiulmodi Cup-
poliris, demonstrario nullatenus
cudi porest; praererea ille eRectus
vircuci incrinleca tribui, non de
Dec, ve octendi supra prop. 194. Pcd
inaequali vircuris Magnerica, hoc
es acuum Magnericarum, qua cy-
lindroinsune diffusioni, vel di-
Ariburioni, de prosunio acuum ex-
ceriorum, quae secundum cales, vet
cales aspectus licum Cuum obcinent,
quae omnia ex dictis perspicua (uInC;
immo neminem hactenus inveni,
Pexrer laudacum supra Auchorem,
qui fixos illos secundum Cingula
Hori
Zom. IV.

## Folio 98 — 779786009:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
518,15
PHYSICE IRACT. VII.
Hlorizonris puncta aspectus. Ma-
oneri concederer: praecerea daco
eriam, de non concelso, quod M2-
ones praedictos aspectus obcincat,
acque aded praetarus effectus in-
erinseca rirturi de inclinarioni rri.
buendus sIC; non tamen lequitur
proprerea rerram esse immobilem,
 fxosillos alpectus habere, quod
2d lummum de aspectibus polo-
rum aligui concedune; nam esto
illi aspectus fixi conveniane Na-
sneti in ordine ad alium Magne-
tem; non tamen terrae conneniune.
quae alium Magnerem non relpi
cic; praecerguam. quod facilene-
habicur, cerram elle Magnerem,
vel Magnerica virrure imbucam,
cum illi omnes effectus Magnerici,
ex quibus nonnulli id eninci con-
cendune, facile explicari possine.
per illa acuum primariaru eAluvia,
de quibus supra actum est: itaque
licer cerram immobilem esse Fatca-
mur, quod nonis quibusdam aegu.
mentis tract. sequenti probareco.
DabiimHE, non Famen ex MagneTO,
ad probandam illius immobilica
cem, ratio vila duci porest.
PRO P. CC.
Explicatur in nostra hypoih. cur.
 quomodo ferrum versie Maene-
tem ferarur: Qux hactenus de Ma-
gnece a nobis dicta lunt, ea Facili.
tace procesterune, qua nelcio an
maior excogicari poltic; iam veco
quae reliqua Cunc, pari ni Fallor
curque in cacenam; ita ve quaeli
bet acus alceri ex parre Tubltee, ve
vides; hoc polito, concrahune le-
Se acus, illo CciliceE moru contran
ctionis, seu reprionis, de quo
supra actum est; ac proindefei-
cum versis Magnerem monetur;
Sc cacenula corpus innarans ad.
duco; poreltne excogirari Facilioe
modus, qui lingulis fere momen.
eis OCCuETIE: CC enim naues, (IC
currus, sc pondera adduci viden-
tur: Ouares, unde sit ille motus;
Relpondeo ab imperu, à quo lci-
licet est omnis motus; led quaeris
vicerius, vnde EiIle IIB PCFIS; R Cl-
pondeo ab ipsis acubus produeis
ve diccum est supra; nemDC VE ex
sranicarione orauium, li lepatata
Tune, Cequitur mocus corumdem
nacuralis, ita prorlus ex grauica-
rione Magnerica (sic un supra
rocani,) lequicur morus naruralis;
rrerque acceleratus; veerque a na-
cura ad tinem proprium obcinen.
dum institurus: QuaeTes, quonio-
do acus le moneane; Respondeo
per concractionem; nempe rnare.
pit in superticie alrerins; Ouares,
ad quid, se moneane;. Relpondeo
vE ex duobus centris Mlaonericis,
vrum faciane, circa quod plures
aCuS ColliganEUE,. RE CONGCTANEUE;
Sic enim acuum rlus sentibilis estz
adde quod rium centrum alcerius
rum impedic; inde enim Ctacim
acuum declinario sequitur, et obli-
qua prossunia; voces tortononas
Felicitare procedene; ec ve ab ilta. adhibeo, Scd illas iam suora expli
propolirione incipiam, qua cerre
intimum locumnon tenec, Facilis
a nobis ratiO dFFCTEUF S. SIE enim
MagneS A, FerrUM DF, acuS M 2.
gnetis explicata, cum aliis, qua
cui, cum primum illas rlurpauii
quis enim non videt, ad praelen-
tiam lagneris, Verlorium Cacim
declinare; igicur quia ex pluribus
cenrris radii directinon lune, sed
terro inlume copulaneur nectum. ralde obliqui, ae proinde luo vlu

## Folio 99 — 779786009:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. I. DE L A PIDIB. F Y MIACHEFE.
e fInC CArENE; IdeO VIAM CeNEruIM
Magnericum cum alio coniungi
debet, re centrum commune AaE,
ex quo radii directi deinde proce-
dane; haec omnia iam supra expo.
TuI; GuaEO RANC EanEum PeF ETaN-
Cennam indico; aliquid Forre Cche-
maris expolcis; sine duo Magneri-
is. 12, Ca C.TI, AC; Scradius directus, id es
Meridianae incubans AE; si hXC
duo Maonerica in hoc Pru mane-
rene, radium ob liguum CmiETeLeHE
Scilicet AHI; si vero CII accedar ad
AC, cacena Ccilicet adductus, Con-
erahentibus se lo acubus, ve dixi
supra, tunc centrum Magneicum
commune het, ex quo radius di-
rectus emirretur, parallelus scili-
CeF AF, cui etiam parallelus crie
axis communis Magnericorum;
Porro haec racio Facit, ve non mo-
do ferrum ad Magnecem, de vicil.
Sim, Sed eria FCPEUI, ad FCFFUII;
Magnes, ad Magnerem Feratui;
lex enim communis est omnibus
Magnericis: Ouares cur poriiis
rnum Magnericum, isic voco
corpus vircure Magnetica instru-
ctum) ad aliud accedat, quam hoc
ad illud: Respondeo cum tancim
alterum libere moveri porest, illud
cancum moneri, eo modo, quo
dixi supra, per contractionem
acuum Ceu cacenx, cuius illa ex-
cremitas immobilis cA, quae Ma-
gnerico immobili adhaeret; sI ve-
eo verumque libere moneri po-
test, verumque eriaM IMOVCTUE,
per eamdem Contractionem cace-
nx, cuius veraque extremitas sIC
mobilis, medium vero, vel pun-
ctum concurtus immobile; (C
dum Mtaones innataE, licet nOca-
bilem corporis e ponderis no-
lem habeae, crahirur camem ab
acu Ferrea perexigna; modo Ma-
oncrica virture instructa sC: di
xi trahitur ab acn, licet renera
non crahatur; Ced eamen perin.
de Cc hrabet, vnde cractionis no-
men deinceps rsurpabo, licee ve-
EA FraCIO MON SIE, respectu Ccili-
cet Magnerici, led aequivalens;
Magneciciinquam, a quo aliud
crahi riderur.
PROP. CCI.
Maenericum vere trahieur, sed
non ab alio Mlagnerico; ad quod
accedit; Probatur lecunda ParS,
quia rnum Magnecicum impe-
tum in alio non producie, nec
mediare, nec immediare, nulla
enim actio, quae ab ipla Cubstan-
cia Magnerici procedar, hic in-
tercedie; id est a Cubstancia lapi-
dis, vel ferri, ve constat ex dictis
supra; immO MagneS A NOn pOI.
Cet producere imperum in Ferio
DE, per lineam DB, nilI A Pet F18. 25)
camdem lineam vlera productam
toneretuE; adde quod cateNE,
vel Funes incercedere deberent,
nec enim A dum IOLCTUE, Eta
here porest DE, nili cum iplo
ita connexum (IE, mediare scili-
cer, vel immediace, ve sine illo
moueri non possic; quae omnis
constane ex doctrina mOruuM;
ergo rnum Magnericum ab alio
proprie non crahieur: Probatur
prima pars, quia Maguericum d
sc ipso non mouetur, nili deor-
Cum; ergo ab alio; igieur ab ip-
SiS acubus Ce se contrahentibus,
Per quam concractionem, M2-
smecicum adducitur; igieur vere
trahieur, cum perinde le habeac,
acque si aliquis exrremitarem ca-
TenE, quae Magnerico immobili
adhaFCE,

## Folio 100 — 779786009:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
c
PF XSL C A. T R A C F. VII.
adhaeree, adduceret; led hrc nuex; crgo smile agie in 
Cune Facilia
DR. O. P. CCTF.
Zinc vera reddicur ratio, cur
tancum in data distancia. Magneri-
cum versus aliud adducatur: In
hoc revera pluriimiim laborar illa
hypochelis, qua puram qualiratem,
admitrie occulca Ccilicer, quancum-
vis aliquo rectamante, qui vule
aeque nocam esse, et perspectam,
ac calorem; nam cum haec quali
ens sic qual adinctar grauiraris
cuiuldam Magneriex, idest co fere
modo MagmeTICUM MOMCAE, quo
VTANITAS MOHCT COrpUS GraUIC, CCF
se non video, cur Magnericum,
in qualiber distanria, ad aliud non
accedac; ACHE COEPHS SFAHC, IH
qualiber distantia, ad cerram mo-
vecur; nempe illa discancia nibil
penicus Facie: Dicos Forre virtu.
tem illam debilem elle, ac nisi ab
alio plurimum incendatur. 3. VE vo.
ean, Iufficiencem non clle, ad
hoc ve. Magnecicum moucat; scd
octendo manifeste hanc relpon
tionem inanem, et nullam peni
tus eAe; quia h. accipiarur Nt2.
oneris opcimi frultum, cui vis
Magnerica xeque incenla intic, 2c.
que maiori, unde lectum, vel
suullu est; cerro (i. praedictum
Frultum in minore diltancia col
locetur, ad maiorem Marnerem
ctarim accedic; id ect ed ferrue,
ab illa rircute, qua inscructum
est, E. camen paulo maioe di-
sanria intercedar, immobilo pror-
lis Tubsistie; licer eadem, qua
prius rireute Magnetica polleat;
Wices Forre a Magnece maiore
mile, praecerca daretur reactio,
cum processu in inAnIEUM; DER
rerea illa rircus incenla, in tru-
Ao illo deinde reanerce, cum
Ec Cubiectum capax, nec illa pen-
deac in conseruari a caula pri-
mo productina; erco quamvis.
longe ac procul amOnCreTuE, ad
Magnerem maiorem Ctacim COn-
nolarer; rides quoc abcurda eo
incommoda; isicur constat in il-
la hypoch. non posse explica-
si, cur in daca dictancia, non.
vero in maiore, Magnericum ad
aliud feratur; quod tamen in
nostra facile explieatur; nam
CHIM CATEHX aCUU QuaMCu-
vis explicararum rniri non pol
Fune, nulla haud dubio cric cra-
cio, nec elle pororit, ve perspi
cuum est; v. 8. sc Magnerieum A.
à quo procedat carena vlque ad LI3
Sic aliud in F, a quo radius emit-
carur vlque ad G; haud dubie
cum extremieas vnius connectii
nonpossie, cum exrremitaco alte-
rius, quid mirum, si tractio non
lequaru: praererea licer praedicta
excremitares Ccle invicem actin-
Sanc, quia camen carena pluIs
2quo explicarxe, Cune debilioress
re constat ex dictis, et dicam adhue.
Paulo post, cerre heri porest, ve
relisteuris Magnerici, quod reue
ia morui reliltie; a vireure adeo.
debili ec intirma luperari non pol
lic; igitur in ea caurum dictantias
Mlagnericum adducitur, in qua
vis adductiua, qua acubus inete
ec morum illum contractionis
exercet, iplius Magnerici relitten.
tiam Cuperac; hinc etiam noltra
hypochetis miritice contirmatue.
rim illam adhue augeri; sed. quae peamiltam difticultarem cam
tacile.

## Folio 101 — 779786009:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
P. 1B. I. DE LAPFDEB. E Z MI AGN E FE, 1OF
facile expedic, quam ego iudico, radii, ab eadem Facie polari diffun-
in qualibec alia hypochesi in(o.
lubilem esse.
PROP. COTTF.
Tirrus a Maenetico diffusa ser-
nat rationem distantiarum permu-
tando: PrO quo, Suppono, ideim Ma-
encricum, nec auctum, nec imminu-
cum, nec alterius accestione magis
instructum, cuius vircus distracta
non sic, Sed vnica, X inceora, in
eodem medio; v. g. ve hoc melius.
ic. 16. incelligatur, SC Magnericum A;
Anc poli L, EI; sic cadius FIF; cum
radium dico, catenam acuuM In-
cellige; diuidatur radius in 4. Par -
tes aequales AIBCDE; hoc polito,
dico, quod vis cadii in C, est ad
vim radii in F, ve distancia FIE, ad
distantiam IL C; idest, vE 2. ad 1.
pari modo, vis in D, est ad rim in
E, VE FIF, ad FID, _C. prOBATUIE
quia quo longior est carena, aCus
libi innicem minus adhaFeNE; erOO
MinOFCM viIn FACIUHE; CONECA VeTO.
quo breuior est carena, plus sibi
invicem adhaerenc; ergo vires TUInE.
re adhaerentia, vel remelius lo-
QUaMUE, VE COnFaCtUS, IIZFA CA quE
demonstrauius in propolic. 1430
137, 136. POFrO quo inores TUINE
contactus, carena eAt longior; et
contra breuior, quo maiores; crg0
quo cacens brenior es, maior ris
ett; quo longior, minor vis est;
ergO vires (UNE vE Catenarum lOn-
duncur rna rice, quaim alia; POIrO
Si Fadii distrahereneur, ve in Cono,
eller alia diffutionis rario; sed pa-
ralleli, Ceu quati paralleli esse Cup-
Ponuneur, vnde racione distractio-
niss vel divaricationis radiorum,
nulla Ac rircuris imminurio, per les
dico per (c, nam aliquando distra-
huncur ratione alicuius exerinse-
ci, re paulo post dicam; Ced per se
Paralleli a directe procedune;igi-
cur Cola vircuris imminurio pecitue
a minori aeuum adtaetione; de
haec à minore contactu, ve cla-
rum est; denique suppolui supra
idem ese Magnericum, nec auctum
RCC IMIIHINBERI, NEC IMTIUEAEUI,
nec alcerius acceltione instructu, uI;
idemque medium, vireucem inte-
STaM, SEC. quorum omnium r2-
riones in lequentibus propolcio
nibus Subnecto.
D R O. P. CCFV.
Si ab una parre Magnericum
erahit, ab altera minus trahit: Dico
Erahie, quia perinde le Habet, in Or-
dinc 2d Cenlus nostros, aegne si
traherer; probacur, lic enim NL2∞-
RetieUIs A, Sic aliud M oneciemm
in F, quod libere moveci possie,
e adduci versus A; si eodem cem-
Pore admoneacur in C, aliud M2-
Gnericum, minOr exICYIEEUS MA-
gnerici A, ad erahendum C, quai
si nullum essec aliud Maoneticum
sicudines permurando; ergo ve in G; in noltra hypochesi Facilé
dillanciae permucando;. nam lonoi.
explicatur; nam cum eoca vis Mag
iudines cacenarum cum distanciis necica in acubus contileat; cer-
eadem Tunc; quid clarius: porro re Ei nullum sic Mlagneticurn
quod de rnacarena, vel radio, di in 6, plures crune acus in ra-
xi, de altera idem dicaeur; lune: dio. Eeu cacena IIF: igicur
enim omnes parallelae, vel quali maior vis erir in eodem radio; int
paraltelae, e cocidem carenx. Ceu quo scilicet aeus spistiores crunein
Cupecd

## Folio 102 — 779786009:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
D Et YSIC A Y R ACT. VII.
suppolica enim eadem radiorum
lonsicudine, rires lune in ratione
Exillicudinum radiorum;nempe co-
Ferriradii Forciores Tunc: Analogiam
habes in fono, immo ex in radiis
luminis; vides quam Facile in nostra
hypochel hic effectus explicerur:
cum camen in alia, qua pucam
qualicarem in Magnere lupponit,
explicari nequeae; quia cum CIE
caula necellaris, cancundem agie
ona vice, per radium HF, a IC.
quam alia; nec virrus radii HIE,
depender rllo modo a rirrureradii
LG; ergo sue lic appolicum N28-
necicum in C, Evenon, idem erie
adius HIE; praelerrim cum nulla
sic, nec esse possit, in hoc calu, re-
Aexio, vel retractio; analogiam
habes in lumine; igitur l pura
qualicas diffunditur a Magnete,
haec difficultas, Caltem meo iudi-
cio, est insolubilis; cum lic caula
necellaria, de verimque, per diffu-
Fosradios necellario; pro viribus
agensiisitur vel ex hoc efectupre-
dicta hypoch. ethcacirer refellitur,
ee nottra mirihice COnfrMATUT.
PROD. CCV.
Si Maenerico mobili, quod prius
trahebatur, alterum e regione ad.
moneatur, minore vi, quam prius,
rrahitur; sic idem Magnecicum
trahens in A; sic aliud in F, quod
erahatur ab A; apponatur aliud
in R; tunc quod est in F, dif.
ticilius, de minore vi adducieue,
versus A; rario est, quia eriam
acus cendune versus R; hinc AE
distractio acuum, ee radiorum;
igicur de virium; nempe pars il.
larum, quae prius Magnecicum L
erahebant, acrracta ctt, de ad-
in R; igicur residuum virium mi-
nus est; quisenim neget, parrem
virium minorem esse toris de in-
ceoris viribus; ergo tunc post hu-
iulmodi distractionem, Magneri-
cum F minore vi crahitur; igieur
diftacilius: vides quam haec lineta-
cilia in noltra hyporh. et quam dif-
Acilia in qualiber alia: Obseruabis
aurem vocari à me Magnericuin
mobile, illud quod rrahicur et 2d-
ducitur, contra vero immobile, il-
lud, versiis quod aliud adducitur.
PROP. CCVT.
Mlagneres ejusdem naturae, et si-
miles, sunt quo ad vireutem, et mo-
les; Dico Maoneces eiuldem natu-
ex, hoc est ciuldem racionis; qui
Ccilicet equali rirture polleane, si
aequales linc; similes eriam dico,
qui lune eodem modo lecti, e la-
uigati, ac. hoc polico, probatur
Prop. Quia collectiones acuum (unE
vemoles, nempe Tub eadem quan-
citace Magnerica, ciuldem Scilicet
cationis, est aequalis acuum colle-
ctio; ergoxequalis vircus; ergo quod
Cuperadditurenticaris, de molis, can-
cumdem Cuperaddic virturis; analo-
giam habes in lucido, non tamen
perfectam icaque li Maones sic du-
plus alterius in mole, est eriam
duplus in virture, _c. in hocnul.
la est difficuleas, modo re dixi,
caerera line paria; nam vidimus
aliquandoingentem Magnerismo.
lem, cum perexigua rirture.
PROD. CCVIL
et Maoneles sunt inaquatbs, sed s-
miles,  ende nala datos
distanciis aequalibus, erunt vtmoles;r.
8. Sic Magnes vuius libea, sic alius
mora alteri rrahendo, quod est duarum libracu, allumantur distan-
Eio
10

## Folio 103 — 779786009:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE LA PIDEB. EY MI A ONEFB. 103
eix equales; virEuTes CrUnE in ra- d ex Parione quantitatum, Peu Ma-
tione -. id eAt vna dapla alceriis,
racio eA; quia, quo maior est vie-
eus Magnetis, radii Cune Epissio.
res, _ denliores, ve sic Loguar; pro-
Peer maiorem acuum copiam, quae
Ecilicet vires metieur; aequi vie-
cures lune ve moles, per ProP. 296.
ioirur Spissieudines, Peu densicares
cadiorum, vemoles; poliris Ccili-
cec distantiis aequalibus; dices ex
hoc lequi, maximum ablurdum;
SIE enim NIBOneS MaIOE A, CuiuS
radins (E FIF, ica ve longiusnon
exCHEFAE; AC iI A CriaM II-
noc, cuius eoralis radius (Ir LIC;
iam alIimacHE distaneia EID; haud
dubie vircus in D, minoris, null2
est; igicur non est ad virturem ma-
ioris In D, VE MIHOE Maones ad
maiorem; quia nulla vircus, ad ali-
quam vircucem, nullam habet pEO-
portionem; Ceneis ablurdum; (en-
tio; Ced peccar antecedens argu-
menei, nam Falum est, radium imi-
noris, esse breniorem radiomaio.
ris; licer enim insensibilis (IE, hoc
tamen non oblae, quin (E; icaque
alsumpro cadio. aquali, corali,
veriulque, v. 8: HIE, vireus ma-
ioris in D, est ad virtucem minoris.
in D, ve maioris moles, ad molem
minoris: Dices minOrem nON CaM
procul luam vim diffundere, ac
maiorem; CenAbiliter, concedo, in-
Senabilicet, negO: EE VeTO CALENA:
adbaerensminori, ciuldem longi-
tudinis esse pocest, cum illa quee
maiori adhaeret; l. vero suppo-
nantur diverlae distancia, ec IBa-
guales Maoneres, led similes, ec
eiuldem nacura, id est virtutis aque
intenlae, non eamen aeque extenta;
Oerte vireS erAnE In PaFIOHC COM
snecicorum; in quo, non est disi-
CulTaS.
PROP. COVTTI.
Trinc dici porest, quandonam sit
tora virrus, media, seu medioeris,
es insima, in eadem scilicet cacena:
Nempe coca eA, cum acus adhae-
rec acui, secundum tocum lacas,
cum enim adhaetiones. Peu vires
adtraetionis, AIRE DE COMCACCUS, VE
supra octentum est, cerre aIOE.
contactus elte non porest, quam
E corum lacus ruius, cocum lacus
alcerius cangae; isicur cunc est co-
ea e inceora rirtus; rbi veco ba-
A5 vnius adhaerer dumeaxae bali al-
cerius, eunc est minima viecus;
quia eR miniInUS COnCaCTUS; si de
mum adhaesio Bac secundum me-
dium lacus, eune est: media vic-
eus; adde quod rna porest cange.
re aliam secundum medium lacus,
de adtuo aliam secundum basin,
v. 8. GIE aCUS AB, quae CanBaECD, F18. 2,.
Secundum. nedium lacas C B; Ca1 -
sic criam BE in Da( B, ve rides;
rnde aliquas modica licecs virturis.
Ac accCBIO.
EROP. CCTX.
Si idem Mtagnericum mobile sit;
cum duplici immobili compararum,
quorum unum sit mains alio, ad-
ducieur à maiore, per radios den-
siores, seu spissiores, quast in prra-
midem desinentes: V. 8. Sic MagnC- Fig. 28.
ticum mobile CD Sic immobile
minus IF; adducic C F, PeF F2-
dios. delinences in pyrainidem
FGC; Cic immobile maius R B; 2d -
dueit CD, per FadioS COeANEeS LALI
preamidem BEC, isitur radii o
Dolita ex permuraca distanciarum,, maiore Magnerico Lune denLiOTES.
2

## Folio 104 — 779786009:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P EI Y SIC E
acmagis conferri, Ccu spisi, quia
Cunc pleres: Dices ergole pene-
EEANE; RCspondeo negando; Pem-
per enim est aliquod sparium in-
termedium; radii aurem magis
Episi hune, cum minus racuira-
tis, scu sparii incermedii relin-
GuUnE.
PROD. CCX.
Mlagnes longius suam vim pro-
ducit, interposita acuferrea, etiam
F18. 26. 2alde lonca: Sic Magnes A, cuius
vircus Censibilis calis sic, ve aliud
Mlaonericum movere in distantia
FTC, non in maiore; InTEEPOMALUI
Ferrum oblonoum TIF, dico quod
movebit Magnericum VL, licer
longius dister, quod tamen, remo-
eo terro oblongo HIE, nullo modo
moveret; ratio ek, quia ferrum
TIE Hc etiam Magneticuns, ac PrO
inde, S adhaereaE Maonetico A,
Aic unum ex duobus; quid mirum
ergo s KL eratratur; quod licet
ab A pliisaquo dister, non eamen
ab F, VE pacet; E vero Ferrum LIF
adAaTCAERL, nON veIO A; TunC
ex illo, de ex Magnerico mobili
sicrnum Magnericum; acque adeo
cum propius accedar ad A, quid
mirum A ab co Censibilicer afficia-
tur: Obfcruabis aurem, ferrum il-
lud oblonoum co aptius esse ad
hunc effectum, quo lubrilius est;
ratio est, quia si craltius est, plu-
res acus secundum crassicudinem
continet, quae alioquin, si Tubci-
lius esser, in longicudinem abirent;
peacerca eam lonsum este Polet,
vt acus immissae canea longirudini
non (uffCCFenE, VE PareE; nec enim
carenae ex acubus contexta, leu
radii in infinicum eunE: POrFO ex
T R A CF. VI1
tas destruieur, quae reuera per (ub.
tilius ferrum, quam per cralius,
longius diftundi non porest; cum
sic medium ciuldem rationis: aE
vero in nottra hypochesi facilé
explicatur, cur acus intra tilum
Ferreum, quali contrahantur, seu
colliganeur, quae in craltiore di-
Aractiores cent: Dices, cur criam
non contrahantur, dum per me-
dium aéra cune Relpondeo per
aera teruari primam balum pyra-
midis; cum rero perterrum Cubri-
le feruntur, concrahirur pyramis;
ergo lonsius producirur; Ced ve
hoc melius concipias, aliquid sche.
maris adiunso; AE Magnes, A, Fa- FiB. 29.
cies polaris BC, Maonericummo.
bile FF, pyramis radiorum BCF;
vides balim prramidis BC; iam
veco sE Alum ferreum DF; crit
Pyramis BCD; inclinane enim ea-
dii; qua deinde in EOcO AIODF,
quancum contraharur, oculis vi-
des; igicur, quidmirum, ( lon-
eius radii producantur; s vero A-
dum ferreum cangar Magnerem A,
in polo C, eo melius; cum inci-
piec rancum radius Magnericus in
Hl; atque adeo proprer proximi-
tacem, quid mirum, E Magneri.
CUm FE aHCIAEUE; (I FameM CED
E FIE sine aequales, miniis afci-
cur Maonericum in E, interpolito
sloCII, quam in D, nullo filo
interpoliro; rario ett, quia in Flo
OII aliqua porrio acuum ma-
net; led haec adeo facilia Cunes
ve diucius in iis haerere, qualt pu-
deat.
Lano fetiterposte atm
hoc effectu eriam pura illa quali. Maenericum debiliorem efficit: Sie
Magnes
104
F Lt. C C X I

## Folio 105 — 779786009:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
LIB. I. DE LA PFDIB. ET MIACHETE.
Els. 7. Magnes A, polus B, Magneticum
mobile O, quod Cine lamina in-
terpolica Facile adducatur; illud
cerce, interpolica MN, non addu-
citur; quamquam eodem modo
adducirue, s qualibet alia, diverla
Ccilicet maceriae, lamina incerii-
ciatur; rario huius effectus mira-
bilis, ex iactis supra principiis per-
spicua est; quia, cum pori laminae
in lonoum eane, id ekt eum versiis
M, cum versus N, cd radiorum
Pars detorguerur; isicurmirum non
est, si Magnericum O minus af.
ciatur, interiecta lamina Ferrea; ini-
nus enim afcituE, a radio non in-
ceoro, quam ab incegio, id est à
parre, quam a coro; quid clarius. 3
neque hic rila propria refractio
est; immo si pura qualitas ellet, non
video, cur radii eodem modo in la-
minam incidentes, in partes oppo.
licasverimqueretringereneus; dein-
de cur porius directi, per Ferri lon-
sicudinem Feraneur, quam per cral-
licudinem; peaeserrim cum portit
accipi longicudo legmenti secun-
dum crasscudinem: praererea (quod
cerre accurace obteruandum cAt)
ferri longicudinem malleo ductam
esse oporret; si enim vel ex cub0
terreo, vel ex (phaera, acum rescin-
das, cirra ductum mallei, illa lon.
sicudo parum apta erit ad vim
Magnericam producendam.
PROP. C. C ZII.
Si verointeriecta lamina. Ma-
neticum i: a admoneas, et extremo
limbo laminae respondeat, aequali licet
cum priore distancia, illud magis a
Mlagnece afficietur, quam si directé
ad polum, ve prius apponatur: Y 8. In
eodem Schemare admoveatur Ma-
onericum oblique in P, magis acti-
TOm. IV.
5
cietur, quam in O: rario est, quia
radii Magnetici, Calcem maiore ex
Parre, versis M e N diffunduncuis
contrahuncurque incra angultias
lamina; ee perinde res se habet.
atque si Alum Ferreum Magnerem
incer ex Magnericum mobileinter-
Ponatur, eo modo, quo supra di-
ctum est, in Prop. 11O. OUaTCS
verum id, quod nunc dico exper-
tus simeRespondeome quidem ex-
percum esse; priulquam tamen ex-
perimenco comprobarem, illud
idem a nie ex iactis principiis de-
ductum Fuise; de vero non raro
accidic, ve ex Armacis principiis,
illos effectus Cenlibiles, quos nun-
quam experrus lum, deducam, qui
deinde, vbi ad experimeneum def-
cendicur, iidem prorlus esse com
periuntur; quod cerre non modi-
Cam principiis auchoritarem, ee cer-
cicudinem conciliac;nec enim con-
ideracio phylica requieie, ve omnes
ac ling. ili effectus nacurales expe-
LIMEIICO PTOBCHEME, ancequaI PrIn-
cipia Phylica iaciantur; quippe ne-
mo id pixstare poller; sed cancum
reguirIt, reca TalTCM exPELIIMeNTA
habeantur, ex quorum coniugacio.
ne, cerra cacui postine hypocheles,
ec ex his, cerra trmari principia.
per quae non modo praedicta expe.
rimenta, Ced innumera eriam alia
quae nunquam obseruara Tunc, 2d
Cuas caulas Phy fICAS FEdUCAREUT.
PROP. CCZIIL.
Si ingens ferri massa, vel pondus.
libere moneri possit, a Maenetico
exienae etiam virimis monebitur: V.
8. Sic cylindrus Ferreus, eriam, (
vis, cenrum librarum, immo ee mil-
le, aqualicer libratus, ad instar ver-
Corii, in prxide; haud dubie admoro
Sed non debexet nisi in exigno pur HSLaGHeTC
tangere sustentaculum, quod posset ex
adamante esse in punctum abeunte

## Folio 106 — 779786009:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
DII PSICR ZR A CF. VII.
Mlaonere perexigua vireuris, A2-
cim adducicur; nempe li vel, cancum
rnciam adducero posse Cursum,
mocu icto Hlorizoncali:, quo scili-
cer corpus non aerollitur, innume.
ras fere rncias adducet, in ca fci
licet proporrione, in gaa corpus,
mocu illo Forizoncali, cui granitas
non relittie, Facilius, quam verricali
Curlum arcollitur, dc vero nihril po-
lcine relstir huic morui, nisi pret.
sio partium; Ced hoc praesentis in-
sicuri non est perrinet enim ad
mechanicas: hrinc heri pollet porta
Terrea, quae Magneris opera claude.
recur; led haec omicro, qua mihi
Frivola videntur, h cum iis compa-
rentur, quae in demonstracionem
eadune; ec. vero cerriltimum eAt,
opera Magneris illa opera heri pol-
se, qua ab ignaca plebe miraculi
Loco habeantur.
PROP: CCZTV.
Si Maenetico immobili, aliusd Ma.
neticum admoneatur, forrior ac ve-
eerior virrus euadit: Ratio cA, quia
in centrum commsune: abCHHL., VE
dixi supra; isiror. Fadios (pisIOres
emiccune; igitaE eE FOFrIOEeS:ANa.
logiam habes in duplici lucidos
hinc A datum Magneticum, acum
Ferream in daca distantia overe
non possit propier debiliorem vie-
rucem;  accedat aliud Magneci-
cum, illico acus. adducicur; quia lci-
licet rirtus veriulque coniungirur,
a coniuneta maior es, de resecior:
igicur Magnerici mobilis relisten
Diam LuperaE.:
PR OP: CCXV.
Aadem vis: est Magnerici immon
experientia; ratio est, quia acus in.
omnem partem eune, de explican.
cur, ve parce; igicur eadem vi Ma-
gneticum mobile adducuntie re-
ro, ve hoc obicer moncam, licet
acus Magneriex ad cumdem tinem
spectent, Scilicer ve sine locorum
indices, cam camen mediorum ler-
vant Ceriem, ve unum praeterane;
aliud postxonane; unde licer per
Polares mundi aspectus, ad praedi-
ctum Ainem cendane; aspectus ta-
men Magnericos, polaribus pra
ferunt; hinc a Vertorium debirum.
aspectum obrineat, ac linex Meri
dianae incumbat, hoc tamen non
Facie, quin aspectum illum Fugiae,
E Magnericum adironeatur, vEnO-
uum aspectum.  im ordine ad Na
gmerici polos aequitaE; erBO Pra
Fert aspectum ad polos Magnericis
alpectui ad polos Mundi; cacio clt.
quia aspectus ad polos Magnetici
cendic. ad ruionem duorum n1a.
gmericorum, rescilicee duo centta.
in onum abeane, quarnionecen-
crorum Cuppolcas primo carim 2(-
Pectui romule illud Magnericum le
relticuit.
DROP. CC Z.V 1.
Polus Australis nous Manetiei
sequitur Borealem alcerins: Experien-:
tia vulgaris elticacio verdin noltra:
hypoch. perspicua; nempeacus pri
MaFix ita coniungi debCHE, VE Cx.
tremicas Borealis. vnius adhaereae
Aultrali alrerius, ve supra demon.
Aracum eR, maniiee in prOP. 132.
Scd a poio Australi etagnericis
erumpuntacus, pracunce exrreii
eace Rusrali; e ex Doreali proce.
dunc, pracunce exrremitace Borea.
bilis, qua umqne facies illins ad Ma - li; IgIEUE IEA CONCUEFUHE, VEBOTCR=
nericum mobile: obiertetur Pars. lis rnius occurear Australi alterius;
igitHE

## Folio 107 — 779786009:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L1B. I. DE LAPIDEB. ET AIACNEFE. 1
igicur polus Australis aftixitur po- bari non porestinulla enim aqua-
lo Boreali, in Magnericis, VE PaLeE
ex terminis..
PR. O P. CC ZVII.
Polus Borealis onius Magnerici
fucit Borealem alterins; PFobaeuE,
quia exrremitas Borealis acuum
fugir Borealem, Per Prop. 1.33. Eiue
per le, live per accidens, hoc enim
adrem praesencem nihil Facie; igi-
cur cum polus Borcalis Magnerici
in cam parrem Feratur, in quam
fereur acus, praecunce extremicate
Borcali;icem que polus Aultralis, de
contra inde polus Borealis Magne-
cicirecedat, vnde exrremmicas Borca-
lis acus recedir; quid mirum, (2. P0-
lus Borealis rnius Magnerici, al-
cerius polum Borealem Fugiats
icemque Australis, Australem; e
licee hoc aliqui quali miraciili lo-
cohabeane, re scilicer poli similes
sinc inimici, dissimiles vero amici;
illud tamen eam clare ex nostris
principiis sequicur, rerem alirer he-
rinon polle, manifectum (IF.
PROP. CCZVIII.
Magnericum, per corpora eriam
densissima, suos radios diffundit: DC
se quod sc, manifestum est; licee
enim accipiantur corpora denlilli-
ma, ve Plumbum, Meccurius, AU-
rUIM; _ INFCEPOMANEUE InCeF duo
Maonerica, non prohibent, quin
rnum agac in aliud; rario cst, quia
per poros eriam perexiguos aCus
primaria eraiici pollune; aurCalce,
s corpus incerpolicum sic ligui-
dum. Pua Cubrilicare illud Facile di-
vidune, acque permeane; verum
vero aeque Facile per medium den-
Tum, ac per rarum Cuos radios Ma-
licas perfecta lub sensus cadic; au-
sim tamen dicere, si aliquod dilcri-
inen est, cam modicum elle, ve
Tensu percipi non polc; _c vero
licee in corpore denlo pori mino-
TeS ARE, FregUenLIOReS FAIeM FUNE
Tob eadem scilicet excentionis, vel
quancicaris mentura; unde licee
corporis denlicas muleas acus pro-
hibeat, ne cran(eanE, POrOruM FA-
men Frequens e conterra Cylua
acuum radios, aliquo modo con-
erahie, ac proinde regeriores eff-
cic; vndernum aliud compentat;
parrium Ccilicet Frequentia poro-
rum frequencium; sc vierum con-
nexum, licer mulcos radios lumi-
nis incereludar, quia camen craie-
Ct0s colligir, inde regeriores cua-
dunc; de iaccuram luerum compen-
TaC: pOrro ex hoc manifestum ar-
sumentum educitur, quod Falsca-
cem illius sencentiae demonstrat,
quae rircurem Magnericam in purae
qualicare constiruic; nempe omnis
qualicas, cirra Fractionem, per me-
dium densius radios diffundens,
Tuam Sphaeram actiuitaris contra-
hic, re demonstrani, ni FaIIOE.
tract. 4. de stat. corp. l. 2. 5 3. Tu
videtis, nam hic non repeco; igi-
tur plus oset, ad distanciam v. 8.
vnius palmi, in medio rarO, quam
ad camdem, in medio den(o, idque
valde sensibilicer, re pacee in lumi-
ne; igicur cum ad eamdem distan-
tiam, per medium dentu, eE PeF
medium carum, vircas Maoneci-
ca aeque facile, ec cum eodem
oradu incensionis diffundatur; he
LI CCFEE nOn pOreK, ve in puca
qualicare diffundatur; unde vides
eodem me argumento, contra ad-
Enes diftundar, equidem sensu pro. verlarios pugnare, quo nonnemo
illorum

## Folio 108 — 779786009:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PAXSICA LRaCL. rtL.
illorum aduesus meam sencenriam
pugnauie.
P ROP. CCXIZ.
Magnes ferrum procul posiium
difficilius adducit, quam proximum:
Ratio eAt., quia rirrus decrescie
in ex proportione, in qua distan-
tia crelcie, per pEop: 203. Fed II:
nor vircus minus porest; IgIEur,
quando mitror ele vietus Maone.
rica, ferrum difficilius adducie;
acqui in maiori distancia, minor
est; igicur ferrum magis dictans
difficilius adducie, quam. E ini-
nus dictaret; sed hoc perspicuum
est; icem maius ferei pondus disti-
cilius, quam minus; quia maius
Pondus morui magis relistie; icem
quod minus libere moneri porelt,
difficilius adducie; Porro vix. po
celt excogitari, quod Facilius mo-
veri possic, quam funependulum;
quod enim libratur, Fulero inni-
xum, adinstar Voxlorii, s Forre in-
sens moles luc, mulcam parrium
Presionem Cuo pondereFacie, ex
qua non modica sequieur relisten
cia; adde si vis affrictum parcium,
nec enim corpus unquam adeo
laere est, quin paFECS exEanteS nOM
nihil aEperiratis cRiciant.
PBOP. CC ZZ
Aeds ferrea; perexigna virtute
Maereric d instructa, Maenum Ma
enerem: innatans humido erahit:
Ouia. Facile moveri pocest, idque
quoquorersum; cum dixi erataie,
caue, incelligas veram tractionem;
non enim proprie erahieur ab acu
Ted acus a manu ducitur, de simul
cum acu Magnes, cui acus adhae
rec; led de adtaetione paulo post
28a12d0.
PROD. CCZ X l.
Faplicatur, cur onum Magneti
cum tam arcté adhaereat alteri; V. 8.
Ferrum Magneti; adhaelionem hane
aliqui coicionem vocint; alij, unio-
nem Magnericam; quidquid sic, de
nomine parum laborandum, modo:
res incolligatur; vidicti aliquandos
ni Fallor, Ferrum adhaerens Magne.
ti, non obltance propria grauitaces
quae tunc. rircuci MagnetiCR ce
dic; porro. rario huius adtaesionis
exiactis supra priucipiis Facillime
explicatur; rbi enim per: contra-
ctionis morum, acus primaria, ex
quibus cacenx, leu radis. Magnetin
ci constane. Magnericum nobile
adduxerune; ex iunxerure immobi
li, TANC Cx Vtroque centrum com
Wune HE, Cx. quo radii huc. e illuC
procedune, explicaris scilicet ca-
tenis, priore motu contractis; vn-
de hic, re acubus illis, quali coridem
clauis, vna superticiee alteri altua-
tur, & quali conglurinetur; quod
Fere lub oculos poni porest, cirra
omne rariocinium; FinF enim deo
Maonerica AB, Sccomillura verin(- Fig. 20
que CD, vides claniculos, vel acuS,
qua verumque connectunt, a veco
clauorum Analogia ad em istam
non parum Facic; ve enim clauus
veramque cabulam ligneam pener
erans, non inde Facile cducieurm
propres parrium prestionem e con-
lequencer, cum non minus disficilé
tabula d clauo liberetur, quam cla-
uus ex tabula edueacur; hinc Ats.
quod segmenta claui hinc inde.
verique cabulae adhaerene, e conse
quencer rna cabula alteri adhaerets
idque arctisme, liplures cloui lurubs
Pari modo, acns Magnericae veriult
que Magnerici poros TubeunE, TaNS
91 a122. 
0d

## Folio 109 — 779786009:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
b18. 20
P. IB. I. DE LA PFDIB. ET MIAONET B. 109
quam claui; cu hoc tamen difcrimi-
ne. quod clauus inceriori foraminis
superticiei adhaeTCE, PEOPFCE PEX-
dictam preltionem; aCuS VeTO Na-
gnetica non adhaerene, per vilam
prectionem inceriori poro, led si-
bi innicem adharene, eo arctius
quo secundum maiorem porrio.
nem lacerum Cc tangnnE, ve supra
demonstrani; ende, ni Fallor in.
celligis, cur rnum Magnericum
alceri adhaereat; aliquid Force (ub.
tilius excoritabis; non tamen, ve
puro; vel Facilius, vel simplicius;
080 lane hane adhaesionis Magne-
ticae racionem optime capio, im-
mo de culticus capier; ac ne inge.
nii hebecudinem Forre dillimuler,
puram illam gnalirem vniciuam
caperenon pollum; nec forre it.
lam quilquam capiec, qui rem hanc,
non verborum eancum e vocum
Conis, Peu ludibriis, sed accurata
rerum discussione. ac libero exa-
mine merietur; facile elt, omnia
in puras qualicares reterre; de (I
QuaFaI a FC; CHIE EAI RECtC FCE-
rum Magneti adhaereat, Facile LC-
Pones, vircurem Magnericam vni-
ciuam esse; e hoc dicto, mihri Fa.
ctum esse Paris existimas, Scd CrraS
aniceni; si nihil aliud addas, ni
hil prorlus doces, quod ancenel
cirem; debes igirur rlera oitender
rC, e explicare modum illum, 1a
tionem illam, qua vrieiua illa qua
licas FeTEUBI CUII NIaGVeTE CON-
rectir; de reuera si re ipsum iudi-
ces, e omissis vocibus cuam nen-
PROP. CCZXII.
Perrum, quod adheret Mlaeneri.
tocum suum pondus retinet: V. 9. GIF
Maones vnius libex, cui Ferrum
adhaereat eiuldem ponderis, ( hoc
torum appendas, dum Pcilicee Fer-
rum Magncci adhaeree, duas libeas
reperica; probatur proposirio,
quia perinde se habec ferrum 2d-
haerens Mlapneri, atque (I CAFENU.
lis, vel clavis iph attixum cNCE, vE.
pacet ex diccis; led li troc cllet. Fer-
cum eocum Cuum pondus Cervaret,
igitur _ eorum Ceruar, cum M15.
Beci adhacer: Hlinc criam, weo
indicio, oprimum aegumentum
dacirur, concra puram illam M19-
necicam qualicarem; Ei. enim M2g-
nes producie in ferro qualicatem,
quae terrum ips Magneri aftigaF,
Cine per imperum, liuc alio quoris
modo, haud dubie ferrum fustine-
cur per rim, illi a magnere impret.
Cam; nempe illa eadem qualicas,
dux illud Curtum acrollic:, versis.
Magnecera, contranilum propria
gravicacionis, illud criam fusti-
nec Mlagneci attixum, n0. deorsum
 Proorio pondere FerAEUE; CrgO
cocam illius gcavirationis vim ec.
nisum. Puperac s erco dum appendi-
tuc corum. illud s: id est MtagHCS.
cui ferrum adhaerec, nullum ferri
pondus sentitur; quod Catmen ex-
PerimenTO LePUgNAE: Dices; idem:
aroumeneum Aeri posse conera il-
lum, qui cum equo rehatur, quod-
liber pondus humeris Pustinet; qua:
cem Perio contulas, nec eriam ribis. Et vero. Equus corum pondus non:
dicto illo, factum cse Paris com-. Ferac: Relpondeo pondus illud con
DeFI6S...
tam Cuam vim exerere; vel in him-
IDCFOS; vel iM MAIAIM FCTOMCIS, AC:
Tustinencis; nec vilans in co vims
este qua Curlum inclinet; et haee
d
3
inttam

## Folio 110 — 779786009:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
instancia in mca hyporhesi, oprimé
rem explicac; nam fcrrum pecinde
Ce haber, atque l cacenis, Cou Funi-
culis sensibilibus Magneri alligarum
_ adnexum elser; ac. Polo contactu
interpolico, line carenis de funiculis,
vel quopium glurine, Ferrum iea 2d
haerere Magneti, ve vim proprii pon
deris quali nelciens, vel non Cen-
tiens, libracum in sére lustincat. Ce-
Teihoc cerre incelligi non porest, (.
ne vi mociua, vel preltiuo, quae ni-
Tum illum concrarium luperer; quod
eriam heri nequies nili toca vis illius
gravicarionis penitus expungaturi
c00 talrem rem hanc alicer concipe-
re non possum: igirur cum tota vis
Ponderis manear, inde recte conclu-
do, puram illam gualicarem inanem
este.
PROP. CCZZITI.
Dum libratur Maenes vel appon-
ditur, potest senciri pondus ferri, quod
nondum Magneti adharet: Proba-
cur, quia ioro illo cempore, quo ter-
rum adducitur Tursum, et quo non-
dum Magneri adharec, appenlo M2-
gnere, tocum eriam Ferri pondus su-
tinetur, acque lencitur; nempe quo
ad hunc effectum, terrum, dum
aecollitur, ee 2b acubuS FAPITHE, VeF-
sus Mlagnecicum immobile, perin-
de Ce habet, acque h iam iph Mag.
neri adhaererer; lc pondus quoad
gravirarionis effectum perinde le
habet, Cue lanci libea impolicum
lie Cine Funiculis ex lance pendeati
est aurem pro terro, quod Curtum
versus Maenerem addcicur, cadem
rario; tunc enim Caltincrur ab illis
caremulis, ex acubus contexris, ve
porest rario conera puram illam quad
lirarem de qua supra, ve conlideranei
porebit; eaque pocencissima; si enim
Frustum Ferri adhaereat Magneci, me-
diate, interpolica Ccilicet Tubcili la-
mina lignea, v. 8. licet hxc canculum.
remoneamr a Mlagnece, non caineI
cadic, sed quali ab iplo Frusto FCF-
ri versus Magnerem pellitur; eunc
aurem cocu pondus. non modo
Magneris appensi, vorum eriam
lamina ec frulti ferrei Peneirur.
PROP. CCX ZIV.
Maius pondus ferri Maenes sa
stinet, si adhareat faciei polari, sal-
tem per se: Parer experiencia, quam
omnes propriis experimenris com-
probare pollune; rario est manite-
cta, quiz acus ex Facie polari proco
dune perpendiculares, de ad angulos
rectos, cum ipla Facie, VEDATCT; EX
lacere vero parallelo axi; oblique
tancum crumpune, auc cerre ab iplis
Dolis co declinane; ac proinde val-
de minuicur virrus; cum aliqua ab
ipla vieruris radice distanria Cuppo-
naruridixi perle, quia poreltica col-
ligi veriusque poli rirrus, ( Magnes
armacus lic, re lonse plus ponderis.
Mlagnes lustincat, (i Ferru admouca-
tur, vel adhaereac in Facie lacerali pa-
tallela axis de quo infrasisicur per se
maior vis polis inelt.
PR OP. CCXZV.
Vis adhasionis ponderari, vel ap.
pendi potest; Idque duobus modisi
primus est, ( Ferro, quod Magne.
ei admorum ek, adharocque, se
ab iplo luttinerur, cancum pondus
attigarur, quancum necellarium est,
constac ex dictissupra, quarum im ve ab iplo mlagnere leparerur; le-
mobilis exrremicas in Mignerico cundus cs, (i Magnes in alcera lan-
immobiliharet: ex hoc eriam duci ce liborae Dolitus lic ad aequipon.
dium.
PEL XSICA PEACT. VII

## Folio 111 — 779786009:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
LIB. I. DE L APIDIB. E Y MI AOHE PE II
dium, ac deinde ferrum immobi. B K in plano Maenecis Facile; cum
le deortum (Ic, cui adMOVCAEUE: (I
enim in alcera. librae lanee, taneum
pondecis collocetur, quancum ne-
celsarium cA, re Magnes ferro ad.
hiaerenei eripiatur, habebitur inten-
cum, Ced haec lone Facilia.
PROP. CC X XVI.
Ferrum Mlagneri adhaerens, fa-
cilius ab eo separatur, si adducacur
per ipsam tangentem, quam per li-
neam cadentem perpendiculariter in
illam faciem, in qua sit contactus;
18. 21. Y. 8. Sic Magnes A, CC Ferrum ad-
haereHS D F s. B adduCATDE per li-
neam DF, difficilius amonebieur,
quam s adduCaTUE per DFs cariO CR,
quia cum in hoc mocu vlcimo, ab
omnibus seortim aeubus nOn avel.
lacur, sed rancion ab aliquibus, qui-
bus succedone alia, quid mirum
EFacilius carum. resistenria Cupere.
tur; nempe ea Facilius CuperAEUIE,
quae entim de succesiue lubigitur,
quam illa, qua eora Cmul impue.
natUE; pari modo, (i CIECA PUNCTUM
Ivercatur Ferrun, acque ica attol-
latur, Facilius adduciturs gnia om-
nes partes batis D l inaquali mo-
cu divellumur; hioc est minorelem
per, ee minore versits. l’ccnrrum
mous immobile; igicur Facilius
semper, e Facilius; hinc criam Fa-
eile ferrum illud avelles, E tancu.
lum incorqueas; propeer camdem
rationem: denique (i pondus ap-.
quia circa B moveri porest adin-
Aar vectis, inclinaro Ccilicet exrre-
mo C deorsum; cum quia longitu-
do CB ad rarionem rectis pluri-
mum Facie.
PROP. CCXXVII.
Dud maior erit ferri es Magne:
eis contactus, maior erit adhaesio-
nis vis; v. 8. ( clavis adhaereac Se-
cundum cocam longicudinem, vel
Faciei polari, vel laceri Magnecis-
arctius adhaerebie, quam (I exere-
Miras contum adhaererer; idem di-
code acu, et de omni alio Ferro
oblongo; racio eAt, quia (IC 1M a-
ior est applicatio, de plures acuS.
copulancur; de quali coridem cla-
ui verumque Nlignericum conne-
annes hine facies: polaris, 
plana CF maius pondus Curti-
nebic, quaim (I COnDeKA CE, PEO-
pter praetacam rarionem, Ccilicer ci
cea vilaim aEMaTUTaM, de qua pau-
Id post dicturus Cun: idem dico de-
lacere Magnecis..
PROD. COXXVITIS.
Ea his facilo explicari potest;
cur Versorium Maguericum aliud
Ntagnericum sequatur, vel fuoiats
Rem hano. aliquoc nomeris d: s ie-
30 3 ne propoliciones: tnulssiils
cem; quam etiam vermetii
oculos ponam; Magnerem dc
pendas in E, quod Ferrum adducae. beo cubieum A.N, c11~S
deortum, Facile cognosces adhae-
Borealis Ae: G3 S lacus Orriiu
Gonis rim, quae longe maior erirs. Sic eriam Verlorium, Cuis e
guam ( Facies polaris sir FIB; ec: mitas X affricta. Fverie 
adhaerear ferrum in BB, Ilorizon- lum 6.
si parallelum, nam fetrum GB12.
P. Fxeremitas Z Ceg. i
edle auellieur, cum quia rexie balis AB ; guia ACUS COMUEsL
et

## Folio 112 — 779786009:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P HYSICE IRACT. VII.
De Z erie extremitas Ausralis;
sed extremicas Australis acuum
cu Borcalibus optime conveniunt;
Fugiet vero oppolicam. Faciem ip(i
AB, Propter oppolitam rarionetm;
nec enim acus hoc modo conue.
niune, quia excremicas Australis
non. coic cum Australi.
2. Extremitas Vexlorii Borealis
id est oppolica Z, fugiee Faciem
AB; nam Borcalis Fugit Borealems
SegLCEuE verO OppOltam ip( AB,
propter camdem rationem de qua
supra.
3. Sicum culpide oladioliran-
5as polum C, _ deimle enspidem
illam exeremicati X admoveas; hXC
illico tuoier, nec enitm RuATalis
extremitas, cum Australi conue-
nic, led cum Boreali; hinc si cam
dem cuspidem admoucas exeremi-
rati Boreali rerlorii, Oppoliex lci-
licet ip( X, Rarim illam adduceE,
quia Borealis seguitur Australem,
cum qua bene convenic: hinC ex.
tremitares limiles, id est eiu(dem
sppellarionis Cune inimicae, amicx
vero dissimiles.
4. Si praedictum gladiolum du-
Cas lupra Faciem AB, PIXCunrC CuII-
Pide, ica re v. 8. gladioli longieu.
do incuber in luo moru ip( PV,
vel R5, nam perinde ck, hinc 9la-
diolus tavgat, lue non cansat,
praedicta culpis adducet extremi-
carem Z3 quia cuspis Ac Borealis,
cum exrremieas ipsi oppolica vlci-
ino loco aftecta, vel aHlaTA CIE viE-
cure Magnerica; si vero reducas
oladiolum eadlem via, lublequen-
ce cuspide; culpidem Fugiet extre-
initas X; giia Cst AuCEralIS; A a1 -
tem ducas ee reducis oladiolum
in facie Magneris oppolica ipsi
ductum, cuspidem Fugiet X, 8e
Post reductum, lequerui.
5. Si ducas oladiolum à polo ad
polum, r. 8. Lupra lacus orriuum
VM, praecunce culpide; Z cuspi-
demfrgier, quia erie Australis; sI
aurem lupra camdem VMt gladio-
lum reducas, lublequente culpide.
parimodo culpis erie AuAtralis, ac
proinde illam Fugiet Z.
6. Si Ferrum oblongum adino-
BCaEHE ipE PY, vel RS, in Facie
polari, Magneri adhaerebic; nam
ipti perinde est, cuicumque cam-
dem linea ciuldem plani polaris
incumbat; nec vila ratio ck, CUF
secundum unam lincam pocius
quam secundum aliam componi,
leu collocari postuler; li vero ad-
moneatur plano lacerali v. 9. Or-
eiuo CN, consister cantum in VH
de si per rim adrioneacui iph RL.
idest Equatori Magneris, sacim
se reducet in licum priorem VM;
ratio est, quia acus primarix quan-
tum heri porest, ani Magnetis pa
rallela elle debene; quid clarius:
hinc in RL minima est vis adhae-
honis; cur enim polus Borcalis
C, in R porius, quam in P. 29c-
ret; idem dico de polo auctrali
oxpoliro ipsi 6; quando verd cs
in VM, cunc polus 6 agic in ex-
cremitatem V, _ polus oppolicus
in extremicarem M; igitur Arma
est adhaesio.
7. Non est omicrendum, quod
Cape obleruaui, Ccilicce exiguam
acum iph VMI applicatans, dE can-
culum promocim versis V, ita VE
extremitas illius exrer supra faciem
Polarem AB, Sponte lua retrongi,
versus MI; rario est, quia acus pro-
Auentes ex C, qua Lubeune, Per
AB, concrarium accidet; nam post excremirarem illam extancem, illam
repelluME,
21Z

## Folio 113 — 779786009:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
LIB. I. DE L APFDIB. EF NIA ONEFE.
repellune; ve Scilicer Facilius in Cu-
perhcie illa polari repane: Obser-
vabis aucem acum perexignam re-
quiri ad praedictum eAectum; vi-
de alia racio duci porest, quia sci.
licet exrremitas oppolira. cum pro-
pius accodic ad Faciem AB, guam
par SE, repellitur; ne Ccilicet acus
procedentes à G, in illam (ubCANE,
Praecunre extremicare Boreali, quod
aliae non pariuneur, cum lubeane
praecunte extremirare Australi;
vides pugnam: ex his innume-
ra propemodum alia Facile incel-
11gC8.
PROD. CCZXIX.
Si eorum pondus sit ferreum, ma-
ius a Magnere sustincbitur, quam
si cum ferro, alia materia hetero-
senea admiata sit: Ratio cA, quia
alia maceria motu cantum per ac-
cidens adducieur, et Magneci aAi.
sicur; nec enim illam immediacé
acus primaria abripiune, sed me.
diace; hoc est ferrum illae imme-
diare crahime, quia Ferro inFunE;
e cum Ferrum 2aduci non poltE,
nili sumul alia maceria, qua cum
iplo coniuncta CA, addUCATUIE, CeF.
te ex communi moruum dociina
Torum Binul virture Maonecica ad-
ducitur; Ferrum quidem, per lc;
alia vero materia, per accidens.;
Obseruabis aurem duo, primum,
est, si ferrum sic continuum, Fa-
cilius Cultineri, quam si in plura
Frulta diuitum (IE, VE PaLCE exPC.
riencia, de qua infra dicam, cum
deMaonere armato, de racionem
illius atteram; alcerum elt, ex hoc
etiam argumentum duci, contra
illam puram qualitatem Magne.
cicam, de quo eriam infra, cum
de MAONCTIS AEIIACUTA.
Tom. IV.
PROP. CC Z Z. X
Mlaones, cujus facies polares
secant axem ad angulos rectos, for-
rior est, quam si oblique in axem
Cadant; v. 3. sIE MAGHCS AE, CH. FIB. 23
ius Facies polares sinc AB, DF,
axis FI G FOTTIOT e regeriOE cM,
quam li praedicta Facies oblique in
axem caderene; suppono enim ca-
derc in illas axem perpendiculari-
TeF; ratio eAt, quia in camdem (a-
perticiem Ferri admori plano pola-
ri AB, acus magis collecta, et mi-
nus distracta cadune, ab ipl0 pla-
10, quam si admoneretur plano
obliguo AI; quod aurem acus (IME
nagis collecta, vel Cx CO PATCE
quod magis collecta ene non pol-
linc; quam cum perpendicularicee
ex aliquo plano procedune, vel in
aliquod incidune; iam rem ictam
actigimus, cum de diffusione lumi-
nis; Ei enim v. 8. omnes radii, qui
Secane AB, ad angulos rectos ca- Figin
dane in AC, haud dubie maiora
Ccomenca relinquune incacta, in
AC, quam in AB, et patee; vnde
in AB lumen cA incen(IuS, XrC-
missius in AC, ve perspicumm cMt:
idem dici deber de radiis Magne-
cicis; qui in segmenco plani obli-
qui rariores crune, de (piltiores.
vel densiores in alio Cegmenco
aequali, plani directi; analosia
luminis rem iltam clarissimam red-
dic: icaque re Magnes oprimus (II
debet ica secari, ve in C ubum FOr-
mecur, ira re axis Mlagnericus idem
lic cum axe C ubi.
PRO P. CC La LL L L0
Tinc aerralio sesnento. laenes
vecetior aliquando redditur: Sie
enim MIaoNeS CuM FOrMA KhOIm-
ut hoc saccedere possit
oporretet magnetem constare ex duobudOidi
qui sibi obstent; sed mirum qui tunc alter
alterum non dest ruxerit
dub.

## Folio 114 — 779786009:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
2. F.A
PE ZStCA TRAOT. VYI.
sis. 23. boidis CF; lintque poli non pro- logiam perEectam habes in relser
cut a C, F; dc 2ris sIc parallelus
FB, relccetur ex Magnere, Fru-
Scum C AB, ita vE axis caddE Per-
pendiculariter in Faciem polarem
AB; cetre si AB admoveatur, fer
rum arctius adhaerebic, quam prius
iph CB adhaererer; nempe radii
Cune masis rniri, per pCOP. 230.
ee conlequenter maiore vi pollent
hinc non ett, quod aliqui effectum
hunc ica exrollane, re miraculi
Loco habeane, cum camen ex com.
munibus principiis deduCaeur.
PBOP, CCKKAII
Non minus à latere orrivo, 0: e.
sustinet pondus, quam à facie pola-
ri: Experientia cerrilma est, mo-
do scilicer terrum admorum, sic
parallelum axi Magnerico; v. 8
Eic Magnes AN, Facies polaris AB,
orriua CNI, non minus adiaerebit
Ferrum in V. M, quam in VP; ea
tio est, quia 2cus ab veraque Facie.
volari procedentes, per veranque
Ferri admori exeremitarem Cubeuhe
Frequentes, e agmine denso; quid
mirum ergo. li ferrum arcté afA
sant, perinde acqueillae, qux fer-
cum applicarum in VP CubEUME.
PROP, CCXXXIII.
Facies Maonerica polita  lavi-
saca apiior est ad hoc ut ferrum
ipsi arctius aspeatur: Experienria
manifecta et; ratio verO PaTCF,
quia rbi Facies illa laevigata ct,
velius cohaerene pori cumz poris
Ferri admoti, nerove alperitates dc
Talebrae asperx Faciei impediune,
ne POri INTeL. LC COHSLMAME; PPaTE.
ren. varia tr in illis salebris acuum
implicario, e iactura, cum scili-
xione luminis, quod a corpore lae
ui reflectitur, secundum radios
Ordinaros. lecus ab a (peros ee lca-
bro; sic enim acus Magnerice sc-
cundum radios ordinacos à Facie
laenigata procedune; ab aspera ve-
eo secundum perturbacos: hinc
etiam aliquando accidie, ve Md.
enes longe regerior quam ellet
scddererur, per Colam laevigacio
nem: non ramen probe lauisai
porest hic lapis, pronter hece-
Eogeneam materia, quaM COM-
FiBCE.
PR OP. COXXXIV.
Ferrum policum Masneri arctius
adheret; Ratio eadem ett, qua
supra; quia Ccilicer ferrum poli-
tum directiores habet poros, et
secunduum rectam leriem dispoli-
cos; deprimit enim e relecat (a.
lebraslxuigatio; hine superlicies
rnius melius convenic cum Cuper-
Ecie alrerius; aeque adeo pori cum
Poris melius CongrunME; eE aCuS.
aeubus melius adMRLEHE.
PR. OP. CCZZXV.
dinc ferrugo seu rubiso velats
ne Magneri ferrum adhareat: FE
vero aliguando accidir, ve MaGBCS
qui terri nulla rubigine viciari
quindecim librus Puctinebat, vix
Cemilibram Ferri, quod rubiginem.
contraxerar sultinerer; ratio ett,
quia reibigo, quae haud dabié ex
poris expirac, ac in illis concrel-
eir, ica coldem obAruit; ve aCuS,
nec Cabire, nec crumpere raleants
Prarerea rubion ita Cuperficiem.
alporar; ve luperticies Ccabra Ferri.
Magnerica non probe adhercaE,
ce adhelioni non CcruianE; ana. veiam dixi suprs; liine li2 N2-
3. dCt

## Folio 115 — 779786009:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
LIB. I. DE L A PFDTB. B Y MI A ON E YF. 11Z
gnecirix adhaerer, proprer eam- non depender in conservari d cau-
demrarionem; hinc acus, Magne- Pa primo productiua; porro quod
tica rierure pollens, quae rubigi
nem concraxie, Verlorii munere
optime defungitur, quia minus de-
clinac, minus enim ab aliis acubus
exrrinlecis, aliilque Magnecicis
adducieur, proprer racionem pra-
dictam; iIMIO pERTeF a speCtUI, nI-
hil aliud Maonericum praetertinec
enim trahic, nec trahitur; licamen
rubiginem abigas, prior vierus, ci-
eta vilum concactum nouu, Ia-
cim reuinilcie; vnde nos non le
ve argumencum deduximus supra
prop. 38. conrra puram illam qua-
licarem Magneticam.
PROP. CCXXZVI.
Ferrum non procul à Maenete,
quem tamen non tangit, collo-
carum, aliud sustinet, cuius vix
minimam parcem, absente Ma-
mnete, sustineret: V. 8. AC M agHCS
i8. 12. AN, SIE Perrum F, v. 8. prilma
FeTFCUI, NON PEOCAL POSICUIM, NOn
tamen Mlagnerem tangens, haud
dubie Ferrum T Faltinebit Fer-
Tum Z, quod camen si MtagneS
ANremoueacur, non lustinebit;
ratio est, quia d proximo Mlagne-
re, mulca vis acuum in ferrum T
deriuacur, sen eraducieur, qua Fa-
eile Ferrum Z Fustinene; vbi aucem
LeOHCEUE MagneS, praedicX acuS
retrahuntur, ne lcilicet à luo cen-
iro auellantur; ioicur non mirum
CA, SI Forrum Z amplius lustineei
non porest; hinc etiam ducitur
argumentum contra puram illam
qualicarem, cur enim vireus in T
producta lemel; non conteruaLuE
deinde, acque in eo maner, ablenre
Magnere ANI; quandoquidem sub-
jectum capax est, e qualicas illa
dixi de Ferro, de minore Magnere
dici eriam debet.
PROP. CCXXXVII.
Fmus polus per se non habet ma-
iorem vim sustinendi quam alius
Sunc qui pucene in noctris BOrea-
libus regionibus, polum Borca-
lem Maonetis Forriorem esse; alii
contra Australem; Ced neuerum
dici porest, cur enim rnus Forcior
estee, quam alius, cum eadem ris
acuum ab veroque procedac, ve
patet; alioquin si per planu
A quacori parallelum, Magnes sc-
carerur, non minus. Ferri Facies po-
laris Custineret quam anre, quod
EAIEH CXPCTIIMENIO LCPUSNAE, CU-
IAS EACIO CX CO CAHEUM PCTITUE,
quod non modo facies illa polaris,
verum cocum corpus Magnecis ad
praedictum eFectum COnCUEFAE, Cal-
cem per Ce; quod cerre in veca-
que hypocheli, hoc est cum nokra,
cum illa quae puram qualicacen
admictie, verissimum est, vt pa-
rec; dixi per Ce, nam per accidens,
magna pars acuum aliquando 2
Polo ad polum, per medium M2-
gnerem, permeare non porest, pio-
Prer cubioinem, vel hererogenean
materiam admixeam; dixi criam
Supra, quod rnus polus per (C nON
habet maiorem rim, quia per ac
cidens v. 8. Proprer maiorem Fa-
eiem, vel directiorem, vel levio-
rem, ferrum melius rni applicacur,
quam alteri; vnde maiorem vieru-
rem, quamvis per accidens, lequi
neceste cAt.

## Folio 116 — 779786009:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
P. EL Y SL. C _
P. R OP. CCZXZVIII.
Ferrum. Mtagneri ferrum eri.
pit; v. 8. 2cum Ferream ; de re
quod lic, cerriltimum cst; at ve
ro propter quid tr, non ica faci-
le dictu est; nec lcio, verum in
alia hypocheli, quam in nostra hic
effectus ad Cuam caulam reduci.
Polic; icaque. ratio huius effectus.
est, quia radij. rbi ex Magnece in
ferrum Cubenne, concrahuntur, ve
iam dixi Cuipra, in prop. 210. Sed
radii contracti denliores (uInE, er-
8o regeriores, ergo Forriorem C2-
renulam. Faciunc; ergo ferrum fer-
r0 arctius adhaerer, quam Ma-
eneri; accestione scilicer acuum,
quae a Magnero procedune; hinc
quod mirum. est, licer MagneS
acus illas suppedicet, d diftundat,
minorem camen. rlum. illarum ha-
bec, quam ferrum, licet ferrum
illas a Magnere accipiac: Obsei-
nabis camen ferrum illud, quod
Magneci aliud eripit, tanex Cal-
remmolis esse, quae fere adaquer
molem ferri, quod eripie, si enim
longe minus cslee, pradictum ette
ctum non praeltaret.:
PR OF. CCZXZIX.
Ybi Maenes. sustinet ferrum suis
viribus aequale, si vel minimum fer-
ri frustum: Maoneii admaneatur,
ferrum, quod prius suctinebat, starim
avellitur, s cadit: Racio cA, quia
cum ferrum illud, quod lustinet,
sie viribus aequale, cerre (I vel
minimum vircuris Magueci decra-
hacur, vel alio derivetur, ferrum
Praedictum rires Magnericas lupe.
rat; sed rbi aliud Frustum ferri
P R. A CF. VII
Ferro Ceu ponderi applicarae, il.
lud amplius suctinere non pollunt;
hinc rides, ex eodem principio,
probari, minus ferri à Magnere
Erahi, vel adduci, si ab. altera
parce aliud Ferrum, seu Mlagne.
cicum admoucaeur; icemque mi-
nus Iustineri: POrro ex hac prO-
Polirione _ ex Tuperiore, validum
aEoumentum educirur, contra pu-
ram illam qualitarem. 5.. cur enii
vircus priori ferro imprecta in eo.
nomaner; an Forre alio eraduci po.
telt, h. pura qualicas est; quis nel-.
cie, accidens de lubiecto in lub-.
iectum migrare: non poste; quis
etiam non videt, virturem. Magne
ricam Ferro imprellam, d Magnete
iplo, qui eam produxie; non con-
Ceruari; alioquin, ab(ente M2-
gnece, nihil prorlus vircuris in
Ferro remanerer, quod certe expe.
rimentis omnibus repugnat: praere.
red quod spectat ad luperiorem.
prop. quis dicac, rirturem Magneti.
camincenliorem esse in ferro, quam.
in ipso Magnere, qui illam produ-:
xic; si aurem incentior non est;
cur ferrum praevalet 3 cur aliud
Maonericum Magneri cripit: hinci:
vides, quam difticile immo im
possibile Cc, Pradictos effectus
explicare, in illa hypocheli qua pu-
ram qualirarem admitrie; quos
tamen in voltra eanta Facilica-
re explicamus, ve Facilicas ipsa
rei precium deriahere vidcatu3
vnum. qualo illud obiter per-
pen. le, quam Facile explicetur, quo
modo illins raneum virruris pars;
qua ferro adhaerenti prius inerats
I CO FeIARCAE, remOtO. Magne-
ce; nempe Magnes in quo acuum
adimOnCEUE, co pars acuu accur- cemrrum pocistimum est, maximam
Fit.; er 80 quae supersune, priori illacum parrem rerratiir, aliquoe
FaMEM.

## Folio 117 — 779786009:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
LTB. I. DF L APID. ET MIAONETE.
cemen remanencibus in novo illo
cenero, quarum opera, alceri con-
nectatur, G deinCEPS OCCUTTAE.
PROP. CCXL.
Explicatur, cur Magneti arma
eo, et ainne, ferrum arctius adhae.
reat; e quomodo Magnes armari
debeat, ve res melius succedat:
Res iam vulearis est, d Pasi.n ob.
uia, quam illi omnes acciserune, qui
de hac mareris aliquid scciplere; qua-
re de re, quod (ic, perspicuum cA,
propter quid vero. (C, non invenio
demontearum in aliis hypochelibus;
in mea, Facile demonstro: de primo,
ottendo, in quo, hec AEIATUTA M3-.
everis polica Cc; sic Maones cubicus.
si 22: AN; hanc hguram cubicam. vsurpo.
quae ad hunc effectum apcissima clt;
line Facies polares AB, de oppolica
EN; sincque verique taciei probe ad-
mocx duxe lamina, instae crassieudi-
nis, ex puro chalybe, quae de liiaDE.
in duos cubos, eriam ex chalybe pu-
r0, E1, e l, Cincque lamina ioneta
inter se cochleis xreis; cerre (i cubi
ferrei probe laevigaci Ferro applicem
eur, arctissime ferrum adherebit;
ratio est; quia in Ferro concrahum.
cur cadii Magnecici, de cum persecte
laenigari de poliri polsic, pexlerrim (s.
purus chalybs (ic: lonse melus. FI.
Epplicatio; igieur ex duplici capice,
creleic efectus; primo, quia CONETa-.
hincur ee colliouneur eadii; isitvr.
cubos TII eraducaneur; Porro la-
minas ferreas illas mediocris esse
crassicudinis, dixi, ne scilicet B cral.
liores line, mulcam acuum vim con-
Cumant; cochleolas eriam illas non
Ferreas, led xreas esse volo: si enim
ferrex Einc, aliquam criam acuum
Porcionem occupabunE; PrOPICE
camdem rationem vellem cubos FII.
non extare alinuis qua n Pac BF, Ccd:
esse paulo deprclores, laces tamen
_. Pacis exrenTOS; immo (I FOruM
Parallelipipedum HIL: esec conri-
nuum, essec maior vis adhelionis,
quia esset maior applicatio.
PROP. CCXLI.
Tlinc veriusque poli vires eidem
ponderi sustinendo applicari possunt:
V. 9. GC Magnes. A, (IC armaTuTA BC,
admoveatur prilinaci FerreO DF, ex F16 250i
quo pendeat pondus Ps vides verius.
que poli rires collectas in B, C, ci-
dem ponderi F luctinendo, appli-
catas; nih tamen cubiB, C, cum iis
laminis concinui csene, que Facie.
bus polaribus adhaerene, nihil fere
conterrene, ad praedictam adhabo-
nis vims hinc (s prilmaci Ferreo, im-
mediace ipsis cubis adharenti; quos
revera virturis Magnericae Focos vo-
carc pollum, aliud peifina FCTECUM
admoveatur, nullo modo ips adhae-
ret; v. 8, ve reum hanc ob oculos po.
nam; lic Mnones A. Facies polares
B. C. Foci Mt ighetici D. B, prila F18 26.
Focciores sune; secundo, quia melius. Ferreum immediace adhaerens FG, cui
plana ee Cuperhcies applicaneur; igi. admovearur aliud concisuum F. L;
eur acus M renecica veramque aequa hoc illi nunquam adhierobic; rario.
si virence copulane: porconcus illae eA, qia rcus primarixe in illis pa-
in laminas faciebus polaribus aA- rallelipipedis si cractora Cune, di-
2as ics Cubennes ve versiss excremam. Irahumur; nempo illa crassicudo
Deripheriam exCUEEABE propier raL: aliquam diltanriaim dicie; quae no
tionem peaemissam prop. 104. 43. 212. 2. eabiliver vim iracticam, vel poriis
dr2:BC. isicur non misum est, C is. 1 adha dua min rir; pex (essitr cuee
DtaGBE. B. 3

## Folio 118 — 779786009:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
R1S
PE ZSICE TRACT. VII.
Mignes armacus, ve dicam infra, mi- tractiua, nisi forie ferrum proxime
nore vi cractiua polleat; adde quod,
licer Superticies ferei vnius, Cupert.
ciei alcerius contigua HE, Pori FAM EM
non ita conveniume, ve Ginouli Gn-
sulis respondeane; mulei enim mi-
nime inter le congrunne: addo p0.
cissimam huius effectus rationem;
nam maxima pars acuum prilina PC
attigie focis DF; igitur quod reli-
duum est, non Cufticie ad afoen-
dum alcerum Ferrum FIL:; Ccilicee
ip( F C; hinc E prilma F C conci-
nuum esser, cum cubis D, C, hanc
dubie HI ipsi adhaereret, quia sci-
licet aeus non occuparentur in aA.
gendo FC; hinc si valde augusta cA
superlcies primi prismaris, de valde
contracta, secundum primo Facilé
adhaerobic; re videmus heri in acu.
bus, annulis, laminis subcilioribus,
secundum exrremicares adhaerenei.
buS; RINC POFEMEILSIIUIM CONETA DU-
ram illam qualicarem ducieur argII
menrum; E enim qualicas elt, non
video, cur non aque diftundarur in
vrroque prisinare FC, TIL, AVC
onum Ac alceri concinum, sive TAn-
cum conciguum; nempe qualicas il.
la producirur in cota illa malla pon-
deris ferrei, quod Magneri adhaeret;
ergo ram Magnes sustinerer duo pril-
mata concinua, quam contigua,
quod experimento repugnat; igieur
in illa hypocheli praedictus effectus
explicari non pocest, qui facilé in
noltra explicatur: Porro l veriulque
poli vires applicentur, maius pon-
dus a Maonere Costinebitor, quia
plures acus ed contuene ab veroque
Dolo, quam ab vno.
PROP. CCX
APaenes armacus maiore quidem
di adhasiva pollet, minore tamen
admoneatur: Ratio prima paeris
iam supra expolica est, nempe in AE-
mato, radii densiores in Ferrum ca-
done, ex accuracior Ar applicario,
proprer laeuorem terri; secunda pars
probacue, quis cum mulcae acus in
FErEO FEMANCAHE, EaIM PEOCII CATC-
na5. Ceu radiosnon diffundunE; FeE-
eia pars demonstracur, quia radii
SpisOreS A FerEO pEOCedUME, qui Cer-
ce paularim dum per aéra le le ex-
plicane, distrahuneur, non procul
tamen d Ferro, saris conterei, de den-
G Cune, ve mulca vi ceactionis pol-
leane: Guxres, vecum vires verius-
que poli in vno eodemque Foco col.
ligi polsine; Respondeo aftirmando,
idque duobus modis; prino, si duo-
BuS FOCIS DE prilima FC SC Conti-
nuum; cora enim virrus in F C Col.
digieur, ab veroque scilicee polo, aue
cerre s duxe laminae polaribus planis
admocae verlus alcerum lacus ineli-
Bata, vel incurvaca, quali in ne-
dium vnbonem delnerene, cuius
Superhicies paulo larior esse deber, ve
Ecilicee maior sit applicario.
PR OP. CCZL. IIL
Maones armatqso
modo charlam non. qutjela mngne
COrPOYC
B
V. E Charta, ma-
um tubotaubu umariram
iore vi adhuc adhaesina pollet.
quam non armains: De re quod (IE,
manifestis experimeneis comproba-
cum est; proprer quid Cic aurem ex
noaris principiis Facile concludituri
nempe cum acus, Ceu radii ex Mag-
nete armato (pissiores ee densiores
Procedane, in modica illa distantia,
qua scilicer subrilis dIWFaXAE CharEA
Cuperhcies intercipitur, parum (u2
densicaris amierume; ac proinde non
mirum est, (i regeciores sinE; ( 12-
men corpus paule craus interpo-
naCUTO

## Folio 119 — 779786009:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
ect
nMe
etio
Dei, 11
EIB. L. PDE L APEDIB, EY MI A ON B FF. 119
nacue, v. 8. pannus, vel aliud quid
simile, illa vis cerre mulcum remic-
titur, es valde radii distrahuneur; e
cum in ferro non modica vis aCuMm
remaneac, cunc haud dubie MagBCS
aemacus, inceriecto illo corpore, mi-
nore vi adhaeliua pollere dicitur,
quam non armacus; vide hec PiO
policio, ne riciola ettet, celle distin-
oui debuit.
PROP. CCZLIV.
Mlagnes are armacus reddisur de
bilior: Tum quia, in aere, aliquo
modo distrahuneur radii; eum quia
es incerceprum aliquam dictanciam
mecicur, quae haud dubie vim adhae.
huam nocabilicer minaic; dicoadla:
buam, pocius quam eractivam, ad
QUAIM CECIE COEDUS INTErCepIuM Pa.
rum facere videtur, nisi ferrum CIci
nam lamina Ferri incerpolica, re dixi,
vim tractiuam remiccie, secuS aerea,
vel AUIFCA.
PROD. CCXLV.
Duo ferrum diucius Magneri
manet applicarum; maiorem vim
Maeneticam concipit, (3.C. R2.
iio Facilis est; quia plures aens lub.
eune, aeque in eo, tanquam in no.
VO cenErO Cese COMPONONE: Jux-
res, cur omnes acus, quae Ferrum
Mlioneci admorum Pabenne, in eo
deinde non maneane: R espoleo quia
illarum porior parss ubi terrum
AIMBHCEHE, verSHS PriuS ceMEruM ce
ducieur, quod cerce primarium eAt,
EE Primisenium, a quo Tanum PIO
cellerunc, quats prolificacionis gracia,
vel ve fine mecaptiorn lognar, cum
in Forro iam essec aligua vircus in
etroara, hroc cA aliqua vis AevDM
primarineum, illis aliee noux actia-
renE, GMaEU. N DerS, qua(S CAPCA PES
eta marres ;. alm. veso ab ix(o Btae.
nece Catenarum CIAEUIM OperA reCTA.
BIEUE: CQHIXTCS CHE NON OIMMeSTE.
crationeur: Respondeo virique M29-
necico (uam vim inesse, licee ina-
qualem; vnde acus ad Ce irahunes
peoraca virium, in quo meo iudi-
cio non est ditliculeas; unde oprimé
explicatur, in noctra, quod in alia
hypocheli, ne dum incelligi poresti
nempedum virtus Mlaguecica a Ma-
gnece in ferrum craducirur, illa cer-
ce in Magnere non cA; Ccilicer le-
eundum illam parrem, quae inter-
eum traducta cA; vbi vero Fer-
rum amovetur, rerrahuneVE aCUS, dE
vircus Mlagneci restirvitur; quod ca-
men in alia hypochesi explicari
non pocelt, cum accidens non mi-
scet de subiecto in Cabicctum: Q11X-
res, verum vis Mlagneris inde immi-
nvatuE: Respondeoranculum, sed
insensibilicer imminui; eum scilicee
aliguoc acus a Magnece, in ferrum
traduecae, in Ferro deinde remaneanes
ergo Magres illIS PCIMALHIS MANCE;
ereo aliquid viremcis amiccie; illud
tamen est insensibile, ee breui
reparatur, cum mulcas acus suis
radiis quali reribis, in aere Avi-
tantes expisCetuT: Dices, ergo li-
milicer Fereum ancequam cactuns
Cc, illas expiscari pollet: Respon.
deo G Cic in debico Eicu, illud Tem-
per accidere; quia camen radios ta-
ber rarisimos, de brenisssinos, s
cum eadiis ex Mlaspere progressis
COPATEMLIIE, InTAM PeadaMI Ca-
pic: Scd haec sunc Facilia: Dices (i
etaonerem ingens vis ferri Cimul
canonc, Miones mulcam vim acuum:
amierer; Respondeo minus aic-
rece, quam (1 ab. ACu rang2-
tur; quia cum illa massa rion
liibeac poros recte dispolicos,
Ors. BS FCrC 2e1S ad. MIGHCEEI
Ch atsoli 1B EL

## Folio 120 — 779786009:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
D Et YSICA TR AOT. VII.
redeune: Dices sc cylindrus fer- C. alterius; nec D, cuI D; Pet
reus maximi ponderis: ReLpondco
E paulo crassior (c, minus aprum
eHte acuum ilIAEUM CENEFUM; RCC
enim pori malleo in longum du-
cuntur, nisi cylindens subcilior
tic; idem dico de lamina: Dices,
Cc acus lubriliors sed longissima:
Respondeo inde vim Mlagneris
imminui quidem, led parum, quia
acus illa aliquor cancum radios
distractos excipie; cum camen in-
tinici ferc sine alii; adde quod (
plures acus longislimae simul Ma.
oneri applicarentur, aliquid FOrce
vircuris etiam Censibile aMIETCFCE,
quodcam cico reparari non poller:
hinc non elsem aurhoc iis, qui Ma-
snecem intactum conseruare vo.
lunc, ve mulcarum acuum aftrictu
illum probarene; rel illum in acuum
(ylua volutarent; vel in Lcobe
Ferri recondereur; nam euncta hxc
Magneris rires imminuune; sed
de hoc icerum infra; hinc licee
mulca Magnecica Cine simul, vnum
alceri vireurem non cripie, modo
prius illa polleret; hinc neque
raius minori, neque minus ma-
iori nocet, quod camen aliqui per-
peram exiltimarune, modo verum-
que in debito lieu contincatuI.
PROP. COXLVI.
Si Maenes francatur, vel divi-
datur; ducto scilicet per axem pla
no, portiones in priore sien, in gno
priuserant, coniunei non possunt:
18 27. V. 8. Ec Magnes AB, sc axis CD;
diuidatur, ducto plano per axem
CD, eihnc vel Cuspendatur veraque
portio, vel in co HEu COIIOCCFLIE,
in quo libere moveri potIE, CEr-
C unius, cum D alterIOS; Fatio eA,
quia acus primaria ita tantum c0-
pulantur, re exrremicas Borealis
virius achereat Australi alcerius,
X. Fugiae Borealem; hinc si com-
ponatur veraque porcio in coli-
tu, in quo crar prius, Borealis
acuum extremitas recedit a B0-
reali, de Australis ab Aultrali;
hinc illo nila rnam portionem ab
aliaremonene, ita re axes (InE Pa.
Falleli; immo A libere alcera con-
verti possir, illius polus C conner-
cetur ad D; in quo nulla est difsi-
cultas: pari modo, dux acus Ferrexe
quarum exrremitas A cumdem
Magneris polum rerigerune, dum
limul cangune, illum litum PexuanE,
Parallela; hinc si in charca cen(a
collocentur, suppolito Magnere.
ac diverhmode exhibito, modo
erectae, modo lupinae discurrunt,
Pio vario Maonerismocu; rbi ve-
Fd à MaonecE remOvenEuE ParaI.
lelae mmanene, nec rniri poltunt,
nili carim vna ab alia dilcedat.
PROP. CCZLNIL.
Si Maones sphaericus immobilis
sit, cum axe verricali, es alius fu-
nependulus cum axe Vercicali illins
Sguacori admoneaur, idem sem-
per punctum ad Mlaeneiem conver-
tet, ac proinde enum tantum or-
bem Magnes pendutus; in toto alte-
rius anibitu faciet: Ex hoc effectus
nonnemo etiam infert, iI Magne-
ac, non modo illos aspectus elles
qui Cune ad polos, sed eciam illos,
qui lune ad alias mundi partes;
Led hoc iam alias reiccinus; porre
racio huius effectus est, quia cum
eepriorem licum fusier, nec C circa axem Magnetis penduli sic
rnins coniungetur rnquam cum aliqua porrio, quae maiore vi
pollet,
8

## Folio 121 — 779786009:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. 1B. I. DE L A PFDIB. E Y NIAOHF FE, YEY
voller, quam alia, illa hand du- ∞bducarur; hinc virrus Magneris
bie praeualet, et ad Magnerem im-
mobilem lele converrie; hinc in
coro illo ambitu, vuum cautum
circulum Facie, ve luna circa ter-
ram: Hlinc H Magnes, circa alium
immobilem libere noveri posic:
In AEQUAEOTC, VnIM cantuM CIFCU.
lum Facir; in Meridiavo vero duos,
ve patet ex dictis.
PROD. CCZLVTIL.
Magnerica in proprio sim oprimé
consernantur, sine sint aens ferrea,
virente Magnetica instructae, sine
sint Magneres; Racio ett, quia
cum in eo licu mulexe acus priima-
rix accedane, inde virrus, li non
crelcir laltem reparatur, cum Pem-
per aliquid prioris cum halieu auo-
lerihine non raro videmus, acus
ferreas a paucis annis vierure M2-
Gnerica instruetas, quali languere,
prime rircacis immemores; alias ve-
10 post centum annos, adhuc ve-
setas;huius porro dilcriminis alia
rario non est, nil quia ilta pro-
prium leum Cemper obtinene, cum
semper libera sic Vexlorii libracio;
illae vero contra, cum proprium (1-
cum non rerineane, novo lucro, ia-
cturas perennes minimé compen.
Canc: Ouares, cur in purpura Ma-
ones melius Con(CTHCEUE; Relpon
deo hoc pro. cerro a quibuldam
habeti, ezoralde dubico, et in alio
quouis panno xgiie bene conser-
uari exiltimo: JUXTCS CUF MaOnCS
innolui Calcem ponuo aliquo de-
beaE, ve eliuS CONTeRMCEUE; RCI-
pondeo opcimam rarionem ese;
nam ab dere humido, e atomis
Auirancibus, icemque à puluere
Maoneris superficies ica aAcituI,
ve e obstruantur pori, e rubigo
Fom. IV.
debilitatur; obstructis enim poris,
canca vis acuum non crum piE, qua-
eum opera rirtus Magnerica can-
cum effectum non exeric:hinc Ma-
gnes Poli, ac pluuio coelo diu ex-
Policus, Tux viecucis parcem amie-
EiF: Duxres cur inmedia (eobe Fer-
rea melius seruetur: R c (pond. Crro-
rem nonnullorum elle, qui puranE,
hoc cibo Magnerem nucriri, sed
nuga; quod ad me spectar, nihil
prortus video, quid Ferri (cobs ad
Magneris conseruarionem confer-
re possic; quod terrum iplum, quo
MlaoneS aEaEUI non ConteTAL;
immo, re iam supra dixi, cum mul-
ex acus primaria à Mlagnere ad
Icobem illam craducaneur, inde
porius virtus Magneris imminura
resac: Juares, cur praedicta (cobs
adinctar capillicii Maoneci adha-
reac; Relpondeo minimas illas Ferri
parciculas acuum opera Facile con-
necti, in quo non est difculcas;
sic etiam eadem Icobs crigirurs
Cuppolico Magnete, e alio corpo-
re, in quo disperta est, incerpohto
Proprer camdem rarionem; idem
tice de puluere Magnetico.
PR OF. CLALLa.
Ferrum st satens tolh-
circulari velocissime moneatur; eX
Maenete tamen ipso pendet, nec
deorsum cadit: Racio est, quia cum
vis adhationis OraWICaTeM FerEI
penduli Cuperet, e cum ille mo-
cus circularis, nec granicari quid-
quam conterat, nec adhasionire- quid si locus
ohaisivam
puonet. quid mirum, si dum YOl- noninil latus
uicur ferrum, Magneti adhue
adhaereac: idem accidec, (i Aylus
terieus rirruce Magnericainstru-
CUS
la instructum, quantumvis motis

## Folio 122 — 779786009:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH YSTC TEACT. VII.
etus, axi etiam Magnerico, lecan-
dum culpidem adhaerene, cui axi
lenior rocula, ve tieri Coler, in-
Feraeur.
PRO P. C CL.
Rous ferrea extremitas A, a
polum Bonealem. Mtagnetis affricta
fit Instralis, si vero panlo post, po-
lum Australem tangat, fit Borea.
lis: De re quod lic, cerrum eA s
ratio disticilis; imrme autim dice-
re, impossibilem prortus esse, in
ea sententia, qua puram tantum
qualicarem agnolcie; quia polus
Australis non pollee maiore vis
quam Borcalis; cur ergo eius vir-
cus coram vim prius a Borcali im-
prellam extremicari A, non modo
expungie, Ccd oppolicam aequalem
imprimit; haec capiat, quieum
que porerie: in noltra tamen len
tencia, rario reddi potest; (IE
Pig. 28. enim acus A B, cuius exrremi-
eas A potum Borealem rangat s A
haud dubie Ac Australis, _ B B0.
realis, ve supra demonstrarum est;
quia acus primariae in acum Cub-
cunc; per A, ex polo scilicer
Boreali, PEKeAnCE exFremitaTE
Boreali, igicur illam converrune
verlus B; ubi vero A Paulo pos
eangie polum Australem; aeus
Fubeune, per A, PPXCLINTC CHETC.
micace Australi; ergo  priores
acus primarix, in ferrca AB rC.
manerene, exrremicas Australis
primariarum acuum, profecta-
rum ab Australi polo Maeneris,
coniungeretur cum Australi acuum
profectarum d Boreali, Ced hoc
tieri non porest; quia Borealis
eancum cum Australi coir; igi-
ruracus illa, quae primo Cubie.
rane, fugiune illas, quae paulo
Pos lubeune, acque crumpune pee
B; igitur posteriores cancummo-
dorenae a cum cuo
Pet A. Palhne Caclemitare Au-
Arali; Borcie condecun vel
tus A, e1g0 s c calcetas
Borcalis; quid clarius: Obler-
uabis aurem, li A prius cerigerie
polum Borealem, vegeri ac robu-
Eti Magnetis, & deinde tangat
Australem. longe debilioris, rem
non succedere; tunc enim acuS
AB omnis fere vircuris Magnerica
expers manebit.
PROD. CCLT.
Ex his multi effectus colligi pos
sunt, quos vulso apud auchores
ingenies:. Fg0 hic congero: 1. ad-
inoro Magnere prxidi nauriexs
Verlorium quoquoversum duci-
EuT: 2. Plures acus cuspidem ad
eumdem polu COnVeETUNE, quae
doinde ab 00 seiunctx, lele inui-
cem Fugiunt: 3. acus interpolito
Ceypho rirreo, Magneri adhaerors
4. plures acus, vel annuli à Ma-
srete in catenam adducuntur: 5.
acus Magnericae humido innatan-
res, Magnerica virture instructa,
alias instructas etiam seguunEuEs.
itemque Magneres innatantes: 6.
erigitur ferrum in plano admoco;
Magnere eriam non rangence: 7.
in polo Magnetis erigitur breuis.
acus Ccipla; longior vero, admo
eo Ferro non tangence, etiam li
anis Magneris sic Ftorizonci paral
lelES: B, aCHS FerFCA Ad AFIIAEUFAM.
Mlagneris afericta plus virium eon.
cipio, immo Magnes maiorem rim
Ferro proxiirio, eria nOn TaM
senti communicat, quam in le
habeat; de adhaeliua loguor: 9.
E silum ferreum polum Borealem
tangie
12 2

## Folio 123 — 779786009:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE LAPFDTB. EF MI AGNEFE.
Aaneie, non lecundum extremica-
res, sed secundum medium, vera-
que extremicas ferri Ac Borealis;
et quo propius ad AlECFAI CxETO.
mitarem contactus accedet, cd
minis Borcalis erie; Sed de hoc
infra; 10. ACUS FePFCA VIFEUTE Ma-
smecica pollens, duos Magncies
in polis amicis coninngit; 11. (I
duo Magneres innarene humido,
ad se le primo invicem accedune,
eum se se coniunoune amici polis
cum demum secundum planum
Meridianum se constiruunt, haec
e alia quam plurima ex dictis Faci-
le incelliguneur, nec vlera in illis
haereo.
eROP. CCLTI.
Explicari pocest, quid sequa-
rur ex diversis contactibus fili
ferrei, quando ransit vtrumque
polum.
1. Duobus modis, Alum fer-
reum, duos Magneris polos tan-
sere porelt; primo, ciera arm2-
curam, si ferrum in aecum lune-
Fig 29. TUF, V. 8. Sic MagneS BA, poli B,
A, ille scilicer Borealis, hic AV-
Aralis; SIE Ferrum incuTUaEuM
AEB; vides duas exrremitates po-
lis attixaS; per B LUbEUnE ACUS,
pracedente extremitare Borcali, e
per A CubeunE, praecedence Au-
Arali; ergo (i Alum BE A dirigatur
In DC, aCUS qua INTUNE, CONVEE-
tune extremitarem Borealem ver-
susD; Australem, versiis C; er-
eoC erit exrremitas Australis; D
Borealis, quid clarius 3
ones C, poliB, A, hic Australis, FiB. 30
ille Borealis; Foci DE; tilum Fer-
2. Alter modus est, ( Magnes
aemetur; tunc enim Aeri porest
re veraque ferri, vel obeli exrre-
123
micas rerumque polum, vel po
reum FO; acuS CUDCHNE PeF F, PEX-
cunce extremitare Boreali; ee per
C, Pracunre Australi; ergo F erir
exrremicas Australis, ( BOrCaliS.
3. Si silum ferreum sic breuius
FC, e eodem modo admoneacui,
Parallelum Ccilicec axi, eodem pror-
sus modo vim Magnericam acqui-
rec, veraque Ccilicee extremitas,
perinde le habebit acque s polum
riciniorem cerigisser.
4. Si demum tilum sic longius
CF, excurracque rlera FOcos, Y.
8. in IHI, runc ita lubeune aCuS.
puncta conractus, per L quidem,
praecunce extremitare Boreali, par -
tim versus EI, parrim versiis Rd
Per G vero, praecunce Australis
parcim versus I, parrim versus I;
hinc seomencum medium FG ac-
quirie riceucem contrariam duo-
bus extremis Ccomenris FHI; CI;
hinc li medium lic aequale duobus
illis, simul Cumpris, Alum IH,
nulla prorlus ri pollere ridebitur.
neque II ad. Boream porius lele
converrer, quam ad Austrum; (I
maius lir; ergo Cuperabit, _ HI
hec Australis; (i verominus, Tu-
perabicur, e HI crie Borealis.
5. Si diuidatuE FerrUI IN F, _
in G; Ceomenei IIF, H eric B0-
realis, LRustralis; alcerius vero,
Peric Australis, G Borcalis; me-
dii rero Pcomenti, P erie Austra.
lis, G Borealis; vuo verbo cum
Ceomenta exerema repugnene me-
dio Ceomento, res cora Facile in-
relligi porest.
L 21.ne 240
db aeus sutoria latere alaonetis
nus FOCuM TAHBRE; V. 8. SIC Ma. admoncatur, statim sese compo-
nid

## Folio 124 — 779786009:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
 2
124
PFYSICA YRACT. VID
nii in plano Meridiano; Ratio pa-
rer ex dictis, qui2 acus FUBCHNEeS
hunc licum habene; ergo ad cum-
dem acum lucoriam deducune;
hinc si ab co licu aliqua vi remo-
RCaEUT, ad emudem Rarim sele
reducir; h camen in polo exrem-
dacur, quemlibet Ctum recIHCE;
quia semper est in plano Meridir-
no: heri camen pocest, ve Cacim
in paerem contrariam Pele Conver-
EaE, V. 8. Ct Maones A, polus B0-
FealisD; SE acus P; vides culpi-
dem acus convertam versis D;
vbi vero P Tensim sine senlu fe-
recur in D, omnes aspectus ta-
eile induer; vbi vero in O, Aa-
eim reslie, aC PelC COMHeFEIF, COI-
verla Scilicer culpide roctus B:
idem prorlus accider in pyxide
nautica, s. quis sub eodem Mo-
ridiano continuo. navisans, lu-
Pra polos cerrectris globi eran-
Liret; Sc enim Vertorium in py-
xide in parrem oppoliram verre
RCFUT.
PROP. CCLIV.
Si duo Magnerica in polis ami
eis coniuncta sint, et tertium ad
moneatur. starim illa seinneit;
Nam poti amiei Cune oppolici,
idest Australis ex Borealis; ica-
que admoneaeur quilibee poliis
rertii Mlagnerici, alteri amieum,
alteri inimicum esse necesse est;
s enim est. Borealis, fusier B0-
Dealis; A. ABsFalIS, FrIgIOE AI-
Etralis; hinc duo Cunc amici
uni certio, non eamen inter se;
quod iam rulgare est experimen.
ENLIa.
PROP. CCH
Si duo Mlagnerica humido in
narent, erecto axe in Verricali
si poli amici respiciunt Zenith. ad
sese accedunt; si inimici, sest
fuginnt: Patio est, quia poli
anisei rnionem afFectane; e ini-
mici, leparationem; eario patet
ex dictis; idem Ac in duabus
acubus lucoriis; t enim paral-
lela humido inmBTeHE, COnHCE
Es Scilicce extremicaribus ami-
cis, hoc est dissimilibus, ver-
sis cumdem aspectum; Ceu puns.
ctum Hlorizontis, ad Pele acce-
dune, lecus vero sele fugiune, (2
inimica exrremitates versus idem.
cali, vel Horirontis punctum
spectane s. vbi veco vna acus lu-
toria alreri adlxelie, de veraque li-
mul iuncta innatae, vel lune aequa-
lis vircuris, vel inaequalis, si pri-
mum Cele versus Orientem, d Oc
cidentem concerrene, quia cum al
Peclms contrarios poltulene, neUETa
praeualer; s vero altera maiore vie-
rure polleac, eraducir aliam ad luum
licums. _ alpectum, led haec Pumr
Facilia.
PROP. C001.
duo. Tersoria iuxta se innicem col
locentur; Duobus modis pollune.
iuxea Ce invicem collocari aCuB
verlariles, Magnerica virrure in
Structa; primo, in eodem plano
Elorizoncali, secundo in Vertica-
Li; s in plano HTorironcali paral
dela sALUINEUE, Cemper paralle
la IancbuME; Sime exFremItA-
res amica, sive inimiex ad eam-
dem parcem spectent; v. 8 FF, Ct h, Fig, 3. 3
quxe cuspidem lub codem aspectu
habCrti
Explicari porest, quid fiat, se

## Folio 125 — 779786009:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
gid
L1B. I. DE L APIDIB. ET MI AGNE TE I25
habene; de licer sine exrremitares ini. ctum, quod prius ad Ortum Specta-
mica, non tamen rna ab alia rece- BaC, de ad OCCaLUIM CONVCFEITLE, vE
dere pocest, v. 8. F, ab HI; quia hoc
non porest Reri, nis F accedat ad C,
sed E non minus averlatur Co, quaim
E averletur H; igitur in hoc sicu aCus
manebune; s vero excremieaces ini-
micae (ub eodem a(pecti PONANEUE,
re AB, CD, 3dhuc in hoc Cicu ma-
nebune; quia A non porest accede.
read C, nis B secedar d D; sed B
non minus inclinat ad D, quam A
ad C; si vero in plano vercieali (ta-
TuanTUE, exIremitareSamica conE-
niene, hoc est eidem aspectui Cele
Cubiiciene; V. G. SI PONABEAE, VE FF,
GHI, Aatim CesC COIPOHCHE VE AB,
D C ; e C sinc aequalis viecuris, ad
Ocientem spectabune; (2 vero aleera
Forrior, alceram ad Cuum aspectum
eraher proprer racionem allacam
prop. 25 4. (I aVIECM SINE VE NK ML,
e Penlim adducarur NTK, in IO, il.
lico extremitas R. Pele converrir in
supra demonstraui, prov. 194. E ve-
rd polus Australis cerrellae incline.
cur versis Meridiem, eriam infra
Hlorizonrem, non murantur puncta
ortius, de occidua; quia veerque po-
lus, vel axis in eodem Meridiano
semper est; de polus Australis semper
in Austrum spectat, Cue directe sve
cum aliqua declinacione; et Borca-
lis, 2d Boream: ( vero polus AU-
Aralis, qui prius ad Z enirh Spectabac,
declinet vel canculum in BOreaI,
cunc inmerritur crmboula, de lacus
Cdetiuum ad occiduum ConnexcieUE,
ve lcilicet illo quoque motu, polus.
Australis ad Austrum, e Borcalis
ad Boream Conmerratur: pari nodo,
Er polus Borealis, qui prius ad Zc-
nich Spectabac, declinet ad AuSrUIM,
converritur per Cemicirculum eyim-
bula, propier camdem cacione;
neque in his cancum mysterium est,
B, deN, in O; nempe O. M, Cune quantum nonnemo esse porauie.
amica, quid clariuss.
PROP. CCF V +.
Explicari potest, quid fat, se
Maenes humido innater: Jam Pupea
nonnulla Cuper hac re demonAtra-
Hius, quae trie non repero; unum
tancummodo, quod omistum cA, Cγ-
Pono: sic ergo cerrella quaepiam ii-
natans, vel crmbulae impolica; (iC-
que aris vercicalis sicus connacura-
lis, ita ve polus Borealis ad Nadir,
Australis ad Zenich Specteri hoc po-
(IrO,. IED sC COMPONIE MABNES, VE
semper idem punctum ad Austrum,
idem ad Boream,. idem ad Orrum,
idemque ad OCCaTUIM COAVEETAL;. (I
vero cerrellam inverras, ica ve polus
Borealis ad V enich, AuAralis ad Na
PROP. CCLVII.
Si ferrum obloneum non tactum
supponatur acui versacili, excremi-
tatem Borealem trahit; si vero (1-
perponatur. Aferidionalem addu-
sit: Suppono aurem Ferrum illud
esse, vel crectum, rel quali cre-
ctum, Cic v. 8. acus verlacilis AB, Pis. 320
Cupponarur Ferrum BD, excremita-
ei Boreali. Scilicer culpidi, ctatim
erahicur; ratio est, quia acus prima-
ria illum lirum habene, ve exeremi-
racerr Borcalem ceortum; Austea
lem Cursum dirigane; quod iam Exepe
Tupra dictum est; igicur ica Ferruim
BD Cobeone, ve excremicarem Ai-
Aralem versiis B Conmectane; de cuem
acus primaria, qua infune Verto
dis lpectes, cunc mutarur etium pun nio. A B, extremicarem Boreolem
EOBIIET

## Folio 126 — 779786009:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PHYSICA TRACT. 1L
convertane vertus B, Ceu cuspidem;
quid mirum, s cum exeremicas B0-
realis cum Rustrali conveniae, quid
mirum inquam, si culpis, hoc est
exrremitas Borcalis Verlorii coeae
cum extremitare ferri B;hinc B Cup-
ponarue terrum BD iph A, Fugiee
extremitas a; proprer camdem ta-
cionem; si Superponatur C A, ip(I
A, addicer A, Scilicet exrremiia-
rem Auuralem Vertorii; quia acus
prituaria TubCunE PEF A, PraecuntE
extremitare australi, ve paree; illa
enim Curlum spectac; igicur Borealis
Spectat ad extremitarem Ferri A; CF-
30 convenic cum acubus, quxe in-
lune Verlorio AB, quarum cxrremi-
tas Australis spectar ad exeremita-
tem Verlorii A; quid mirum ergo,
E adducarur: Elinc (1 RC Cuperpo-
nacur cuspidi B, haec Fogicr; porio
idem accider, guancum vis FerrIIm BE
inclinacum, modo non lic in (icu FIo-
rixontali.
PROP. CCLVIII.
Explicatur quid fiat; si ducacur
poais, instructa acu Maenerica, per
cplindrum ferreum obloneum ere-
ctum: V. 9. Cr cylindrus Ferreus FO.
F18. 33. crectus; ita ve C sic deortum, ec P
Turtum, si admoneacur pyxis, vel
acus verlacilis in FICI, COnVerTCE CrU-
cem ad ferrum; racio est, quia acus
primarix Ferrum CF. (DbCUnE, PeF
C. pexecunce extremicace Australis
idicur exeremicas Borealis vergie ad
GI ergO recte conenit CU exFTC-
mirare Australi Verlorii; Ccilicercum
eruce; ( vero admoucarur acus ver-
Pacilis in FF, converret cuspidem ad
Ferrum; quia acus primarix, quae
Ferro G P InTUINE, CONHETTUNE exITe-
micacem Aultealem vertus P, eioo
Verori, id est, cum cuspide: dene-
que si admoneatur Verlorium me-
dio Ferro, v. 9. tunc neque cuspidem,
neque crucem ad Ferrum converret
Ced medium, seu cenerum; ita ve
veeaque extremicas a cylindro Fugiari
rario est, quia ima cxlincri pars cra-
hic crucem, Caprema cospidem; er-
80 dum senlim proceditur ab ima
ad Cummam, vbi ad medium per-
ventum est aequalirer crux d culpis
a cylindro distare debent.
PROP. CCLIZ.
Si ferrum obloneum stauatur Fo-
rizonti parallelum, in linea Meri-
diana, exrremitas illius anstralis
rrahit cnspidem Versorius, 8 Borea
lis, crucem: V. 8. Sc cylindrus Fer-
reus DC, in linea Meridiana; CIC C F18. 34.
extremitas Ausralis; adducet cospi-
dem Verlorii AB; _ D, crucem;ra-
eio est, quia acus primariae ica sub-
eunEDC, ur extremicas illarum Au
Aralis specter ad C, ergo bene con-
venic cum cuspide B; hinc crir, quod
Forcerideas, si enim DC traducas in
FE, itA VE C EC in F; tunc exrremi-
tas ferri F Fugabie cuspidem B; quia
in hoc (ieu Bcus LuBeUNE PeT F, PEX
cunre extremicare Australi; ergo B0.
realis specta ad F; igitur non con-
venic cum cospide B; Sed cum cruCO
A5 quid clarius d nec minus ivcun-
dum forre videbicur, quod iam oxi-
noc indicaui supra, Ccilicer ab eodem
Mlagneris puncto, d quo per con-
ractum, aspectus Australis, exrremi-
cari Verlorii rangenris impressus elt.
cidem per alium contastum aspe-
ctum imprimi Borealem; sic enim
Magnes P, sic polus Borealis B; AB. Fi8. 4.
Aralis, D; AAGHAEOF C F; ( dara fer-
lxc bene convenie cum Boreali si exrremitas cangar in y acquirie
aspectum

## Folio 127 — 779786009:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L +B. I. DE LAPIDTB ET AIAONETF. 127.
alpectum Australem; i aurem Ma- se, non vicissim, maioris, d ni
BBES SCCeTUE PeT CF, e deinde
eadem ferri excremitas cangat in z
acquirer aspectum Borealem, ve
pacet ex dictis.
PROP. CCLX.
Si ferrum inter duo Magnerica
accurarissime stanatur. es usta fiat
granitatis compensario; suspensim
manebit: Hoc iplum. ett miracu-
lum, quod sepuchro Mahomeris
vulgaris fabula affingie; estque
calus, ve vulgo loquuntur Schola-
ctici, Mecaphylicus; quem nulla
scilicee humana indultria allequi
18. 35. Porelt; (Ic aurem Magnes A fUF.
TUM; AIE B, deOETUM; NIF ACUS Fer-
rea C, in medio collocaca; scque vis
Maenetis B, cum prauitare acus
C, aequalis penicus riecuri A; haud
dubie acus C Suspensa manebies
cur enim porius ad A, quaim ad B
cenderet; cum aeque ad vnuIm in =
clinet, acque ad alium; immo li-
cec lic cancum rnus Magnes A, E
granitas acus C adequec vires A,
haud dubic ferrum Cuspentum RX-
rebic; sed re dixi, est calus mere
MeraphylCuS; nec enim vngua
eam accurata haberi porerie ririum
aequalicas.
PR OP. C CLZI.
Minor Maenes ferrum eripis
maiori: Hloc supra omiteram, cum
Ecilicer ostenderem, ferrum eripi à
Terro, Maeneci, cum sIc Fere Ca-
dem rario; nam ContrshunEMI Fa
dii, a maiore Mtagnere profecti,
versus minorem, ve Scilicet cate-
Mae coeim; ac peoinde maiore vi
eunc minor poller; non (ua _ PrO.
pria, led communicata; dicune
vore; cum Scilicet maior non (IC
incra Ephaeram actiuiraris minorisi
Secus vero minor inera sphaeram
maioris; led hec rario nulla est; quia
licer maior sic inera sphaeram acti-
vicaris maioris; hic ramen eAectus
adhuc accidic; ende in peima rario-
ne sandum est; hinc (i aMOUCACUE
Magnes maior, minOr FerrUI CrE.
peum dimietie, nisi aliunde vires
Sutticientes haberet, ad illam, pon-
deris rim Custinendam.
PROP. CCLXTI.
Ferrum candens à Magnere non
trahitur: Iloc iam supra indicaui;
eacio est, quia adducirur cancum,
Cea crahitur Cabiectum Magneti-
cum, hoc est aprum; id es cen-
erum Maonericum; Ced Ferrum can-
dens non est lubiectum aptum; quia
Poros laxiores haber; immo si prius
rirture Magnerica polleret, rbi
candelcie, illa spoliacur; igicur
illam non acquirie ferrum, vbi
candeleir, quam reuera si habe-
rec, eo iplo andicceret; quid faciliuss
P ROP. CCLXIII.
Discus lignens ex arboris serrato
trunco aquae innatans, ad eosdem
aspectus sese componit, quos ante in
erecto, es veceto trunco habebats
Salcem troc dicitur; quod lane s
verum est, ratio tancum duei po-
rerie a noteris acubus primariis,
quae ligno inlunt, e aliquem ete-
Etur, vix eamen Cenlibilem exo-
eunE; ee vero pori longi, vel in
longum ducti in ligno lunc, quales
praedictae acus deliderant; licee.
Jonge laxiores (inc, Guanr paF (IC5.
nihil eamen recar, quin aliquis
aliqui augeri rim minoris a maion past lioet, angutiores lise, in quils
lle

## Folio 906 — 779786009:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PE Y SICK TR A CT. VII.
bus illae aeus, cum libere conner-
ei non possine, Cuum quoque ras
converrunt; isieur i prxedictus
effectus verus est, alia cerre rario
else non porelt.
SC H OL F O N.
Obseruabis erudice Lector, mul-
ca Forre alia luperesse, quae de Ma-
onere dici postene, quae vel leuia
lunc, vel facile incelligi a quopiam
pollune, Scilicet ex praemissis ia
atilque principiis, vel Caltem in
mencem mihi non reniune, aliqua
cantum per aliquor quaelica per
Stringo.
Ouaritur primo. Verum nag.
nes viuar: Respondeo merum
Commencum esle; es enIIm IMOEUI
corpus mixrum, parcim ex mace-
ria lapidea, partim ex metallica
constans; sine rila penitus orga-
nizatione.
Ouar. 2. Vrrum Opera acuS
Magnericx, quae voluitur in FOTL,
cui 24. licrera in orbem ad(cripea
lune, absentes alloqui poltimus:
Respondeo tabulam esse; posser
tamen carcere inclulus Maonere
instructus, acum Magneticam Cx-
ceriori carceris muco affixam, ita
nouere, ve cuiliber licera insicte-
rec, de hoc modocum, qui extia
carcerem eltet, alloqui poller; im-
mo si paulo maiorem rocam maio-
ribus characteribus instructam ad-
hiberet, d procul policus celel.
copiorrererui, dubium non cA,
quin acum liceris insistencem aspi-
ceret, e lingulas lireras lionaret;
Led quid haec ad Philolophum.
OAXF. 3. An Bilances terrexe b0-
nX LinE: Respondeo aliquos else,
afficiantur, Sed perfecto cum Lanx
veraque aequali vieture atticiatur,
neuera rilum indemomentum ac.
quiric; adde quod ipla brachiabi-
lancis terrea lune; quidni isieur la-
ces; arca camen bilances, ve pluri-
mum hune; quia scilicer Ferecx Fa-
eile rubiginem contraherent.
OuXr. 4. Verum leges Magneti-
Ca a quibuldam recenrioribus edi-
ex line legirimae e canonica: Re-
Spondeo mulas ex iis reiiciendas
elle, ve pacebit ex enumeratione;
1. est, Magnes agic in instanti per
toram Ephaeram; led haec Fal(a est,
DE Dacet ex dictis: 2. habet _e non
habet concrarium, led nulla con-
trarietas esse viderur (alEet imPTO-
prie: 3. contraria lunc timul in co.
dem subiecto; sed inlune eantum
acus, qua concrarix non lunt: 4. vis
Forius in parre est, de dinisibilisinin-
divilibili; sed hoc ridiculu est, (i vis
Mtagnetica pura qualicas cst: 5. vis
corporea spiricualis; led nuga: 6.
vis omnia penctrans, et nihil lae-
dens; haec verenostris acubus com-
Petit: 7. actio in distans; quis hoc
dicat; acus enim per medium dif-
FandunEur: 8. vlura continua, (ine
iactura, quia noua lucea iacturas
CompenTanE: 9. Mlagnes dac quod
non habec; ludus est in verbis, ni-
hil enim dat proprie Praetes acuS,
quas habet: 10. minus agens vin-
cie maiorem; Ced virrure maioris.
FI. pondus lubiectum proprium
non grauar, led alienum; led hoc
Fallum est, nam ferro appenlo lua
grauitas, e orduitatio inelt: 12. 1-
milia similibus inimica, de dissimi-
libus anica, verum est, in CxEIe-
micacibus acuum: 13. amica vni
qui negent, quod scilicet, à rir- cerrio non lune amica incer le; ve
rure Magnerica, quae terrae inest dictum est supra: 14. in eodem
FONTE
9

## Folio 129 — 779786009:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
LTB. I. D E L A PFDIB: EY MI A ONETE.
fonce rircus inimica perieur; in di- no; sed opponi poller lamina, vel
vec(S amica: 25. inimicuM IIECF
duosinimicos policum, verumque
Frieat: 26. mocus circularis elt FAN-
cum nacuralis Mlagnericis, Led hoc
Fallum est, cum sic eriam nacuralis
globis caelestibus, e Funexendulis:
17. MOTUS MAGHCTICOTII MLTUUS
eltiomirto alia.
Ouxr. 5. Verum opera Magrie-
tis heri posIE mOTuS perpecuus. nOn
defuerune qui hoc altererene, ad-
hibico scilicet huiulmodi organo;
Sc Maones immobilis in A; LIEEU-
eis. 36. bus BF. rectus, cui coniunctus alius
curnus CD, ponatur pila Ferrea in
D, illa, inquiune, Facile adducerue
2 Nlagnere A per canalem FB, Cci.
licet in plano inclinaro Facilius
corpus grave adducitur; rbi aurem
pila peruenie ad Foramen canalis B
cadic in FOFRIEN C, CUI NON (PE
canta vis Naonetica, re ab ca in
perpendiculo Cuctineri ponic; des-
cenderque per canale curuum
CD; icerunque alcendee PeF LC-
ctum EB; vides morum perperuum;
hoc genus organi habes apud Cil-
berrum, e Cabeum, qui ab illo
sumphc: Led profecto res non (uc-
ceder, cum enim Facilius pila ad-
duci possir per curuum segmentum
DH, quam per rectum F B, non vi-
deo, cur per illum non adducacur,
vlque in H; deinde cum morus il-
le, quo adducicME per FB, SIE ACCC-
leratus, Facile prae imperu acquisi.
10, decurrer sparium BA, CinC Pla-
aliud quodpiam, quod pilam re-
Pereuteret; virde Randum elle cen-
Leo in prima ratione: alia Forte ra-
tio excogicari poller, motus per-
pecui, opeca Ccilicet Magneris; (2
enim pilam Ferream Funependutam
vibratamque vel canculum addu-
Car. Ceu innet in alcentu, magnes,
haud dubie mocus perpecuus ha-
beri posset: Ced de hoc alias CuI
de Mechanicis.
Ouar. 6. Quomodo possic refel-
li hypochelis Carrelii; hic Cuppo-
nic qualdam cochlcas, quae per
mediam cerram cune, redeuncque,
consule si ris, amice Lector, de rem
profecto ludicram ridebis, qua
eamen ex innumeris fere capicibus
retelli porest; quod ex iactis lupra
principiis facile facies; ego hic
operam perdere nolo, vix enim
plura socula sufficerent illi, qui
Tabulas omnes refellere aggredere-
EUF.
Ouaer. 7. Ouanam sine Cigna op.
rimi Maoneris; AchiopicuS pEE
fertur, coloris Ccilicer Cubexrulei,
Ceu subniori; albus inanis est, et
modica vi poller, idque ratione
venularum niorarum, quas in co
videbis.
Ouxr. S. An vircuribus aliis Na-
ones praedicus (c; aliquor medi-
cas nonnulli asignane; Led de tris
non constat; contule luper hoc
historicos, e medicos, Led de re
Magneriea haec CiE Lacis.
Fom. IV.

## Folio 130 — 779786009:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
e
ets ese it es. 2 et
n. 2ib2
AdtS
et t 
2 25
 ot
25(3
. e et es
 5 2.  it 
(2. 2t26 2.5  C3 4 25  25BC
. Eofsurg Ef. Eu. g. C s g. Cees.  utg. Eesesufh.. Cosesuth. Eose. f.95 .8955 yg. 50f03. . .
2 Eita
ot
+A
ad
rostirostiu
DE METALLIS EE ALIIS MIXTIS
dde
perfectis.
F rractacionis materia, scripeioni precium Face
rec, hand dubie hic Liber preciolissimus elet, in
uode Argenco et Auro tractamus: Hic Philo-
lophum expecta, non Psiltoricum, vel ArriR.
cem: Equidem nullum effectum nacuralem omie.
tam, quem ad luam caulam non reducam, modo pro cerro
Se conperro à e habeatur: mulca enim lune à Chimicis
inventa, ee ticta, meralsilquo afficta, quae cum vericaci non.
consenciave, re trivola 2 me reiiciuneur: Ouamquam non.
omicram ea, gua mihri necessaria esse videntur; si camen illa.
fieri potsine, ad mecallorum meto orpholiI, quae CCrTE, O
sicis scilicer iis Principiis, cx quibus meraita constane, facilé
a quoliber incellisi pollune; non eamen hic Chimicum agam,
nec extra chiorum lalabo: Porro merallis in hos libro extera
mixca pertecta acrexam, sive sine Cerimeralla, siie mixta ine-
callica, sive alii succis. v. 8. hic agam de FErdrarsiro, Serbio,
Sulphure, Sale, Nicro, Chalcantho, Succivo _tc. Interea (
rerum istarum historicam discultionem desideras, contule
Acricolam, e Caelum.
. L. t 2 a _
elm scilicer in heterogehea relol
durum in suo stan naturali. fossile,
salrem et plurimum, liguabile, mal-
leo ductilc:Flxec proposirio deani.
tionis loco eRe porest, quare illam
per lingula mebra discutio. dicieur
mixcum; nec enim elementum ett,
L st eu persets
vatur: dicirur perfectum; cum in
mecalio nultum cleec ila
praenaleae, ve cius momine appet
lari pos: dile n, i s
san naturali: quando enim calo.
eis vi liguacum cAt, in luo Etatu
nacucali ols . DHde reiicies HOI-
neminent su plulquam sraris
aslexie,

## Folio 131 — 779786009:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIB. II. DE NIETALLIS BT AL 11S _C. 131
allerie, ferrum liquatum, vel ac-
centum maxime ac porissimum
ferrum esse: hinc eriani AC, VE FIy-
drarsirum proprie metallum non
sic; dicirur fossile, Calcem ve plu-
rimim; nempe ex Fodinis cruitur
mecallum, quis hoc nelcie; dixi
et plurimum quia Forre aliquando
exrra fodinas quaedam inecalla
concreleune, de quo infra; dici-
tur liguabile,  malleo ductile,
in quo meralla a lapidibus, et aliis
mixeis FolMlibus distinOnUnEUE, YE
 Tulphure, niero, aC.
PR OP. IT.
Metalla constant ex Flemeniis
porse, vel per accidens: COnFARE
enim ex igne, vel muleo, vel mo-
dico; hinc aCCendHneuE, VE FerrUIM,
25, _C. icemque cerra, re duricies,
e pondus cestantur; 2dde quod
parricula cerrae rnici non pollent,
nillignis hlamina plexum Facerent;
constane eriam tumore, nempe
inest aliqua mollities, VE AUIO,
Plumbo; pexterea liquaneur me.
calla; per prop. 2. igicur aliae par-
ciculae nacane in medio communi,
idest in humore: denique metalla
line aère esse non pollune; cum
enim luis poris constene, quod
certe omni corpori dulo compe-
EIC, _ CUM racuOS nON CHICIA-
nifectum (IE, ex iis, qua alias de-
monstraui, cerre ab iplo aeraoc-
cupari racuitaces illas necesse eAt:
hinc recte supra dixi, per lc, vel
per accidens; nam per le ex aëie
proprie non constane, nisi co mo-
do, quo sponsia ex aere constat,
corporum occuper: hinc elemen.
nec enim aer concrelcere porcst,
ea dici poltune metallorum mate.
ria, Ced remoea; de proxima aurem
dicam infra.
DR OD. TII.
Praeter elementa non est alia ma-
teria simplem: Aliqui nelcio quam
simplicem maceriam a nostris ele-
meneis distinctam, in metallis po-
nune; hoc eA nelcio quam quin-
tam elsentiam; c caelis in cerras
derinatam: Ced Frusera ee omnino
sraris; nulla enim est metalloru
Propriecas, quam qualicatibus cle-
mencaribus cribuere non poltimus.
reparebie ex dicendis infra; igi-
cur in mecallis, praecer elementas
non est alia maceria simplex.
PROP. IV.
Ouidquia mecallorum est, seu
fuit, ab initio creacum non fuit: Fa-
ceor vleco, mecalla cum aliis mix-
cis acque aded cum eoro caelesti
flobo, Fuisse creata; ab eo tamen
cempore mulca porrio metallica
concreuit, quod innumeris ex-
perienciis cuincieur; nempe inve-
niuncur in fodinis renx illae me-
callica, in quibus aliqua mecalli
porcio Formaca est; alia vero le-
IiFOEmaCa; IMIVO reMa iIlE aC-
borclcentes in Ela renuissima, qua-
Si adinstar lanuginis (IgnUm PEX-
ferune perspicuum halicum in me
callum concrelcere; ad de quod in
Fodinis excauaris denuo inCralla
renalei dicuneur; sed huius rei A-
des sic penes auchores; quidquid
sIE, Cerrum est, inixtum mecallicum
de nouo Formari, Cen concrelcere
nec implicari ab ione, Ced illius posle; quod ad peaelens instieu-
maxime sinis est, ad quem a Na- tum Caris eNe videtur.
cura institHEAS CA, VE VaCUITaTeS

## Folio 132 — 779786009:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P H YSIC A YR ACT. VII.
PROP. V
Tlinc facile assienari potest ma-
reria, proxima metalli: EA enim
halicus metallicus, quod proba-
eur resupra, experiencia, de qua
darrs actum elt, in superiore prop.
nempe hlarim; ec quali pectina.
eim concreleie, ve videre est in
lapide morallico; exempluin cla.
rissimum apud Fallopium habes:
Praecerca. Ferune aliquando parri-
cutas mecallicas pluisse, quae cer-
Ec ex halieu cancummodo concre.
eae Fuerunt: deinde quae ex fuCcO
concrelcune, in aligua nocabili
mole concrelcune ve lapis, cum
eamen merallum in parriculis
cerra, vel lapidi mecallico ad.
mixris naleatur,; quod enim hi-
Aoriarum monumentis rradicum
elt, ingentem auri massam. ee mo-
lem in Fodinis aliguando inven-
tam esse, vel fabulosum cA, vel
ex lignaro ab ignibus lubrerra.
neis auro, moles illa congecta cst:
Dices, halitum nunguam in COr-
Dus tam grave concrelcere; led
Protecto Hydcarsirum, licet ora-
nissimum, in halicum abic: quam
facile puluis, quacumvis gravissi.
mus, Turtum auolac: porro praedi.
ctus halitus elt lccus, multa Fer-
+a. Sed prove dinisa mutcoque
ione, conttans, aur lalcem Cuf
cienti, ad particulas cerrae impli
candas: hic halicus recte dici po
relt spiricus merallicus, seu lemen
mecallorum, ee proxima corum-
dem maceria; EC.
PROP
Tinc recte Sulphur e Mero
rins metallorum materia esse dicun-
vulgare illud Sulphur, nec Fly-
drarsirum, quod vulgo a Chimis
cis. Mercurius appellarur; sed ha-
licus, seu Epiricus constans ex igne
Praeparaco, qui Sulphur, d ex hu-
more dilpolico, dinilo, exc. qui
Mercurius muncupari Colet; licet
enim cerrestris porrio ad metalli
generationem delideretur; illa ca-
imen halicui non por le, led per ac:
cidens inest: NEC enII FeEFZ Per
Se exhalatur, ve pacce, sed tum ab
ione, Eun ab. HUMIOTC deFOTEUF:
isicur modo iurca praedictum mo-
dum, illa Chimicorum sencenria
incelligatuE, quae SuIphuT QL Mer-
curium pro maceria proxima,
metallis rribuit, Optima CAt; et re-
etc explicari porest: inde camen.
Chimicosretelles, qui ad metal-
lorum mecamorpholim, Hlydear-
sirum e Sulphur rulgare adhi
benc; non negarim, certe Fy-
drarsirum, Ei recte rractari pol.
Tec ac docilis esser, nOI InUTI-
lemmareriam fore, de quo infra:
Dices Hydrargirum, in omnibus
fodinis merallicis reperiri, vn
de lionum euidens est, esse ma
teriam, ex qua metalla generan-
tur; led Fallum est, Hlydraroi
rum in omnibus fodinis inveni
ri; immo licet in omnibas inver
niretur, non eamen inde constan
ret, esse materiam metallorums
nempe in eadem fodina, Talcem
ve plurimum, omne vecalli se
nus, immo e lucci, leu mixei
Focilis reperitur; non tamen inde
concludicur, rnum mecallum ese
maceriam alterius; quid (I, VE
In eodem corpore, parssucci corr
creleir in Canguinem. Pars in bin
lem, parS in CAFHeM, BEC. IEA PFOKL
dum ea que proxima: Non quidem. Sus in matrice merallica Ac.

## Folio 133 — 779786009:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
FIB. II. DE METALLIS EE ALIIS RC.
PROP. VII.
Hinc metallum per sublimatio-
nem concrescit. Non nego alias
quoque resoluriones interuenire;
REMDE PEXPATACUE DaTeTIA PeTCO-
laciones putrefactione; circulatio.
ne, et muleis praeniisrelolurioni-
bus inrer quas traud dubie pFX-
cune aliqua Tublimaciones; ac cum
metallum immediare concrelcat ex
halicu, vefuligo, 2deps, Furtur,
mucor, ec. cerre per lublimario
nem concrelcere necesle elt.
PROP. VITT.
Flinc bene explicatur, quod vul-
ed dicitur; ad generarionem metal.
torum, marem es faminam concur
rere; faeminam quidem, id eAt,
terram illam, vel laxidem illum;
dispolicione neceltaria instructum,
ad excipiendum halicum mecalli:
cum, serinendumque, donec in
Ela metallica concrelcat: et au-
tem cerra illa adinstas vulua, Ceu
matricis cuiuldam, qua Temen inc:
tallicum exeipie, ec rerinet, cum eo
Ecilicer ductrum se mearuum ple.
xu, in quibus (piricus ille acbo-
relcat, hoc est, in varios ramulos
de ductus concrelcar; dixi supra
terram, vel lapidem, nempe ia.
menta mecallica aliquando FeIEX,
aliquando lapidi insune; equidem
lapis ille, ancequam in eo MCTal-
sum concrelcerer, molliore (ub-
stantia constabat, eracque adinstar
cerra; sed induruic ecallo gr2-
Vidus, e FaerUS; hinc Forre Chi-
mici lapidem Philosophicum inde
oppellarune; inde quoque luun
illud opus ad genus vegerancium
e plantx traducune; quod meret.
los arbOre(CAE; POFED TeErA OInIS
ad id ofticii apta non cst, ve COn-
sac; debet enim adesse calis par-
cium plexus, in quo Cuntmearus,
e ductus requisiri; Analogiam
habes in corpore planea: Caere.
rum peacer Faminam, marem eriam
mecalli generario deliderat, hoc est
cerram illam, in qua mareria recte
coquitur, milcerur, purrescie, dis-
Ponitur, ac. ex qua deinde hali-
cus mecallicus educieur; mas au-
cem recte appellatur; quia Cemen
mecallis praepacac, de luppedicac:
Porro ad hane maceria praepara-
cionem, dehderatur exiam calis cer-
Ex qualitas, seu disposirio, hoc est,
ealis plexus, sacus, condicio, dil-
Policio, carione enius mareria prius
Percolata, qual per ductus insen-
Libiles, in illa cerra colligatuE, rC-
FIBCAEUE, FOVCALUL, COGHATUE, XC.
Analogiam habes in iis valis, in
QuibuS PCMEN PEXPATaEUE; IgIEUE
beno explicacur, quomodo ad me:
callorum generationem, maS de Fae:
mina regnicaneu: inde Forre Chi.
mici aliquid simile adhibene, hoc
est ras; in quo maceria peaepara-
cur, caloris scilicer vi, ee aliud, in
quod praeparaca, per relorionem
Eraducitur; sed nacura Pane arcemi
illudic.
L 2C2. L10
Praeter caremt  fanum, ec-
neratio metalli communicationem
inter vtrumque desiderat: Analo-
giam habes in generacione anima-
lium; nempe praecer vala; in qui
bus lemen colligicur, eE PExPAFA.
cur, ee illa, in quibus recipieurs
ve Scilicet in Faecum abcac; Pune:
organa illa, quibus cradusitue; e
lim in Lua matrice, quali in ramu communicatur: idem Curr prO
Peition

## Folio 134 — 779786009:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PE XSECA PR ACT. VII.
portione in generacione mecallo.
rum, accidir; nam praecer illam
cerram, in qua mareria collisieur,
ee PEaeparatuE, quam marem sit
pra IUINCUPAUL; _E PERTEE CCEPard
illam, in qua aTCTIA PEXPaTaTA
recipieur, e concrescit, quam fae-
minam appellamii rCqUITANEUE PEX
cerea hi ductus, id est cerra, iis
ductibus _ meatibus constanS, per
quos hralicus metallicus, cx vna,
in aliam libore craducacur; quibus
Scilicer nulla insit qualicas contra-
ria, quae vel halicum dissipet, vel
corrumvar, vel aliquo modo vi-
tier; sed illa porius, qua pluri-
num conterar, ad illius conserua-
eionem liberam craductionemm; im-
mo e si opus etter, ad illius deta-
carionem.
P ROP. X.
Pracerillos ductus, quibus mas
cum feemina communicat, requirun-
rur alii, quibus materia preparan-
da congeratur, es colligatur: POr-
ro haec maceria, nihil est aliud,
nisi vel succus quidam, ex no-
Pris elemeneis compolitus, prX-
terrim excerra, humore, e IgnC;
ica ve humor sc quali rehiculum
aliarum parrium; hic aucem luc.
cus insensibilicer percolacur, seu
Fileratur, ve vulgari verboreae;
_ in hac percolatione, deFxcaeur;
hoc est magis ac magis milcetur,
aliquas parces cralliores in iplo
colo, ve hcloquar, relinquie, alias
vero LuFuratuE: Sic humor, dum
Per fodinam Chalcanchi Auic, mul-
eas eiuldem Fosilis parriculas eri.
eie, re dixi eract. 2. quxe calem qua-
licarem humori conciliant: ita pEOE.
Cus ille luccus, dum per rarios ter-
in eo Auxu relinquit, e multa ac.
quirit; porro talis cerrae plexus, de
eali qualicare instructus delidera
tur; lioc est iis ductibus peruius,
quibus debito modo, praedictus
luccus permeare polA;  iis Cor-
Pulculis constans, quae sibi humor
PraecerAuens admilcear: LunE. aureI
inentibiles illi riuuli, quibus luc
cus ille, in dehitum locum era.
ducitur: Analogiam habes in Fon.
tium Ccaturiginibus, quae ex insen-
Sibilibus fere aquae flisprocedunti
de haec ex ourculis; hae demum
ex minimis humoris parriculis, quae
Cub sensum non cadune: Sic criam
roris surcula concreseit, seu cret-
cit: Sed praecer luccum, illa ma-
ceria in halicu conlistere porelt, qui
ex diuerlis corporibus lubrorraneis
aNTUrgCNS, PeT YaTIOS CLIAML TCETA-
rum ductus Hlarim meat, de inde-
bito loco concrelcit, in quo cum
alia maceria commixtus, melius
Pexparatur, coquirur, putrelcie
_ variis modis resolUIEUE: IMIIO
Forre adinctar cuiuldam ciicula-
tionis, illa maceria diverlimodé
eraducitur, Cubigieur, FOrMeNEaEUE
deFaecaEUE, _ C. GVanEO verO Tem-
pore totum opus abloluaeur, ne-
mo morralium dehinire porest: pFo
babile camen est, mulca lustra im-
vendi; hinc non mirum,  arri
eam male succedar, quae nec mo
dum, nec tempus perfectae huius
mixtionis, nec materiam adhin
bendam nouic; led de hoc infrao
D ROP. ZL.
In olima 2sque, eaque pista bu
menta metalli generario; (eu mix-
rio non resoluieur; FIOC est PErP2-
ratio illius materixe mecallier in
rarum plexus percolatur, mulca puris elementis Aeri non incipic
Sed.

## Folio 135 — 779786009:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS EF ALIIS _C.
sed in aliis quibuldam mixris, Peu
corpulculis, quae maceriam priimi-
geniam apce rocare pollumus, qua
cum reliquo cerrestri globo aDco
producta est, ac terrae indica: nempe
Deus prima omnium generacio-
num, perfectorum Ccilicet MIXEO.
rum semina, terrae globo indidic;
V. 9. plancarum, Iecallorum, la-
pidum perfectiorum, de plerorum.
que animatium s in quo nultam
profecto difticulcarem video; de
hoc guasi necellarium esse iudico.
S eniim clCMeNEA PUFA CHCME, NON
rideo, cur porius in rium, quam
in aliud mixeum abirene: IgIEVE
ea corpulcula Deus ab initio cer-
rettri globo indidie, caque vacii
seneris, ad hunc scilicet effectum,
reprima essene corporum perte-
ctorum, hoc es, etalloru, plan-
caTUMI, eC. FudIeNTa, e PFIIMa
reluri inchoario; quod cerre la-
piencer a primo illo rerum Con-
dicore praesticum est, cum sc illa
quali repolica diversi generis ma-
teria, circa quam NatuTA CrCatA
OpeTACHE, d CUAS VITCS CXETCCE:
leaque ab hUOTC PEXTeLAVCNCE,
dum per varios cerrarum, cupium-
que plexus percolatur, diverla illa
corpuleula devehuntur in locum
aptum, in quo caloris ri, varie
misceri possine, et abire candem in
preparacam maceriam; sic criam
ab haliEU CFFCTUBEME, AEPOFEANEUE.
que in debicum locum, ve simili-
ter maceria ex illis pEaepatecui; Le
vero nescio an Facilior modus ex-
cogicari a quoquam portc, quo
Fururis generacionibas HaCHLA AU.
chor prouidere, e consulero po-
euister; igitur cum a puris clemen-
eis mecalli seneracio non incipints
in illa quoquenon reloluit..
PROP. ZI
Mletalla in perexiena ramenta,
in prima scilicet formatione, seu ge-
neratione, concrescunt: PAteE expe-
riencia; quia ex ipsa cerra, Peu la-
Dide, cui inlune, ita exciduneur, vel
excidune: Rario à priori est, quia
halicus in Aoceos hlaminum tan-
cum concrelcie, qui deinde inpere-
xigna ramenea abire Colenc. hinc ab
agnis peaecertuencibus eroduncur,
_Curripiuncur; hinc quaedam Au-
MIna AUFI FRWDOHCA VeHUME, VE l’a-
ctolus, Ganges, FagIS, Rhoda-
nIS, qua Cerre aurum non gene.
ranc, quis hoc dicat 3 Sed rel c
terra, quam peaerer AuunE, FaduNE.
que, ee rodunc, efottum, rel é Fon-
tibus in alueos derinacum, secum
rehune; qua vero arce illa granu-
la mecalliea colliganeur, iam om-
nes sciune; igicur vel ex hoc con-
Cac, mecalla in ramenca concres
cere, (cilicer in prima generationes
nam colliquata illa ramenca in in-
Canam molem abire postune: hine
 dicitur aurum ex Pyreneis quon.
dam Auxille, ec si modo criam apud.
AMCriCOS, (AB quodam MONCC AE-
dere dicitur, illud cerre Cummi
caloris vi vel ionis lubrerranci,
vel Cyluarum accentorum, cribuen-
dum estinemperamenta illa accen-
Ta e colliquaca, in vnams mastam,
rbi deinde concrelcune, conge
FUNEME.
auo montibus et Plurimnao (MAbi
metallorum fodinae: Patet experien.
cia, cuius racio cs, quia cuncme-
lius hrumor percolari pocest; hine
Auminum Ccacurisines ad radices
MLOSLIUM, VE PLUFIIIIM OPIUNEUEZ,
2detor
 +s. ZITI.

## Folio 136 — 779786009:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PAYSTCE PeACF. VII.
ad de quod cim praecer percolario-
nem, siblimatio sit quogue necel-
Paria, Tub moncibus Cune mulex
canicares, in quibus halicus colti-
si porest; diceres Fornicem velicae
distillacorix, Seu cameram; ad de
rupium cimas, quibus humor Faci-
le Subit, ac in intimosillos recet
Cus penetrac. Secumque Tuccum
pinguiorem vehit.
PROP. ZIV.
Tractus illi terrarum sub qui-
bus metallisae fodina latent, sunt sa-
sis steriles; Paret experientia; La-
eio ek, quia humor astulus, vedi-
xi, pinguem luccum incrorlum ve-
hic, lcilicet in peaeparandam me-
callis materiem; igitur lucensille,
qui a fuso humore dilutus, in ali-
mentum plantis cederet, cum alio
diucrratur, quid mirum, si plan-
tx, cum alimento CarCANE, PIOE-
Sus areleane; Flinc arborum in iis
eractibus consicarum Folia parum
grata viridirare saudene, Ced Do
rius sublinidum quemdam colo-
rem, sidelem arida glebae reltem,
DEXFeTUNE.
PROF. X V
Fractus illi, vt plurimum aura
moxia infesti sunt: Paret etiam ex-
perientia, rario est, quia halieus
Illc, qui in metallica FAIeNEA CON-
erelcit, eAt valde hererogeneus;
igitur pars illius in unum mecal-
Ium abic, pars in aliud Folile, pars
demum, caque lubrilior, per po-
ros terra, rupium que rimas extra-
lacur, acque aeri admixta noxiam
ec riciatam auram facie; qua vel
ipls mexallis adhaerens, v. 5. Can-
delabeis, vel lucernis argenceisce-
rroillas livore ringie.
PROP. X V
Pondus metallorum non modo est
a terra, verum etiam ab humore:
Hloc maxime obleruandum ectis
nec enim ex e0. quod rni metallo
Dlus cerrae insic, quam alteri, Ra
eim gcauius este. pronunciandu est;
nam v. 5. plumbominus rereae inest,
quam terro, licet plumbum lon-
se grauius. lic; et auro, plushu-
moris inest, quam aeri, licet eriam
granius sr: icaque racio maximé
Pororum, hoc est racuicacum illa
rum, quas coniunctae inter le par-
ces relinquune, habenda est; (1
eniim ab aère occupaneur, vel ab
ione, inde maxime pondus decrel-
cit; _ contra crelcit, (i HUmOL
illas occuper: Analogiam habes
in vale racuo, de eodem aque
plenO.
PROP. A VL+.
Explicari possunt qualitates illas
quae concurrunt, suo modo; ad me-
talli generationem, es alia causae
1. Non est dubium, quin calor
principem lacum in hac parrece-
neac; nulla enim sublimario sine
caloris opera, nec esse, neCExCO
sicari porest; igicur cum in genen
ratione meralli, halicus sublima-
eio, coctio, e alix mulea relolu-
tiones intercedane, illa certe line
caloris opera heri non pottunE: 2.
Frigus eriam in hoc, luas Partes
agic; cum enim merallum con-
crelcat ex halitu, illa concrerio,
pertrigus Ac: 3. qualirates quae-
dam Seygix, Ceu relolurorix, non
Parum conferune ad Cubigendam
IaEerIAI, _E ACCUFATIOFCM FCLO-
lutionem procurandam: 4. impe-
cus rbique servit, sine quo nullus
halitus

## Folio 137 — 779786009:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS ET ALTIS QC.
halicus asturgir, nullus humor per- enim aliquando in lapide mecalli-
colacur, nulla materia per excrC-
tionem alcerius detacatur: 5. hu-
moi quoque luam operam impen-
dic; nempe ille diluie, distoluie,
laxac, Tuccum, e alia corpuscula,
eanquam necectarium rehiculum,
defert: 6. ignes Cubcerranei ali-
quid conterunt ad caloris vim dif.
fundendam; immo ee ille ionis,
qui singulis corporibus inest: Ana-
logiam habes in planca, cui ignis,
qui inest, ica Famulatur, re polica.
organizatione, omnes illas Facul-
tates, quae vulsd regeranci FOrmae
cribuuncur, omnino Cuppleac: 7.
sol non immectace quidem, sed
mediare de remore necellarius eAt;
nec enim illius radii tam alee in
intima cerra vilcera penecrane; hiu-
morem tamen affundie, quatenus
vaporem actollic, ac cerram (uo
modo calcinat, eE PFapATAE, VE me-
lius ab attulo humore Tubigacui,
ae proinde corpulcula necellaria
eripiantur, iniporceneurque humo-
ris rehiculo, in inceriores illos
receslus; _c. Ouxres, verum Pla-
necae luis influxibus vecalla in Fo-
dinis producane: Relpondco. hoc
plulquam Fabulam olere; quo enim
REgUIMenEO pTOBACUE; qua exPC.
rientia; qua necestitate 3 FaccOr,
vixme concinere postum, cum ali-
quid ccaris ommino, de line vila
ratione à PhiloCopho aftirmari, e
adstrui audio; quod cerre vix Cir.
culacoribus condonarem; led haec
omitto, in quibus meras Fabulas
dilcerner quilquis rem accurace
perpenderit.
PROP. XV TTT.
Vene metallicae aliguando caxil-
Co ri(a TUNE, _ InHUMCFAEUM FCFC
venarum argenci capillicium, hoc
est linea argenri adinctar radio-
rum, Ceu capillorum, quoquover-
sum sparla acque distula; racio
est; quia cum mecallum ex halieu
concrelcae, d halitus ex innume-
eis flamentis conster; quid mirumm,
si hlarim concrelcar ille halicus;
praelerrim rbi nieacus ita exeava-
eos invenie; alioguin in AOCCOS
concrescir den(os et (pillos, quan-
do locorum anguctiis COntInCEUE.
PROP. XIZ.
Forma metalli non est entitas
quaedam absoluta. In hac prop. Ma-
Ximam Scholacticorum parcem ad-
verlancem habeo; lustinebo ramem
illorum imperum, e lacta in me
cela, debico cum honorc, excipiam;
irem facile in eorum sencenciam,
nec enim vIlo nonicacis anore vel
affectu ducor; Cola me vericas Er2-
hic, de ratio in Cuas parces addu-
cir; isicur probatur peaemilla pro.
Policio r. Quia Frustra ponieur illa
enticas ablolura, s cuncta sinc il-
la explicari poNunE, Ve reuera cun-
ctas merallorum affectiones, line
illa explicamus; contule si vis.
tract. L. l. T. vbi de Forma Cubsan-
tiali ex protelso 290: 2. inucilis
est; quia illa eriam lublaca, mecal-
lum idem peorlus manee, quod
ANEC CTaC; manenE enimiidem COE-
poris sensibiles Cacus, scauitas,
densitas, duricies, liguabilitas, co.
lor, Capor, odor, de c. quae reveid
non inlune racione vilius formae,
quae sc enticas abfolura, ee (ub-
ltancialis; sed caneum rarione ca-
lis, vel calis coniugationis clemen-
lares sunt; Pater experienria; sic eorum, ec parcium milcibilium
Tom. IV.
FlCXUS:

## Folio 138 — 779786009:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
A. EI Z SIC A
plexus: 3. inurilis esfer, quia illa
etiam polica, nihil penicus luo (ub-
recto conterrer; nullam proprie.
carem, nullam affectionen, nulla
vim; neripe illa omnia d miscibi-
lium alceratorum vnione, e cale
combinarione, et dispositione ha-
beri sufficiencer pollune: 4. nOn
videtur, cur ee quomodo Cubstan-
ria esec; qua eR principium ad in-
era; quid enim producerer, quid
agerec illa Forma; cum nullus sic
effectus, nulla propriecas, quae
qualicaribous elementaribus cribui
non postic: s: quaenam esser illius
caula productiua e non vniuoca,
nec enim aurum producie aurum;
non xquinoca vila, quae Calcem
Susticiencer applicara sc; C enim
ad Deum recurris, pie quidem, non
ramen Philo(ophice procedis; con-
Tule locum cirarum rbi force plu-
Ta lcgC5.
Obiicies 1. In mecallo non cR
Tola materia; erg0 debet esse FOr-
ia: Relpondeo esse Formam me
calli, non camen esse pura, e
abloluram enticarem, sed respecti-
uam, resultantem Ccilicet ex cali,
vel cali miscibilium combinacio.
ne; id est, principium Formale, quo
metallum illud est, quod est; id
est quo est ferrum, aurum, e c. dat
enim forma esse rei; id est elte FOF-
malerei; esse scilicer qua, non
quod; Tide locum citatum, rbi hac
Fuse explicniimus.
Obiicies 2. In metallo deber ef.
Se principium conseruatiuur illa-
rum omnium qualicatum, quae ips
iBlune; Sed est Forma: Respondeo
nullam esse qualicatem, qua pro-
prie conseruetur; id cA, qua pro-
priam actionem conseruariuam ter-
cum innatum; Ced calor, vel pri
marius est, vel secundarius; pri-
marius inest tantum parriculis
ionis, ee ab iis conteruatur; se-
cundarius vero a primario produ-
citur, e conseruatur: Vide lib. de
calore; quod perrinet ad imperum,
d Deo conteruacur, ve in tract. de
mota lib. T. demonstrarum est; reli-
qua qualicaces lune sensibiles qui-
dam ltacus, qui ex cali mixrione
reluleant, ac proinde cum per actio.
nem propriam non producaneur,
per propriam eriam non conser-
vantur; led manene, quandiu ma-
nec eadem mixtio, et combinario.
Dices rnionem illorum omnium
a Forma conteruari: Respondeo
onionem illam non este vilaim en
ritarem abloluram, Ced meram par-
eium implicationem, Ccu plexum,
reiam suo loco dictum eA.
Obiicies 3. Prater qualicates
elemencares lune alixe propriae, et
angulares, quae singulis mecallis
inlune, quae cerre aliud princi.
Dium agnolcune, ab elemenris di-
Pinctum: Respondeo nullam prOr-
Tus qualicarem, seu vircurem me-
callis inesse, quae ab elemenEOLIIm
combinatione esse non potIE; SE
quidquid aliud adstruxeris, gcaris.
excogicabis; igieur concludamus,
Forinam meralli non esse encieatem
quamdam absoluca, Cubstancia-
lem, qua Lalcem per miraculum
Pcortim esse polsic; Lod esse iplum
ele Formale rei, hoc est rationem
illam, qua mecallum cale eAt, v.
5. Terrum, aurum; reluleanrem (ci-
licet, ex tali milcibilium coniu
satione, disposicione, partium-
que plexu, _c. vocaui Formam, Fo-
tiOnem FCI, (IC. CnIMT FOEHA aB API-
mines, pearer calorem, et iper. Rorele paltem voentur, re iam alids
2. AMuli .
P R ACF. VII.

## Folio 139 — 779786009:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS EE ALIIS, _CC.
monui, sed de hac re haec sine Caris. rior; idem prortus accidie in metal-
DR OP. XZ.
Finc forma maalli nullam cau-
sam vere ac proprie fficientem dest-
derai, cnins scilicet actio ad encita-
tem suam terminetur: Conltat ex
dictis, i enim Forma esset vera enricas
absoluta, taud dubie veram actio-
NEI CCEIMIHAEEE B IGITUF CUIMI NON CIE
eneiras absoluca, actionem veram
nOn TerMInAE Cve prir o produci-
vam, liue conseruariuam; hinc ab
illa anxiecare liberamur,. qua labo-
rane Philoloplii, dum causam me-
callOTUM DEFSCTUEAMEBE; cum enim
tullam inveniane in cerris, ad altr2
contusiune, quod Eane ridiculum eAt,
tam alce scilicee Cuam ionoranciam
eferre: DiceS tBCTAIIUIM GCNCFATUE;
sed omnis generatio habet causam
efficientem, Scilicer GeneTANS: RC-
spondeo in genecacione animalium
generas esse illud, unde Pemen deci-
dicur; in generarione vero vel cle-
mencorum, vel mincorum inanimo-
eum, generans cs, quod producie
illas qualicates. Ccu dispoliciones
qua talem in niseibilibos mucacio-
nem cHACIHE, ex qua rC Suleac nouum
esse senlibile: Vide eract. 1. vbi FuSe
de generarione actum cAt.
PROP. ZZ I.
In eadem vena e fodina, multa
mealla sunc simul: Rario elt, quia
maceria illa hecerogenea colligiur,
ex qua diversi generis halicus ac olat,
qui in mecalla diversi generisco-rel-
Scic, vel eciam in diverla minta ne-
callica: Analogiam habes in Aori-
bus, vel in Fructibus, in quibus di-
vectas parres videmus, in quas vel
Sublancia crassior concrescie, vel
lorum generacionesquorum alia ma-
ceriam negligenciore, ve sic loquarsce
minus detacacam de Ciderane, ve plu-
bum. Ferrums alia defaecacissimam, de
Dexparaci NIm Z; ve auru; alia cum me-
diocri praparacionis oradu, ve _5, A2-
num:argencum ad perfectionem auri
ho accedic, Cuperac camen perfectione
Raini de xris: hinc maior est copia
Fcrri, de plumbi, quam aris ee Ran-
ni; ee horum, quam argenci; huius
denique, quam auri; racio est, quia
rbi accuracior preparario delideratur,
longiore cempore opus eAt, maiore
nacuca indi. Ar. 2, labore d cuta; Scd
haec in paucis (ucccdunE.
PROP. XZ TI.
Communes metallorum proprieta
tes explicantur: 1. Occurrie Colidi-
tas, d duricies, inaequalis quidem
in diver(is mecallis; HXC AUECM CK
a cerra e igne; nempe ionis Elami-
na acctilme ArinoEc particolaS TeE-
ra : 2. liguabilicas; nempe omnie
mecalla liguari pollune, aliqua Faci-
lius, alia difficilius; vede aUTEM SIE
liguabilicas, dictum cArractat. 2. de
Stat. corp. lib. 4. 3. ductibilicas, de
qua eriam loco ciraro actum eAt
4. pondus ee gravicas, qua à mul-
ta terra cA: Onicro colorem, Capo-
rem, odorem, Conum, de his enim
infra agemus; cum de Cingulis me.
tallis leortim agam.
Lat. CEtC
Varia sunt metaltorum spoctis.
Speciem physicam immucac varia
proprictarum coniugaeio; v. 8. lig.
num a lapide specie difFerc, quia esse
ligni distere nocabilirer ab esse lapia
dis; quia propriecares sensibiles, qua
Subcilior, vel pinguior, vel deFaca. ligno insune, diversae sune ab iis, qua
lapidi

## Folio 140 — 779786009:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHYSICE TRACT. VII
laxidi intune; v. 8. divertus cA. in
veroque sbrarum plexus, ee misci-
Bilium coniugario; immo diverla
milcibilia; Ccilicet proxima, quae sci
licee in lionum, vel in lapidem im-
mediaco concrelcune: hinc diverla
denlicas, gravicas, duriics, opaci
1a5, divertis color, Lapor, odor, _c.
ioirur cum in metallis nocabilem il-
Jam proprierarum dinerlicarem vi.
ceamus, v. g. in ferro et plumboihoc
enim est molle, illud durum, plom-
bum candelcere non porest, sEcus
Ferrum; plumbum in aciem non aevi-
cur, secus terrum; plumbum facile
liquatur, ferrum diffacilé; igieur va-
ria Cunc merallorum species.
P F OP. XZ TV.
Ouingue sunt metallorum species:
Edaec propolicio Cngularem senren.
tiam pexterre videtur, cum vulgo
Ponaneur seorem merallorum spe-
cies; cgo camen ad quinque posse
reduci exiltimo; exclulo enim MeF-
eurio, vel Eydrargyro, quod pro-
prie mecallum non cst, ve constat
ex prOP. I. exrrema meralla TUnE FEF=
rum de plumbum, quasi hinc inde
oppolica; Ferrum enim durissimum
imer mecalla; plumbum mollisi-
num est; ferrum mulio conttar i9-
ne, de modico humore; plumbum
mulco hamore, de modico iere;
terrum accendi porest, secus vero
plumbum; porro ad ferrum chalybs
reducieur, est enim puriis et perse-
etius ferrum, ac detaecarius, Ve con-
Atac; hinc verumque vireure magne.
cica instrui porest; annum vero ad
Dlumbum reducieue tanquam perte-
etum ad imperfectum i seGMUnEUE
dux alixe merallorum species, XS ec
arxentum; veraque eriam diversos
pertectionis gradus haberiquis enim
nelcir argemum argento perfectius
ese; de a5, are; de quibus suo lo-
co infra dicam: denique aurum me-
dium renens, quintam speciem Facirs
lic omne pertectum incer paria im
perfecta medium locum habet z. vie-
tus incer duo oppolica riris, aequali-
tatis proporcio, incer duas prOPOE
tiones inxequaliracis, maioris (cilicer
ee minoris; de ve verbo dicam; om-
ne merallum mulia Terra COnAaT, rE
pondus enincie, sed aliud mulco hu-
more, aliud mediocri, aliud modi-
co; aliud multo igne cum modico
humore; aliud oppolicum, mulco
humore, cum modicoisne; pe
mum est. Ferrum; aliud plumbums
aliud. plus ignis, quam plumbum,
Cedminus, quam aes; de miniis hu-
moris, quam plumbum, sed plus
quam es; e est aegeneum; aliud
ploshumoris, qnam ferrum. Sed
minus quam argencum, de minusig
nis, quam ferrum, sed plus. quam
argentum, ee cs. Orichaleum 5 3liud
denique, quod perfectam aequalica-
tem praetere, hunioris ee ignis, es
perfectam miscibilium mmixcionem,
et cstnurum; Ferrum habet plusig-
nis, quam humoris; plumbum plus
humoris, quam ignis; as plus ig
nis, quam humoris, sed in minore
proportione, quam Ferrum; argen-
cum plus humoris, quam ignis, sed
in minore proportione, quam plum-
bum; aurum denique perfectain
aequalicarem veriusque: aurum plus
terrae haber, quam plumbum, alio-
qui non eser grauius; irem que plus
quam argentum; an veroplus quam
terrum, vel aes duhium elt; an Forre
Ferro plus rerra inest, cum aeris ium
nuro, cum argento, cum denique
plumbo sed hoc cuincinon porests
exo crediderim plus TerrX aUrO in
e
Onabo

## Folio 141 — 779786009:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS BT ALIS, QC.
141
esse, sed oprime subactae, de impli- ee Orichalcum: hinc quo plura TuNE
caex; cum argenro, cum aeri, tum
plumbo,cum ferro: sed de his infra,
cum de Cingulis merallis agam; mo-
doincerim conster, quinque tancum
modo esse merallorum species, Fer-
eum, aes, aurum, argentum, plum-
bum.
PROP. ZXV.
Extrema metalla in se innicem
converti non possunt: V. 8. plum bum,
in ferrum, Calcem immediace, nempe
terro longe plusignis inest, quam
plumbo comperac; _ plumbo plus
humoris, quam ferro inesse queat:
negHe AE EFANCIEUS AB CXETCMO, ad
extremum, nisi per medium; iImInO
ab omni hominum cogicatione hoc
tam lonse abest, ve inicer Chymi-
Cos nemo invenEUS (IC, qui hoc Fa-
ciendum Cusceperie, nec heri Pose
cosirarie: quam vis Cane incer illos
non deline, qui, ve vulod dicieur,
impossibilia cenrene; eaque Facien-
da Cuscipiane, quae Aeri minime pol.
Cunc: icaque quod ad convertionem
merallorum acrinee, (i Forre aliqua
heri porest, de qua infra; CerEUM
est, bonge Facilius immediaca con-
veuti posse in sele inuicem, quam
oppolica; v. 9. Cannum, in argen.
cum; Ferrum, in Orichalcum; gnam
incermedia, incer oppolira, maioe
eAt oppolicio; in maxima oppolicio-
ne Cunc eria incermedia; in miniima,
rnum; in media duo, Ve pacCES
Tlinc maxima oppolicio HaBCE FAMS
tum vnam combinacionem, Ferri Pein
licer de plumbi; media auas, Ferri
scilicer de orgenei, plumbi ee aeris,
minima eres, ferri ex auri, plumbi
de auri, aegenei e Orichalci; (
vero accipias combinationes imme
diacOTU, CFHME quaruOE; Ferri ee
aeris, huius de auri, huius de argen-
ei, huius se plumbi; hinc imme.
diacum Facilius connerrieur, (i ramen
vila mecalli Mecamorpholis et por
Cibilis, quam oppolitum; de OppO.
Cirum minima oppolicione, quam
media, de oppolicum media, quam
maxima; ratio parec ex dictis, qui2
minus oppolira sune inagislimilias
2c proinde minorem mucationem
illorum conversio postular; quid
clarius hinc hallucinancor Choni-
ci, qui Eydcaroreum cancummodo
DEOEDANE, DE IN ANEBM CONVEETANES
nam melius in plumbum converre-
FCHE; d hoc Scilicet defaecacum in
aegentum; hoc denique in aurumi
pari modo Ferrum in Orichaleurrs
e hoc, in aurum; (I tamen AXC AF=
ee aliqua converri polsine, quod Ca-
fercum, in plumbum; ac. aes ni. ne hicnon discurio.
nus opponitur argento, quam Fcr.
rum plumbo; immo es plumbo, et
RIGCHCUI FCTTO MaSIS OPPONUNEUT,
lune enim rres oppoticionum pra-
dus; maxima cst inter extrema, id
est, inter plumbum, ec ferrum; ii-
ducta io Lonntao instlcta snt. EI
nem ex vlu cognolcimus; metalla
nima est incer alcerna; id cA, inter aurem ad plures rlus tumanos con-
argentum de Orichaleum; media est verrimus; in arma scilicet, vala, ca-
inter alcerum exrremorum, d alceru Bales,. lamias; vestes, inOnecAS, Ca
alcernorum, permutando; v. g. incer cuas, cectorum remplorumque oen
Ferrum et argencum, inrer plumbums menta s: ad rem quoque Medicur
PROP. XXVI.
Explicari potest, ad quem finem

## Folio 142 — 779786009:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
=A4 2
PMZSICE TRLCT. VII.
plurimum conferune: Vides quam
vel rnum Ferrum sic necestatium,
snC quo nec acari certa, nec leca.
si arbor, nec caedi las. i nec ali: d
metallum tractari, nec homo regi.
nec fera arceri: Nulla FrC AES elt
qua Ferri operam non adhibcat,
camque non mediocrem; quid de
Orichalco dicam, quor vala, quoc
Pacinas, quoc campanas, quoccubasi
adde aliamulca, vel ad ornacum, vel
etia ad necelscarem spectantia, ma-
ona supellectilis pars, vel domecti.
ca, vel publicae, vel milicaris, anea
est; de plumbo e Ctanno nihil di-
c0; vulguris ses et; durum Forre
E ornarum excipias, est minus ne-
celtarium; licet hc preriolus; quam-
quam non exiguus est illius rlusi
itemque argenci; s vero merallo-
rum dionicarem a prerium cenle-
ri ris; certum est, aurum ese per-
fectilsimum; secundus locus ae-
geneo; terrius, Orichalcho; quar-
tus plumbo; vel canno; quintus
et vlcimusferro, hinc mecallum
insimum est maxime necectarium,
maiorque ac Frequentior illius
rlus; ieaque cum tinem ex viuco-
onolcamus; cerrum est a Deo nc-
calla Fuisse creara, ve in Tuos rsus
ab HOMIILIBUS EUMHCETEFENEUE, quo
rurm arri e manibus Cubiiciuneur;
quod ir Ferre altius asturgimus, de
animo ad caleltes vique tractus
penceremus; probabile elt, caele-
Aes illos slobos, Lalcem aliguos,
esse mecallicos, re solem, Touen,
Venerem, Martem; nec enim aptioe
elle videtur materia, ex qua con-
Bare possine, ad hoc scilicerve cae
lestes illi globi suos sines cene.
quantur e id practent, cuius obci-
nendi graria, a Deo crenti (unt.
PR CF. LLVL1
Mletallum liguari non potest nisc
rarescat: Pater, nitr enim ParteS
humoris inclula rarelcerene, ple-
xus ille parcium, qui illas conri-
nec, minimé Colueretur; nempe
humor incea illas filaminum angu-
ias rarelcens, cum amplius con-
civeri non pore crumpic, ac ple.
rum hlaminum Coluie. Duicque in
medium commune, in quo alix
parriculae nacane; hinc quo plus
humoris mecallo inest, eo cirius ee
tacilius calore liquelcie, ve plum-
bu.
PROP. ZX VTTI.
FX omni metallo, vi caloris, ali-
quae parces avolam: De nuro aliquis
Forre dubicarce, cum vulgd incor-
supcibile concra caloris vim esse
credatur; non est tamen dubium,
quin aliqua partes ex auro, ri ca-
loris, auolent, ve dicam infra; in-
mo frigidum minime lentiretue, ni-
Ei parces humoris illius Cubrilis, qui
Frigus Facie, ex illo auolarene; auo-
lant aurem caloris vi; hoc tamem
non facie, quin centeri physice lo-
quendo possit incorrupcibile, con-
rea caloris rim, re dicam paulo
Post.
C l, t. L LR
Mccalla soluuntur ad aguis jorit
bus, et vocant: Mod CA PIICUS
in superiore tract. cum Lc as
rem de rariis relolurionibus; nemm-
Deaquae illa Scysix, lic enim iu-
se appellantur, iis corpusculis con-
AanE, quae prae subcilicare, Facilé
pencerane; ec pex acrimonia, ple-
xum Blaminum dissolunnE; cun
tamen liquarus mecallum, non se-
Patan

## Folio 143 — 779786009:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS ET ALIIS _C.
d
parantur, reiam dixi alias, misci- na sede, vnde sicus loci maxiimé
bilium parres, Sed mixei; sicur obferuandus est. 4. Reborum Folia,
quando aliquod corpus cerituE:
haec obirer dico, quia lune Facilia:
e rero non modo plexus illo PaF-
cium, quo mecallum quodlibee
constac, partes miscibilium dicit;
verum eriam parces mixei; inno
facilius Coluieur plexus parcium
mixei, quam parcium milcibilium.
re constae; rnde quandiu necal.
lum liquidum manee, Cruc caloris
vi, live aqua Scygix oper d manent
adhue rnica parces milcibilium,
non camen parres mixri, quarum
plexus Colurus est; ubi veco extra.
lacu, eune parces eriam miscibi-
lium SCpAFAHCAE, _e CA VETA COF-
FUPEIO, VE VOCanE, _ INLCBEA LC.
Colurio.
PROP. ZZX.
Fodina mecallorum diversa exhi
benesiena, quibus cognitis, inveni-
risolene: Aliqua cantum indico,
hoc enim ad Ilictoricum porius
quam ad Philoloptum perrinere
videtur: L. F. X aguis aliquod in.
dicium haberi porest; illae enim, I
Dexlertim Pune Peaturigines, e me.
calli ramenea vehane, Fodinam non
procul policam esse Cigniteant:
2.Pruina non candicar ille cractus
cerrae, cui rena luvest; ratio eAt,
quia halicus calidus ex vena a(TuF-
gens, rorem in pruinam concret-
cerenon Anic; ad de humiles plar-
Eas, tenvelque  male nucricas
herbas: 3 Fragmenta lapidum,
vel ex rupibus exeita, vel a tor-
rentibus abrepea Paris perlpicuum
veux lacenris praebene indiciums
obseruandum tamen est, a FOETeN-
eibus longe procul aliquaindo de-
per Venum cempus Cublivida,
Cubearulea, vel Cubraber, lacen-
rem venam indicane; nempe hali-
cus mecallicus fugeo alimencirio
admixtus, hos colores Facile in.
dacie; adde si vis Reriticatem loci,
nOXiaM aUTaI, EC. de quibus pFOP.
13. 24. 2.5. Ouaeres quid dicendum
Sic. de virgula dinina, VE vocanE,
bitulea Ccilicer Colurna, Facile mo-
bili, quam mecallici ad venas in-
vestigandas adhibent: Respondeo
ete moram superstirionem, vel
quod verius este puro, anilem Fa-
bulam, re recte ostendie Agrico.
la, quem videlis; nec enim dii-
eius haerendum elle videeur in his
nugis; sed iam ed sinoularia del-
cendo.
PRO P. ZX Z 10
D. E AV RO.
Auri nacura s indoles explica-
tur: Rurum omnium cerce mecal-
lorum praestancistimum eAt; COn-
Hac aucem ex. multa corra, vere.
Aatur pondus, sed probe subacta,
atque dinila, e corpulculis illis
Primigeniis, exquisiTa PEXPATA.
tionis, perexisuis, nec enim, ve
iam dixi supra, generacio mecalli
ab ipsis puris elementis immediace
procedie, seu progreditur; (ed ab
aliis miscibilibus, seu primis eu-
dimenris, ab inicio cerrestri plob0
indiris; porro illa, quae in aurum
deinde concrelcune, exquilCX TUnE.
opera, cum rarione molis, cum Fa.
tione mixcionis; moles enim mini-
ma elt, d mixtio ex elementis Ccili-
cet, perfectissima; constat etiam
Eerri, vel alporcari, ab ipta fodi. suruin humore mediocis; plus
EEd

## Folio 144 — 779786009:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHYSICA TRACT. VII
enim humoris, quam aes, sed imi- constec, quia eamen probe com-
nus quam plumbum, vel argen-
tum haber; ica camen humor ille
dinilus est, e cum parriculis terra
commixtus, re auolare non pos
EIt; _ excipias inlensibiles illas par-
riculas, qua Frigus conciliant;
aulim camen dicere, auri quaneum-
vis laevigari, Frigidicarem, cum
Frigidicare marmoris laevigati com-
parandam non esle; ve conltat ex-
periencia; ratio est, quia cum par-
ces humoris perfectiore modo
commixrae sint in auro, quam in
marmore, plus humoris ex hoc,
quam ex illo, perenini. cfluuio auo-
lac; hinc aurum nullo phlegmate
superduo, reaiune, viciatur; vn-
de quoque trigus augeriposer; led
verem hanc paulo accuratiiis ex-
plicem; si maior humoris portio
ex aliquo mixto extraletur, caneum
frigus non conciliar; in ligno
exemplum luculencum habes, quod
dum liccatur, continuo cAlunio,
magnam halicus vim emirrie, cuius
particulae, cum minus purum hu-
morem feranr, quid mirum, (i
minus frisus concilient; igitur li-
onum minus frigidum sentieur: (I
verominores linc humoris parricu-
lae, per exiguos poros crumpunes
acque adeo purioris humoris lunc;
nec enim auolane ignis filamina,
nili meacus paulo maiores lnt;igi-
tur maius frigus conciliant; ac cam
angusti meacus ese postune; e
humor tam accurace divilus, et
commixrus, vr quod humoris auo-
lac, caloris interni vi, cam exi-
suum sic, vr aliquam quidem, mi-
norem eamen proprer debilicacem,
de cennicatem parcium, Frigoris
afectionem imprimat: igicur licet
ixeus est humOF terEX, minus Fri-
sus Facir; luperest certium clemen-
cum, Ccilicetignis, cuius eriam (2-
eis bona porcio auro inelt; cum
enim accuratus plexus miscibilium
in auro sic, nullus plexus line Ela-
minibus; nulla filamina Cinc igne
esse possune; de cum accendatur
aurum, ionem profecto, cunque
non rarum inesse necesle ett; por.
0 ille ignis ica ductus, neculque,
_ nariva gua(I AEEC CONTEXEUS CA,
ve cum partes cerrae, cum humoris,
mirabili Cane plexu contineat, vel
porius rudimenta illa primigenia
de quibus iam supra; ille aucem
Plexus duplex est, incerior scilicee
ex exterior; interior est, quo mis-
Cibilia iPlICANEAE; EXECLIOE VeTO,
quo parces mixei contineneur; hic
per limplicem liquationem diliol-
uieur, secus vero ille; in auro in-
terior accurarisimus ett, d ab ig.
ne, ve dicam infra, phylice lo-
quendo, destrui non porelt; exre.
rior vero paulo negligencior cAt,
& Facile dissolui porelt; ANalO-
siam habes in globulis, denhore
reticulo implicaris; rbi enim (0)-
aitur rericulum, Coluieur exrerioe
plexus; manec tamen adhue ince
rior, quo scilicet cuiustiber gr2
nuli, Ceu globuli particule continé-
tur: itaque ex his natura e indo-
les auri perspicua est; constat enim
mulTa Terra, ve dixi, led probe suB.
acta, medioeri humore, Sed cer-
minis accuracissimi plexus conten-
to, e mediocri igne in plexum
perfectissimum ducto, _E COnTCKTO;
duplicipleru, interiore, quo rum
ipla elementorum parcicula in ip.
Sis rudimentis, cum ipla rudimei-
aurum medioeri humoris porcione ca, Ceu corpulcula primigenia sibi
innicem

## Folio 145 — 779786009:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS ET ACIIS ZC.
invicem copulaneur; exteriore ve. infra, ac proinde aurum acc entum
rd, quo parres auri implicaneur:
omitro aera, qui non concrelcie,
sed caMrum POTOS e racuItates
occupat, quod aliis quoque me-
rallis commune eft.
PROP. Z Z XII.
Aurum liguatur, e deinde ac-
cendirur es lucet: TTonnemo aduer-
Pari videcur, qui vulcaurum, pri-
inum quidem accendi, cum dein-
de liguari, Led hoc experiencia re-
puonacinam primum liquatue, cum
deinde accendieur; cario eA, quia
cum mediocri humore constet, et
exteriore plexu minus aCcUTaTO,
quid mirum, si Facile d cito, ca-
loris vi, Toluatur, liqueturque;
inceorum incactumque lemperma-
HeTO POMC.
cum deinde accendatur, collectis
Scilicer ignis particulis + sic enim
tantum aurum accendi porest; ve
d extingui, per lepararionem ca-
rumdem pareium; ColliDuMEuE au-
cem parces ignis, quia parces hu-
moris, quibus ance dirimebantur,
eriam colliouneur, Auuncque in
commune medium: Porro aurum
accentum tam gracam iucundam-
que lacemm PERFCFE, in ob(CUTO
duntaxat loco, ve parriculam (0-
lis re videre iurares; lucem in-
quam, minorem quidem illa, quam
Aamma, praelerrim purior (par-
sic, acque diftundie. Colidiorem
tamen, ac Tubiecto Armiori den-
liorique inharenrem; videtur
etiam paulo remissior esse luce
Orichalei accensi, Ferri que can-
denris; est camen longe constantior;
PROC. ARLIFL.
Aurum semel accensum difficilius
extinenitur, quam ferrum: EXrin-
guicur autem sibi ipl celictum.
remoro igne; paret experiencid;
rario est; quia plexus parcium
auri calis est, ve difficile ab
ferrum enim ee 25 igne breui coi-
aliis corpusculis permeari pene-
crarique ponic; led exringuieur
tancummodo ionis, per lepaca-
tionem parcium; es LepaTaMEME,
per interceprionem partium hu-
moris; igitur cum hae difficilius
per aurum accentum Cubire pol.
linc, quid mirum. Ei hoc difti.
cilius exringuatur: Praerered par.
tes humoris quae avolanE, nOn
Parum conterune ad praedictum
effectum; cum enim per Cupe-
tiorem Capertciem EraduCANEUE,
parces ionis dirimune, ve iam
alias obternaui; hinc duplici no-
mine Cuprema superficies prius
extinguitur; re prius etiam con-
gelatur, in aqua, Caevience Beu-
ma; acqui ex auro minus hummo-
ris avolac, ve dixi supra, im-
mo cam Subrilis est halicus, qui
aTurgir, re peae debilitate parces
ionis perrumpere non valcat; igi
cur ex hoc eriam capice aurum
accentum difficilius extinguieur;
hinc eam inOenS aUrI aCCeHA
moles esse poller, ve semel ac-
centa, sibique relicta, nunquam
deinde extinOVeFeEUE; de quo
Fuse crait. sequenri agam, cui de
rumpuntur, cum camen aurum Sole.
incorrupribile sic phylice loguen-
do, contra vimignis, ve dicam
F0m. IV.

## Folio 146 — 779786009:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P E YS IC F Y R A CF. VLI.
P ROP. XX XIV
aurum ab ione, physive loquen.
do descrui non poust, modo nihil
aliud addatur: Hloc Caris Commu-
ne est cum Philosophorum, cum
Chimicorum estatum; immo et
iphus Aristorelis expressis verbis
contirmarum, qui cum lib. 3. me-
seor. cap. Olrimo dixitter, mecal-
sum esse cremabile, id est ione COr-
ruptibilo, unum tamen excipic au
rum; cgo media quadam vix ince-
do; nec enim: omnino incorrupri
bile esse dico; scilicor metaphy sce;
ita ve ab igne nullam prorlus ia
cturam pariatur; nec omnino cor-
rupribile; ica ve polt. elaplum ali-
quod rempus, abigne corrumpatur;
re reliqua mecalla corrumpi (o-
lene; Scd dico, esse phylcc InCOr-
ruptibile, id est, tam exiquam ab
ione paci iacturam; cciam post mut.
ea lustra, ve pro nulla haberi pol-
SiIc; V. 9. S auri centum librarum
nolesiper centum annos conrinuos
aideret; ex Temiunciam, vel CCru-
pulum Cua Cubstanciae aWIEECTCE, La
Parum pro nihilo haberetur: ica
que licet ab auro accenso aliquid
continuo cAlunio auolee; illud ta-
men cam: parum elt, VE cum pro
nihilo, in ordine ad Pentus nostrOS,
habeatur, perinde res phylicé se
Habeat, aeque sinihil prortus auo=
laret; d hoc est physice esse in-
corrupcibile, ab igne; quod aliquid
auoler, iam dixi supra; immo sini-
Hil auolarer, aurum FrigIdUI nAI-
quam sentiretur; porto li forre cui
tioc inmencem recte non cadat, in
religuis corporibus analogiam tia-
Bebic;v. C. in marmore, ex quolicer
perenni eMimio Tubrilis humor,
appellaui, auolet, vel iplo frigore.
ceste, quis camen ctiam post mulea
Caecuta marivor illud Censibilicer
imminarum videt; (I. FaIDen auruM
per 20000000. Lacula arderet, cune
tand dubie iactura Censibilis Aerei;
Sed hoc profecto non Facie, quin
Phylicam incorrupcibilitarem auro
merico adsruere possimus; Ccilicee
ab igne: dixi camen supra, modo
nihil aliud addacur, nam quidan
Tales admixei humorem exugunE,
Faciuneque, ve ab ione conlumatur.
P R O. P. XZ X 1.
Mluliis tamen aliis modis, aurum
corrumpi pocest: Si aurum nullo
modo corrumpi, Peu destrui pos-
Tec Chimicorum Cors adeo mala.
non cHet; nempe luis aliis medica:
mentis aurum admixtum facilé
deinde cducerent; itaque vel ip
(O. haliCu, aUICIII CONSIMDIEUE, Seu
distoluitur, per purrefactionem
quandam; nempe lubrilissima ille
halicus parricula, incer parres mis
cibilium. Pele moltiTer IN HHIAME,
plexumque illum renuissimorum R-
laminum Coluune; unde torius mix-
ei segnieur disolurio: hinc patina-
cum opercula, qua ulto rapoic,
quanrumris benigno, c iulculo
aCcendento, aMari. Polent:, Censim
AEEeFUMEBE BE QEECHUAHEUE. SivO
FerFeR AME, Sve ∞enea, CIe ArgeM-
tea, idem prortus accideret (E. aurC2
eltent: Pexererea quidam lales acer-
rimi, de agux Forres, ee Spiritus, (1
admisceantur, mecallum dissoluunes.
nempe illa corpuLCuta, PTOPECE PAE-
nicarem, Facile Cele InLInVaBE, eE
propcer mordacicarem facilé dissol-
imnemixeum; immo vel iplo vsu,
quem alias elementorum Mercuriu e longa altrectatione, aurum acce
xdeur.

## Folio 147 — 779786009:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS ET AELIS, _C
ricur; lic nummi aurei anriqui mul-
cum acrrectari, pristini ponderis, d
prioris molis, leu quancitacis par-
tem amilerunt: Dices, aurum porle
quidem per huiulmodi relolutio-
nes in minimas particulas diuidis
quarum camen lingulae auri natu-
ram seruane: Respondeo ex ipla
attrectatione, ita aurum acceri, ve
singula parricula Tub eadem auri
Forma, remaneane, quancumvis in-
Censibiles sine: quia camen ica dis-
perguncur, re amplius colligi ne-
QUeAnE, QULLIM CCTTEPIO COETUPIO,
phylice loguendo, haberi deber; 2c
vero aurum quod vel acri halieus
vel aqua Forri debico modo dissol.
vitur, maiore CalTeM CxX PaFTC COF-
rumpitur; licet enim miscibilia re-
maneane, in aueum camen deinde
redire non pottunt.
PRO P. Z X Z VI
Aurum omnium mintorum est era-
nissimum: Derc quod (ic, cerristimu
eltialiqui Cumma id denlicari acrri-
buuc, sed profecto rerra parricula,
qua auro infunc, non lune déliores,
quam ex, quibus constar plumbum,
re pater ex iis, quae tract. I. de Terra
dicta lune; idem dico de humoris
particulis, igitur aliunde Cummae il-
lius graniracis rario perenda ettr
eaque ex duplici capice; primo, ex
multa, cerra, qua auro inelt, caque
Deobe Cubacta, ita ve parces opri-
MCInEer SC COMMCHIAME, NeC MABNX
vacuitaces, Ceu pori incercipianeur;
Pori enim maiores relicti non paru
de corporis grauitare derrahune, ve
constae: secundo ex humoreillo.
qui admixtus est cerra, cuius accel.
hOnC, nOM Parum GTaVITAS COrPOTIS
creleic; ii enim v. 8. humoris locum
rum podus decrelcerer; itaque per-
fecta illa terrae e aquae mixtio,
qua aurum Cupea omnia metalla
Poller, Cummam etiam ips grauica-
rem conciliat; ica ve omnium gea-
nilsumum Cc; nempe perfectailla
mixtio, perfectam quoque parcium
dinisionem supponicie haec perte.
cta diuilio, calem incer ca(dem par-
ces unionem, ve minus racuicacis
incercepea relinquane, quid clarius:
Tlinc Cane se aurum calCinAECTUE,
lenius inde Rerec; quia inclutus hu-
mor auolaret, ipsique levior aër
succederer; unde aurum leuius
redderet.
PROP. ZZZVII
Explicari potest unde sic stanus
color auri: Aliqui cacim ab igne
esse dicerene; repore qui hunc
colorem praeferr. Analogia in
Culphure esse riderur, quod (ub-
Aauum quid ostencae, e muleo
ione constar; carbo accentus, icen:
bilis Ferrumque candens mulci-
plicem quoque analogiam ofer-
ee videneur; sed profecto hic
Aanus auri color ab iene non elt;
nempe hic color Orichalco à
Cadmia conciliacur, ciera vllam
ionis accessionem; icaque ex iis
principiis, ex quibus toram rem
colorum deduximus, Aauus co-
lor, incer album e cubrum po-
Sicus est, e de veroque Xqu2
licer participar: Porro albus ca-
dios dicic concinuos; ruber, 2l-
cernos, Aauus, ex veraque racio-
ne compolicos; hoc CH, duOs Con-
cinuos radios lingulis vinbellis ces-
pondences: Hlis polcis, aurum mulca
terra constac, ex mediocri humore, (1
cerra Cola, albû eleu, re omnia fere
des occupacet, inde cerce non pa. calcinatailimulco humore. de mulis
cerTa.

## Folio 148 — 779786009:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P Et Y S+C F
cerra Tubuiorum cifce, ve plumbum;
humor enim cerrae aftulus aliquid
nioredinis conciliaciigicur cu ine-
diocri humore constet, ab albedine
versis cuborem promonetur, sstiE-
que in lauo; quamquam aliquan.
d0 ad lubrubrum accediE, VE PAFCF
experiencia; led haec lune Facilia.
PR OP. XXZVIII.
Nullo odore, nulloque sapore sal
rem sensibili poller: PaFeF eZperieN-
ca; rario ett, quia cum Capor sIE
a corpulculis Caporiferis, humore
diluris, ab. aliquo mixto ezcitsi
cerce auri parces dilui ee subigi
non poltune, repacet; Ccilicer ab
humore; igitur nullum Caporem
conciliane: l’orroideo non lubioi.
cur humore, quia perfectissimum
illum plexum humor permeare, vel
penecrare, ae dissoluere non potest;
quod aucem perfecto plexu aurum.
Polleat, eius incorrupcibilicas cuin-
cit; eadem rario Facie pEO odOre.
nam licee cennissimus halicus ex
auro eriam liguaro alcendat; ille
caren cum humore fere puro con-
set, olfactus sentum afICeTC NON
pocest: in hoc aurem aurum ab
aliis ecallis porissimum differt,
quod illa, maxime vbi liguaneurs
magnum latis odorem. extralent;
hinc criam mori Philolophi, de
Chimici, ve conttantissimé alse-
ruerine, aurum esse incorrupcibile,
e nihil ab iplo penicus extralaris
sed purum illum humorem, qui:
Frisus Facie, excipero debuerant,
ve recte philolophareneur.
DR OP. ZXZIX
Nullam rubiginem, nullum squal
T e ACT. VII.
Equaliorem, ve plumbum, CannUIM
ec aliquo nodo argentum; cario
elt, quia in Equallorem de rubigi-
nem crastior cancummodo halitus.
concrelcie; Ced ex auronullus ha-
licus, qui cralus (IE, aturoit, ve di-
ctum est supra; sed eancum cenuis
Curus; pariore dumcaxat humore
constans; igitur non mirum est, (i
nullum Cguallorem, nullangue ru-
biginem contrahat; et si Forre ali-
quando accidac, ve aurum Cordet-
CaE, non ab intrinseco. FOrdes il.
lae processerune, Led accesCrunE
exrrinlecus, ex ipla lcilicer roriel-
que reperita atrrectarione.
PROP. Z. L.
Fiinc dum aurectatur aurum, at
trectantis manum non inficit: II0c.
iplum argento eciam, quamuis in-
cer metalla secundum, polt aurum,
locum obrineat, Familiare CA, ve.
manum accrectancis ringac, et deni-
srer; racio est, quia cum nullo
Equallore Cordelear, quid mieum,
si quod non habet, non dec: Sc
cum nullis Cordibus inerinsecis
procedencibus, infectum sIE, PeE
contactum non intrciae; illa enim
per contactum intrcinne, qua vel.
aliquâ. Cui parre attrectanri adtae.
FeHE, VE Cer2, piX, XC. vel Pordes
emirtune, e inde (quallorem, vel
rubiginem contrahune; guorum
verumque, E vel cangatur, Facilé.
adhareE; SCd QUEO NCHEELIM COI
DeTIE, VEPaTCE.
PROP.. a L L.
ex ali capta Pocut, ex Ai
more lcilicet; ae parrium cenvitace,
dorem contrabit: Rubiginem in- Seu paruitare; nempe illud corpus
quam re terrum, et Oriehalcum; molle est, cuius parres eiera Cepa-
rarionem,
E
Molltes facile explitatur. LLaC

## Folio 149 — 779786009:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
TIB. II. DE MIETALLIS ET ALIIS RC.
rationem, Facilé cedune: Analo-
siam habes in cerra pingui, et in
seramolli; Ced de mollicie abundé
actum est, tractat. 2. de stat. corp.
l. 4. acqui corpus illud, quod mul-
ro humore ciera congelationem
constae, mollius est; humor enim
facile cedie, re videre est in latere,
nondum cocto; itemque paruicas
partium; (I eNII CUMULUI AFCHX
renuissimae digico pellas, Facile ce-
dic; secHS veEO RI maiorUm (2XO-
FUM ACCFRMIM; IDIEUE CX VErOque
capire aurum Facile cedic; igieur
molle est, e ex veroque mollicies
procedie; non camen hoc Facie,
quin sic maxime Colidum, hoc est,
reaiune, Iui plenum, e maxime
graue; neurrum enim horum mol-
licies impedit.
PROP. XL IT.
Prae caeleris metallis aurum ducti-
le est: Ve patec, immo quali inira-
culi loco habetur, quod auri ino-
les perexigna ita duCAEUE, dE PEO-
dacatur, vemaonum spacii cractum
legere polse; rix lane quisquam
Crederet, ex aUFCO HMMIIMO, TOL
bracteolas cudi, e quinque auE
(ex auri bracteolaS, ArGCHFCO Cy-
lindro inductas, dum hic in filum
renuiltimum, de longissimum duci-
tur, ica eriam produci, ve sciDpeF
Caperkciei adHAFeAME, dE FOEUIMI A-
lum inauratum Cuversic, nils vel
iplos proprios oculos rettes adhi-
berec: Porro Curomae huius ducti-
bilicatis rario procedie, cum ex mol.
licie, cum ex singulari parrium ple-
xu; nempe molliries Facie, Ve par-
TeS CedaHE; LCCDFALUS AULCI DAL-
tium plexus dinisionem prohibet:
His adde illius corporis Colidica-
dum corpus aliquod ducitur in R-
lum, cumpacur, defectumareriae, quae
Cum FaTIOE AIC, et maioribas vacui-
caribus, seu poris peruia, rbi ad
Cummam illam cenuitarem perven-
cum est, nihil fere macerix, vel
enciraris superest, sed mera vacui-
cas; quid mirum ergo, (i dinisio,
vel Fractio sequatur, re videre est
in vilco, d aliis corporibus vil-
Colis: at auri plexus calis est, ve
perexionos poros relinquat, ita ra-
men peruios, re facile humoris
Particula quoquoversum dileur-
rere possine; igieur licer malleoo
vel alio quouis modo cenvetur, di-
vihoni eamen adhuc relistie, cum
muleas parres (ub ca cenuitare re-
tincat; igitur haec cria, Scilicee
mollicies, Toliditas, _ aCCUFAEUS
Parrium plexus, Faciune, ve aurum
pra careris mecallis duci e tenu2-
Fi PolE; quibus adde, si vis, par-
tium paruitacem; hae nempe Faci-
lius conneniune, Tub quanis poti-
rione, quam si maiores cllenc, ve
perspicuum est: Porro lingularis
aurI Character CA, quod SiE MAXI-
me ductile, de phylice altione in-
corrupribilo.
PROP. XLTII.
Si per mediam auri bracteolam
aspicias, eratam viriditarem vide-
bis: Nloum, ni FaIIOF, experimen-
cum, cuius apud alios nanguam
inmeni mentionem Factam elte; est
camen cerrissimum, de cuilibet pas-
Sinroccurret; licer racio non aded
Facilis ese rideatur, ve nonnemo
Sibi perluaderet: an Forre ex Aauo
auri de caruleo caeli, vel aeris
nam versis aera liberuns, per me-
dium bracteolam alpicis; ex Aauo
cem; nam aliquando accidit, ve inquam, ee caruleo sc vicidis co-
lc

## Folio 150 — 779786009:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P. E V SIC TR ACT. VII.
loci sei profecto licertae rario a Aauo recedune, de in viridi 
piababilis nonnemini videri poll,
ve ec mihi aliquando vila est, rem
rarien nullo prorlus modo expli-
cat; nam licer bractcolam versus
cerram nigram, (eu versus pacierem
album converras, cumdem in illa
viridem colorem videbis: prxeterca
quancumnis Aauum vierum oculos
incer ec calum colloces, nihil ca.
men inde riridis coloris apparet;
igitur alia rario quaerenda est; d
aliunde perenda; pro quo (uppo.
no, certum esse colorem hunc vi-
ridem esse à cali luminis moditica-
tione; hoc est radiorum craiecto.
rum coniugarione; nec enim a
bracteola retlexi praedictum colo-
rem exhibene. Ced Aauum; POrrO
hi radii minimé per poros craii-
ciuneur, re in charra heri Polet, et
in rela; de quo dubium esse non
Potest; igitur proprer tenuitatem
bracteola, mulei radii anee circui-
cum retractionum eraiiciuncur, scd
Longe plures reflectuntur; igieur
Runc, proprer ordinem illum ra-
qui reflectuntur colorem Aauum
extribent; qui vero rraiiciuntur,
sum rariores lint, d infrequentio-
res, Caclque perrurbaro ordine,
eolorem viridem reterune, quem
alias colorem naturae negligen-
rem, e parum accuratum appella-
ui; nec enim vilum ferc ordinem
Peruac; nempe aliquando plures
Fadios quam rmbras habet, ve vi-
dere est in cririco LubAavelcente;
aliquando plures vmbras quam
radios, rein eririco, vbi primum
in pingui gleba luxuriac; isieur
hic color nullum Fere seruac La-
diorum ordinem; icaque cum ra-
dii per bracteolam illam craie.
cti, nullo fere ordinc procedant,
diorum perrurbaciorem: Dices, eF-
et pauciores sinc, quam restexi,
50 luperticies Bracteola, quae vi-
detur per radios retexos, minus
Raua videri deberet, cum mulci
Fadii suberahantur, Scilicer craiecti:
Recte omnino, nempe ve dicis, mi-
nus Aaua viderur, ex quali lubni.
Srelcie, vel Calcem lubrubet;vE P2.
cet experientia, neque vinum il-
lum colorem praetere, quem auri
crallior malla praeferret: immo ex
hoc experimenro, quod obiectionis
loco oppotirum et, nOn PAEUI
Pramilla propolrio contirmatur.
PROP. XLTV.
Aurum, nisi resoluatur, nulla vir-
rute medica pollet; Hlaec propolicio
communi Medicorum opinioni ad.
verlacur; illam tamen cercam elle
puco; nam virtus medicamenti eo.
ca polica est in iis corpulculis, in
quae medicamentum ipsum relolui-
tur, vel in halitu, vel in (uccO ex-
presso; scd profecto aurum, nilt
reloluatur, nihil horum suppedi-
care porest, ve paret; ergo nili re-
Toluatur, nulla virrure medica pol-
lec: et vero bracteola illae, qui-
bus pilula medicx, VEVOCANE, vE
deglutiantur, inuolui solent, per
venericulum, d incestina illalae pe-
nicus acque intacta, traducta,
cum iptis Faecibus CgerUntuT; erZO
a calore nacurali, nullo modo au-
ri particula, cum Tubtiliores bra.
cteolis esse non polline, digeri, ac-
que relolui nequenn: Dicos a Chi-
micis valde laudari Cuum aurum
potabile: Respondeo elle eras
nugas e Circulatorum mendacia.
Dices aurum resolui posse acque
aded relolurum falrem mulca vi
medica
25

## Folio 151 — 779786009:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS ET ALTIS RC.
medica pollebit: Respondeo resol-
ui, re plucimum adhibicis quibus-
dam Calibus, et aquis Forcibus, ve
rocanc, quarum admixtio equi-
dem medicamentum facie, Sed
intalubre, _ noxium, VE PATCE:
Dices, arinulos aUTCOS, FOEgueS
aureas, e alia huiusmodi iniici
immergique insculo, dum illud
coquitur, ad Calutom XOrorum;
Respondeo tioc quidem a nonnul-
lis medicis imporari, ab aliis C2-
nien retelli; de vero nihil inde
in iusculum eraducitur, nili FOF-
ee aliquae Equalloris partes, in
quem ludor ivanuum concrelcero
solet: Dices Calrem aurum igni-
cum ad cauceria aprum else; Kc-
spondeo hoc elferidiculum, et 2b
iis excogirarum, qui nunquam
probarune; nempe aurum liquet.
eir priulquam accendatur, de can-
delcac; igitur aurum ad FeM MO-
dicam quidem Spectat, RON Ca-
men in remedium xgri, Ced in
precium Medici, de nulla alia
rircure Medica poller, nili quia
neceslarium est, cum ad CMmIen.
da medicamenca, cum ad Medi.
cum Pua mercede donandum:
scio multos in concrarium irc, ve
maius forre luis medica entis PFe-
tium inde aCcerTRHE, Sed lucu-
lenter halIUCIMANEUE, nec delUNE
etiam celeberrimi Mledici, qui
nobis consenciane: hinc aueum
incus Cumpeum neque nocet, ne-
que iuuac, nodo in cenues laminas
ductum sic, hinc nonalli Tuosnum-
mos Torbere Colene, ve eosmelius
seruent; illos enim deindecum feci-
bus integros intactolguO CBCLUME.
PROP. XL V.
surum adminto plumBO  Ca
loris vi oprime defacatur: Ra
est, quia plumbo mulcus hursoe
inest, qui dum caloris ri extrala-
Tur, Si quid Cordium intc, vel lu-
PerAui phlegmacis, Cecum a(pOrcac;
igitur non miru cA, si aurum ab iis
Cordibus liberacum, purius euadaes.
Analogiam habes in cera d cela,
quae humore prius aftulo, ac deinde
Tenlim solari calore exhalato, de-
aIbaeur, ac detaeCatuE: admilCeHE.
etiam nonnulli quoldam Cales, Peu
pulueres, quibus Cordes, quxe auro
AneFane, adhaeCeME; aC peoInde au
eum ab illis libOrUt IMAHEF.
PROP. L L V1
Adhibentur quaedam aqua fortess
et arrum ab aliis metallis separecur.
Sape accidic, ve in vnam maltam.
mulca necalla coéane, re videre est.
in Electro, vel aerc Corinthio; ve
aucem SepaEOTUE, auruI. V. 8. ab aF -
Seco, adhibetur aqua Forris, vul90,
Eau de départ, Facta ex Chalean-
tho. Alumine, de Hlalinicro; racio
eAt, quia corpulcula, quae huiulmo-
dis aquis inlune, plexum illum Col-
UMME, quo argerri parricula cum
Parriculis auri Cocianeur; Colunne
aurem lua mordacitace, vel acrimo-
nia, verract. superiore dictum cAt; ad-
de quod huiulmodi agnis corpus-
cula dinerh generisin lunc, hinc alia
cum parciculis argemei connemuME,
secus cum parriculis auri; alia cum
Parriculis auri, secus cum parriculis.
argenti; quid mirum ergo, E vel in-
de, illa ab his separeneur: ad hunc.
cundem effectum Ribium adhiberi
Posset, de quo infra; immo de Mer-
curius, ve aurum ab argenceis vatis
inauraris separetue, de quo Eltat
B.
infrao

## Folio 152 — 779786009:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
IT YSTCA L LCL. 1LL.
PROF. XL Y FT.
Aurum a Mercurio adinstarbu-
erri mollitur; Suppono Mercurium
auro Facile adhaerere, immo e PEae
Pubcilicare Facile PesC InHMUaE, iIFCF
Elamina illa, gua secundarium il-
dum, vel exteriorem plexum con-
cexunt; nemo enim praedictam il.
Jam Mercurii Cubrilicarem ionocat,
de qua infra; ioieur non mirum
est, E dum Pele insinuae, mulca A-
damina laxar, e Coluie; hinc mol-
liri aurum necelle est, neque in
hoc, meo indicio vila est disi-
culFaS.
PROP. ZLVTII.
Facile explicari potest, quid sit
aurum fulminans: Si enim recte pex-
parerer puluis auri cenuissimus ha-
linirro Farus; rbi accendicur, fut-
RHEH CHIM CONIETUI CAC IUFAFOS; CONI-
eru facilem caulam haber, Ccilicet
maceriam inflammabilem, carceri-
bus illis concentam, et rarefactam,
cum deinde crumpenrem: Analo-
giam habes in tonieru iplo, vel in
puluere cormentario, intra ACula
angustias accento; nempe illa ma-
ceria, vel halicus accentus ab auro
continerur, ne cam facile crumpe-
re possit; inde aurem ris auri Ful.
minantis procedie, quo Scilicet
deorlum ruens cuncta penetrat, ad
instar Fulminis, vnde mOmen ErA-
xic; quod scilicee ris illa ignis,
Peu halicus contenti, POros cOr.
porum larer, et plexum parrium
ex parre Toluat, de auro viam
faciat, qua adinstar fulminis,
cuncta penerret, acque perrum
Pat.
PROD. ZL + 1t0
inmenitur, achdque purum; id est
auri venatalis est, et non auri mo-
lem ingentem pariat. Sed granula
eleba del lapidi admixta: Oux enim
perfecta lune, ex modica materia
portione, defacariore (cilicet Con-
crescunt; ve Adamas, C’aebuncu-
IOS, XC. Fario eAt, quia maior pex-
Paracio materia multas relolurie.
nes deliderat, quae cum parresse-
gregent, quod residuum est, mini-
num est: Analogiam habes iI ex-
eractis illis, vel Fllentiis, re vo-
CAnE, _CC. _E veco purior eantum
halicus pars concrelcie in auri Ala-
mina, Ceu ramenta: quod aurem
purum sic, pacet; quis illud ideo
minimum est, quia defecacui cA,
e ab aliis separatum; ergo purum;
hinc ramenta illa ab aquis mulco-
rum Ruminum denetuneur, ve iam
dixi supra; dum enim aqua venam
Pracertuie, semper aliquam illius
porrionem Cuctaracur.
PROD, L
non porest: Equidem heri potest,
re primigenia illa auri rudimenta,
Ceu lemina, de quibus supra, om-
ni mixco insine; non camen dici
pores, quod aurum proprereâ in-
Tic; re enim in aurum concrel
cant, debene cali, vel cali modo
praeparari, colligi, defaecari, per-
colari, eEC. quod CerTe APTC Aeri
non porest, cum calis modus igno-
retur, ee vnius tancum naruiae d
incelligentix opus sc; contule quae
ex ligno aurum educes; corrumpe
lionum quancum roles; rre, ex-
licCu,
Aurum fere semper in granulis
Ex omni corpore aurum educi
dixi supra; quomodo enim v. 8.

## Folio 153 — 779786009:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIB. IP. DE METALLIS ET ALITS XC.
scca, distilla, seca, cere, dilue; Sed nemini eradicam; v. 8. Q R .y-
operam e oleum perdes; equidem
aliqua lemina auri educes, cAto;
Sed rbinam sine: qualia ex Guanca
sinc: de quomodo excipienda, col-
ligenda, praeparanda, reloluenda
(IC3 PFOTIUS IGMOIAS; VEEu VeLO
aurum ex aliquo Calcem mixto cdu-
cipossit; haud dubie auri aliqua
porcio argento de aeri, vbi ex vena
educitur, admixta est, re recte mo-
nuic Agricola; vnde illa ab argen-
eo e are separari porest, ve iam
supra dixi; ac vbi argeneum purum
ett, durum ex illo amplius cduci
non porest; quia aurum amplius
non inest, vEEum verO in auru
converri possir, dicam infra.
PROP. LI.
Arsnondum inventa est, ab homi-
nibus, qua vllum metallum in au-
rum connerri possit: Tam audire mi-
hivideor Chimicos, magnis voci.
bus insolcances, appellancésque
Arnaldum de villa Nova, Ray-
mundum Lullium, immo ee ipsum
Salomonem, Capidis Philolophi-
ciinuentorem; E quidem Chimmi-
cos aIvo, ex 2b iis varias corpO-
tum resoluriones mixrorumque
coninoationes didici; mendacia ca:
men de Fabulas odi, praefcrrimque
Fraudes ee Fallacias Circulatorum,
qui simplicioribus imponune: et
vero A aes Faciendi auri, dicota-
ciendi, non singendi, per cinctu-
mundo Lullio, ab Arnaldo _c.
Sed s hoc eadem Facilitare negem,
qua cu ipse afteris; Dices hoc ip.
cum anciquis historiarum MONU-
meneis eradicum esse; libros in ce.
Res producis, sed Forre velcis.
quam mulca Falta de absurda in li-
bris contineaneur; quis neleic, in2 -
ximam libeorum illorum parcem
ab ipsis Chimicis Ccripeam Fuisse,
quibus fidem omnem decrecto;
nam, ne hoc dissimulem, duo CuVE
hominum genera, qui impune
mentiri Colene; Chimici duimtaxaE,
ee Astrolooiilli, qui Iudiciariam,
VE VOCanE, exercent; non malicia,
ve paco, cum mulei ex illis homi-
nes probi (nE, Sed mentis CrrOre,
quo ita capti (UIME, _ exCaCATI, VE
Le praesticiise dicane, quod nunquam
seuera Praelticerunt; itaque pri-
mum AE suppolicum, Chimicis à
se factum, esse aurum praedicanri-
bus nulla est habenda Ades: Dices
adhuc videri clauum Florentia, cu-
ius media pars aurea, alcera Ferrea
eA, quod cerre alio modo, quam
arre Chimica heri non poruit; Ced
probastine clauum illum, eu qui
claeum erudis: an nelcis, mille
modis cirra convertionem ullam
hoc heri poruisse: lurabis à ce vi-
Cum esle hominem, qui aurum fe-
cerac; num Forre oculis euis illu-
dere poruic; uno verbo (i quando
Forre acciderie rnum rrecallum in
ram scilicer, et ponderis accessio aurum converlum Fuisse, illud cer-
nem, inventa etiet, alicubi effer;
de revera dici poltet, H. VI. illam
Ee aeti mapicae tribUEFC, NOn CrU-
Belcerem, ve Ccilicet Cacodannon
artem callent; sed de quo amabo anidis auri hominibus illudac, di in
hoc dices; Catim ego derrectabo errorem inducac; ex quo, ve plu-
sidem, nili experimeneo convincar; rimum omnium Faculcarum iactu-
Dices ab aliis, qui iam exrincti ea lequitur, qua in desperationem
sunc, arrem illam inventam Fuisse, adducie, de haec arernis cruciaci-
T0m. IV.
bu

## Folio 154 — 779786009:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSICA TRACT. VIL
bus animam addicit: Haec labes
criam Astrologis aspergieur, qui ve
aliquid divinene, diabolus Facie,
re vel sibi blandiences, Facilius in
errorem inducat; immo celebres
omnes Magi, pro AAtrologis e
Chimicis haberi voluerunt; con-
Tule Flikoricos, nec enim Philo-
Cophi est, Flistoriam Ccribere.
Ouares, verum arre Angelica
aurum heri poltc: Respondeo af-
firmando; nempe Angelus Facilé
colligere Poler a pexeparare pri-
a illa auri Cemina, quae terrae in-
Tune; immo et nona ex iplis cle-
mentis componere: Dices ab An-
gelo produci non poste formam
Substancialem auri: R e(pondeo FOF-
mam illam per veram actionem
nonheri; led ex eali miscibilium
coniugarione relultare; inde nulta
in hoc est disticultas.
Ouaeres, verum homines ab An-
velis hane artem dilcere queane;
Re(pondeo equidem homines ab
Angelis accipere polle, quomodo
ipsi Angeli aurum Faciane non Ea-
men Force ab iis illam artem disce-
re, quaipli, ciera operam Angelicam,
aurum Facere pollincinec enim ho-
no illas partes colligere, segregare,
Deaparare, ve PaF elt, lua valet in-
dustria, quod camen Angelus facilé
Dixltac: dixi forre; nihil enim lu-
per hac se cerrum video: nam (I
per celolucionem vilam, quae ca-
lore ministro hac, aliquod mixrum
in aurum mucari porest, equidem
Avoclus hanc arrem hominem do-
cere pollet; vrrum vero calore mi-
nistro, scilicet artiticiali, vel naru-
rali, v. g. vel caloreionis, vel tm,
vel aquae, Rc. nam perinde cst;
nihil detinire polsum; quia nihil
cerri rideo.
Oueres, verum rnum merallum
in aliud mucari polsic: de plumbo,
cerrum est, murari posse secundum
aliquam porcionem, in Ptannu,
e hoc in illud; sed non est ve-
ra mutario, nec enim diveita
Tune metalla; ex plumbo criam
EdUCIEAE MOTBAEIHS, VE CONRAFeK:
perientia; quamquam verum ve-
rus mercurius Cc, Forre dubicari
poller; vel tanrum minimarum
plumbi particularum accestio; re-
Toluic enim mercurius plumbum;
ex terro dicitur heri es, guaruim-
dam aquarum opera; de aquis
sponte Auencibus, ee merallicis
facile crediderim; sic lionum et
alia mixta lapidelcune, eo quod
suceo lapidescente penicus im-
buancur; idem heri porest à qui-
buldam aquis erariis, qua ica
Ferrum lubeanE, ve per tennes u.
PeTHCICS IN _S COMMCLFANE; ve qui-
buldam in locis Aeri (Olet; HCI-
De adminra corpulcula; ab aqnis
Scilicer inuecta, nouum plexum
FaciDnE, aEgRE FIMCEUTAMI; verum
vero aes illud Factirinm CUM XtC
Fossili compacari DolLIE, vix cre-
diderim; verum demum in argen-
tum aliquod ecalium COMReTEE
Possie; Chimici attirmane; cgo s-
dem illis derrecto; si enim hoc
Praectare poltene, ad eancam rerum
penuriam non peruenirent; (ed hoc
quoque incertum ett.
PROt. LIL.
aclegna ca catet utt ebltrtbu ctf
entunm; Elac in aliquoc gualie
FCgO:
L Calco MuoCune aui Gene
ra. Lcpoudeo rulgo eria altigna-
i, Ccilicer factum, ve in valis; signa-
cum, re in nummis; infectum, re in
imasta

## Folio 155 — 779786009:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L. 1B. II. DE MIETALLIS ET AL IIS QC. 155
malta, quae ex vena liguatuE: Praete- Respondeo tabulam meram esle; d
red aliud est mollius, aliud durius;
illud facilius X melius duei pocest;
rnde aurem sic auri mollicies, dictu
eAt supra; aliud magis, aliud minus
Rauum, e quali Tubeubrum; de his
coloribus dictu est supra; aliud ma-
eis, aliud minus purum; quod puris-
limum est Obryzum vocari Coler.
2. Ouares quilnam sIc Anis au-
ri, ad quem Ccilicet aurum a Na-
cura destinarum est: Rclpondeo cse
rlum hominum, qui auTO VeuM-
tur ad numilinaca, ad annulos, FOF -
ques, vala de caecera, cum vectium,
cum domorum, cum domestica (u-
Pellectilis ornamenta: praeterea l0-
lem aureum Deus Forre creauie,
cum alia materia, ex his (cilicee,
quas hrabemus, ad id muneris aptioe
NOn eNeF.
3. Verum in Cucura humani cra-
nij aurum concrelcere possic; RcL.
pondeo aliquando, relalcem Fer-
cur, in Curura cranii sepulci aurum
concrenisse; quod mirum ellenon
debet; nam perinde in illa Cucura
concrelcere halicus inerallicus po.
ruic, aeque incenuissimis lapidum
rimis; nisi eamen CTaDIuI Cepul-
cum clier, furtures pocius quam
AHICa FRIHCHTa CONCTEICETCNE.
4. Verum dens aureus homini
aliguando nalci poruit; RelpOn-
deo fabulam elle; nec enim aurIm
adinctar osis nalcieur, d nutrIEUE.
repater ex dictisi aliquis Force Cir-
culacor fuir, qui aureo denre in
locum alcerius exeist, inLeFEO, PEO
natiuo denre illum ostentabac: ve
hominibus illuderet; de vero de
facto dubio nunquam Philolopha-
Fi OPOETEE.
5. Verum a Formicis ee Ceyphi-
buS apUd IHAOS AULUM CFHALUE;
quamris hoc in historiis legas, cro-
de mihi, eam mulca FalCa e abTur-
da ab historicis cradica elle, ve vix
incer Historias de Fabulas vilum
dilcrimen incercedere videatur: de
vero co res historica redacta eA,
venon amplius vericaci sed adula-
cioni, odio, inuidia, aliilque pranis
affectibus Ceruiar; puder apud non-
nullos, praelerrim lcalicos ca lege-
re, quae concra Francos (criple-
runc; Ced vel hocrno paenaium
genere mulcaneur, quod iplis Adem
OIIMCII OIneS veTITATIS aIMATOLES
derrectent; de non incer historicos,
sed incer tabularum Ccriptores cen-
LCADEUI.
6. Ouodnam sIE aureae venx in-
dicium; Respondeo Auripiomen-
cum; nempe in Cuccum illum rene.
ticum minus pura halicus porcio
concrelcir; hinc fere idem verique
colorinon camen est, quod inde ali-
quis Aucixiomencum propriam ee
naciuam auri maceriam cAe pucet;
cum porius excremencum Sic; dilce
hinc ni Lector, cauere ab hoc me-
tallo, cui Cerpens incubac; cui pra-
Cens venenum altictie; quod cum
Fcorpionibus dormie; hinc Forré
iacta Corre, alteri corporum, alceri
animorum venenum esse concisit;
Ced haec de auro latis.
Ledccle pollulio: cc lctit Dic
Porrione, quam aurum; cerra inqua
prcbe
L EtR C F HZ0.
ACDF. LII
Argenti nacura es indoles expli-
catur: Acoencum cerceno
Mnecallum elt, d LeCa DOI aU-
cum, locum obcinec, velel tll.
Constar aurem ex iula celca dele

## Folio 156 — 779786009:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
A5C
P HZSTCA YR ACT. VII.
probe Lubacta, minuSEaMEN acCII. supra, de aUITO prOP. AP. _ 42.
race quam lic in auro, e corpulcu- minus eamen ductile est, quam au-
lis illis primigeniis, Ccu nariiis eu-
dimencis, ec Ceminibus, cerrestri glo
b0 ab inicio indiris, diversa qui-
dem racionis, ab iis, quae in aurum
concrelcunt; licer eadem pro veris-
que rario milicet, quam si vis con-
lule propolirione 37. exquilic
opera, minus camen exquilicx,
guam illa, Cx quibus aUrU CON.
ltat; Cune etiamm paulo mmaioris mO-
lis, de Agurx quali spharica, vere-
Rancue, cum minus pondus, tum
candor, de quo infrâ: ArgenEuM.
constat criam huinore medioeris
in maiori proporrione, quam au-
rumr; hinc frioidius est, e cirius li-
quescie, e igne mediocri, in mino.
ri proportione, quam aurum; hu-
nor non est cam perfecte dinilus,
nec ionis cam accuratum plexum
Puis Alaminibus concexie, quam in
auro; ex his facile natura vel indo-
les argenti incellisitur.
PR O P. LIV.
Proprietates argenii explivantur:
communes habet, es singulares; his
omnes breniter perseringe.
T. Lignarur caloris opeta; (2
cilius quidem quam aurum, led
difticilius quam plumbum; quia
Scilicet humoris parres Coluuntur
ab exceriore plexu, d Partes ne-
calli in communi medio nacanE;
Facilius aurem quam aurum, quia
plus humoris concinet. de minus.
arctum plexum.
2. Fius Duricies est cum à mul.
ea terra, cum ab arcto parrium
plexu; mollicies vero ab humo-
re; ductibilitas, a mollicie e eo-
dem plexu; contule quae diximus
rum; quia minus accuraro plexur
Constat.
Z. Fius oraviras a FeFFA est;
minor tamen est, quam graiicas
auri, quia corpulculis maiori
Dus constar, quae maiores porosie.
linguume, e quam ranicas IMeFCU.
rii d plumbi, quia minus humoris
habec.
4. Ab ignC CUPEFAEUE, CremA-
rurque; quin ille plexus igni ce-
dic, ve _ reliqua meralla, CxCepEO
auco; vix tamen accendicur; quia
modico igne constat; hinc plus
mercurii. quam aurum, de minus
Culphuris haber, ve cum Chimicis.
loquar; hinc rEIm aurUIM COnHEE.
tatur, C ramen aere humana con-
verri porest, addendum est aliguid.
Culphuris, ee decrahendum aliquid
meccurii.
S. Eius candor est a SphReU.
lis, quibus constac; candor au-
rem, si argentum leuigerur, in
Eplendorem COnmuEaTuI; quia
Parcim complanatur Ephaerularuir
inaqualitas, qua in ipla luper-
Acic quah BuIIa ConcreLEUME, paE-
EIIM NON COMBLAIaEUE; hinc ad
instar speculi (plendet; quamquam
in cerris plagis, seu cractibus ni-
grelcar, à quibus scilicer radii ad
Oculum non reAeCtUnCUE, PrOpEer
ealem appullum luminis; Ixuiga-
ea enim nigrelcune; de si perte.
cte lanigarum eter, adinstar la-
uissumi vieri, vel Chalybis ni-
srelceret; porro illa coniugatio,
tum sphaecularum, cum laeuoris
grarum illum splendorem argen-
eo conciliat; porro quo mollius
ett, Pulchrius est; quia melius lx-
VisaEUT:
di Lat Ea.

## Folio 157 — 779786009:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L1B. II. DE MEZALLIS EY ACIIS, QC.
237
6. Acgenti lamina comprimi po. tioribus edica lunc, in quibus pex-
test, e cendi, adinltar accus; FC-
dieque, cum imperu; racio ceAt,
quia dum humor, per incuruacio-
nem, ex rna vacuicare exccudicuI,
vel eXPEITIEUE, de In aLIAIM IHEEU-
dicur aer, mulca Ac aeris, qui pea-
dictas vacuitares ex parre Ccilicer
occupac, compreltio; igieur quia
sele reducere nitieur, quod cerre
omni corpori comprello compe.
eic, nON mirum CA, CE lami-
nam quoque in priorem Raeum
resticmat.
7. Tlinc Conum acurissimum
aroentum edit; aCUEUS FONUS FEC.
quences corporis Ponori vibrario.
nes dicit: Rae VeCO MAXIIBAIM TCN-
sionis rim; quo enim nCrHUS Ten.
hor hc, rbi pullatur, acurius (0-
nac; aurum quidem gramus COnaE,
quia nec cancam centionem pari
Tu; quia tOc partes aeris nOn Ca-
Dic propcer exiguicarem pororum,
a lua erauieace vibraciones retai.
dac: quamquam Coni non Tunc in
ratione gcavicarum permucando,
re aliquis FOEEE PLITALCE; PaTCEGUE
experiencia; vix camen sciri pocest
Conorum illorum proporrio, qui a
chordis MCCALOTM CdUNEUE;
imme licet aurum sic geauius plu-
bo, non tamen grauius Conac, sed
acurius; igieur a Cola GeauiEace
Lonos metiri nON OpOrTCE; licet
eranitas corporis ad gravitacem
loni aliquid conferat; Ced maxiime,
peaefertimque habenda est ratio ap-
cicudinis, seu capacicaris; in OF-
dine ad ARIOTeM FeILLOHeM; (IC
plumbum vix cendi porest; quid
mirum isieur, E vix Conet; icaque
cum nihil cerri Cuper hoc haberi
Posic, diurius non harco; equi-
dem cabula a quibu(dam recen-
dictas proporriones exponunt, led
cum cabulae ipla incer se non con-
Tenciane, idemque mecallum modo
granius, modo acurius Conec, v. g.
aliquod auru, quod durius elt, acu-
tiorem Conu edic, quam aliud mol.
lius; quia InOllInS CUEURCML, CIEEa
mulca censionem, re plumbum, ce-
ra mollis; in his vlera non hareos
Si camen incerta habere vis, con-
Cile Mertonnum, d Kircherium,
hunc quidem in Musureia, illum in
Tharmonia, quaenam vero SIC PrO-
porrio, Peu racio gravicaris auri
Puri ee aegenci puri, quantum hu-
mana induleria Forre aslequi pocuit,
eAt Fere ve 100. 4d 54 =. vel tere re
20. 2d 11.
8. Argencum nigras lineas du-
cic in charra; quia lcilicer aftrictu
illo, aligua ParEICULA AEECEUNEUE,
quae charca adhAFCNE, quX POTIO
ACTeTUNEUE. Cune alpera de Ariata,
quae reuera E perexigua Cunc, ni-
srum colorem conciliane, ve vi-
derc es in iplo carbone, ec CZ nO-
Aris principiis colorum constat;
dixi si perexigra sunt; Ei enim aE-
erica corpulcula maioca PunE pro-
Prium colorem recinebune, quo
LciliCeT, PFIHEGUA AFTCTCTENEUE, gau-
debane: admi(CCEUE CAIMCM pEXFa-
conigrori canculum splendoris ac-
gencei, qui procedie ab aliguoc ar-
genei parciculis. primum luum co-
lorem retimentibus: Flinc cerre est
quod mireris, argentum, id est,
candidissimum mecallorum vesti-
sia nigra relinguere; hinc criam
manus aecrectantium deniorac; ips-
que (gualloris aliquid adhaerecinee
enim adeo purum est, quin Cordes:
cum halicu emiccae, quae in ejus su-
Pertcie concrc(eunt.
9 ALGCI

## Folio 158 — 779786009:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PH ZSICK TR A CF. VIB
0. Arcenti Eodina rerrum ha. halicus modico huiore rempera
LICuII, Si arii ABeibUS NOXIUMI CX-
halat; rempe ex puriore halicus
portione, aegeneum concrelcit, re.
liquum vero halicus, quod minus
detxcatum elt, naois craltun, ini-
nus coctum e digestum, parrin
abic in mecallum impurius, v. 8.
in plumbum, partim in Hydrargy.
eoin; partim non conciescit, (cd ex
Fodina extralatuE.
10. Argencum mulca ri medica.
pollere dicitur, tum recreando
cordi, cum detxcando languini,
quae re vera esle non attirmo, ita si
vera (unE, altero, viim illa COr-
pulculis quibusdam cribuendam
elle, qua nostris humoribus ad.
mixta, praedictos effectus praeltanti
quod cerre in argenro lingulare
non est, nec enim alix aliorum
mixtorum vircures nedica alio
modo explicari polUmE.
11. Rigencum calcinacur Ful-
phuris oper2, iniecti Ccilicer in dE-
gencum liquarum; necrpe Culphur
concipir ienem, cumque lacis ia-
rum, ac proinde lese Facile per me.
calLi COrpUS INSIMUAE, CZBGIEqUC
hunorem; unde ltacim mecallum
in calcem abic; e vero mirum non-
nemini rideri posser, quonam pa-
eto heri possie, ve lulphur accen.
Tum, quod rix lignum rrie, mo-
calla camen, quae ioni magis reli-
Hunc, vrere valear; sed profecto
Tulphur etiam lignum vrie; Praere-
rea mecallo liquaco Facilius admi-
Icetur, illudque pencrrar, de cum
renaci lulphuris halieu, quidquid
Fere humoris inest, auolac.
12. Aigentum acrricum vel ar-
erectarum lulpliuris odorem prx-
Ferc; hic odor multis lane fossili-
IO CA IE. CTallIS, TalIS MatCuo ddetas
modo mediocri ione conttent; nel
enim plumbum hunc odorem ex
halac, dum liguatur; vbi aucem
argentum liquatur. cunc pexlerrim
hunc odorem (pargir: Hlinc aliquis
alterere non dubicauie. Culphue
inesle argento, non quidem actu,
sed porencia; sed hoc cum verica-
re minime consencie, alioquin ex
argenco verum Culphur cduci pol-
sec, quod camen nunguam HE, neC
heri porest; immo nutlum meral.
lum elt, ex quo Culphur rerum edu-
CATUE.
23. Plumbum nigrum, Ccu ci-
nercum, lignum elt lacentis ai-
senci venae; lunc enim metalla la-
eis amica; hoc est, alcerum hali.
tus partem craltiorem obrinet. plus
humoris, minusignis, d fere can-
tumdem cerra, led parum liibacte,
e Pexeparaca, ee est plumbum; al.
terum vero Ccilicet argentum, pu-
riore halicus porrione constat, de
Plus ignis dicie, minus humoris,
cerramque probe dinilam de pEX-
Paracam; itaque, ex fccreris lepa-
rati(que huiulcemodi porrionibus,
inde argentum, hinc vero plubum
concrescie;  vero accidat, secer-
ni non posse, in medium quoddam
Ccilicet Rannum abire COGUIHEur:
cibium criam signum est lacencis
venae, de quo insia.
14. Puriticatur ab igne, cum
plumbo; nam plumbo, veiam di-
xi supra, quod crassius cst, Facile
adhaerene Cordes; d plumbummul:
cohumore, quo pollet, qualiargen-
bus communis est, nempeisneus cum lauat: Analosiam rel_ e CC.
tus, ve plurimum, praetarum odo-
rem conciliac; quod vel iplo laxo-
rum attrictu, perspicuum HC; POF-

## Folio 159 — 779786009:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
12
d.
LIB. II. DE METALLIS B Y ALUIS, _C.
ra jam supra indicaui, hic nONFC.
Peco.
15. Scoria CA RCCFeMenEum
quoddam argenei cocti; hinc in
cumulos congeritur circa illosFor-
naces, in quibus liquatur aegen-
cum; est aurem cerrestris portio,
pPeorsus hererogenea, exudans
cum halicu cralto, acque CuperAuo;
in iplo ferro aliquid simile ha-
bes; hinc scoria est valde (Cca,
porola camen, nullo fere humore,
nulloque Fere igne Contans; Ca-
puc mortuum Chimicorum iu-
re appellares; sed cur in his ha-
FeO:
16. Cranicas argenri cum gra-
uieare aliorum mecallorum com-
Paraca sic Fere Ce habee; (Ic ve
54. =. grauICaS auri CrIE VE 100.
Mercurii, 71. =. plumbi, 60.7.
cupri, 47. =. Orichalci, 45. ferri
42. Ranni commumis, 39. Puri, 36.
magnetis, 26. marimoris, 21. IUIX-
ea obsernaciones D. Peric: est 2n-
tem leuins auro; quia hoc plus
cerrae habet, e inOreS POTOSi
plumbo vero se mercurio, quia
haec plushumoris habene, CA 9ca-
uiusstanno; quia hoc, licer oliis
humoris habeac, habet canen la-
XiOres POros; de aic de ferro, quia
plus haber humoris, quam 25, e
ferrum, licet minas ionis; quid
clarius:
17. Finis argenei ex ipto viu
cognolcitur, qui fere idem est cum
fine auri, 2d decorem Sciliece
adium, vestium, Cupellectilis do-
mestica, rem nummariam; quid
E eriam aliquis planeta, v. 9. Venus
argenceum globum praefere, de quo
alias: quod vero spectat ad copiam
ld minus accuratum, non cancura
canque diu in eo deludac: POrro
ex fodinis Porolanis in America
maxima hactenus argenei copia
crura est; in Curopa eriam argen-
ei fodina passim occurrunt; in Hi-
Spania, Callia, Germania, Dalma-
ca, ec.
18. Ouaeres, verum arre Chi-
nica heri posic; iam supra huic
quaelico Factum est Cacis, pFop. 51.
_ rix quidquam addere pottum;
Dices, Aannum esse cerrium quod-
dam mecallum, parcim ex plum-
b0, parrim ex argeneo constans;
igicur segregaca secreraque plum-
bea porcione, argenrea remanebic;
igicur sannum in aEgenCIIM IUTA-
bicur: Relpondeo stannum in plum-
bum abire per calcinacionem Fre-
quencem, cuius opera porrio cral-
(IOE remanet, sed Subcilior. Peu
parior vel auolaE, aut cerre ( col-
ligatur, noux relolurioni, (eu par-
rium coningationi Cubincet, que: 1b
ea differr, quam argentum deli-
derac: Dices, maceriam aliquam
ica praeparari posse, re deinde iner-
curius illi admixeus in vecu aE-
sentum comucerus: Llominem
vidi prudentem, ee Fruoi qui mi-
hi inrauie. se hoc aliguando 25-
lecurum elte; a muleis amnis inco-
dem opere ille idem deludauie, ni-
hil camen penicus altequueus; pri-
MO nOn addUCAE VnGUAM, VE CFC-
dam, mercurium ab co in verum
argencum convertum Fuiste, ee
centies juraco Adem decrecto; li-
cec enim vir Frvai (C, in hocca-
men omnes eiuldem aeris homis
nes caeco prorlus crrore dueun
tur in quo lane me porius ad com-
aegenci, longe maior est quam au- milerarionem, quam ad rilum me
si; cum enim sIC OpUS NaTUEX Pau- vene; ignolenne mitei quaelo b0-

## Folio 160 — 779786009:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
abC
PE ZSTCK TR ACr. VII.
ni Chimici, R vel eos in hac ma-
ceria parum saltem inFAnIrO BI-
rem, cum vec aliorum enemplis,
nec provriis periculis et mile-
riis docti, ruquam fere relipis.
CIME; Ccd de aegento h_eC (MIE
Patis.
PR OP.
DF S F A N N 0.
Nacura es proprietates sanni
explicantur: De propolitiones Fru-
Ara mulciplicem, cuncta haec 2d
stannum perrinoncia, adhibitis nu-
meris, re saepetacio, in hac prop.
colligo.
1. Scannum est quale medium,
argentum incer _ plumbum; non
tamen credendum est ex veroque
illo mixrum elle; hoc est inelle ip-
s argenti portionem, cum plum-
bi portione commiream; si enim
hocester, Facile argenrum ex sanno
educererur; iam enim vulgari arre
coniuneta e commixta meral-
la separari pollune; Ced concrel
cit ex iis milcibilibus, quorum
pars purior e defaecarior Pcorlu
polica, in argenrum, alia crassior
in plumbum abirer igitur est qua-
Et mer: lium spurium, Seu mecalli.
cum onstrum, ex gemino Cemi.
ne orcum, quorumm alierum pluin-
Bi CIE, AIECFUMI AEDENEI; pEIUIM
illud crassum est, cerrestre, sine
sulphure, led cum muleo MCF.
cuiio, ve chimice loquae; se-
cundum vero purum, Prxepara.
cum, mulca quidem cerra con-
stans, sed probe dinila, ee Cub-
acta; e plus Culphuris habens,
quam primum; sed minus mer-
curii
2. Ouia eamen, ve rulodaiunt,
bonum ex incegea caula, malum
vero ex minimo defoctu, plus Tane
Perticipat de plumbo, quam de
arseneo; vnde plumbi candidi no-
en culit; de vero plorus in AOnnO
calis ete, ve cum purior materia
cum impura e cralta copulecuE,
non bene connenit vna cum aliai
hinc poros maiores milcibilia il-
la hecerogener relinquune; nempe
crallum, Cum cralto; purum, Cui
Puro melius convenie; illa eamen
purioris mareriae porrio aliquid di
onitacis sanno conciliar; Scilicet
colorem, duriciem, Conum, de
alia huiulmodi, quibus haud du-
bic plumbum commune praestat;
quamguam altera IPUTA ate
rix porrio, non parum decri-
menei aftere scilicee molliciem,
Tonum obculum, modicam ductibi-
liracem, varium plerum, nec
Latis vniformem, ecc. de quibus
infra.
3. Flinc rejicies illos, qui vo-
lune, Aannum FelULCAEE CX MIX-
cura auri cum plumbo, vel plum-
bi, cum argento; quod cerre Fal.
Cissimum est; nec enim in Aanno
mixra Cune diverta metalla, sed
rancummodo diveclorum metallo.
rum miscibilia; alioquin, re ian
supra dixi, sepacari possene ille
diverlorum mecallorum porrio.
nes, quod repuonar omnibus ex-
perimentis: immo quancumvis au-
rum cum plumbo commilceas, nu-
quam profecto Rannum Facies; (1
vero argentu cum plumbo habebis
quidem mixcum, in quibuldant
Hanno limile, cui tamen multa,
exgne porissimae sanni propriCtates
decrune; icaque re paucis sanni
nacuram exxonam, est mecallum
ex milcibilibus diversi generis co-
crelcens,

## Folio 161 — 779786009:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIB. II. DE MIETLLLIS EE ALIS ZC.
erelcens, cui multum rerrae inest, indC ATCTIZ XFUGINI PEAPAFATA PCF
Paris humoris, parum ignis, maio-
res pori, propier irregularem ple-
xum, purx ee impurx portionis,
seu miscibilium diuersi generis.
4. Scannum oprimum FCFEUIeM
est; quamquam in hoc; argento
cedic; nempe cius parricula col.
lignarae quasi quibusdam iniectis
vncinis, arcte poris, cum ferri, cum
aeris adhaerene; pix aucen ad Fci-
ruminacionem adhibetur. ad Laxan-
dos aperiendo (que pororum mea-
cus; quid enim aliud praeltare po-
rest: Ec vero illud poristimum lin-
gulare est in canno, quod Facilé
aliis mecallis adhaereac; praeferrim
aeri, quod Facile Canno illinieur, ve
feri Toler in cacabis, aliilque valis
aereis, proprer raciones, quas expo-
nam infra; adhaeret aucem facile,
redixi, quia in poris lubeilia eius
corpulcula, quali radices aguME,
quibus astiguneur.
5. Vas aereum Aannea crustula
obductum inde grauius minime
redditur, hoc vulgo dicieur, et
authores habene; racio est, Potco
Scilicet, quod vrerum HE, quia hu
MOE quidam exDFIMIELE CX XEC,
dum scilicet Aannura liquacum in-
ducieur, cuius pondus modica illa
de Subrilis ctanni crusta compenta-
se ridetur, ac proinde illius accer-
sione, valis pondus non augetur;
nec alia ratio esse pocest, data (ci-
licer hypochesi, de re quod sic, nam
iacturam luerum compentat.
6. Illicum, vel obductum eri
Aannum aruginem prohibet; r2-
eio est, quia cum arugo ex halicu,
per porosaris auolante, ac inci-
dente in humidum, concreleat, ve
cerrum elt, e dicam infra; stannea
crusta poros aeris obstruit, ac PrO-
Tom. IV.
Poros crumpere non pocelt; hinc
Rannum illud areo vali illitum, ci-
borum ee liquorum laporibus con-
Futit, quos haud dubie virus aru-
dinis infceret; es proprer hunc
Porilimum tinem arca vala Canno
illini ColenE.
7. Scannum illicum impedic, ne
tam cico vas ab igne liquelcaciquia
Ccilicer poros obstruie; igitur Fa-
cic, ne cam ciro vel spiritus ignei
Lubeane, vel parces isnis colligan.
EUE; hinC PaETONAS _ CuTOE me-
callorum dici Colet; ee vero quin
Epiricus ignei per poros ataci li-
quationem promoneane, dubium
ellenon porest, ee quin obstructis
Poris, humor incus concineatur
ac proinde in medium commune
Auere non possic, quod camen ad
lignacionem necellarium est; FTinc
est Forre quod mirere, Rtannum 2l-
teri metallo conterre illud, quo
iptum carec; nempe stariim ee Fa-
cile lignelcie; illicum verd argento
vel auro facic, ne tam cico liques-
canc; Ced ne hoc omicram, Raunum
per contactum ferri candenris A2-
eim liquelcie, cum camen alioquin
calorem etiam incentissimum ciera
liguarionem Ferac; rario eA, quin
contactu illo, mulcae particulae
ionca per Poros maiores TubeunEs
quae distancia quancumuis modica
interpolica, dissiparentur hinc mo-
do SanNU igNEM NON FANSAC, vel
accentum ferrum, prunas lubiice
quancum voles.
S. Merallorum omnium leuissi-
inum cA, licer plus humoris quam
XS _E AFHCHEMIM CONTIHCAE, NEC FOF=
Ee minus cerrx; ioieur illius levi-
eas provenie caneum a maioribus
Potis; d hi, ve iam dixi, ex co
quod

## Folio 162 — 779786009:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHYSICA PPACT. VII.
quod, milcibilia hererogenea con- Frustum sanni calcinati graius el
menire non possint, Caltem ve paE
est, in eodem plexu; acqui incer il.
la, qua minus conveniume, maio.
res poros, idest maiores vacuitates
relinqui necesse est; igitur haec
est verissima rario Aannex leuica
tis; de vero cum inter duo mecal-
la; de quibus aliquo modo parci-
cipac, policum lic, ve leuius alceron
ita orauius altero ese debebac, cum
eamen veroque lenius lic, non de
fectu humoris, nam plus humoris
habet, quam argeneum; nec dete
ctu cerrae, cum Calcem cantum
dem ipli. insic; igicur rario ex
raioribus dummraxas poris perenda
est.
9. Scannum calcinarum oxauius
ett, non calcinaro; haec propoli-
tio duplicem senlum habere poretts
Prius elt. (L COMPATONTUE ae quan
des moles sanni non calcinari de
calcinaci, vel quancitares mole
equales; cunc enim moles calci-
naci seauior erie, quod cerre lin-
sulare est in sanno, cum in aliis
corporibus manifestis repuoner cn
perimentis, iremque rarioni; nam
ance calcinationem, hruor ineTat,
in cuius locum per calcinationem
auolaneis aer luccedie; sed humOE
maius pondus conciliat, quam
aec; hoc videmus in laxide calci-
naco. e non calcinato; in latere
cocto, ee non cocto; in PAnCRC.
in Aanno eamen secus accidit; La-
iio est, quia maiores illi pori con-
rrahuntur, vnde corpus grauius
reddi necesse est; ad de quod Ran-
num in plumbum per trequentes
calcinationes degenerar; igitur per
calcinarionem orauius redditur,
Ted quomodo degenerer, dicam in-
Ela; adrer sentus est, (d dicarur idetm
Se sciplo non calcinaro; hoc eriam
mulri alterune, ad cruuntque stan-
no, quod non lingulare modo, ve-
rum eriam. Cingularissimum eRt,
quod lane si verum lE, alia rario
quaerenda est a contractione poro-
rum distincta, nam reuera spongia
comprecta cancundem ponderat,
quancum explicata: immo viderur
esse lenius calcinacum, quancum-
nis concrahantur pori, nam rcuera
mulcum humoris anolac, qui par-
rem ponderis FaciebaE; RCCuPFUNE.
aliqui ad cralsiorem halicum, in po-
os intrulum; led profecto halicus
Parum pondus immuraciadde quod
auolat porius quam lctic: Dices
Forre, calcinari cum Culphure, cu.
ins cerrestris porrio in poros lanni
Fubie, de pondus augec; sed (i non
adhibica, Culphuris opera calcine.
cur dicaque inde racio ducenda est,
rnde pocius aEgLIeATU CONETB
rium depromi polle videcur; nem-
ec Canno calcinaro muleus humoe.
accedir, quia cum in plumbum de-
generet, per calcinarionem, re lup.
pono; cerre plumbo plus humoris
inelt, quam ctanno, ve Patet; sed.
humoris accettione, pondus cres-
cic, ve perlpicuum est; quomodo.
vero Aannum in plumbum dege-
netet, dicam paulo post; hinc Cal-
rem vides, hoc metallum mon-
Arum e monstrolum esle, et ni-
hil nih monstrola iph competere;
Led qualo ce, expecta reliqua.
10. Stannum est durius plumbo;
quia minus humoris habet; de
mollius argento, quia plus habets
hinc minus capax est censionis,
quam argentum; sed inagis quam
Dlumbum; hinc Conac geauius aE
Semo, et acurius plumbo; h2c
enirod
162

## Folio 163 — 779786009:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. IB. II. DE METALLIS EE ALIIS dl
enim crescune, vel decrelcune in
eadem proportione, tendi scilicet
e Ponare: Vide prop. 54. nI. 7.
cui nihil prorlus addendum etse
PucO.
rI. Ductibilitare aliqua poller;
videmus enim bracteolas stanneas
valdesubriles, minus tamen quam
aurum est ductile, de quand argen-
cum Led mosis quam plumbum;
melius aurem duci pocest in lami-
nas, quam in Ala; nam Facile rum-
picur; ratio porro pecenda cAt d
maioribus poris; vbi enim ad ali-
quam cenvicarem pervenrum est,
nihil nisi porus est, Peu vacuicaS,
reiam dixi supra; hinc stannum
aliis merallis admixcum ca Fragilia
reddie; hinc minus ductilia; Er2gi-
lia vero reddit, quia cauicaces om-
nesfere occupar, obstruieque po.
ros; adde quod stanni particula
intercepea alias separane, quibus
cum ita quidem conmeniunE, YE
arcte stringanc, ee duriciem aliquam
conciliene; vbi tamen vel prestio,
vel rentio accedie, tucare REuM
non postune; inde aurem Fragile
corpus redditur.
12. Color e odor Aanni disfi-
ciles caulas non habent; color qui-
dem medius est inter argenri e
plumbi colores, nam verimque ali-
quid accipie; isieue minus quam
aegencum splender: sed magis quam
plumoum; odorem vero, dum li-
quatur sensibisem extralat, Ccilicee
cum halitu, quem Pane nec gra-
cum, nec inorarum dixeris; porro
stannum quoddam alio perfectius
ekt, v. g. Bricannicum, Germanico;
illud enim durius est, ac proinde
magis Ponorum et candidum, lon-
sius enim a plumbo secedic.
nus quam plumbum, magis quam
argentum; hinc acrrectantes ma-
nus inticir, e denigrat; vnde por-
so (quallor ille concrelcac, iam su-
pra dixi prop. 54. num 8. nunquam
camen rubiginem concrahie; quia
hac, ve concrelcat, plus ignis in-
cerni desiderac; est enim ad in(car
curuldam fuliginis, quae mulcum
ionem Cupponie; muleus aurem
est in aere, de ferro; nam haec dua
dumeaxar mecalla rubiginem Con-
ErahuNE.
e4 Scarmum diverta mecalla
commixra distociat; rario est, quia
cum Facile aliis mecallis adhaercac,
ipsique alia mecalla; quid mirum,
E illa Cepareneur, ve Aanno adhae-
FeanE; e vero in hoc eriam mon-
Arolum est; nempe illud idem,
quod diverta metalla FCrenInAE.
E dura Tunc, e arcte copulaE, Ca-
dem Ccparac, et dihungie liqui-
da; quod cerre Tacere non Po-
cest, nis quarenus ea corpuscula
incerleric, quae plexum de rnionem
Coluune.
15. Clandes Rannex Alopo emis-
Ex magis noxium rulnus inAligune,
quam plumbex, quamris tra cius-
dem sinc molis et houra, et codem
Penicus Alopo emieraneur; ratio
est, quia duriores Tune; sed haec
racio non probat quidquam, alio-
quin argeNECE, _L aUTCK, VE PO-
re duriores, magis noxix clent;
isicur racio ex co peritur, vel quod
Tuperacies Ranni iis parribus Ari2-
eis conster, quae Aragem edune
delicarissimarum eriam Abrarum,
dum carnem glans penerrat; vel
quod ea corpulcula in vulnerata,
_ laceraca carne relinquae, quae
venetica sinc; analogium habes in
13. Squallorem contrahie, mi- dence canino, viperino, _c. ali-

## Folio 164 — 779786009:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
ea
D F YSLC A FR A CT. VII.
qui existimane hoc rribuendum el puras nisrior est, quia laeuigsi
Fe iis Pordibus, quas stannum Fa-
eilo colligie; sed profecto ipla pi-
Ja Rannen recens Fula elle po-
rest; precerea plumbum plus
adhucCordium colligie, quam stan-
nu.
16. Stannum in plumbum de-
generare dicirur per Frequentemm
calcinationem; hoc Pane R verum
es, ideo Ac, quia humor ille
qui ctanno inest, minoribus pon
ris concencus, per calcinacionem,
caloris vi auolac, nec enim darur
communicario, ve aiune, poros in-
ter maiores ec minores Ranni, .
curnec in plumbo; alioquin plum-
bum maxime cendi posset; igitur
minores pori plumbi aera conci-
nenc maiores vero huMOreM; CON
EFa In CEAHHO, MMaIOEeS, reF; MInO:
xes, humor occupat: igieur caloris
vi, humor concencus in poris mi-
noribus Ranni auolat, _ CONEFA
in maiores poros; Fractis obicibus,
ee repaoulis, nouus humor Cubic;
quod cerre difhicile non est; cum
intra illas racuicares nihil fere ca-
loris Cubeat: Ilinc Facile rapor in
tiumorem concrelcie, acque adco
en sanno plumbum AC; eE VerO
cum plumbum plus humoris ha-
beac, quar Cannum, Heri nCn PO-
cest, ve hoc in illud vereatur, sine
noui humoris acceltione; accedere
aurem alio modo nequit, quam eo,
quo dixi.
17. seri campano aliquid stan.
ni admilcetur, rescuriorem sonum
remperer, ex paulo graniorem esfi-
ciat, in quo, nulla est difficultas;
admilcetur eriam speculis, quae Fun-
di Colene; ee aliorum merallorum,
rius; aes vero plus aquo Tubru-
bet; aurum Tubhauescie; argen-
cum Tubcandicat; cannum excel,
Lus iltos castigae, de retperat; est
medium quid ec monstrum meral-
licum.
18. Scanni Fodinae Frequentes
lune de copiola in Anglia, Get-
mania, s passum alibi; in Fodinis
ar genri non raro invenieur; quid
micum cum miscibilium porrio.
neim alECTAII CUI APGEHEO COIIU
nem habeae: Anis ec rlus mulei
Plex pertinens Ccilicer tum ad do-
mesticam supellectilem, eum ad
Terruminationem, quae variis arri
Acibus necessaria ok, rum ad acoa
rala illimenda, ve scilicet rlui esse.
DONInE.
19. Scannum Fulum, SeDuleu
in terra, breui purrehie, ve aliqui
volune; quod cerre li verum est,
ideo Ac, quia milcibilia hecero-
genea non laris bene conveniumt;
hinc humor Facile per pocos
Cubic, de plexum Coluie; hinc
purrefactio: Dices plumbum fa-
cilius liquelcere, caloris vi, quât
sannim: Respondeo si Ferrum
candens admoneatur, hoc Falsum
esse, re paret experientia; igiEIE
ab admoro immediace corrupri
uo ctannum Facilius COrrUmpIEUE,
quam plumbum, sve corrupei
num illud humidum (IE, Cine ca-
lidumo
20. Spuma illa qua Aanno
liguato innatat, est quali cinis
relictus ab. hralitu auolante; vn-
de gnantumuis Rannum centies
ligueleat, huiulmodi crustam,
Ceu Cpumam semper contrahic;
aeris scilicer e chalybis nimios niorescie aUTeM PFOPECE FUgAS,
Exlendores rempereti chalybs enim rugola enim nigrelounE, ex no-
Atris

## Folio 165 — 779786009:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS ET ALIIS RC.
sris colorum principiis, aliquid bo inest, procedir; icemque d
aurem Cubpurpurei apPaTCE, aM.
requam spuma illa omnino con-
creleat, id est, ab 21b0 e (plen-
denee Cen(II, per SubAauum, Cub-
purpureum, Tubcaeruleum, Hc PrO.
grellus versus cinereum, quo con-
ciacta iam Ceu conereca (puma e
crusta subnigricare ridetur; vides
quam haec sine facilia in nostris
principiis: Led de Ranno haec SInE
CaTIS.
P ROP. L V I
DE PEV M BO:
Natura S proprietates plumbi
niori explicantur: Nigcum avpel-
10, ve ab albo distinguam, quo no-
mine sannum appellacur.
1. Plumbum est alcerum ne.
callOrU exETCIUI, FCETO OpPOLI.
eum, cui mulcus humor, seu inul-
cum phleoma supertuum inest;
mulca cerra constar, led parum
Tubacta; corpusculis primigeniis
rudioribus, crashoribus, e mi-
nus peaepatacis; hinc maiores po-
eos relinguune, quos sI aër Oc.
cuparet, lenissimum Cerre MCTal
lorum esfet; Sed quia humore ple-
ni lune, humor meonam ponde-
ris acceltionem Facic; modico ee
Fere nullo ione constac; hinC nON
micum est si cralsiora illa milei-
bilia defaecari non polsine: Ica-
que haec est plumbi natura, vel
indoles, ve mulca cerra minus
Subacta, mediocri humore minus
dinilo, ee pexparato,  nullo fe-
re igne conster.
2. TTine pluM BA INCCE MC-
calla mollissmum est; nempe mol-
modico igne, mulea enim FCTFZ
duririem non conciliac, Si PCor-
Em ponarue; nam mulco humo-
re diluca mollis cA, re lucum,
ee nullo fere igne implicata, ve
arena; de vero, ve iam Cape dixi,
duricies ab arcto hlaminum plexu
pecenda est; haec aurem Alamina
ab igne, sed hic plumbo decA, ve
dixi.
3. Liguaeur Facile, de cito,
eum quia inulco humore constat.
qui caloris vi Facile educieur.
Auicque in medium commune; Ce
enim corpus omni prorlus humore
careret, liguari cerre non pollet;
cum quia raristimo plexu illius
partes continentur, plexu inquam
exceriore, ve rocaui supra; igirur
caloris opera, Facile Colui pocest;
e cum humor suppecat, quid
mirum, E parces in humore na-
rene; Cod hoc est liquari. Ouae-
res, verum pila plumbea moru
liquetur; haec Fuie nonnullo-
rum Fabula, a Poetis accepTA,
ve videre est in Virgilio, Ponca-
no, ec. E90 lane existimo nul-
lo modo moru liquari; nec enii
celum ab arcuemissum, rbi Ra-
cim manu arrrectatur calidum Cen-
titur; peaecerea vix porest exco-
Sicari celerior mocus illo, quo
olans plumbea Alopo cmitriEuE,
nempe hic mocus longe CupecaF
illum, quem arcus imprimie, re
Pacet; ac etans Alopo emis-
Ta nullo modo liguneur; quid
E porius moru illo Frigete; nem-
De aMacUS aer FrIgCFACIE, ve Om-
HeS probare queune, e quo vio
lenriiis aAIatuE, maius quoque
Frious conciliat; Apageigitur ist25
liries à muleo humore, qui pluM M184S.
h. DIO

## Folio 166 — 779786009:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P Es. D SICA ZR ACF. VII.
4. NVon eamen proprerca unquam
aeccendieur; rario est, quia modico
e nullo fere igne constac; calidissi.
euum tamen cst liquarum plumbum,
licet charca impolicum chartam ip-
Cam non vracsgnia scilicer parces ie
nis Pacis collectas non habet, sCuE
nec aqua calida, immo nec lulphu-
reum poluerem admorum accendere
valet, licet. hic Facile, nulloque Fere
negorio accendaeur.
5. Plumbum parum ductile est,
minimaque incer mecalla duetibilira-
tem habet; ratio est, quia cum pu-
rilsimo parcium plexu conster, quid
mirum. E Racim Coluicur: Analo-
giam habes in pannis, vel celis ra-
rioris texrurx; ducitur camen plum-
bum Cuo modo in laminas, non ta-
en comparari possune cum bracteis
auri, vel argenri, _c. Rdde 91od su-
perAuus humor minus ductile red-
diri (C agua duci non porest, eEC.
6. Plumbum parum, rel nihil
rendirur; ratio c, quia molco hu-
more constre, qui muleam molli-
riem conciliae, ac mollia non ten-
duneur, led porius cedunt, ve vide.
re. est in liquidis, ee in cera moli,
in membrana humore aftulo imbu-
22; igirur plumbum porius cedie,
quam cendarur, ec si virgulam plum.
Bi incurues, non redic; adde quod
rentio paulo acctiorem plexum de(i-
derac, qui plumbo decut; carior
enim facile Coluieur; denique tensio
Supponic poros ica ese dispolicos, ve
vel humor, vel aëF CONTeNTOS PeF
varios pororum maeandros, vbi cor
pus cenditur, Pele explicare posIr;
sed in plumbo poros Fere omnes,
praelerrim maiores humor oc.
eupac.
7. Elinc minus Ponorum est, ve
tiones supponic; & hae, PCMSOHeMS
igicur cum parum, vel nihil cendi
polsic, parum eriam, vel mihil Conati
praererea mollia minime (OHAME; Sed
plumbum nollius est; igieur Cono-
rum non est; quod camen diu ser-
varum est, Soli expolicum, quia (a-
eis indurescie, eriam TOnOrum Cva-
dic.
8. Gravissimum est, e cerrium
locum inter mecalla, et contequen-
ter incer carera corpora obrinet; est.
autem eius srauiras ad gravitarem
auri vF 60. . ad 200. Id est Fere vE
3. 2d5. Porro haec plumbi gravicas
non modo cst a rerra, cum plum.
bo Forre plus rerra non insic, quâm
argenco, vel stanno, sed eriam ab hu-
more maiores pocos occupante.
ve iam dixi suprae, neque hic re-
DCtO.
9. Odor de color Tuas causaS Ha-
bene; odor quidem halieum, ques
plumbum liquatum exhalar, quem-
que omnes oltactu percipere pol-
Cune; Porro halitus, qui ex FOrna-
cibus plumbi accendie, animanci-
bus valde vonius est, praeterrim ca-
nibus, quod rantum eribui porett
malionis corpusculis, cum ipsa
halicu coniunetis, qua naribus in
Epitata, cerebrum ec pulmonesma
le afficiune: Vide quae diximus ract.
2. de terro halim: Quod vero ad co.
lorem spectar, subniger est, seu
plumBeuS, vE vocanC, propcer hu-
morem, qui inest, e cuncta deni-
grac; hinc plumbum; pro diversa
coctione, calcinarione, e relolu-
rione varios induie colores, al.
bum praelerrim, e rubEUM; vE
videre est in Ccrussa, Xe in Mli-
nio.
20. Squallorem Facile induie, ve
parer experientis; quia lonus vibra. ium de sanno dictum eAt , pEOPECE
candend
266

## Folio 167 — 779786009:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS ET ALIIS, _C.
camdem cationem, nec enim CuHI-
cienei igne constac, ve halitus, qui
senlim ex iplo auolac, in rubiginem
concreseat: Cordes eriam plumbum
tacile colligie qua cerrestri humido
Facile adlerene: hinc ImanUM aEITC-
ctancis carim denigrat.
11. Retrigerare dicicur plumbum,
nempe mulca corpulcula humida es
consequencer frious luppedicac. Flino
lamina plumbi admoca cranio, cal-
niciem conciliar; nam corpulcula
illa Frigida ica DOrOS IEringunE, ve
Cuccus alimencicius, nueriendis pilis
amplius lubire non PolIC; admO-
ea etiam renibus illos refrigerar, de
caltirari contulic, quod aneiquis
Achleris, ad Peruandas incepeas vi-
res, Colemne Fuit; hanc NerO DC-
ctori admoucbar, ve dulcius caneret;
e vero non porum somacho et
pulmonibus conterr: Noui aliguem,
qui perdicam Panicarem hoc modo
rellicuie; quod cerre corpusculorum
cAluuio cribui cancummodo porect;
unde pulmones dulci illo retrigerio
RECTEAMEHE.
12. Plumbum vulnera exsiccat,
non quod humorem exugae, reforre
aliquis puraret, (ed quia lua Frigiditace
Doros obstruens, humori viam inter.
cludic: 2dde quod cadem Frigidicare
parris laelae inflammarionem exrin-
evic, quae humorem quass rrahebar;
hinc eriam cumores deprimic; quia
cumorum mareriam, Ccilicet humo.
rem, exhaueic.
13. Onores, verum plumbum (0b
aere humido diu alTervarum, crelCAT;
attirmane aliqui, c50 valde dubico;
equidem (quallor extrinsecus adve-
riens primum pondus augero porelti
sed non ideo dicitur crelcere plum-
bum, de (iliguelcar, minus Forre Pon-
quod cum humor facile humori ad
haereat, Reri porest, ve Cabriliores
parces aëris humidi plumbum ipsum
Cubeane, quarum acceltione pondus
creleiri (ed hocnon estcrelcere plum-
bum.
24. Oueres, verum ex plumbo
aegencum riuum educi queac; ali-
qui attiemane, eciam cum iuramen-
co; E enim plumbum Nercurio in-
iicias, pars illius in Mercurium abi-
re ridecur, cum plus Mercurii dein-
de Cupertic, de minus plumbis (ed pro-
Fecto hallucinantur; cum enim MCF-
curius plumbum reloluacs minimas
Ccu corpulcula plumbi Nercurio ad-
mixca illius molem augene; sed
plumbi nacuram adhue recinent,
nec in Mercurium mutaca Fue.
FUNE.
25. Ouaeres, verum plumbum per
Frequentem locionem UCCTUE in
AannumARirmat Porta; c80 vix di-
cere aulum; salcem nunguam assequi
Docui; de vero si per simplicem l0-
cionem, plumbum in cannum abi-
re possee; ee homines hanc arcem
callerene, maxima cerre lueri occasio
esec, quam camen homines, lucri aui-
di, com minime caprent, vel inde
perspicuum AC, FahvlaS Q POrTA BarTa-
ri: Dices imperfectum in perte-
ctum posse murari: Respondeo hoc
Cemper verum non esse, quis enim.
onquam vinum ingracum in gracum
mucavir 5 Equidem incer Aannum ee
plumbum, licee mulriplex dilcrimen
incertic, quia camen in mulris con-
venione, ee longe minus differunt;
quam alia meralla, c re esse mihi
minime visum cA, ex virOque
duas metallorum species consticueres.
quamquam. Ei aliquis obsinaciuso
concenderet, unum 3b alio: Epc-.
deris, quam anse ester reperierur; adde. cie differre, hoc illi Faeile concedaim,
Cidir

## Folio 168 — 779786009:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
P et Y SIC X TR ACF. VII.
cum de pura voce quaeltio siC, nec
canci interHE.
26. Ouares, verum luccessie
remporis, plumbum in arzen-
cum muretur: Anilis prorlus Fa-
bula est, plumbi laminas, quae
vulgo obelilcis campanariis a-
Si Colene, ve recti rice Fungau-
Tur, Luccessu temporis, in argenCCRS
connerri; quod cerre adeo fallum
elt venihil Fallius excogitari potr;
equidem paulo duriores euadune;
nempe muleus humor ri caloris,
dectiui praeterrim, auolat; nemo
eamen rnquam argencum inde Fa-
ctum vidit.
17. Plumbi Fodina aliquando
argencum mixtum habet, aliquan-
do purum plumbum, aliquando
ex eadem eria meralla cruuneur;
argencum Ccilicer, Rannuim, et
plumbum; nempe iuxea diuerlam
EFACEUMIM CCFEX MacuTaM, CE halicS
Subrerranei, diverlum mecallum
concrescie: in hoc aurem nulla est
difticultas.
18. Furopa mulco plumbo abun-
dat, quo caree India, reetiam aerci
nec enim omnis fert omnia tellus
Obseruo eamen obiter, in locis
Frigidis, Fodinas plumbi Erequen-
aiores ele, praelertim si plumbi pu-
ri Cunc; quippe mecallum trigidum
est, ve constar ex dictis; led eriam
Tub Clymare calido, (ubterra-
nex specus Frigida TunE, ve
PaTCL.
19. Dlumbum etiam haber (co-
riam, id est Excem multZ FCFFA CON-
stancem ee modico humore; huius
alturgune cumuli, rumulique, iux-
ta Fornaces; haber criari luam spu-
mam, quae rulgo Molybdiris vo-
catur, in qua varios videres colo-
ses; Vide prop. Cuperiore n. 20.
Ouaeres quid sic Plumbago: Rel-
pondeo elle renam plumbi, Ceu
maceriam ex vena eductam; dici-
cur eriam Molybdena, de Galena
Ced in nominibus non hareo; quo-
modo vero ex plumbo hac Ccrulla
dicam infra; haec enim lingulares
proprietcares habet, qua singula-
sem quoque propolirionem delide-
EAEC VIdEMEHE.
20. Plumbum liguacum, bacil.
lo, rehementi mocu agicacum, in
Puluerem renuissimum abic; nem-
peillo moru, quali sibi innicem
Occurrunt partes, adhxreneque; lic
bucyrum agicarione pinguioris l2-
etis, concrelcie; sic tal, in aqua
Feruence; igitur mocu illo, humo-
ris portio facilius, caloris operdo
auolat; sic dum iusculum 2gica-
tur, cractiorem Fumum emicrit; ioi-
tur, quid mirum, ( terrestres pat-
tes in liccum puluerem concrel.
cane, ex quo camen deinde plum-
bun cduci porest; idem in stanno
heri vidermus, proptet camdem Fa-
tionem; porro hic puluis plum.
beus propcer granitarem, de Te
nuicarem, adhibetur ad eciendune
tempus luo Auxu, in horologiis
acenaciis.
21. Vas plumbeum, 2guam COn-
tinens, ioni admorum, vel num-
quam, vel difficiléliquescie; Facilé
camen, si vacuum (IC; racio elt.
quia aqua poros obstruens, impe-
dic, ne particulae ignis Cubeant
praelerrimque, ne isnis particula
collignneuE, quae rever a nisi col.
ligancur, metallum liguelcere non
Porest; sic Fundum leberis aquam
eriam ferventem contimencis, quan-
cumuis luculeneo igni impoticum
rix calidum sencicur: Vides quam
haec recte CONUEMIAnE;
220 d llilna
e

## Folio 169 — 779786009:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS EE ALLIS, RC.
22. Plumbum plumbo Ferrumi= HEnEuE, eE implICANEIE, EsGuiaL
nari non porest, nili stannum adhi-
beaEUE: Cur ctamnum optimum
ferrumen sc, iam diccum est; plum.
bum crasus est, nec ita poris al.
cerius adharec; vno verba iis cOr.
pulculis non constae, quibus hunc
etfectum praestare possic: iam di-
ctum est supra, cur plumbum alia
metalla ab ione detendac, acque
adcd. iplum aegeneum, non Ter-
eo, sed plumbo armari postulet,
re Cele ab arroci hoste detendat.
23. Finis plumbi ex vla habe-
eur; rlus aurem inulciplex cst, v. 8.
in Actulis organicis, Musiex Ccruit;
in aquae ductibus, FTydeaulica, e
foncibus; in Polemica, mulcum,
vlum habet, Scilicee in EOTA LC
cormentaria; in cectis TUFEIUIM,
Cuum locum habet; in hgendis
cardinibus, _c. quae vulsacia
TUNF.
PROP. LVII.
DE SERE ET ORICHALCO.
Describuntur, explicanturque
Aeris es Orichalci proprietates e
natura.
1. Aris nacura e indoles in c0
consistie, quod Ccilicet conster mul-
ea cerEa, CatiS aCCuTace PEaPaTaTa,
ione mediocri, d nodico humo-
res habet aurem Cua quoque pri-
ma lemina, seu rudimenta primi-
senia, ve supra diximus de aliie
metallis, nec enim ex puris cle-
mentis immediare concrelcie, sed
ex halicu, iis corpulculis, Peu mis-
cibilibus ConstanLe, qUa PPRTCF
singularem plexum, quem in se
habene, divertum reuera ab iis,
quibus alia miscibilia, aliis metal.
etiam plexu sibi invicera copulas.
tur; rrecque incerios appellatuI,
Sed primus remocus, vlcimus verd
proximus recte appellatur: Ilis ad.
de angularem quoque plexum ex-
ceriorem parcium aris, seu mixtis
qui dum aes liguatur, Coluitur; hine
eriplicem plexum habes, Ccilicee
Parrium mixci, miscibilium incCe
Ce, e elementorum in milcibilibus;
prinum vocaui exreriorem, (CCUN-
dum inceriorem proximum, cer-
tium inceriorem remorum: POErd
eres isti plexus in aere lingulares
Tune, quibus ad de aliquam humo-
ris portionem, quam ploxus omnes
includune, id est, cum exrerioi, ae
hac per liquarionem Auic in com-
muno medium; cum incerioe; d
haec per calcinarionem auolat; ad -
de quoque ignis tilamina, qua sin-
gulos plexus concexune, in maiori
vel minori quancicare, pro arctio-
re plexu, vel pocius pro diverla
elementorum conivoatione: vnde
Peacer ionem, qui primis illis mis-
cibilibus inest, cumque, qui mil
cibilium plexum inter se Facies
adhuc ponenda est alia porcioionis
qui plexum parrium metalli con-
cexit: sic eriam praecer humorem.
qui primis illis miscibilibus inest.
est adhuc alius, qui inera plexum
miscibilium inter Ce ContinecuE;
e alius, qui plexu exreriore con
cinetur: quod eriam pro aliis ine-
callis obleruandum est.
2. AES aULe IUITA CCTTR COI-
Aac, ve celtatur pondus; igne me-
diveri; quia ciro e Facile calorem
concipie, e deinde accendicue;
humoremodico, ve enincie duri-
ties; e quia difficile liguaTuT; HXeC
lis componendis destinata, conci eselemencorum coningario, qua
Tom. IY.
Compect

## Folio 170 — 779786009:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSTC A YR A CT. VII.
comperit ari, cui ( addas eres il-
los linoulares plexus, cum elemen-
torum, cum milcibilium, rum par-
cium misei, ec debiram humoris
portionem duobus rlcimis plexin
bas concentam, cotam nacuram de
indolem aris explicaram habebis,
ex qua deinde religuas illius pro
prierates, nullofere negotio, ex
plicabis..
3. Scarim occurrie aris oraui
tas; quae inter meralla medium lo-
cum cener; x5 enim grauius est
ferro, ee Aanno; leuius camen ai-
eo, aigento, e plumbo: terro qui
dem gcauius, quia cum plus hu-
oris habec, cum Forte plus cerixi
e sanno, quia poros minores il
lius parcium plexus, cum inrerioe,
tum exterior relinguune; elt aurem
deuius plumbo, de argento, quia
haec plus humoris habene, de ni-
nus ignis; auro veto, quia hOC
plus cerrx, ee humoris, icerique
pocos minores haber: aris puri
Grauicas est ad gravicarem auri, re
47. 5. 2d 100. inpuri vero. Vt 45.
dd 100. Led haec ex dictis, guisnon
incelligae: Hlinc. ferrea incus aeri
LiguatO innataL.
4. Satis durum de liccum eA;
sicciras à mulea cerra, mediocri
ione, de modico humore pecenda
ett, repatet; duricies vero, ab
iildem, praelerrimque ab arctiore
plexu parrium: hine laris difficilé
liquarur; quia lcilicet monico hu-
more constat, facile camen inca
lelcie, accendicur, de ignem con
cipic, idque anrequam liquetur,
dicer deinde, rbi lignarum elt, 1 2-
eis accentum lic, de magnam vim
luminis Epareat; ivrares, rbi Xs
in fornace liquacum alpicis, pex-
in hoc aucem, licer cum FeFrO CON=
veniar, quod scilicet primum can
deleac, et accendacur, cum deii-
de, E vis caloris orgeac, liquelcat;
in codem eamen ab auro dilcrepac,
quod primo quidem liguescit, tum
deinde accendirur.
5: Sacis dustile cst, ee laeuiga
bile; primum quidem, quia lacis
ionis habee, cum plexu parrium
aecurato; de humoris, quaneum
Cutticie; ex his enim rario ducti
bilicaris peri rancummodo porests
ve paret ex dictis suo loco; minus
eamen ductile est, quam vel au.
eum, vel argencum; sed magis quam
terrum, vel cannum; quis enim
non riaie cenuissimas illas laminas
aereas, de Cubrilissima Cila; quod
Spectat ad lauorem; cerre optimé
lauigari porelt, acque poliri, pro-
Peei exiguitacem, cuis POTOEuM,
cum milcibilium.
6. Tendi pocelt, ve restaeur (0-
nus; e chorda xrex pullatae non
ingratum Conum edere Tolene; in-
Md X CampanX, guX Cx XIC CON
AANEUIE; quanam verO SIE PFOPOE-
cio huiulmodi Conorum, quos
edunt diver lorum mecallorum cen-
Ex chorda, vix accurare detiniri
Pores: Vide authores siprae cita-
cos; nempe re Conorumillorum
proporrio detiniatur, maxima racio
censionis habenda est, quae quidem
detiniri porest, in chordis eiusdei
maceria, siue line ciuldem, hue di-
verlae cxassicudinis, rel longicudi
nis s ae in chordis diuerla maco.
rix, has rariones censionum nemo
allequi potest; nec enim Pacis elt,
S vel aequalia pondera chordis di-
verla macerix, ciuldem licer ctaf-
licudinis ee longicudinis appendaSi
serrim de mocte, à te lotem riueris vel pondera, guxe sinE re stavitateS
chotdarumus

## Folio 171 — 779786009:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS ET AEIES XC.
chordarum; nam hoc quidem ve:
rum estet, s omnia mecalla aeque
rensibilia esene, quae cum revera
ralia non linc, Frustra rariones Ten-
sionum detinies, quas cerre si non
habeas, nunquam eationes Cono-
rum detinies: igieur hic vlera non
haereo, ne pedem in InCeFEO ACAMI;
hoc vno contentus, quod Scilicee
es ira cendi pose, ve vel inde laris
TOnOTUIM (IE, BC CAIEN CAIM RCUEC
Poner, admisceri Coler aeri cantu.
lum Ranni e antimonii.
7. Odor aeris supea modum
Faecidus est, quem vel in inana sen-
ties, E paulo diucius es atrrectaris;
icem Capor, quem cibis vas aeceum
conciliae, Caris amarUS CR; verum-
que a corpulculis aeruginis pro-
cedic; odor quidem ab iis, quae
cum halicu auiolanE; CaPOL VerO
ab iis, qua Censim in superticie
concrelcune, quancumris insente-
biliter.
8. ris color rarius est; aliud
enim est es rubrum, aliud album,
aliud Aauum; rubrum volod cu-
prum vocant, Rauum veco Ori.
chalcum; hinc aliqui eres aris (pe.
cies esse putane; Sed Falluneur; nam
facile as dealbatur, per admixcio-
nem Ranni; Aavelcie veco per ad.
mixtionem pulueris lapidis cala-
minaris, Ceu Cadmia: unde potius
hoc colore ringitur, nec illum ha-
dico humore, calique parrium
Det a natura, led per addicionem
plexu.
9. In liguida pice optime con-
Ceruatur; quia pix obstruie pocos
e impedic halicum, ne auolec, vel
cum humore ambience, in arugi-
nem concrelcar, qua est rubigo
aeri adnalcens, de qua paulo post;
pix aurem Cua renacicare de vilco-
Teace, rum humorem exerinsecus
ACcedencem aECeE, cum etiam Ma-
ceriam halicus inera continet; igi-
cur prohibet relolurionem parrium;
igitur e corruprionem; igiCuEnOn
mirum eA, ( x5 in pice liquida op-
Eime CONTeFUCEUE.
20. Si in 2S Fusum aqua inFUN-
dieur, as, ediro maximo Prepieu.
ex vale crumpie: Fario est, quia
cum es accentum mulcas ienis
Parres collectas habeat, aqua igne
granior, Facile per medium ignem
Lubic, ac intus penerrat; Ced pro-
peer maximam caloris rim, illico
rarelcie; igitur crumpie cum ArC-
pitu, quali per explosionem, de
carcerem Cuum excurie, non line
maxima vi, cujus impetu as iplum
dispersicur; cosica E vis pulue-
rem in medio lapidum cumulo Cu-
bico accentum; POTEOITA RECFA-
tio cum nostris principiis consen-
tic, ve nihil magis consencire possie.
Idem effectus accider s vel lapil-
lum, vel aliud corpus humiduim.
Seu madidum, aeri Fuso imeroas,
tinctura; quomodo vero conci eademque milicar pro his omnibus
lietur hic colOr, patet ex iis qua FariO.
diximus lib. de coloribus, cum de
piemeneis de tinctura; non eAt au-
rem quod aliqui pucene, colorem
illum, seu Rauum aris, este a sit-
phure, vel ab ione; quali vero
22. sErugo est rubigo, eri ad-
nalcens, quae procedie ab halieu
auolance, ve iam dixi, ac sistence
in humido ambiente, eA adin(CLE
cuiuldam Fuliginis, non vero squal.
ienis, qui aeri inest, videatur, loris; quia fuligo plus FCrEE e
et enim porius à terra e mo- ionis conciner, et minus humoris;
COHETA

## Folio 172 — 779786009:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P HI V SIC A
contra vero (quallor; igitue cum
xs modico humore constet, e mul-
ta cerra, ee mediocri ione; quid
mirum, (i rubiginem, non (qual.
lorem contratar: Sistirur ab hrumi-
do, vedixi, in superticie, alioquin
anolaret; AC UCOI _C GEUS COI.
crelcune in pinguioribus corpori.
bus, v. 8. in carne, corio, in loco
Scilicer humido collocaris; hinc
cuprum humore aspertum, carim
tere aruginem contrahie, idque
praelerrim, E hrumor Caltus est, ee
pinguis, quale est iulculum: hine
eriam cerlum Facilius aruginem
concratrie, quam non cerlum, quia
terlum poros habet magis aper-
20s, ipsique aura humida facilius
admovetur, qua in Calebras alperi,
de non certi minus Facile penerrar:
tc aurem aerugo, E Forte acetum
cum Cale aris lamina attundaturs
ratio est, quia verum que pOros apC.
sic, e laxac, mulcoque halicui riam
Facic: Prarerea ab acero (alF0ha-
licus in Cuperticie aeris verinerur;
igicur statim concrelcir; neque in
hoc maius mysterium larer: aeru-
sinis Capor acer est, proprer Criata
corpulcula, quae omni fuligini
inlunc; hinc mucor amarus, Fuligo
anara; Odor latis Foelidus, Propter
ndem racionem; altringenre ri
Pollet, quia Ariata illa corpuleula
Aringunc; hinc rulnera ad cicarri-
cem perducie, de indammariones
arcer; carnes eriam digerie, quia
valde licca est, Ec paulo mordacior;
eolor denique viridis illi commu-
nis est cum mucore; plexu enim
Facis negligenri constat, unde vi
ridicas derivatur; denique quod
Aauus ranculum immuracus in viri-
dem degenerer, mirum esle nonde.
RAC1 1210
principia nouit, quae hoc loco
repetere, nequeracar, neque lun
bec, cum illâ Cuo loco Euse dil-
custerim.
22. Indicium aris todina elt
XerugO; nempe ex vena xrariaha-
licus assurrie, qui cum in humo-
rem FexrX admixtum incidat, con-
crelcie in eruginem; ioitur arugo
oprimum est eris Fodinae indicium
eiusdem quoque signum est Cher-
Locolla, Fere temper cum caeruleo
coniuncta;. nempe xreus halitus,
vel luccus, re aliqui rolune, in
Chrysocollam conorescit; cgo p0-
eius crederem, esse luccum, quam
halicum, quo rel lapis, vel rerra
imbuitur, de si quando in auri Fo-
dinis Chrylocolla repericur, (
enum est, es admixrum esse, led de
Chrylocolla infra.
23. Dum maxime Caeuie FriguS,
es melius funditur; Patio est, quia
Frigidus aer ambiens impedie, ne
Epiricusionei auolene; igicur inde
ris caloris augerur; adde quod,
dum Caevie Frions, plus humoris
aeri inclt; Led meralla, quibus pliis
humoris inest, liguelcune Facilius,
ve patet ex dictis; igitur cum fri-
gus, ve luo loco luculenter olten-
Cum est, consistat in appulsu cnins
dam Mercurii, id est parioris t-
moris, quid mirum, si frigore Ca-
viente, aes melius e tacilius Fur-
datur 3
r Fins derlus aeris rarius elti
ris Aaus, quou rur richal.
Tubsavescit, hoc est albo. Aauum
est, vehc loguae, molciplex vlus
est, cum in Supellectile domettica,
tum in acra; XS rei caruarix (er
uie, milcerurque ad hunc effectum,
bec, illipexserrim, quicolorum album cum rubro, cuius mixrum
rulsar
cum vocant, vulgo Leton, quod

## Folio 173 — 779786009:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. II. DE MIETALLIS ET ALIIS, RC.
vuleari nomine VOCAEUE BrOnZE,
operi Fubili, vulgo Fonre dectina-
cum; adhibetur aurem cum Cdri-
chalco aes rubrum prima norx, Ieu
Fulionis, vulgo Roserre: s risCam-
pani, quancus herlus, quis nel-
cir: proquo, eeri admiscetur ali-
qua ctanni ex cibii Porrio, ad Co-
num cemperandum: TOTa reS FOI-
mentaria, ee culinaria quancum
aeri debeac, iremque milirares eu-
be, d cimbala, coro fere orbe
perlonatur: Addo praerer vtum
cerrestrem, non decsle Forre in
calis ari locum, Scilicer in Touc,
ve argento in Venere, de quo
alias.
15. Ouaeres, verum Drichal.
cum aurei coloris ex Fodina crva-
tur: Respondeo hoc mihi dubium
esle; nam Orichalcum illud, quod
Mnodohaberur, AE ex are TUBTO,
per admixtionem cincturae, re dixi
supra, id est pulueris Cadmiae; eAt
aurem Cadmia lapis ararius, cui
aliquid aris inest, sed imperfecti;
qualis est Chalciris; illud pOrrO
es caruarium, sc enim rocari po-
relt, colorem ex Aauo rubrum pEa-
ferr, propcer mixrionem, de qua
supra, n. 14. hrinc aes dicirur aliud
nacurale, aliud facticium; kr enim
proprie loquendo. Orichalcum,
Talcem hoc rempore, cum cale ex
rena non eduCAEUE.
16. A8 veicur cum Culphure ee
Cale; rarionem iam supra acculi,
cum de argenco et Hanno agerem;
Culphuris enim ignis Facile sc se in-
Cruar, ee Cal poroslaxac, aperir-
que; vecultum apcum est, quod
veacur, quia melius coctum est, de
praeparatum, e superouum phleg.
ma contumprum est: rubet aurem
13
bor quali natiuus ari, de vis calo-
ris Aauum colorem exringuie, ex.
pressis illis corpulculis, quae Aa-
num conciliabane, ac proinde (o-
lus rubet maner: Porro eris rti
rires medica rarix Tunc; nempe
adsringic, hocat, extenvat, vlcera
ad cicarricem perducie, carnium
excrelcentias minuie, oculorum
vicia curac, ee haec omnia praestac,
quia mordacirare quadam pollet de
acrimonia _C.
17. Ouares, quid sc AOS eerisd
Respondeo esse particulas qual-
dam, ex aere Fuso, quati Ccintillas.
auolances, Tubrutas, exionis qualE
granulis distinctas; ab halicu Tur-
Cum elacas, cum deinde decidentesi
anolane aurem porissimum quando
esagiracur, vel canculum Erisida,
dum xs per canales Auic, affundi-
cur: iildem aurem vircutibus me-
dicis pollet, quibus as vstu, PEx-
Tertimque illa exrerit, qua oculo-
cum claricari officiune: propeio
nomine Pompholix appellacuE,
vulgo, Cendrée de Bronze. Omicro
aris(quamas, quae malleorum icti-
bus excuriuncur, eadem quali vie-
cure pollences, exhiccatiua scilicet,
e corrolina, proxrer corpuscula
mordacia; Analogium in Equa-
nis ferri habere pores, de quibue
infra.
loco a meponicur; est enim altera
mecallorum exeremitas
2. Ferrum mulca cerra constav,
plus ignis haber, quam es, Cect
vlum xs, si bonum est, est que cu- minus humoris; ingularibus erians
mile
LOF. LVLTV
DE FPRRO.
Ferronatura Propinutis ean
plicantur: Hloc merallum vlcimo

## Folio 174 — 779786009:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
874
PH Z SICK YR A CT. NII.
miscibilibus gauder, ee criplici il-
1o plexu, de quo Tapra, duobus
Scilicet intrinlocis, proximo d re-
moco, ee rio exerineco, in eadem
dumtaxacligniticatione, in qua prae-
dictos plexus vurpaui (upea pToP.
5y. Heim. P. furic aucem illa milci-
bilia Ferri, Ceu prima Termiria, oblon-
Sa quod cerce ad rem magnericam
Pernecellarium etar; hinc nOn Fa-
o admilcentur laceribus coctis,
praecerrimiis, qui diu in cerra Ce-
Bulca Ceruantur; quibus proprerca
vis magnerica, quamuis obtula la-
eis e insensibilis inest; multa criam
ex iis corpusculis magneri inCunE,
est enim magnes ad Ferrum, ve cad-
oia, scu chalciris, hoc est lapis
aurarius, ad aes, vel orichalcum;
Fed de magnere nihil habeo am-
plius quod dicam, cum de illo Caris
Tuper que actum (IF.
2. Leaque ferrum mulca, ve dixis
terra corstat, re pondus cuincit;
plusignis dicic, quam X5, vel quod-
libet aliud merallum, quia cirius
candescie, ee ignem concipie; de
minus humoris, quod restantur du-
ricies, accicas, immo e difficillima
liguario; e haec est lingularis cle
mencorum coniuoatio Ferro com-
verens, cui si addas tres illos sin-
sulares plexus, cum mixri, cum mil-
cibilium, de quibus lupea, cum
debita, modica scilicer humoris
porrione, duobus illis plexibus
contenca, habebis naciuam indolem
Ferri.
3. Ferrum duri HIUIm es, inFCF
mecalla; racio est, quia mulro igne
constar, eoque valde diuiso; hinc
arctus plerus, scilicer incerior; hine
mulca duricies conciliacur; adde
quod mulescerra constac, quae cum
catasdurum corpus Facie; denique
cum nullo fere humore constet,
maxima inde SICcItaS, de ex hac,
tulca duricies dexiuaeur: _ vero
duristimum ferrum esse oporcuie
cuius operam ad superandam alio-
rum corporum vim, lignorum, la-
pidum, e metallorum, homines
adhibene; immo ferrum ferro op.
Ponune, de ferrum mollius, durio
re vincune, et domane.
4. Subniorum est; ratio est,
quia constat parribus oblongis,
Ariatis, ec. quae nioredinem con-
ciliane; quod aurem partes illae
oblonex sInE, d acutX, vel CX e0
Patet, quod ex Cilice ignem exCu-
tiat, veiam dixi lib. 1. Quod virtu-
rem magnericam concipiae, quae
poros oblongos deliderat; e hi-
oblongas parciculas supponunt; ad.
de summam duritiem, Rempe
oblonga facilius implicantur, quan
Spharica, d arctius ArInGUNEHI
quis surem nescit, ex arcto ple-
Xu, duriciem sequi: PExtered II
ipla Ferri Fractura, inhniri fere den-
riculi apparent; denique ipla cem
peratiua hoc idem enincie: tingi-
cur quidem terrum fulgore quo-
dam subcaruleo, affrictu cuiuldam.
dapidis, qui in calicia nalcicur,
quem ad hunc efectum axritices
adhibene; non delume eriam aliae
cincturae, quae per cemperacuia
ferro conciliantur, ve et ari; adhi-
bicis scilicet, ad hunc Anem, qui
buidam aquis, succilque cum inCr-
curio; Ced haec lune Facilia, nec CO-
lori nimium credi debet.
5. Aceto, vel Alumine, sc xri
smile; nempe acerum ca poller
acrimonia, qua facile ferrum per
Porossubit, adiuncti (que luis cor-
mulco igne coniuncta c, e impli- Pulculis, plexum ucat; isicur de
eoloreim

## Folio 175 — 779786009:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS EF AEIIS XC. 175
colorem; plexum ingua WBUEAE,
non quidem, quod priorem Colua,
qui revera manec, sed quia nonarum
parcium accessione, murari dicieurs
idem dico de succo aluminis, qui
cu adstringens (ic, ea corpulcola Cup.
pedicat, quae rbi se se inrexturam ple-
nus inlinnarone; illi mordicus implea
Xd adhRTEHE.
6. Ferrum diffcile lIgnAEHE; Fa-
eio cA, quia cum modico humare
conster, inuleoqueione probe divi-
1o, aeque aded corputculis lonois e
arctissimo parcium plexu, vel inde
minus facile liquari, seu Fondi po-
rest; haec enim principiis liquabili-
taris penirus Opponuneur: virum ve-
1d in aliquo loco fondi non possies
allerum aliqui, se in exemplum ad.
duenne venam ferri, quae ex insula
Palmosa eruieur, quae in eadem in-
Tulafundi non porest, ac proinde in
Frcuriam, e resione oppolicam, defer.
ior ibique liguatur; se d ve dicam quod
res est, mera Eunc nuga; si enim in
pradicta insula Fornax accenderetur,
non decser revera Fusso, ed quia in
concirence proxima, maiori com-
modo Cundicur, ideo vena ipsaco de-
fertur, in vorcas Funidenda.
7. Accendicne, priusgnam ligne.
Iur: parer experiencia; quis enim Fer-
rum candens non vidic;rario est, quia
lanca duricies non taur ciro lubi gi-
tor, Ccd per gradus gnals mollelcii,
rexualerque ionis; cum enim mmultae
ienis parres insine, quid mirum, (1
Facile partes aliquor colliganeur; e
conseguenrer ignis accendatur; quia
tamen modieus humor incAt, de as-
ctissimus plexus, vix rarde ligueseic;
quod aucem ferrum candens, Fereum
Sc, quis dobicac; quod criam ac-
censum siE, de ionis actu Cic; quis
imabo est, qui neget; igirur duplex
Forma, Ceu doplex esse acti in eo-
dem Cubiecto habes; de quo iam
aliaS; GVarE NON FePCTO: POITO quo
magis accenditur, inagis mollescie,
quia quo plus accendicue, pluresig
nis parres colliguntur, ee plus Toluii
eur exrerioris plexus, VE PaTeE; per
varios aurem oradicur colores; inicio
eamum vix aliquid cuboris induits
cum deinde vrgence amplius calore,
porpureum evadie: e randem can-
delcir: quomodo Ferrum candens
extinguacur, iam dictum est tract. 10
cum de ione. Juares, virum rnum
Ferrum, suppolica eadem caloris vis.
cirius ee Facilius candeseat, quam
aliud; Respondeo actirmando, pa:
cerque experiencia, immo carboip.
Ce, non parum confere: quod ad
Peimum Spectat, quis neser aliquan-
do pluis humoris Ferro inesse, et
minus ignis; cunc aurem mollius:
cst: quod vero ad secundum per-
tinet, carbo Fossilis calis cA naTUTA,
ve ferrum molliae, nempe pinguem
halicum Coppedicar (eA enim biro-
minis genus) qui deinde in Ferro
manens, durieiem illius tempe-
rat; sed mulca quali nolens hue
COHGETO.
5. Odor de Capor Ferri obrulum
quid praterone; odorem cenries pro-
basti in obicina ferraria; Caporem
criam, in iis aquis, qua per todi-
nam ferri Ruune; vel in ea, in qua
Ferrum candens exringuieur; quae co-
quuntur in olla Ferrea, licer Forie la-
porem minus grarum referane, ad (a-
NITALEIM FAIEN NON PATUIM CONFCFUHES
aeris virus inaime fuxiendum cA in
cogninariis valis, vemaximé pernio
ciolom; sed cur in his Bareo.
9. Ferrum, modo conorua rempe.
racura non careas prae careris mecallis
tenditur, aecus vidisti ex chalybes
gladios

## Folio 176 — 779786009:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
A6
PH ZSICE YRACT. VII.
oladier, entes, ec alia mulca, quae rest, adhibiris scilicer quibuldam
ubi Rectuneur, maxima vi deinde
redeune; pario censionis a duririe
praelerrim, modo alperitas ab(Ic,
perenda est; si enim mollius Fer-
rum SIE, Rectitur quidem, re clauus,
Sed non redir; E alperum, risidum
quidem est, sed rbi Aectitur, Fran
gicur; in roraris horologiis, (piram
Chalybeam habes, qua dum in.
voluitur, renditur, ac deinde Cele
reltiruens, roris merum, quall mens
quaedam imprimie; aliquid lni-
le habes in clacere cacapulcario
vulgo Pessort, Ced haec lune Facilia.
1O. FCTFIIM COnOEUI CA, POnUS
enim ex vibrationibus; a HX, ex
centione derivantur, re iam dixi;
aequi ferrum valde cendi porest;
hinc chordae ferrea clauieymba
lis adhibentur; hinc malleorum
in incudem cadentium mulica; hine
armorum lonitus; hinc criangeli
ferrei Cuis annulis instructi ruli-
cana melodia; e duplicis orbis
ferrei ad numerum pullaci harmo-
rerris, seu pulueribus, re Samiao
nia: acucum aurem tonum cdune
Falces illa Foenaria, quae a rusticis
ad sistenda cuolantium apum exa-
mina pullari Colene; Porro scurus
Tonus maximam centionis riim di
cic, cuius renera ferrum, ve iam su-
pra dixi, prae caereris metallis, ca-
Pax, leu patiens est.
cinere, arenaque minurissima, _C.
1r. Ductile ferrum est, quan-
cum Patis; ve videre est in slIs Fer.
reis, in longum ductis; icemquo
in laminis illis rectangulis, Aanno
obductis, vulgo Per blanc; cedie
camen ferrum religuis metallis, ex-
cepco forre plumbo, in ductibili.
eare; porro quomollius est, magis
ductile est, nimia enim duricies, s
plis aquo ducaS, FehAIC: PEXTC-
qua vertinent ad poliruram ferta-
riam; immo ve dixi Tupra, ad la-
nigandum ferrum, iplique subni-
srum Fulgorem inducendum, adhi-
becur quidam laxis ex fodinis 62l.
laecia crutus; ve enim dente cani-
no politur aurum, vel argenrum,
quia cora luperticiei asperiras adae-
quatur, ita prorlus lapide illo, ica
deprimuntur exranres parriculae
ferri, d componuntur, non line
aliqua acceltione parricularum, ab
ipso laxide decisorum, VE Ferrni
deinde Fulgear, Seu splendeat, hoc
ett radios luminis appullos cali
modo resectar: Led hacluncfacilia,
12. Ferrum rubiginem Contra-
hic, halitu Scilicee per POros crum-
Pente, d deinde in superticie con-
crelcente, in qua ab humido licti-
tuc; hinc ferrum madefactum, nilI
probe tergatur, rubiginem con-
erahic, quae vulgo ferruso dicituri
est aurem mucor quidam durior,
quia halicus ille multa rerra con
ctat, ee nullo ferc humore; terru-
ginei cuiuldam coloris, est enim
adinstar cuiuldam Fuliginis; nempe
oranula mulris parribus Rriaris im-
plexa hunc colorem reterune, ve
murus camini, cni noua calz ob-
ducitur, cum priusfuligine nigres.
cerer; cumdem colorem reterr aqua
per mediam quercum percolata:
destruie aurem Ferrum illa rubigo,
quia ferrum in illam abie; igicue
inde imminuitur; ve aucem ferrum
a rubigine intactum Perues, omne
humidum arcebis, etiam ipsam au-
tam; hine veprobe rectum siCeu
rabis; medulla cervina e oleum
nea serrum poliri es lxuixari po- erium rubigine arcene, quia poros
Pua

## Folio 177 — 779786009:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
cirur
Miot
LIB. II. DE METALLIS BY ALIS, _C.
lua rligine obstruune impediune. Ferri proprieras; nam ferrum vario
que cum appullum humidi, cum
nehalicus auolet; porro ad decei-
sendam rubisinem, mulca vulgo
adhiberi Colene, ve Ccrulta, Gyp.
Tuin; nihil camen est, quod melius
et Facilius derergar, vel abigac,
quam oleum carcari, quo illa ina-
ceria larim fere Cubigicur, de Tub.
acta Facile deinde decergirui.
13. Ferruoini nonnullas medi-
cas vires aliqui cribuune; actrin-
sens est; nam luis corpulculis po-
1os obstruit, e longa illa corpus-
cula, quae haber, semel alceri ple-
rui implicara, vix deinde expedici,
vel explicari polline; hinc facilé
manum ringie: hinc Caporem om-
nino viciac, re iam Pupea de fulioi-
ne de eernoine dixi; sistit quoque
Freminarum proflunia; quia venu-
lacum orificia, quibus eAduic (an-
suis, obstruir; immo E bibatur,
facie, ne mulier concipiaE, PEODECE
eamdem racionem, quia scilicet ve-
nularum obstructarum orificiis ma-
ceria (permarica non adHaeTCE, auE
Si primum adhaesic, cum nihil lucci
ad fibrarum propagarionem inde
aAtluar, quid mirum, E cacim deci-
dac: denique Ferrugo terrum incp.
tum reddie, et vircuris maeneticae
incapaz; quia Scilicee obstruit Fer-
si poros, quibus acus magnerica
primigenia cancummodo Cubire
queune; Ced de magnerica virtace
iam supra Fuse dictum est, de licet
lingularis sc Ferri proprietas, nec
modo cemperari porest, dum scili-
enim alreri mecallo comperie; quia
camen de illa iam eoi, super. lib.
hic pluca dicere, supertedeo, ee
venio ad reliquas ferri proprie.
TaTCS.
cer in diverlis liguoribus extin-
ouicur;népe inde vel durius, cuadic,
vel mollius, vel alperum, vel lene
vel ductile, vel Fragile, vel rigiduim,
vel Aexibile; addic aurem aliquid
ferro cemperario illa, non purum
accidens, sed aliquid corporeum,
vel pocius aliquod cOrpuS; cum
enim ferrum vel candens, vel Tum-
me calidum est, laxiores poros ha-
bec; isitur quid mirum, si per la-
xiores poros, mulca corpulcula
Tubeant, raria quidem, pro diver-
Coliquore, vel criam pro diverla
pororum laxitare; hinc ferrum, li-
cet in eodem liguore exringuatuE,
diverlam tamen cemperaturam in-
duic, pro diverlo caloris gradu,
quod scilicet pori sine modo laxio-
Fes, modo pressiores.
25. Ouomodo vero remperatu-
ra duriciem conciliare polsiC, ve
aqua Frioidissima, TucCuS FaPL, SC
alia malca, dictu cerce difficile non
eA; E enim cum maiores pori oc-
cupencur, cum plexus nouis tila-
minibus aEctior cuadAt, tum criam
ionis, qui ferro inest, in plura fila-
mina diuidatur, quod aqua Frigida
praestar abunde, inde cerre duri-
eies conciliacur; hinc Cune quaedam
aqua, Foncana Scilicer, vel Au-
viaciles, qua ad indurandum Fer-
rum singulari viecure pollent, e ad
eximiam cemperationem; ve vide-
sc est in pladiis, ensibus, loricis,
_c. illa aurem Cinoularis virrus di-
cic plusmercurii, vel ignis, vel ca.
lem elementorum coniugationem;
vidisti ni Fallor gladiorum du-
riciem, qua ferrum ip lum penctrat,
14. Ferrum prae eareris, rem. & secac; vidisti enses lunacos in
peraturx pariens est; haec est mira orbem, ita ve mucro ad capulum
Tom. IV.
adducarui.

## Folio 178 — 779786009:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHXSICE TRACT. VII.
addueaeur, satimque ad instar ren- chalybem induratur arre; nihil
E arcus Cele in pristinum sicum re- enim est chalybs, nili durior de pu.
ducentes; illam aurem censionem
cemperamentum iunar, quod scili.
cet Lubrilis humor ferrum lubiens
quoguoversum ineaeus, dE CInICU
lOS COnEiMLOS AGAEpeF quOS RUNIOF
e aer Facilo dum corpus lunatui,
discurrere porclt: Porro cum tem-
verario duriciem inducat, ad aciem
non parum conferr, qua Ctacim
obrundicur, si Ferrum mollius HF.
16. Ferrum in quibuldam Cuc-
eis extinctum, mollius AC; V. g. in
tucco fabarum, maluarum, _c.
quia pinguior luccus Coluie porius
priorem plexum, ad de quod maior
humoris porrio intra terrum re-
cinetur, vnde mollelcat necesse cAt;
sic Ferrum in oleo exrinctum le-
nius est, e mollius; hinc ad phle
bocomiam aprissium est; exFIn-
ctum in succo raphani acerrimum
euadic; nempe acria illa corpuseu-
la censionem impediune, quia inca-
cus illos ObstruME; POrrO nON P2-
rum 2d remperamencum facic aeri-
ficis industria, qua HaF, ve Ferrum
quod exringuitur, nEC SIE minuS
candens, nec plus candens, quâm
DaE SIE; nec dincius IWWCFGREIE,
nec cirius quam res postuler cdu-
rcatuF; V. 9. si Ferrum candenciss
um Frigida extinguieur, consu-
mitur; cunc enim laxioribus poris
maxima humoris copia (ubic, quxe
plexum iam maiore ex parce Tolu-
cum, omnino Toluit.
17. Ferrum aliud est durius, et
vurius; aliud minus durum, ee mi-
nus perfectum; porrio durior nu-
eleus rocarur, cudendis incudibus
apta: porro, durissumum ee puris.
num aliquando nascitur, re Seri-
rior ferri portio; detacacur autem
per mulciplicem coctionem, ee in-
duratur, per remperationem; hinc
indico chalybe, Fereum duratur;
quod ad aciem cuspidemque PrOr-
Lus necesse est; nI(I FOPEC FCPFUI
ex Pele Colidam aciem Tubministret,
nulla chalybis accessione, quod de
Parthico e Scrico narrar Plinius:
quod ad aciem spectac, Tam aCUFA
est aliquando, ve vel minimo attri-
ctu obrundatur: oleum adhibetue,
VE ad COTeM CXACUATUE; nempe
Oleum alperirates adae quat, quas
alioguin cos decideret, sed in ma-
iori quam par sic mole, non line
viciononaculae, vel scalpelli; alias
aqua Fola adhiberi Coler, ad fer-
Tum durius exacuendu; Ecd de
coretuo loco iam dictum eA, qua.
se plura dicere Omitro; FCTEUM
enim acteritur, dum core Cubigiturs
lic puluere humore lubacto MAE-
mor lanigatui, ee c.
18. Chalybs, cui nomen Fecie,
vel Aunius eiuldem nominis, vel
Dopulus, E lapius candeleat, et ci-
ira nouam remperationem friget-
cac remolleseir; rario est, quia dum
candelcie, illa corpulcula auolane,
quae temperarione accelleraneigi
euF Cumm (IE CZ CeIBPeraeNEO du-
Ficies, Tublara caula, collitur este-
ctus; pari modo ferrum ione prius
accentum, nis temperetUF, ictibuS
non est aprum, ve videre est in cla-
nis, quia mollius remAnCE.
19. Ferri vena cum arend, Peu
CAII CeETa CrUIEUE ex Fodina; nCC
enim ferrum in magna mole con-
crelcit; illa aurem cerra in eliba-
num ferrariae fuhonis mitritur, ee
cum, et Pacchieum; aliud rero in tula materia efornace, in lubicctair
FoNatm

## Folio 179 — 779786009:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS EE ALTIS RC.
Follam lonsiorem e angustam, hoc
est in arenariam Formam deriuatur,
in qua porca, hoc est Fulilis ferri
criansula crabecula efficirur, qua
deinde Ferraria coctione magis per-
ficitur, de induratur; Cune aurem
Fodina Ferrariae PatIS FreGUENTES;
vnde AC, ve hoc mecallum PEX CA-
teris vileicar; omicro, quod iam
dixi supra, ferrum puristimum de
chalybem educi ex MAgnere: OUX-
res, rerum vbi gleba ferri ex Fodi-
na crura est, Pol aliquor annos, in
eodem loco, nona nalcacur; alse-
tunc aliqui; Masinusiple, de Fo-
dinis Ilua Inlula hoc iplum afIE-
mac: c90 cerre existimo Fabulam
esse, nec enim mecallum in cauita-
ce seu specus racuicare concrelcit;
sed in iplo cerra Fosilis plexu, cum
Scilicer ex halicu concrelcat.
20. Ouaeres, cur ferrum hu-
mano Canguine Faedarum, in eo
semper eractu rubiginem praeterae,
ee rix unquam illa inde abigi pol-
sic; Respondeo Canguinem, PIa.
Terrim calidum, ca Forre corpuicu-
la in ferrum immitrere, quae quali
languinem referane; Ced haec rario
nulla est; alioquin Chirursi Ccal-
Pellum Canouinis contactu eodem
vicio laborarerigicur racio est, quia
gladius languine imburus, afulo
humore, non abluieur, nec panno
probe cersitur; hinc Canguis diu-
tius adhaerens quali alciores radi-
ces agic, e quali glucinols cOr-
Pulculisferrum aded lringie, ve vix
deinde vila certione expungipolic.
21. Ouares verum lignum (c.
pulcum alicubi in FCrLUIM VeTEaTOE;
Relpondeo Fabulam este, quod
narrar Maginus, de Aaeno illoHi
bernico, in quo si palum ligneum
seu limum actum est, in ferrum,
illud vero quod ab aqua ambitui,
in lapidem converri vule; sed ve
dixi, mera Fabula est; licec enim.
lignum lapidelcat, ve Eape vide-
mus,non camen in mecallum abiie
onquam vitum est; de postibili ca.
men non videtur repuonare; Aeri
enim poster ve incer hbras lioni,
diu sepulci, in fodina ferri, hali-
cus mecallicus ica lionum Fubicet.
ve incer illius sbras in Ferrum con-
crelcerer, ita ve lignum illud ad
instar Ferri esse viderecur.
22. Ouaeres recum Ferrum CeF-
ex cuidam aqua immertum, in as
converratur videtur; experiencia
constare; led non cA profecto pro-
pria converlio, nam lamina terri
accedune multa corpulcula arca,
quae ab illa aqua vehunCUE, CEu
camque aeream relinquune, quae
rbi fecri aftrictu exreritur, Ceu ia-
dicur, aliquid terri cum aerc deci-
ditur, acque ica Censum sine sensu
Ferrea lamina exrenuatur: de pol-
Cibili camen non viderur repugna-
re; nempe calis humor esse porest,
qui poroslaxet; quibus corpuleu-
la mecallica Cubeane; eec. Ccd, ve
dicam quod res est debene ista luis
experimentis probasi, et haec dil-
curi accurace secundum omnes cir-
cumstancias; quod cerre nobis non
incumbic, qui cuncta lingularia
non complectimur; rnum audeo
polliceri, modo de re conster quod
AC, recteque examinarum experi-
mencum Habeacue, Foreve, ex iactis
supra principiis, cuncta Facile de-
MOnAFONEUE.
23. Agna illa, in qua Ferrum
candens exrinctum est, mulca vi
pollec, sed praeserrim lieni de ven-
pas, Cegmencum quod im cerram, ericulo prodest; lieni quidem, quan
TCIAUS

## Folio 180 — 779786009:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P H ZSIC E TR A CT. VII.
EenuS obstructiones illiuS CUPAE; non porest, cuins proprietates hic
nam vbiferrum candens immergi explicantur.
tur; concrahuneur illius pori, de
mulea corpuscula exprituNEME,
quae huic aquae hanc vim cribuunt;
reloluunt eriam mareriam illam re-
nacers, venericuli fundo adhxe-
rentem, qua morbuns caliacum
Facic; non contemnendum criam
aFterun dy lenteria remedium. dum
inrestinorum vlcera abstergunt, et
exticcane: pari modo alix medica
vires, qua vulod fereo rribunneur,
explicari poltune: de Ccoria ferri
nihil est, quod dicam, est enim
Prorlus invrile recrimentum, quod
amplius liquari non porest: (qua-
mae ferri, qua sub malleo auolant,
Tunt veluri Ccintillae, ex accenso
liono auolances; delcobe, nihil
dico, nocares est: quod demum
spectat ad finem, de vlum ferri,
Tupertuum dictu est, quor rsibus
Lubiaceae, cum bonis, cum malis;
Ferco quasi vinimus, e morimui;
cultos vica, instrumeneum mOrris;
nobis assider inmenta, altictie in
via, Xc. acque haec de Ferro, atque
adeo de metallis fine laris; iam Cu-
perest, ve de aliis mixris fossili-
bus, Ceu mecallicis, Peu non me-
tallicis agamus; quod breuirer in
vicima huius libri sc rractatUS PAF-
ec prastandum Culcipio.
PROF. LLX.
DE MELCVLte
num seu Mlercurins (his enim no-
minibus appellatur) est quoddam
femimerallum; cum enim solidum
non sit, e durum, ex iacta supra
Y. Eius natura e indoles, mula
tis lcribendi ac disputandi occalio-
nem peaebuie, eor enim Formas e
ruleus induic, VE HAEUEX ProcheuS
iure dicatur; constar aurem multa
terra, ve lumma oranicas celtatuI,
quae secundum locum post aurum
obriner; muleo humore criam con-
Aac, ve vel ipsa liquidicas cuincie;
nullofere ione; hinc nunquam
aue lalrem sine arre exquitica, de
Cngulari industria, concrelcere
Porelt; nempe quae ione constant,
multorum hilaminum plexu impli-
cancur, indurancurque, igicur cum
Elydraroyrum se Tempec liqui-
dum, de nunquam concrelcar, hoc
revera plexu carere dicendum cst;
igicur d ignc.
2. FIInC EreS CngulaTeS FUHE
mercurii doces; Ccilicet pranitas,
illi enim cuncta prarer auru, in-
natam; ee haec est, cum a mulca
cerra, cum a multo humore; rer-
reltres parricula, hoc ese prima it-
la Cemina, seu rudimenta perexi-
ouam habene molem; hinc facilé
ab humore deferuntur, iplique ad-
milcentur; alcera cM liquidicas, quae
ex humore sequitur, et ignis ab-
sentiainec cs quod aliqui putent,
Mercurium esse liquidum; quod
mulea cerra conster, nec enim li-
quiditascerra competitinee eriam,
ve alii dixere, per admixcionem
aeris, quod Lurmma illius granicas
minime paritur; Ccd re dixi, per
admixtionem aqua, in qua innu-
mera propemodum terra parricu-
la, Scd perexigUX, naTANE; SC vetO
cum cerra puncta, Ceu minima sInE
minora punctis, lcu minimis aqua,
desinisione, metallum proprie diei quid miirum, e ruum ex his, plura
8
Tydrarerrum vel argentum vi-

## Folio 181 — 779786009:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS EE AENS RC.
ex illis complectatur; atque adeo
cum minima illa dividi non possine,
cerre nec illud aquae minimum
auolare porest scorlim, Cum PEX-
naleame minima cerra, ex luo POn-
dere illud sistane, illique adha-
reane; nec rerrae minima auolare
PONTUNE, EIIM GLIA TCFFA MON FATCI-
cic, cum quia ab illo minimo hu-
moris, quod dinidi non porclt,
concineneur; icaque Auidum Pem-
per est Hydraroyrum, illudque
est ab humore muleo, à renuita-
te parcium, e a nullo, vel Calcem
modicoigne.
3. Hlinc E quando concrelcae
mercurius, admixcioni alcerius cor-
poris cribuendum est; sic Tublima-
tur admixco chalcanto, quod vul-
od ricriolum vocant, et Cale; nem-
peignis vi, reloluex parres, intra
quamdam quali Spamam copre-
henduneur, hoc est incra bullas
contatas ex materia cenaci chal-
canti e Calis; hinc CubliaEus Can-
didus eAt; quia (puma hunc colo-
tem praetert; sic criam pracipica-
cur attulo scilicet oleo vicrioli, de
Cumma vi ionis adhibica; concrel-
CIF aIITCI PEOPTeE admIXCaII I2.
ceriam; Subrubet vero quia pars
bullarum calore Cummo dividi-
tur; hinc vides mercurium Cux
nacurxe relictum semper liquidum
elle: Dices, mulros esle, qui mercu-
rium Arum reddiderine; RCsDON-
deo per admixtionem alcerius ma-
cerix; ca camen lege, veleparari
mercurius adhuc poBC; ( aurem
aetem invenires, qua humoris por-
tionem, quae mercurio inest, Calcem
maiori ex parte, exprimeres, haud
dubie cerrestris POEEIO MAHCTEE,
eaque minime Auida.
4. Hinc Cane Fcustra laborane
in Mercurio miseri Chymici, illi
enim tactenus, vel admixtionem
Calium, vel alcerius mareriae, vel
relolurionem per ionem adhibue-
runc; neucrum pro voro Cuccesi
non primum, quia maceria admix-
ca separat quidem parces mixto,
non miscibilium, illa que intactas
complecticue; hinc de novo ex il-
la Auic; non secundum, quia par-
ciculae mixri aded cenneS LUINE, VE
cum vapore incegra auolene; hinc
Aacim per solam aggregationem,
in prictinum Carum resTILMRNEUE;
isitur neurer modus luccedic: cui-
na Porro rlui reliduuum ECTEX
elle poller, expresso humore, quis
quaelo morcalium cogirarione alle-
quiporest; Force eer inurile pon-
dus, e puluis acidus; nec rideo
qua vireuce Ceminali polleree; Pune
enim qui dicune mercurium esse
mecallorum marrem, hoc est mate-
Fiam, in qua nacura per vires acti-
125 laborac; Ced liaec Tune me-
ea ludibria de inania Chymicorum
voca; deest enim Tulphur, hoc est
ignis, qui debico modo admilceri
non porest; ee quod porissimum
capur est, delunc illa primigenia
Cemina, Ceu rudimenca, qua sin-
sulis mecallis singularia compe-
TUNE, neque de NOVO FOPIANEUE,
Sed ab inicio, slobo cerrestri a re-
rum Condicore indica Cunc; igitur
ex his perspicuum est, operam lu-
dere Chymicos, dum de figendo,
ve rocane, congulandoque eTCU-
EIO COBICANE.
S. Elinc lequicur cerria proprie.
eas Mercurii, quae est subcilicasi
cuneca enim Ferc penecrae, etiam
mecalla durilsima, caque, vel cico,
ve cannum, plumbum, vel post
aliquo drempus. diltoluic, illa aucem
procedi

## Folio 182 — 779786009:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH SICE TRACT. VII.
procedie ab exilicare, de tenuicaro parres mixri, non vero Peortim.
parrium; humore Scilicet riam per
Poros Faciente, viteum cammen nOn
venetrar, neque reloluie, quod mul-
tocantummodoione relolui porest;
porro ideo, dum lubit, corpus dil-
Toluie, quia sentim sine Cenlu hu-
mor hlaminum plexum Cubisie;
SC CharEA ab HMmOre (BBEAI-
ee Cubigitur: hinc Facile COr-
pus animalis penecrat, lubieque ad
intima vique octa, dun remedii
Loco, adhiberur, ve vulgd AE, Con-
era Luem veneream: hinc aurum
emollic, bucyri ad intaE, PFOPECF
rationem praedictam, e hac arre
25 denurari Foler; exrento Ccilicet
in luxerticie, lenro auro, d mer-
curio, caloris vi, Pcarim auolanTO:
Fallum eamen est, quod aliqui di-
CIME, mercurium Scilicet ab aLIO
erahi; equidem auro adhaereE, ve
dixi; non eamen Fralieur: hinc sI
annulum aUTeUM In OEC FenCAS, POCE
mercurialem Fumigationem, vel
inunctionem, quae a medicis ali-
quando imperatur, inspiratus Iner-
curius annulo adhaerebie; ascendie
Ccilicer cum ea Fulioine, gux ex
pulmonibus cum Ratu extruditur;
hinc eriam ad cumdem tinem obci-
nendum, ramenta auri iis praben
tur haurienda, quibus aliquid er-
curijinelt: res tamen est periculi
plena; rix enim unquam heri po-
rest, quin aliquid lemper reina.
RCaC.
6. Facilé exhalatur, modico
Scilicet calore, quamquam, Ferven-
cem in olla mercurium vidimus;
ratio est, quia cum modicoigne
constet, humoris purioris parricu-
la Ratim ac Facile auOlanE, et FCF-
ex parriculas secum asporrane; hine
parres miscibilium: hine nihrit il-
lius perie; e ubi cocum auolalse
ciedis, torus redie; hinc aliquo
noeoincorrupribilis est; cum enim
relolurio sc rnieum medium, quo
corpus aliquod corrumpi pocelt,
relolurio inquam in milcibilia, de
cum mercurius in Cuamilcibilia re-
Lolui non postie; neque per exha-
larionem, neque per lublimatio-
nem, neque per praecipicationem,
VE rocane; Cenperenim redit mer-
curius, cerre nulla videtur alia esse
resolurio, qua in sua miscibilia re-
Coluatur: Scio, aliquos esse Chymi-
cos, qui hoc opus libi cribuane, sed
nullam, vel modicam hdem illis
adhibeo; _ VeEO MVEAEUE MerCU-
rius, quamuis diuerlas Formas in-
duere poltir, v. g. liguoris, buryro
liguato Cimilis, mollioris mallae,
pulueris varii vicri, immo e in
laminas duci queat, fumi, et alias
etiam Formas, illas tamen omnes
deponic, ee pristina formae resti-
ruitur, si quod ei admixeum cst,
Leparetur: hinc si sublimatus cal-
ci riux adnilcearur, indacurque
rerorrx, ve vocane, Tales, qui lubli-
maco inerant, secernunEuE, quia
Scilicer calci adhaerene, de ereu-
rius in pristinum stacum redic, idem
hec de praecipicaro, adhibico Cale
Tarrari, per delignium, ve vocane,
Soluco; Cinnabaris in Mercurium
etiam reducitur, eodem modo, quo
Tublimaeus.
7. Mercurius Splendee, hoc ele
mulcum lumen seffectie; iliudque
quali continuum, ordinaris camen
radiis, unde cum (plendore candor;
ee nihil est, meo iudicio, quod spe-
culi vice melius Fungatur, quam
deinde sele restitume, auolant enim Cuperhcies mercurii in rale con-
renei,
3

## Folio 183 — 779786009:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
else
Iare
ad I
 reli.
im elti
15 Cal-
1que
Ii
erell.
let
dI
Iu
CON.
reniis
LIB. II. DE MIETALLIS ET ALIIS RC.
renti, decerla spuma, seu crusta
quadam obducta; ee vero cum (IE
in saru liguido, Cuas omnes partes
in debiro liea Peruat, calque Facilé
restiruie, E vel canculum ab co dis-
cedune; radios aurem continuos
emirtie, quia ex sphaerulis constat,
vel cali parcium plexu, ex guo ra-
diorum continuitas, in referione,
conlequatur; hinc obduci soler vi-
ero, ad specula, non quidem pu-
tus, sed cum alia mixrura: disper-
sicur aurem in gurculas (phaericas
candidissImaS, QUa FOEHANEUE ab
aere ambience, ve dictum eA alias
de aqua; rbi camen paulo maiores
lune, Cublidune, propeer pondus;
incundum visu est, dum mercurius
per exiguum foramen, seu rimam,
quanec aqua, nec vinum, nec vl-
lus alius liquor Cubiret, ita crum-
DiC, VE Qua(I EadIUM AFGENFCUI Cx
iis pecexionis sphaerulis constan-
rem evibrare videntur, vnde eriam
Cumma illius (ubrilicas enincirur;
Tublimatus albus est, ve iam di-
ni, num. 3. ee praecipicacus (u-
brubet.
8. Non humectat mercurius,
quancumnis illum acrrectes, nili
forre expreltum sic aliquid humo-
ris Tubniori, qui per variam MeE-
curiiagiracionem exprimitur; catio
veco, cur manum minime hume-
cter, vel porius madetaciac, est quia,
licer mulco humore constet, ica
camen illius parricula cum parci-
culis cerra implexa TunC, ve ab iis
exe mercurii exminio sillane, quam-
separari non possine: exprimieur
tamen aliquid humoris, immo
Cuum vas madidum relinquie.
9. Non est proxima iecallo-
rum materia, alioquin in mercU-
TiU CEIOILCFeNEUE; invenieuE qui-
dem in fodinis mecallorum, ee suF-
quam eriam proprias fodinas ha-
beac, in quibus concrescit, eofe.
re modo, quo metalla; congerun-
cur enim illa prima Cemina, ex qui-
bus constat, mulea Scilicet perco-
latione, extralatione, _c. quod au-
rem ex minio exprimatur, vel di-
Hillerur, de Force ex aliis quibul.
dam glebis, paret experiencia; non
camen credendum est, aliquam in-
cercedere convertionem; nam ideo
educitur, quia inerat: quod (Ier-
curius in mecalla converri polset,
hand dubie converrererur longe
Facilius in plumbum deceacto Poi-
licet modico humIore, _ pauco
ione addico; cum in argeneum, (i
plushumoris derrahacur, de pluis
ionis addatur; Ei plus adhue, in
aurum; cum in as, i plus criam; II
Plus denique, in FerruM.
10. Cinnabaris AC ex MCTCU-
rio, per admixtionem Culphuris,
ica enim concrescie, implicatur-
que, illius maceria accessione, ve
Falis plexas relulEeE, ex quO eu-
beus color consequatur: Analo-
siam habes in Panguine, qui per-
colationis opera, in lac candidis-
Cmum concierritur, idem quoque
in Cerusta, de qua paulo post: FC
velo ve Mercurius ex toltili Minio
Aillar, ica ex mercurio alcerum il.
lud genus minii, id est Cinnabaris
cuadic; Cunc Pane, quibus haec vi-
uorum colorum mucatio mica vi-
deacur, quae camen ex nostris prin-
cipiis adeo Facile incelligieur, de
explicatur, ve vel ipla Facilicas pre-
eium minuae; quid Faceres, Pune
etiam incer Philolophos aliquae
noctux, quae luci cencbras de dici
noctem anceponunt.
12. Mercurius trigidus est po-

## Folio 184 — 779786009:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E ESICA TEACF. VII.
eius quam ealidus, quamquam ali- ctac, quid mirum si dentibus, cor-
qui calidum esse concendunt, sed
profecto nullo fere ione constar;
igicur calidus dici non porest; et
muleo humore; igicur Frigidus est;
Frigus ab humore subcili pendet,
ve laepius dixi: Dices Cublimatu
maxiima vi corroliua pollere, ica
veincestina e ventriculum Fodae
e perforet; quod non nili caloris
opera, heri potest: Respondeo in
Tublimato non esse purum mercu-
rium, ve constat; igicur ris illa
mordicans a Mercurio nOn est, Ced
abiis, qua ipSI admIXEA TUIE; PEX-
cerea vis illa mordax a calOrenOn
est, led a parriculis Ariacis, angu-
laribus; ac. quae maximam Abra-
rum Aragem Faciune; analogiam
hrabes in quibuldam causticis; ac.
denique reterrur de aliquo, qui
mercurium incaueus biberat, quod
paulo post obierie, Canouine (cili-
cer in praecordiis congelaro, quod
Sine FrioOre Heri nOn POrEIE.
22. Quares, verum mercurius
venenum lc; Respondeo E in no-
eabili quancieare corpori immitta-
cur, haud dubie interitu animan-
ti afferre, ron luo pondere; re plo-
rique omnes existimane; nam po-
eius luo pondere coectionem Folli-
citaret; led quia purus ille humor
Tanguini admixtus, ignis parcicu-
las dinidic, ac proinde calorem na-
tiuum exringuie: Obseruabis ta-
men, eos, qui laepe ETACtAME WEF-
curium, de halicum excipiune, pa-
Falys obnorios etse; immo FOltO-
ribus ipsis, qui Mercurium ex Fo-
dina educune, dences cremunts la-
xac enim gingiuas, vel porius, cum
omnibus plancis noxius lic, nempe
Facile permeat; v (que ad imatm Fa-
dicem, plexumque organi labeta-
nibus, rnguibus, ee pilis nocear
Punt enim planca.
13. Ouares, verum NercuriuS
ex marmore educatuE: R espondco
a nonnullis hoc Actum elle; quis
enim hoc unquam vidicimel ex pe-
tra, e oleum, ex silice porius ex-
primes; Quares, verim ex minio
Fossili, extrahatur: Respondeo vix
minium Fossile, non adulceracum
Lalrem, hoc rerpore reperiri pol-
le; cum camen omnes dicant, ex
illo, mercurium exrrahi, ideo AE,
quia iph inest; nempenihil vecae,
quin aliqua illius porrio inera illud
mixcum, ve de inera glebas meral.
liCAS CONGCFATUE: OuareS, vrrum
MercuriUS arre Aeri POME; RCl-
pondeo negando; quod enim de
plumbo dicune, ex quo mercurius
educitur, Fallum de lctum à Chy-
micis esse contendo; de licet Wet-
curii moles augeri videatur, ideo
Aic. quia non modica reloluri plum-
bi vorrio admilcerur, re iam supra
dixi.
14. OuareS, cuE CubliaTS
Ec praelencissimum venenum; Rel
Pondeoelto cale; quia insigni acri-
monia ex mordacieate rencriculum
de intestina vlcerar; non vero vrit,
ve plerique volune, licer deinde
livida appareane; quia livor est 2
Fanguine, qui lictitur ab vlcere; li0
enim livescune vlcera, praelertim
In EIOFANA : GUXTES, CUF cantam
Erim accendat; Respondeo quia
Cuis parriculis Criaris Fauces occu-
PaE, vecacque, ne humor aHluaE,
Obstructis Ccilicet poris, sic Tal, pi
per, e quadam acria licim conci
LIanE: PracipitaeuS IINOLE MOE.
dacitare pollet.
15. Vcus e Anis Mercurii vul.
garid
18a

## Folio 185 — 779786009:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS ET ALITS RC.
paris est; muleis medicameneis ad-
milcerur; praelerrim concra luem
Venercam; quod Ccilicet laxet mea-
eus, guibus deinde, cum piruica,
seu philegmare, lues illa crumpie;
adhibene alii mercurium, ad me-
talla dealbanda, quia Ccilicet adRae-
rec; inde camen AC, ve Facile dein-
de frangantur, cum plexum Coluac:
Chimici in Mercurio Laborant, sed
Frustra; de Procheus ille naTUEX,
post mille rarias inducas FormaS,
ad se rediens, miseros illudie, de
antiquum illum Mercurium imita-
cus, lacronum Deum, marlupia ex-
curie; mulci ad veneticia IBCrCu-
rium adhibent; quaedam mulieres
ad fucum faciei obducendum, Ced
Cuo damno; iam explicui alias mi-
riticum illud experimentum, quod
edduxerunt aliqui, in graciam va-
cui, scilicet in metaph. append. 1.
in tract. 1. de stat. corp. l. 2. Icem-
que in eodem tract. in append. icem
dial. 4. quare ne quidquam hic
repetam, co lectorem remitto; ac-
que haec de mercurio sine Caris.
PROP. LZ.
DE SFFB FO.
Explicatur natura  indoles. si-
by: Scibium vulgari nomine Anci.
menium appellatur.
I. Fs Cermimerallum cantum; li-
cec enim liquari possic, quod cerre
illi cum mecallis commune est, e
concreleat in corpus durum, in
quo etiam cum illis convenie, et d
mercurio discrepaE; CUm TateH
non sic malleo ductile, in hoc lane
amecallis differe: de variis autem
Scibii nominibus, mulca mulci; pro
hisconsule Caesrum, lib. 2. mine-
quo criam cum mecallis connenir;
nec enim arre hc, nec nili in fodi-
nis reperitur, vel propriis, idque
re plurimum, vel alienis, Ccilicee
in Fodinis argenei; trinc aliquando
Cibio admixcum est argeneum, nec
nili per Futionem ruum ab alio se-
gregari porest; hinc vena lacencis
argenci signum est cibium, re iam
dixi lupea.
2. Constat cibium ulta terra,
re pondus iplum cestatur, quod
quidem ponderi mecallorum cedic,
et pociori iure ponderi mercurii;
haber camen laris nocabile pondus.
quod a mulca cerra cancum eltiigne
ralde modico, nunquam enim ac.
cenditur, nec ignem concipie; hu-
more mediocri, quia liquacur ab
iene, Facilius camen humore li-
quelcie, veCal, Sed hoc non Facie,
quin mediocri humore constet; di-
ceres (pumam quamdam mecalli-
cam, e lapideam; spuma aurem
paulo rariorem plexum parcium
habet, illudque Fere mecallis cst,
quod lapidibus pumex; lapis non
es, quia liquabile; necallum nOn
est, quia malleo non est ductile;
est quid medium, mecallum incer
de lapidem, CuiuS Cerre natUTa SIN-
sularis est, quanquam materia qua
Deobe praeparata in merallairet, in
Stibium, hoc est in aliquid monstri
aborcini, ( paFUI ACCUTALC PEX.
Parata (IC, degenerat.
3. IIla POTTO EaTIO, PFOPTEE
quam lapis duccilis non eAt, pro
Ribiomilicat; illa verO, pEOPECI
quam mecallum est liquabile, ca-
dempro Scibio Facic; ne sic ducti-
le, plexus e modicus ignis recant;
ve sic liguabile, hUMIOE, e mecalli
nacura, Cuo modo parricipaca Fa-
ralog. cap. 4. scct. 10. E A FoMile; in ciune; Coluitur etiam in diluro:
Tom. IV.
qui

## Folio 186 — 779786009:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH Y SICE TR A CF. YII.
quia rarior plexus est; in relinis. Dondeo eriam purgare; qu’amquam
gummi, Cale, alumine, analogium
hrabes: hinc plumbo altine elt, quid
Facile liquarur, cumdemaue tere
colorem habet, quem plumbarius
lapis, licer masis nireat, praeler.
tim altera illius species, qua Foe-
mina dicirue; illa cnim, quae maris
nomine appellacur, miniis (plen.
der; diceresfere Pyricem elle, vel
Marchelicam: ille aucem nitor eAt
a cali radiorum retlexione; X haC,
a tali parrium plexu: vicro eriam
dicicuraftine elté; quia Fragile est;
Sed vierum hunore non soluitui,
ee vixmaior rario, pro scibiofa-
cir, quam pro laxide, nihil enim
cum viero commine habet, prae-
cer Eragilicarem, et liquabilicarem,
quod eriam Cali: convenie: denique
de mercurio parricipare dicieur,
quod Scilicer eos morus exciret in
COEDOTE, GIi. IercuriO dIITaXAE.
eribui pollune, cum Mercurius ex
Scibio educacur. Onaeres, verum
caloris vi in plumbum mOTCTUEs
attirmat DiOLCOPideS gILeIM FAIMCM
omnia experimenta Fallicaris con-
nincunc;nunquam enim plumbum
ex Cibio exceahes; plumbum in-
quam rerum, ee legicimum, nam li
plus aquo vracur, Faeces relin-
quic, plumbi Faecibus non absimi
les, Led quid eum 3
4. Aurum purrac5 quia cum
Facile exhalerur, Cordes lecum abri-
pir, hempe parum accurato plexu
constar, de partibus Rriaris, hinc
cumhumorem lacis medioerem Ma-
beac, ee facile hic rarelcat, Facilé
quoque auolar, parcesque illas al
porrac implicaras scilicet, e limul.
Tordes, quae illis adhaerene; neque
hoc alicer hieri porest: Ouaeres,
verum alia meralla pUEBCT. ReL.
periculum adelt, ne nimia purgacio,
mecalli plexum minus accurarum
vicier, quod camen in accurarilli.
mo auri plexu minimé lane cimen-
dum est: d vero, est quod miceris,
Ribium eadem Fere vi pollere, cum
aduersus homines, cum aduersiis
mecalla; haec, e illos purgac; led
re homines paulo debilioris indo-
lis, hoc est, qui minus perfecto
constane hibrarum plexu, nimis pur-
Sac, et nimia pursatio perniciem.
aftere; ita prorlus metallis accidie,
re dixi, nempe aurum, cuius per-
Fecta mixrio eAt, purgar ciera vi-
lam perniciem, secus vero alio:
metalla, quorum mixtio imperte.
etior est.
5. Admilceri Coler Speculis ne-
callicis, ve lumen meliiis relectanc;
Sic enim aliquid splendoris conci-
liac, cum mulcos radios (istat, qui
alioqui intra pororum cauitates
distracti perirenc: adimilcetur eriam
aeri carmpano, ve laerius TOnCE; BCI-
De luperticiem aeris planiorem red-
dic, e asperirares complanat; adde
quod ad centionem materix, ex qua.
vibrationes lequuntur, ee ex his
Conus, non parum contere, quia hu-
morem quali exugie, aeque adco
Siccac; licca aurem elius FOnaME:
deinde admilcetur Ranno, 2d vala
consanda, cum inde REANHU MA-
sis splendear; denique admilcetue
illisformis, seu eypis, qui ad cy-
pographiam adhiberi Colene; cum
inde cum mollicies meralli castige-
tur, cum eriam luperhcies compla-
netuI.
C. Scibum alus inetallis adinix.
cum, facie, ve metalla ipla facilius
ione liquelcant; sic Ferro admilce
tur, re globi illi conAeneur, quos
daICS

## Folio 187 — 779786009:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS EF AEIIS, _C.
maiora cormenta vibeane; eatio
est, quia cum illius parres Facile
Soluaneur, aliarum Tolurionem iu-
vanc; adde quod, plexum quo-
que parcium Cuis parriculis Ariatis,
ex parre laxac, et Coluic; hinc cum
ioni minus Faciendum relinquae,
quid mieum, s Facilius ex cirius
illud iplum praestet.
7. Vritur, vel calcinatur, ve
aiune, variis modis; alii bubulo A-
mocircumlicum, alii pinsica Farina;
alii adipe, extinguuneque in mulie.
brilacte, vel vino recere; alii Cal
tancum adiungune; alii CulphuE,
cum mercurio; alii in puluerem
cenaissimum redigune; Facile enim
reritur, e ad ignem alTane, donec
nihil penicus fumi auolare videa-
tur; denique vuciam non cocti,
cum semisse librae cocti, e media
rcia boracis milcent, et iterum
coquume; alii ferrum candens itm-
mitcune, Xc. porro haec omnia
HUNE, DE ReCtE PEXPATCTUIE; hoC
ett, re noxia corpulcula, humoris
Scilicet, educantur, cum parcibus
illisstriaris, quae pinguedini, vel
aliis admixris Facile adhaerent.
8. Mirifica vi purganre poller
cum per aluum, eum per romi-
tum; quod cantummodo Cuis COr-
pusculis praestat; laxans scilicet
ineacus arreriarum, venarumque,
vel verarumque commisturaS, ac
proinde humores, ex iis facilius
extrudi pollune; led haec vix in-
celligi pollune, nisi prius humani
corporis catus cognolcarur, de hu-
morum nostrorum rario _ curtuS;
quae lane huius cractacionis non
Tunc; quare in rractatum de homi-
nereiicio: pari modo, cum vi ex-
dilque oculorum destillacionibus
adhiberi Coler, vel in puluere, vel
in oleo, quod vocant Scibii langui.
nem, a colore rubro; prohis con-
Cule chimicos e empiricos.
9. Olet Culphur; Sic Prrices
Tulphur etiam olet; quia emicrie
halicum parum ablimilem illi,
quem Culphur emiecere Colet; im-
ino eenonnullorum caro, post mul-
cum aftrictum, similem odorem
praefere: de hoc halieu, ee odore
intraagam. Ouxeres, an sic Frigidum
vel calidum; mulca cuincune, Eri-
sidum esse; quia scilicet retrige.
Fac, & modicoione constat; quii
siccum sE, dubium non est; quia
Plurimum exliccac; immo pari Fe-
se cum rito plumbo viecure sau-
dec.
10. Guares, cur Calis admix-
tione pellucidum, adinctar vicri,
reddatur? Relpondeo quia Calis
corpulcula secundum lineas rectas
sica, ec cum corpulculis Ribii con-
iuncta, secundum ca(dem, densIca-
tem homogeneam Faciune; inde
aurem perspienicas; sic plumbum
per admixtionem ctiam aliquam
perspicuum AC; idem eamen aliis
mecallis non accidic; plumbum
enim, ve iam dixi supra, ad Scibium
propius accedic.
Er. Finis ex vlus Ribii varius
eAt, de quo iam supra; Foemina il-
lud olim adhibebane; ad fucum
Oculorum, non modo ad denigran-
da Cupercilia, re vel inde candor
Pellismagis appareat, verum eriam,
ad oculorum insaimmariones cem-
perandas, Auxiones Sictendas, p2l-
Pebras Armandas, cum etiam ad
indiorem oculi aperruram; dec.
siccatiua d astrictiua, ve vocanE, Ouares, cur ferrea Pcobs Aibio
Polleat, vlceribus Canandis, sicten admixca illius vim Fcangat; Res-
Pondeo

## Folio 188 — 779786009:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P E XSIC_ L R A CF. V11
pondeo quia cum Peobi corpulcu-
la Scibii adhaereane, nullam Ara-
gei in Corpore FaciunE: Guares,
cur Scibio recte calcinato nulla vis
purgaciua insir, quia humor ille
Lubrilis cum Ariaris corpulculis,
per calcinationem auolanie; hinc
quod reliquum est, cerrestre cA,
e vir per corporis noltri mearus
Tubire porcst: hinc admilceri de-
bene alii pulueres, Ceu Tales, v.
5. Cat Parcari, e Salimonex;
huius quidem, in minore; il
lius vero, in maiore pFOpOr-
Eione.
12. ObTeruacti, ni FalIOF, SIn-
gularem ferri rim, qua libi copu.
lac ca corpulcula aliorum mixco-
rum, quae malionas qualitates ta-
ciune; v. 9. Icobs ferri malionam
vim Scibii teangic; Ferrum can-
dens Aibio AAMIOBCEUE, VE FOTUM
venenum exugat; pari modo car-
bonum accentorum tumum, qui
capur magnopere granare Coler,
corrigit; in vas areum vino ple-
num immicricur, ne vinum virus
xruginis concrahat: unde hoc ?
ex eo cerre, quod ferrum rubi-
ginem Facile induar, Cordes colli-
Bac, parriculis oblongis Ariatil-
que conster, quibus alia sriarae
Facile adhaerene, implicanturques
Sc agna FerFATA, VE VOCANE, hOC
estilla, in quaterrum candens CZ.
cinctum est, ralde innac; quia il.
la corpulcula rehir, quibus alia
maligna, quae corpori humano in-
Tune, implicantur, ee cum illis (-
mul egeruncui; sedhac de Scibio
imt Laris.
Cerussa: Ccrulla alburm Lut Pa
cum vulgo appellatur.
1. Fic ex plumbo, cum alb0,
cum nioro, in laminas ducto, id.
que Facile, modo scilicet praedictae
laminae aceto Forrillimo incum-
banc; cui, si plumbum album lIE,
veina pueri impuberis admixca (IE,
in valeprobe clau so; Censum enim (I-
ne sensir purrelcir plumbum, quia
ab aceco resoluirur, cui camen lami-
na immerlae non lunc, Ced cancum
non cansune;nempe ex acero lubri
listimus halirus alcendie, qui facilé
Ccle inlinuat in iplam plumbi (ub-
Ctanciam, e plexum parcium Coluiti
hinc Cenim particulx iam luo ple-
Xu Colura, in acerum decidune, ee
graviores accro ad Fundum ralis
descendur, adhibitaque deinde mul-
riplici lorione, materia illa liccacue.
_ hc Ccrulla, qualem habemus.
2. Cerussae candor est a Spha.
rulis; est enim ad instar cuiu(dair
terrestris spunx, ve sic loquar;
pexces enim spumam aeream, cu-
ius scilicer bullae aëre, vel hali-
eu Cune plenae: sc aqueam, cu-
ius BulIx TunE plenae huOTO,
qualem habes in niue, e glacie,
addi porest cerrestris quaedam,
qua reris et humoris loco; Ter-
jam habet: hinc Cerulta ad con-
tactum lavissima eAt, qualis nOn
eser, Ei parribus alperis consta.
rec: humor, qui plumbo inerats
in magna latis copia, a parri-
bus cerrectribus Ceparatus est; ille
aurem nigredinem primam plum
bo conciliabat; hinc Cerulta le-
WiOE
8E
let. LXY
DE LFR V5S A
Eaplicani nalra  indoles

## Folio 189 — 779786009:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. II. DE METALLIS ET ALIIS, RC.
vior pluiribo est, non quod mi-
nis cerra habeae, sed minus hu-
moris insut; humor enim, ve
iam dixi supra, mulcam gravica-
rem conciliac, re videre est in Mer-
curio.
3. Cerusta vbi diu aTFreCTATUE,
manus niorore cinge; racio et,
quia cum Friabilis sic, eius par-
ces facile adhaerene aliis corpori-
bus, peaelertim asperioribus; lic
in cabula nioca machematici Cc-
ruTa Cuas lineas dueune, de Fgu-
tas delecibune; igicur cum manui
particulae adhaereane, de pinguio.
rem halicum, qui ex mana cAluie,
suloremque, aliaque id genus
Squalloris CciliceE CxCFCIeNEA ex-
cipiane, inde humelcunes humOE
aurem niororem conciliacipraler-
rim si pinguior est; sic corium,
quod rngitur, inde maxime ni-
srelcir: cur vero linex in cabula
nigra Cerulta ducta, Si oblique
spectentur nigrelcant, iam dixi
in lib. de coloribus, Eu (i viss COn-
Tule.
4. Ccrusta (i valido ione vr-
geatur, crantc in Sandicem; seu
Sandaracum; praelerrim ( aqua
Rubricae pars admisceacur; racio
est, quia rehemens ille calor (phae-
rulas diuidie, qua candorem prius
conciliabane, haemilphaeriola ve-
10 cuborem concilianE, VE Patee
ex lib de coloribus; immo peius Cub-
Aancleic priu(quam rubelCaC; CUnE
enim huiulmodi colorum oradus,
ve ab albo ad rubrum, per Aauum
cransicus Rac, re conttac ex dictis
loc0 citato.
5. Ccrusta incus Cumpra vene.
num est, quo lane munere detun-
situr, propres partium acrimo.
ita meacus obstruie, re cum humo-
res per illos Auere non postine, vel
inde functiones vica cellent; ex-
erinsecus vero admota retrigerac;
nempemencus obstruens, impedie,
ne calidus Tanguis ed FCTATUE; ex-
Siccar, quia humorem exugit; ex-
crelcenrias reprimie, propter cal-
dem rariones; hinc contutionibus
reprimendis, praeserrim circa ocu-
los adhiberi Polec.
6. Onaeres, verum Ccrusta nari-
u2 Sic, vel arcetacta; Relpondeo ve
plurimum arrefactam elle, et eo
modo heri, quo dixi supra;nihil ca-
men recac, quin naciua ex fodina
cruacur; nempe plumbum etiam in-
cra Fodinam acri quopiam halieu
Tolucum in Ccrultam abire porest:
Ouaeres, quid ad tucum Faciar C c-
rulta: Relpondeo a Faeminis, PEx-
Tercim Hilpanicis, quae Fuco magis
indigere ridencur, proprer pullum
colorem, ad dealbandam curem
adhiberi, non line denrium decri.
menco, ee anhelicus Farore;nempe
feri non porest, quin mulca corpu-
Ecula Fuci, qui senis d maxillis 29-
slurinatur, ad radicem dencium pe-
necrene, camque inticiane; ride
eriam halicus Faecororitur, quem
dences corrupri alire Colent.
PROD. LZII.
Explicanur propricrates quorum-
dam mixiorum mecallicorum: Mixtu
mecallicum voco, quod vel ex ali-
quo metallo educitur, vel in quod
mecallum sesoluirur, vel quod
in fodina mecallica invenieur.
1. Occurrir Sandaraca, quae eA
mixcum Fossile, quod in Fodinis
aurariis, vel argencariis inveni-
tur, concrescirque, vel in eleba,
niam, vel porius quia ad instar erpli rel in puluere, ex Cucco (cilicet pet

## Folio 190 — 779786009:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P HT ZSICF TRACT. VII.
venasmerallicas percolato; Culphur gmentum esse dicitur, album, Aa-
olee, ve Pyrires, rubra elt, nempe
cerra ex alba, Aaua; cx. Aacra, eubra
nona coctione heri Polec;hinc a non.
nullis Arlenicum rUBEUI VOCAEUT:
SIC ex Ochra; quae AaI2 CK, AC RV-
brica; AC Criam eZ AuripiOMeTO; HE
Sandaraca, hoc est ex Aauo mintO,
Sc aurei coloris, rubru; est pia
Cencissimum venenum, quia rodic,
veie, _CC. rCLINIS FCIPCEATUE, quae
Tua vligine parciculas illas striacas lu-
bricas reddune; ac proinde minus ad-
haerene membranis, quas alioquin
rodereme, li diucius adhaererent; 80-
cem purgae, nempe crachaeam cali
modo atticit, vemagis Ponoram red.
dac: Analogiam habes in porris; &
vero vel hine melius rendieur, vel
complanacur; quid enim aliud ad vo-
cem Facere porelt; adde quod illa
exticCat; _ licea melius POnAHE.
2. Auripiomencum Follo CC; Cx
Fodinis aurariis educieur; hinc auri
vena index est; immo aliquid auri
reddit; sed lucrum Cumprus minimé
adaequac; est crustaceum, hoc cA
in crustas concrescie, proprer pin-
guedinem quandam, quam habec,
ee quam vel iplo conraetu lenties;
Ec Farina Tubacca cum bucyro, obi
coquirur, in Equamas concrescie; li-
quescie auripigmentum, de accen-
uum ex rubrum; primum est Acle
dicur; quia pinguiore luceo constac;
hinceriam Culphur olerihumore quo-
que subigicie, de reloluieur, re gum
ini; color aurens luam caulam ha-
bec; nempe E minus coeta est Ma-
ceria, in Ruripigmencum album
abic; hoc est, in Arlenicum; pro.
greditur aurem ex albo, in Aanums
vel nureum, quod eriam noui caloris
vi inrubeum verrirue; hinc Auripi-
emencum in Sandaracam. per igni-
nicum, cercium Sandaraca, secundum
commune Auripigmenci nomen re-
rinuic: Porro hi colores ex nostris
principiis taciles caulas HabeI: PCa.
Tenristimum venenui est, non hO-
minibus modo, verum etiam brucis,
e plantis; eario peritur ab ejus Rria-
eis corpulculis, quae intinicam hbra-
rum Aragem Faciune, meotulque ob-
Aruuneshinc exedie; caustica vi pol
let, Caporis acris est, depilac eriam,
quia pili plancae lune, quibus Auri-
pigmencum, proprer praetatam ra-
cionem, venenum ekt; hinc qua
dam aqua homines caluos Facere
dicuntur, quod Ccilicct per venas
Ruripismenei percoleneur.
3. Chrylocolla est eriam Fosilis,
concrelcirque ex arugine, Tucco sci.
licet per venam auri percolaco; hinc
est indicium commune auri e xris
venae; Hc eriam arte ex aerugine, de
vrina pueri; nariua in Fodinis rura-
riis e aeris invenicur, virentis colo.
ris, quem illi arugo parens conci-
liac; opcimum auri Ferrumen est,
ve pix, plumbi, argilla, Ferris _C.
quod scilicer iis corpuleulis consee
qua poros auri Pringane; hinc cum
Tuccus, ex quo sc, per venam auri
coletur, aliquid exuniarum suTurA-
tur; hinc auri amica, Facie, ve cirius
aurum liquelear, quod iam de Scibio
dictum est, consule racionem; ioni
enim quali viam de ductum Facirs
rulnera purgac; cum qnia (ICcat,
cum quia Facilé Pordes adducie, quae
ipE adhXECHE; VOIIEUM pEOVOCAE
quod eriam illi cuns Scibio comM-
ne est; nompe ita Abras venrriculi
Collicicat, d vellicat, ve ad vomi-
tum provocee; non modicum virus
sionem crante; hinc criplex Auripi. est, cum propter xruxinem, cum
PEOPICE

## Folio 191 — 779786009:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P.1B. II. DE MIETAEEIS ET AL IIS XC.
proxrer halicum mecallicum exere-
imencicimim.
4. Caruleum, seu laxis laxulus
est mixeum Fossile, concrclcens in
fodinis mecallicis, auri Ccilicet, aE-
senti, d aeris, ex acri lucco, metal
lum iplum erodence5 Analogiam
habes in aecetacto, quod Hc, (i in-
era vas probe clausum, accro, in
quo sal ammoniacum Cubactum
Fieris, laminx argenrea pendulae in-
CummBaNE, ItA VE CANTIIM BON CAB -
eane; nam post aliquoc dies, CXru-
leum acgento, ve arugo aeri adhae-
rec; vide quae supra diximus de xeu-
gine; Eic cciam ex Culphure, mer-
curio. ee Tale ammoniaco; Ced hoc
minus preciolum est; igICuE CONCrE
Ecir, ve dixi, vbi Caltus e acris (uc-
cus argenrum crodie, in laxidem sci-
licet, de orenam; vnde (uccuS eAt;
distinccum est aliquando maculisau-
reis, quia scilicer per venam auriali-
quando succus ille colatur; Caporis
reris ele, ec astringentis; quia ex luc-
co deri est; in aerveinem abic; hinc
ex aere parcicipat; binc oriam naFci-
cur in aerariis venisihinc Cemper cum
Cheylocolla invenicue, suneque Fere
semper coennca hxe duo mixraihinc
caeruleus e viridis colorcognaci lunt;
hinc caeruleum picto muro indu-
cum, homoris appullu, Ccrtm
virescie, nonamque oracae picturx
rationem, sine penicillo Facit.
5. Pyrices, Ceu Marcholica est
lavis mecallicus, nulco igne con-
Rans, cum Ceilicer ex co, (olo aftri-
Atu cholybis, eliciacor, hinc solphue
olec, quod etiam omni Eilici, pot
altrietum, comperie; in omnibus
fere merallicis fodinis invenieur; scd
Rerilis es ve plurimum, licet aurcas,
crelcir enim ex lucco lapidescemte
in peaetaris Fodinis; suceo ingua,
per venas mecallicas colaco; hinc
alignid metalli fufuratur, quod 1a-
men ica commiscetur, cum lapidea
Cobsancia, ve caloris vi, educinon
possic, cum lapis minimé ligueturs
ve dictum est Cupra; aliquando ca-
men aliquid succi mecallici, calo-
eis vi reddic, sed caro: hinc adig-
niarium Pycires cancummodo ad
hibetur, nec alium vlum haber.
6. Licharoyrum est quali arge1.
ei spuma; chque quali plumbum,
aeris, vel argenti vaporibus com-
mixcum; refrigeras, quod ccrte a
plummbo habec; vino gracum Capo-
rem conciliac; Ced quanci cec, ali-
qui Cciuneimixeum enim veneticum
est, quod innumeras fere obstructio
nes affertinempe iis corpusculis con-
AaC, qua vel parces ignis dividunt,
vel cas sibi copolane, rnde obAru-
ctiones sequi necesse eAt; (i ACCTO rUI.
bro odmisceas lichargurum, duo Re-
ei videbis, qua paradoxa esse Face-
berisiprimo cum acerum rubrum (IF,
de licharsyrum album, de albo enim
loquor, accium Ac album, de lichar-
eyrum, ubi ad Fundum valis descen-
dic, rubrum cuadic; Praecerea cum
virumque opacum prius esfet, post
commixcionem acecum limpidum,
ee perspicuum hc; Cccundo acecum,
quod prius erac aere, poh commix-
tionem, Hr dulee; rario iRorum om-
nium est, quin illa corpolcula, quae
aceto aerem Caporem, rubrum colo-
rem e opacicarem conciliabane, cum.
parriculis licharopri adminci adhae-
reane, simul cum illis descenduncs:
isicur non mirum eA, E acerum la-
porem illum, cum colore, e Op2-
vel argenceas scincillas praeferat; Ced cirare amilrar; Ec aurem licharorrum
color est; praererenque nihil; con rubrum, proprer adhaesionem cor-
pusculo

## Folio 192 — 779786009:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PE ZSIC_ YR AOT. VII.
pusculorum, guae prius accro cum.
dem colorem contercbane, quid
clarius; denique lIchaFOYEUM CaF=
nis excrelcentias reprimie, cicarri-
ces exliccat, verumque praeltae, lua
Erioidicares e Siccitate.
PROP. LXTII.
CH AL C H A N Z V M.
Explicantur proprictates atra–
menti surori; Hloc est etiam mix-
cum Fossile, quod Chalchantum
etiam vocatur, ee palsim vicriolum
appellari Colet, praelerrim a Chi-
nicis, vulgo Couperose.
I. Constat ex acerbissimo (uC.
co, estque veluri quoddam excre-
meneum metallicum, eeris pexler-
tim; concrelcicque ex peaedicto
Succo, in Fodinis, qui Scilicet Py-
FIECIM XTOTUIM COEFOTIEs esE aureM
praedictus Cuccus ralde altringens,
vnde (IcDE ex CaISO (uCCO, Fal; CX
amato, nierum; sic ex astringence,
vicriolum e alumen concreleunt,
per congelationem quamdam, sivc
Frioore id Aat, SIHe CalOFC, VEIO-
que enim modo heri constat; (Ic
eriam arre ex diluro renae fossilis,
vel prricis fciabilis concrescie vi-
eriolum; itemque ex omni aqua
atramentola, Ciue natiua, quae sci-
licet ab aliguo IXEO AETRMCNEO
IHECIEUE, SIHC AEEO PaTAEA, PEO
quocontule, si vis, Agricolam,
dere metallica, qui haec accurate
delcribit.
2. Diversae Tunc Chalchanri (pC-
cies, led vix hodienorx; Scilicet
Chalciris, Nelanteria, Sory, Mily;
haec vltima species renuiltima est,
ad instar pollinis; media vero, Cral-
sissima e durissima, ad instar lapi-
nec, eAque quali ad instar lanusi-
nis; hinc in gleba cumdem, re
plurimum. Ticum Coruane; de Chal-
Chancum Cubriride, quali per ve-
nilas capillares inde excrelcir; hinc
Pyrices arolus parens est Soryos
de Mclancerixe; de haec, Virrioli;
_ vero quatuor praedicta species,
lecundumi plus ee mimus differunt;
ac proinde in Cele invicem Facile
CONSIMUEaNtUE; cum autem in ve-
nulis ad instar pilormm, Ceu plu-
Marum vicriolum concreleat, Fa-
cile crediderim, ex halitu conciel-
cere; eateris aurem praeterri de
bene Melanteria, _ Sory; Chal-
Citis eMisy minus astimandA CIIIIE:
porro facillimé ex Pprice, Sory e
Melanreria; ex Sory, Chalciris e
Melanteria generanEUE, e ex hiS
Chalchancum; Misy veEO CX OI-
ni Chalchanco quali CAOre(CIE;
hocnonnulli vieriolum Romanum
CACPUIFAHE.
3. Chalchancum astringens cAt;
Timulque omnes illius species; tic
aurem Capor pericur à parriculis
Ariaris, quibus constat, et a Lic-
coparum cocto; Analogiam ha-
bes in Melpilis; vide, quae dixi-
mus suo loco, cum de Caporibus;
hinc nigredinem Chalchantum
acramento Ccriprorio conciliat
quae est haud dubie ab iildem par-
cibus sriaris, ve contat ex iis, qua
diximus in lib. de coloribus; hinc
2d cingenda coria adhiberi Colet;
inde nomen traxie acramenci lu-
torii.
4. Vucriotum vbs cx 29a alla.
mencola concreuit, post debicam
coctionem, est Subriride, vel sub-
caruleum; porro hi duo colores
ab xrugine, et exruleo procedunEs
dis; Melanceria medium locum ce. quae lunt ab are, quod Panse est
Quali

## Folio 193 — 779786009:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. 1B. II. DE METALLIS BF ALLIS, _C.
quali prima chalchanei origo; vn-
de nomen chalchanci culie; hi
duo colores cognari PunE; immo
quod de die viride ApPATCE, C~-
ruleum noctu eA, si tancum mo-
dica IUCeENX IACC PEFFUNdAEUE;
fory s melanceria Cubniorum
d cincreum colorem pexeFerunt;
quippe ater color Chalchanti pro-
prius est; inisy est luceum, Peu
subsauum; hic aurem color ab
Orichalco non abhorret; Chal-
ciris subrubra est, est enimm na-
rivus cupri color; quod aurem
ricriolum valde niceac, et non-
nihil perspieni habeac, cario illi
communis est, cum omnibus Ca-
libus, quae per coctionem con-
crelcune; Chimici C rysaIlOS vO.
CanE; ve videre est in Alumiire,
Saccharo, Hicro, Sale communi,
_c.
5. Oleum Chalchanri quod
per destillationem cducieur, quam-
vis Cummi dumtarae caloris vi,
linguam vrie, de vi caustica pol.
let, quae cemporis Fere momen-
10 aeic; de vero constac ex mul-
eis partibus ignis, cum ex Pyri-
te naLCAEUE, de mmuleis parcibus
Ariaris, qua Tubciliores cu2-
dune, noui caloris vi, e al-
eius meliulque penerrane; vierio.
lum eriam ad exeractionem qua-
rumdam aguarum Forrium, cum
nirro et Tale adhibetur; ad de quod
Chalciris, Sory, Misy ee Mclanceria
caustica vi pollene, quid mirum er-
50hi oleum ex virreolo exprelsum
aduFaF.
6. Omnes merallorum vene in
mencum mecallicum, in quod
Chalchancum delinune; quare rbi
Tuceus concrescie, crola Scilicer
exreriore venae superticie; quid
MIELM CFGO SI VEHAIM FEFIINCE D
Diceres Exces metalli, quae Fun-
dum pecune: Porro mulca ri me-
dica poller Chalchancum; verb.
orac. caletacie, cum mulco ione
constet; exulcerac, quia causti-
ca vi pollet; vomicum peouo-
cac luis corpusculis, ve Scibium;
venerem purgat, quia iildem in.
celtina ad egeltionem Collicicat,
lumbricos expellie, qui astringen-
cem illam rim maxime Fugiunt;
maliona vlcera decergie, quia ex-
Eccat; immo rieriolum calcinq-
tum valneribus Panandis, mo-
de rulnus bene tergatuT, apris-
simum est; Canguinem sictic, quia
vi Pua astringence orifcia vena-
rum obstruie; porro Coluitur de
liquelcie in humido, re reliqui
Cales.
Folores ad illud perveninne, vl.
PROP. LZ11.
Dei ALVA IAL.
Nacura Aluminis explicatur: LLXC
duo mixta Catis COgnATA (UHE, eC OF-
cum, modumque, quo humc, ralde (-
milem habent.
1. Concrelcir Alumen ve Chal-
chancum; Ccilicer ex Tucco valde
astringence; immo Alumen liguidu
in fodinis invenieur, lactei coloris,
cum cancula perspicuicace; Colidum
non raro in aegenti Fodinis inveni-
EuT; immo ve recte obleruatum
est, ubi Cune Fodinae; ibi vel non
procul inde, Alumen est; vn-
de Facile coniicio, Cle WIXEUM
quoddam excrementicium, in quod
ira non peconne, ne operam per- abic inepra nobilioribus mecal-
danc; est enim quoddam exere: lis maceria; quamvis cerrum
Tom. LY.

## Folio 194 — 779786009:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P Et Z SY C A F R A CF. VTI.
tc, primigeniis luis corpulculis
constare, quae illi communia lune
cum Chalchanto; Cuppolita camen
aliqua mixrionis de coniugarionis
difterencia; hinc verumque valde
actringens elt; igieur rerumque sis
corpulculis conitat, quae alerin-
gencem Caporem conciliaME; pluS.
ramen terra seu rerrellris porrio-
nis habet vicriolum, icemque
Plus ignis: hinc chalchancum gra-
nius est, e caustico. vi magis
PolleE.
2. Aliud est nariuum, aliud Fa-
eticium; naciuum in ipsis Fodinis
concrelcle, eo prorlus modo, quo
chalchancum; immo simul vecum-
que in eadem Fodina nON FaFO COI=
creleir; hinc ex eodem Pyrice, AIU-
men cum Vicriolo educicur; porro
fuctirium sic ex omni aqua aluuni-
nola; primum in corrinis cocta,
eisin deinde per canales ducta, con-
erelcir enim aqua illa in alumen,
quod iplis caralium laceribus ad-
starer; e hoc est alumen; quod
vulgd rupis vocont; lic Snecharum,
Fal, virriolum concreleanne; HF au-
cem aqua aluminola vel ex FeTI2
aluminola, vel ex calce laxi aluiri
noli probe lubacta, vel ex alio quo-
libec alumirolo mixro, ex quo edir-
cuncur corpulcula; aqua aamis
GCNEUF, eC CANdEM HOHO COHCUE-
Lu in alumen concreleune; adde
quod Cunc erium aquae aluminola
Peaturigines, led per renas aluminis
Foilis percolaneur.
3. Color Aluminis albus cA;
cum ex Caxo albo, de rurilus cum
ex rucilo Acihic enim eolor re plu-
rimum omnibus Calibus comperies
quia mulca cerra constant; vel criam
quia omnis Cal est quali quaeda Fer-
nestris (xumare iam supra indicauii
adde quodmaceria, seu pareneis con
locerecinet; hinc rurilum est ex ruri-
lo lapidei habet quoque aliquid per-
Epicui, quod erium caereris Calibus
comperic, v. 8. niero, rirriolo, Cac.
charo, Cali communi, ec. vnde vero
perspicuicas pecatur, (uo locoabun-
de dictum est.
4. Es alia species Aluminis,
quod scissile rocant; CAtque PFOE
Cus Cmile Amiancho; quod Scilicee
in sila Ccinditur, ac proinde neci.
porelt; aliud est (quamolum, pel-
lucidum, ad instar calci; Ced vbi
calcinatur, vel reitur, in calcem.
OPli calci similem omnino muca-
cur; alumen ionem olet, hoc elt.
odorem illum, quali Culphureum
emirrie, qui ex Cilicum collitione
diffundi Coler; hinc ve supra dixi.
ex prrice alumen educitur; quid
mirum, E vel inde ionem olcac;
aqua disoluitur; re Cales; nempe
quae polt codtionem ex hummOre
concrelcune, vi frigoris ambientis,
humore denuo Coluuneur; si vero
ioni admouearur, in bultas lpu
Wac, ve nitrum; rario ec, quia ali-
quid humoris continet, qui vbi:
calorem Cencir, non Auic qui-
dem, in commune medium, Ced
ab illis corpulculis astringentibus
continetur, ac proinde in bultas.
Lpumat.
5. Aluminis vsus varii lunc: PII-
mo aqua forris, quam sygiam vo-
cane, ex aluminis porrione hc; il.
lud enim Paris aeria corpuscula lup-
pedirar; praecered aris colorem
aqua aluminola conciliac, ve iam
dixi supra, cum de terro; nempe
illa corpuscula, quae sele in (IMVanE
in ferrum, parcium plexum luo
modo immurane; vude mucacur
color: deinde librarii aluminolar
aGI atd.

## Folio 195 — 779786009:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALLIS ET ALIIS RC.
aquam adhibene, ve charca inde
imbuea Forrior cuadar; racio cAt,
quia illa corpuscula Ariata et
altringentia molliciem charcae, (uo
rigore, caltigane; auritcibus quo-
que vlui est, cum ex aluminis por-
tione illa agua Forris destilletur,
quam separarionis vocane; deni-
que lanis ringendis, vel infrcien-
dis, alumen seruie; nempe illa COr-
pulcula, qua cextura lanae Facilé
adhaerene, eique quoque piomenti
corpulcula secum implicane, acque
astigunE.
PROD. LXV.
DE S A T. F.
Natura Salis es proprietates ex-
plisantur; de aqua Calla, saperiore
tractam, actum est, in hoc vero de
fale 290.
1. Sal est mixrum cerrestre; mul-
id Scilicet cerra constans, ve pon-
dus ipsum cestatur; mediocri humo.
re, cum rix ione liquari posIc, _ vix
quidquam illius extralerur; onde
eriam probatur, quod ulTa TCFFA
conster; modicus ionis Pali quoque
inest; hinc accendi non pocest; Ra-
bectamen aliquid vliginis, qua vel
iplo sensu percipitur, quae cerre ab
ipso ione est, aliquo humoretem-
Peraco: hine reiicio nonnullos, qui
volunE Tal ex FerranOn Constare, Led
ex aqua de ione; h enim hoc esfet.
quam cico auolaret.
2. Sal patres oblorgas habet,
quali ad instar acuum; quod lane
mulca enincune, ve Capor; vix enim
extrema lingua Calem accingis, quin
cacim Cuis spiculis linguain con-
Agac; pari modo l cure derracta,
carni Palem altrices, vetremenCeF
punxi ce sencies; led de his paulo
post: Porro oblonga illa corpuleu-
la Cune veluri primigenia Calis se-
mina, quorum coniugario ee ple.
Xus hoc Calis mixeum Facie, Peu
componie, cum in FoMili. cum in Fa-
cticio Tale.
3. Partes illae oblonge poros
oblongos relinguune, cum alicee
incer lele convenire non polInci
hinc humor Facilé Cubic; acque
2deo Fal humore Facile Poluieur;
Fontanum Scilicer, e quod ex aqua
Talla concreseir, longe Facilius
quam Fossile, crystallinum, Ceu
marmoreum; hoc enim longe alio
durius est, nec ira Facile caedicur;
quid mirum (i ab HLLIMOEC NON ICX
Facile Coluitur, seu Cubigieur; hinc
eriam perspicuum est, Calcem ali-
qua ex parce, nam perlpienicas
a parcibus homogeneis, secun-
dum lineam rectam sicis, deri-
eaEUE.
4. Summo cantum calore Colui-
tur, acque liguescie; quia odico
humore constae, qui scilicer inme-
dium commune Auac. ee hic disti-
cile ex Cuis intimis lacebris cduci-
EUE, CIM INECE PAFTCS FCFEX, qua-
S inter aggeres cerrestres ab ione
cucus ConsiltaE; nEIMPE CCTIA PUN-
cta ignem non timene; ipicur ad
pradictum finem obcinendum,
maiore caloris ri opus eAt: POF-
20 Cal illud liguacum cubrum co-
lorem peaefert: Analogiam h2-
bes in Caccharo, quod igne li-
quelcic; cario est, quia nOn CUNE
Sphaerica corpulcula, Ced qua si co-
nica, vel pyramidalia, vide quasi
alcernos radios luminis rellecti, ne-
celle est.
5. Sal diverh coloris est; sed ve
plurimum album est; est enim qua-
s cerrestris Epuma, qua Scilicet
CanaOTCII

## Folio 196 — 779786009:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
DE YSICE TR A CT: VIP.
candorem praetert; quamvis pro. quoque educitur, quod vel inda
prer admixtionem alicuius hetero.
genei, aliquando rubeleat, ali-
quando nigrelcat; quod liccius cst,
condidius est; huivor enim Cali
aftusus non parum de candore de-
erahic; purpureum camen, vbi ce-
rirur, albelcir, idem prorlus WaE.
mori cubro accidir, de viero; quod
ex ligno hc nigrelcie, Cemper enim
aliquid Fuliginis inest, quae nigro-
rem conciliar, Ced in coloremagna
distculeas non elt.
6. Diverla Cune Calium species,
B tamen Specie differunE; v. 9. est
Fomile, de Actirium; Fosile vel
cum arena cducitur, vel in cupe
caedirur; unc enim montes lalis
muleis in locis, quod marmo-
reum dicitur, vel crystallinum,
vel sal semmx, quod Ecilicet ad
iustar marnioris e crystalli cx-
dacur, e hoc durius est, et den-
lius; hinc magis Calie; hinc ex
illo, RacuX RunE, et alia huius-
modi, quae ex marmore heri (0-
lerE.
7. Fecticium Ac mulris modis;
Primo ex aqua Calla Fontana, vel
purcali, vel palustri, idque ignis
opera; concrelcir enim extrala-
eo humore; immo particulae Calis,
dum rarior humor reddieur, Fun-
dum leberis perunt, acque indo
sal cochleari perforato collioirur:
Secundo ex aqua maris, in alueos,
per actarem, derinaca; ibi enim
extralato, vi Colis, humore, con-
crescir Pal: Terrio ex cineribus 50-
dae (planta est) Ar lixivium, quod
SuperAuo humore extialato con-
crescir in Cal, de quia vitro praedicti
cineres admilcentur, hinc eriam (ub.
naphcicum dicitur; di ex aqua bi-
cuminola quod sodominum appel-
Lacur, ex lorio, Cune qui lal edu-
CaHE: Cad ammoniacum Cub arena
concrelcie, in laminas, Ccu virgu.
las; hinc acenarium dicicur; inaxi.
ne Callum, quia maior vis acuum
inest; hinc a Chymicis ad mulcas
reloluriones adhibetur; immo (a-
lis porcio ad aquam FOrTeMI, rEvo-
canc, destillandam, requiricur;nem-
De acus illa non parum acrimo-
miamm iumane; immo, quod mice
ris, ex ipla Callugine, torum fere
Cal educirur; dum enim feruec in
aqua Callugo, senlimque huOF Cx-
halatur, Calis partieulae in fundum
leberis descendunt, propria Ccilicer
SCauITaTe.
8. Dum humore reloluitur,
in perexigua corpuscula abic;
alioquin si meiora clsene, dum
2qua Call2. quielcir, deorlum.
irene, cum humore iplo grauio-
ea Cine; igicur Cune molis cam.
exisux, ve vel iplum humorem
diuidere non postic; dum camen
aqua Calla Ferver, 2gicaturque
delcendune; cum quia rarior a.
qua tic, cum quia agicatio il-
la partes aqua dinidit, 2c pio-
inde corpulculis grauioribus pan-
dicur via; cum quia per illum.
motum. Cibi inuicem OccuF-
EUBE, de CODULAnEuE, aC BFO-
inde in maiore mole deorlum.
cune, hinc proprer illam exigui.
carem, perlpicuicarem aqua non
curbane: vide quam hec sint ta-
cilia.
&o apllcta talto cicto Gelletto
et; primum est ipla maris spuma,
vicro, in fornace, remanet Cal, quod. Scopulis adhaerens, ac deinde ca-
ali rocanC: Gunitd ex naptuca lal. lorc. tolis conerelcens; alcerum
d

## Folio 197 — 779786009:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
E.IB. IL. DE METALLIS ET ALTIS QC.
est, aquae Calla ferveneis (puma, qux
in ipla luperkicie concrescie, adin-
Aac subeilis crustae: A0s Calis est
quoddam cineris genus, in quem
halicus ex Calinis auolans concres-
cic; immo quibusdam in locis,
10s iple, per Cummum aectum, in
sal concrelcie, e Talla prima cam-
pi sub meridiem albelcune; quod
cerre Cullum halicum prortus cuin-
CIC.
10. Innumeri fere Cune Talis
rlaS; de vero pos panem a aquam,
nihil fere est, quod magis necel-
Carium ad vicam hominum Culten-
tandam esse videatur; in se ciba-
ria, quantus sic vlus Calis; omnes
Iciune; in Medica, per le norum
ett; in Bucolica; nam Boues e
ones Tale mitiAice FCcICANEUE; in
Archirectonica, cum ex Cale cry.
Aallino domus construaneur; in
Sacea etiam, de Ecclelastica; in-
Culli sine Cale cibi; Cal adstringie,
exterie, excenuae. lua mordacica
te, ec. de quibus infra.
1II. Granum Calis, oleo, quod lu-
cernam nucrie, immerlum, Facie,
veminus olei contumatur; hac ai-
re nonnulli veuncue, ve parcimo-
nix consulane; racio est, quia (al
astringentia quaedam corpulcula
Cuppedicat, quae oleum in ellychnio
diurius rerinene, acque adco Fa-
ciune, ne cam cico auolec; nec eA
quod aliqui dicane, d Tale nOni.
hil rliginis Ccu pinguioris fucci
suppedicari, e consequenter ali-
quid Tublidii, quod Facie, ne eam
eito oleum exvoatur, hoc enim ini-
nime dicipocest; primo, quia lal
plus succi exugit ab ipso oleo,
quam olcum ab ip(o Cale: Secun-
do, quia licer aliquid suppedica-
nec pinguioris (ucci aet mutriem.
dam Rammam, illud cerre eam pa-
tum esset, ve peo sensibili Cub(
dio, vel addicamenco, haberi non
Potte; igitur in prima nostra ra-
tione sandum est.
22. Sal in prunas iactum dissi-
lic, cum crepieu; rario cst, quia
canculum humoris, quod inest, 12-
relcit; et cum Cal Facile diuidi pos-
Sic, nam parres illae oblonsa rario
re Ceu renuiore plexu inplicanEuT,
quid mirum, si hiumoi incus cacel
Cens, de vim Faciens, (uOS Carceres
dilELIMPAE, _ CUM CFCPITU CruI-
Pac; nemmpe omnis explolio crepi-
cum, vel Fcasorem dicit, ve suo lo-
co dictum est.
13. Facile penerrac, Tubirque
linguam, quia haec sponsiola de
Porola cst, e acuris corpulculis
constac, quae facilé Lubeune; adde
quod, re dixi supra, (al huIMOrC
reloluitur in cenuissima corpulcu-
la si quod aliud mineum; igicur
a Caliua, Cal lingua admocum, Aa-
eim Cubigicur, de in perexiguas
parciculas dividieur, quae facile
Tubeune, abhumore scilicet inve-
cta; porro illa Talis relolurio exi-
suicas, scu renvicas, vel ex eo cuin-
cirur, quod aquae limpidicarem,
cui Ccilicee admixrum eAt, nON TUT-
bec; hinc Cane non mirum cst, E
lingua sacim Ce pungi Cenciae, vel
minimo Calis contactu hinc Caliun-
tur cibi, re Capor illOrum acnaTUTi
alioguin intulli eBenE.
24. Sallus Capor medius est in-
ter amarum; ee acrem, dicirque
corpulcula oblonga, licca, rigida,
alpera, in ea Ccilicer proportione,
ve amarus cralsiora e alperiora di-
cac, acervero subcilia, ee minus al
Pera; nempe acer alcius in linguanri
peneccat, quam Callus, de hic alrius,
quauu

## Folio 198 — 779786009:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
9a
P ET Y SICE TR A CT. VII.
quam aarus; licer hic sua crassi- Puca, et horrida; igieur multas R.
ic de a(perirare, tibras linguae pel-
sime afciae: hinc Calus ica Fere
ad amarum Ce habet, ve pinguis
lactis, ad dulcem; lac enim dulee.
sivem quali diluram ee tempera.
tam; Cal vero amaricudinem Caris
obculam habet; hinc (al(US FapOE
amaroacer recte vocari porest: vi-
de lib. de saporibus prop. 53.
15. Sale conditur caro, tum
ad Caporem acuendum, cum ad
acuendam cibi apperenciam; quia
praedictae acus venericuli membra-
nam contigune, aeque vellicanE;
inde cibi appecencia; lic acria ∞
acida eamdem apperenciam Colli-
cirane, de qua suo loco, cum de
naturalibus Faculcatibus agendum
CtIE: PExrerea non odo Fale COn-
dicur caro, verum eriam alii cibi,
reoua, panis, herbx, Qc. _c vero
od conseruacionem hominis, cem-
Peracus Calis rlus plurimum con-
Fere; ve enim caenem morruam
conseruar, ica e viuam, de quo
infea: Porro hyeme Facilius CaliEuE
quam aestate; quia ∞tarO, LaXIOTCS
sine pori, acque ideo licee lalis
corpuscula Facile lubeane, Facile
quoque excidune cum humoreiigi
tur minus Calis in CarnE FeAnCE;
at vero hyeme dentior eA carO,
Aringicque arctius acus illas Calis,
Vnde CAEO AE CaIL2.
26. Si vlceri, seu vulneri, seu
carni viua, ve vocant, decracta (ci-
licet cure, Cal aspergatur, mordet d
vellicar carnem, non tine dolore;
quod sciliceriis denriculis, (cu lpi-
culis longioribus conctet, quae Hu-
moris vehiculo sele incer AbraS in-
SInUanE, non Cne aliqua Atrage;
nempe spicula illa a(periora lunE,
bcas. Seu neruulos lacerane; hine
doloris caula; ex hoc etiam ette-
ctu sensibili, Talem praedictis cor-
pulculis constare cuincitur.
17. Salla caro durior est; quia
acus illae parres d Aibras carnis
quasi coridem claui altuune; ride-
bisforce, anice Lector, dum io-
cari me pucas, Perio loquor; cral-
Liori ignolce ingenio, quod res FOr-
te cralsiore modo quam par sIE,
concipie; video aciculis, acubus,
_ aliis huiusmodi panni, celx, de
aliorum huiulmodi partes quale
allui, _ asteres, seu coria clauicu-
lis; charcam alumine AEIIOLCIM
reddi, ec. Scio Calis Tubstantiam
e corpuscula in carne CalTa mane-
re, illam duriorem seneio; igieuE
AbEa aretius adhaerenE siBI iIVI-
cem, quam ancc; fibris enim om-
nis caro constac; igieur rel gluri
ne, vel claviculis; non primum,
repacee, quia Cal gluren non est;
igitur secundum; ad de quod aliun-
de illa spicula Centu mulciplici Cen-
tio; sultu scilicet _ cactu; igitur
carnis indurara crulam habeo, nec
aliam concipio; Cubrilia Cubciliori-
bus relinguo, cralsoribus Con.
tencus; sed ve plurimum accidits
quo aliquid cractius est, co Colidius
este.
18. Flinc caco lalla non col-
rumpitur, nili longo post tempo-
re, de diu intacta PeriatUL; quia Cum
omnis corruprio per resolurionem
Hac, vepacet ex dictis suo loco, tract.
Scilicet superiore, Cal resolutionem
impedie, dum impedie ne parres
auolene, vel difluant, cum aictius
illas sringat, cum spiculis, eum
etiam luis hlaminibus; nec alio mo-
non lxeuigaca, led quati spinis hir- do resolurio rorius impediri porect,
Guaim

## Folio 199 — 779786009:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. II. DE MIETALEIS ET ACIIS, RC.
quam li parces concineancur in (uo
plexu; idque vel Elaminum impli-
catione, vel claniculis; verumque
Cal praestac, sed praeterrim hoc le-
cundum.
19. Caco CalCa ve plurimum ru-
bescie; quia ex albore Talis, et ni-
oeore carnis, rubeus milcetuE, 2C
relulear color; ad de quod cum hu-
morem intus contincae, hic albe-
dinem versis CUBOTEI PFOIOUOT;
hinc Callugo canculum Tubeubet-
cic; adde quod Cal Cummo colore
in rubrum liquorem abic: siC MIOF-
rliua, cui, attuso per aliquod cem-
pus humore, Cal exprimitur, al-
belcie; adde A vis aliquid Pan-
suinis residui in CarHC, qui PEX-
dictum Calluoini colorem con-
ciliat.
20. Omnis caronOn eAt patiens
Talis; quia Ccilicet tibras laxiores
habet; nempe ideo Cale condirur
caro, quia humore deHuence, coi-
pulcula Calis inera plexum AbCarUI
IIMplICAEA MIAMCME, VE PaTCE: ANa-
logiam habes in Epinis, qua lana
adharene, vel in ipla aquamari-
n2, vel Calla, qua vbi per medianr
lanam percolaca ck, dulcelcie, quia
Talis hlamina, Seu armata spinis spi-
cuta, cum lana Alaminibus im-
plicaca manene; hine ctiam ex hoc
eodem experimento contirmo, hu-
inmodi corpuscula Cali ineste;hinc
etiam colligo, si quis pradictam
lanam, quamuis exliccaEa IaN=
derec, Fore ve Callam Tenrirer: hinc
racio perspicua est, cur veruecina
ee viculina caro Cale condiri non
Polsine: quod Scilicet laxiorem R-
brarum plexum habeane; secus
bubula, de Cuilla: pro quo obter-
ua, pinguiorem porrionem Cuilla,
nere; secus vero minus pinguem,
proprer racionem praedictam;omi-
leram supra Facilem rarionem, Cue
Cal in humore fervence concrelcat,
quia scilicer corpulcula illa a(pe-
ra, ee horrida, vedixi, Facile, vbi
occurrune, sibi innicem adhaerent,
re spina, Spinis.
21. Sal extecac; quia Ccilicee
humorem exusie, a quo Coluieur.
2c deinde humor detuie, exceptis
corpulculis Falis, quae infixa ma-
nene, ee prioris humoris ledes oc-
cupane, nempe riam humorita-
ciune subriliora corpulcula, non
Cinc Abrarum Arage; hinc homines
illi, qui in Calinis Cuam operam col-
locane, exucci ve plurimum et ari-
di Aunc; _ vero micum quantum
Caltus ille halicus rodendis exsic-
candilque corporibus aptus (IEs
quod vel clarissime ConHiLMTAEUE,
ex eo quod muri illarum oftcina-
rum, in quibus CaITamenEA aITCI-
vantur, ab illo Calco halicu 10d an -
EUE, acteranturque, qui revera effe-
ctus praedictis illis corpulculis eri-
bui cancummodo porest.
22. Sal pronocar licim, cum quia
exliccat tauces, e hMIOTeM exU-
sic, cum quia linguam luis spieu-
lis controir, a quibus relele libe-
ret linour, humorem abluencem
accertic; hinc ij, re plurimum (al-
Camentis recreantur, quibus paulo
liberalior pocio placer; immo Cal-
Camencum vini Caporem non parum
acuic, ee gracum reddic, re dixi
lib. de saporibus prop. 58. n. 5. Tu (2.
ris, consule.
23. Sal (cabiem geneFAE, pru
ricum provocat, ec. quia luis spi-
culis, id est acrimonia ee morda-
cicare Pua, Abras cirillat; hinc pru-
hoc est laridum, minus Calis reri- ricus; sibeas lacerae, orificia re-
mularum.

## Folio 200 — 779786009:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH YSICE TRACT. VII.
mularum de arreriarum obstruie; CunE, de adtarent verigue (uperH
hinc pustula; hinc lcabies, quae
maxime in prxdicto prurieu consi-
sic; hinc ∞oris vus Calis, vel nul-
lus, vel modicus est, icemque iis,
qui lichene se imperigine labo-
FanE; E quis tamen omni Calis vla
interdicatur, corruptioni de leprae
obnoxins est: quod aqua Pal(2
veat lincea ee chartam, iam (00 IO-
co dictuns est, cum de aqua mari-
Ba, Quare hIC NON repCEO.
24. Pecudes Cale miritice re-
creancur; cum enim linguam cra-
torem et alperiorem habeanE, v2-
lidis tantum spiculis vellicatuE;
immo Cal pecudes impinguat; quia
Ecilicer illa corpuleula partium re-
Tolurionem impedinne; rnde por.
rio illa, gua in tralicum auolarct,
in adipem rerenta concresCIE; iIn-
mo aues ipsae in Fructo lalis roltrum
exercene, e affrictu illo valde de-
lectantur: Trinc etiam pilces ma-
rini frmiore Cubstantia Constane,
quod vni Cali cribuendum cst,
cum enim carnem mortuam du-
riorem et frmiorem reddat, quid
mirum s carni viux idem con-
Fetat.
25. Sal iplo. Frigore liquescie,
ciei vieri; d quia lune oblonge,
quia frigus in humore illo renui
consistie, ve dictum est sinoulari
lib. de fricore; quia cum rigidiora
illa corpuscula, et alporiorarario-
rem plexum componane, quid mi-
cum, Ei Facile distolui poltc, ab
humore Ccilicer (ubeunce, et su-
bigence, aeque adeo tocum Fal
relolui; quod aucem Leabra e al-
Pera minus arcté conveniant, DCF-
spicuum est, vel in iplis laxis; dum
autem aqua Calla vitreo Ccypho
concenca in raporem sensim line
Tuperticies planAS CHFOEMAHE, qua
ve plurimum in angulum Colidum
cocune; perinde acque laxilli la
cti; nec enim alirer coire inter (e
PolTunE. AEque h∞eC de Fale BVE
Paris.
PROT. L Z V I.
D E S V L. L LL V R F.
Sulphuris natura es proprietates
explicantur: Ilanc propolationem
brenirer distinctis numeris per
Aringo.
1. Sulpautuno constat;
cum eair Facile accendacuE, _E FO.
cum in Aamunam abeat; adeo cena-
cem, ve Aacu minime extingui pos-
Sc, vbi Cemel ellychnio sulphura-
eo adhaeret; immo hic PEX CXEC-
ris lingularis et Culphuris v(us, 2d
elcam ignis pararillimam; non mo-
dico humore sulphur constat, quod
vel ex eo enincitur, quod Facilé
liguerur adionem; nulla enim li-
guario Ac, nisi aliorum miscibi-
lium parricula in communi medio
macene; immo ex eo quod adeo
Facile accendarur, medioeri humo-
re constare consemo, nam ideo
Aarima vel ionis accendieur, quia
parces humoris, in magna (cilicet
quancieare, caloris vi auodanEs
qua cum ance parriculas ionis di-
rimerene, rbi anolane, caldemignis
Parcesrniri coniunoique, necelle
est, eo modo, quo lupra explicuii
modicam denique cerram Culphuri
detaecato inesse, lenieas ipla cain-
cic; adde quod eocum sulphur in-
Aammam abic, quod cerre perspi-
cuum indicium est, modica FET-
sensu auolac, parres talis concrel- ram ineste.
2. LalMC

## Folio 201 — 779786009:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
.
1
L1B. II. DE METALEIS ET AE IIS XC. 201
2. Ilinc cerrae adeps e pingui-
eudo, et oleum a nonnullis appel.
laci Coler; veenim adeps in cor-
pore animantis concreleie, ita Cul-
PhAEIn TeTTA; nempe PinguiOTeS
parres, caloris vi expIranE, aC
deinde concrelcune in Culphur, vel
purum, vel glebae, vel lapidi, vel
etiam metallo admixeum; hinc non
raro in mecallicis fodinis Culphur
innenitur, non tamen in Omnibus,
re credidic MagnuS AIBCETUS, cO
quod pucaret, Culphur esse parrem
omnium necallorum cum Chymi-
cis, sed metalla multa TCTTL CON-
sanc, cum camen Culphuri modica
insic, icaque, existimarem pocius.
Culphur este excrementum quod.
dam mecallorum, ve iam dixi supra
dechalchanto, quam materia, ex
qua mecalla concreleanI.
3. Hlinc Culphur, ve plurimum,
in iis cerrarum cractibus inveni-
cur, Cub quibus Cubcerranei gral.
Cancurignes; v. 8. in cractu Nea-
Policano, in 2gr0 Senensi, in Eoliis,
in IMandia, se alibi paltum, non
modo quia in pabulum ignium Tub-
cerraneorum cum bicumine cedic,
rerum eriam quia ri caloris illius
Tubcerranei, pinguior ille halicus
Turtum aCcendie, ac deinde in Tuc-
cum illum concrescir; sic muleus
adeps circa illas parres animancis
concrescir, in quibus maior ris
caloris PenEIEUE, V. 3. CIICA FeNES.
CirCACOF, _C.
4. Ciro accendirur et concipie
Aammam, non modo quia mul-
eo ione constac, scd eriam quia
cennis est ellenriae; isirur haliens
primo ctatim calore educitur, e
Tubico humoris parricula, qua
rariore concinenu PlEXU, 21O.
dane; unde parres ienis collignn.
Tem. IV
cur in Rammam; illa aurem cenuis
estentia, ex eo procedic, quod
tralicus, qui in illam concrelcies
ex pinguiore eancum Fossilis mace.
rix portione constee, quae modi
cam cerram continee: Analopiam
habes in cera, adipe, ecc. hinc ci-
td auolac, afcendic _ exprimitur
primus ille halicus; hinc canca sul-
Phuris copia, de meralli aded mo-
dica.
5. Lenicas Culphuris noca est,
eiusque rario perspicua, cum tul-
eo cancummodoione constee, me-
diveri humore, ee modicarerra;
immo (i mulcus humor ineltec cum
modica cerra, grauius hraud dubie
cler; nempe plus humoris pondus
augeret, ve parec: Analogiam ha-
bes in cera, olco, ec. 2d dc quod la-
xiore plexu parciû gaudet e laxio-
ribus poris, unde lane mulcum leni-
eati accedic, ve perspicuum est.
6. Sulphur Facile Feangicur.
quia humoris parricula, quae in-
lunc anoustioribuschecis includun-
cuE, ac proinde cirra FraCtUTAI NON
porest Aecti; re pacet ex iis, qua
dicta Pune loco proprio de Fragili-
tate; hinc cendi non porest; hinc
eriam Facile ceritur: Analogiam
habes in lacca, Ccu cera Hilpani-
Ca, Elacic, _c.
7. Color Tulphuris rarius est,
Tubaauns, Cubalbidus, subricidis
lucens ec. hic vlcimus Aoris Cul-
phuris est; quale cst in 2810 Nea-
Dolicano: commune Culphur (ub-
Aauum est, e Cubpallelcens; est
enim quaedam quali concrera (pu-
Ma, HOn aGLR, BCC TCTTR, NCC
aeris, sedignis; hinc canculum ab
albo recedic; s camen Culphur ad -
misceatur aquae, ab aqua enim Cubi-
sicur, alborem illi conciliae; ra-

## Folio 202 — 779786009:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
262
PE XSICA TRACT. VII.
eio est quia spumolam Facie; Eic
oleum cumdem effectum praestat in
lixiuio.
8. Odor Culphuris acuristimus
a ingracus est; quia luis filamen-
ris, organi. Eibeas sringie; immo
omnia tere Focilia Pulphur olene;
illa aurem Rlamina cralliora LunE;
hinc terram admixcams habent; por-
ro Culphuris Custicus PaFEuIM pEX-
gnantis Collicitat, de quati Faecum
exerudic; racio ele, quia marricem
deprimit, ve iam dixi lib. de odori.
bus; hoc quoque Tusteu, PursAnEUE
aedes ab halitu pestitero; nempe luis
Alaminibus, maligna illa corpus-
cula implicat, de lccum alporcati
immo hoc eodem odore muler in-
Secta Fugantur, ve Formicae, culices,
est enim prorlus ingracus; TapOF
demum Culphuris subpinguis est
e iniucundus, cum (IE pinquior
FCFTR LUECUS: POTIO OdOrEIM PEE-
dictum e laporem aqua Culphura-
Ex PEXFEFUNE.
9. Olcum ex Culphure eductum
valde rric, quod a mulcoigne pro-
cedit; ejus vlus varius est, led ex:
ereinis cancummodo morbis, extre-
num remedium eAt; quod veto
spectat ad Tulphuris vlum, rulza-
ris cA, V. 8. Palueri. cormentario
adhibetur; quia mulcam rim ionis
suppedicat; Icabiem lanae, quia
exHCCat; exticeat aurem, quia ca-
didum est de mulcusionis inest;
hinc eriam extergie, et caletacit;
hoc quidem propcer rarionem
praetaram; illud vero quia dum.
exliceat, axpullum humoris im-
pedic; consule alios rlus apudme.
dicos: deinde ignis Tubrerranei
pabulum est, Scilicet cum bieu.
mine; vesuo loco dictum fuit;
adhiberi solet, ve videre est im
rulgaribus illis Culphuraris clly-
ctrniis.
r0. Praerer Culphur nariuum,
aliud factirium est, quod Scilicer
vel ex Culphuraca olcba, vel ex
Pyrice, vel ex aquis Calphuraris
Ac; cum enim huiulmodi corpori:
businlic, quid mirum, si inde cdu:
catur: Omileram inter vlus sulphu-
ris, recentere, quod scilicet aquae
Tulphuracae non paucos morbos.
Curene, (I balnei loco alTIumanEUE)
illa aurem ve plurimum calidae
Tunc; rbi enim sulphur cAt, nOn
procul abest ionis Cubrerraneus;
Praecerea ad calcinanda, vrenda,
purganda metalla adhibetur, ve
iam dixi supra; immo a Fulloni-
bus et infectoribus adhiberi (olet,
nam pinguia oprime abluune: ANa-
logiam habes in lapone.
rs Sulphuris Aamma caerulee
eAt, vel quia rara, vel quia multas
parces haber nondum accentass
Avalogiam habes in Aamma, ubi
primum accenditur, ee in ima por-
tione coni Raminei; immo Culphu-
eis Fumus Facit, ve adstances diro
Pallore cingantur, quod rantium
ex eoprocedie; quia radii, qui ab
otriecto ad oculum mieruneur, in
praedicco halitu retringuneur; idem
accidic, cum lionum pucridunr
vricur, neque in hoc cst vila dit
ACVITaS.
eodem, lalcem hodierna dic, acci-
immo ad ienis eleum semper piuneur, rulsd dicieur Salperre.
2. STirrurad
P. R O P. L X V IT.
Lapu proprietates Nitri:
Cum Mto; Lalnuerum, halimiruus
D E NITR O.
Cal perrae contundimus; nempe pro

## Folio 203 — 779786009:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. II. DE MIETALLIS ET ALIIS, RC. 203
1. Hicrum aliud est Fosile, vel
nariuum, aliud Facticium; naciuum
vel educitur ex fodinisis hue cada-
cur, relapis, ex Cal gemmae; huc
cum arena colligatur; vel cMlores-
cie in ipla Cuperhcie TerEX, vel
aquae; vel adnalcicur Cubrerraneis
cameris, Peu Fornicibus, 2d in-
Aac Ariarum; Facticium aurem AE
ex aqua nicrola, id est ex dilu-
conicri; calis et aqua Nili, quae
concreleie in nierum derinara in
nierarias, co prorlus modo, quo
marina in Cal, deriuaca in Calinas;
Ac etiam hoc dilurum ex lixiuio
cineris quereini, vel cerra ni-
erotae, vel Aini, vel cerrae mul-
eo Rereore, et mulca vrina Cu-
bacta; porro nirrum cognacum
eAt Cali, e eodem prorlus mo-
do concrescie; humido Poluicue,
Frangieur, ceritur; quare hic non
repeto; qua iam supra de Tale
dixi; cognitur eciam in corci-
nis aqua nicrola, ve Callas _ ve
haec in Cal, ita illa in NIEEUIM CON-
creleie; porro ve aquae Calla Calis
corpuscula inune, ica e nieri, ni-
trola; in quo, meo iudicio, nulla
es difAcultaS.
2. Nicrum mulco ione conctat,
quia facile accenditur; hinc puluis
cormencarius ex niero AC, Calcem
maiori ex parre, non modico camen
humore constar, alioquin cum
CaNTO IIPCLI ex TOTMeNTO nOn
CTUMPCTEE; CUM CHII LCKEA POF.
eio non rarelcac; nec ignis criam,
re constat ex dictis uo loco, cer-
ce cum peaedicta cruprio Tubica-
neam maceriae inera angultias con-
cenex carefactionem dicat, (0-
lus humOr duWDEAZAE FarelCere PO-
cest, scilicer in hoc catu; quod
SpiCUUM MAnCE; IGIEUE NIEEUM
medioeri Calcem humoris porrio.
ne constar, ita Ccilicer compol.
ti, ve calorem Facile concipiac,
d consequenter rarelcat; Crum-
par denique proprer angustias
Loci.: terra quoque mediocri ni-
erum constat, cuius etiam post
indlammacionem restigia relin-
quic.
3. Difere a Fulphure; quiami-
nus pingue e; dici Forre polle
quaedam Culphuris spuma; de ve-
ro Spuma quadam eA, nOn cer-
Ea, VE Cal; nec humoris, vE NIX, nec
ionis, ve Culphur; sed ictorum om
nium permixtim; concrelcieque
per quamdam reluci cbullicionem
ignis, hUmIOTIS _E FCLEX; SIC CX FeF-
ra timo pinguefacta, de lorio lu-
bacta Calnierum educieur; imme
ex ip(o luco PariHen(, PFOPECF F2-
rionem praedictam; lic aqua per
Anum percolata, microla cuadic;
ex dictis Facile constat, cur Calni-
erum album (Ic; est enim (puma;
omnis aurem Epuma albescie; ve
constat; hc- ex ipla cerra nitrola
Epuma efferuescie; immo ex ip(is
cameris, rupibus, _C. POTEOVE
Tuccus lapidelcens concrelcir in
lapidem, ita nicrolus in nierum.
4. Sapor nirri CuBCaITUS CA, vel
amarus; habet enim Cua corpus-
cula Ariara, diverla rationis a
Tale; quis enim nescie, huiulmo-
di mixca Fossilia, prima Cua Cemi-
na Cupponere, ve iam supra di
ximus; Cune aucem paulo cratio-
ra corpulcula nicrota; calia enim
TapOF aIaTUS de(ideFAE, VE CON
Aac ex dictis lib. de saporibus: Di-
ces cum Calnierum candidum HC,
componieur ex sphaerulis; igicur
reuera ex nouris principiis pec non conttat ex parcibus Arintis:

## Folio 204 — 779786009:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
2C4
P H Z SLC A.
O. bone; vidictine aliquando Epu-
nam accamenci, cui eamen haud
dabie parces Ariacae, astringen
relque Vicrioli inlune; lingula
bulla in mille parriculas Colum-
cue; in Cale liquaco res manite.
ita ess, cuius Callus Capor gustu,
non albor vilu percipitur; 1oi
cur nihil recat, spumam, sive lu-
Brica lE, Tiue asperas. lubrica de
lavis in bucyro, adipe, _c. 2F-
Pera in Cale, Caccharo, constare,
ex parriculis vel lanibus de
inollioribus, vel. Ariaris, de alpe-
ris, quod quia non aduerrit qui
dam recenrior, luculenter halluci
natus elt.
5. Jam dixi sapra; dilui dissol.
2ique humido nierum; in humido.
quoque calido concrelcit; verum.
que illi cum Cale commune cst; ca
demque racio pro veroque mili:
TaT; quarenon repero; hoc tamen
rnum illi singulaie est, quod ioni
admocum in bullas ferueat; hali-
ci Ccilicet incus rarelcente, ee in
runvrem alturgento; COnTINCTUE
enim à carcere viscido: Analo-
Bia habes in. Laccharo, melle,
cera, _c. quod: vero spectar ad
odorem, nicrum, nullum fere ex-
Halat, ve parec experienria; quia
dicer multo. ione: constet, itd ta.
nen cum cerra insplicatur, ve Fa-
cile allurgere non. potE: POr
20 illud etiam HiErO COmmuNC
est cum Cale, chalchanco, ec. quod
ex illo aqua sygia eduCatUE, Ca-
que porencissima, propcer Cummam
rimm parcicularum Ariatarum, quae
ANCUME.
6. Salnierum Paris leue est, sI.
cum Cale. _ erallis COmpareTUE;
nempe ve plus ienis, quam Cali
Y R A CF. VII.
men grauius sulphure; vbi post
coctionem concrenit, aliquid per
spicui habet, idque propter eam-
dem rationem, quae militaE prO
perspicuicare Calis, aluminis, chal.
Chanci, ec. alperlum acero ebul.
lic: Analogiam habes in calce;
caletacie proprer ignem, qui iple
inest; exliceat, ve lal, quia hu-
morem exusie; mOEdet PFOPEeE
Parres Ariacas s. exrenuat, quia
exliccar; deneibus suporem aF
FCTE, Propcer altringentes paF
CeS; ad FIMEEUFAM NON PAFUIM CON-
Fert, racio illi comunis est cum
alumine.
7. Singularis est nicri proprie
eas lummum trigus conciliare, vi-
no vel agua; si enim lagena vi
erea, cuius collum sic longius se
venter sphaeticus, intra Calnierum.
Probe ericum voluatur, vinum la-
gena concenrum, Lummum Erignsi
concipie, perinde aeque si lagend.
intra nivem, ve Aeri Colet, sepulcs.
ester; haec nieri proprietas antiquis
nullarenus innocuie, se vix cre-
do illius rationem de caulam in
alia hypochel, quam in nolra aF
terri posteide vorid. quis am abo pa-
radoxi loco non habeae, Falniceum.
EANEA IONIUM. VI FCFLM S EAHEAMT.
vim Frigoris conciliare; led ve prXe-
dictum effectum. ad. Suam egulaira:
Phylicam reducam, (upponoprimos
lagenam incea lalnierum cricum ver
Landam esse, alioquin non lequitur
pradictus effectus Palrem ranEuS S
suppono sccundo: verlandam esle
leniore de cardiore motu; (i enim
velociore moru verlerur, Cummum
illud frigus minime conciliacurs
cerrio (uppono, non lequi taneum.
effoctum, (i lagena immora maneac,
a miniS EEFIX ComtinEE;  c quancumris in nirto lexulca lic:
quatco

## Folio 205 — 779786009:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L.IB. II. DE NIETALLIS ET ALIS RC.
quarco suppono nirrum illud vbi
semel Cummam illam Frigoris vim
conciliauie, ineprum deinde esse ad
similem effectum.
8. Tlis Cuppolitis, concludo pri-
mo, aliquid ex nicro in liguorem.
lagena concentu derinari, acg; tradu-
ciiquod revera probatur, cu a prio-
ri, cum 2 Posteriori; a priori quidem,
quia corpus omne Frigete, per di-
uisionem pareium calidi, ex nosra
trpocheli, quam Ei vis consule lib.
defrieore; isitur per appullum il-
lius mercurii, vel puri humoris, de
quo etiam ibidem actum est; nec
enim alio modo nix Frigetacie; igi-
eur ve ex niue, ita ex nicro aliquid
in liguorem laBeITA CONFENTUM EEA-
ducitur; id est purior ille e lubri-
lis humor, qui lecum Frigus deterei
idem quoque probatur a polterioris
si enim nihil ex nicro in lagenam
eaduceretur, eadem vi nirrum de-
inde pollerer; qua cum non polleat,
per suppolic. 4 cerre aliquid decrahi
necesse est.
9. Concludo secundo, moru illo
teniore mollique verlarione, excuris
vel elici praedictum humorem, ex
nicro, per aftrictum scilicet; (ic
enim ex tilice exenrieur, Ced mulca
quoque ris ionis una cum humore
elicitur, idem feret in noctro catu,
lirehemenciore mocus lagena ver-
laretur, nec enim ienis nirro de-
est, ve patet; hinc si lagena immo-
ea maneac, quamvis in nicro sepul
ia, nullum. Frious in liquorem de-
rivatur, quia nullus BUOT exCU-
citur; hinc s vehremenciore moru
agicatur, non Frigelcie liguor, quia
mulcus ignis, cum humore expri.
micur; hine eriam manifecta racio
quarta supposicionis; vbi enim pu-
rus ille humor ex nicro Lemet ex
Prectus est, cum alius non Cup.
Pecac, quid mirum, E cumdem Fri
foris effectum non praestet.
10. Quod aurem nocabilis por-
eio purioris humoris niero in (IC, pa-
cer ex dictis, idque vel inde cuin-
cicur, quod canca vi nicrolus pul-
vis, rbi accendicur, ex Alopo crum-
Pac; quod cerce line mulca rareta-
ctione heri non polle, cerrum cst,
CaquC quaLI I OMCHEAHCA, NON POF-
eionis ignea, nequo cerrectris, nec
etiam aerex, igieur aquex, scilicee
purioris, qua canca Facilicate care-
Ecie, nempe impurus humor paulo
dissicilius Cele explicar, vel auolac,
quia recinetur in plexu aliarum
Parcium; hinc nicrum, quod Cemet
ad praedictum conciliandi Frigoris
rum adhibicum est, canquam inu-
eile ee ineptum ad reM EOKICNTA-
Liam proiicieur.
1r. Tlinc Ci manum lenicer in-
era Calnitrum sepulcam vecles,
cundem Frigoris effectum Ceneiess
Focus vero s vel immocam conci-
neas, vel mocu relociore 28a5; (2l-
cem non tancum; cuius reuera este-
ctus eadem racio eA; E vero quae-
ris, cux benecricum Palnicrum else
oporrear, illieo reponam id tan-
tummodo causae elte, ve Scilicee
affrictus in plures particulas cadac;
acque adcd plus humoris illo aftris
ctu exprimatur; icaque ne hie diu-
eius haeream, mirabilem iIlUM eFce-
ctum nieri ad Tuam caulam phyli-
caIm, ex notris principiis, et in
nostra hypocheli reduximus, quod
verum alii in Cua praCtaTO POMME
valde dubicos.

## Folio 206 — 779786009:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PAXSICA TRACT. VII.
PROD. L X V TTY
DE VIFRO.
Natura e proprietares vitri ex-
plicantur: In hoc virreo, quantum-
vis Fragili cheacro, narura luas opes
eriam explicat, vel porius quam-
vis sub pellucido operculo, recondics
cgo illas brevicer expono, idque pro
more dictinctis numeris.
2. Vicrum mulca cerra constat, ve
pondusiplum celtatur; praererea dit-
Ficile liquacur, vel accendieur; rario
veriu (que ab iplacerra, quae inest pe-
tirur; cum terra ipla, nec accendi,
nec liguari polripracerea exiistan
cummodo corporibus cducitur vi-
erum, Tummi dumranat caloris vis
quae multam TeTTAI COnEIHENE, vE
Cune laxa, arena, cinis, eec. iBiTUI
vierum mulca cerra constar; ione re-
ro medioeri, non mulco; quia faci-
lius accenderetur; non modico, vel
nullo; quia nunquam accendererur,
quod aurem accendarur vicrum, ne-
ino nescie: humore denique modi-
co, aliquo camen, cum liguerur, non
quidem perfecti, Auidique liquoris
adincar, Ced adinttar picis cuiuldam,
Ieu bicuminis crasioris, vel glucinis
viscidi, idque Cummi rancummo-
do caloris vi; igitur modico humo.
e constae, igne medioeri, multa
TETTA.
2. Vierum habee luos poros, quid
quid aliqui dicane, quod cerce omni
corpori duro compecir; idque ratio
 priori evincic; nec enim parres, he-
terogenex praelerrim, sded perfecté
convenire poltune, ee Congrueré, re
nullam prorsus vacuitarem relin-
quane; illud idem ConfrImanE a PO-
Acriori mulca experimenea, Cunc enim
aliqua tam aeria, vel acura, et Lub.
rilia, ve vicrum ixsum subeane, quod
in iplo mercurio aligui probarunes
Sed Facilius in illo Cubrili halieu, que
ex corrice mali aurei, per comprel.
tionem, exprimi Colct; imiro nun-
quam Frisus liquori, vale viereo con-
certo, ab admoca niue, vel glacie
conciliari polser, nili per ralis paros
purus ille humor Frigoris vehiculum
lubiret, quod in nostra hypocheh cer-
eum est.
3. Fragiliras vieri communem cau-
Cam haber, cum aliis corporibus
tragilibus, v. 8. cum cesta, lacca con-
creta, quibuldam lapidibus, eec. hoc
est siccirarem ixlam, calemque rario-
nem plexus, quae ductibilicaris pa-
ciens non lc; porro alibi discuss Fu-
se, in quo duetibilicas dt tragilicas
contran; quare hic non repetO;
verum vero virrum arre aliqua mal-
leo duetibile reddi polr, dispuTane
Philolophi, cgo non ica Facile cre-
diderim, _ multa qua (oper CZ rC
narrancue. Hidem apud me non ta-
CiunE: _ vero nullum cOrpuS Per-
Spicuum malleo ductibile est, vE COn-
Aac inductione; hinc quondo plum-
bum virrificarur, ductibile amplius
non est; rario est, quia COrpUS Per-
Exicuum parres homogeneas secun-
dum lineas rectas, Cicas haber; 151
cur humor non pores ia tacile per
divertos maandios, e circuirms IIC,
dum corpus cundieur, vel rericur; sed
porius lecundum lineam rectam Fran-
sirur; loquor enim de corpore dia-
phano duro, in ricro, cryttallo, la-
pillis, glacie, succino, ec. exem-
Pla manifelta (UPPCTUINE; POETO Per
Spicuicas vieri Cingularis, modo pro-
be detaecatum a purgacum siT, acque
laenigarum; E enim Cuperticiem al
peratam e scabram habene, haud
dubie diaphanum non est; sed de
his
20C

## Folio 207 — 779786009:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 114 lines, status machine
il, qe
lOomol
compel
d
M
AIEDCor
otelier
Bemen.
lbecaeu
oicilil
OrpispI
esti NICBI.
ndo plun
OEpus pe.
ab ICIII.
Cuitusi
veriui e
amtin
pore di
abet; 1s
tacile pit
tallo, la
Si exeim
HO per
jet
LIB. II. DE NETALLIS ET AEIIS, RC.
207
his libro de opaco ex perspicno abun- cducuneur; tiinc, quod magis trire-
de actum cs, quare hic non re- re, ad Coluendum vierum, non om-
PCtO.
4. Color vieri detaecari, quod
vulgo crystallum vocane, nullus CA
proprie loquendo; quia maxime dia-
phanum est, de nihil opaci habet;
n. hil inquam sensibile; igicur nihil
coloris; nempe omnis coloc in op2-
coest; E vero minus detaecacum (IC,
aliquid subuiridis peaefere, quod est
ab ipla alicuius hecerogenei admix-
tione: cingicur aucem vierum, vel
cum penicillo, vel per admixtionem
pigmenci, quod simol cum ipso li-
quelcac, in quo nulla est penicus dif.
sculcas; nempe eo fere modo cingi-
cur, quo alia diaphana; v. 8. aqua,
lapillus, _c. vicrum porro liquatum
ee accensum colorem igneum PEX
Fert; hoc est non album, qualis cAt
Aimna, nec Rauumrurilum, qualis
ell. Tolis, sed croceum Ceu rubroAa-
uum; qualis est aurei imalis de aCcen-
Ex pruna, seu Ferri candentis; hic
aorem color est a parribus ionis col-
lectis, ve iam alias dixi de carbone
accento; hinc ignis actu cA, quod
eodem modo explicari debet, quo
iam explicui, cum de igne; hinc
opacum est; quia ioni esse opacum
compecie; hinc quaedam Cunc, qua
et liquida de concreca Cune peripi-
cua, ve aqua 8. glacies; alia ConCrO.
ea, non liquida, ve viceum; alia li-
quida, nOn CONCTeTA, ve aqua, ni,
bucyrum; oleum; RC.
5. Summo cancummodo calore
ligusTAE, _ accendieuE 3 iminO accen-
dieur priusquam liguetur, veFerrur;
ratio est, quia modico humore con-
Aac; de medioeri ione, sed inera mul-
eam cerram quali sepulco; igicur dif.
ne lignum adhiberi Poler, sed lccum,
ee quali acidum, cuius Aamma, cum
purior sc, maiore vireure pollet,
quam impura; nec enim partes he-
cerogenca admixrae AaMIX, V. 8.
parres humoris, vel cerrae, quidquam
caloris producune: porro humore
non Coluicur, ve Cales, quia plexu
partium aectiore constat, in quo cer-
ee mecalla ipta ee lapides imicatur;
hinc rierum mecalla incer de laxides
Policum esse videcur, de verisque sci-
licer parcicipans; v. 8: de mecallis,
quod lic liguabile; de lapidibus, quod
Ec non ductibile malleo sed Fragile;
quod sic perspicuum, de ricilque,
quod sc Fotile ec durum, quod ab
humore non Coluaeur: hoc camenil-
li Cingulare eAt, quod aguis Forcibus,
Ceu Aygiis relistar, quae de metalla
e lapides Cubionne, aeque dissol-
BDnE: ECACEIE CEIAI VIEEAM INCE-
curio.
6. Vicrum eAt corrupcibile, quid.
quid aliqui dicane; E enim (umIa
vi caloris rrgeatur, plus aequo Ccili-
cet quam par Gc, comburieur, id est
abic ille humor, quo constat; ee vi-
erum in Calem, vel nicrom abic; quod
cerre experimeneis consentic; nOn
Ceindieur Ferro, ve liona, octa, me-
calla, immo de Caxa, licer vi ferri
Frangatur, de ceratur, quod provenie
ex eo quod acies, vel mucro Ferris
proprer exiguicacem pororum, Tubi-
ee non possic; hinc G planum vicri
laeuiparissimum (c, in eo musca ACc..
re minime polsune, ve Caepe experi-
menco probaui, nempe ideo sictune
musca; quod luis pediculis, Calebris
ee asperiraribus porisque corporum
scile medium commune, e parres adhaereane; cuspis camen aclamanei-
ienis tam Bemis aggeribus vallacx nus rirrum subic, es in eo ductus li-
mBdd

## Folio 208 — 779786009:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PH SSICF PEACT. VII
neam excauaeam relinguie; quod
cerre exguilicae adamantis duriciei
ccibuendum cst: rodicur eriam vi-
erum à corc, de lauigaeur per aAtri-
etum arenae, vel alterius pulueris in
quo non est lingularis ditticuleas
hoc enim eriam marmori es meral-
lis competic.
7. Vicrum pex careris corpori
bus lauigatur; quia partibus mi-
nucillinis constari quae minores po.
r0s relinquume; nempe illa corpo-
ra, quibus maiores pori inlune,
minus pertecte lavigari poltune, ve
carbo, pumex: si calido viero Fii-
gidus humor aftundarur, Frangicur
vierum, de rimam agic; racio est,
quia purus ille humor, qui Frigus
vehie, per poros lubie, e cum lu-
bico calorerarescat, carcerem dis-
rumpic: Porro l simae in ricro in-
choara igniarii funis accenta ex-
cremitas admoncatus, producieur
rima, Funilque ductum sequicur,
quia cum pec rimam frigus Cubeat,
hoc est humor rennis, ionis admo-
ei calore, rarescie, e dum erum.
pic, rimam promouee; hinc cum
pectinarim funis ducaeur, cciam
rectinatim vircum Ccindicur; hoc
et in helicem denticulacam: Oua-
ses, cur humore calido rierum non
Frangacurs Relpondeo quia humOr
ille qui Cubir, per poros nouun ca:
lorem non concipie, isitur neque
rarefactionem; isirur fractionis cau-
P2 omnis abes.
8. Vicrum probeericum valde
lbescie, cuius caulam suo loco ac-
rulimus: cum enim vierum ad ln-
minis reftexionem valde aprum sIE,
vbi ceritur, nulla est parricula, qux
non reflectar, Ccilicet ad idem pun-
etum, in quo polirus est oculusi
axitur proprer exisuicarem parcium,
radii phs lice loquendo, TunE con
tinui; hinc albor: Dices vicrum
reri in triangula, Ceu parres Icabras;
ergo non in (phaerulas; esto; hoc
camen non Facic, quin lingulae luun
Falcem radium reflectane; licer enim
aliqui radii per parriculam diapha-
nam craiiciane, ab aliis tamen polt
refractionem Pemicircuicum, reAe-
eticur, cum alio modo rehexio non
hac; eadem ratio valer, promar-
more erico, glacie crita, _C. aC ve-
rd corbo erirus, niger est, quia lin.
Sula particulae Cune OpaCa, de PaE-
ribus Ariaris constane, in quibus
dissepatur radius, hoc est non re-
dic: Dices elto linguia parricula
vicri Cuum eadium ad cumdem ocu
dum refectane, cum eamen ab aliis
eiuldem parricula punctis non re.
Aectantur, illa cerre candida nOM
erie, quia radii non lune conrinui,
nec ruus cancum radius candorem
Facie: Relpondeo haec a nonnullis
opponi concra nottram hypothe-
Eim, qui reuera illam non capinmes
quia rua parricula, quae vnum can-
Fummodo radium erirrie, CCOT(IM
ab aliis Cumpea, alba non elt, BCC
Senlibilis, secus tamen, (i sine plu-
res concinux, oua radios conci-
nuos emiccune, Ccilicer phxlices
concinux inquam, vel contigux,
ve in praelenti casu; sed in hoco
meo indicio nulla est difticultas,
modo res ex cerris principiis ex-
pendatur; cur vero vierum polirum
niorum esse videatur, dictu est
abunde lib. de coloribus.
9. Vierum aliquanculum rendi-
tur; habet enim aliquid humoris.
ve supra dictum est; constarque
experiencia in silis ricreis, vel in
Cerpho in helicem (ciso; hine (0-
nac Lcyphus virreus, ad inttar cam-
parulaei
2.0B

## Folio 209 — 779786009:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
Leo
EDM
I1I Aor
Acullaos
iis et
EIB. IB DE NTETAEEIS Ex
panula; igieur per vibrariones tre
inic; sed li ribeario eA, tentio est;
hinc ex affrictu disici, in margine
Terphi, audicur Ponus, de quo iam
alias; guare hic vlera non heFCO:
ricrum Colucum cenacius est; hiic
Racu per Astulam emilto, in bul-
lam consatur, ve nemo nelcit:
Analogiam habes in bullis, quae
ex Caponis diluro a pueris heri (o.
lene; illa aurem renacicas est ab ig-
ne humori admixto, re ridere est
in pice; quod aucem, vbi concrel-
eic viceum, indureleat, ab ipsa
cerra Ac, ee parricularum exigui-
eate, qua recte inter le conve-
MiHnE.
10. Vlus ricri mulciplex est; pri-
mo ex vicro serphi constantur, in
quibus passim omnes bibunc; de-
inde laoena, cum maiores, cum
minores, in quibus rarii liguores
Seruantur, quarum aliquae sei Chi-
MICR NON PaTUM CCFHIMHE; PTaLC
rea specula, ex virro hunt; rei dio-
perica vicrum lingulare instrumen-
cum est; Sc perlpicilia, LCnTCS, EC-
lelcopia, microlcopia, prilmata,
de alia huiusmodi vierea lunt; de vi-
ereis specularibus nihil dicos omic-
eo etiam Encaustum, quod sine
vicro nunguam sc, de alia huiul-
modi.
11. Vicrum Fotile non cl, pro-
prie loquendo, hoc est ex Fodina
non educitur viteum, CUM Ca per-
Spicuitare ex Forma, quam Facti-
tium habet; educieur TameH ex FO-
dina mareria, qua deinde liqua-
cur in vierum: Porro mulca FunE,
quae in viceum abeune, Ei maxima
vis caloris adhibeacur: 1. Ouidam
lapides, cum perspicui, cum albi,
immo Cub calce, in Sicilia, in FOr-
nacibus, vicrum invenieur; igieur
Tom. IV.
ALIES QEC.
l
iis lapidibus porcio virrea inest; cs
aucem celebris lapis Alabandicus:
qui Ccilicee in vierum liguaturs
2. Arena, hoc est praedictorum la-
Pidum parricula: 3. Conchae, pra-
Terrim policae, ee lavigacae: 4 AF-
sillas hinc (i Racua ex argilla plus
quo coquatur, liquescie in vi-
trum: 5. Nicrum e Cal Fossile, im-
mo Fornax ex Fructis nicri compa-
eta inveniendi vicci occasionem
peaebuie, referune historia: 6. Ci-
nis quarumdam herbarum, pexler-
eim Callarum, ve Anchyllidis, Fi
licis, dc. icaque licet riceum a na-
cura proprie non AaE, sed ab ac-
ce, cerram camen maceriam Cup.
ponic, quam nacura luppedicat.
22. Ouares, verum vicrum ve-
nenum sic; Respondeo negandoi
mulei enim lunc, qui viceum ore
Cumplerune, licer deinde incolu-
mes perkicerine; equidem hecipo-
cest ve vierea Frusta, dura Ccilicee
ee acuca, aliquam Aragem in ven-
triculo ee incestinis Faciane, ve (X-
Deaccidie; eadem enim rario prO
vicco, e pro adamance milicare vi-
detur: Ouaeres cur opera vierea vbi
primum constaca Cunc, miciori de-
inde calore retrigeranda CInE: RC-
spondeo quia Ei aëri Frigido stacim
exponantur, Tubic cenuis humor
Frigoris rehiculum, qui cum à Cum-
ma vi caloris, qua poris inest, ra-
FCTCAE, VIEEUI, DE CEUIBAE, FFAM-
BIc: Ouaeres, cur cadium luminis
cinctum vicrum eodem colore rin-
gac: Hluic quaesiro Factum est latis
lib. de coloribus, cu Ei vis contule:
Oueres, verum vicrum liqueta-
ctum d Mngnere EFAHATUF: RelpOn-
deo fabulam anilem esse, ve lape
expercus Cum; quod candem perri-
nec ad cucurbirulas, Ceu lacrymas
VicceaS

## Folio 210 — 779786009:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PAYSICE TRACT. VII:
virreas, in longius rostrum abeun.
ces, quo scisto, vel Fracto, in mi-
nurissimum puluerem illae abeune,
de iisrract. 1. sub finem, actum eAt;
icemque in 3. Dialogoru parce, icem
de vitri censione, raresactione, con-
denlarione in 1. Dialos. Sed de viero
haec linc laris.
PROD. L. XIX.
D. E. B EF V M. I HF.
Nacura  proprictares bicuminis
explicantur. Iloc rnum Cuperelt ex
plicandum.
r. Bicuminis, ve variae species,
iea diverta nomina esse constat; di-
citur enim Carbo Fossilis, Gag2tes,
Camphioca, Succinum; lapis Thra-
cius, Naphra, Perroleum, Asphal-
eum, eec. aliud liquidum cAt, de
lentum, aliud concrerum, de du-
rum; omnem colorem pexetere, ni-
srum, album. Aauum; nodo aquis
innacar; modo ex propriis laricibus
Auic; modo in lacubus, modo in
puceis inuenicur; immo aliquando
adinstar Aii eA; ex agnis, vel ex
cerra, vel ex orena, vel ex lapide,
vel ex aliis mixris biruminolis edu-
cicur; in his nulla est difficultas.
2. Mulco ione constar, humo-
de medioeri, modica terra; concre-
cum concrescie ex liquido; tum
vi caloris, tum etiam frigoris vis
Analogiam hiabes in picc: dixi mo-
dica terra; quia licet GagatCs, de
carbo. fostilis mulcam cerram ha-
beane, ve vel iplum pondus relta-
rur, illa camen cerrestris porrio cAt
hecerogenea bicumini; sicue lapis,
mecallo; cum enim bicumen torum
aedeat, ec in auras auoler; modica
constare, cum vel liquescat, vel ab
iplo oreu in Cacu liquido (E; mul
cum aucem humorem, inesse, dici.
non porest, alioquin non cam cito,
nec. cam Facile accenderetur.
3. Naphea est bicuminis liquidi.
Species, quae tam Facile accenditui,
re ignem non procul admorum ad.
Ce trahere dicatur; non quod reue
ea crahae, sed quod vileolum hali-
eum, insensibili eMurio, emmietat, qui
Facile concipie ignem; ita recon.
rinua accentione, ve hc in pulueris
cractu, ionis eriam ad Napheam.
perueniar; arder aurem bicumen.
etiam in mediis aquis, propter rena-
ciratem, qua ab aqua rinci, vel lu-
bigi non porest, immo carboni FoI-
sili humor aspergicur, ve melius ae-
deac, nempe humor aspectus, calo-
eis vi alium humorem cducie, de
cum humoreignem; hinc tempore
pluvio bicuminolae FCTEX aCCeM(X.
imagis aedent.
4. Bicumen candidum dulce cAt;
Rauum, armarum; niorum amarissi
mumitioc quidem proprer admixra
Fuliginem, e parres Ariacas maio
Tes, qua Caporem amarum conci-
lianc, e niorum colorem; album
vero dulce eAt, quia vel magis co-
ctum X detaecatum, vel sphaerulis
Icu corpusculis laeuioribus constats
Analogiam habes in bucrro, lactes
Xc. quod perrinet ad amarieudi-
nem Aaui; analogiam habes in bi-
Le Aaua; odor quoque rarius cA,
albi iucundus, nigei veco ingraris
limus, proprer camdem rarionem;
hinc perroleum aded Foerec, ve Ker-
cus diaboli rulgo appelletur; AC
eriam carbo Fossilis, ubi aedee,
icemque Bagaces, terrum SpiraE
cerre cerra illud constare necesse odorem, quia bicumenniorum in
est; dixi eriam medioers humore est; luecinum camen ruls d ambras
Quara:
2.IC

## Folio 211 — 779786009:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
IBum
5 CD.
uli
Mstali
TI. 1B. II. DE MIETALLIS ET ALIIS _C.
ouamvis coloris sic subnieri, vel in Prussra pilcantur; concrelcir
cinericii, preciolum odorem extra-
lat; led de odoribus suo loco abun.
de dictum est.
5. Bicumen pingue est, ec sul-
phuri affinc, adeo TenAX, ve vix
vna pars ab alia separari pottuci
vnde aurem sIc illa cenacicas, Cuo
quoque loco dictum cst; ab iene
Ccilicee, humore probe diluro: 62-
saces, poliri porest, quia plexu la-
iis arcto constat, e quo lauigacior,
eo niorior; cationem acruli lib. de
coloribus, communem marmorini-
sro, de quibuldam aliis; cenaci-
eas alphatri distolui dicieur Can-
suine menstruo, quod si verum
sc, ratio ab acrimonia e inorda-
cicare lemicorrupri lucci peten-
da cA.
6. Variis qualicacibus bicumen
Pollet; ritum Cerpentes Fusac,
proprer grauem odorem; aqua bi-
cuminola carene pilcibus, quibus
ille luccus noxius est, proprer ni-
miam cenacicarem; biruminola
aqua neruos caletacie, PFOPTCE
mulcum ionem admixrum, capuE
tamen la dic vilcolo halicu: 2d Fca-
tiem pecorum adhiberi Coler, quia
exliccat, ve de Tulphure iam di-
ctum est: Porro vlus bicuminis
mulciplex est; primo enim nu-
eriendis ignibus subcerrancis apris-
simum pabulum est; deinde olei
ricem gerie, in lucernis; carbo
tossilis nostris ignibus Scruic; Cam-
phora Aamma candida est; hinc
athiberi Colec ad Angendas illas
Rellas, quas iaculum Culphureum,
Cib snem parere videtur: omic-
eo rlus medicos, e naucicos,
AC.
7. Suceinum est bicuminis (pe-
cies, quod in ora maris Balcici
aurem, non ex Cemine Balena-
nec ex lacheymis populi, venon-
nulli voluere, sed ex cali permix-
cione miscibilium; quam mulca
enim cum aqua maricima commis-
centur; guam diversi liguores, de
aqua raria, ex iis Scilicet quas
medicacas vocane, quales lunc bi-
cuminola, Culphurex, de c. vi ele-
atrica poller, de qua infra; per-
Epicuum est, sublauo cinctum,
quia concrescie ad instar guminis
contra podaoram praesens reme.
dium esse dicieur, cacio est, quia
Cutrili eAlurio, aerem illum hu-
morem temperat, qui dolores vo-
dagra conciliac; hoc est acria illa
Ariacaque corpuscula, vel luo ple-
xu implicac, vel quali delinica
dulciora reddic; sic Cupa vel
soltipio involuieur Ferrum, ve
rulneri abstergendo minus no-
CCaE.
8. Ouod perrinet ad Ambram,
noca res ett, elle quoddam maris
excrementum. Cve adinstar Fun-
si, ve aliqui volune, in imo ma-
sis alueo naleatur, (VC quoTUm.
dam pilcium exCrEIeNEUM CIES
nempe cum in venere, cum circa
spinam dorh aliquorum pilcium
inuenitur; sine concrelcae, ve luc
cinum ex miscibilibus, cali vel ca-
li modo cemperaris; ac cx anal0-
eia musci a aliorum odoramento-
rum, qua ex quibuldam animali-
bus CducUnEUT, V. 9. C asOTIS, MaF-
cis, dc. Facile adduCOE, VE cre-
dam, aliguid cimile in quibusdam
pilcibus nalci; nec obltac quod
Scaliger opponic, exercit. 104. sest.
20. vilam a Ce esse ambra massam,
in lictore Armorico cortice obdu-
ctam, non sinc squamularum ve-
Rigiisi

## Folio 212 — 779786009:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P EZ SICE YR A CT. V II.
Rigiisi nan eriam quae corporibus
animantium adnascuntue luismem-
branulis, seu corricibus ee (qua-
molis constane: de vero odor il-
le pertectam coctionem este de-
monAtraE, quAr exETA COrPUS
animaneis, vel Calrem plancae heri
non pole existimo, led de his Catiso
DROP. LXZ.
DE VERZVTE FLECFRICK
Explicatur virtus electrica: De ri
olectrica, mulca, mulci; led meoiu.
dicio nemo rem acrigic; cg0 mi
fallor aeringo, quod ribi erudire
Lector, indicandum relinquo 5. sed.
hac propolicionem qua paulo lon-
sior erit, in cerra capita, cerrosque
numeros distingno.
1. Mulca Suppono, de quibus,
quod sinc, cerrissimum elt: v. g.
ulca ese, quae ri electrica pollents
Ccilicer luccinum, laccam, lcu ce-
ram Hlispanicam, ve vocant, ada
mancem, crystallum, vierum, alu-
men, de nonnulla Forre alia; Prae-
cerea corpus (cabrum, molle, mal.
leo ductibile, illa vi CaFCE: Cun
Eta porro vireure electrica tratuum.
cur modo levioris linc. ponderis,
Prxcer vnicam Aammam, vel aliud
corpus acccntum; lic ocinum, lu
aqua, sic oleum, quod camen aliqui
negarunc, vicure clectrica rrahutur;
deinde affrictu opus est, ad pannu,
si camen polt. astrictum, luccinum,
vel Aammae, vel igni admoucas, vel
aqua immergas, vel vngas oleo,
vel. Aacu perAes; vel ralido ven-
Eo exponas, vel vehementer luc-
ourias, nihil. Frorsus erahere po
cumris Cubrilissimum interpona
tur, nihil quoque crahie; pars ce
Ea Hlilpanicae iam vita minus cra:
hic; cuncta haec ve experimen-
eis consentientia luppono, quod
sinc, iam vero proptet quid sine
rideamus.
2. Succinum e cera Trispani-
ea mulco igne constane, de pin-
sui succo; quod vel ex hlami-
nibus succini liguelcentis constat
nempe in lonoum ducuntur il-
la hlamina, quorum lentor d te.
nacitas in dubium reuocari non
Potlune s praererea cera illa aftri.
ctui non cedie, proprer duritiems
re cera moliis, sed tancum afri-
etu illo cergicur superticies lucci-
ni vel cora Hlilpanica; e tol-
licur pororum obltructio: PEx
terea partes ionis, qua succino.
inlune, continuo agune, in. lI.
midum illud viscolum, e len-
cum, quod deinde caloris vica-
relcie auolaeque in halicum,
qui eriam lencus e vilcolus esto
hinc in hlamina ducicur, quan
cumvis insensibilia: hinC ex MIAE.
ore v, 8. Porus quali. Bumo
auolet; ex succino vero ducti-
lis halitus, ve dixi; CUT veTO Ex
molli cera non auolet, ideo AEs
quia pori humore lune pleni, vn-
de mollicies derivatur; ex ligu
nO vero. dum. SICCREUE, humor
auolac: remanceque ionis; hins
lionum sccum melius ardet; Por
roemitritur praedictus halitus al
instar iaculi; ecumpic enim me
teria raretacta; igicur emisso
illa malcam vim impetus dicis
quia camen Proprer lentorem
mareria hlum emistum poro adha-
rerit; rempore humido minus era- rer, inde tic, prae impocus violen
Hir: deinde li adiquod corpus quam eia o. ve blum, quod plus xquo
i
13

## Folio 213 — 779786009:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 102 lines, status machine
Ppon
is ce
t
Quon.
1
NII.
tina
por
L1V. II. DB MIETALLIS ET ACIIS, REC.
in longum ducicur, ee valde acce.
nuacur, vel eandem rumpatur cir-
ca medium, vel non rumpaTuE
quidem, sed post validam centro-
nem, ex prima illa cmissione deri-
vacam, Cacim redeac, erium cum
imperu; Analogiam habes in chor-
da centa: Cuncta haec criam nulla
habica racione virruris clectrica
concedi debent, e nesari nOn
Postunt.
3. Ex tiis, Facile deduco pradi.
eti effectus racionem, e caulam,
nempe flamencum halicus c Poro
ducirur, necurque in lonsum, do.
nec tandem propror centionem vel
Frangacur, vel adducacur: hinc cum
altera eius exrremicas poro adhxe-
reat, filamencum illud adducic;
Analogiam habes ve dixi in choc-
da centa, qua h vel dimitracur, vel
Frangatur, pexe nimia cenlione.
scomenta reducuntur versis alce
ram excremicacem cui attixa est;
hinc ( Tegmencum illud cuius ex-
cremitas poroadhaerer, de non (
ne aliqua vi, versus porum. et
succinum reducitur, incidac in mi-
nucissima corpuscula, quae facile
moveri postine; ca lecum capii,
de iph succino aftigit; quid cla-
EiUS3
4. Alignisrecencior admietie quidé
hiviulmodi eAfluvia talicus vilcolt; a
quo camen nos non accepimus, nE
De muleis annis hoc ance illum
publice docuimus, immo de in lu-
cem edidimus. Ccilicer in Philo-
Cophia nottra, per propoluiones di-
gelta, anrequam ille Cua erpis man-
darec; icaque recencior ille admit-
ric quidem eAuuium illud vilco-
tum, illudque vulc 2d. instar ca-
pillicii cuinldam crispaei, circa
luccinum dilxoni, in quo, can-
quam in reribus leuia corpulcula
IIPLICENCAE, ECTOEQUENEUE enim
e cincinnantur singula Elaminas
quia scilicer frigore aëris ambien-
eis concrelcune; immo non de-
Fuic, veiam suo locomonui, qui
diceret corpoca scauia hoc c0-
dem modo a capillicio rerrx deor-
Cum adduei, quod eciam ibidem
returanimus.
5. Sed hoc meo Calcem iudicio
Aare non porest; 1. quia rige(cunE
Pocius frigore illa Eilamina, quam
crilpaneur; re pacet; immo calore
porius quam Frigore crilpanEuE
capilli: 2. HIoc capillicium impe-
dicet, ne Festuca succino immedia-
ec adhareret; c capilli paleas re-
cinene, ne cranium cangont: 3. Im-
plicarencur quidem Feltuex ab illo
espillicio, scur ab ATRHCATUIM CC-
lis, unde ab iplo (uccino ciera con-
cactum rilum semper Penderene,
quod experimencis repugnac; 1gi-
cur hic modus riccurem electricam
non recté explicar; licer iildem
Fere, cum nostro, principiis nici
videatur.
6. Aliqui rem hanc ad vacui
mecum reducune; volune enim,
aeca ab eflunio praedicto expellis
de ainoueri, e mecu vacui, Festu-
cam adduci; Ced hic modus non
Cubhstie, quia nihil inOvCCUE MeTU
racui, ab incrinseco; hoc est, quod
2b extrin LECO NON MOHCATUIE, ve
sun loco demonstraui: praecered aëe
laceralis longe Facilius aCCurreTCE,
ad vacuum occupandum, quam
Festuca; ioitur hic modus Facticins
et: Cunc qui vircurem quandam,
Teu qualicarem ponane, ve in Ma-
Enere; sed 1. illam puram qualica-
tem in Magnere non agnouimus;
per quam scilicet res magnerica.
Dd. 3.
explicare
a3

## Folio 114 — 779786009:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
a
P H X STC_ IR A CF. VII.
explicari non porest; VE COnILAE ex
dictis: 2. affrictus nihil prortus
Faceret ad praedictam qualitacem;
nec est quod dicas, excitari virtu-
tem, sicur eodem affrictu, odor
exCItaTUE; Sed eriam odor in hali.
cu diffundicur, nec ille aftrictus
quidquam Facie, nisi vel ad rergen-
dosporos, vel ad calorem, qui
ex aftrictu sequirur, re suo loco di-
Xi; nihil porro cA, quod calor
Pexstet, nisi rarefactionem; haec
aucem in corpus cadie, nOn II aC-
cidens; igitur neurce modus Face.
EE Latis pocest.
7. Flammam non adducie (uc-
cinum, licec fumum adducat, 
omne aliud corpus, quod tamen
accentum non sic; rario est, quia
cum illud efluuium hepingue; e
vliginolum, obi Rammam; vel
ionem actingie, ctacim ignem COn-
cipie, qui concinuo rractu, slum
instammat, vsque ad illius radi-
cem, quae poro imest; non vide-
tur aurem ille ignis, proprer sub-
cilicatem hlorum, quae lub senlum
non cadune; igitur non mmirum eAt,
Si Aammam illud efflunium Arin-
sere non postic, aqua Ccilicet
veieuE.
8. Finc Epos affrictum, Cuc-
cinum admoveatur Aammae, iusta
distantia, hoc est eade, qua EFZ-
heret aliud corpus, cum cacim,
etiam proxime, Festuex admonca-
tur, illam non adducie; catio eAt,
quia cum vita Fuerine Filamenta,
quid mirum, si praedictum ErE.
etionis effectum non praestenc; hine
aurem deduco, aftrictum necessa
rium non esse, ve calor inde exci-
eecur, dum enim succinum igni
admones, muleo maior in eo calor
excitarus, qui camen non modo
tractionem non inac, verum eriamm
impedic, ve dictum est.
9. Flinc affrictum praedictus il-
le rractionis eRectus deliderat, re
vel illa cextione pori obstructi ape-
rianeur, nempe in iploporo hlami-
nis altera exrremicas concrelcie,
2c proinde porum obstruic. prohi-
becque, ne quid amplius illa ris
crumpae, ac proinde Cictic eAlu-
uium Aacim, maiore ex parre; igi-
Eur re Cuccinum erahaE, vel addu-
cacfeltucas, obstructio illa deber
colli, abstergique, et hac vera est
illius affrictus caula, Peu rario; cum
eamen vulgo credatur, afFrictu opus
dumtaxat este, 2d calorem exci-
candum.
20. Si rnum, vel alcerum A-
lamen eanrummodo essec, nullus
mocus inde Lequeretur; ad quem
maxima, flaminum vis regniLIEUE,
propcer illorum cemnitatem: Eline
si pacilo maius sE succini Frustum,
maius pondus actollit, idque c ma-
iori distancia; porro puluis facilé
erahitur, iremque Fumus, qui ii
curbinem quali agi viderur, dum
versus succinum addueirue, illud
que inuoluie, Folium charea leni-
ter alurgere vidimus, admorolue-
cino; irem aquae superticiem, (oi
licet in gurtula; magnericum ver-
Torium luccinum capie, maxima
ri; quid dico verlorium magneci-
cum: dicostipicem, adinstat ver-
Porii libracum in cenero granirariss
capanam Fune pendulamm Caris in-
senrem adduci vidimus, a luccini
Frusto: porro incer electrica, Tune
quamaiore ri polleane; luccino
Primas tribuo; Secundas, cerx FIIS.
panica; cum certias gagari, et c.
rI. Si succinum, post affrictum,
Aanti Borex obiiciatur, vel valido
PerAeTME

## Folio 215 — 779786009:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
UIC
1.
et.
I.
L1B. II. DE METALLIS BT ALUS, _C.
perRetur antrelitu, deinde nOn era-
tric; quia Ccilicet hac racione, dit.
Aancur, distipaneur que illa hlami-
n; idem accider h porenti (uccul-
su quaciatur, ex quo scilicer idem
ettectus consequitur; idem quo-
que RCC, Ei polt aHEriCtUM, IIMIMCE-
satur, Propcer camdem rationem;
idem (i manu humidiore; vel pin-
suiore, pos attrictum, accrectecur.
Pempore pluuio, minus erahie, quia
Ccilicer humoris parricula, tum
porosobstruune, cum illa cennis-
tima flamina Coluune; nihril eriam
crahie, Ei corpus aliquod, quantum-
viscenuissimum, inceriiciaTuE; Fa-
eio est, quia Alamina lictic; in hoc
aucem vis electrica differe porissi-
mum a magnerica, ve iam alias
ionuI.
12. Ouo Succinum est laeniga-
eius, maiore vi electrica pollet;
quia Ccilicer africtu illo melius
cergirur Cupertcies; Cordes enim
Talebris adhaerent, de plures pori.
obstructi aperiuncur; idem dico
de cera Hispanica, quae l Ccabrola
est, parum admodum crahie; hinc
quia minus polica est; cum quis
mulca vis halicuum iam inde cdu-
et 2 eAt.
13. Nis praecederer illa censio
Elaminum emilsorum, nulla estee
cractio, quippe censio porenciam
mediam excicac, cuius muneris cst,
centa e pressa pristinae excensioni
rettiruere; hinc licec palea v. g. vel
Feltuca moneacur ab exerinseco, il-
lud camen Alamentu a quo rapicuE,
ob incrinseco moveri necelle est.
Analogiam habes re iam monuis
in chordis cenlis, quae dum FTan=
suncur, cum maxima ri adducun-
tur: idem dico de cento arcu: Jgi-
cur ad praeniam censionem praedi-
ctus effectus reterri cancummodo
Porest; non vero ve iam dictum
cAt, vel ad racuimerum, vel ad
capillicium quali recorrum, Peu
crispacum: de his incundissimis ex=
Perimencis lacis Fuse a nobis actum
et in 2. parc. dialog. physic. QuX
videlis: Ced de his acque adeo de
mixris perfectis, haec sinE Catis;
ve tandem, relictis Cublunaribus
corporibus, Caelestia perlcruremur,
portioillius, quae prius rita fuit, Scilicet in tractaru seguenti, qui est
minore ri poller in crahendo; cum de Corpore Caelestio

## Folio 216 — 779786009:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
d
RACTATDS VITI.
D E.
CORPORE COELESTI.
LIb. I. DC PlaneriS.
II. De Scellis e aliis corporibus caelestibus.
III. DC Motu corporum caleltium.
L IBE R P R IMI V S
DF P E AN F T I5.
ZB iis profecto corporibus calectibus Dispurario in-
Cidienda est, qua cum illustriorem sui speciem,
s Censibus inserane; inde cerre nociora lunI:
 Recta aucem philolophandi mechodus postulat, ve
on
a nocioribus, ad minus noca procedatur: ltaque
de Sole primo loco agimus: quid illustrius: Tum de Lunas
quid pulchrius: Tum de Venere, e Mercurio, MarEE,
Jone ec Sacurno, quid amcenius: Ve enim plancex propiores
sine, ita nostros criam Cenlis magis afticiunt, ve vel inde illo-
rum maceria, Forma, indoles melius cognolcatur: Sed ad rem
venio, omistis detinirionibus, quae hoc loco supertux ese vi-
denTuXs
e

## Folio 217 — 779786009:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
LTB. I. DE PE A NT P FF5.
deneur; quis enim, cum Solem, vel Lunam appello, non in-
celligat, quid rlurpem, ciera vllam explicacionem non camen
omictam aliquot Aziomaca, qua ad rem hanc demonstrandam
necesaria eAe videntur: TC porro monicum velim, ni Lector.
praeter ca, qua sensibus nostris calestes sphaera Cubiiciune, ve
lumen, calorem, mocum, maculas, ecc. reliqua omnia, non ab.
solure a nobis adstrui, sed eancum hypocheseos loco haberis
qualia lunc ea, guae dicimus de maceria planctarum, COmera-
rum, Scellarum, macularum, quae planeris insune; quis enim
de iis aliisque huiulmodi ab solure pronunciet:
A X L O M A 
Onisquis aliquid posirinum astruit,
posirine illud debet probare: HlOc
idem axioma iam alias adduxi, co-
que vlus Cum, nec ab vilo Philo-
Fopho, Calcem meo iudicio, ne-
gari merico porest: Ec veroniliad.
miceatur, cuilibet impune menci-
si liceret; nec tacis cst, ad hOCvE
aliquid probetur existere; si osten-
datur, existere polle: licec enim,
ex coquodres sic, camdem esse
poruilse, dum adhuc non eset, re-
ete concludamus; non camen ex
eo quod esse poTTic, illam revera
actu esse, recté concludemus: Ioi-
cur quisquis rem actu existere al-
serie, policiua rarione provare
debet, quod sc; quae duci po-
test, vel ab experiencia, vel a ne-
cellicare, vel ab aliquo effectu, qui
ab eacancummodo caula cHle pol.
sc; vel ab aliquo principio pol
eiuo, vel a renelatione, ve sc in
rebus Fidei: Si enim hrumanam
dumerZ.E auchoricacem accertaS,
CuM INCeE HOMIneS IMAXIIA AE
opinionum diverlicas; eadem Fa-
eio pro aduerlario quoque mili-
cabic; ve enim cu cuos, ille quo.
que suos Auchores adduCet; et VE
T0m. IV.
cu Force cuos pluris Facies, ille (uos
eriam pluris Faciec, quam cuoS:
Tgitur pessimus ille est philolo.
phandi modus, qui Cola hominum
auchoricare nicieur, qui quidem in
ee ciuili ee polirica adhiberi Colet,
ee merito; in Philolophica tamen,
nisi aliud addacur. Bullius momen.
ei est: quasi rero aliguis dicere
raleac, aninam esse harmoniam,
quia Placo dixic; mundum esse ab
recerno, quia ica Aeistoceles cen-
Cuic; nullos este Ancipodas, quia
Lonctancius hoc Scriphc; Fucha-
ristiam infancibus ese neceltaria,
quia Auoustinus ica Ccripcum reli-
quic: Alio modoni Fallor Philoso-
ohandum est; illud avros épa uni
Deo compecie; d in illius dumca-
xac verba Magistri, qui neque Falli.
neque Fallere porest, iurare debe-
HNUS.
Non est Porenda nona forma,
nona causa, nouum principium, ni-
si sit aliquis effectus, vel aligna pro-
prietas, quae alteri formae, vel cau-
sa jam existenci eribui non possit. HOC
idem axioma iam alias adhibui.
mus, de Frustra ponitur illa caula.
quae cancum colligirue, quod sIC. ex
cognic
A X EO n A FI.

## Folio 218 — 779786009:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
218
PM XSICE PR A CT. VIFI.
cogniro effectu, qui alceri caulae,
quae jam noca est, cribui pocelt;
dum caloreim ab ione diffusum, pro-
Paoatumque Cencio, cerre von ett,
quod ad aliam causam occultam
recurram; ee vium ignem huius.
caloris toncem prudenter agnolco.
A X Z O IF A I I. L0
Fieri non pocest, saltem nacura
liter, et angeatur pondus, nisi au-
seatur corporis moles: HIoc eriam
perspicuum eAt ex iis, quae de eran
ei es leni suo loco Baruimus: licee
enim corpus, quod dentacur, cua-
dac grauius in specie, non ramen ta-
cic maius pondus; nempe vna libra
corporis denli aequalis est uni libra
corporis rari; a qualis inquam racio.
ne ponderis, non molis; hic vlera
non haeceo, quiiam Fuse de accurate
hiaec suo loco dilcuAI.
A. X F OMt A IV.
Sensibus probe instructis, e ci-
era omnem fallaciam applicatis phy-
Sice loquendo credendum est. Quis
enim a. Censibus maiorem cognicio-
nem delideret: Dixi. sensibus pro-
be instructis; hoc est iis omnibus,
quae ad percipiendum obiectum, se
cundum id, quod ipsi adcevitur,
necellaria lune; dixi etiam, recté ap.
plicatis; tranc enim applicationem
Tenlus nostri desiderane, ve seilicet a
luis obiectis afticianeur; dixi, physs.
ee loquendo, hoc est exelulo omni
miraculo; sic enim res phy liex pro-
cedume: Vno verbo cum Pen la ae que
bene aliquid percipio, ac iptum ca-
lamum, quo haec lcribo, naiorem,
in re phylica, de rebus scilicer, quod
mc, cerricudinem expecture, vel hu-
bere non portumo.
AZ + OM a V.
Crpus luridum, gnandiu intron-
sece non muratur, semper est luci
dum: Hhoc eriam cerrum est, ex ne-
mo est. Paltem ve puro, qui vel in
dubium renocet.
PROP. L.
Fd. F. 50 L L0
Sol est spharieus: Probatur pri
mo iplo vitu; nempe (i libero ocu-
10 Solem alpicias, rocundum vi-
debis, quia camen viderue adim-
Aac dilci, instruendus est oculus
eximio celelcopio, cuius cOne
rum rierum seu cauum dituro ali-
quo colore cinetum (IC, verb. GFaF.
Lanchino; tunc enim non modo
planum disci, verum erians con-
vexum corporis (phaerici probe di-
ctingues; nec est quod aliquis pau-
ld concumacior opponac vilus Fal-
laciam esse, nulla enim Fallacin ese
porest, ubi oculus nullo virio la-
borac, de obicerum debico mo-
do d loco applicacur: Equidem
obiectum longius amocum recié
distingui non porest, quia camen
virrum incercepeum nimiam distan-
tiam castigne, Facie enim o ve sub
maiore angulo obiectum videatur,
de consequenter objectum luo mo-
do versus oculum adducie, hinc
vulgo dicuneur Lunetres à approi
ohe, cerre perinde res se Habets
acque E obiectum propius Dcu.
l0. admoneretur: Dices vilruI
incerceprum mulcas Fallacias Fa
cit DE quibuldam virris, vi
ero Faceor; de iis camen, quibus
Telelcopium instructum est, ne-
eo vitam Fallaciam subesse; EE
vesB

## Folio 219 — 779786009:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. I. DE PL A NE FZS.
vero ibi nulla est Fallacia, voi
radii ordinaci peocedune, acque
oculo incidune, aWErO AuMEAXAE
angulo visorio, quod ad Fallaciam
nihil Facie, cum idem obiectum
videri possie, Cive Tub maiore, (
ve Tub minore angulo videaen:
Dicesanculum vilorium, (ub quo
Sol videcur, adeo augeri non pol-
Ce, adhibira quancumvis nobilis
cujussibet celelcopii opera, ve di-
Rincte videri possic: Respondeo
aliquid distincte videri posse secun-
dum aliquid, non vero secundum
aliud; verb. ecar. distincte hanc
charram video, (ccundum Rou-
tam quadrangularem, albedinem,
aliquoc rug2s; non camen distin-
etc perspicio subcilissima illa fla-
MIna, Cx gniBUS CONCeKT eC; P2-
si modo, non video distincte in
Sole, opera celelcopii, ip(uS Cor-
poris solaris mareriam, iremque
macularum ee FaculaEUM, quae 50-
li insune, distinere camen obser-
uo heuram Sphaericam, ex conve-
ram superticiem, quod mihi reuc-
ea Pufficie, ve meriro aHeram, 50-
lem Sphaericum eNe; nempe sen-
sibus probe applicaris de instructis,
physice loquendo, credendum eRt.
Der axiom. 4. hinc cerce mirari (a-
eis non possum, obctinaram non-
nullorum indolem, qui MerO COn
iradicendi Rudio, Abi oculosmen-
eis eruune, ne oculis corporeis cre-
dane; e caecuriime, ve conrradio
CANE; nC FOTIC E viderent, alceri
astenciri, g. 10d POriCTEIBOI FHGIHHE,
cogereneur: Probane aliqui, Solem
esse sphaericum, ex ipla Colaris ca-
dii projectione, ubi enim per F0-
tamen craiicieur, de deinde in pla-
num appolicum proiicicue, circu-
lum luminis proiecti in praedicto
plano extribec; sed, ve verum Fa-
cear, haec projectio probat quidem,
Solem esse vel Ephaeram, vel dif.
cum, de alEerO Camen, quod CIF,
ex hoc euinci minimé pocest, ve
consideranei pacebie: Cylindrus
enim lucidus, si versis cerram, al-
reram basim obverreret, similem
prortus Faceree radii proiectionem;
Sed de hoc (0o 10co 202m in Op-
tica: Iraque secundo probacur pro-
posicio ex macularum moeu, quia
circa limbum Colis Oerinum, vel
Occiduum, noras viderur esse TAE-
dior, cuius phaenomeni racio a 50.
la convexicare pecenda est; pari. 110-
do, 8 proptec camdem rationem,
ipla macula versus marsinem 50.
lis, videneur etle arctiores; versis
medium naiores; Ced de hoc infra,
cum de maculis; igieur de Sole,
quod sic Spharieus, cerrissimum
CR, nec d quopiam in dubium re-
VOcaTUE: cuF verO CE SpharICUS, Ta-
eio a priori nulla est, cum ab ipla
aurtioris voluneare pecenda (c; quia
eamen Diuinus AOThOE ea TAMTUM
vule, de Facie, quae racioni consen-
canea Cune condueoncque ad eum
Bnem, quem sibi proponic, mul-
Ex cerre rationes non delune; pro-
pcer quas haec houra Soli indica
SC, quas in sequenti propol. expla-
nab0.
Pier quas Soli freura spharica indi-
ta est. Volgares illa CHNE, non Ea-
men proprerea cejiciendae, (en par-
nifaciendae: 1. C orpus Colare Cub
hac Egura capacius est; ve enim
circulus, inter Rguras planas TCope-
Fimetras, capacissos eA, ita (xH2-
ca, incer Colidas: 2. Sub hac Ag1-
COP.
mafeeblti colcca cliotbopie

## Folio 220 — 779786009:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
22
PH YSTCA YRACT. VIII.
ra, Sol, est magis actiuns, d me rettexionem, re in speculo eplin-
liore magi(que connaturali modo; drico, cum per proiectionem in
primum quidem, propces maiorem
capacitarem, quam hiaec Agura in-
ducic; secundum vero, quia cum
Sol in orbem, quoquoversiim fuam
luminis vim diffundat, ve aequa
licer in orbem ageret, ab eodem
Scilicer centro, omnes lineas im-
merlas aequales elle PAE CTAE, VE
constar ex iis, quae diximus iract. 4.
de stat. corp. sensib. lib. 2. Vbi de
sphaera actinicacis 5 3: Sub hac A.
Sura; Sol ad morum aprior est, ve
constar ex iis, qua diximus de mo-
eu: 4. Sol est quoddam corpus to-
cale; nam licer hc pars corius Vni-
merlcaris, non camen est paes alte-
rius globi coralis; nec enim gra
WitaE; nempe grauicacio paeci, nOn
cori compecie; igicur Ephxricum
eAe oporruit; quae racio prOteETa
e pro aliis globis rocalibus tacic;
vide qua dixi de cerrae, seu globi
cerraquei superticie, de vero eadem
ratio, propeer quam aqua leleie
componit, ve connexam Cuperf-
eiem induar, Facir eriam pro Sole;
Sed in hoc, nulla penirus video dif.
Reultace; quare diurius nOn RXLCO.
PROP. ITI
Sol apparet aliquando ellypricus;
Hloc phaenomenon Facilem caulam
habet, nec cuipiam, nili prortus
ionarus sic, mirum videri debeti
vecitur aurem illius rario a setra
ctione; retringicur enim radius in
crastiore vapore, circa Hlorizon-
cem, in maiore scilicee amplicudi-
ne dexrrorlum, e Cinittrorlum,
quam Curtum deorlumque; sed de
hoc in Opricis, ee Cutticir tancum
plunum oblique oppoticum, cuI
eriam per retractionem: de quibus
in Synopsi optica.
PROD. IV
Sol est formaliter calidus: Ouo
enim argumento probabis, ignem
esse Formalicer calidum, quo cg0
xque facilé non probem. Solem
esse formaliter calidum; ignis est
calefactiuns; inquies, ergo  For-
malicer calidus: pari inodo, 50b
est caletactiuus, ergo de Forma-
lirer calidus, quid enim cogic, aliam
caulam caloris altruere: Praelerrim
cum ex hoc uno dumtaxat, aliquod
Tubiectum calidum esse probeinus.
quod calorem produeat; Ecilicet ad
exrra, ve rocant: Dices Solem esse
calidum eminenrer; hoc es non
quidem ipsi calorem inelle, led eam-
cummodo rim caloris productinams
Fed ego pari modo d iure, ignem
calidum eminencer esse dicam; cue
enim de Sole porinsillud adstruesu
quam cg0, de igne: Dices tam FOF-
malem sentimus ab ione calorem;
led ram Formalem quoque loncimus
aSole: Dices Colarem calorem di
verta rationis esse a noltro: F90 la-
ne hanc diverlirarem non sencio, de
vix incelligo; eguidem Tolaris calor
longe purior cs, hoc eAt in PuTA
cancummodo qualicace diffunditue;
nempe ionis nostet mulcas igneas
parriculas, cum calore simul crie-
cic, ve iam explicui alias, guarum (ci-
licet admixrione calor impurus
CA; lc enim vocare liber;illa FaMCI
caloris qualicas, quae à Sole et
abigne diffunditur, ciuldem pror
indicasse; qnis enim nelcie, circu. Tus rationis est; hinc Sol extc
dum in ellgplum mucari, cum pec cae, caletacie, liquat, accendir,
rrib

## Folio 221 — 779786009:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
iiam
BAiM
jCu
lettes
L IB. I. DE P L A N R F180
rric; ec. quae nostro eriam igni
comperune: Dices radiis Colaribus
per refractionem collectis, ac eriam
per rellexionem, in focum luminis,
re rocane, ignem accendi, quod
cerre notter lublunaris calOr DEX-
stare non porest: Rclpondeo F2-
dios gnoque per rellexionem, 2d
luculencum ignem, ica colligi, ve
in appoliro pabulo ignem accen.
danc; colliguneur eriam per reten.
ctionem, ve paree experientia, non
tamen ignem accendune, nempe
maxima e porissima vis noctri ca-
loris est ab illis corpulculis igneis,
quae simalcum calore diffundueur;
hec aurem cum exystallum Cubire
non polsine, ad retractionem nihil
penicus conducune; Ced de hac in-
stancia iam alibi actum est, scili-
cec lib. de calore, (s lib. de ele-
meniis: Dices, Colem ese incOr-
rupcibilem, ergo non esse calidum;
caloc enim est qualicas, quae Tub-
iecto corrupcibili inect. Respondeo
Primo, tranleat ancecedens, nego
consequentiam; qual vero necel.
Selc, ve semper calor Cuunr Cubie.
ctum deAtruar; quis enitm IGHOTAC,
aurum ab igne incorrupcibile elle,
et cemon in auro, calor recipicur:
praecerea lux a calore puro non di-
Ringuieur, re octendi, ac Fuse PFO.
baui, lib. de luce: acqui im eo i1.
dicio, non negabis, solem Forimali-
cer lucidum elle; igieur de FOrma-
licer calidum; de haec est ratio, quX
ex iactis olim principiis, penicus
euincie, Colem Formalicer calidum
elle: praecerea cum ru agnoleas ali-
quod corpus incorrupribile, quod
lic eminenter calidum, non video,
cur repuoner, ex cuis principiis,
quod sic Formalicer calidum: RcF-
pondeo secundo, Colemi elle incor-
rupcibilem, hoc eA globum illum
cocalem; eo Fere modo, quo cer-
ra incorrupcibilis cst; licer eniu
mulea parces cerrestris globi mu-
CeHEUE, _E COTEMIMPANEHE, TCTTa C4-
men manee, nec ab agencibus n4-
cucalibus ica destrui porest, ve glo-
bus cocalis amplius non sic; idem
dico de Cole, cuins cerre aliquae
PALLCS MUTaNEUE; quod Cane eum
Faculae, cum macula CUIHCUNE, VE
dicam intra; ipse camen globusco-
calis idem Temper manec, neque de
Arui pocest; igicur si cerra calida
Formalicer elle porest, licer hoc
modo sc incorrupcibilis, hoc est.
secundum corum, lecus vero secun-
duum parces; quin de Cole idem di-
cipollir; dubium esfenon porest:
Venique ne hanc carionem omit-
cam, quae mihi pocencillima este
videtur, cum Col diftundat calorem
Formalem, ad Cublunaren vique
regionem, haud dubie sphaeraaci-
nicaris caloris diftuli ab ipsa (uper-
hcie corporis Colaris incipie, alio-
quin ellec reca acrio in distans, s2
in cora xcherea regione Formalis
caloc non produceretur, re consi-
deranti parebir: _ si hoc etter, ii
dicancia intinica Col agere poller;
nihil enim nocerer inanis illa va-
Ricas, caloris incapax, intercepras
Dices Forre Colem Cuam lucem dif-
Fundere per calectem cractum, vn-
de per medium semper aliquia
Producir; luci aurem adiunsere (o
lares insuxus: Respondeo primo
lucem 2 calore puro distinctanon
este, ex meis principiis, quae alibi
icci, tirmanique. Sccundo, ReF-
pondeo (i lux a colore dictinsta estr
rbi calorem diffundie, perinde
elte ac E lucem nullaremis diftum
deret: praecerea Deus Cuberahae
COHCUE

## Folio 222 — 779786009:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E YSIO AE TR A CT. VIII.
concursum ad lucem, ee ad alios
Folares intuxus, si camen alii dan-
EUT, de quibus infrâ CHNC FCVCFA
Producet calorem in distanei Cub-
iecto, licer per medium nihil pro-
ducae: Dices (OI producit aUEUITI,
plantas, d alia multa, non camen
Proprerea reir in distans: R e(pon-
deo non esse veras actiones, cerimi-
natas Feilicet ad entiratem ab(olu-
tam, ve constat ex iis, quae dixi-
rous de generarione; sed Col cales
dispoliriones producie, coloris sci-
licetopera, ex quibus deinde ca-
IIS FOEMA FC(ULEAE; V. 8. SIC pEodu-
cicionem calore; caletacie parres
hrumidi, iltae per raretactionem le-
aiores reddiexe, auolane; hinc AE
ve mecu vacui, ignis particulae col-
ligantur, ex hoc porro collectio-
ne ienis forma resulEat; Ced Fru-
Atra in his haerco, quae iam Luis lo-
eis discua CUME.
PROP. V.
Sol est verus ienis: Lam hoc cem.
pore inter alicuius norx Philolo-
Phos haec communis est: PrO qua
authores non adduco, quos videsis
apud Scheinerum, in Rosa 2rsina,
Ricciolum, Kirkerium de alios, Cune
enimm plulquam criginta e Sanctis
Parribus, qui huic senrentia (ub.
Scriplerune, quorum auchoricas eo
in loco apud ine est, in hac pra-
Terrim materia, ve Aristorelicae lon-
se inreponenda ese videarur; nem-
Petint tideles Cacra hiltoria inter-
preres, quam Moyles de rerum
cracione nobis reliquie; nec quae-
stioiuris est, ve vocane, sed facti,
Pro quo cestes illi erunt omni ex-
ceptione maiores: e verd etto, ne-
set Aristoreles, Colem igneum ese;
igneus esser; cur igieur igneum
Pocius, quam nonioneum elle pro-
nuncianti credemHB:AM FOKEC CrCAI-
ei Deo consiliarius assedic: Ced Pol
est incorrupcibilis, cum aliis ca-
lectibus corporibus; etto, erie in-
corrupcibilis luo modo; quidi
erir ignis incorrupribilis, in eo sci
dicet lubiecto, quod ab ione destrui
nion possic, re aurum, vel aliud si-
ile, quod Facile Deus creare DO-
cuic: Lquidem Arittoreles quin-
que rarionibus porisinum octen-
dere conatur, corpus calette sim-
plex esse a nottris elementis distin-
Ctum; Ccilicet l.. 1. de caelo cap. 2
pertocum. Led quae nullo negorio
Tolui possine; pro quibus luppo-
nIE, OImnIA COEPOTA LUAPEC HACIIEA
loco moueri posse, hoc est ab in-
crinleco; sed quam mulei, criam
ex Periparericis negabunE, cOrpo-
ra caelestia a sciplis moveri: pFX-
cerea de globo terrestri nego, quod
a se iplo moveri possie, licec illius
Parres moneri possine; quod criarm
Partibus globorum caleltium com
Peric: praecerea supponie, omnem
morum localem aue rectum elle,
aut circularem, _ verumque Fan
cum simplicem esse; led otuS,
qui sic per helicem, vel parabolam,
vel ellopsum, non minus simplex
esse viderur, quam circularis, cum
xeque hac per lineas limplices; quis
enim nelcie, omnem lineam lm-
plicem esse, cam enim cllypS est
lectio coni, quam circulus; nec
est quod dicas, inocum per ellyplim
elle mixrum, cum eriam mOTUS per
ReCtaI, _E POr CIFCIIUM IXEUS
eNe PONIE, DE CONSaE ex doctrins
moruumr Deinde supponic Philo-
Cophus, tor esse mobilia divers
an force nesarer, heriporuisse, re generis, quor lunc mocus simpli-
CCS,
12

## Folio 223 — 779786009:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
rian
com
L 1B. I. DE PEAN BFYS.
oes; igicur cum sinc duo cancum
morus sunplices, rectus scilicer de
circutariS, CrUNE duO COEDOTa HIM-
plicia; sed profecto nihil prortus
exhis allumpris concedene, vel
ipsi Periparetici; primo, quia Cune
pluces mocus simplices; secundo,
quia diversis specie et genere cor-
poribus idem morus rectus com-
pecirs. e conrra eidem corpori, di-
vecli mocus convenire pottune,
v. 8. mocus rectus parcibus; cir-
cularis, cori; cerrio mulci negabune
corpus rilum circulari mocu, ab in-
tinleco moueri posse: his policis,
primarario Philo(ophihec est: Oui-
liber mocus simplex alicui corpori
simplici coperir; led morus circula-
ris estmocus simplex, ergo comperie
alicui corpori; non Tublunari, erg0
caelestii haec raciomuleis riciis labo-
eac, primo. E incelligitur ita com-
pecere alieui CorpOri mOTUS CIrCU-
laris, ve ab eo sic, mulei haud du-
bie hoc iplum negaturi FUNE; haec
enim Peripaceticorum de lchola-
Ricorum communis est, ve nullum
corpus moru circulari à sc iplo
moneatur: Secundo, hac eadem
retio probaret esle mulca quoque
alia corporum genera, a sublunari
a catelli distincta, cum linc plu
ses alii simplices iorus, v. g. cllyP.
cieus parabolieus, cum 15 quI HC
perhelicem, et c. cerrio, circularis
mocus etiam compecie Cublunari
corpori graui, ve videre es in Fu-
nependulo, quod Cele motu cireu.
lari libeac: quario. E ica incelti-
sacur mocus circularis alicui cor-
pori compecere, ve non sic quidem
ab incrinseco, Sic camen illi con.
nacuralis, in ordine ad illius h-
nem, hand dubie lICCE COrPOLA CA-
rene, hoc modo circularis mocus
ipsis competeret: Secunda ratio
haec est: vel hic morus competie
corpori calesti nacuralicer, vel elt
peaecer illius nacuram; si primums
ergo non constar ex noltris ele-
mencis, quibus circularis mOtuS
non competie nacuralicer; si vero
secundum dicacur, ergo alius mo
cus nacusalirer ips comperie, qui
Puonabit cum circulari; HXC Fa-
eio intirma est; cum quia MOEuS
circularis pores esse nacuralis COr-
Pori calesti, sive lic ab inerinse.
co, line ab exerinleco, Scilicce Fa-
tionetinis, ad quem a nacura in-
Kicuitur; cum quia globus cocalis
alium mocum, praeces circularem,
non habet, nec rilius pugne peri-
culum est: terria rario elt; mOTUS
Cimplex nobitissimus, ee prioc na-
cura competere deber nobilissimo
corpori, ergo calesti; sed hic cA
mocus circularis; haec cacio me-
tus ludus est, de iocus; nec enim.
video, cur mocus circularis in (e
sic perfectior recto, nec cur linca
circularis sc nobilior recta, cum
eadem prortus linea, s2 in Rect ICE,
heri posser ciecularis, ee haec, A.
dirigitue, recta: quasca ratio cA.
mocus circularis non comperiena
curalicer elemencis, ergo alceris
quod ex elemeneis non constat, er-
50 celesti corpori; Respondeo.
primo, compecere globis cocalibus,
licet ex nostris clemeneis compacti.
linc; Secundo; negri porest cui
Echolastieis, mocum circularem ica
alicui corpori competere, ve hoc
illo mocu Cese ab incrinseco mon
neac:quinca e vlcima rario est; 1n0-
ens circularis dacur, hoc enim toru
Slobi caelestes movenrur, ergo ip:
lestia ex nostris clementis consta- sis naturalis cA; si enim riolencus

## Folio 224 — 779786009:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
22 4
PE YS IC A TR ACF. VIII.
ester, candiu minime duraret; Rel- loquar, minime Fallune; eam enim
pondeo eodem modo esse polle
connacuralem morum circularem
corpori calesti, licet hoc ex no-
Aris elementis constet; deinde si
ab intelligenria MOHCAEUE COrpUS
caleste, non est profecto pericu
Jam, ne ille motus vllo modo re-
taiderur: ex his vides, praedictas
rariones non esse demonttraciuas,
veinam Forre probabiles: hinc lane
crediderim in his lusisse AristOte
Jem, pro more quod vel ex eo
coniicio, quod iple lubnectie, ad
capiris calcem: Ouaproprer, in-
quic, ex his omnibus quispiam ratio-
nibus corpus quippiam aliud esse cre-
diderit: Audin, crediderit, quod
reuera verbum, SI Adem duTITaZAC
divinam excipias, dubiam caneum.
modo ligniticar opinionem: quam-
quam, ve verum facear, in his, quae
ad corpora caelestia perrinene, ab
Arisorele discedere, nullum pia-
culum eric, nisi Forre nonnulla,
eaque bene mulea alterere relis,
qua iam maniFelta FaI(IEatIS CON-
uincuntur: v. 9. caelum esse Coli-
dum, et durum; octo tantum ca-
los esse; cometas ese infra lunat,
eremque Calaxiam; nihil denono
in calo generari; Venerem et
Mercurium semper intra Solem
este; e Marrem semper Lupra, dec.
Sed his omissis, peaemillam propo-
Fitionem prObO.
L. Corpus illud igneum est,
quod in tuimmo lucidum, ee cali.
dum est; sol est huinsmodi, ergo
ioneus est: minor cerca est; quin
sic lucidus, nemo negae, quod
vero Ec Formalicer calidus, PaTCE
ex propolicione 4. nuc enim Census
nostri nos in omnibus FaILUNE, aLE
in hoc illustrissimo sensibili, re Lic
video Tolis Splendorem, ee calo-
tem Cencio, quam rideo album pa-
Fierem, qui modo ance oculos meOS
verlatur; ieaque de minore non la:
boro amplius; quod spectat ad ma-
iorem, negari eriam non porelt;
alioquin li hanc negas, quomodo
qualo probabis accentam lucer-
nam ignem, seu Rammam praeter-
sc; E enim neges, hanc propolitio.
nem, illud Ecilicet corpus igneum
esse, quod est lucidum e calidum
in lummo; ergo aliquod corpus
quancumuis lucidum de calidum in
Tummo, non cric igneum; igieur
de Aamina, quod ionea (E, prob2-
re non pores; Ced in meridiana
luce cur lucem praetero: sccundo,
SIC ArGLMENEOF: Vel probarinon
Porett, deione nottro, quod ionis
lic, vel de Pole, quod igneus (II.
eodem AEgUIeNEO pFOBAEIIE; Sed
primum dictu ablurdum cst, quil-
Quis CnIMI CONSIBAS HON VEIEUE, NON
modo incer brucas animantes, ve-
rum eriam inter ionauos Ripices
censendus est; ipitur lecundum ad-
micri debet; auc sI FOrre negas.
proter amabo aliquod argumen-
eum, quod proigne militer, quod
pro Cole quoque non Faciac: TCF-
rio, corpora calestia ex nostris
elementis constane, nec enim PUNE
corpora limplicia quod Forre repu-
Snac; nec constane ex diuerlo se-
nere mareria, quod dari non po-
cest, verumque ex nostris princi-
piis enici eract. 1. de corpore sim-
plici, vel de generatione, de cle
menris; igitur cum nullum ele
MeRENM CaLIdUM SIE IN (BIMMIO PEX
cer irnem, immo nulla lic alia ca-
loris, primarii Ccilicer, caula, Om-
ne protecto corpus quod calidum
et

## Folio 225 — 779786009:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LIB. I. DE PL A N E F15.
est, ione constat; de quod calidum
in Cummo est, igneum cA; nec est
quod aliqui dicane, calorem natu-
ealem ab anima produci; hoc
enim dicinon porest, re luce cla-
rius octendam Tuo loco: QuarrO,
Probatur vel ipso vilu, praelertim
Cole ad horizoncem Gco; vel per
heliolcopium spectato; proba, i vis,
mi lector, videbisque, quasi mecal-
lum liquarum accentum, Ced de
hoc infra: quinco, probatur aucho.
ricate primo, Ccriprura, Ecclestastici
43. qua de igneos radios, et Forna-
cem loli accribuie, idque in sentu
mere licerali: Secundo, E cclelix, quae
in hymn. vespert. fer. 4. (IC CanIE,
qui lacidum centrum poli candore
pineisioneo, es Rammeam solis ac-
cendis solam: E Fhymn. vesp. (abb jam
sol recedit ienens cerrio, Sanctorum
Paceum; Fustinus lib. de reprehensto-
ne decrecorum Aristorelis docet, (o-
lem non posle caletacere, nili sC d
ipse calidus: Percullian. lib. de anima
dicie, Colem ionem esfe: quod Aqui-
la contreatur, neger noctua: Bat-
lius homil. 3. Exam. deliramenta e
aniles nuoas illorum aequie, qui
Tolem calidum elle neoane, eni ad.
Aipulacur AMBEOL. lib. 2. EXam.
cap. 3. C yrillus Hliero(ol. catech. 9.
ioneum solem agnolcir; icemque
CrriII. AlexandE. lib. 2. contra Iu-
lian. GFegOT. NiNen. in histor. 6. dic-
rum idem docet; CxTarius g. 68 e
69. igneam Colis naturam agno(cir:
idem pexstane Beda lib. de nat. re-
rum cap. 5. 5 19. de Alcuinus in
quaest. in Genesim; his adde Chry COR.
diverss locis, Auonst. Arnobium.
incerprecationem perrince, maioe
Procopium, Lactancium, Anactasiu
Sinaicam, Anselmum. IGdorum, Da-
mianum ee alios, quibus haud du-
bie in hacre, quae ad Tacri FexEUS
Tom. IY.
habenda est Ades, quam Aristoreli
de Peripacericis: quod ad me spe-
etaE, Loc ac taneis diminorum Oca-
culorum incerprecibus retragari
non antim, sine maxima cemericaris
noca: Vide plura apud auchores:
quarco, accedit auchoricas aliorum.
V. 9. Saliani, Scheineri, Telles; om-
nium AAronomorum huius ceMBO-
ris, v.8. Kepleri, Calilei, Casendi,
Bullialdi _c. Adde nonullos incer-
Pretes lacrae Ccripturae, ve Celada in
Genesim: adde Placonem, Empedo-
clem, Zenonem, Phylonem, HcEme-
cem, Seneca, ec. sed cur in his diu-
tius haereo: venio ad obiectiones.
Obiicitur primo AuFhOrICaS AEi-
Rocelis, e Periparericorum, sed alia
auchoricacem maioris momenti re-
ponimus: Secundo obiicitur; A (Ol
elerioneis, non eslet sphaericus, led
prramidalis; Obone, qualiverohac
tiguraioni ab incrinleco competati
vidisti ni Fallor oucrulas mecalli ac-
centi, nempe in surculaS FOEIATUE,
dum Sparoicur; vide quae diximus de
ionc: pearerca haec Forma vni Aam-
ma dumcaxar competic; quis aurem
dicac, Colem Aammam else: terrio, (i
Tol essec ioneus, Turlum a(cenderet,
elter enim leuissimus; Ced quortum;
Tol enim quoguouersum spectet,
Turtum Spectar,idem aurem dico de
reliquis globis coralibus: Praeterea
non dico Tolem Aammam esse, sed
aliud corpus den (ius: Dices ergo (1
densum corpus est, oraue elt, cr00
deorlum caderec; sed noli qua(0
hanc mundi ruinam ciinere; ne Fa -
bulam Phaëconcis renoues; globi
cotales non oranitane, Ced quilibet
Cuo cenero gaudec, cum gravitas, ve
iam Caepe dixi, non sc corius, sed
parcium: quarto, si Coligneus eAt,
C18

## Folio 226 — 779786009:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P E Y SIC E YR ACT. V II.
eroo candem destruererur ve reli-
quosisnes exringui ridemus; colem
profecto ionem nunquam vidicti;
quid enim recae ignem illum alicui
ixco incorrupcibiliinelle, quod ab
illo destruinon polsit: led de hoc in-
fra, quinco. Col mulcis qualicatibus
Poller, quae igni cribui non poltune;
v. 8. generacmeralla, denigraccurem,
Caput laedic; expecta PaEUMDCE, e
videbis, Colem, Cuo calore, de mmoru,
cuncta peaestare, de quo infra.
PROD. VT.
Sol non est purus ienis; Tonis in-
quam noster elementaris, nec enim
alium agnolco; probatur primo,
quia si purusignis eer, raristimus
ellet; igicur ab aëre ambiente, et
versus illud centrum grauitanre
curlum exrrudereru; nec enim alio
modoionis Curlum auolat, vE COn
Aac ex iis, qua diximus lib. de iene,
Secundo exringueretur. ionem enim
exringui nihil aliud est, nisi illius
parres dinidi, e leoregari; sed ab
sêre graviore ac densiore diuidere-
tur, re paretrerrio, ad morum; PrX
Terrim adeo rapidum, acquevelocem
inepcissumus elter; rara enim, dum
rehemencer agirantur, difflaneur;
IMIO CLaTIIB CXLINGUCTCTUE, PFOPTeE
resistentiam medii densioris: ergo
Sol pucus ignis non est.
PROP. YTL
Sol non est aliud corpus simplex
Probacur quia cum ignis HE, E COF-
Dus simplex cec ionis purus esser;
re parer; ledionis parus non cAt, per
prop. 6. ergo nec aliud corpus Cum-
naci ione obleruemus, non Pane ele,
plex: dicerer Forre aliquis, esse aliud
vnde differenciam illam speciticam
deriuemus: Dices Forre Colarem
ione esse incorrupribilem, hoc est,
inexringuibile; (ed Tublunaris quo-
que, si cidem mixro insic, in eodem
Cacu, licu, eademque mole, inexrin-
Suibilis est; de contra Lolaris exrin-
Suibilis eller, liimmergeretur in va-
cum aquarum occanum, qui totam
ralticarem spacii Occuparet: praere-
rea rix scio, an alius ignis, purus
Scilicer, esse posse, cum enim calor
Ec qualieas rarefactiua, in Cubiecto
raro esse postular; quidquid sic de
Dombili, quod cgo non dilpuro,
verum actusit, candiu negandum
est, donec potiriua ratione probetur,
quod hactenus praesticum non tuit
PROP. VILI
inc corpus solare aliquod mixtum
est, cui scilicet ienis inest; PrObAEUE,
quia cum ignis pUFUS NON SE, Per
Prop. 6. nec aliud corpus simplex,
per prov. 7: Si tamen corpus (IE, VB
Per le norum est; omne demum cor-
DaS SIE, vel Smplex, vel BIXEUIM, VE
constar; cerre Colem corpus mixeum.
elles necesse esticale aurem mixrum
est, quod igni non cedac, hoc cst.
Cummi eriam caloris vi minime re-
Toluatur: quod enim aliqui dicunt
immenlos Rammarum vorrices, ec
Slobos ex Colari Fornace, qualt cno-
lui, vel evoni, ridiculum est; nan
vel iamdudum maceria illa con-
sumpra ellet, Ii Colaris moles vnde-
quaque conslagraree; aur certe, (i
in diverlis illius mallae cractibus
Fornaces arderent, cora Facies, Prx-
Terrim cum maculas absterHE, co-
corpus limplex, hoc ek aliam ignis dem homogeneoque splendore mi-
speciem; led profecto cum caldem nime coruscarer, quod manifesta
proxrierares in Colari _t im Sublu experientix repugNAF.
2 L C

## Folio 227 — 779786009:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L.1B. T. DE PL A NF Y I5.
PROP. IZ.
Mixtum illud mulia terra consta-
re debet, id est corpore valde denso;
Peobacur quianili multa terra con-
Aarce, Facile auolarene ionis de hu-
moris partes, ve videre est in Aam-
ma; nempe illa ignis d humoris
parriculae a Colacerra, qua caloris
vim per le non cimer, conrineri (0-
lummodo possune, ve ridere quili-
bec porest in mecallis candeneibus,
quorum partes accentae, nisi à mul-
ea cerra concinerentur, illico auo-
larene, irentque in auras.
PR OP. Z.
Aliurum illua multo eriam ione,
ant salrem medioeri constat: PaceC;
cum enim igneum (IE, PCF PTOP. 5.
multo cerre ione constare debec;
nempeionis est, id est ionis parci-
culae non modo sensibilicer colle-
ctae lunc, led maximam quoque
ienis rim praectane; quam reuera
minime praestarene, nil mulca vis
illarum ineller; Analogiam in me-
callis clarissimam habes.
PROP. ZI.
Tumore quoque medioeri constat:
Sienim vel nullo, vel modico; cor-
pus illud aridum esfer; igieur vel ad
instar ossis, igirur modicus ionis
ineller, vel mediocris, ve carboni, seu
liono liccoili primum, accendi non
poliet; si secundum, accenderetur
quidem, sed in auras abirec; vbi
enim mulea ignis parres collecta
Cune, plexus aliquis Ccmper resolui-
tur, Scilicer vel exerinlecus, idcK
partium mixri, vel incrinsecus, id est
inilcibilium; Es primum, ergO COrpuS
illud caloris vi COFrUMBIELE; (I verO
secundum, ergo Calcem liguelcie; (I
mixcunt Ila, de quo asimus calo
iis vCotut hoM Pocellili veto
deinde liquelcie; aliquid simile in
riero habemus.
bus, aute etis an est. ed 1s.
Pdihest. tnu Poneitau est. elalio
enim aliud ponererur, quod elt con-
ETa axIOMa F. dC 2. Dices DeuM iI
Cuis operibus parcum Cumpeuum no
esse, led liberalem: Respond. Deum
agere lemper modico lumpru, hoc
elt, per Facilia, et simplicia media;
haec enim est infinicae porencix (1-
mul de Capiencix, vel prudencia in-
dustria; quae ve ex nihilo cuncta
creauie, ita ex modico, plurima PEa-
Ricic; v. g. excogitari non porest lim-
plicior vel facilior visionis modus,
vel audicionis, quam ille lic, qua
Deus animances instruxic; nec Faci-
lior propagationis cacio (cu distu-
Sionis, quam luminis, ee loni; isicur
cum iam conster, corpus lolare ex
nostris esse eleMenEIS; nCC (IE COEDUS
smplex, sed mixtu; cerre,  aliquod
ex nostris Cublunaribus ad id mu-
meris aprum ck, aliud ponendu non
est; quod reuera si ponas, quid po-
nas, nelcis; e quod Ccis, negligis; al-
Teris esse, quod nelcis; negas esse
quod Ccis;mens oculisimponicnon
Adic, quod elt concra axionn 4. iis
profecto non absimilis, qui de iis
cancum odo agunc, quae nelciunE, ve
vel inde doctiores habeaneui; ee
hac mera est mencis Fallacia, qua
dum oculos Fallere conaeur, cercius
ipsa a se ipsa Fallitur: adde quod
conlumitur, ad rem non Facic; quia non deesser Forre, qui existimaret,
liguescir, crgomemoe ate Hu-
more constat: bsstectan decen-
dicur ancequat et o, Iea
ROD
XI.
edo ccctsder crtachte ei slibtituit

## Folio 228 — 779786009:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PA ZSICA PEACT. VIII.
ex postris elementis alia mixtorum esse non debet, cum illa ex luis
perfectorum non viventium, scili- etiam principiis conlequatur, quod
cer genera elle non pollé, qua sci
licet vel ad meralla, vel ad lapi
des, vel ad mixca incermedia revo-
cari non polline: dixi ponendum
ene illud ex nottris, quod aptum
ch, ponendum inquam, ex hypoche-
E. cum nullum aliud a nobis deti-
niri, seu decerminari gueac; vnde
illud esfes absolure non ad struimus.
PRO P. ZIIF.
Corpus solare, si aliquid ex mix-
eis sublunaribus est, hactenus scili-
licet cogniris, aurum est: Dici non
Pocest, quor srepicus e Fremirus,
quor lales e iocos, quoc rilus ee
cachinnos haec Cenreneia ians olim
passa fuerie: Noua enim c, Faccoi,
e nemo eAt, lalrem quod sciam,
qui eam ante nos docuerit: Fuit,
qui candens Paxum Colem esse di-
ZCTIE, VE AnaXAGOFAS ;. ImmO de
Keplerus aeri fulo non ablimilem
esse pronunciauie; led. de auro al.
cum omnes silencium cenMerUNE:
equidem Poëra, prolua Angendi
libereace, axem ec cermonem au
ReUI, COLATI CAFEII AFIMZCFUNE; SIC
Furipides in Phaeronte Tracadia,
Solem, auream glebam nominauit;
fed quis hras mecaptioras poecicas
non obseruar; quoties Poetx Pro
Aaua coma auream dixerunt uid-
quid (IE, (I. Poetas excipias, apud
neminem, Colem aurcum invenios
igitur novam sentenciam esse vlEro
Faceor, quam camen ex iactis prin-
cipiis deduco; quare re noux de-
monstracioni geomerrica nonicas
ve octendam, sic procedo: primo,
vicio minime verritur, quia scilicet
mixcum illud, cui Colarisignis inest,
ex antiguis ac xeternae vecicatis, ve
cale esse debec, vemMIta FCFFA CON-
Cer, per prop. 9. mediocri Calrem
aiune, principiis est, ita prortus
ione; per prop. 20. medioeri eriam
humore, per prop. 11. eoque plexu,
Talcem inerinleco, qui summi calo-
ris vi non Coluatur, re constat; led
VniCU dUIMEAXAEAUEUM, InFeF IIX-
ta lublunaris, his docibus pollet,
vE Constar ex dictis tract. 4. de mix.
tis perfectis, l. 2. Calcem, ve dixis
nullum aliud cale mirrum inlublu-
naribus mihi compertum cA; (I
enim aliud ese dicas, quaelo re al
signa; incer mecalla non reperies;
muleo minus incer alia nixta 3. Di.
ces viriolum esse hunc ratiocinii
modum, licer enim aliud mixrum,
quod praetacis doribus polleat alsi-
GIaFI NON PONHIE, HOC FRIeN NOI.
Facie, quin aliquod alicubi force
larear. licee vbi lic IgnOretuE: R et
pondeo hunc modum optimum et.
les nempe E alind corpusiildem.
ommino doribus polleat, dicam, es-
Se aurum, nec phylice loquendos
alicer centere polliun; pexeterea
recte addidi clautulam illam, ha-
ctenus coenitis, QuX OIDHEM PFOE-
lus disticulearem expungic: isitur (2
Col aliquod ex iis est, aurum ett; scio
nonnulla cibi occurrere, qua obii.
cias, led parumper expecta, quid.
quid enim opponi porerie, Facilé
diluam: Sccundo, probatur eadem
Propolicio ex iplo vilu, s enim, ve
ia supra indicaui, Colé heliolcopios
Luis crystallis instructo, quarum al-
cera purpurco, vel ianthino coloie
cincta CE, aspicias. iurares re prorsus
ridere liquacu ac Cutum aurii, quod
hvis moltra semtentix nouiras ob etiam prohabis citra heliolcopii
OpeTaI
2E

## Folio 229 — 779786009:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. I. DE P E A N F F15.
operam, modo per exiguum Fora- vlque propagari non POMnC: 4.
men solem oculo libero spectes;
praeserrim vbi aliqua ex parre in
deliquio occuleacur; immo si de
nocte, vel in oblcuro conclaui, in
aurum liguacum oculos COnHeE-
cas, iurabis ce, deciduam Solis
particulam videre; igieur si Ceni-
bus recte admoris obiecto, ec ii-
cructis, credendum est, per axiom.
4 hoc vium pro certo altero, 50-
tem aureum elle, li camen aliquod
mixeum est, ex his, quae Cubluna-
ria lunc: 3. Probari porest qua(
a priori, ex eo scilicet Anc, 2d
quem Colaris globus instirurus est;
cum enim Sol maxime actiuus (I,
calis enim esse debuic, cum (IE qu2-
si cor corius mundi corporei, ex
quo ricalis calor derinatur; aequi
aurum liguarum ee accensum est
maxime calefactiuum, ec illumi-
naciuum; equidem Ramma eiuldem
molis maiore vi polleret, sed inep-
Ea elter ad morum; adde quod Aa-
tim extingueretur, diflurecurque, ac
Prae caeteris corporibus, ad id mu-
nus apeis, aurum maxima vi caleta-
diua e illuminariua poller: Dices
carbonem accensum ea vi praedi.
cum elle, qua magis caletaciac,
quam aurum accentum, (ub ca-
dem scilicer mole, led praecerquam
ouod caibo sarim contumicue, ma.
iore vi actiua proprie loquendo
non poller, cum minus lucis dif-
Fundat, quam aurum; ideo veco
cum Sol rapidissimo moru moveri
debeae, re Cuum Ainem consequa-
cur, haec maceria, prae cateris,
apcissima eAt ad morumm; nam PEO-
Prec maximam illins densicacemrs
omnem medii relistenciam Facile
Cuperat, nec disflari vllacenus po-
Tes, vercuera cum aqua, cum alius
lignor rarior disliretur, Calcem
aliqua ex parcc. 5. Aliquis FOTTC ex
ipsis maculis, de Faculis, qua (0-
lari disco aliquando alperguntur,
aliud argumencum ducerec; nem-
De in ipla Cuperticie liquari can-
dentisque auri, idencidem aliquoe
Parriculas videres longe lucidio.
Fes, quae deinde obscurantur, TunE
enim parres hecerogenea; quid ni
Forre haec eadem sic Facularum de
macularum Colarimm eatio: nOn-
nemo eriam obleruaret illam lummi-
nis Solaris proporcionem, ad nOS
vque disculi, polica canca distan-
cia, cantague agencis mole, cam-
que compararer cum luminis pro-
porcione, quae ad eancam distan-
ciam, a canca mole auri candencis,
diffunditur; de Force camdem la-
minum racionem verobique obler-
varec; quanquam racio medii po-
eissimum habenda est, inde enim
mexime augecur radii Colaris vis:
alii quoque ab Erymologia duce-
renc argum neum, nempe Hlebrai-
ce Orionem de lucem Bgnihcat,
onde cerce aurum Lacine, de hinc
magis culefacie, quia non tancum Or Callice craductum cAt; quid (
puro calore id prastac, ve aurum,
force alius ex eo quod Deus in 50-
led, idque porissimum, per cmit. le Cuum cabernaculum poluerie, et
sionem ignexe substancia, quam cinicas Dei ex auro puristimo Ar2-
reuera emistionem ab igne Colari
minime parcicipamus, canca enim
ea sic, mysticam racionem Fibrico-
rec; alius Force ab expresto illo
est distancia, ve cemporis fere mo- carmine, quod in liymno fer. 5. 2d
mento, ionea corpulcula ad nos. laudes, ab Ecclesa Canitur, luX eccC
sureis

## Folio 230 — 779786009:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE ZSIC AE YR AOT. VIII.
sureit aurea, id es, Sol aureus; aurum incer mixea Cublunaria lum-
nempe lucem pro sole poeca vlur-
Pari led his omissis quae leuia CunE,
prima illa e lingularis racio, rem
ictam Paris probat, quod Scilicet
aurum incer omnia mixea sublu-
naria, ignem concipiae, non ca-
men ignem timeat, nec lumimi
ctiam caloris vi relolui queat; led
iam 2d Coluendas obiectiones
venio.
Obiicirur primo, hanc opinio-
nem nouam elle, ac proinde reii-
ciendam: Led profecto nulla opi-
nio cst, quae aliquando noua non
fuerie; e vero mirari Catis non
poltum seueriorem nonnullorum
indolem, qui nonos ingeniorum
Faerus in nonam lucem edicos te-
nebris Racim addicune, et in cunis
ipsis exeinguunt; haec Herodis in-
Lana barbaries fuie, ceneros inno-
cences incerficere, equidem illa
nouicas non placet, quae luspecta
ett, quae aliquid immurar, vel in
ce Civili, vel in Polirica, vel in
Ecclehrastica, vel in Erhica, vel in
Legibus, dec. at licet aliquis asc.
rac, Solem nurum esse, li tamen
aliquod ex noctris mixtis est, nimmi-
rum ex mera hrpocheli, quaenam
inde sinistra sulpicio, in moribus,
in Eide, in re quoque Ccholattica;
ionem enim appellare licer, cum
roc ac rancis, cantique nominis al-
Perroribus; non purum, re demon-
Pcaui; igicue impurum, id est ali-
cui mixco indieum; iOIEHE MIZEUM
illud ione corrumpi ac consumi
non pocest, quis hioc neget: igi-
cur vel mixtum illud est eiusdem
Excciei crm aliguo lublunari, vel
diverlae; s diversae, nihil dico, ni-
hil adAruo; si eiuldemm; ergo au-
mi caloris vi relolui non possie:
EUM CA; ATRMEH YnUM AUMTAXaE
Mleo iudicio haec argumencationis
Peries recte concludit; nec video,
quid inde monstri, quid periculis
quid ablurdi, quid horrendi cime-
ri possir; igieur illa nonicas reii
cienda non est, neque forre neoli-
senda, qua ex communibus prin-
cipiis deducitur, gua per rectum
caciocinium procedie, quae MeraS
tancum nugas ex cricas non conti-
neE, nec Fuciles distinctiones ad
hibet, nec inanes dumtazae Lubri-
litares, vel Cubtiles inanIFAEeS PFO-
fere, qua maximam, quamris fere
nullam, rei scholasticae, hoc tem-
pore, Faciune acceltionem; (ed ca-
lamum scto, nam cum FOnOTCFC:
Ponere pollem.
Obiicicur secundo, Si Sol aurum
eslet,, granisimus ellet; igieur in
cerram caderet: dormi secure, et
noli rimere orbiscerrarum ruinaim,
auc Calcem virum forcem agc, & im.
Pavidum Feriane ruiux: Led omissis
iocis, Facile relpondeo, globum
coralem erauem non elle, quod
cerre lingulis globis tocalibus
competic, etiam cerrestri, quo
enim, id est, in quam partem gca-
uicaret; nempe globus aliquis dici-
tur oranicare, dum illins centrum
oranicaris alio cendic, aue Calcem
cendere nititur; Sed quortum cen-
TEUIM FeEEX grauIteE, non video, et
nemo est, qui videre possic; idem
dico de Solari globo, qui sCcun-
dum, Ce TOTUM nON SFALIEAE VeE-
SIIS CEHEEUI FCEEX; cendiE FameM
ad connaruralem a terra dictanciam,
Eue hc in ap0gao, sive in peri-
seo, de quo infra lib. 3. X vero
linguli globi corales secum habene
Cuum centrum, quod cancum cst
ratio

## Folio 231 — 779786009:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. I. DE PLANE F1S.
raciore parcium, ex quibus Con-
Cari; (IC TerreAria COTPOTA VeTSUIS
terram gravirane; lunaria, versiis
lunam; Colaria, versus Solem; ac.
v. 8. li lapidem Curlum proiicias, 12-
tim vercus terram descendic; pari
modo li paericulam auri Folaris, a
Sole. Angelus vel canculum remo-
verec. illa ltacim versiis solem des-
cenderet; descentus enim est, qui
tir versus cenreum globi; neque in
hoc, vel minimam video distieul-
LEM; WAMI OIMHC COrPIIS IGHC PUTO
force excepto, innacum imperum
habet; porro hic impetus a cermi-
no exerinseco ad ealem lineam mo-
cus determinatur; neque obsaccir-
cularis morus Solis; licue nec ob-
AATCCFEEEX MOTUS, (I IMOVCTCEUI,
quominus corpora grauia cerre-
Aria versus cerram delcenderent;
licet aurem cerra quielcac, ve osten-
demus lib. 3. Polsibilis camen FuiE
illa hypochelis, quae FCTTA motum
adsruic, in qua haud dubie, ve
omnes rem hanc incelligenres Fa-
tentur, cadem peorsus geauium
descendencium phaenomena habe-
remus, quae modo in concraria hy-
pocheti habemus; quod si Forre
aliquis huic solationi ac relponsio-
ni non acquielear, ille haud dubié
rem hanc non capie, quia phan-
caliam non castiout; ee verohec
obiectio, non magis contra Solem
aureum Facie, qua CONEEA CUI.
dem ex noltris quidem clemencis,
NON CAMIeM ex auTO COnItANTeM;
nempe quidquid eandem Cic, ali.
quid Colidum, hoc est dentum et
hemum este, neceste est; ne scili.
cex dissipetur; igicur multa TCTEA
conttare debec; per prop. 9. Igieur
eodem modo oeaue cHer; led cur in
cipiis, ne minimam quidem fa.
ciune difticulearem.
Obiicieur cerrio, (1 Sol aurum
eReC, extingueretuT; nempe auram
accentum, post aliquod tempus,
extinsuitur: haec obiectio paulo
difficilior est, cam camen Facile (ol.
10; quod ancequam praestem, duo
Cuppono; primum est, minorem
auri accensi mallam Facilius de ci-
eius excingui, quam maiorem; quia
cum ab agence exerinseco exein.
suatur, maior, magis reliliie; ni-
nor vero, minus; lccundum ele, hy-
berno cempore, Facilius de cirius
extingui, quia cunc aeci muleus il-
le mercurius inest, qui Frigus Facie,
Pro quo, Svis, consule 1b. de fri-
forc: cerrium 2dd0, in illo cale-
Hi cractu, in quo Sol Cuos orbes
agic, parum, vel nihil fere iilius
humoris else; auc lacem longe mi-
nus quam in hoc noctro Cublunari
tractu; nempe ex Sole parum hu-
moris calor educit; item que parum
ex Venere, Mcicurio, MarrC, 10-
uc, dec. his poliris Facile rcspon-
deo, cantam auri accenli molem
ica rehistere agenei excrinseco, ve
rim illius omnem recundac, acque
Luperec; praelerrim cum in praedi-
co illo calesti cractu, nullum Fe-
re lc Frigoris principium, re dixis
igicur non mirum cA, siSol extin-
Sui non poMIE; de VerO, CMI DCHS
Solem creauerie, ad cum Anem, ve
Cemper aederet, aeque lucerce, in
cali medio solem poluic, in quo ab
agencibus exrrinsceis frigefactiuis
extingui non pollet; alioqui pri-
mano nacura instiruro male con-
Tulcum esfer: adde quod non magis
milicat oppolicum illud argumen-
tum concra aureum SOle, COnTIA
his hareo, quae poliris nottris prin- meudem Solemioneum, cuiulcum-

## Folio 232 — 779786009:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
PE Y SICE TR A CF. VIII.
que randem mareriae lic. Ouxres divina opera pottulane, perfection
1. vnde eanca vis auri congelta lE;
Relpondco eadem Facilicate, au-
reum mundum crcari a Deo PO.
cuisse, qua lureum: Ouaeres 2.
Verum Deus creauerie Solem au-
icum accentum; Relpondeo lucem
illam primo productam, fuisse ig.
nem, re habene mulei ex lanctis
Parribus; porro cum Sol constet
ex elementis, illam porrionem ig-
nis, quae iph inest, Deus altum-
plic ex illa prima luco, prius crea-
ca; Ced haec quid ad Philolophum:
haecque accipe Lector dicta ex
mera hypocheli, nam absolure lo-
quendo, ingenne Faceor, mihi com-
perrum non esse, ex qua mareria
Sol conAacus (IC; dico FaNLIII CX
hrpocheli, si aliquod mixrum ek,
eiuldem cum sublunaribus speciei,
aurum else, eu ponendum aue lup-
Ponendum esle tamdiu, quandiu de
alio magis idoneo non constat.
PROP. ZIV.
Sol est in staru corporis liquidi:
Probatur, quia cum sic aurum,
hoc cerre calore regeri non po.
test, nisi ligueleae; licer enim au-
rum ioni e calori celistae, ne lci-
licet in miscibilia reloluatur, igni
tamen facile cedic, e 2b co relol-
nicur, in partes mixti: POrrO NOI
deest ratio d priori, perita scilicee
atine, 2d quem Colaris globus in-
sticurus fuic, qua probee, Solem
in Ratu corporis liquidi esse, ve
scilicer perfectam in Cuperticie
nem, non parum Facere ridebacur:
Solem aucem liguidum este non-
nuIli DBCAEHNE DE Ruerta, Recen-
cior Aristarchus, Eleuelius cap. 5.
Sclenoer.
Sol per se habet superticiem aequa-
lem es lavem: Hloc est nullis Cale-
bris, vel (copulis alperatam, pro-
bacur quia cum sic corpus liqui-
dum, per prop. 24. _ globus tota-
lis, ve dicam paulo post, e cum
flobi tocalis partes lupra alias ex-
care non postine, dum Scilicet del-
cendere valene, ve iam cories olten-
Cum est, e videmus in iplo globo
terragueo; cerre materia illa li-
quida, qua corpus Colare consti-
cuic, in Tuperticiem Spharicam le-
Sc componit: dixi per LC; nam PCF
accidens, et ab extrinseco asperatIE
illius superficies, ve accidic in no-
Aro mari; nec enim dubium clt,
quin raria s inaqualis aëris pres
tio versus Colareni globum aliguid
qual simile cum nostro ectui, cum
rencis notris efficiat; dixi aliquid
simile, cum proporrione scilicet,
cum sc alia longe rario, re videbi-
mus infra, cum de cremore Solis;
immo nonulli lune, qui luperticiem
Solis aliquor Calebris alperata à le
rilam esse dicanc: accedie, quod inx-
qualis morus diveclarum parrium
Cuperticiei Polaris, ve rora in pla-
nomora, monetur enim Sol eriam
curbinacionis moru, aliam cau-
aequalicatum pexeferree, ac proin. Cam Cupertciei Colaris agicatae no-
de quoquoversum per aequalesra- bis praeberent; led de hoc infra.
dios, Cui luminis rim diffundereri
quod licet absolure necellarium
non eAlet, ad eA FaIeM, quam
L L F. XV.

## Folio 233 — 779786009:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
l. 1B. L. 2~ LL bL HF 113.
PROD. aVI.
Sol est elobus toralis: Onis hoc
neget d habet enim lingularem
rlum, et tinem; licet ab aliis glo-
bis leparatus lic, immo si coniun-
cus ester alceri globo, inurilis pe-
nicus eslet: igitur cum in eo dis-
crimen parris et corius polcum
lic, quod pars alterius sc, cui sci-
licer coniuncta eAt, tocum vero lui
iuris lic; de pars ad cum cantum-
modo tinem Specter, Ve in 1otO CE,
dE EOTUIM COIMONAE; EOEUI VeEO
luo kne saudesc, eriam scortmm p0-
sicum, licer Ec proprer quodlibee
aliud exerintecum; quis aine bone-
dec, Colem globum cocalem esle,
non vero parrem illius; licec enim
pars rnineesi sic, quia camen in
rniverlo plures globi Cunc rocales,
quorum alii ab aliis seiuncti esse
debene, eumque seruare ordinem,
quem nacueae authoc illis consti-
cuic, ve luos lingulares fines obri-
neane; gnis non vider, esse rnum
corum, seu cocalem globum, non
vero parrem alcerius globi toralis.
Polidiscilicet, ee a communi ne-
dio distincti: hinc secum Puum
cenerum habet; cenerum inquatm,
ad quod omnes illius parces, Cin-
sulari quidem, non ramen commu-
ni nilu Spectane, ac cendune; an 2-
logiam habes in cerreari slobo,
cum hoc camen discrimine, quod
cerrestris globus mobilis non siE,
secus vero Colaris; hinc racio pe.
renda est, cur elobus Colaris, licer
ex maceria densissima constacus (ic,
NOn camen versiis cerram cacat;
de recidane, eo prorsiis modo, quo
laxis Curtum iactus, in cerram dein-
derecidic; hinc demum racio, cur
commune illud medium, in quo (ol
monetur, rersus Tolem granitac, ve
deF verSIIS TerraM, Cx qua prelIO-
ne lequitur aliqua mucatio in ma-
ceria liquida prella, minor quidem
in auFO, quam In aqu2, quia aUTUI,
nec enim vnus globus cocalis rer-
quod densins est, magis relctie,
acque aded non ica facile exrrudi
porest.
CLCt. XV2L.
Sol suo modo est incorrupcibilis:
Hloc es ab agencibus nacuralibus
applicatis corrumpi non porest;
dico applicaris, non vero axplica-
bilibus, quia reiam dixi, Ci Col in
racissimam agua vim immergere-
cur, cum cacim exringui rideres;
Ced re haec propolicio, gnamuis
alioquin Facilis lic, Facilius incelli-
sacur, in Cole duo Cunt consideran-
da, vrum per modum quali nace-
ria, aliud per modum Forrae; pri-
mum, aurum est; Cccundum, ignis;
aurum ab ione esc incorrupcibiles
ionis in illa auri insencimalla, de in
illo caelestis aecheris cractu, csinex-
tinguibilisigieur nec auru ab igne
Corrumpitur, nec ignis iN AUITO ex-
tinguicur; hoc est in hac auri malla,
ee exITa COnTraTIOTuM agCnEIUM
Ephaeram; ergo corpus Colare, hoc
modo considerarum, est incorrup.
cibile; in praetacis Ccilicer circum-
Ranciis; hoc camen non Facic, quin
Parricula auri accenti à Cole lepara.
Fa. Cic extinguibilis; quarenus camen
cum aliis omnibus est coniuncta,
sus alium srauirac; hinc criam ca- extingui revera non porest: PIx-
tio curparres à Tole aunlEx, si guan cerca quemadmodum cerrekris glo-
do avelli concingae, in Colem dein- busno modo incorrupcibilis eAt,
TOm. IL.
hoc

## Folio 234 — 779786009:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
P E ZSICA TRACT. VIII.
hoc est, icamutari non porest, quin insecta; hinc illud: Sol es homa
idem rlobus cerrestris manear, ita
Prorlus Colari globo accidit, in quo
quidem aliqua de nOvO GeneraN-
tur, e aliqua corrumpuneur, ve di-
CeIeS infra, Cum de Faculis ec ino-
culis; ip (a tamen noles eadem ma-
AEE, licer cum aligua paFFiUMI IBUI-
carione: ieaque his duobus modis
Tol dici porest incorrupribilis, in
quo, meo iudicio, nulla est penicus
d. Hculcas.
PROP. ZVTTI.
Ouidquia sol ad exera, et aiunt,
praestat, torum illud moin, luce, s
calore praestat: Dicerem melius mo-
cu e luce, vel moru e calore, cum
lux a calore puro minime distin-
GIAEUE: ProbatuE primO, de motu,
Cuius Opera, applICAEUE FOTI COMME-
Xx superticiei cerrestris globi; igi-
EUE DE COl ea PEXeSteE, quX PCVETa
Practac, mocus necelTarius CFAE, HON
quod morus ipse quidquam inAuac,
ve aliqui parum cante dixCrUHE,
quos luo loco retellimus, tum in
Meraphysica lib. de morn, cum etiam
in lib. de calore; Ted exaF neCCITa.
rius, ve debica herec applicario (0-
laris virturis; igieur morus nihil
aliud contert: quod vero ad calo-
rem spectat, Col calore tuo caleta-
cirs raretacie, reloluie, adducir, ele-
nat, exliceat; porro nullus effectus
est, ex iis scilicet, qui iure Coli eri-
Duuncur, qui in calorem, Ceu viim
ei lefactiuam Colis reduci non por-
Sc; de luce, vel lumine nihil eAt,
quod dicam; cum iam alias luo
loco ostenderim, non distinoni rea-
lirer a puro calore: led inquies,
Sol netalla procrere, plantas edu-
generant hominem: E quidem nOI
difficeor. Polem ad praedictos ette
ctus non parum conterre. Ced vno
dIImE:Xat Calore ministro; de Me-
callis iam dixi, super. tract. quibus
tancummodo diuerlas relolutiones
Tol eHicie, Si tamen Aa ad iMQ FeF
ex vilcera, in quibus metalla gi.
Guuntur pervenire gueune; Forma
plancarum e animalium, praeler-
tim insectorum, relulcar ex calibus
dilpolirionibus, Suppolico. Temper
primigenio organizarionis rudi-
mento, in quo, inco iudicio, nulla
est difficultas, ve equenti cractaru
luculenrer ostendam; lic opera ca-
loris, pulli excluduneur: quod spe.
ctac ad animalia perfectiora, non
negarim calorem Tolis in iis eriam
Cuam operam collocare; quis eniim
nelcie calorem ricalem aniimalium
ab exerinseco maxime foueri, au-
seri, contirmari, XC. _ modo ca-
lorem Cupponas, vnivertalem scili-
cec, rnivertim distriburum, nullan
aliam rim delidero, ad praedictos
effectus explicandos: Dices, CuF
ergo noctri calor ignis eoldem non
DExCtAE 3 RCspOndCO PuTUM nOTE
elle, sed mulcam vim ignis inde af-
Raris qui operi nOCCE; CUM FAM eK
a Fole purus cancummodo calor
diffundatur; Ced de his lib. seg. POr-
ro ille calor ad exrra productos
cautam rninocam habet; id est (0-
larem calorem, in quo nos non la-
boramus, qui Formalem in Pole ca-
locem agnolcimus; nihil dico de
iis, qui praedictos omnes efectus
luci modificara cribuune, ad quos
etiam mocum phylice e efficien-
ter concurrere volune; et ubi ali-
quis errorem illorum, argnmento
sis, animalia produeir, prxlerrim exiam demonbrasio contutat, A2-
EI
234

## Folio 235 — 779786009:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L 1B. I. DE PE A N EFIS.
tim exclamane, nihil penicus sciri
abhominibus, vel ipla ceste Ccrip-
cura; e dum le se rerum omnium
ionaros agnolcune, alios omnes in
eadem naui collocane, ve Cimilis
Simili gaudeat: Ced dum ionOran-
eix patronos agune, quid mirum,
Si quod ab aliis Ccieur, ignOrent;
Tunchaud dubie. Tune qui mulca
Eciune, cum in machemaricis, cum
in logicis, tum in metaphylicis,
cum eciam in phylicis; quid face-
res iis hominibus, quos iis cecis
non ablimiles dixerim, qui de lua
execicare sectiune; sed his omistis
ad meliora gradum Facio.
DROP. XLIZ.
Sol non est animatus neque vivit:
Dualem Salamandram, Deus bone,
Frivolum commencum, quod cerre
quae tandiu in mediis Rammis in.
eacta vivererMera est, e plusquam
anilis Fabula, quam retellere pudet;
rbi enim vel minimum viex (i-
onum, vel vila organizacionis ea-
cio: Monetur ab incrinseco, in-
quies; Elto, quid indes An Forre
Putas recte ex hoc concludi, Tolem
rivere; quali rero omnia grauia
ab inerinseco non moveaneur, licer
omnis animae ee vicxe expercia; nec
quidquam obest cirentatis OTUS,
refucatione non indiger; retelle.
quo Col agicur; cum hic non mi-
nus corpori eriam inanimo compe-
mus camen lib. 3. in quo de moci-
cerepossir, ad Cuum tinem obci-
nendum, quam rectus, graui, ve
bus calestibus agemus: quamquam
refellitur Cacis ex iis, quae de M2-
Tuum ConsequaTuE; Led de IMOEI
Tolis lib. 3, 2921.
PROP. XX.
enece supra diximus; nec enim al-
cera Magnetis PaIS a lC CCmOVCE
terrum; praecerea aurum illa vie-
cure non pollet; deinde Facilius
parces globorum cocalium ad Cc
adducerer; mocuque accelerato
adduceret; sed has nugas omic.
Sol non habet fibras magneii-
CaMUS.
eas, quibus alios planetas, modo
ad se adducat, modo a se amo-
PROP. XXI
Solis magnicndo nondum fuit de-
monstraca es vix probabiliier osten-
sa: Ouia dictancia nondum fuie
Probe coonica; hinc quoc AAIO-
nomi, cor varia, de praedicta di-
Rancia, sencentix; immo vix cre-
diderim aded accurace ipsum an-
sulum, Tub quo diamerer Tolis vi-
decur accipi posse, ve nullus peni-
cus error lublic, hinc canca, ob(er.
varionum diverscas; ee vero in-
Censibilis error in ipla obseruacio-
neat, eosque secum in orbem ra-
ne, maximam in re ipla hallucina-
tionem inducie; nempe veprobe
Geometra Cciunc, in angulis acu-
cilsimis, miniimum crementum, vel
decrementum, Tub eodem finare-
cto, maximam linus complemenri
differenciam imporcac: Veinam no-
bis noca essec rera distancia, cum
etiam incervallum, apOgLUm inCCF
ex perigaum, incercepcum; temissi-
inum enim estec corius Astronomie
Fundamencum; Frustra adhibende
eltent eor oblcruationes; maiore ex
parre dubix acque Fallaces: league
Cune qui dicune diametrum Folis
continere cancummodo 5. diame-
eros cerra, ac proinde Tolis pro-
piat; Hloc Fuie Kepteri plusquam porrionem ad cerram ese ve 125.
2d

## Folio 236 — 779786009:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
DE YSFCAE TRACT. VIII.
ad 1. alii volunt concinere r5. dia aequalis; igicur nec aequalis ete
metrosterra, ac proinde Tolem nec minor elt; isitur maior.
esse ad CeTFAM VE 3675. 2d 1. 1O5
media quadam ria incedemus, aE-
que ica componemus cum molo,
distanciam, ve morus Colaris cum
veraque recte consentiat; led de
his in Astronomia.
PROP. XX LP.
Cortum est solem esse maiorem l
na: Peobatur quia in deliquio (0-
lis, aliguando luna ica Polem ce-
Xic, velimbus, Ceu margo huius
circumquaque adhue rideretur,
quod cainen non heree, li luna mi-
nor Cole non ellet; praecerca lol
est maior cerra, ve cuincam in se-
quenri prop. d cerra cA maior lu-
na, alioquin cora lunx diamerer in
embram cerra minime immerge.
retur, de quo infra; ergo Tolem
esse luna maiorem, cerristimum
ClE.
PR OD. ZX IFI.
Cerrum est solem esse maiorem
terra: Si enim vel winos cHer, vel
xequalis, rmbra cerrae in intinirum
Proliceretur, non autem in conm;
Ted in conum proiici, hoc lalcem
enincie, quod scilicer luna, quo al-
rior est, versus apoexum, vmbra
terrae imirerta, cicius ex illa CMCE-
gac; igirur diamerer rmbrae in co
virbra cractu brevior est; eigo
vmbea in conum delinie; omicto
aliam rationem, qua ex 00 peti-
tur, quod nunquam MaeS, vel Iu-
vicer deliquium paciatur, hoc est
Bunquam in TeFEa vin BEatM iIMIMICE
GAtUT, quod ramen acciderer, A
praedicta rmbra in intinirum pro-
TceretUT, de hoc Herer, ( COl esset
rel iNOE TELEA, vel iplL LCEEX
PROP. ZXIV.
Sincularis solis sinis est terrestri
Globo famulari, sine mediate suc
immediate: Hloc est quidquid pEX-
Aac, in grariam orbis cerrarurm
peaestare: Sol enim non sibi lucet,
cum lucem ad exrra difFundlat; nOM
EncAine, nec sine priinauo natu-
ea insticutO; IUX aUEeM pTOPCCE
oculum est; cum illa vuum dum.
caxac oculum afticiac; niti enim vi-
deri poster, Frustra eet, aequi nise
Oculis elter, videri non pollet; led
exrra cerrestrem globum moscalas
oculinon Cune; Comniane enim quii
vel in luna, vel in aliis olobis no-
uas colonias collocane; e nili hov:
Diobene, sibilum porius, quam A-
dem hominum merentur, dixi MIOE-
cales oculos; immorcales enim lu
cem aliam habitane, Scilicet inac-
cellibilem: igicur cum in cerrA
tantum sine mortales oculi, e lux
Colis sE cantum proprer oculums
Col, qui sibi non lucer, cerreliri
Sloho lucebic: pari modo Col ca-
leFaCIE, eX(ICCAE, FOVCE, LCCFCAL, vi-
niticae, qux omnia vel plancis, vel
animantibus comperune; igieur il-
lius calor cerrestri globo criam ta-
mularur: Dices alios globos à (ole
quoqueilluminari, caletieri, immo
ex luna maximam humoris rim,
calore solari educi; bene est, sed
hec omnia Proptet vnam cerram
Aunc; v. 8. re luna à Cole illustra
ea, lumen in cerram refundat, ser
vili cerre relexione; et humor il-
le eductus, aligua ex PAFEC FEFEX
affundicur; ve dicam infra; hinc
supra dictum est, mediaie, vel im-
mediare, Solem terrestri globo Ca-
mularis
23

## Folio 237 — 779786009:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE P L A H E X15.
mulari; immediace quidem per Fa-
dios directos, illorumque vim; me-
diate vero, per reAexos; in hoc,
meo iudicio, nulla est difAiculeas:
led obiicier mihi nonnemo, alium
Force essetinem, propcer quem (ol
creacus est, qui camen a nobis iono-
ratur; recte dicis, d nobisionOra.
ri; quod enim non est, Sciri non
porest; nos profecto tinem cancum
ex vlu, vlum vero ex Censu co-
gnolcimus; Ced potico quod (ol
ioneus lic, ve supra octentum elt,
alium vlum, vel finen habere non
pocest; igicur finis Colis CA FCETR
seruire, _ cum terra RC PEOpceE A-
lios hominum, nam quidquid in
cerra est, propret hoininem ekt, in-
de cerre concludo Folem peopter
hominem elle; hInE CHMCLA COL-
porca homini Teruiume, re homo
Ecruiac Deo.
PROD. XE ZS V
Hinc sol aeit in alios elobos:
Ouia cum sc cauta necellaria, e
alii globi constene ex nostris ele-
mentis, de haec apea Cutniecta (IHE,
in quae Col agac, inde recte con-
cludo, Colem. in alios slobo5 agc-
re; V,5. in cerram, de qua dubium
elle non porest; de Luna, Venerc,
Mercurio, Marre, Rc. nullum quo-
que dubium est: praecerea cum se-
ligui globi cuum a Cole lumen ac-
cipiane, re dicemus infra, cum de
lingulis agemus, cerre necesse eAt,
vtineos agac, per vim scilicec il-
luminariuam, quae cum sic eadem
cum caletactiua, ec cum catoris
ri, Cuos omnes effectus producat,
inde lequicur. Tolem in alios slo.
bosageic, quid vero in lingulis
praelter, dicam paulo post, cum de
men nihil dicam, i qua quid (ol
etticiac, maiori Caltem ex PAECE
supra dictum est.
PROP. Z XVI.
Sol suum finem assequi non potest.
nisi moneatur: P’eobatur, quia cum
Ec propter cerrestrem globum, per
propolicionem 24. e cum Terra
non moneatur, sed Arma de im-
nobilis consistac, velib. Z. ORen-
demus, iamque alias indicanimus,
HUnC vero Cupponius, cerre li
Col immobilis Bacec, camdem Cem-
per haemilphaerii cerrae Cuperticiem
aspiceret, ex in aliam nunquam
aocrec, ve conctat; Ced non mi-
RaS Proprei rnam CA, quaim PIO-
Prer aliam: ergo si vna luminis
expers omnino ac semper eser, nul-
la Tolis opera sauderer; igieur vel
Col propcer illam non ellet, vel A-
nem illum, propces quem est, non
allequeretur; led dubium non cl,
quin Col propcer illam sIC; C10O
Col in eam agere debec; crgo de
circa illam moneri; ergo nili mo-
ueacur, in cam non agic, nec Cuums
Anem alequituE: POrro de ImOru
circulari loquor; quid enim ad
rem motus rectus Facie: non dico
taimen proocerca Colem moueri ab
incrinseco, dico cantum, Colem no-
veri, live ab inerinseco, (iue 2b Cx-
erinseco, veluum kinem obcineats
Obleruabis aurem hic à me Cup-
poni hypochelim nOctEaM CCEES
immobilis, quam in praedicto l. 3.
Fuse ac ex profello perrractab0.
P. R OP. ZZVII.
Darur distancia solis a terra ma-
xime inter omnes connaturalis: Fe
vero illa Polis est moles, quae (2
lingulis Scorlim asam; dererta ca. lonsius à cerra distarer, illos efte-
d

## Folio 238 — 779786009:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
P Et ZSE C A T R A CY. VIII.
Etus minime pEesATCE, in TerrC- ciem, aur Calcem maiorem ilIINS
Ari globo, quos praestare debec, porrionem respicie, eidem lem
ve luo munere, cui scilicer a na- per orbirx inlictere non debee
cura destinarus est, defungatur: lic
lucerna procul polica aliquid lu-
minis obiecto, v. g. libro alper-
sic, minus camen quam par (IE,
vecharacteres distingui possine, ee
liber legi: praererea Col tam pro-
pe ad cerram accedere poster, ve
vel inde propree luminam rii
aectus, omnia contlagrarene; igi-
rur incer extremitares illas, cum
sol vel remorior, vel propin.
quior quam par sic esse portic,
datur illa distantia, quae in Or-
dine ad illius finem, magis con-
naturalis est; ioieur (2 praedictam
illam distanciam MMaXIME PPX CaTC-
es connaruralem non obtincat, pet
morum illam obtinere debec, per
morum inquam, sine ab intrin-
seco, sive ab exrrinleco, de quo
lib. 3.
DROP. ZXVITI.
hinc recte, modo versus austrum,
Si sol eidem semper orbitae in
modo versus boream declinac;
quod verum ab incrinseco, vel
suo motu diurno insisteret, suum
finem minime consequeretur: PFO.
DaTUL: SE enim v. 5. IIL AF quaTO-
re: ergo Tub Torrida quidem,
ab exrrinseco Faciat, lib. 3. defi-
niemus.
Pealerrim Tub linea, nimia ∞e stus
laris radius; nec vnquam FEU-
ses maturari pollene; praelerrim
vlera 45. geadum lacicudinis, si
vero Col eller in alcero Tropico.
Sol deliquium paritur ab interpo-
sicione lunae: Ilaecrancum perstrin-
vis eHee, ac Cub Zonis cempera-
ris, hine inde, debilior elser (o-
PROP. XXIZ.
rum, oppolita zona temperata
Derpecuo algeret; d Frigidam
gux illam excipie, nunquam (ol
videret; igitur ve sol melius
50, qua iam vulgaria lune; quis
enim morralium ignorat, lunam
inceriici alignando solem inter et
cerram, acque inde Tolem obscura-
ri; hoc est a lIIMArI COFPOTE ODACO
lumen Colare impediri, ne ad ter-
ram vlque diffundi, ac propagari
Pollic: Porro cum iam nora sic hu-
ius deliquii caula, nonnulla can-
cum adnoro, Facilia quidem, et
communia, necellaria tamen.
1. Deliquium Colis aliquando
ett corale, aliguando non torale;
cocale est cum torus Tolis dilcus
ObICUEaTUT; CONCTA VeTO nON
torale; porest aurem elle coca-
le rarione vnius regionis, Iecus
vero ratione alcerius v. 8. quo lu-
na maiorem haber lacicudinem
Borealem, maior Colaris disci
porrio oblcurata viderur à b0.
realibus; minor reco, ab australi-
bus, etc.
2. Nunquam Col ob(CUFAEHE
relpectu corius Cupertciei rerrx;
quia cum luna sc minor Cole.
et cerra, virbra lunae in conum
Proiicitur, quae in minorem dil
cum cerrae cadic; igieur totam
hemisphaerii Cuperticiem nOn Oc-
Iuum finem consequacur, qui cupat.
rocam elobi rerrestris superti.
3. Oblcurari semper incipie pats
OccId14

## Folio 239 — 779786009:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L. IB. L. DE PE A NE F1S.
occidua Colis, sivc declinee in au- lum vilorium amplihcae; analo-
Arum, sive in boream; quia cum
sol assequacur lunam, pars Colis
occidua, quae praeic prius coniun-
sicur porrioni orriux luna; ergo
peius oblcuracur; illa vero eadem
quae praeic, prius ex luna emeroiti
in hoc nulla cst difficultas, modo
oculus in centro cerra Cuppona-
tur; nam proprer parallaxes, iCs
haec secus Forre concingere porest.
4. Ouando luna cA in perioxo,
e lol in apogro, rmbra proiecta
maiorem Cuperfciei Terrx parrem
OccupaE; minorem vero cum Luna
est in apogxo, e Col in perisaoi
hinc heri porest ve Colis MargO,
vel limbus in ambicu aliquando
appareae, ve obseruatum est a Cla-
vio, ROmX 1567. April. 9. de haeC
ecliplis vulgo amnularis appel-
lacuE.
5. Solis deliquio nonnulli va-
ria affingune praelagia; (ed Imera
lune nuee; cum enim sinc effectus
necellarii, caluum contingentium
signa elle non postune; aliognin
alix quogne plancrarum sella-
eumque conjunetiones clent quo-
que pralagia a POLTENTA.
6. Ouoriclcumque laciendo lu-
na in coniunctione minor cA 30.
deliquium Colis elle necelle cA; ac-
cipio aucem lacieudinem lunae non
ab extremo illius limire, sed a cen-
cro ed cclipeicam; icd in his cur
haerco, cum ad AAronomiam per-
FInCANE.
DROP. ZZZ.
Sol maior circa Forizomem ati-
quando apparet: Id est in OFru, vel
in Occasu; rario peritur a radio.
siam clarissimam habes in lence
vicrea: immo alignando Colellyp.
ricus visus est, circa Horizon-
cem; cum enim rapoc ille parum
accollatur Cupra Hlorizoncem, in cu-
ius camen plano longe laceque dif-
Fundicur, longe plures radis colli-
guncur, hinc inde, quam Curtum;
hinc longior Colis diameter, qua
tunc apparet, est parallela plano
Hlorironcis: Ex iildem refractioni-
bus diverh colores procedune, qui-
bus Col aliquando cinctus else vi-
detur; rubelcic enim aliquando,
alias palleseie, vel lubAauelcie, cunc
aucem libero oculo aspici pocest;
re vel inde manifestum signum (IC,
muleam vim tralicus, oculu incCE,
e Tolem incercipi, in quo plures
radii sistuncur, ac proinde oculum
minus Feriune.
PRO D. XX Z I.
Explicatur facile, cur solem ocu-
le libero, fixoque obimu aspicere non
possimus: Duia Ccilicee eantam vim
luminis per refractionem in cer-
Callino factam, serina collectam
in se excipie, re illam Ferre non
Polc; cum vim luminis audis, pu
rum calorem incellige, ex quo ina-
ena rarefactio in recina sequienr,
repore qua cum mulcis parcibus
ieneis conster, caloris rim illico
Cencic: illa porro carefactio non
modicum caulat dolorent.
PROP. XXXII.
Explicatur apparens radus solaris
tremor, s quasi fervor, proiecti
scilicet in planum opposicum: post
traiectionem e refractionem factam
rum refractione, quae sic in rorido in rubo optico: Dixi apPATCK-
rapore, quorum incurnatio angu. cem tremorem, nec enim soloris
atou

## Folio 240 — 779786009:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
24C
PH ZSLC A Y R A CT. VIIT.
limbus ica re ipsarremir, licer enim creat, d animalia, mareriam mix
Col circa proprium cenerum vol. eis praeparat, nubes acrollie, de stil-
vaeue, ille camen morus insensIbI.
lis est, de colligitue rancum post
aliquor reperiras obleruationes, ve
dicam infra lib. 3. igicur cum lim.
Dus Tolisre iD(A nON FrEIAE, ErC-
mac ramen radius proicetus; à va-
poribus cremulis calore excitaris,
huius effectus causa seu eatio pe-
renda est; aliquid Cumile, Fervente
Pole, citra operam celelcopii oculo
libero videmus, hinc est quod non:
nullos refellas, qui hunc etrectum
turbinationi Colis cribuune; quod
quam Fallum sic, nemo inter doctos
non videt.
PROD. ZZXTTF.
Aliqui effectus explicantur quo
vulgo tribuunur soli: F105 cg0 ad
certa capita certolgne nUeTOS
reduco.
F. Sol lua praelenria diem F2-
cit, e absenria noctem; nempe in
Fole lucis diurna Foncem DCus Po-
Cuie, de A quid aliud hoc certe in
Primis Coli comperit. lucere; EF ve-
rd Eignis cA, lucec, luX pOrrO CO-
lores Facie, ve singulari lib. Fuse
ostendi; nec modo est caula lucis
directae, led criam retlera, qualem
in luna ridemus, e reliquis plane-
cis, re dicam infra, isicur quidquid
lucis e calo nobis affulget, id 10.
tum Coli debemus, hinc Deus, qui
Pacer luminum iure appellatur, in
Pole poluit cabernaculum luum;
immo Col instiriae diei voluIE.
2. Sol caletacie, immio lux d pu-
2o calore distincta non cst, nec lu-
sere porest nisi caletaciae; Colis
aurem calor, quid ee quancum in
eractu Tublunari Faciat, quid in cae-
detli, omnes sciunc; plancas ce.
LAE, veNEOS CXCIERE, EOTaM naEuTaIB
corpoream Fovec; vrit eriam ex ex-
siccac s eoquit de maturar; colligie
de Segregat; _c.
3. Denigear aurem, non quod
aliquid atramenti alpergat. led
quod educto subtilihalieu, pingui
tamen, hic ad instar Fuliginis in
cure concrelcit; adhaerer enim pro-
prer vliginem, humoris portione,
novo caloreraretacta, ee auolan-
ce; adhaerec aucem ad instae Fuli-
sinistenuistima, ab externo calo-
re exliccata; hinc licer ex aliis
corporis parribus, quas Col non
videt, halicus auolet, quia FaIeM
externo calore nOn exLICCAEUE, ex-
prella scilicee humoris portione,
curem iplam non denigeac: hinc
noster ionis similem effectum non
praectar; quia puro calore non asie,
Sed praelerrim per parriculasigneas
emillas, recocies dixi, qua pra-
dictum halicum conluune; SIc
ignis camino iniectus Fuliginem
consumie, e Aamma eam camine
parrem, quam ipta allambie, Aa-
rim deslbat, consumpra Scilicee
Fuligine; sed hac Paris Facilia
TUInE.
4. Sol lachrymas cier, ubi
oculo libero aspicitur; quia cumm
ioneam oculi substantiam, cui ca-
men mulcum hurmoris admixtum
est, valde raretaciat; vbi expli-
cantur aliquae partes, alix com-
Primuneur; ex compreltione au-
cem lequitur expresio; ad de quod
vetancam vim lucis oculus Fugiae,
pupillam Cummo nilu conerahie,
inde sequieur quoque humoris,
hoc eA lachrymarum exprestio.
5. Idem quoque sernutario-
HerI

## Folio 241 — 779786009:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. IB. I. DE PL A NE F 1S.
demprouocae; nempe ex dilata-
tione rerina, quam caretaCtIO PEX-
Aac, AbEx illa BeruoCx cirillancuI,
haec aucem cirillarionis affectio in
cerebrum eraducta, ad mocum Aer -
nucarionis dererminat; sic quidam
pulueres per nares aftlati, iremque
levior narium vellicario, vel acu-
sus odor alpiracus, e alia id gc-
nus, proprer rarionem praedictam,
Pernucarionem pronocant.
6. Sol capiri nocer, non quod
cerebrum plus aquo intammet.
auc liquetaciat, quod aliqui pau-
Id simplicius credune; sed quia Can-
guinem copiolum, qui capici inest,
caretacie; hinc renae incumeleurit;
eumor aurem muleam censionem,
ee obstructiones mearuum Facie;
hinc capiiis dolor; cur vero (ol
Marrius magis noceac; vulgoid
heri dicune, quia Col marrius de-
bilior est, ac proinde licet humo-
res commoneac, eoldem tamen non
reloluie: Ced profecto hanc humo-
rum relolurionem capere non pot-
corpulcula illa, qua vicium aéci
Cum; quis enim dicae caneam hu-
morum vim a sole onguam resol.
ni; unde porius dicendum mitri
videtur, aestiuum Colem longeno-
centiorem este, vE COn(taL exDC-
rientia; E quando camen accidae
vernum Colem capiti nocere, ideo
conciliane: X rero per dies cani.
tic, quia vere praelerrim, COrpOTa
culares cum iam fere cerra calcina-
ca Gic, re vulgo loquuneur, acrior
halicus educitur, de aura CuBcerra
curgelcune, unde cum mareriam
nea calorem Cenciens, ex ancris, (eu
masis dispoliram inveniac, illam
plus afACIE.
7. Malionicas Colis, quae per
dies caniculares passim esse dicitur,
non est ab vila qualicare, quae (0-
Specubus Tubcerrancis crumpic, cu
ius admixrione, rix dici porett
li intir, a calore distincta, Ccd ab
quancum aer ricietur, de cum in
29r0 Romano plurimae int EpCcUS.
et crypea, quid mirum, si per dies
caniculares, caelum Romanum
DCTHIMUI AC; SCd ECEFAM, NON (O-
lem accuta, cuius radius innocen-
cissimus est.
iplo aere viciato; qui FaMEN VE
S. Tlinc Frustra Coli atinguneur
quidam benigni, vel maligniin-
Auxus; quod cerre gracis ommino
dicicur; nitril enim Col prasac, 9u0d
calore non peaester; e l Forre hic
plancam, illic gemnam producie,
in praeparacam Colum mareriam
asit, calore dumcaxar ministro,
raretacie, reloluie, Ccoregat, coquit
MAEUTAC, exSICCAC; hinc rarii COF-
noceac, Colis aestum deliderac, tum
ve laxiores sint corporum pori. per
Porum Ctacus; hinc diverla FOr-
mae retuleane; Ccd cur in his
harco.
9. Ouares, quomodo incelligi
debeac dictum illud peripareticum,
sol es homo generant hominem: Rel-
pondeo ita corpora calesti calore
Foueri, re lineillo inercia (InC, X
Cerilia; nempe generacio mulcam
caloris rim delderae; hoc FameM
non Facie, quin homo eciam in no-
ete muleorum mentium, hominem
generare polsic; hinc vides cAa-
tum illud Aristorelicum, nisi paulo
mollius explicetur, Faltum eBc.
10. Ouares quid dicendum sIC
de animalibus quibusdam Colari-
bus: Leo, gallus, de alia huius
generis animalis Colaria esse dicun-
quos Tubeat, cum ad excitanda tur, quia mulcoione, mulcoque
Tom. IV.
calore

## Folio 242 — 779786009:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
2
PH XSICAE TRACT. VIII.
calore pollene; cxererum dictu ab-
Furdum est. lingulari saudere in-
Auxu, a solc derivato, quem vbi
pralentiune, excitaneur; de galli
Cantu luo lOcO AgIID 5 CUL VCTO
Aguita lizo obruru lolem aspiciat,
ratio cst; quia Colidiore hriniore.
que rerina constar, qua licet aF-
fectionem excipiar, magis tamen
nimia dilacacioni, censionique re-
listic.
1I. Ouares, verum aliquae sinE
planea solares: Respondeo illas
plancas solares dici, quae Colisno-
cum sua vercicitare imicari viden.
cur; quale est Heliorropium; sed
profecto dicinon porest, quod (ol
quadam vircure maonerica polleat,
qua scilicer huinsmodi AOres. ad du-
cat, quod cerre meo iudicio latis
ridicutum est; de quo alias, eum
de planeis; hic enim rix incelligi
Poller.
12. EX dictis colligi Facile pol:
Teme Colis commoda eE InCOIIIO.
da; Sed quia 2d Philolophum non.
verrinet de iis dgere, cum in Cim-
plici narratione contistane, ad Ilin
Aoricosrem hanc remirto. Dices
hane rractationem quae est de COF-
pore Colari brenius quam par SIE
perstrictam ese; Respondeo ine
Futrus de moribus solis acturum
lib. 3. Poruissem haud dubie hoc
loco illa omnia congerere, qua
apud divertos anthores de lole le-
guneur; led ad quid haec compila-
eio; iam Ccripra describere Facile
eAt; led id mei lane insticuri non
est; rem ex iactis principiis dedu-
co, contimenti propolirionU Con-
sequutione; quid imabo ad hoc
Enlana delcripeorum voluminum
1nOles DFF verO, ve quod res est,
sincere dicum, lectoris pariemria
aburi crederem, s aliena illi pro
meis oberuderem; iam ille (cit,
quid alii dicant; cur icerum appo.
HereM: CUE CUmpEnS AUOCTeI : CUP
promeis iactarem affirmaremque
mihii iam olim in mencem venisle?
antequam ab aliis ederentur; mea
forre nelcie, haec nuda oHerO, neO
enim pluma aliena decene: quid.
quid (E, re diverh Cunt Cenlus, ica
libere dico, quosd Centio, inlanail-
la compilationum volumina miti:
summopere displicene, in quibus
quid alii senriane habes Fuse expli.
cacum, quid auchor dubitet, pocius
quam Cenciae, breniter indica-
cumm; omnia demum DerEuEBaCA,
propria cum alienis, phylica cum
geomerricis, rno verbo multa con-
gesta, plurima dubiraca, nihil Ea-
inen fere demonstrarum..
D R OP. XL L +V
DE L. V N A.
Luna est sphaerica: Probalut
muleis aeoumeneis cerristimis: I:
iplo sentu; li enim Lunam, exqui-
lico, hioc est Eastachiano relelcopio
aspicias, distinctum globum esse
videbis; codem fere modo, quo de
aliis globis eminus spectatis iudi-
cas; led lensibus probe applicatis,
aeque instructis credendum cst,
phylice loquendo, per axiom. 4.
igicur recte dicimus, Lunam esse
Spharam: 2. Cx ipsis phalibus pro.
bamus esse sphaericam; si enim al-
cerius Agurx eltet, ex obliguo. (0-
lis aspectu, non ita falcaca esse vi-
deretur; sic enim elobus luce per-
Fundieur, Ve patet ex Oprica: 3:
cum Luna sic corpus 2b aliis sepa-
racum, eorum quoddum est, ergo
globus coralis, illud enim munus

## Folio 243 — 779786009:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
COM
Deur
qui.
de
idi.
is,
estu
le
D.
L. IB. I. DE PEANEFLS.
in rerum nacura globis cocalibus
cancummodo compecit; 4. cum Lu.
na sic corum quoddam, ad (Ingu-
larem tinem insticurum de Pcortim
ab aliis polirum, secum Tuum cen-
trum haber, ac versus illud, partes
omnes, ex quibus contac, linsu-
lari nITU CONNITUNEHE; ex quo, A.
sura sphaerica necellario relulcae,
ve iam supra octentum est, cum de
sole e cerra: igirur ex his mani-
fectum est. Lunam esse (phaericam;
adde alias rariones, quas acrigi
Prop. 2. quae non minus pro Luna
faciune, quam pro Cole; immo illa
ratio sinsularicer Lunae comperit,
quod cum sic in rempora, ve di-
verh aspectus cognolei possine, di-
verlas phales esse oporcuit; Ced ad
hunctinem Ephaericam eAe OpOF-
cuie, re paret ex Oprica:hinc eciam
constar esse globum coralem, ac
conlequenter alio non grauitare;
immo secundum corum, non esse
scanem, sed cancuum lecundum par-
tes, quarum singula versus Luna
cencrum grauirane; de A anellan.
tur, in Lunam cedeune, eo prortus
modo, quo lapis Curtum iactus, in
cerram redic; hoc enim commune
est omnibus globis cocalibus, e
COE (UNE MOTuUM STaUIUI CCHTTa,
quoc rocales globi; haec cancum
pecstringo, quae iam alibi fussus
discusi. Obseruabis aurem Lunam
videri aliquando ellypcicam circa
Hocizoncem propcer racionem al.
lacam supra, cum de Colc proP. 30.
e 3
PROD. Z X X V,
Luna non est corpus simplcX. PEO-
bacur primo, iildem omnino rario-
actruitur, cum nullum sIC aEgU-
mencum policinum, quo id cuinci
quenc, quod ek contra axiom. 1.
Peobacur secundo, quia cum Luna
Sic corpus opacum, cerre ex homo-
geneis non constac, alioquin ver-
spicuum estet, ve constar ex iis,
quae diximus lib. 5. tract. 1. de stacib.
corp. igirur ex hecerogeneis con-
Rarum cst; igicur mixcum est; igi-
tur corpus simplex non cM; sed
hoc ex dicendis melius adhue Con-
Aabic; hinc eriam Ac non esse pu-
cum clementum, Ccilicer ex noltris;
non ignis, alioguin magnam lu-
cem, propriam Ccilicer praeterret;
non aer, vel aqua, alioguin eser
perfecte diaphana; d l aer, 2d
mocum ineprissima; non denique
cerra, quia criam diaphana eslec;
2ddo quod sirerra pura esfer, nul-
lum humorem cerrestri globo aF.
Funderet, de quo infra.
PROP. ZZ ZVI.
Luna est corpus mixtum ex ele-
mencis: Ouia cum simplex non (IE,
Ced mixeum, per prop. 35. ex aliis
mixcum esse non porest, quam ex
elemencis; nec enim dacur peo-
sreltus in infnicum; igitur ex no-
stris, cum alia non snc; nec alia
esle dici possic, nili plulquam er2-
tis; peaeterea licer alia esle postent,
cerre illa astrui non portune, nil
ab co, qui argumenco policivo illa
cnincat, quodnemo fecir hactenus,
nec in posterum heri PoTerit: pEX-
cerea cum Col ex nostris clementis
constec, ve supra ottendi, mulco
magis de Luna, qua longeienobi-
lior est. illud idem dici debet; de
vero constare ex nostris elemenris
nibus, quibus iam supra de Cole calectia corpora Canctorum Pa-
probacum est; Frustra enim hoc rrum doctrina eAt, ve supra dixi,
Guam
2.4

## Folio 244 — 779786009:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P’H PSICE PEACF. VIII.
quam sequi non pudec; pralertim
cum noltris principiis miriACS COn-
Tenriat.
PROP. ZXZVII.
Luna est corpus opacum; Proba-
rur primo, experiencia; vbi enim
Luna in Polari deliguio Colem in-
FeE BE FOFFAIEI INEeFDOMIEME, Eadio-
rum Colarium crajectionem impe-
dic; igitur opaca est; quia (i dia-
phana esser, liberam craiectionem
Permitteret: Probarur locundos
quia cum. Luna corpus mixcum sIE
ex nosris elomentis, ex heceroge-
neis constat; unde pecitur opacitass
denique cum Luna ad cum porili.
num finem instituca (IE, ve lumen
a Pole acceptUm ad nOS FeMIETEFCE,
cerre ve hunc tinem obrineret, opa
ca esse debuit.
PROP. X X X VLIY
Luna illuminatur a. sole.. Neno
CA, qui vel in dubium renocet; hoc
enim ex iptis phalibus cuincicar;
nam pro diverto ad solem aspectus
diverlam faciem peaefert, quod re-
vera non heret, nis a Cole limum
lumen haberet; praecerca quando
cerra Colem incer ex Lunam inTer-
dicitur, Luna suo lumine prinatur;
ve pacer in celiph. Lunari; icitur a
Tolesuum lumen habet; alioguin
Pradicta rerrae incerpolirio nihit
DTorlus Faceret.
PR. O P. Z Z X. IZ.
Lana nibil prorsus propria lucis
habet; Patec experientia; nec enim
alla lucula, quam porrio, quxe ad
Tolem non spectat, praeferre vide.
EuF, ipH L una imnata, ac propria
Cemper eadem esset per axiom. 5.
cum camen cadem non (IC, ante _
Post Nouilunium: deinde omne lu-
men a luce est, _ haec ab igne;
Luna vero ionis non et, VE paTCE:
praecerea quisquis hoc a(TCriE; pEO-
bec argumeneo politiuo, quod cer-
ce nullum est: denique Frustra lu-
men directum ponicur, S retexum
Cutticie, ad illum finem, quem (ibi
author natura proxoluie, quando
Lunam creauiei
PR d. P. Z L.
est lumen a torra restenum, sire
percussum ad Lunam: Ouidam e
recencioribus hanc vericatem, iam
dudum sepultam, ab aneiquis co-
Enicam, teste Plucarcho, in lucem
reduxerunes ve aucem hacptopo
lcio melius incelligatur, lupponen-
dum est F. idem lumen a duobus
Speculis Exepius repereuti posse; ita
ve. ab A, ad B, icerumque à B, d
A rellectatcur; Cupponendum est 2.
lumen illud, quo terra ab ipla L. u-
na IIIUsFREHE, esse lumen a Juna
reflexum, re iam dixi, quod qui
dem minus est directo lumine lo-
lis, ve paret, discrimen tamen Pen
Cibile facie, inter parres hoc secun
do, Teu rettexo lumine cactas, e
alias, in quas lunares radii non ca:
dunc; his praemissis, probatur pex:
missa propolirionon minus lumen
Tolare a rerra, ad Lunam, quam à
Fona, ad cerram refectitur: sed
reclexum a Luna ad cerram lumen
Tensibile Facie; ergo restexum d
cerra ad Lunam lumen Centibile.
Faciee: minor constat Cx 2. suppo-
sit. IRIOF CeFFA CA, quIR FEFFA HOM
minus eAt opaca, quam Luna; eroo
t vt dicam paulo post; alioguim nom minus retectit; pralerrim
v2tisimi.
Eucula illa, quam luna prafert.

## Folio 245 — 779786009:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
piosa
DBNEt
ILun
od qui.
inelo.
opsen.
(eetm.
5, d
OM Cd.
oI2.
L. 1B. I. DE PEAHBFFS.
valtillimi illi AFrica tractuS; nem.
De cerra arenola mulcam lumi-
nis vim refectie; addc quod lu-
inen secundum, quo intra COn-
clauia Fruimur, est valde Censi-
bile; Ced cur in re clarissima Hx-
reo, praelertim cum de re constee
quod lic, et ad certa principia
reducati
PROP. ZL 1.
Euenla illa aliquando muta-
eur; nempe pro diverso terrae tra-
eu, plus vel minus luminis reste-
ctuur: v. 8. Superficies maris mi-
nus luminis reflectie, quam Cuper-
Reies cerrae; hinc Aeri pocest, ve
illa lucula ance nouilunium maior
esse videarur, quam Post, v. 8.
rbinobis oritue LUna, 5. aUC6.
diebus ance coniunctionem, illa
lucula maior est, quam rbi occi-
dic, eiuldem scilicet ataris; quia
maior cerra portio eam L UnX POr-
tionem respicie, quae ad Colem
non spectar, in orru, quam in Oc-
calu: ubi vero Luna OricME, CO:
idem dicbus post coniunetionem,
cius facies orriua spectar ad (0-
lem, ac proinde illa lucula eunc
minor est; ubi cerra cractus, qui
ad Lunam spectar, nive RernituE,
maior est rellexio; icemque vbi
cerra vi ectus calcinatur: pro di.
verlo eriam Luna licu, icemque
oculi; hinc aliquando ance nouilu-
nium, aliguando post, illa lucula
maior apparet, aliquando ad Or-
cum, aliquando ad occalum, ali.
ad hunc effectum perrinene, cecté
explicabis: Quares, cur cum Lu-
no est in quadraturis. vel quadeacu-
tas inter de plenilunium, lucula
illa rix appareat; Relpondeo quia
cune maioris porcionis (plendoe
luculam illam excinsuie, adde
quod in eo licu cunc cA, in quo,
Fadii a TOTFA FCPeECUMA, SuB Obli-
quissimo angulo incidune in cam
Lunx porrionem, qua ad Colem
non spectar; unde lane illorum ris
imminuicar.
PROP. ZLII.
Sectio luminis s ombra denticu-
laca esse videtur es gnasi lacera:
Denciculatam voco. quae secundum
lineam rectam ire non videtur,
etiam ( Luna Falcaca non (C, V. 8.
in quadracuris: probatur experien-
cia, quancumnis oculo libero Luna
in praedictis quadraris aspiciatur;
mulco plus, si exquilicum celelco.
quando de meridie, nunc hyeme,
pium adhibeacur: de vero de re
quod se, dubium esse non porest,
quaenam vero sc huius phaenomeiri
cauta, dicam paulo post, nec enim
hoc loco altero denticulacum ex
sinuolam esse, sed videri; pro quo
non cerce incellectu. led oculo
dumcaxac opus est; Ced qualo, ce, mi
lector, cuis, non meis oculis crede;
nec enim tanci es oculos in dileum
Lunarem, dum Luna es in qua-
dracuris, coniicere, quid (i cciam hoc
seculer aliguis, vel luis oculis non
credac, ve obstinatum errorem Fo-
veac; per me Hac, graculor obstina-
ea eecicari; vrum cancum 2dd0.
hominis ingenui non else aliorum
nunc aestare: cempore diluvii nulla experimenta percinaciter negares
Prortus Fuic: quid plura. huins ef. quae vel nunguam ipse probaric
fectus cerrum principium habes; rel in posterum probare reculet.
honc riere, de cuncta prorlus, qua

## Folio 246 — 779786009:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PFt ZSFC A Y R A CF. VIII.
P ROP. XLEFI.
Znna superficiem asperam es ina
gnalem habet: HlOc est, mulcis
Talebris e Ccopulis alperacam; ica
ve aliquae parces exrene, vel intu-
melcant, alia vero quali Cubsidane,
e deprimantur; analoziam claris-
limam habes in globo cerrestri, tOF
moncibus e vallibus a(peraco: POE-
e0 haec luperticiei inx qualicas pro-
bacue muleis experimeneis; I. eA
lectionis luminis se vmbra, de qua
supra proP. 42. e haec Cuperticiei
inae qualitas est vera caula lectionis
denriculata; Ei enim aequalis et
plane convexs esset superticies,
illa sectio videretur modo ad instar
lincae rectae in quadraturis, iodo
ad instar perfecti arcus, cum luna
Falcata est; hinc quod denriculaca
sic, iplo vilu probatur: cur vero
denriculaca (F, alia rario esse non
Porest praecer iplam lunaris dilei
alperiratem; isirur probatur à po.
Ceriori, quod alpera sir Cuperti.
cies, quia sectio denriculata est;
e a priori, denciculaca, seu la-
cera se distracta, quia CuperA.
cies ina qualis cst, e alperaca; nec
cA, quod aliquis dicae, viriolum
circulum esse; nempe senlu ipso
percipio, laceram illam ex antra-
ctuolam luminis ee vimbra lectio-
nem; ex qua deinde alperitarem
convexicaris concludo: 2. Cxperi
mencum ett, quod à cubo optico
peritur, cuius operam E adhibeas,
modo accurare Fabricatum (IE, al.
pericatem illam, mulcolque pEa-
TupIOS montes ac cumMlOs allur-
gences ridebis, vallelque protun.
das. z. Intra mediam vrrbuam, trans
luminis Cectionem, illustrissim a Pla-
haud dubié supremi est alicuius
moncis verrex, in quem Tolares ra-
dii cadune, cum camen in cractum
medium interiect.m non cadane,
quod scilicer humilior sic; lic enim
Col primo loco. locis humilioribus
occidic, vlcimo veco supremis mon.
cium apicibus; ieagne ex his eri-
bus experimentis, habemus, Lunae
superticiem lauem ac aequalem
non elte, led mulris Calebris ee (co-
pulis alperatam; haec ee alia mul.
ta videre poreris in eypo disci lu-
naris, in arc exculo, qui reuera
ulciplex est, Scilicer Belgicus.
Cedanicus, Romanus, Neapolica-
nus, Bononienlis; eaereris eamen
muleis parribus praestae ROmanuS,
Ccilicer Fustachianus: non delune
xamen aliqui, iique riri grauistimi,
qui cum superticiem illam aequa-
dem esse reline, haec phaenomene
in diverlam opaci d diaphani, vel
rari e densi racionem reducune;
sed ii profecto luculenter halluci-
mancur, primo, quia diverla racio
densi ec rari nihil penirus Facie,
nam idem corpus, l laeve ct, Per-
Spicuum es, si Icabrum, opacum;
Eccundo admirrune quidem illas ca-
vieares, volunt eamen cas occupa.
si ab aliqua maceria valde perspi-
cua, caque Colida et dura, qualis
eset perfecta crystallus; Analo
giam habemus in quibuldam glo-
bis vitreis, hoc fere modo conAa-
tis, ad puerosrecreandos; led pro
diuerlo radii appullu, diverla hie-
rec retractio in illa mareria crystal-
lina, sic cam vocemus, itemque
Aeret in emextione reRexi radii, ex
quo maxima phaenomeni mutario
SEgHeTETIE, quod LaMeN LePUIgNAE
experientix: igirur auchor elsem
Ba, e ralde corulcans apparet, qua iisauchoribus, ne cum ablurdas
nelcir

## Folio 247 — 779786009:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L. IB.. l. DE PB A H E L100
nelcio quas opiniones rueri reline, licer accurati celelcopii opera, in2-
in maiores ips le absurditares con-
iiciane; hoc enim ve plurimum ac.
cidio. ve cum Fallum Cublistere non
Pollic, ruinolo Fulcro semper inni-
tacuE; sed mirari Caris non postum
quorumdam hominum indolem,
qui cum nihil noui onguan inne-
niane, nelcio, an nimia ingenii fe-
licicare, nihil penitus ferre posine,
quod ab aliis Feliciter excogicacum
lic: exemplis parco, ad Fugiendam
invidiam; Led amabo, licet COEDUS
Lunare Scabrum sIc BE a(perUIM,
quid inde ab surdi, quid incommo-
dis quid porrenti; quid inde capiee
decrimenei genus humanUm, LeS
publica, Eccleliastica, liceraria. Ped
his repugnae Aristoreles; cAo, an
forre regula Adei est: _ vero E ne-
ges, Lunam elle Ccabram, licer
opera relelcopii Icabram esse vi-
deas, negabo c00 pariter rupem
aliquam inaccessibilem Ccabram es-
se quamuis (cabra elle videatur, et
nullO VIIGHAI AEGAIMeHIO, CaPem
illam Ccabeam este probabis, quo
ego paricer Lunam Ccabram esse
non probem: accedic, quod inbigni
relelcopio oculus instructus aqué
clare, dc perspicue huiulmodi ca-
uicares de alpericares in Cuperhicie
Lunari videt, ac modo characteres
ilti a me videneur; immo ee vin-
beas modo in hanc, modo in illam
parrem proiectas, pro diuerlo Colis
duc Lunae ad(pectu; PureOs IteM,
etiam ex diverta proiectione lucis
perspicuos, aliaqua huiulmodi.
PROP. ZLIV.
Summi monrium verrices maeis
sis Splendene; Probatur 2. quia
cauicaces minus luminis reAectunE.
ve iam alibi ostentum est; hinc ni-
sro colore depingi a Pictoribus
Folene; Ced valles lune quali adin-
Cac cavicarum maiorum; igicur
Splendent: l’Eobacur L. CxpCriCHCIa;
nam illi cractus, qui videntur ex-
quod magis (plendet in Luna, Cx.
CaC. ve Cummi moncium vercIces;
hinc eciam in globo noltrocerra-
queo nudae rapes, vel nive cectae.
mulcam vim luminis ecRectunt.
PROP. XLV.
TTinc mulea phaenomena Lunaria
ad suas causas Physicas reducuneur;
ex iis scilicet, quae per tubum opti-
cum explorata es derecta (Unc.
T. Apparer aliquando insignis
ac (plendens noca in Luna Falcacas
in media scilicet rmbra, crans se-
ctionem; hoc est in ca L unX POL-
tione, quae ad Colem non spectat;
racio est, quia Colares radii Cupre-
mi alicuius montis apicem adhiue
Feriune, intacto Ccilicet incerme-
dio tractu, qui humilioc est; an2-
logiam claristimam habes in noctris
montibus: hinc Facile illius mon-
tis alcicudinem Geometra metirii
porest, data Ccilicer Lunae diame-
cro, quia rbi breuissimam distan-
tiam illius nOTa extanTiS inEra vin
bram, ab ipla linea sectionis acce-
Peric, habet cangenrem, et conse-
quenrer secanrem, quae illi relpon-
dec potiro Ccilicet Cemidiameero
Luna, prococo sinu, cricque dif.
Ferencia sinus corius e Cccancis, al-
cicudo moncis.
2. Apparene in disco LunarI
quidam quasi Fonces luminis, ex
quibus mulci quali splendences ei-
eare in Lunari disco, adhibirs (ci. vi quoquorersum excurrun; Cune
QVTCMI.

## Folio 248 — 779786009:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
2 48
PE YSICF TR ACT. VIII.
nurem mulrorum monrium dorta, hilque deprimi videmus, quaneum
quali ab rno cenero, vel sublimio uis nobile quodpiam relelcopium
seapice, molliore delcentu, seu adhibeamus: Probacur 2. ex ipla
eliuo excurrentia; in quo, meo in. Sectione luminis de rmbra, qua
dicio, nulla est difAcultaS; POTLO
praedicti luminis fontes lub aspe-
ctum cancummodo cadune, cum
exquitiri relolcopii opera adhi-
becuF.
3. Apparene in eodem dilcos
corona quaedam lucenres; CunE
aucem corona montium; rumuli
Frequentes, hi lunt colliculi; qua-
dam arex, quae vel magis Eplen-
dene, vel oblcuriores esse videntur,
pro maiore, vel minore lublimita-
re; quaedam quali rrbes, de lunc
Frequentium cumulorum, minorum
Scilicer, congeries.
PROP. ZL VI
nnares macula humiliores sunt:
Probatur primo, ex iis, quae olten-
di supra, praelerrim prop. 44. 45.
cum enim lublimiores parres ma-
eis Eplendeane, humiliores minus
Splendere necesse est; sed FractuS
illos, qui minis (plendenE, e qu2-
si fusco e continuo colore rin-
suntur, maculas vocamus: Pro-
DatUE 2. experientia, ve eni adhi-
bica celelcopii opera, extantes il-
los tractus magis splendere, vel
maeis splendences extare rideimus,
rbi maculam lecac, rectam omni-
ica eriam oblcuratos, vel obtulca-
tosillos tractus, hoc es maculas,
depressiores ac humiliores eAe per-
spicimus; quid vero sint iltae ma-
culae, paulo post dicemus.
DROP. ZLVI
no lincam peaetere; igieur ex hoc
eninco, macula Tuperhciem sca-
bram non esle. led laevem de
Tanares maculae maiores saltem
lanicatum superficiem habent: Pro-
aequalem.
PROF. LL 1LI2.
Praecer machlas jan cia suclesus
ac profundae specus: Valles aurem
magis oblcurantur, quo lonsius
a moncis vertice dilcedunt, e quale
delcendune; quare in oblcurism-
mam excremicarem delinune, hoc
est in specum: Cune eriam quidam
hiacus, leu purei, qui aEFIIN PFR-
Ferune colorem; quid enim vecae.
monces in coronam ductosmediam
roraginem ambire: pro diverlo
eriam alpectu ad solem, magis vet
minus illuminantur; prove radii
obliquius vel minus oblique in-
cidune.
PROF. L LLX.
Praeter Maculas  dutes fant
riencia; quamquam non difficeors
Paulo accurariore Audio e diti-
gentia opus etse, nec non exquisi
riltimo relelcopio, ve obleruentur;
Probatur secundo, quia rbi Tune
monces, e Colis aspectus, ibi quo
que vicastca; WoItuE
cum in Lunari dilco monres alTuE-
ganc, quid mirum, rbi Col artul-
ger, G nigricantes rmbrasproii-
ciant: porro specus ex maculae
hacur r. experientia, nihil enim nunquam mutantur, secus valles de
eneoro macula rractu extare, nin rmbra, quod cerce obleruaeu di-
Bnumd
etiam ombrae: PEOBALUE I. exPCO

## Folio 249 — 779786009:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
LIB. I. DE PE A NE F1S.
enum ett, cum vel ex hoc, vin vix animalium ec medulla pro di-
bras, non maculas esse concluda-
musi se exrmbris monces, nono.
Ecilicer a polteriori aegumento,
iremque ex vallibus.
PR OP. L.
Si Lunaris discus perfecte laeniga-
tus esset, longé obscurior videretur:
Hoc cs eodem Fere colore rinctus.
quem iplae macula praeterune; hoc
iam mulci memorixe prodiderune.
pexlerrim Calileus, qui centuie,
Lunam inuilibilem Fore, si perte.
cte laevigata ester, quia Ccilicet à
puncto cantum, lumen ad nos ce.
Recterer: Analogiam habesin (pc.
culo convexo, immo ee in plano:
dicotamen, Fore, re acrum macu.
lacum colorem praterret, ac PFO.
verlo Luna aspectu, plus habene
Tucci de molis; in cancris, octreis,
inde videretur, cum _c ip(a aCu-
la videaneur, licer aquales (nE e
lauisatx, Per PFOP. 37. quamquam,
ouis, ita perspicuum eAt, ve dubium
reverum Fareae, re Cunc diuerlae
colorum Species, immo _ CorpO-
este non poltur; in lignis, immo de
in omni plancarum genere, res icta
exrra omnem concrouerlium cAt;
in iplis aquis, cremencum de de-
crementum manifectum esse con.
Aac, vel ipso marino aectu Adeli
rum duriorum, non eA dubium,
celte: igicur Luna humectac. cum
enim hec corpora, pro diverlo, ve
dixi, Lunae aspectu, magis vel mi-
nuis humida cuadane, alteri cerre
caulae pexdictus effectus eribui in-
re non porest; voco enim caulam
quin corpus rertum diverlum co-
lorem peaeferac; v. 9. E Luna cser
corallina, rubra omnino videretur,
quamuis cerlam superticiem habe.
phylice loquendo, illam, ex cuius
ret; Acamen ex viero eAet, nostrO
applicarione, Temper sequirur este-
ctus; quomodo vero Luna hume.
aec, paulo post dicam.
Ecilicer smili, vel cora aguea, haud
dubie corus illius discus eum colo-
rEI DEXFCEFCE, quem modo macu-
Fieri non potest et corpora hume-
mole, nisi humore affuso; NLM COE-
Aculcas, pr rerquam quod non
agicur de re quod sic, sed quidto-
PROP. LI.
PROP. LI
ctentur, aucto scilicet pondere es
la praeterune; Ced in his nolla dif-
rec, E elfet.
pus srauius reddicur absolure lo-
quendo,; per accectionem novarum
Parcium; nec heri porest nacurali-
ter, re augeacur pondus, nill augca-
cur moles, nec ve augeatur moles,
per accectionem nouarum parrium,
nili augeatur pondus, per axiom. 3.
Frustra enim nonnulli cCCUTrUNE
ad nelcio quam earefactionem, quae
nulla est in hoc catu. Calcem Cen(-
bilis, cum enim Luna Censibilicer
non caletaciae, etiam Censibilicer
non cacefacie; praeceres hoc com-
meneum, Frinolum cerre, s quod
aliud, iam reieci eract. 2. curr de
Luna multa corpora sublunaria maris aestu: deinde corpus, quod
humectar. Hoc adeo cerrum es, re rarelcie, granius nullo modo red-
nepari nullacenus possit; nempe dicue; immo lcuius, respectiue
coclunc Fere huinsce rei restes, quor Scilicer, nam absolure loquendo.
Cunc corpora in cerrestri slobo, cer eadem corporis entiras camdem
Tom. IV.

## Folio 250 — 779786009:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHZSICA Y RACT. V III.
rim rerinee gravirarionis, Scilicer
intrimlecx, ve fuse ostendi sineu-
lari lib. de grani es le n: igicur hic
effectus rarefactioni eribui on pon
cest, e muleo minus condentatio-
ni; alioqui calori, vel frigori eri-
buendus esset, quod dici nequits
IGITHE COrPOIS, quae MueCtANEUI,
pondere e mote auctis, afFuli hu-
moris acceltione humectari necel-
se est; in hoc erium nulla est dif-
ficuleas.
PROP. LTTI.
Ile Tumor ab ipsa Luna derina-
tur: Dlec enim aliunde deriuari
porest, alioquin ad praedictum hu-
mectationis efectum, nihil peri-
riis Luna conterree; Cupponamus
enim aeri praetarum humorem in-
etle, quid Facie L Una, VE Per Po-
Los subeac, ac sele in intima ol
AIm DenCeralIa IN(INHCE; LII FOFEE
DOrOS LaxAE; ae sol lonse melius
coldem laxarer; calor enim laxac;
idem dico de nostro ignc: PCRLC-
rea Caenienre bruma, dum cuncta
rigelCunE3. Quomodo LaXAnEUE PO-
ri: recurres forre ad nelcio quam
qualicarem occultam, led apagc
iltas nugas; celta quaeto candi-
dum linceruinque PhiloCoptrie
vulcum huiulmodi laruis, hoc est
isnoranria hgmeneis dehonestare;
eaulam facilem habes praedicti et.
Fectus, ex simplicibus ee vniverta
libus principiis ductam, sed ocu-
10s a luce auerris, e renebris te
eocum immorois, qualicatem Oc-
cultam accertis, quam ignOraS S
quod nelcis, loqueris; quod non
est, tngis, rique adeo cenebearum.
amans; ve vel iplam vecicarem,
quia splendida cst; crubescas: Sa
quis e superiore domus paste, tri-
Sidam in CapuE cuum eFundaE, AM
Force inde aquam derivacam elle
negabis; dum ad ignem accedis,
an Forre alium caloris, quem tu
ipse semis, Fontem, vel originem
esle alteris; ieaque cum Luna hu-
ecter, per prop. 5F. _ cum omnis
humectario a fuk humoris accesIO-
ne cancummodo HaE, per PTOP. 5L.
igitur humorem. d Luna deriuari
necesle est, qui cerre aliunde esse
non potest. Dices hoc capeu ditti.
cile esse; immo alirer rem hane
capere non poltum, nec eriam eu
ipse capies, nodo tamen rem hane
capere velis: led inquies quomodo
Reri porest, ve tanca ris humoris
e lunari Sphaera cduCaEUE, neC Ta-
iven Luna extrauriacur; quomodo
2d nos vique peruenire porest; per
tor scilicet leucarum millia; qua
vi, quo mocu, guomodo veroe
terra deinde recedie, quis haec et
adia sumilia intelligaE: EXpectA P2-
rumper, Faciam enim, vi recte in-
celligas, nec a communitus, FC-
ceprilque principiis recedamr, ve
toram remi iltam explanem; Scd
ve distinctius hoc Eat, huc v(gue
Produccar propontionum Ceriemm
non incerrumpam, sed eodem te
noreprolequata
EROP. L. IV.
An vos tonmoris Linit ioo
inest: Cum enim inde humor deri-
uetur, inde cerre deriuari nOn po-
cest, nis ibidem inHic, vr vel ex ip(S
cerminis constat; hic aucem dictumr
commune valet: Nemo dat, quod
non habet Dec vllum abolurdum est,
S dicarur, in Lunari globo mul-
eam aquarum vim collectam elle;
cum enim L una ex nostris clemen-
ris conster, quid mirum, si mulcumm
humoresm

## Folio 251 — 779786009:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE PE AHE F1S.
humorem ipsi cribuamus; De aurem re iam dixi de auro Colariian Forre
in Cole mulcus ignis, ica in Luna
muleus humor; illinc calidum
agens; hinc humidum pariens;ignis
enim maxime actiuus est; humor
reco mexime passiuns, cciam ex
principiis Aristocelicis; hinc (ol
mas esle dicieue, de Luna Faemina,
seu Faemineum Cydus; nempe in
huiulmodi poecieis Fabulis, analo-
sia non deest; hinc licee Luna (IC
longe minor Toue, de Marre, de
plerisque sellis, Cccundum camen;
post Tolem, locum occupat, de pri-
mas cener incer ignes L. una mino-
res; est enim alcerum luminare
magnum, Ccilicer minus, quod Deus
poluic in caelo; racio est, quia ve
sol agens est, ita primum locum
tenet, cum nobilius sic agcrc, quam
pari; quia vero in aliud agic, sinc
quo non agerer, in Lunam pocil-
sinum agic, hoc est in humidum
Lunace, in graciam Scilicetterre.
Aris globi; hinc Ac Lunam eAe
quali lociam ee contorrem Colis;
hinc alcerum luminare; licee enim
Col eriam agac in alios planecas, ni
hil camen in iis Calcem quod per-
cipiamus, actione Cua praCtaC, PEa
cer reftexionem luminis, quod sci-
licet in rlum, vel commodum cor-
porum sublunarium cedac: hinc
Forre lunc aquae illa, quae Tupra
calos unc; sic enim Deus inicio
rerum aquas diuisic ab aquis, qua-
rum pars cerrastri, pars vero Lu-
sec ad liceram, ve Lunares aqua,
Angclorum OpeFA, In FCTEAM ETA-
ductae sinc; sed nihil assero, ee
hxc cancummodo ex hypochesi 2
me dicta esse velim; quod aurem
supra dixi, calore Colis, ex aliis
nari globo cessic; s hoc esler, non
video aliam huius TexEUS inTerPEO.
cexcus ille Ccripeura: Cararacta
caeli aperrae sunt; ita explicari pol-
carionem, quae ad lireram propius
Planecis nihil educi, ita temperan-
dum est, ve relim cancum nihil edu-
accedac: Ced caderene inquies aqua
illae; alcerum diluuium ne cime,
ei, quod nocris sensibus de vsibus
Cubiiciacue; E enim ex nostris ele.
mencis constent, heri non porest,
re aliquid non cduCACUE.
PROP. L. V
Trumor ex Lunari elobo educo-
tur solarium radiorum vi: Sol enim
asic in humidum Lunare, cum hoc
Sc apcum paciens. Ccu lubiectum
ille vero caula necellaria; rbi au-
cem Col in humidum agic, illud ca-
letacie, rarefacie, reloluie, educie;
cum hi effectus necectario ex PFX
Luna enim globus cocalis est, qui
dicta causa consequaneur: Analo-
siam habes in aquis cerrestris glo-
bis qua calore Colari rarehune, ac-
que exhalaneur, quod pocioriiure,
de humore Lunari dicendum elt.
qui cum parior sic ee ab alioeum
elementorum commixtione libe-
rior, longe Facilius extralacur, ac-
que in auras abic; recinene enim
hiumorem Cublunacem, cum ignis
Elaminum lencor, eum admIXCa
cerra granicas; cum eamen Luna-
eis humor purior ac detxcatior.
liberque abhis impedimencis, vbi
primum calorem sencic, Cacim auo-
lec: auolac aucem, quia levior AC.
de lenior AC, quia FaresciE, non,
quod a propria levicace Curlum fe-
cenrrum proprium habet, versus racur, non dacur enim levicas ab-
quod aqua illae Lunares gravicane, Coluca, sed quia ab aëre Lunam
ambienre,

## Folio 252 — 779786009:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PE ZSLCE TL AC F. VIII.
ambiente, vel atherea aura, quid- ceneri Lunx; in hoc nulla est pe-
quid eandem sc, Curlum excrudi.
cur; rbi enim medium geruius cst,
corpus leuius Cursum exrrudic: et
vero eodem modo, medium iltud
lEc aer exempli graria) in quo
LUna mouetur, versus Lunae cen-
ceum nirieur, quo hic noster, qui
cerram ambit, VerSUIS FeTTX Cen-
rrum; e rhi quodlibet corpus
lenius Tubek, ve halitus, Peu va-
por, eodem modo Turlum exreudie,
remonerque à Luna, quo a terra
cenrro, quod quomodotae, iam
Expe dictum a mefuie, nequehie
rePETO.
PROP. LVI
Pro diuerso solis aspectu, plus vel
minus humoris, ex Lunari globo, à
radiis solaribus non educitur: Sal-
tem sciri non pocest; quiz licet
mododirecte, modo oblique eam-
dem Lunx Faciem Colares radii fe-
riane, v. g. illam, quam Luna Cem-
per ad nos obuerrie, quia ramen
aliquam faciem directe aspicie, d
quia rix sciri potest, verum plus
tiumoris in vns facie lic, quam in
altera; cerre sciri eriam a nobis
non porest, verum plus humoris
ab vra; quam ab alia Col rnquam
eduear; isicur pro diverto Colis
aspectu plus, vel minus humoris
ex Lunari globo non educicur; (al-
rem hoc dici non potett.
PROP. LVTI
apor, qui ex Lunari elodo edu-
oirir, ubi anolat, morn mixto mo-
octur: Ptempe carione primi impe-
TuS, MOvCTuT Per tangenteM OF-
Dicam Lonxe; de rarione secundi,
nicis difticultas, iuxca doctrinam
mocuum; porro ille imperus, quem
prius habebat, senlim destruieur,
nec enim partis est, in orbem mo-
veri ab incrinseco, sed corius, Peu
Slobi eocalis; de cum in omni mo-
tu mixro, vbi Ccilicer inest mobili
duplex impecus, aliquid alcerius,
concinue destruatur; cerre ille im-
Perus, quo scilicer cum luo globon
illa parricula in grrum monebarur.
senlim destruitur; qualis aurem
Ec illa linea mocus, dictu difficile
non est; Led de hoc infra, cum de
hypochesi rerrae mobilis, quam
Scilicee refellemus, est enim peo
veroque eadem racio.
PROP. LVIII.
pendiculariter in orbitam eunae ca-
dentem sursum extrndieur; longius à
Globo Lunari recedit, quam qui ex-
eruditur per tangentem eamdem or-
biram; hoc iam ostentum est in
tract. 2. lib. 3. prop. 81. 83. 84.
quare hic nON repecO; hOC FaLEIIM
dico; E ex polo faciei occidu e,
exrrudatur, Aarim Lunaris globus
raporem allequirur; A verO ex PO.
lotaciei orriux, ravor versus L. u-
narem globum a priore impeture
troagitur, ac proinde minus d Lu-
na recedie; quod maximé de nte
cum doctrina moruum contencits
neque hoc loco fusius perrracto
quod iam alibi ex protesto dilcu-
Tum eAt, ne, quod pexelerrim fugio
eadem repetere cogar, haec tamen,
idque potistimum obleruanda Tune,
cum ex iis diversi effectus ad lua
principia Facile reduCanEuE, quae
mouccur surlum, hoc est relpectu hactenus ipnora fuerunt, ignora
inquam
252
Ille vapor, gut per lineam per-

## Folio 253 — 779786009:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L. 1B. L. DE PBAHLL15.
inquam iis, vel quibulcum egi, vel
quorum libros in lucem editos le.
seic porui.
PROP. LIX
Fieri potest, et aliqua humoris
educti poriio, obi deinde concresoit.
terrestri, quam Cunari globo pro-
pior sit: Cum enim a Luna candiu
recedat, quandiu est rarior aëre,
seu communi medio, in quo L una
luos orbesasic; ee cum Luna ipla
orbem Cuum celeritor deCurrens.
ctiam ab eo loco in quo erae, lon-
eius recedae, quid mirum, (L Fan-
dem praedicta humoris portio, cer-
rectri, quam Lunari slobo candem
propior (Ic; neque in hoc, vel mi-
himam rmbram difficulcacis elic
video.
PROP. LZ.
ri aliqua humoris educti porcio,
terrestri, quam Lunari elobo proxior
est. O randem concrescit, non am-
plius versus Lunam, sed versus ter-
ram a propria granitace fertur: HlOc
enim est oranicacis munus, parcem
aliquam versus globi cocilis cen-
trum promouere; acqui non minus
cerra tocalis globus est, quam Lu-
na; e cum veecque olobus ex iil-
dem conster clementis, perinde est
elemeneorum parriculis. sive vnis
sine alceri inlinc; igicur nihil est,
per quod decerminari possine, nisi
maior, vel minor ricinicas; nem-
De centrum globi cocalis lineam
granium decerminar; haec enim
deCCFInINATIO A TCFMINO MIOLUS CAN-
tum est; quando vero Cunc duo
rermini (Ainec qualoanimi gracia
duas TerraS) viciniOE CCrEC PEAUA-
lec, re perspicuum est; igicur vbi
Patur, E cerrestri, quam Lunari plo-
b0 propior cst, versus TecTaM; (
Lunari, verlus Lunam cendic, ac-
celeraro mocu, qui scauium corpon
eum proprius elt.
PROP. L XI
Flinc manifesta ratio, cur in ple.
nilunio, maior humoris copia, e Lu
nari elobo, in cerrestrem derivetur:
Ouia cunc ille Luna discus directe
soectac ad Colem, qui ad cerram
spectar; ac proinde humor. Peu
rapor auolac per lineam perpen.
dicularicei cadentem in orbicam
Tunx; hinc longius à Luna rC-
cedit per prop. 58. idque versus
cerram; ergo non mirum est, (i
praecerlapta iam Luna, ubi deinde
rapor denlatur, acqne concrelcit,
cum propior cerea lic, in Tetram
descendar, idque in riaioce copta,
ve constat ex dictis; licer enim in
ipso novilunio, aegualis hruimoris
porrio educatur, de à Lunari 9lobo
recedae, quia camen ex oppolico
dilco educitur, oppolico inquam
illisquem Luna ad cerram obuercie,
longius quoque a cerra secedic, ve
Pacec ex cerminis; hinc non inirum
CA, Ei minor deinde porrio in Ter-
tam delcendie: non camen est c2-
dem rario pro aectu marino; ve loco
ciraco dictum est: in quadraturis
reco minus humoris a LUNA rCCC-
dic, re supra diccum est, erxo mi-
nus quoque in cerram labicur: hine
pro diuerso aspectu Luna, pliis,
vel minus Tublunaria corpora hu-
mectac, cuius effectus racio ex in-
atis principiis adeo cuidens de ma-
nifecta est, ve rel inde quasi viles-
Cac, Calce apud cos. qui ces philoso-
Phicas cenebris de disticuleare me-
aliqua humoris educti porrio dem ciuneur: Dices, verilimile non elle,
li
hummorem

## Folio 254 — 779786009:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PE Y SICR TR ACT. VIII.
humorem illum eams ciro delcen- ci non posset, nisi sint in Luna vastis.
dere, meririque eor milliariorum sima agnarum receptacula; ve enim
milliasvix enim post aliquor men-
ses et annos lapis ex aeguali alricu-
dine delcenderet; erras ini homo, et
Hoc Facile capies, sI nacuFaM eC in-
dolem mocus naturalicer accelorari
incelligas; quod re capias, luppono
Temidiamerrum rerra continerecir.
cirer 860 milliaria Germanica, hoc
est pallus geomerricos 3440000.
hoc est pedes 15200000; luppono
distanciam. Lunae a cerra elle cieci-
ter 50. Cemidiametiorum rerrae, hoc
CA Pedu 760000000. qux Lumma (I
diuidatur per 12. quociens erir fere
63333332. Tuppono praererca. (p2-
rium quod uno secundo minuto,
inoru acceleraro decurritur, esse fe-
re r2. Pedum. igitur exrrahatur rad.
quadr. praedicti numeri 63333333.
id ekt fere 7958. cocidem secundis
delcender, hoc est horis 2. IIN. 12.
Secundis 38. hinc vides, quam lucu-
lenrer hallucineris, dum putas mul-
corum mensium Auxum, ad laplum
illum cequiri: Dices, erco candem
Luna extauriretur; hoc Feuerd ci-
mendum elfec, nisi eadem illa humo-
ris porrio, ad Lunam rediret; redie
aurems quia caloris ri, Facile quo-
que ex terrestri globo auolat, linon
foca, pociltima camen illins parsiim.
monihil vecar, quo minus plurimae
cerrecris humoris, purioris dumta-
Xat parriculx tam alte a(TUTOAHE, VE
cum Lunae propiorestant, vbi con-
crelcume, versus L unam descendane;
hinc cerre verimque compenlario
Feri videtur: Leaque ex his perlpi-
cuum est, cur e quomodo Luna
Tublunaria corpora humecter.
PROP. LXII.
Tanta vis humoris ex Luna edu.
modicum cantum humoris ex locis
medicerraneis calore Colari educi-
eur, mulcum veco ex lacubus, de
mari, in iplo cerrestri slobo; ita
prorlus dicendum est in Lunari, (1
Cora superticies illius dura, licca et
Colida ellet, fore ve parum vaporis
educererur; itaque cum multa vis
humoris educatur ex Lunari glo-
bo, valtos in illius Cuperticie era-
etus esse, necelse eAt, ab humore se
aquis occupatos; ve iam supra in.
dicaui; e Si illius finis ratio habea-
cur, ad quem Luna insticura ett, ica
contlari cornarique debuie, ve par-
tim ex aqua, parrim ex alia porcione
dura e licca constarer, ad instar no-
Ari globi cerraquei; unde Luna vi-
detur esse quali alEerA FCEFA, NON
quod vilos incolas habeat, ve dicam
insra, led quia ex duplici porrione
constar, alcera dura e Colida, ad in-
Aar terra, alcera liquida; ad inctac
a91X.
sit est aura  solida: PFObatuE quia
li liquida estet, vna pars lupra alias
minimé excarer; liquida enim sesc in
convexam Cuperticiem sphaericam
componune, in rotali Ccilicer olo-
bo, cuins parres lunc; igitur illa pars
Lunaris globi, quae in montes e
Praeruptas cupes alturgit, non est li-
quidaisitur Colidas hoc est dura, de
liccaiclarissimam analoriam habes
in terrectri globo, cuius pars aquea
aequatus Mk a cta, hoc cst in Lu-
perticiem convexam compolica, du-
rior vero alpera est, de in monces
2c Ccopulos sese atrollir.
PROD. L ZITI.
Portio illa in disco Lunari, quae in
scopulos es prarupios montes assur-

## Folio 255 — 779786009:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L.IB. I. DE P L A N E X15.
PR OP. LZIV.
Porrio vero liquida lanaris globi
insima est, aequali supersicie es cersa:
Liquor enim ad ima descendic, nec
in plano decliui cerineri porelt:
Analogiam habes in cerrestri glo-
bo, inquo aqua humilia et de-
prella loca obcimene; porro cum
rulis aquas elle in Lunari globo,
ne quaelo pures illas aquas cius-
dem esse racionis, cum noctris (ub.
lunaribus, Cunc enim longe pu-
riOreS; HOTECAS eNIM MInUS DUFAS
elle oportuie, id eA magis IIXTAS,
cum quia plancis in alimeneum ce-
dune, cum eriam propter pilces.
PROP. L ZV.
Funares maculae fixae es maiores
sunc aquarum Lunarium conceries:
A nOnnuIlIS MAFIA VOCANEUE: EC
reco rbi hoc primum in Ccholis
audicum fuie, vix dici pocest, cum
quanto risu quancisque cachinnis
excepcum fuerie; illud cameM (
recte accipiatur, cum Cuis cario.
Dum momentis Forre non adeo.
ablurdum esse nonnemini videbi-
CUT; Ei enim L un2 RUDCCTAE, AU-
morem profecto continet, qui cum
in lacis maona copia educaTUC, V2-
Aam illius conseriem esse OpOr-
cuic, non in parcibus exrancibus,
ve pacet; ioieur in humilioribus;
Sed maculae humiliores TunC; icem-
que cerlam Cuperkiciem habene,
quid aliud in Lunari humore de (i-
dexares: praererea vbi maculas Lu-
nares aspicis, adhibica Ccilicet no-
bilis celeleopii Opera, iuTaTES cC
videre lacus de maria; immo in
expicise uacla a ldeus cepeaten
Cac. eMalcabcliuo Eplat
care polut; a veto, calo guba
Linc ut L MalS810DD aesuatum con-
geries, e recepracula, e go
vel rna dumcaxar rice per medium
cubum opricum Lunam alpexerim,
cerro ausim alterere, maculas ese
praedicta aquarum receptacula, ee
Tam cerro, quam cerro aAtirmo,
cales, vel cales globi cerraquei era
ctus este maria; nempe idem vEco-
bique coloc, eadem Cuperkcies cer-
Ca, eaque suboblcura, de quali
Tubnigricans, similes sinuum mean-
dri, Frecorum anguctia, incularum
Passim occurrencium distinctio; vno
verbo aque cerrum mihi videtur,
Lunares maculas elle humoris se-
ceptacula, ac igneum. esle Coleine
nec quidquam obiici pocelt, quod
vel minimam difticulcacem im
POEICE
PROP. LXV L.
Fsinc Luna est corpus pariim so-
lidum es durum; pariim liguidum 
humidum: Solidum es, in parci-
Lunari disco, cerrarum orbem,
bus illis acturgencibus in Calcbras
ee (coDulos, in MONCOS _E LUU-
losiliguidum vero in parcibus hu-
milioribus maeilque depressis; (0-
lidum est in portione aspera et (ca-
bra; liquidum in porrione laeuig2
ea ec certa; Colidum est in eracti
bus illustrioribus, aemagis Eplen-
dencibus, in iis luminum Foncibus,
de quibus supra; liguidum vero in
iplis maculis, hoc est in cractibus
obscurioribus, qui minus splen-
doris praeferune; adde inmumeras
tero inTulas, ex dictis maribus Peu
maculis aurgentes: cuncta haec ex
scu maxpam seooraphicam ex dictis patent.
prellam vides; e macula adco

## Folio 256 — 779786009:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PH YSICE YR A CF. VIII.
PROP. L Z V LI.
Tiinc non mirum est, si maculae
aliquando ranculum contrahi vi-
deantur: Ouia Ccilicet in cali vel
cali aspectu, cum dara macula ma-
sis directe ad solem specter, plus
trumoris ex illa radii solares edu-
CunE; IgITUE InBITUE aGUX MO.
les; ioieur lierora ContrahUnEuE;
ioitur ec macula: ve autem hoc
Probes, adhibe exquisirum aliquod
celelcopium; auc certe orgnnum
exquilicum, re diameerum insculx
meriaris; hoc criam per proiectio.
nem obrinebis, idque Facile, quam-
quam diuerx proiectioni haec tri
bui pollunt.
PROP. LXVI
In Luvaribus aquis non sunt pis-
ces; Primo quia Frustra ellene, ad
quem enim Aneio, 2d quem rlum.
secundo ille humor purior d cru-
dior es, quam ve in eo Pilces vi-
vere polsine, qui puro humore non
Baudene, sed mixro; d vero aqua
noltra Tublunaris mulcam vliginem
haber, hoc est ionis admixrionem,
ve Fuse dictum elt, rract. P. l. 2. Cum
de aqua: rerrio non lune in humo.
re illo Lunari corpulcula. Ceu sc.
mina illa primigenia, hoc est prima
pilcium rudimenta, qua Deus Tub.
lunaribus aquis admiscuit; igieur
mirum esse non debet, li pilces non
gionane; nempe generario pilcium
prima illa Cemina delideeat, hoc
es primx organizarionis rudimen-
ca; igicur Lunaribus aquis pilces
non inlunE.
PROP. LZIX.
Explicatur agnarum illarum in-
Arolonge purior est, d minus mix.
tus, quod cerce cum optima racio-
nefaccum est, cum mixtio illa ad
diverlas gencrationes perrineat. 2.
Facilius a calore excicacur, rarelcit,
educirur, quia ideo pinguior hu-
mor ditticilius exhalatur, quia hu-
moris parriculae ab ignis tilamini-
busimplicacae cerinencur: z. hine
est magis limpidus, quia scilicet
eA magis homegeneus; quia tamen
ommino purusnon est, aliquid opa-
citaris haber, minus eamen quam
nolter: 4. hinc frigidior clt, nempe
trigus est a puro humore, VE COn
Cac ex dictis de frigore: G. criam
graviorem elle crediderim; quia
minus ignis habet, cuius adimix-
tione humor noster levior cuadic.
6. conselari non porest; quia li-
cec mulcum frigus insic, delune ca-
men illa ignis hlamina, quorum
Plexus necellarius est, re liguores
congelentur, leu concrelcanE.
PROP. LXX.
Durior portio Lnnaris globi est
forre lapidea: ProbatUE 1. quia
quemadmodum in cerrestri globo,
montes laxei lune, ee rupes lapi-
dex, ica in Lunari; E enim mol-
lior ester maceria, breui in ruinam
ircr: 2. lumen oprime reftectune
rupes, qui est poristimum Anis, cui
durior illa portio deltinatur: 3.
ad continendasillaS L unareS aquAS,
apcior mareria vix erac; in Fonci-
bus arretactis analogiam clarissi-
matm habes: 4. mollior pOETIOFEF-
bec. e rlum; ad id enim pocistimum
dectinara est, ve plancas e gramina
serminet, atque nucriae; sed in
doles: 2. Hlumor ille Lunasis no Lunari lphaera nOn Cunc platca; 5.
cum
ca norcta Ms aluls llese Ila-

## Folio 257 — 779786009:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I. DE P L A N P F15.
cum Forre mecalla aliis planeris
contandis nacurae auchor adthibue.
ric, cellis vero gemmas de lapil-
los, mareriam minus nobilem Lu-
nae concelsic, aptiorens Ccilicet peo-
priis vlibus: Oniaquid sIC, si Luna,
re dixi, lapidea eser, cade pCOE-
Tus phaenomena esfene, nec quid-
quam dilcriminis eller: Ced prote-
cto parum incerest, hoc (cire; cum
enim constet ex nostris elementis,
de corpus mixtum (C, cerre vel
lapis est, vel mccallum, vel (uc-
cus, nec enim ex glebis conttac,
re cerra noltra; acqui probabilius
mihividetur, esse lapidem, quam
mecallum, vel alium (uCCum: CJUX-
res, polico quod Luna sic lapidea,
ex quo lapidis genere lic; Relpon-
derer aliquis elle magnericam, cu-
restri globo rribuune, VE TCrTA
ius scilicet aspectuum rerminus (IC
slobus cerrestris; cum enim eam.
dem semper Faciem ad nos obuer-
tac, cerre conraruralius eA, (1 di-
camus, intrinfecam illi vim inel-
le, qua scilicer praedictum (-
eoldem Cemper ad caelum (cruee
aspectus, quos camen ciera vim
cum Cemper obrineac, quod re-
vilam magnericam seruare pocest;
aE vero LUna CaiuS centrum MO-
bise est. e in lua orbica voluieur,
Facile porerie moru orbis moueri.
vera conmacuralius heri non po-
quod aliis planeris compecie, sic
enim movemur roca, de globi, in
ce planera circa proprium cen-
erum voluaneur, haec cerre Lu-
na linoularis proprieras esse vi-
Plano; igicur probabilius cst. L1-
narem globum vireure mgoeci-
rest, quam adhibica magneris
opera; peaelercim cum alii For-
ca pollere, quam terragueum no-
Arum: Cur verO Luna CaLIdem
Temper Faciem ad HOs ObHCTCAE,
dicam paulo post: Dices, Cr50
dcus magnecica, quibus veitmUE,
derur, cuius aliud principium in-
erinsecum, Facilius scilicee e Cim-
plicius esle non porest, quam vir-
versuIS ip Cam LUNA VEEGeFCNE;
Respondeo negando, guia ma-
oneticarum acuum catenae ad Fan-
cam dictanciam produci non pol-
Tunc; adde quod Lunanon cA Ter-
minus aspectuum magnecicorum,
Ced terra: denique ponamns rem
ita elle, quid qualo inde ablurdi,
cus magnerica: ex vero aulim di.
quid incommodi; e veio. cum
Luna parcim liguida sc, parrim (0-
licta; cum pars Colida in monres ee
Ecopulos allurgar, e consequenter
sic lapidea; cum camdem sempet
cere, longe probabilius mihi vi-
deris Lunam viceure magnerica in-
Aractam este, quam cerram, vel
Faciem ad nos obuerrac, sicque il-
culum empyreum, quod cameI
nonnulli, viri cerce grauissimi a(-
lius aingularis propriecas; cum hu-
ius propriecaris principium intrin-
secum elle debeat, hoc enim con-
nacuralius elle nemo non videt; de
cum principium perpecui huius aC-
pectus Facilius e simplicius esse
non possic quam vircus magnecica,
quid quaelo vecar dicere, Lunam
inaenerem else, excanacum scilicer
ad vacta illa Lunarium aguarum
recepiacula, vel actuaria; sed de
his lacis,  haec ex hypochesi dum-
Seuerant, quos c902gens de Ma- caxac dicta (unCO.
encce tract. 7. returaui: POrrO
ideo rim illam magnericam TeE.
Tom. LY.

## Folio 258 — 779786009:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P E ZS I C AE YR A CT. VIII.
P ROF. E Z Z I.
Raplicantur rationes cur Luna
eamdem faciem ad nos semper ob-
vertat: Dux Cunc poristimum ra-
ciones, quae taciune, reidem Lu-
na dilcus TeIpet ad nOS OBHeFEL.
tur; prima est, re tora luperticies
Funaris globi ad Solem succesiue
Specter, atque adeo in illam coram
successine 2gac; sic enim Col in
cerram immobilem avir; nempe
si Luna circa Cuum centrum volue.
retUT, vel hoc non herer, vel li
Beret, rniformiter non HerCE, ve
consideranci parebie: ac polito
quod, cirea Cuum centrum non
voluacur, vuitormirer illuminacui,
ve vel. ex ipsis phalibus manifectum
est line ance, sive post nouilunium;
in Astronomia hoc plenius cuin-
cam adhibico Scilicet Cchemare, à
quo. odo abstineo, quia phylica
dumcaxae prolequor: Lecunda Fa-
tio CA; ve cerra prorsus habeAME
altronomi obseruationum hgna;
nempe in Lunari deliguio, ipla
Lunares maculx, quibus corus il-
lius discus distinguitur, hdelemta-
cilenique praebene obseruacionis
modum, de methodum, de qua in
Astronomin ex proteso agam.
DROP. L. ZZ II.
In Linari elobo nulli sunt incola
nulla animalia, nullae planta: Iic
nonnullorum error fuit, qui cerre
Tummae cemericatis arguieur, ne
quid aerius dicam; omicro Ecripru.
ex loca, quae Paris exprella esse vi
dentur; Probatur aurem argumen
eo communi; quisquis enim hoc
adacuic, argumento politiuo pro.
Bare FeneTUE, per ax. 1. sed nullum
num, quo id proberur, nec vIIuI
capur est, ex quo peri possic: QWX.
res, verum Lunaris globus ad id
ADenS HE, ve Scilicet animalia in eo
hrabicare valcane. Relpondeo poli-
eo quod constrrus sc parrim ex Hu-
more, parcim ex lapide, inepeuni
penitus este; (I FAMIEN AIECFA FEFEA
ettet, qualem revera DeuS CECAIE
Poruic, licet actu ipfo minime crca-
verie, dubium cerre non elt, quin
incolas habere posser, licer enin il.
li diem paulo longiorem haberene,
quia tamen continuus ille accectus
ac recelsus aestum valde cempera-
PEE, ROC CCFFE FACCFCE, ve maxime
habicabilis eltet imtno continua
illa aeris mucario valde Calubris et.
sec; sed haec lune de possibili: (
rurem in hac hyporheli, homines
in aleera illa TerTA CREHE, CX HaC NO-
Ptra minime videri polsent, quamnis.
exquilicillimum celescopium adhi-
beretur; quippe in canca dictantia,
tam parua moles insensibilis esfet.
DR OP. L ZXITL.
Circa Lunam nubes non concres.
cunt; Ouix ex simplici vapOre MI-
bes non coalelcune; nempe mul.
cum halicum, seu mulcam extrala-
tionem deliderane, hoc est raruIe
illum slamimum plerum, quibus
toruim nubis corpus implicacur, ee
concinetur; igitur cum ex Luna
purus fere cantummodo rapor edu-
catur Ccilicer ex puro humore, hio
cerre in nubem minime concrelcit;
neque ex cerra halitus tam alre as-
FUTOIE, VE Pacet, licet purus van
Por Facile virimque commeet: igi-
tur circa Lunam nubes non con-
crelcunt: hoc eriam probatur, ex-
periencia; E enim circa Lunam
afterri porest argumentum polici nubes terrentui, illas haud dubiè
videremus,

## Folio 259 — 779786009:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
elca
eaie
rea
LIB. I. DE PE AN B FFS.
videremus, iplamque Lunam op2. sine in Lunari Ephaera, nec etiem
CATENE.
DROP. LXZ IV.
Ffinc neque imber, neque grando,
neque nix in globum Lunarem ca-
dic: Probatur quia in haec nubes
reloluuneur; igieur cum non (InE
nubes, non Cunc etiam ca, qux ex
nubibus nasei Polenc; si camen Lu-
na cerrae nostrae limilis eser, cerre
illa neque nive, neque grandine,
REGHCIBEECATETCT; OURTES VEruM
a venris Luna perAerur, Respondeo
iplam aëris reliltenciam, ad instac
renci perpecui esse, Ccilicer in Par-
re illius occidua, qui ab aeris resi-
sentis occurtu oricur; praeierca AaC
etiam rencus, in illa Lunari regio-
ne, procedicque ab iisdem cau(IS, a
quibus procedie in hac nottra Tub.
lunaris scilicet à diverso aeris nitu;
et hic, a diverto gravicaris oradu;
hic demum cum a diver la humoris
admixrione, cum d maiore, vel mi-
nore raricare, cum a varia (phaerx
gcavicacionis diamerro; Ced haec
non repero, de quibus egi FusiM-
me trait. 2: de mixiis imperfectis
lib. 4. eadem enim racio milicat pro
Lunari, quae pro cerrestri sloboi
hinc auguror, vencum semper Aa-
re ab orru in occalum, Ced hXC ex
dictis loco ciraro Facile incelli-
GENEHE.
PROP. L. ZZ V.
iones subterranei, quorum calore
tralicus assurgunt, distillaneuegne in
specubus, Fontes criam nOn CrHNCi
rbi enim abest caula, effectum quo-
que abesse necelse est.
PROD. L Z Z V
Flumina in orbe Funari non cur-
runc: Nempe Aumina ex Foncibus
ortum ducunt, veconstat; sed FOn-
ces ablune; isicur ee Rumina; hinc
nonnullos rideas, qui alterunc, a le
obCeruari in Lunari dilco arcciores
In Lanari globo nulli fonces sca.
maculas, in diverlos maandros Lu-
naTaS, aC Cinuatas; haec enim (unE
Freca, vel xctuaria, quae in dilco
Lunari esse non diffireor, sed Frc-
cum à Dumine recte distingui de-
bec; non Cunc eriam riui in Luna,
ruriunt: PEobatuE 1. quia Frustra
cRene; Pocundo cum FONEES PTOCC.
Propres camdem CaciOne.
DROD. L X XVT1
Fapor Lunaris obi concrescit, s
Lunae propinguior est, in Lunam
descendit, ad instar cenuissimi s in-
sensibilis roris: Cum enim redeae
danc cancummodo vel ab imbribus,
Ccu niuibus, vel a destillatione ra.
Porum, qua Rc in Specubus Cubcer-
Faneis, re suo loco Fuse ostentum cA,
in Lunam, non camen (ub Forma
niuis, nec gcandinis, nec imbris,
Cuperest relub Forma roris delcen-
dac, qui camen in guctulas, ve no-
Aer minime conglobatur, CarCE
enim illa vligine, quae succulam
concinec; Ced est prortus insensibi-
et cum neque nines, neque imbies
lis: Ouaeres, verum cico descendat,
auc vagecur per aera, ad in star no-
Ararum acomorum; Relpondeopar-
ticulas illas, ubi solem non vident,
Racim Fere dentari, e pristina rc-
Ricui gravicari, quare illico descen-
dunc versus Lunam; nec enim re-
cinencur ab illo hlaminum plexu,
qui Cublunarem aera valde impli-
cac: hinc rbi raporis parces inera
umbiam cereae cadune, cacim sere,
K K
Peu

## Folio 260 — 779786009:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
26
PF ZSICA TR ACT. V III.
Seu verlus cerram, Peu versiis LV-
nam, prore scilicet alteri propio-
res lune, descendunt; hinc Force
Fcliplis proprerca noxia esle dici-
tur; quia dum durar, maior vis
mercurii Lunaris illabieur cerris.
praelerrim s ceneralis lIE.
PROP. LXXVTII
Trullus est marinus aestus in Zu
nari globo: Rario elt, quia cum Pem-
per eamdem faciem ad cerram ob-
vertar, puncta maximx eleuatio-
nis nunquam urancur, nec criam
puncta maximae pressionis, re pa-
ret; led haec murario aectum mari-
num facie, ve suo loco octentum
ett; nequehic repero; igicue nul-
lus est marinus aectus in Lunaribus
aguis: Adde quod Frustra eAet:;
cellane enim pro Lunari 810b0
actus marini caulx, quas si vis
contule: Equidem aliquis aqua-
rum runior est in eo Luna dilco,
qui ad nos spectae, cum puncta
maxima eleuarionis line in linea
connectente cenrra, veriulque olo
bi; hinc aliquoc corollaria de
ducess primumm est; Luna qua cau-
Eac aeltum in cerrestri globo, illum
non habet in se, ex quali dat, quod
non habet: 2. Terrestris globus
plus humoris habet in plenilunio,
e nouilunio, minus vero in qua-
dracuris; Lunaris vero plus in qua-
dracuris, minus in plenilunio de
nouilunio. z. Terra immobilis aqua
monentur per actum, Lunae rero
obilis guielcune 4. Si Luna circa
Luum cenerum voluerecuE ae(TUI
sentirer, quia puncta maximae cle
nacionis e prellionis continué
AUEAFenEuE, idem accideret (I TeF-
Fa circa Lunam movererur; MIO
ardam non rader Fario XS d
ni a G alileo inVEnEA, in quam Sci-
liceE nOSELUI _esELI MAFINUIM LC.
iicie, licer Falso, non raler inguam
pro Lunari globo, qui moru dum-
CaXAC CCNETI MIOHCTUE, nOn vetO
orbis; nempe ex veroque illo mo-
cu relulea illa inaequalicas, quae
Facie, verule Calilens, ve aquae
CxCUTEanE X FecUEFanE: hinc licer
nullus estus sc in globo Lunari,
est camen aliquis aquarum cumOr,
maior quidem cumm Luma est in
perigao; minor vero cum est in
200920: Duaeres, verum in (o-
le, qui VEEOQUE MOL MOVCEUI,
sc altus; Relpondeo primo, ali-
quam rationem aectus esse, noltri
quidem dissimilis, cum puncta ma-
ximae cleuationis de pressionis
continue murentur, proprer Colis
morum, circa proprium cenerum,
minus eamen incume scic, vel accol-
lIcur aurum illad accenTU, quat
aqua, cum quia magis relistie; cum
Ec srauius, cum quia medium illud
commune in quo Col luos orbes
29ic, longe rarius est, quam illa
aura, quam Epiramus; igieur cum
leuius lic, minore vi premic, Peu
Grauicat: Porro intume leie Pemper
in eorractu, qui 2d Nercurium
Spectat, est enim globus cocalis
Propior: pollent aurem Lolaris aectus
Periodi recte detiniri, composico
Ccilicer Tolis moru, circa proprium
centrum, cum moru mercurii; ledt
prufecto opera prerium elle nul
lacenus videtur: obseruabis tamen,
hunc ectum Colarem non parum
conterre, ad hOC VEMOTUS IMa-
culatum irreoularis Cc, cum ectan.
re colligantur ipla macula, vel di-
Arahantur; cogica spuimam aestuan-
ei aqua innatantem; Respondeo
secundo, ex ipso Colis moru, circa
Cumr

## Folio 261 — 779786009:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
M EEt.
IM LC.
QuaIn
dum
et
cex
1s
0
L. IB. I. DE PL AN E FLS.
suum CenErUM, aliGUaM FOEEC in TUNE: Res noux miritice placene
supertieie agicarionem sequi; at
que adeo in vrdas qual exispari;
hinc Forre paulo asperior videtur;
adde aliquam venei vim, Calcem ip-
sius aeris occurrentis; led Frustra
in his diurius iIOTOE.
PROP. LZ ZIX
Enna non est ostreum, nec con-
iinet ostrea formaliter; vel eminen-
rer; Non defuerune, qui singulis
globis iocalibus animam sensibi-
lem cribuerent, quod lacis proba-
bile fictus Aristarcus exictimanie;
qua vero ratione, non explicat,
nec explicare pocuie, cum TaIEX
ablurdicaris nulla rario esse postIr:
sed haec anilia e plulquam decre.
pica deliramenea omieto, ve ad CIn-
gularem fabulam veniam, quam
nonnemo, dum ipse, vepuro Com-
niaret, excogicanie: Dicebat enim
aliquando. Lunam concham esle,
vel ostreum; sed ubi commentum
hoc rilu pocius, quam vilo alio ac-
sumeneo explotum Fuie, illius au-
thor mentem luam melius aperuie,
asseruicque. Lunam non eAe
oltreum Formalicer, led eminen-
tet, id est ea vi pollere, qua oArea
producere possc: Ced ve verum Fa-
rear. perinde ranam de mulcam di.
cerem, ac ostreum, cum mihi non
magis constee, ea vi Lunam PEa-
dicam esse, qua producac oltrea
quam illa, qua produCaE FanES
vel crucas: vnde nis singularem
rationem afFerac praedictus au-
etior, quae FacIAE PEO COnCHa, NON
VeCO prO FANA, nemmo LAnC DEU
denter acquielcer; sed apage istas
nugas, quae Philolophum non de-
Faceor vlero, Sed modo bene Fun-
daca ac ArMACA SInE, cum grauis-
simis rarionum momentis: at quid-
quid in male cochlearum capue
ex mencem inlanam venerie, Ia-
eim effurire, ve viux vocis Oracu-
la delirantis seu phrenecici ek, ne
quid acrius dicam; _ veco huius
Farinae homines paulo acriore ca-
Rigatione indigene, nec cuilibee
eAte debet quidlibet audendi, di-
cendique x qua porestas; Scd, in-
quies, refellere Calcem deberes hoc
commentum; sed profecto Catis
refellitur, quod sine vlla ratione
astructum esse ostendieur; hic diu-
eius haerere non decer, sed pudet:
omicco eriam pucidam illam nescio
cuius Fabulam, qui vule Lunulam
a Luna in sinu foueri, camque
mobilem; sed nuox: pari modo
inter nugas referenda est illa opi-
nio, ( tamen opinionis nomen me-
secur, quae rulc Lunam rivere,
de vaporibus nucriri. Ced hxc
Rcplero paulo hilariori condo-
HaIMUS.
cenc, _ vix in Poeca colerari pol-
P ROF. L R R L.
Luna est minor terra: HOc Faci
le demonstratur ex ipla vnbra a
cerra proiecta diametro; (Cu cFaF-
Srie; CUM enIM COTa LUMA INETA
VIDEAIM CCEFX INHIMEFDAEUE, haud
dubic diamerer Lune minor est din-
mecro rmbra, continens enim est
TAQIAS CONTeNEO; CCd diaMeTCE VIN-
brae in eo tractu, minor est diame.
ERO TEFTX, vimbra enim in CONUMS
proiicicur; igicur porioriiure dicen-
dum est, diameerum L unx minorem
CNTC diameTEO TerEX, e consequen.
Ter Lunam oACECETA minOTEM; quX-
RX
MaI

## Folio 262 — 779786009:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
262
PHXSTCE PRACF. VIII.
nam verd sir proporcio molis cer cem, nullum colorem per le
rellris, ad Lunarem, rix rllus de-
tiniat, cum nec vera illius distan-
cia, nec vera diameter habeaturi
hinc quor aAtronomi, eot Cuper ca
re Centetiae; exrremae Pentencixe (UINE
Pcolemei, e Kepleri; ille vule
Lunam esse ad cerram ve 1. 2d 40
hic, rE F. 2d59. Quod aute PCF-
riner ad illius distantiam d Cerra
mediam, exrremae sencencix Tunt,
quando est in quadracuris, Pcole.
iei e Copernici; hic enim 60. (c-
midiamerros, ille 38. in copulis
vero Longomontani; d Ilippar-
chi, hic 77. Cemid. agnolcie, ille
56. eadem cs dissencio pro diame-
uo Luna; linguli aatronomii sibi
credi volunri cur uni porius quam
alceri: ieaque nihil cerri cacui po.
test super ca re; media tamen via
inter extremitares mihiplacet; sed
de hoc in Astronomia.
DROP. LZZXI
Explicantur quae ad deliguium
Lunae perrinent. In cerra capita rem
hanc distingo.
1. Ideo oblcuratur Luna in de-
liquio, quia cum inera vmbram
cerra immergatur, a radiis solari-
bus minime illustratur; in hoc
nulla est penicis difficulcas.
2. Duo Luna accedie propius ad
perigaeum, in maiorem diameerum
rmbrae incidit; isitur oblcuracio
dincurnior est; Contra vero quo
propius accedie ad apogxum; h
vero rario solis habearur, Col in
2p09x0 diucurniorem Facir ecli.
plim Lunarem; breuiorem, in Pc.
rigxeo; haec ex Optica constane, de
quibus in Astronomia.
peaetere; non directam, quia nul-
lam propriam lucem habet; non
redexam, quia cum radios a
Cole non excipir, coldem rette.
ctere non porest: Adde quod mul-
tis eriam experimencis haec ve-
ritas comprobatue, multa enim vi-
di Luneria deliquia, in quibus Lu-
na nullam prorlus lucem redde.
bac; dixi per se, nam per acci.
dens lecus aliquando accidie, ve
dicam paulo post.
4. Luna in deliquio, varios ali-
quando praterr colores, retuleum,
terrugineum, Tubrubrum X c. h05
nonnulli dicunt esse a radiis Vene.
ris, vel Touis; sed hoc dici non
porest, nec enim hi duo Planeta
senlibilem reflexionem, secundam
Ecilicet Facere poNune, Ve Patet
experientia; icaque dicendum se-
Cac, aliquor radios, rariores lci
licet, in Aemolphaera retractos,
ee incuruatos, proiici per mediam
Terrx vribram, in Lunarem di-
Ecum, a quo deinde versus cerram
rellectuntur; in deliquio vero (o-
lari, ille Fuscus color, quo ali-
quando Luna cinsirur, ab ipla TeF-
Fa elt.
5. Luna ance, e post deliquium
Pallet; ratio est, quia illa porrio,
quae incrarmbram Terra immerla
est, nullam parcem Colis relpicie,
illa vero quae iuxca rmmbram est, ali-
quam certe Tolis porcionem videt,
Led non corum; isitur non mirum
cA, E minus illuminetur, in quo,
meo indicio, nulla cst disticultas.
6. Ecliplis Luna non cM prala-
sium alicuius effectus concingencis
Fucuri; est enim caula necellaria;
3. Dilcus Lunaris, in cocali equidem non negarim, aliquos
deliquio, nultam prorlus lun efectus ab iplo Lunae deliquio.
91 d (t

## Folio 263 — 779786009:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. I. DE P LAN E T1S.
quali per accidens procedere, nem-
pe humor ille Lunaris, qui intra
rirbram est, carim Fere den(acur,
de parcim in Lunam, parrim in
Terram, in maiore copia del-
cendit.
PROP. LZZZII
Explicatur finis propter quem
Lunaris sphara crcata est; ElanC
propolicionem in diuerlos nume-
ros distingo.
1. Pinem, propter quem crea.
ea es Luna, ex iplo vlu cognolci-
mus; vlum vero ipso Centu, ve iam
Caepe a me dictum est; isieur cum
videamus Lunam quoquomodo à
Coleilluminacam, secepeum lumen
per repercustiOneM In FCTFAM ECa
ducere, cerce, ve huic muneri in-
cumbat, 2. Deo creacam cAC OPOF-
cer, re scilicoc praesie nocti, can-
quam luminare minus; licer enim
Lunare lumen valde remiltum (IC,
non parum camen conterriis, qui
noctu vel nanigane, vel icer ta-
CiuBE, dC.
2. Hlac Secundi luminis resle-
rio rnica e singularis rario nON
tuic creanda Lunae, alioguin ve
Tuum sinem obcineret, de nocte
semper lucere deberer, quod ca-
men non Facie; igicur Cunc cciam
alia rationum Capita, PTOPTeT QuaS
nacurae auchor hunc Planecam FOr-
mauir; pea caereris aucem haec fuit,
ve in eo quati recepraculo, vel
alueo, aquas caelestes TEPONCTEE,
reque ellec aecherei pilcina maris,
re inde mulcus humor concinue
educeretur, _ in cerram eraduCere-
tE, non sine maximo vlu, de quo
infra.
3. Porro hic humor oductus,
non parum nimiam vim aectus rem.
perat; quod cerre aliqui dixerune,
Sed quomodo id herec, ne verbum
quidem; in nostra aucem hypoche-
li, hoc Facile explicaeur; nempe
purus ille humor aéri ee corpori-
bus admixcus, Frious conciliac,
dum ionis particulas diuidie: POr-
id humor sublunarium corporum
impurior est, quam re hunc effe-
ccum praeltare queac;nec enim eam
Facile Pese infinuac in intima COF-
porum penerralia; vndenon mo-
do ionem exreriorem, sed ctiam
inceriorem castigar; quid aucem
conterac hic humor illaplus, cum
ad generationes, cum ad corrupcio-
nes, cum ad alias mucationes, vel
iam alias dixi, vel infra dicam.
4. ACum maris, ve singula.
rem effectum Luna respicit; quis
Sic aurem aestus marini tinis, vlus,
reilicas, alibi dictum est fuse, quid
vero Luna ad aectum conferac, ibi-
dem eriam FuSO deMOnStEAEUI; cu
E vis contule, tract. 2. l. 3. e
licet hunc Colum effectum Luna
praestaree, non camen inurilis el.
Tet.
5. F.s etiam in Signa ee tempo-
ra; in signa, proprer ecliples; eum
Lunares, cuin Polares, ex quibus
non modo cerTaS TemPOTUIM CPO-
chas havemus, verum criam loco.
rum, Ceu longicudinum, nondun
quidem cerras regulas, valdeca-
inen veiles habemus: Adde LuN2-
res periodos, e phales, quae de
crica Cunc cemporum mentura, e
locorum eriam indices; nempe ex
loco Lunae, Cub cali phasi appa-
rence, Racim locum Colis deducere
Porum.
6. Ouid ad veneorum rem Lun
na conterat, annique varias cem-
pestates, rix dici porest; sed de
hi

## Folio 264 — 779786009:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
264
PH ZSECE YRAOT. VIII.
his suo loco iam actum est, et infrâ
adhinc aeringam; quid ad morbo-
tum curationem, lignorum sectio-
nem, plancarum lacionem, Fn-
ciac, nocius ett, quam ve dici
debeat.
7. Luna Cuum tinem consequi
non porest, nihmoneatur, idque
mocu circulari, idque in ConnAEU
eali distancia; quod eodem modo
Probacur quo supraide (olc prob2-
cum cA prOp. 26. 27. 28. Itaque
Lana globus toralis est partim l0-
lidus, parrim liguidus, a Deoin-
Sticurus, ve circa cerram moueacui,
camdemque Cemper Facienn versis
cerram obuerrac, cum ve lumen à
Tole exceptum cum Faenore reddat,
humoremque loppedicer, comodo,
quo dixii porrio liquida est humor,
Eed nostro longe purior; Colida, la-
Pis; cum apcius aquarum illarum
receptaculum, Peu vas esse non
POssIE; IOIELE es globuS nON FCE-
raqueus, venonnulli vrolune, sed
Petraqueus; d cumillius aspectus,
quem cam accurare seruae, princi-
pium aliquod inerinsecum hE, ma-
gnericum esse dixi.
8. Dices A Luna globus n2-
ometicus est, cuius aspectuum cer-
sriinus sic terra; igicur cum L una
ett in sguacore axis illius esfee
Parallelus axi rerra, qui camen in-
elinaFeE, EI LMna verSUS troDiCOS
ellet; Respondeo rem ica le habe-
se; vnde reuera extremitas Luna-
EiS axis deor lum inclinat, cum Lu -
na declinationem Borealem haberi
Fontra vero exrremitas AustraliS,
cum habet declinationem Austra-
tem; led de hoc infra.
PROP. LXXXIII.
Luna exrra deliguium diversos
colores aliquando praefert, in varia
temporum praesagia; Hlinc carmen
illud commune el, Pallida Luna
pluit, rabiconda stat, alba serenat;
quod ni Fallor optime explicamus;
nam colores illi, cum ipsi obiecto
non insine, nec ipsi oculo, ab in-
ceriecto halicu esse necesse elt,
quem Si Suxponas imbriterum, inde
Tubnioram Lunam videbis; quip-
Deimbriferae nubes nigrefcune; li
vero mulea extralatione ventola, ee
modico vapore gravem, rubram
Lunam alpicies: quod aurem me-
dium colores obiecti immuret, vel
ve rulgo aiune, modificee, nemo
est, qui nelciat: quod vero PEE-
dictihalicus, vel imbriteri AimEs
vel rentoti, iam suo loco diximus,
S probauimus, Ccilicet iract. 2. l. 4.
denique li liber AF aer ab RuIu(MO-
di halicibus, candidam et screnam
videbis: Ouaeres, verum Luna ali.
quando in lansuinem mucari pol-
Lir; Respondeo ica aliguando, PEX-
Tertim rbi circa Florizoncem ct,
rubro colore ringi, ve puro lau-
suine cincta videatur; huius vero
effectus causa pecenda est a axi-
ma raporum inceriectorum copia;
hinc Luna cunc maior esse vide-
tux: non nego tamen aliquando
in porrencum diviniiudicii. Ange.
lorum ministerio in languinem
rerrendam esse.
PROP. L A A X TV
enim sic mere patiens, respectum
dicir ad aliquod agens, quod in
eat 2gaC,  et C0t; di cum sIE
PEOPTCE
na duplicem respectum divit:
ad cerru sbet  folb. Cutt

## Folio 265 — 779786009:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
aria
M
de
DEa
esti
(a11-
reto
AXI.
pidi
ide.
nulo
18e.
Nem
it
sic
et
L. 1B. I. DE PL A N E F1S.
DEOPFeE CerEaM; ad quam FeFCFEUE
quidquid sol in Luna Facie, ve iam
supra dictum est; cerre ad cerram
quoque respectum dicit, De 2d FeI-
minum, seu finem Cuae pastionis;
hinc eamdem semper Faciem ad
cerram obvercie; quia hoc postu-
lac eius rsus, e Anis ve scilicee in
eadem facie, ca(dem parres, men-
Curalque homines dilcernanE; de
coram Cuperticiem succestine uni-
formicer Coli oftere, ne s camdem
Faciem Cemper obuerreret, haecrO-
ea contagraret, e arelceret, reli-
quae rero algeTCAE.
PROP. LXXZV.
Non modo camdem faciem Luna
ad terram obuerrit, verum etiam in
eodem siu: Hoc est idem limbus
Orcivus semper, idem Occiduus,
idem Borealis, idem Australis est;
hocipsum est quod innumeris fe-
re experimentis comprobatum cA,
etiam oculo libero, ciera vlum ce-
lelcopii; hoc aurem Ac, quia illa-
minatur d Cole maois connarurali
modo, de cum idem punctum Pem-
per orriuum sic, idem occiduum,
melius Cnis circulis distinguieur,
hoc est (uo aeguatore, (uO aXC, _C.
hinc celicies morum illum verrici-
tatis ab oreu, ad oceaum, vel Con-
ira circa axem perpendicularem
in medium discum, quem Luna
versus cerram obuerrie; hoc enim
repuonat experimentis d ob serua-
tionibus, quae prortus cuineune,
cumdem macularum, Calcem maio-
P ROL. LALAVL.
Explicantur quae perrinone ad li-
brationes Lnnae: Res haec anciguis
ignoca e non ica pridem à Cali-
leo, insionis celelcopii opeta, dece-
cta; quam deinde Gallendus, But-
lialdus, Langrenus, Ricciolus _ PrX
rum lcum, cum respectu Pui, cum
careris Hleuelius Cuis obseruacioni.
bus valde promonerune; sed rene
hanc, quam hic brevicer perstrin-
90, reiectis iis, qua ad AAEOnO-
miam percinene, cerris numeris di-
Aingo.
1. ObTeruatum est, cerram ma-
culam disei Lunaris, quam NON-
nulli Calpiam vocane, ad Corum
spectantem, rnde non absrC, e
respectu cardinum orbis; Ceu di-
verlorum aspectuum.
meliore insticuro Galileus Coricam
appellanic; est aurem COrusme.
dius incer boream e Fauonium: ob-
Teruatum est inquam, praedictam
maculam, modo longius à limbo
Lunarirecedere, modo proxime ad
cumdem accedere.
2. ObTernarum est etiam aliam
maculam alceri oppolicam, spectan-
cemque ad Vvlcurnum, vel Furo-
nocum, pari modo accedere de re-
cedere; ea camen lege, ve dum Co-
rica ad limbum Cuum accedic, F.U-
conoca, sic enim appellare licec, e
Tuo recedat; e dum haec accedic.
cecedat illa.
3. Obseruatum est, alias quoque
maculas eodem modo recedere, et
accedere, quamuis inaqualiter;
nempe illae, quae ad Boreaim (pc-
EEANE, vel ad Austrum, hoc est 2d
parcem limbi Lunaris Borcalem,
vel Auctealem, maius spacium in ac-
celtu recelluque deCULFUNE, quae
veco ad parcem orrinam et occi-
duam immobiles perstare viden-
eur; denique qua lunt versiis cen-
EruI
Iom. IV

## Folio 266 — 779786009:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
200
PE Z SICA TRA CT. VIII.
erum dilci Lunaris, plus etiam (p2-
rij, vel ceuera decurrune, vel Calcem
decurrere videntur.
4. EF vero, veres haec Facilius
intelligatur; concipiendi lunc poli
in Luna, icemque axis, A quatOF
Rc. ve inolobo cerreltri; hoc po-
sico cercum est. diueclum alpectum
Tolis ac diverlani parallaxim, non
parum conterre ad hoc phaenome.
num; icemque retractionem, que
tic in raxore rorido, qui circa Ln-
nam est, idque diverlunode prodi-
verla Ccilicer incidentia radiorum
Tolarium.
5. Fleuclius in sua sclenographia
ex muleis obleruationibus à le Fa-
ctis, tandem comperie, illas ma-
culas qua ad parrem Borealem dis-
ei Lunaris vergune, maxime ab iplo
limbo recedere, dum Luna est iux-
ra principium Caneri, Ccilicet in
plenilunio; ealdem rero maximé
ad cundem limbum accedere, dum
Luna est in tigno Capricorni; et
conrra illas, quae vergune ad lim-
bum Australem, proximé accede
re, dum Luna eAt in Cancio, et
maxime recedere, dum est in C apri-
corno: licer enim alignis recencior
in hoc ab Hlcuelio dissentiat, acque
iplum hallucinari, e contradicto-
eia loqui clare pronuncier, nemo
camen inter aequos lectores eris
qui maiorem Adem hevelio, hac
Fcilicet in parre, non eribuat, qui
per tor annos indetesso, e accura-
ristimo cudio Selenosraphix in
cubuit.
6. Ieaque praecer rarionem il-
Jam, quae à diverla parallaxi, di-
verloque Lunae aspectu peritur,
alia hand dubie esse debet, prx-
cum mense Lunari compleant, hoc
et 27. dierum ee aliquochorarum;
quare aliqui recentiores inorum
quemdam librationis cribuerune,
ve hoc plaenomenum Caluarene,
quo renerâ potiro, per illum mo-
tum dileus Lunx, qui ad nos (per
ctac, partem Australem modo ac-
rollit, ac proinde maculae AustEL
les magis versus limbum Tuum ae-
cedune; Boreales vero a luo magis
recodune; modo parcem Boreale
atcollit, ae proinde AuArales na-
cula accedere, a Borcales iccede
Ee videneur.
7. Ouia tamen omnis librario
circa aliquem axem Hc, axis hu-
ius Lunaris librarionis est diame-
ter Aquatoris Lune; hinc Orrums
inde Occasum spectans; alioquin
macula, quae cum versus Auta.
lem, cum versus Borealem limbuim
Cune, maximum incer omnes (pa-
tium non decurrerent; quod tamen
obleruanie Fleuelius, cui ve IaI
imonui, hac in parre, primas con-
cedo; quodnam vero sic huins li-
bracionis principium, cerre iix co-
rum hypocheli, qui Luna HOTUS
incelligentiae cribuune, dictu disto-
cilenon erir, cum Angelus Lunam
librare aeque Facile potE, ac it
Orbem agerc.
B. Ac ausim dicere, in illa hy-
Pothehi Luna magvericx, quam
supra clarissime aditruxi, rem lon-
se facilius explicari; (i enim L una
agnes est, haud dubic arem ma-
ometicum habet, vergencem scili-
cet ad polos; hic porro sub. s qua-
tore axi mundi paralletus est; ae
exrra quarorem inclinat; id est
Si Luna ab Aquarore declinet ver-
Terrim cum hic macularum accef. sus Tropicum Cancri, exrremitas
lus recestusque eumdem periodum Borealis axis deprimieur; a versus
Eroxieua

## Folio 567 — 779786009:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
ralesn
dIEII
AuHa.
limbum
les spa.
tamen
VE Iam
SCOn-
is li
In eo.
MOtuS
u diR.
Lunam
aei
Ila Hp.
quam
nton.
Luna
1M.
LIB. I. DE P EA N F F1S.
Tropicum Capricorni, accollieur;
hinc racio, cur in Tropicis maximi
accesus, receltu(que hane; hoc est
Einc cermini libracionis; hinc ea-
cio, cur mocus Lunaris, _ huius
librationis eadem periodus elle de-
Beac; hinc nisi ex aliis eriam capi-
tibus crelcerent, vel decrelcerent
accettus e receltus, cerro Cciri pol-
Tec, quanca pars disei Lunaris mo-
do occulcecur per libracionem il-
lam, modo deregatur; Ced quia pa-
rallaxis, divertus aspectus, de retra-
ctio, quae Ec in rapore rorido circa
Lunam, non parum conferune,
hinc AC. Cciri pracisé non polle,
quanca pars disei Lunaris occulce-
TUI, de detegaTUI.
9. Hlinc rbi est maxima Luna
declinacio ab Aquatore; ibi est
maximus macularum, hinc accel-
lus, inde recellus, re pacet; hinc
rbi plenilunium cum maxima de-
clinacione connectieur, Sole scili-
cet existenre in altero Tropicorum,
hoc est Borealis, dum Col est in C a-
pricorno; Anstralis, dum est in
Cancro, cune maxima Cunc accel-
Cuum recestuumque incrementa;
ec proinde dum Ac obteruacio, de-
clinarionis Lunaris rario habenda
est; sed de his alias.
10. Dices E Luna mmagnes est,
perinde esse, siue hunc, sive illum
discum ad nos obuerrat; modo
axis debicum aspectumm (Cruet; Rel-
pondeo in Lunari magnere rim
magnericam non else rniformiter
dictulam, ve in simili aegumenco
iam alias dixi; quare prOPTeE ina-
qualem praedictae vircuris distri.
bucionem, mirum non eA, E eadem
Temper Luna Facies ad cerram (pe.
connectaneur; Respondeo negan-
do; nec enim ad cantam distan-
tiam carena illa magnetica pio
moncri pottune.
FF. Hlinc clacissima cacio, cue
macula cardius Cub Ainem accede-
re videaneur, cicius vero Cub finem
recedere, Propter convexitacem
Luna; hinc macula, rbi propius
accedune ad limbum. aectiores
AunE; hinc maculae non CCrUANE
ealdem lineas in Cuo Pcu; haec e
alia similia ex praedicta libeacione
consequuneur; ve de varia axis
Lunaris inclinario ex diverta cius-
dem Luna declinacione: Ced vide
(15 1. p. dialoe. Physic. C SynoPs.
opticam.
PROP. LXXXVII.
Explicantur diversi effectus LH-
nae in sublunari mundo.
1. Luna plurimum contere 2d
eas mucaciones, quae in Cublunari
mundo hunc, non alio cerre in-
Auxu, quam humore, ee moru;
quod enim lumine prestac, unum
cancummodo oculum acringit; vel
afticie, nullam eamen aliam alcera-
tionem imporrae; nec vllos alios
intluxus in Luna agnolco; nempe
ve CuperAui penicus esene, iIta Cx-
plicari minime postune, re ex di-
cendis infra manifecte constabic,
hic enim dumcaxat indico.
2. Luna astum maris cAicic, c0
modo, quo fulissime demonstraui
tract. 2. l. 3. Qua hic nON FePCTO;
non quidem ri vila magnecica, vel
alia rircure occulca. led propria
morufacie, ve diverta sic geauica-
cionis (phaera, ec linea continium
COncinUC MMTCTUE, Xc. 2ddc quod.
ctac; Ouares verum acus magne aftulus humor Lunaris, cum aeri,
licae Lunares cum Cublunaribus cum sublunaribus aquis, non pa.
Tum

## Folio 268 — 779786009:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE ZSICE TRACF. VIII.
rum contere ad maiorem aquarum seu calidi colliguntur, ve constae
cumorem, maioremque deris gra- ex dictis de igne; hinc calor au-
virancis prestionem; elt aurem plus,
vel ininus hr Oris atuC, peo di-
verlo L. unae ad lclem aspectu; cu
vide sis locum cirorum, ne hicic.
DeTCKC COGRI.
3. Luna vencum excitat duo-
bus modis, primo, per iptam aeris
maiorem, vel minorem pressionem,
pro diverla Ccilicer alcicudine ea-
dii sphaerae grauicarionis; nempe
aex mminus prectus, levior cl, ac
proinde facilius exrruditur; hinc in
illa vacticare occani pacitici, ab or-
eu in occalum perpetuo Aac ven.
EUS; ad id auTeMI WOLS L UMX NOn
parum contert: Secundo, humor a
Luna aftulus, e aeri admixtur, plus
ponderis aeri conciliat; sed aeris
granioris cractus in leniorem ex-
currens ventum Facit; vide tract.
2. b. 5. P. 25.  26.
4. Luna es causa mulciplicis
generationis ee corruprionis; quia
numor Lunaris attules parrium
Plexum laxac, et Coluic; hoc enim
humori competie; hinc hIInOr pa-
cretactioni: singularis cauta es; vE
iam Caepe dictum, et ostenlum est;
quia vero generario corruptionem
excipie, cerre Luni corruprionis
cula esse non porest, nisi eriam
heverationis caula (c, hinc Lu-
cina, hoc est Luna generationi e
Parrui peacsse dicieur.
5. Luna est caula caloris, eum
sarione luminis, quod à pATO ca.
lore ex nostris principiis non di-
stinguitur; hinc lumen Lunx in
plenilunio repidius cse videtur;
cum quia Lunaris humor humo-
sis alcerius aëri admixri parrieu-
das colligit. humor enim Facile hu-
mori adhaerec; hinc parricula ignis,
Setur; igicur Luna caloris aucti
ett caula.
6. Luna Crigus eriam Facie, quod
cerre secundum nocra principia
Facili negorio explicatur, cum
enim frigoris racio in eo porissi.
mum polica lic, quod partes ca-
lidi diuidac, quid mirum, (i nu-
moris Lunaris particula, calidi
Parres leparene, unde calorem im-
minui necesse est, et Frigus augerii
a vero Frigus in puro illo ALIOTC
praelerrim consistie, quem mercu-
rium elementarem (xpe appellani,
quod tacile inter parres calidi (c-
Le inlinuet, ac proinde illas le
Paret, Frigus enim leparat homo.
Genea.
7. Aororum Ferrilitas d Aeri.
licas ab infuxu Luneri muleum de.
pendene; ferrilicas quidem, quia
Scilicet actulus humor irrigae, et
Parres alimenricii lucci diluie, 20
proinde Facie, ve melius exugi era-
ducique in sceeres possir; adde
quod obstructiones quali Cubigie,
quae praedicti lucci percelacionem
impediune, nutriuncur enim lege-
ces luccopiobe percolato, seu Hl-
EFAEO, VE VocaME; igirur Luna plu
timum confere ad fercilitacem, led
aliquando cerilicarem inducie; si
enim gleba mulco iam humore
abundee, cerre noui humoris ac-
celtione, ignis parcicutae quali sut-
Focantur, vide sequitur purreta-
ctio, quam nimius humor indu-
cir, re supra dictum ett; hinc la-
De Keriles incendere protuit 29105,
ad castigandam Ccilicer CuperAui,
crudique humoris rim; quid ela
FiUS 3
8. Luna non parum contert ad
Semer atiO
2C

## Folio 269 — 779786009:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. l. DE PLAAC110.
senerationem plancarum; quia Cci-
licet earum Cemina non parum aF-
ticie, Cua dumcaxac humidicare;
hinc duriora Cemina in plenilunio;
molliora, in quadcacuris; alia ve-
eo in nonilunio cerrae mandari de-
benic; racio es, quia in plenitu-
nioplus Lunaris humoris affundi-
cui, quo duriora Cemina eanculum
maccrantur, quibus camen l iam
molliora ellene, nimius humor no-
cerer; isieur molliora Cemina qua-
deacuras desiderane, in quibus mi-
nus humoris est; alia demum, qua
incer molliora et duriora PUNC, me-
dium quemdam humoris Cacum,
scu locum exigune, qualis est in
nouilunio, in quo plus quidem
humoris, quam in quadracuris, ini-
nus tamen quam in plenilunio af-
Fundieur.
9. Parcus animalium Lunam
etiam Ceneiune; cum enim ex mol.
liori substancia constene; quid mi-
rum, E Lunaris humor alciis pe-
necret, ac proinde imagis aMciac;
hinc qui nascuneur in plenilunio.
vel circa plenilunium, hamidioces
Tunc; Sicciores vero, qui in qua-
draturis; qui in nouilunio, nc-
dium lOcIm FeREHE; quod LCvCTA
non modo peadicta rario cuincie,
verum criam manifesta expetimen-
ca ContirmanE; hinc non nega.
rim Facile astrologis, Lunam ad
LCIDEFAMEHELIM HOAEOTUIM COF-
Porum non parum conterre, idque
attuli humoris opera, nec enim
alios Lunares inAuxus agnolco.
10. Luna adversiis MolliOTRCOF-
pora maiore vi poller; v. 8. aduer-
sus aguas, conclilia, CANCTOS, OIM-
ne pilcis genus, medullam, cerc.
brum, hinc in plenilunio maior
est cerebri moles; icemque maior
medullae copia, pleniora oua, pin-
Guiores cancri, eC. FaTIO PaTET CX
dictis, quippe noux maceria ACaC-
cessio, non quidem humoris dum-
caxac Lunaris, quis hoc dicac
sed parcim illius, paerim alcerius
Tucci, laxac enim poros Tubrilis
humor. Praeparacque rias, per quas
Fucens le Ce insinuare postie: hinc
Luna in Faeminas maius domi-
nium exercee, re ica loquar; quia
Cune molliores; idem dico de
Pueris.
11. AEGCA COrPOTA LuMa nOn
parum afficie, quia Ccilicet illius
humoris rim iam male afectana-
sis tenciune; sc pars aegra velmi-
nimum concactum cimee, de Fu-
sic; hinc cheumarici in plenilunio
ralde laborane, icemque phlegma-
cici, icem hydropici; quia cum hi
omnes hrumore superAuo abundenes
quid mirum. Ei noui huinoris ac-
celtione pessime afRcianeur; tlecti-
ci veco in quadeacuris malé sc ha-
benc, propcer oppolicam cacionem;
cum enim pee nimia siccieace arel-
Canc, ve Lunacis liumoris eppulsu
Plucimum recceantur, ita ciuldem
(UbETaCTiOne aEIOUMEHE: IIIO
quoquoctebri, praelercim maligna
Laborane. Lunaris insluxus rim
maxime SenciUnE, racIO PATCE CX
dictis; illi vero, quocum cerebeum
iam male affectum est, Peu dilpos-
tum, in Luna Cuorum Cympeoma-
cum principem caulam agnOTCUnE,
vnde Lunacici vulgo appeltaneur,
in his meo indicio nulla est peni-
cus difficulcas.
22. Luna rei medica non parum
Faimulacur, cum cacione humo-
ris altuli, cum propter maiorem,
vel minorem aëris granicancis de
prementis vim; nempe illa va-
FICT4S

## Folio 270 — 779786009:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
DEZSICA I R A CT. VIII.
rietas a Luna procedic, ve suo pro diverla dispolicione diverlos
loco fuse dictum est; verumque re- effectus Corricur; hinc vulgare il-
ro non parum Facie ad rem medi. lud dictum: qualis quarta, talis
Cam, vEpacet; nempe Pars corpo.
ris xori male aftecta verumque
valde sentit; hinc purxario in ple-
nilunio opporruna est, quia tunc
corpus laxius e mollius est, dc
proinde magis dilpolicum icemque
Tanguinis emillio, quia cunc magis
turgene venx, in quadraturis secus
accidit; led haec ad medicos re
micro; laris enim fuie, rationum
copica indicalle.
13. In caedendis lignis, maxima
Lune ratio habenda est, ad vican-
dam Ccilicer cariem; ratio paTCE CK
dictis; nempe caries est purreta-
etionis species, ve suo loco dictum
est; purrefactio vero ab humore
praelerrim eA, ve parer; in pleni-
lunio maior vis humoris aftundi-
rur, reiam oltensum fuie, subicque
per ligni poros; led senlim caloris
vicalis opera, qui plantis criam
inest, extralarur; si camen lignum
caedatur, humor ille diurius in eo
ManeT; CesTanE enim actiones vi-
tales; isieur non mirum est, E pri-
mum quali purrefactionis eudi-
mentum, seu fermencum in eodem
tota: quod eamen ne luccedat, vel
praeparet; vides, ni Fallor, quanta
haec facilitare, _ simplicitate ex-
Plicemus.
24. Multum eriam COnFerE LU-
na ad praelagiendam cemporis et
cali rarionem; quia humor ille
Lunaris, pro diverla dilpolcione,
minimus ventus facere porest: POr-
ro illa diverla dispolitiones lune
 diverla paerium elementarium
commixrione, r. 8. humoris, ignis,
TCITR, QC.
quam in Tublunari aeris cractu in-
venic, modo veneum, ve iam dixi,
modo pluniam, modo Screnitarem,
modo calorem, modo Frigus con-
ciliat; Tunc enim corpuscula illa
Lunaria, quali quoddam Fermen.
PROP. LXXZVIII
Aliquot quaesita quae ad Lunam
perrinent expediuntur; Keliquam
Lunx cractarionem hac vna pro-
polirione complector.
2. Ouaeres cur Lunares maculae
curua periphaeria cerminentur: Rel.
pondeo proprer camdem rationem,
propcer quam in cerrestri globo,
lacus, e maria curuis licoribus, na-
iOri (alTem Ex PartC, TermInanEuT S
nempe canitas aluei re plurimum
in orbem quoquorerstm excurrIE;
longiores camen macula circa lim-
bum apparene; proprer rationer
opricam, de qua suo loc0.
2. Quares, verum in Luna om
nes maculae line maria, vel lacus;
Respondeo ese ralde probabile
canitares omnes Lunares ab hu-
more occupari; quia hic deorlum
cendic; quamquam non diftircot,
aliquor licrora maculas ambienria
essc altiora, _ magis prxrupta:
Analogiam in noltris maribus, ec
lacubus clarissimam habes.
3. Ouxres verum line aliqui
lapides, qui diverlos Luna alpe.
Ctus PExteranE; Relpondeo hoc
vulod dici de Selenire, Ced meratm
Fabulam esse puro; licer enim lapis
mollior ab humore L unari mulcum
aftici possir, non tamen video, quo-
cum omnium murationum, quod modo calem, vel calem Aguram in-
Ecribere

## Folio 271 — 779786009:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
ierto
reil
talis
MAI
LrB. I. DE PL A NE F15.
Seribere valeac; idem dico de plancis.
4. OuareS, Cur Luna adveESiS
cerebrum Felium mulca ri polleac;
Relpondeo quia valde humidum
est, e Frigidum; de pueris Falcina-
eis, ve rocane, idem fere dicendum
est; nempe Lunaris incuxus vim
maxime Ceneiune; hinc morbi pe-
riodus cum Lunaris morus periodo
conseneie.
5. Ouxres, Ouid SInE LunareS
insuxus; Re(pondeo LuNaIM pEx-
Aare prodictos omnes effectus, vel
Tuo lumine, vel humoris aftus ap-
pullu, vel luo moru; guarenus sci-
licer luo moru Facie, ve linea con-
fnium perpecud urerur, de COn-
sequenter aeris prestio, de grauica-
cio; quilquis alios insuxus ad-
Acuic, argumento politiuo proba-
re cenetur, quod nunquam peote-
eto praestabie.
6. Ouxres, an circa Lunam
aligui Pacellires eanC, Ve circa LO-
vem; Relpondeo neoando; nemo
enim illorum, qui exguilica celes-
copia adhibene, quidquam cmile
obleruauic; unde profecto et, quod
nonnullos circularores, Ceu nuga-
coresrideas, qui remere adAruUME,
quod nulla racio, quod nullum ex-
perimencum comprobac.
7. Ouaeres cur Lunares macula
cumdem inter Ce lieum continue
seruent; Relpondeo illam varia.
tionem sicus sequi ex libracione
disei Cunaris; nempe (I a (TUMan-
tur eres maculae in eodem meridia-
no Lunx, vel in alio circulo maio-
re, pro diverlo illius Cemicirculi,
qui ad nos spectac licu, qui sequi-
tur exillius convertione, ciccaaxem,
divertus eriam erie sicus carumdem
macularum; Ced de hoc in opticis
axetmHS.
8. OVAreS Verum LUnA SIC in-
corrupcibilis; Respondeo este in-
corrupcibilem Cuo modo; hOc CR
Co Fere modo, quo TeTFA InCOFTUP-
cibilis est; quamuis enim sccun-
dum aliquas parres, perperuis mu-
cacionibus obnoxia sic, hoc camen
non Facie, quin Cccundum cOca-
lem globum, incorcupcibilis esse
cen(eaTuE.
9. Ouares, verum Cuna aliquara
cum cerra Cympachiam habeac:
Relpondeo eam Cympachiam habe-
se, quam reliqua corpora magne-
cica, quae cerram, re cerminum
Cuorum aspectuum respiciunt.
10. Ouares, E Luna magnes
eAt, cur versus cerram non cendit:
Relpondeo sicum maonericum ob -
cineri posse, cirra vilam acuum
Magnericarum communicaionem,
Secus camen morum magnericum;
ride cum acus maonccica excendi
non poltine, Ccu producere luas,
cacenulas, ad eancam distanciam,
Lunam, versus cerram minime ad-
duenne; licer Luna Pele Componac
pro diverto ad cerram aspectu; quid
clarius.
T2. Ouxres, verum aliqua no-
cabilis retractio hac, circa horizon-
tem Lunarem; Respondeo afIF-
mando, praelerrim circa nouilu-
nium; est enim aura illa vapore
Forido Faera denSOE; RInC FOFIE
annulus ille circa LUMAI APPATCHS
in cclipsi annulari ve vocanE, ad
hanc causam referri debuic; PuNE
etiam halones, e Trides Lunares,
de quibus suo loco actum est.
12. OAXTeS, CUT AIEerUM LUMX
Falcacae cornu obcusius, alcerum
acurius appaTCAE; Respondeo FA-
tionem opticam este, de qua suo
loco; hic enim quancus Aeri po
ceri

## Folio 272 — 779786009:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
2.72.
P E ZSTC AE Y R A CF. VIII.
cerir Machematicum non agam; dicam paulo post, alperam elle OpOr.
SedPhylicum; Ced haec de Luna cuir, re lumen Colare melius re-
CnE Cacis.
DROP. LXXZIZ.
DE V ENE RF.
Venus est globus toralis, Sphari-
cus multis salebris asperatus: IIXC
propolirio eres parres habet; pri-
ma probatur; quia nili essee globus
cotalis, seorum esse non postec;
etter enim pars alterius globi, seu
totius, ioicur cum Venus Peorm
Tuos orbes agat, globum cotalem
ellenecesse ett; quod iildem prOE-
Cus argumentis euincieur, quibus
iam suora de Pole e Luna proba-
cum est: Secunda pars probatuE,
quod Ccilicet Cr Sphaerica, quod
cerre vel ipsis oculis probatur, in-
Rructis Ccilicer optimo e exquili-
eo celelcopio; videtur enim VenuS
Falcaca, e pro diverso ad Colem
AectCteF.
PROP. ZC0
Non habet Venus lumen proprium
Probatur primo, quia alioquin
ionis estee; quippe omne lumen ab
ione est; Led ignis esle non porelt,
cum sic corpus lcabrum, nec enim
Ramma est, nec mecallum liqui-
dum accentum, quod reuexa ex 1a-
etis supra principiis manifectum est;
Probatur secundo, quia ( lumen
proprium haberee, sub iis phasi-
bus minime videretur, Cub quibus
nobis apparet; corpus enim luci-
dum semperlucidum eAt, per axiom.
5. Scd Venus Cape nobis Falcata
viderur, Eaepe dichoroma, pro di
verlo ad Tolem alpectu; alceram
Lunam diceres, si divertas illius
Facies videres, de quibus infra;
igitur constat, lumen proprium mi-
aspecto, iildem omnino phasibus nime Veneriinese.
Tubest, quibus Lunam subesse vi-
demus; ex quibus sphaericam esse
prorlus enincitur; adde cxetera ar-
PROD. XCI.
Venus modo supra, modo infra
sumenta, qua non minus militane solem est: Probatur experientia;
pro Venere, quam pro Luna e (0.
cum enim Venus obi ad coniun-
le, eu videlis supra, ne hic repe. ctionem cum Cols propius accedie,
rere cogar; terria pars probatue
experiencia, rbi enim adhibica
Fustachiani relelcopii opera, Ve-
nus obseruaeur, non sine aliquoc
Talebris esse videtur, immo in Ve-
nere Falcaca, aeque eriam in dicho-
modo plenam Faciem, aeque inte-
srum dilcum ostendac, modo Fal-
cara videatur, inde profecto se-
quieur, modo intra, modo lupra
Tolem esse; intra quidem, cum Fal-
cata est; Cupra vero; cum plena
coma, ipla luminis d rmbex se esse videtur, licer proxime ad lo-
etio non rnorantum ductu ire vi. lem accedar, ve clarilsimé demon-
decur, sed inxequalis est ec dentieu-
lara, eo fere modo quo in Venere
AFaE OprICA; PFATCrea Cum VenuS
ad cum pocissimum tinem insticura
ab Fustactrio excusa videre eAt; Sic, ve modo lolem peaecedat, mo-
sed (i Venus certam superticiem do cumdem Cublequatur; cerre
haberer, secus acciderer: porro alio modo id hcri non poruies
cum Venus d Coleilluminerur, re quam si modo lupra Colem elfer,
a

## Folio 273 — 779786009:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L1B. I. DE PL ANEFIS.
ac proinde cardius orbes suos diur-
nos decurreret, de consequencer
praecuncem Colem Tublequi cogere.
cur, modo intra Colem, ac proinde
cirius coldem orbes Perageree, de
consequenter Colem anceiree, led
de Veneris mocu pluca infra.
PROP. XC TI.
Finc verissima causa omnium pha-
scum Veneris: Anciquis hae Vene-
ris phales prorlus incognica Fue-
runc, cum Tub aspectum non ca-
danc, nili oculus optimo celelco.
pio instruatur; Cunc aucem Veneris
phales phasibus Lunae omnino (I-
miles; videcur enim modo plena,
cum Ccilicee cA Cupra Colem; cunc
enim Col illam Faciem a lpicie, quam
Venus ad nos obuertie; modo sib.
ba, cum pautulum à Cole recedie,
et paulo obliguius eam alpicir;mo-
de ad instar Lunae dichocomae, ubi
Ccilicer maximae digressionis limi-
res cransoresta cst, cunc enim Col il-
lam faciem aspicie, cuius axis in
planum vercicale perpendicularicee
cadic; modo denique Falcaca e
corniculara, cum est intra Colem,
qui cunc minus illius disei ridet,
qui ad cerrem spectac; led in his
nulla prorsus disticultas.
PROP. ZCTTI
Venus est corpus durum es soli-
dum rocum, immo e scabrum: FEU-
Ara enim liquidum ette diceretur,
cum nulla proctus catione id enin-
ei gueac; cum enim paulo a(perioe
comperta lic, opera Ccilicee exquilI.
ei celelcopii. ve iam supra dixi, he-
Tuos orbes agic, non modo inuri-
lis, verum eciam noxius esec, ca-
lestemque ignem exringuere postet,
de quo Cupra; igieur corpus du-
rum e Colidum esse oporcec; dixi
eciam Ccabrum, quod euincitur ex
denciculaca e inaquali Veneris
Falcaca sectione; cuius rei perte-
ctam analogiam habemus in L una.
PROP. XCIV.
Cerio dici non potest, ex qua ma-
teria sit; si camen aliquod ex nostris
mixris est, forie metallum est: C er-
cum est aurem constare ex nottris
elementis, quod eodem r: odo Fio-
bacur quo de Cole de Luna iam
probacum est; corcum est cciam
elle corpus durum, se lolidum;igi
cur vel laxis, vel mecallum ett;
quod sic lapis, minus congruum
est, re dicatur; quia Lunari slob0
haec mixei racio singularicer com-
Pecic; ergo Force mecallum est;
quaenam vero mecallirario Veneri
magis congruae, quis detinire au-
sc; equidem ferrum non cst, quod
Marci compecirinec cuprum, quod
Toui; nec plumbum, quod SaCUE-
HO; nec aEgentum, quod Mercurio;
igicur vel cannum CA, vel 28; 2d-
ducor camen ve Rannum porius el-
Ce dicerem quam aes, cum iam es
in cupro lic, est enim cuprum eeris
Species, de licec canculum Aauelcac,
hoc cerre nimix distanciae cribuen-
dum est, e vicio: sic criam lim-
bus Lunae eodem Fere colore rin-
Ctus elte videtur; icemque caruleo,
cum per medium celescopium alpi.
ei non pocest, re liguida (IC; PEx - CIEUE: _C verO SI canni FEUAUI, Cx
cerea non video, id quem Ainem obscuro loco, a Cole illuminatum.
ille humor instiencus eller; immo perrexiguum Foramenaspicias, haud
in illa regione echerea, in qua sol dubie candorem Veneris, aue ali
Fom. IV.
Mm
quid

## Folio 274 — 779786009:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PEI XS IC _ Y R A CF. VIII.
quid non ablimile, d̀ ce rideri iu- non male Tolis pedilequam appel-
rares; credideram aliquando esse labis, quia modo praeit, de quas
atgenceam; Led protecto argeneum
Splendidius eit, qua par HIE, ee
ncurissimo Mercurii Fulgori melius
conpruic; an Forre Poccx inde ali-
quid Cuarum tabularum deriua-
cunt, dum Venerem Marci iunxe.
rune, Rannum enimi Ferro et xri
optime obducitur: Sacurni Fabu-
lam cum aliis, qua a Poeris de Vc-
BerO MarTANEUE, ad rem nostram
rraducere Fasile possemus; Sed illa
omicro, hoc vnum dicere Conten-
cus, potiro quod ex Hanno eser,
Fore ve eadem Forre prortus, quae
modo lune, phaenomena csent;
hoc est eadem luminis reAlexio, pha-
sium mutario, moruum ratio, _c.
nec vllum indo ablurdum conclu-
di porter, nulla ditticulcas opponi,
nullum incommodum seguiirnum
enim illud argumentum à granica-
ceperirum, contra hanc nostram
hyporhelim nihil prorlus tacere
supra octentum est; nec alcerum
etiam, quod ab insluxibus caelesti-
Dus peri pollet, nempe illi canrum-
roodo admierendi lune, quos vet
experimentum euincie, vel aliquo
ratio contrmat; Ped nihil absolure
adstruo, e cuncta haec ad libros de
divinatione remitto.
PROP. XCV.
Explicari potest finis propter quem
Venus oreasa est; EA enim Venus
in cempora, de ligna ve reliqui pla-
prerx; nempe in luis coniunctio-
nibus, certas lignac remporis exo-
Chas; sed praecer illum finem com-
munem, singularem habet, ve sci-
dicet illins orrus non procul abeste
Tolis orrum praedicee, _ occalus
paulo are, todem ossidise; huis
Facem hero praefere; modo luble
quitur; aut cerre simanis mobilem
Colis indicem vocare poreris, qui
lucido digiro solem ostendic; led
haec lunt Facilia.
PROP. ZCVI.
Vi finem hunc consequatur, it a
moneri debet, et tum circa terram,
rum circa solem ire videatur: CiEca
terram quidem, nam hominibus
solem indicat, circa Pole vetd,
cui famulatur; e à quo longius
recedere non deber; quod certe,
vehac, modo lupra, modo infed
Tolem esse deber; hinc enim modo
Tolem praeic, modo Tublequitur;
hinc cerre circa Polem ire videturs
Praeterea cum diuerta Veneris ta-
cies, diversis phalibus Cubiecta, il-
lo quasi signo ipsum planeexe l0-
cum de aspectuni octendat, nili Ve-
nus hune inotum haberet, diver-
Tas illas Facies non indueret: Flinc
Venus duplicem haber respectunis
primum, ad Tolems quem indicat,
alterum, ad cerram, cui indicac;
ad Tolem, a quo lumen, pro diver.
Co aspectu diverlimode recipir; ad
cerram, 2d quam praedicturs lu-
men, Cuto diverto aspectu, diverla-
que Forma reflectie; Famulatur Po-
li, sed ve rorum Fammlatum ad Fer-
tam eradueat; vno verbo, circa
Tolemire videtur moru apparenti.
sed cirea cerram ic, moru reali;
terram enim planera spectane, ve
Cuorum motuum cenerum ee termi-
num; igieur ve finem Cuum obri-
neac, ita moneri deber, vecum cir-
caterram, eum circa Lunam INC
videat.

## Folio 275 — 779786009:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L IB. I. D E PL ANE FIS.
PROP. ZCVTI.
Vonus es Mercurius sub sole vist
sunt adinstar maculae saltem Mer-
curins: Cum enim (INE OpRCA COF-
pora, de cum praelerrim in canta
distancia ex alcicudine diameerum
minimam habeane; quid miru, (I
Tolis cancum perexiguum cractum
cegane, de consequenter ad inctar
nigricancis racUlA APPAFCAHE. VC-
nus quidem, maiocis; Nercurius
reco; minoris: Dices Venerem
nunguam Cub Cole ritam fuiste, li-
cec de Mercurio negari non pol.
AC, iamque omnes pallim AArOnO-
miadmiceane: Relxondeo cestimon
nium Scheineri in hac maceria ali-
cuius momenti esse, qui aliquando
vilam FIISC AAEIEIMAE; CULE AUECIM
rarius (ub sole videatur, racio est,
quia ita MOnCEUE, re in coniun-
ctione perigai, aliquam Fere lem-
per lacicudinem habeac, minima au-
cem lufticie lacicudo, cum Veneris
diamerrum vix aliquor minura le-
cunda mecianeur: Lquidem Venus
non procul à coniunctione, de dic,
aliquando videtur, scilicet in peci-
520, e c90 iple aliquando vidi;
Propter camdem racionem Luna
Falcara de dic videtur, a solenon
procul polica; Ced haec Cunc Fa-
cilia.
PROP. XCVITI.
In Veneris disco aliquae macalae
obsernantur: Ve hoc Aac, adhiben-
da est exquilici celelcopii opcra:
illa aurem macula nihil aliud else
Poltune, nisi cauieaces ee tractus
humiliores; nec enim aquas in
midicacis, pro diverto Veneris ad
Colem aspectu, parricipemus; igieur
illarum inacularum cacio a divec(is
cancummodo cauicacibus peci po-
cest; quares cur Venus Ccincillet;
expecta librum Cequencem, in quo
asam de cellarum Ccincillacione;
est enim eadem pro omnibus racio:
Noux obteruariones CuHTaGANEUF
eriam nouis maculis.
PROP. ZCIZ.
Sol quidem in Vonerem agit, la-
men vin: quidqnam ex ea cducit, quod
in cerrestrem elobum derinceur: quod
in Venerem agac, pacec ex iplail.
luminatione; quod aurem aliquid
ex illa edueac, haud dubie tieri po-
cest; Ecilicet per rarefactionem;
nempe hic est caloris eRectus, e
mixtorum nostrorum cacios re ca
lore Coluaneur, Calcem secundum
aliquas, quancumris incensibiles
parcicules; quod aurem aliquid ex
Veneris globo in cerrestrem glo-
bum deriverur, quilquis allere.
rec, policiuo argumenco proba
se deberee, quod nullum cst, (1
nullum (IE exPCTIENEUM, ex quo
duci pottie; Dices benignos este
Veneris insuxus, Ced hi Forre ex-
Plicari pollene per corpulculorum
eAlunia; nusa acernis addicende
renebris; sed de his infra, veineo.
dem loco malionos Marris, e Ve-
neris benignos incuxus refellamus.
cum sc ciuldem efectuS OPCFE.
PROP. C.
D B NIER CVR 1O.
Explicantur qua ad Mercurium
hoc glovo vila ratio, vel vilum percinens: Haec una propolicione.
experimencum collocarenos iubet;
Cuis numeris dittincta, explica
cun neque pluis, neque minus tu. MuS.
. Mecu

## Folio 276 — 779786009:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P E ZSICK TR A C F. V III.
r. Mercurius planetarum mini- rec, liquidus eset, et ConUCxAI
mus est, Calcem eorum, qui Tub li-
berum aspectum cadune; proxime
omnium ad Tolem accedit, à quo
cum maxime digredicur, 28. gra-
dibus circirer tancummodo distat;
Venus aurem 48. Led de hoc lib. 3.
ASCIHS.
2. Mercurius es Sphaericus:
probatur ex iplis phalibus, _ Cx
iplo celelcopio; eodem modo, quo
iam supra de Venere probatum elt;
quamquam Mercurius rum pro-
Prei paruicarem, ex acurissimam lu-
minis rim, qua miritice micat, cum
etiam propter nimiam solis vicini-
tacem, non ica Facile oculo Cubiicia-
eur, led pocius illius deliderium (x-
DetallaE.
3. Es olobus coralis, eodem
modo probatur quo iam de Vene-
re, supra probaui; eAt corpus Coli-
dum, e durum à Colcillumina-
eum, quod eriam eodem modo
Deobacur; ex qua vero maceria
constet, vix dehniri porelt; si ea-
men aliquod ex notris mixris est,
merallum est, quod etiam eodem
inodo probatur, _ si metallum felt,
atgencum est; quod cerre cam ni-
rabilis Eplendor euineit; nec eriam
adeo abCurdum cst, argenteum
Mercurium, aureo Coli proximme
aSistere.
4. Cogicaram aliquando Mer-
curium ex hydrareyro constare;
nomen optimé congruebat; led
duo fecerune, ne huic cogiracio.
niadhaererem; primum fuit, quia
cum ad Colem proxime accedat,
nec non- mixrum illud facile auo-
Cuperticiem terlam haberet, quae
minsus apea est ad rehexionem lu-
minis, re iam supra dixi; ad-
de quod, si Obseruaroribus Eides
habenda cAt. Nercurius Cuperticiem
paulo asperiorem et lcabriorem ha-
bere viderut.
5. modo supra; modo intra
Tolem est; hinc modo inreorum
dilcum, modo Faciem dichoco-
mam, modo Falcararr octendie, ve
constar ex oblernarionibus, hinc
modo cirius, modo cardius Tuum
orbem decurrie; cameta laC Co-
dem modo probantur, quo iam de
Venere probaca Lunc; cum paL sIE
verimqueracio.
6. Sub Cole aliquando vilus
est; quid mirum; sed ve parua ma-
cula; quanta vero sc Mercurii din-
meter, de magnicudo, morralium
nemo Ccire porelt; nec vila est adeo
accurata obseruario, quae id alte-
quacur; idem dico de dictancia, idem
de diamerio, magnicudine e dictan-
cia Veneris, ee erium Cuperiorum
Planerarum; hinC GuOE CaPIEA, TOE
Tenus.
7. Idem est Nercurii de Veneris
finis; hinc geminum respectum ha-
bec; alterum Ccilicet ad Cole, 2l-
terum ad cerram; hinc ve Puum fi-
nem consequarur, dehec moneris
reali quidem moru, circa terram,
e apparenti, circa Tolem.
8. MercurialeS InAUXUS WeEX
Cunc nugx, nec rilo argumento
probari postune; licer enim Pol in
Nercurium 2gac, ee aliquid ex
eo educat, nunguam taen ad cet-
dec, acque extralerur, periculum ram vique pervenit; cum sine
erac, ne corus Mtercurius in auras alii globi propiores; Praererquam
abiret: secundum est, quia E quod est merum esbuuium corpul
Nercurius ex hydrarsyio contta- culorum.
3. C

## Folio 277 — 779786009:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. I. DE PE ANF F1S.
9. Ouares, cur Mercurii (plen-
dor nonnihil caerulei habere videa-
cur; Respondeo id cali, vel cali
reRexioni cribuendum ese; de hanc,
indoli e nacura corporis rele-
cteneis; Ced de Mercurio, haec line
Toris; nihil enim est, quod addam;
de illius moru infra, qui cerce sin-
gularis est, icemque de illius Ccin-
TillaciONE, Qua COIMMUNeI Cau-
Cam habet cum Ccincillacione Ael-
LBFUM.
PROP. CI.
DE NI A R FE.
Explicantur quae pertinent ad
Mariem.
+. Mars ek corpus (phaericum,
Colidum, durum, Ccabrum, globus
cocalis; cuncta haec eodem modo
peobantur, quo iam de Venere
peobaca PunE; nON CAIMEN CFAL,
quod alignis celelcopii colerabilis
force Fabricator, rectum camen il-
lius vlum prorlus ignorans, nelcio
quas nasas in lucem ederec, quam-
vis aecernis renebris dignas; vule
enim in medio Marre ampliorem
maculam rideri, ee in IONTeI
allurgere, Zona cinctum, diver-
sis coloribus variegata; in quo
cerre luculenter HalluCInaTUE, neC
debicam cubi lonsicudinem Ceruat;
henim vel breuior, vel longior
sic cubus, quam res oprica postu-
lec micum quancum obiectum iu-
retur, non modo in heura de colo.
re, verum eriam in aliis phaNOME.
nis, de quo in Oprica.
2. Non videntur etiam circa
Marrem ire acra quaepiam macu-
la, nec etiam circa Venerem; quod
aliqui Cacis remere pronunciarunt;
curacissimis celescopiis instructi.
licet nihil penicus Cimile rideamusi
quid faceres oculis livore cinctis;
Ce videre pucane, quod minime
vident, a cum magnum illum
Galileum canci heri ab aquis rc-
rum aectimacoribus quali agre te-
rane, quod actra Louialia, de (0-
lis maculas hactenus morcalibus
incomperras, Cub hominum ocu-
los adduxerie, si non vera ip(, in
caelo derecta, Calcem Acticia incti-
canc, re aliquid Fallae laudis au-
cupentur; omitco vel porius per-
Aringo breuicer pucrilem illam
nonneminis inctanciam, qui cum
opera lua in lucem iam iam edide-
sic, d Calileus Cuum de mocu
locali cractacum, quindecim ab
hinc annis, ingenve camen, ne
dicam pucide pronuncine, libihrc
eadem iam olim in mencem venil-
Ce, antequam de sis quidquam scri-
becet Galileus.
3. Mars SForre aliguod mix-
cum ex nostris est, ferrum Force
est; nullum enim apcius elle vi-
detur, quod MaEEI CONGEHAE, cum
cumdem prorlus colorem peate-
rac, quem ferri fructum à sole il-
luminacum, s ex renebris vide-
recur: hinc Force Poera Ferro
MAFTEM AFIMAEUNE, armocumque
Deum cecinere; hinc rurilus il-
le Marris color; hunc enim di-
Aracti radii colorem depingunt,
ve iam cories diximus; cur ve-
r0 sub Auroram candidus appa-
reac, in lib. de coloribus dictum
est, itemque cur Venus per FOra-
men alpecta longe minor ese ri-
dearur: Ced haec dininando, nOn
asterendo.
4. Elinc Mars non est corpus lu-
sunc enim nobis criam oculi, 25. cidum, Ced illuminacum à Cole:
AL 1N 2
nEO

## Folio 278 — 779786009:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PH SICE TR ACT. V LIL
nec enim fereum lucem ex se habet
hinc vbi est in quadraturis, quati
gibbus videtur, de portio illa dilci,
qua ad Tolem spectac, longe illu.
Arior est, quorum omnium eacio
per le paret: Tub Toue est, quem
aliquando obregie, re non lemel
obteruacum est.
5. Finis Marris illi cum aliis
Planeris communis es, cum sE in
siona de cempora; hinc duplicem
aspectum habet, ad Colem Ccilicet,
_ ad FCTFAM, _ CIFCA VEEUIquO
ire viderur; circa Colem apparenci,
circa cerram reali MIOtU; hInC VE
finem Cuum ObrineRE, CIFCA FECFFRII
moneri debec, modo cirius, nodo
cardius; cirius quidem, cum PEO-
Pius ad cerram accedic; cordius ve-
r0, cum lonoius ab ea cecedir; hinc
apogxus semper coninnetus est
Toli, perigxus vero oppolitus.
6. Illi malieni inttuxus; quos
Marci Actrologi cribuune, Acticii
Tunc, se mera limplicium rerricu.
lamenca; nulla racione probata,
nullo trmara experimenco, led ran.
cum deducta ex poerieis Fabulis,
qua adco crucem Ferocemque vul-
cum e aspectum Marri cribuune;
e vero terrum parum noxium me-
callum est, modo Ferrugo ab(IF; Lcd
cur in hris haereo: in Marrem ca-
men sol agir, acque ex eo aliquid
educie, non tamen Forre in TerrAS
deciduum; de moru Marris infra
agemus adde nouas maculas in
Marre, celelcopio exploracas, atque
compertas; item Marris curbina-
rionem, quam ex dictarum macu-
larum moru, deducimus.
PROF. C+1.
DE IOY E
Explicari possunt quae ad lovem
pertinent.
F. Iupicer cs globus coralis, COr-
Dus Sphaericum, Ccabrum, eodem
fine cum caereris planeris gaudens;
oveturque cum circa Terram mO-
tu reali, tum cieca Colem apparen-
ei; ejus magnicudo, vel distancia
Cciri non pocest; nullos habet in-
Auxus, quidquid AAtrologi dicane
de benionis magni Touis aspecti
bus; equidem incundum praetere
grari luminis spectaculum, vix
enim Veneri, post lolem cedir, licee
Venere longé maior sic; cuncta
haec eodem modo probaneur,
quo iam de aliis planetis probata
Tuinc.
2. Lumen a se non habet, sed
2 Tole, quod vel ex ipsins quadra-
turis eVIICIEBE, DE Iam de NTAETO
dictum est: praecerea _ lumen a Ce
haberer, ignis esser ex nostris prin-
cipiis; ad quid porro ionis eset;
cum nullam caloris vim ab iplo
senriamus; deinde ionis purusnon
elter, ve constat ex dictis de Cole;
ex qua ergo materia esfer: denique
E reflerum lumen Cufficie, omne
aliud Frustra esse videtur, Ced in
his quaenam amabo est difficulcas.
3. Si aliquod mixtum ex noctris
est. Forre merallum es, ve constat
ex dictis supra; E vero mecallum
CAt, Forre cuprum est; probatur pri-
mo, quia cumdem prortus colo
rem pratert, quem cuprum exte.
nebris vilum, dum a Pole illumina-
EUE: Praecerea cum plumbum nOn
sic, quod Saturno competit, ee alia
metalla caereris plametis COMPCTAHE,
vium

## Folio 279 — 779786009:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
lonm
is, cor.
eodem
dbello
M MO.
AICH
ii
et in.
oAiI
tullum
UI pri.
5colo.
1et leo
ImIna.
MnOn
et d
pelails
YII
L1B. I. DE PL A N E FIS:
rnum cuprum restac, quod Toui pora; ac proinde aliquid singulare
cribui pollic: vno verbo, potico
quod cuprum sic, cadem prortus
que modo lunc, phaenomena Ce-
guerentur; omiseram dicere apO-
exum louem esse Coli coniunctum;
Perigaeum vero oppOlitum; CUF
aurem maior in perisReO ApPATCAE,
racio est, quia propius ad cerram
accedic; eadem racio militae DEO
reliquis planetis, VE PaTCE Ex Op.
tica.
4. TTeS AUIE QUALHOF ZOMX paU-
le oblcuriores Touem ambire vi-
deneur; una prae caceris oculos
Forrius afACIE; ve aurem videAnEUE,
exquisicum celeleopium adhiberi
debet; porro praedictae ZOnx 10-
nem secane, adinctar cinguli; eres
minus distinctae Cunc, immo ali
quando penicus cuanelcune: Ouid
aucem sinE praedictae ZOnX, nemo
est incer morcales, qui Sciat; col-
lectam aruginem aliquis diceret;
alius, Epartas in eoro illo cractu
Foltulas, Peu cauernulas; nONNe-
mo aliam maceriam hecerogencam,
cuius diversa reffexio huinlmodi
Zonas exhibeac seu collectaim (u2
reccieine infinicam atomorum, vel
corpulculorum caelestium vim;
analogiam habes in maculis Cola-
ribus; Cen verius vinbeas a inonci-
bus asturgencibus proiectas; vnde
provario Colis e Touis, aspectu
varia Cunc: Ouidquid sIC, ZOnX
illae ad eum snem insticoEx TunC;
cum ve divertos Touis aspectus in-
dicene; re enim exmaculis, in Cole,
icomque in Luna, divertam axis ee
disci inclinorionem cognoscimus,
idem quoque in louo, ex diverto
habec in Cuo IOru: cum etIAIM VE
ex Fasciarum Pieu mocus Touis in
circulo diurno Aguacori parallelo
quati visibili aeguimeneo deduca-
cuc; unde conster, cerram immobi-
lem consistere; de quo alias: 2dde
nonas maculas in Touis di(co ex-
Ploracas, de rmbeas in eum proie:
ctas, de quibus in synops. opt.
PROP. CTTL.
D B S A FY R H O.
Explicantur quae ad Sacurnum spe-
Etant.
F. SacurnuS incer planeFAS, al-
rissimus. Coli coniunctus in 210-
8co, oppolicus, in perigro; quod
cciam de Lonc dici debuic; est au-
cem globus cocalis, corpus Ephaeri-
cum. Colidum, durum, (cabeum;
haec omnia eodem modo proban-
CuI, quo suprâ de Touc, Marce dC.
licet aurem quasi conoidicum elle
videatur, illud cerre Fallacia vilus
cribuendum est, propcer aciun1os
Cacellices, vel annulum planum, ac
quo infra.
2. Sacurnus propriam lucem
Bon habec. Ccd lumen a Fole; quod
eodem modo probatur quo supra;
adde quod in quadraturis, aliqua
differencia luminis esse ridetur, ve
in Marre, de Toue; nec est quod
cimeas, ne lumen ad cancam distan-
eiam diffundi non queac, cum
vis luminis diftusua quali infinica
SIC.
3. Si Sacurnus aliguod ex no-
Aris mixtis est, Forre mecallum eAt,
quod eodem nodo probatur quo
ZOnaEuM BEA ObSCFHAMAS: EE VeTO supra; E aucem mecallum eR, FOF-
nobilis planeta est Tupicer, cuius ee plumbum est; cum enim reliqua
mocus lime eriam in signa, de rem metalla aliis memallis cesserine.
VHWI

## Folio 280 — 779786009:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
28C
PE YSICA TR ACT. VIII.
rnum plumbum restat, quod Sa: Medicex ita obstricta est, ve vel
curno cedat; e vero Sacurni no-
inen a Chymicis plumbum culic, ee
Pallidum illud lumen, quod SacuE-
nus ad nosreflectie, plumbo cin-
ctum ese videtur.
4. Tlinc candidum lamen Vc
neris, habes in Ranno, nigrican-
cem Marris Fulgorem, in FerrO;
racilum Touis rulcum, in cupro;
cineririum sacurni pallorem, in
plumbo; micaneis Mercurii solen-
dorem, in argento; variegaram
Luna Faciem in globo perraguco,
aeternum denique Colis ignem in
a1+O.
5. Sacurni tinis, e aliorum pla-
necarum idem est; hinC IMOUCCUE
cirea terram reali MOTU, e CIECA
Tolem, apporenei; hinc duplicem
respectum habet, ad cerram Ccili-
cet e solem; infuxus maligni, qui
vulgo sacurno ab Actrologis eri-
bunneur, Rccicii sunE, quod eo-
dem modo probatur quo supra;
de Sacurni magnicudine ee distan-
cia, nihil cerri; de illiusmocu, in-
fra; cur aurem planerae crrare vi-
deantui, etiam dican.
PROP. CIV.
DE ASFRES TOVLALIBVS
hoc nomine, licerari omnes, dignis
illam prolequi elogiis, atque aeter-
Explicantur quae pertinent ad
astra Conialia.
F. Elaec primus omnium Cali-
Jeus accuraro relelcopioinstructus,
sub hominum aspectum adduxie;
nis honestare monumentis renean-
tur; itaque astra illa Touialia me-
illa enim ab iplo mundi primordio
lacuerane, haec aurem eadem Cunt,
quae Medicea; sic enim ca voca-
rico Medicea appellauie, singularis
inventionis praerogaciua.
nic L ynceus Philolophus, cum vix
2. Astra illa illuminantur à Cole,
non à Toue; nec enim Tupiter COr-
nobiliore nomine appellare pottet;
pus lucidum est: Praererea cum mo-
dosupea, modo intra Touem esse
dicantur, cum intra lunt, Falcata
d vero, re hoc obiter dicam, toca
res liceraria Cerenistimae Familia
omnino ese viderentUE, ve paret
ex dictis de Luna, de Venere; igi-
tur cum nunquam apparenne Fal-
cata, non porest dici, quod à Toue
lumen luum habenne; igicur à (o-
le; quae camen ratio non raleiees
(i Forre nunquam intra Colem del-
cenderent; quamris reuera descen-
dane, ve dictum eAt in synops. opii-
ca; aliam rationem in dialogis (ug-
sessimus, nimirum ea non videri
quando sunt in vinbrae à 5lobo 10-
nis proiecta, prramide, licet InCCE
illa e oculum, nihil inceriectum
sic, adde quod, rbi lupirer est in
quadracuris, minus luminis recte-
BEHME.
3. TIaeC altra modo Cupra, modo
intra Tonem ese dicuneur; quando
Cupra, caedius suum orbem decur-
rere; cum intra, cicius; clarissi-
mam analogiam habes in Venere,
e Mercurio; hinc circa terraM
moueri dicuntur reali, circa Ponem
AUTeM, apPATenEi IOEU, quam quam
rC ipTa VETOGHe MOEU MOVENEME
PEOVE in synopsi. Cuncque in signa, de
cempora, eodemque fine cum aliis
Planeris gaudene; LunE etiam Cor-
Pora Ephaerica, Colida, alpera,
eadem enim pro omnibus tario
Facit.
4. DUNEQUaTUOE MUIETO, quat-
vi

## Folio 281 — 779786009:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
10.
ceF
Ae-
de
e
MUE
1d, d
Cos.
M
L. 1B. I. DE PLANEFIS,
ris pluca nonnemo à se vila esse
testetur, Ced luculenter hallucina-
cum este, mihri perluadeo, cum
hactenus cancummodo quacuor à
me risa AnC, cui camen exquis-
cum celeleopium non defuit; cori-
dem dumtaxar alii rerum caelectium
obseruacores riderune; de ve ali-
qui Culpicari Cune, probabile est,
aliquoc Ermamenci AellaS, PEo Lu-
nis louialibus, sic enim aliqui vo
canc, acceptas fuille.
5. De illorum moru, actum est
in dialoe. Obceguneur aliquando a
Toue, re Luna ab ipla FCrFA; Cx
qua vero maceria conttene, vix
cerre diminari porest, opcandum
elsec re distincius illa incueri lice-
rec; led hoc quomodo (peraci pol.
sic, non rideo; nullum enim vn-
quam erir rele copii, quancumvis
perfecti, genus, quod ca in ca, mole
exhibene, quae necestaria esse vide-
cur, ad hoc re aliquid de illa mare-
sia, ex qua constane, detiniri poNIc;
quid si Forre vel Chalcyrim, vel Py-
ricem, vel quodlibet aliud erarium
corpus esse, aut cerre eadem cum
Rellis maceria constare, aliquis di-
cerer; led mera divinatio.
6. Veros planetas ese concludo;
cum perinde acque reliqui seprem
planecx ragentur; trmi camen Fa-
tiocinii non fuic, ex actris lovialibus
PETCTCAFGLIMCNELIIM, GUO TCLTX Ver-
iiooprobetur, cum inde porius cuin.
eatur, non minus polle alios plane-
125 circa Tolem mobilem irc, appa.
senci Ccilicer motu, quam loniales
Lunae circa Tovem iiobilem eanc; de
magis Luudandus Calileus, ex co,
quod actra Touialia Cub aspectum
morralium adduxeric, quam ex co
quod rerra quierem de Armitacem
inde curbare aggrestus. (IC.
Tom. LV.
PROP, eV
Explicantur quae pertinent ad sa-
tellites Saturni.
1. Hloc nomine appellaneur duo
planeca, re tractenus credicum cA
ex minoribus Ccilicet, qui quali la-
cellices Sacurni laceribus aHixi CUnE;
nempecam parum a Sacurno dictant
re in idem corpus abire rideaneur;
e rero h exquilici celeleopii ope-
tam adhibeas. Sacurnum videbis
conoidicum, cuius corpus medium
illuare est; sequuneur dux Lunule,
hinc inde quali an la annexe, obscu-
ristima; de dux alia (plendences,
conoidis Longirudinem FCEMINANE;
aliquid profecto monstri limile cA;
hinc a POeTIS SACUENUS FFICOEDOF
dictus est.
2. Sed ne quidquam dissimu-
lem, videtur elle intuperabilis dif-
Aculcas; nam non video, CHIE FOTA
illa ellypcica Facies, quam Sacur-
nus exhribec, non sic lumine per
Futa; nec onde sinc dux illae Lu-
Bule obteura, de AEEX; de racio
difticulcaris est, quia l verimque
duo astra hinc inde Sacurno ali-
Runc, licet illorum porcio 252-
turno regatur, reliqua Famen, qua
non cegitur. Eplendida, non veco
oblcura videretur, praeserrim cum
hi duo Cacellices a Sacurno Cepa-
raci aliquando vili sinc, eunc au-
cem cum Ceparaci Cune inceorum
dilcum habere ridentur ride cigo
illa aerae Lunula, nemo est Calcem
quod Cciam ex anciquioribus qui
hranc difficulcarem propoluerie, Peu
disculterie, ne dum Coluerie; quare
quod mihi Cuper hac ee in nen-
cem venic, alias expolui: sed vide
quaelo, quanca hdes obseruarioni-
bus adhibenda sic; quidam enim re.
CeNCIOF

## Folio 282 — 779786009:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
282
PEYSICHF TR ACF. VIII.
cenrior dicie, vilos Fuisse sepATATOS, tot ac tanra deinceps innoreleant.
teltemque producie P. Zucchium,
cuius existolam ad se Ccripeam, ci-
tat; Ccd P. Zucehius, Cancte aAE-
Wac, nunquam illud d̀ Ce vel di-
ctum, vel scripeum Fuilte, nec Pa-
cellices à se unquam vilos fuisse ab
orbe Sacurni dinilos; porro cum
lupirer habent quaruor quati (a-
cellires, hoc est actra Toniolia, ali-
quis forte non viderer eur Sacur-
nus rocidem habere non posie, led
ve dicam infra, haec line vilo Fun-
damento dicuneur.
3. Analogiam habes in Rellis
quibuldam nebulosis, De vocant, de
in quibuldam maculis nioris, quae
circa polum ancareticum videntur;
sunc aurem hi Carellires in liona X
rempora; de illorum moru dixi alias;
ex qua mmaceria constene, detiniri
rix porest; moventur tantum circa
Ferram; nec mirum videri debet,
Temper esse Sacurno affxOS; vbi
enim semel incepie calis orus Fa-
tio, illa eadem Temper durar.
4. Fieri porele ve line mulei alii
planerae, secundarii Ccilicer, qui
nondum Tublunari orbi innorue.
rine, de Forre Cuo tempore (ub
hominum aspectum adducentur;
qui v. 8. circa Marrem canc, de For-
quor de quanta d quinquaginca cie-
cirer annis explorata in caelo X
derecta lune, inde Forre Aet, ve re-
rum varix coniugationes non pa-
rum hanc de corpore calecti (cien-
tiam promoneanes contule luper hoc
duplicem cractatum, Diminianum,
de hoc aroumento claboratum,
concra Christianum Fughenium;
icem dialooos PhysIcOS: _ verO
ex oblernationibus fere conscat, es.
se planum annulare circa SatuE-
num aequarori parallelum: quam.
quam, Cemper huc a illuc nucans,
ob perpecuum nilum, ad dictum
Parallelilmum; Porro ex hoc an-
nulo clare constat, Sacurnum cum
illo moneri in circulo diurno ac
proinde cerram sare; contule su-
Per his Epistolam ad Basetum FFE-
dictis Dialogisannexam, icem Cy-
noplm opricam, nec enim ibi di-
cta e edita reperere VaCAE; ex qui-
bus Facile caltigabis ca, quae in hac
piopolitione, non tam alierra fuc.
runE, quam expolira et recitara;
quibus adde sellulam illam, que
circa Sacurnum ise viderur, de qua
etiam locis ciraris: Ced de planeris
Caris; quam quam maior ee pexcipua
huiuscractacionis pars reltar, quae
ee circa Venerem: _ vero, ( eA de planetarum oru.

## Folio 283 — 779786009:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
releanr
AId eM.
_lo e
JVEI.
Ou pr.
ex toe
anum,
abllu
vero
aliel.
UI.
M
1218,
uM
ua
se 2t 2t iti 2c t
d
 esc e
4
e
t
e
tnntot
Ca3. _. Co(5. 50B. C∞9. Co(3. Cofs. 50B). EoC5. C03. EoF3. E063. E05. Ec45. E0B. E  l S. I. C∞
. Ep2sEpor
itc
t
t
lir
SILLL IS FY R EL I Q Y
Corporibus caelestibus.
Scellis in hoc libro agimus, de comeris, de Rellis
novis, de maculis solaribus, ria lactea, e communi
 medio, in quo (ydera ferri perhibentur; preciolam
haud dubidmaceriam cractamus; veinam cum operx precioi
led omisso lonsiore praeambulo, ad rem venio.
PROP. I.
DE STEL L 25.
Stella sunt corpora dura  solida.
Probatue primo, quia cum plane-
Ex, VHO COLC dUIMEAXAE CxCCPEO,
sint corpora dura, de Colida, eadem
racio pro Scellis elle videtur, quae
pro planeris: praecerea E liquida
esene, non micarent, ve dicam
paulo post; deinde ( aquea cAenE
lumen non reflecterent, ve se ipta
refectune; led cur in hoc diurius
haereo: cum nemo hactenus Scel-
las liguida corpora esse afErmarit:
equidem nonnemo ex recenciori.
bus asteruie, Poles coridemm elte, vn-
de recte concluderet, csC COrpOra
liquida, cum Colem in Pcaru COrpO.
ris liquidi esfe, supra octentum (ic:
Sed profecto hoc gracis dicieur,
nec vila probatur ratione, de infra
octendam, non esse corpora luci-
da, sed Polari lumine, re de plane.
ris dictum est, pertula ee illusteatao
PR OP. TI.
Sunt corpora quasi sphaerica, hoc
est scabra, e quasi polyhadra:
Ouali Sphaerica dixi, quia quaeli-
bec Scella est globus cocalis, ve
constat; cum sIc Peortim ab aliis
Polica; E enim estec pars alcerius
globi, ed revera le reciperet, hoc
eAt versiis illius globi centrum, cu-
iuS pars esec, ve patet; igieur cum
quae libet Scella sic globus cocalis.
non est dubium, quin ips Agura
Sphaerica, vel quasi sphaerica com-
pecac; dico quasi spharicam, qua-
le habemus in iplo globocerrectrii
quod aucem Fcabrum sic Aella COF-
pus, manifestum est, cum ex ip (2
cum planeris analogia, cum ex ipta
luminis reftexione, de micatione;
de luminis rellexione iam supra di-
ctum est; de micacione infra di-
cam; dixi qual polyhaedea, hoc cA
dinerls qua Facicbus, de plaris
distincta, non regularibus quidem,
quod cancum arri comperic, Ced sine
Nn 2
legc

## Folio 284 — 779786009:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
PHTYSTCA PRACT. VTII
leoc e ordine; e vero ad effe- de Rellis ommino probat: pexexereo
ctum ex finem micarionis, de qua ipta micacio quasi enincie, eRe COF-
infra, rix Facilior ee simplicior mon pora illuminara, non lucidas lucet
dus excogirari porest. Ted his me-
aiis facilibus e simplicibus nacura
eantummodoveicuE.
PROP.
Stella non sunt corpora lucida, sed
illuminata: Ouilgnis corpora lucida
esle contendie, argumeto aliquo po.
liciuo probare deberer; quod renera
nullum est; cum enim ACILR, PERTCE
nicationem, nihil habeane, in ra
eione corporis lucidi, vel illumina-
ri, quod iplis quoque planetis non
Competat, cerre  planecae Lunt cor-
Pora illuminata (vnum duscaxaE
Tolem excipio) idem destellis dicen-
dum esse videtur; dixi in ratione
corporis lucidi, vel illuminari, hoc
est quatenus lucem ad nos reque.
vel diffundune, li corpora lucica
Sume, vel reRectue, (i illuminata; dixi
praeres micarionem, Ccilicer masis
nocabilem, nempe aliqua eriam pla-
necis ineli, de quo infra; neque ex
ipla micatione Rellarum, vIlum ar-
sumentumm duei porest, quo probe.
cur, corpora lucida esse. led porius e
Conerario, ex ipla micatione, qua(i
evincicur, elle corpora illuminaca,
vE paulo post dicam; nec est quod
aliquis opponar lumen deticere in
Planeris, non vero in cellis, igICUE
vel inde prohacur lumen innacum
Sellisinesse, planeris vero alienum;
nam primo, in cribus Cuperioribus,
nunquam lumen dehcit; secundo,
non mirum est, si non dehiciat en-
quam in sellis, quia nunquam il-
lum ad Colem aspectum habene, (ub
quo privacae lumine videaneur;isi
cur eadem racio, qua piobat Pla
meras, este corpora illumi_Ca, ide
enim corpus lucidum, non micat,
secus illuminarum, ve videre est
in adamanre, Cuis Faciebus e pla-
nis distincto: praecerea Frustra cl.
Tent Rellae corpora lucida, hoc est
veriiones, cum eam parum lumi.
nis, et nihil prortus caloris in Cu-
blunarem mundum cranstundants
ee poliro quod sine corpoca illu-
minara, Cuo munere, cni scilicer
a nacura destinaea Cune, penitus
defunguntur, ve constac. di melius
constaoir ex iis; quae dicensus in-
fra: deinde an force Hellas plane-
eis nobiliores esse diceus; ablit
cum Ccilicet nobiliorem tinem nOn
habenne; igicur si planeta, excep-
eo dumcaxar Cole, propria lucc nO1
Saudene, led aliena, idem de sellis.
dicendum esse, quis negec: hinc
reiicies nonnullos secentiores, qui
coridem soles else dixerune, led
amabo, cui vlui; Ced in re clarissi-
ma, quid diucius haereo: Hlinc à
Tole lumine pertunduncur, ve pla-
necae; nec obest distanria, quae Can-
ea protecto non est quantam aliqui
Copernicana hypocheleos sectato-
Ees CRe dIXeTIHE, MaIOECaWen. qu aI
communicer altronomi polueie;
tinc demum Col in conto vnicus
Fons lucis; nec obstac illud, quod
nonnemo Hellas calelesignes ap-
peller, eAt enim mera metaphora,
eaque poërica; sic oculi à poeris
iones quoque appellari Colene; ad-
de quod sub quadracuris, illa por-
eio quae ad tolem speCtaE, magis.
Eptendet.
2E

## Folio 285 — 779786009:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
1B. I1
DE SILLLIS.
LLOT. 1
Vix definiri pocest, ex qua materia
constent: Cerrum quidem cA, con.
Aarc ex noaris elementis, quod eo-
dem modo probatur, quo supra de
Tole de Luna probacum est;nec enim
repetere racat; (ed hac est maceria
remoca; de peoxima vero lacis disti-
cile dictu es, quaenam illa (C, mix-
cum aliquod elle necesse est, cum
elemencum purum non (c; mulci
ex Sanctis Pacribus, aliilque divini
rerbi incerprecibus, rolunE, ex 2qu2
Aellas Factas esse, non quidem pu-
ea, ve constac, alioquin eTenECOE-
pora perfecte diaphana, nec esenc
alpera, dec. re supra dictum elt, non
impura eciam, sed liquida, Propcer
candem carionem;isitur li ex aqua
constarent houd dubie congelatam
esse oporceree; equidem trustumm
glaciei corpus aprissimum est, quod
lumen rellectat; led cum mulcum
sic incer sellas discrimen, ex
aqua congelaca omnes Aellae esse
non pollune; alioquin similes om.
nino ellenc; igicur nullum dileri-
meneslec; diceret Forlican alignis,
aliquid hecerogenei lucci admix-
cum cheaqua congelatae, qui prxe-
dictum dilerimen inducie; (ed esto,
haec relponsio recumque praemil-
Jam instanciam Coluat; Cum C2-
men Coli semper sinc oppolca,
haud dubie calore Colari selu il-
lud liquelceret; relponderi camen
posset, cautam esle dictanciam, ve
calorem Colis non Cenriant; adde
quod mocu verriginis circa Cuum
cencrum aguneur, qui vim Colis
penicus Frangic: hinc etiam aliquis
dicerer, este aquas illas, Ccilicee
congelatas, quae Cupra caelos Tunt;
licet haec sencenria vreumque de
Fendi possie, ve parec, mihi camen
lonee probabilius est, sellam esse
lapideum corpus, (i camen aliquod
ex nottris mixris est (loquor enim
ex hypocheli) nempe cum plane-
ca primarii ex mecallis constent, ex
Secundarii ex Tuceis mecallicis, Lu-
na ex mixro quodam, in quo lapis
cum mecallo coniunctus cAt, cerra
reco ex omnibus simul; de cum
Aella paulo duriores esse debcane,
quam selu indoles FCTAL, CCTTE
Tuperest, ve lapides esle dicaus;
lapides, inquam, led paulo precio.
hores; mulca congruenciae huC
congeri, conglobarique poltenc; 1.
lapilli precioli abeune re plurimum
In raTIA COFONREUM OEMAMEMTA;
Rellae aucem ad cum pocissimum A-
nem inCtITUEX CUNE, vE CUpTCME
mundi COrONR OrnamencO LINE:
2. Virgo deipara Aellis coronata
eAt, hoc est gemmis c lapillis : 3.
Racionale Cummi Poriticis gemmis
lapillisque distinguebacue, illud
aurem calum quoddam repeasen-
cabac: 4. cum nihil fere in cerris
sic, quod in caelis non sic, calum
cerre lapillis carerenon debec, hoc
CM DECLIOSIS NALUITX COEPOTCE PaT-
ribus: 5. Polico quod Aellae Cx
prataca lapillorum materia con-
Aenc, eadem prorlus, quae modo
Cunc, Phaenomena elene: 6. cum
ex ipla micarione conster, Aellas el-
se mulciplici facierum, scu plano-
rum ordine distinctas, cerre lapilli
tantummodo ica cadi FOlCHE; CANC2
porro distancia pottulabac, ve stella
lumini refectendo aprissimae eRent;
omiceo alia, cum haec plusquam
sutticiane, praeserrim cum hac dum-
Faxat diminando.

## Folio 286 — 779786009:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P E YSTCE Y R ACF. VIII.
BROP. Y.
Flinc diversi diversarum stellarum
colores: v. 8. Quaedam ad inctar
Adamantis maxime Fulgene, vt Ca-
iis maior; quaedam ad instar car-
bunculi, aliquid Rammeum extri-
bene, ve oculus Tauri, ec AectuEUS;
quaedam acurissimo splendore vi-
relcune, adinctar Smaragdi, ve
AntareS, Leu cor Scorpii; quae daM
ad inctar Saphyri, aliquid Fulgoris
exrulei pEx Ce FerunE, ve C apella;
quaedam mirunitore ad inctar cry-
Atalli habent, ve Lyra; Xc. vides
sellarum discrimina, de dilcrimi-
num raciones; hinc Rella differr à
Sella in claricare, non quidem qua-
liber, a qualiber, quid enim ne-
cesse est, sed quaedam a quibuIdam:
v. 8. Cellas omnes primae magnitu-
dinis specie differre probabile ct;
quoc vero sine Rellx prima magni-
cudinis, vix detiniri porest, cum
mulea sic in hoc oculorum Falla-
cia, d cum mulca maiores esse vi-
deantur, propeer magis spartum,
dictusum que capillicium, quam re-
veraline, v. 8. C anis maior longe
alias luperare videtur, qua tamen,
decractoillo capillicio, De vOCAME,
minor est oculo Fauri; igieur vix
detiniri porest illarum numerus; nec
etiam omnium Rellarum numerus;
licec enim 2022. vuIGO PONANEUE,
PROP. VT
Ornamentis carere non debuit: 2.
Tune eriam in rempora, aliquo lcin
licer modo, 3. lingularis scellarum
finis est, vE SInE in lOCA EUM FatiO-
dubium tamen non est, quin lon-
se plures sine; numera ACllaS, s
POTCS.
ne globorum caelestium, cum Pa-
cione globi cerrestris; nempC VE
cerca loca signemus, debent esse
Explicari potest, propter quem
conspicua; hoc est cerris quibus.
dam noris conspicuis distincta; quis
aurem nelcie, planctarum loca a
nobis stacui, ee moruum periodos
detiniri, per respectum ad Aellas:
finem, stelia creara sint: Mulciplex
tinis sellarum est, 1. mundi orna-
immo FOtuS Z Odiacus ab ip(IS CON-
Rellarionibus consticurus est; de
licet liona constellationum mutaca
sine, hoc ideo factum est, quia Ael-
la eriam spiras Tuas agune; led de
hoc infra cum de caulis phylcis
moruum caelettium: quod vero
Spectat ad globum cerrestrem, vix
dici porest, quantuns sellae confe-
tanc, ad distinctionem locorum; sIC
v. 9. Opera Rellarum, coonOscicuF
eleuario poli, hora noctis; mundi
aspectus; sic qui nanigane, vel in
eus; quis hoc neger; mundus
valtis delerris percorinantur, sellas
indices, de duces aspiciune; sc
Dens Fecir, ve Kella nona Colem iu-
sticia natum indicaret; Ced HXC
Tune Facilia.
PROP. VII.
Stellarum a elobo ctrp s
ria maxima esse debuit, qualis reue-
ra est: Rario est, cum lint in loca;
nisimaxime distarent; Puum Anem
minime obrinerent; quia scilicet
Fubessene quoque parallaxibus; ac
proinde in eo loco, in quo non
TUINE, CNC VIdCFCNEUE; IgIEUE nOn
esent cerrorum Aacorum que loco-
rum ligna, vel nOEK; _ vero cum
snc in vlcimis mandi visibilis con.
AIIIS _E PPOSDeCtuM HAMaHUM
enim in lagueaE ForniCaUS, hiS TEFMIHEHE, ne FallacIX PEFperUA
Ocutus

## Folio 287 — 779786009:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L1B. II. DE STBLL 1S:
oculus Tubester, in obseruandis glo-
borum inferiorum locis, de veca-
Rigari parallaxes posenc, Aata CCF -
eaque regula esse debuie, Axulque
terminus, qui visionem, Cine rlla
Fallacia, et Frande terminaree; igi-
cur cellarum distancia maxima e-
se debuic, quae praedictas paralla-
res castigarer, quod quomodo hac,
dicam in Oprica cum huius loci
non (IC: quanea aucem sic illa di-
Aancia, nemo eA, inter noitales,
qui Pcire pottic, idem consequen-
cer dico, de Rellarum magnicudi-
ne, ee vero non canti incerest.
PROP. VTTL.
Cum stellae per cubum opricum vi-
demur; ad instar Rammae apparent;
Aliquid simile habes in planetis,
cum per cubum opricum lenioris
opera, d arcis a(picinneur; rario
reco huius phanomeni es canclim
2 refractione, qua AE in vitrO cu-
bi, vi cuius mislei radii exErR OF-
dinem colliguneur, de in oculum
cadune, in quo praedictam affectio-
nem imprimune: hinc rbi longius
celelcopium adhibetur, calisaTuE
huiusodi cadiorum luxuries in
Planeris, ac proinde nudus plane-
ia dilcus, Ccu muda e conla Facies
apparet; quod camen in sellis non
sc, unde pro cellis lonsius adhuc
celelcopium esse deberet, PFOPECE
nimiam illarum distanciam; acque
2dcd spes ellet, paulo acrentius spe.
culandi discum sellae, in quo hraud
dubienonnulla obseruari polsene,
re in planetis obleruamus; 2ddc
s vis etiam Rellus conderi pose,
concracto primo relelcopii octio,
vel ore; cunc enim conta sella vi
decur, ee inceger rulcus; sed palti
dior, de minore luce pertutus; ex
quo, alcem meo indicio, recissima
huius phaenomeni eacio cruieur;
cunc enim lictuncur illi radii, vagi
huc illuc, exera ordinem, per re-
Fractionem craducti, hinC CONETA-
Ao primo illo rubi ore, leneis vi-
erea vicia, ee eciam virri caui ex-
Plorantur; cunc enim cum imagi-
ne in charcam proiiciuneur, ad in-
Aar macularum; Ced de his in Opri-
ca, in qua proprium sibi locum
rendicant.
LLLCC. LL.
Affertur vera ratio, cur stella
de dic non videantur: Vulgo after-
tur hacratio, quia Ccilicee maius
lumen, minus exringuie; sed pro-
Fecto eadem cario pro Luna Facie,
qua camen de dic videtur: Nec
enim Luna lumen incensius rette.
ctic, quam Venus, V. 5. vel canis
maior; igicur alia cacio quaerenda
est: icaque mains dici lurmen Facies
re magis concrahrarur puxilla, ac
Proinde reminor Crystallini POr-
tio decegacur, in quam appulsi d
Rella radii cadenres, post fractio-
nem, minorem deinde rerinae pOr-
tionem afticiune, onde obiectum
minus videri dicicue, hoc est (uB
minore angulo: hoc perrinet 2d
Opricam; ne tamen prortus inca-
ctum religuam. Cupponendum cst,
Eculcacem (en(iricAI, qua FeCINE
inest, duplicimodo se habere, circa
affectionem, quae ips ab obiecto
Censibili imprimieur, hoc est racio-
ne incentionis, d racione exrensio-
nis; nempe consideratur, vel qua
tenus magis, vel minus eadem re-
cina porcio afficitur, vel quacenus
maior, vel minor porrio atticitur.

## Folio 288 — 779786009:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
E primum, conlideratur illa ailectio
Fecundum incensionem; de tunc ob-
jectum viderur illustrius, id est na-
sisCencitur; v. 8. quando obiectum
primario Colis lumine pertundieur,
cunc riderur illustrius; quam cum
Secundario; quia rerina magis afti-
citur a primario, quans a sccunda-
rio; li vero secundum dicatur, Con-
Sideratur illa affectio secundum ex-
centionem, d cune obiectum ride-
tur maius, et Cub maiore anoule;
Tunc enim anguli re sectores, et hi,
ve arcus: hoc polico; cerrum est, pu-
pillam de nocte explicariorem elle,
quam de dic, re constat experiencia;
cuius ratio perlpicua est, quamvis
ab aliis intacta; nempe cum lumen
e calor idem line, aue Calrem luX
emineneet calida, quid mirutm, sI
maioris, hoc est diurni luminis ap.
pullu, rrea cirorarelcae; constat
enim ex materia ad id valde dispo-
lca; ac proinde explicetur; Ced ex
vrex, vel iridis explicatione, pupil-
la, hoc est Foraminis medii contra-
etio necellario seguitur; pupilla ve-
ro contracta minorem crystallini
portionem derectam; apertamque
Felinguirigicur minorem radiorum
copiam ab obiecto erxstallinus ex-
cipie, e lub minore bali;igitur mi-
norem eriam balim in retinam pEo-
dicitiigicur minor rerinx porrio at-
ticitur; igicur obiectum minus vi-
detur; contra verd celtante maiore
luminis ris concrahieur ruca, vnde
puxilla necellario explicatursisieur
maior porcio crystallini aperitur;
ioicur maior radiorum vis excipi.
EUE, _ Cub maiore bali; ioIEuT maIOE
portio retina atticirur; igitur inde
obiectum maius videtur, hoc est
Tub maiore angulo; e haec est re-
vistima cacio, propres quam Cella
de nocte apparcane, de dic vero
lub aspectum non cadane: led de
hoc in synopsi Oprica, immo de in
trait. 10. lib. de sensibus externis.
PROP. L
Si sola esset pupillae explicario, ob-
jectum minus appareret, nulla scili–
cet habita crpstallini ratione; Ouia
Tub minori angulo viderecur;nem-
De cum extremi radii prramidis,
cuius balis in obiecto elt, e apex,
in iplo decussationis puncto; cum
radii, inquam, extremi ducaneur
per excremitares pupillae, cerre quo
Foramen pupilla maius est, longius
ab iplo distat decullationis pun-
ctum, isicur Tub minore angulo
ipsi radii oculo incidune; igieur
per pupillam explicaciorem inci-
dune oculo radii Tub minore angur
lo, _ per contractiorem, Lub Ia-
iore; modo scilicer nulla ratio cry-
Aallini habeacur; FTinc tota ratio,
propter quam obiectum maius vi-
detur, cum pupilla explicacior cks
ab ipso crystallino pecenda est, in
quem cum extcemi radii obliquius
Cadanc, magis retringuntuE, AC pFO-
inde magis dinaricati in rerinam
Deojiciuntur; sed in graciam cyro-
num haec paulo distinctius explico,
quae alioquin in Opricam remit-
cenda LUNE.
Sit, dactent as elsas t
Hloc ccntoctalun eit a to
cum in sphopso Opit Cls tit 2.
Dialoe. physic. Parto suat ie te.
perendum elle nON pUTO.
BE
PH ZSIC A
TR A CT. VIII.
L L I. L25
Si maior etstaunt poriio ultlca

## Folio 289 — 779786009:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
0.
etecta
idumi
L. 1B. II. DE STELL15.
leE. XL1.
Duo vero radii obliguius cadune
in crystallinum, distractiores deinde
in recinam proiiciuntur; Hloc cciam
ibidem demonsratur; de haec
est reriltima ratio, PEOPECE quam
Sellae de nocte videneur, non ve-
rd de dic; quia scilicet de nocte,
cum pupilla sic aperrior, de expli-
cacior, maior cerstallini porcio de
cegitur, de conlequenter exrremi
cadii obliquius in illam incidune;
igicur masis Franguntur, de in ma-
iorem recina porrionem proiiciun-
EUT; hinC nOnNeMINCM Cx reCeN-
cioribusreiicies, qui eorum hunc
ettectum explicacioni puxillae cri-
buic, nulla prorlus Facta mencione
ceystallini; ab eo porro rationem
hanc non accepimus, cum mulcis
annis, illam, e publice docueri-
mus, et in lucem ediderimmus, an-
cequam ipse sua ederet; e verohie
ceforre monville inverie, amice
lector, non pauca ex nottris ab aliis
Fuisse altumpea, ee pro Cuis cdica,
quod cerre Facile dilcernesinem pe
ita incer Ce omnia nottra conne-
niune, re vel inde constee, ex co-
dem cuncta fonce manasse; quod
revera eo animo non dico, quasi
ea canti eAC puTem, InCaS MUSAS VO.
care Toleo, meas camen, quid enim
aliud, canculum, quod in me eAt,
ingenium, excogirare poHet.
PROP: Z TTI.
Finc si quis de nocte, stellas per
exiguum foramen aspiciat, ita par-
nas videt, et prorsus enanescant:
Racio eA, quia corpus intercepeum
impedic, ne in eoram pupilla ca-
pacicarem cadanc eadi), rEparet;
pus longe minus appareaE; DicCS,
Luna, per Foramen spectaca, minoe
quidem videcur, non camen inul.
eis parcibus; igicur a Aella, per
Foramen spectaca videri adhue de-
berec, licee minor quam prius:
Respondeo peaemistam difficulca-
cem ad Opcicam percinere, dico
cancum sellas muleis parcibus ma-
iores videri, quam par (IC: AnalO-
siam habes in Ramma lucCenK, quX
cum de nocte eminus SpectatuE,
Tub maiore mulcis parcibus dia-
ICETO apPaTeC, quam E cominus
aspiciatur; hoc camen de die non
accidic, nec etiam haec Fallacia Ac
in maioribus corporibus, siuc lu-
cidis. Eive illuminaris; Ced de his
in Oprica; quidquid sC, cerrum eAt,
modicum illud Foramen aequivale-
se pupilla concractionem; Ced dum
concrahicur pupilla, stella cuanel.
cic; igicur quid mirum est, si dum
per Foramen aspicicur, eriam cu2-
Belbu.
Tie si aligua artc pupa ac no-
Ete concrahatur, stella etiam ex oeu-
lis enanescit: IIlud iplum Facile con-
sequeris, E dum aliquam stellam
nobilem alpicis, lucernae Aammam
Tentm sine Centu oculo admoueas;
cunc enim, s ocularem cestem ad.
nocas, ille haud dubie cuam puxil-
Jam concrahi videbie; cu vero stel-
lam ica senlim imminui, re penieus
cuanelcar; res aded vulgaris cR, ve
a quolibet nullo Cumpru facilé
Probari possic.
eaett tthiteite Ebdepetillabesben
re magis ac maeis diurna lucc.
isicur non mirum eAt, A TunCCOE. stella imminui videntur, doneu
Tom. IV.
amplius
LLet. at.
PROP. X1.

## Folio 290 — 779786009:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P H ZSICA TR A CT. VIII.
amplius non appareant: Ratio est,
quia diurnae lucis appullus puxilla
lenlum contrahieur; igitur quid
mirum, si sell.e prorlus euanel
canes e ex his Facile apparet, ali.m
non esse carionem pexetari phaeno-
meiri: Ou:res, cur Aamma lacer.
na eminus spectata de nocte, ma-
iOr quam par lic appareat, expecta
E vis, Opricam;nempe haec discus-
sio illius iuris est; indico cancum
rarionem; nempe cum pyramis ex-
cerior est Tub minimo fere angulo,
radii Cune quali paralleli axi oprico;
ac proinde, obliguius incidune in
Portiorem ceistallini derectam; lo-
quor de exeremis radiis, hinc ma-
ior retractio, hinc aroulus forma-
licer vilorius maior; sed consule
opricos apud quos camen huius
phaenomeni caulam phylicam non
invenies, c9o luo loco fusiis de-
monstrabo.
PROD. Z VF.
reme; per noctem, plures vi-
dentur stella, eaque maiores: PEx
eer réra puriorem, qui per hyemem,
liberiorem radiis craiectionem per-
mieric, alia racio ex iactis sipra prin-
cipiis consequitur; nempe cum
brumalis aura sic Frigidior, quid
mirum, E vel inde rrea dentioe
euadac, ac proinde pupilla expli-
cacior; hinc manifesta ratio ette-
etus proxoliri; hinc reiice illos,
qui volune aéra dentiorem este;
igitur proprer maiorem retractio.
nem, qua in eo Hc, augeri viderur
moles; Led haec rario, licet aliquid
valeret, duin sella ab horixonre
non proculablune, legitima tamen
non est, dum lunt in meridiano, ve
varet; igicur Aandum in ea, quam
reane maiores, eadem rario Fdcit,
qu. m vlera non regeo: quod aun
rem aëc hiyeme purior sic, perspi-
cuum est; cum per aeltatem, maxi-
mavis halitus, regenre calore, aI-
Turgac; hine curbidum caelum per
noctem, de ciren horizontem pix-
Terrim, muleo halIEU sPaVC, VE VO-
canc; hinc astronomi per hyemem,
ve plurimum Cydera SpeculanEut.
PROP. ZVTI.
Ex altissimo pureo, per diem, stel-
la videri possunt: Suppono enim
cam alcum purcum elle, re sensibi-
lis in eo non sic luminis appultus;
hoc polico, pupilla in eo ralde ex-
plicatur, proprer concractionem
rrea; igitur non mirum cst, (I Fa-
dii a cellis profecti in maiorem
crystallini porcionem incidentes,
magilque retracti, a divaricaci,
maiorem rerina porrionem atti-
ciane, ac proinde Bellae videanEUEs
in hoc, meo iudicio, nulla est dif-
Aculcas.
PROP. XVIII.
par si, posita scilicet illarum distan-
ria, es mole, seu diamerro; Analo-
siam habes in Hamma lucertae emi-
nus spectara; hinc non ira facilé
accipi porest illarum diameter;
quod vE HAC, exgnisitum cclelco
pium adhibendum est, relicto tan-
cum circa okium ingrellus perexi
Suo Foramine, sic enim seltae, ve
vocane, conderi lolent, e nudae in-
genuaque videntue, derracto ca-
Pillirio; Fline Forre Rella FAHEX
magnicudinis non lune, quantam
nonnulli pUTATHNE, neC FOEEC Fan-
supre adduxiUSJ CUK YETD apPA: Ex paruiratis, quantam aliquis re-
SentiOK
Sielta m matoros; qua

## Folio 291 — 779786009:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
ci
L1B. II. DESTELLLS.
centior existimauie, qui constancer
asseruie, poliro quod sellae omnes
1022. quas libero oculo mumera-
mus, in rnum globum coirenc, to-
re, re pratacus globus Tub diame-
cro Rellae quarce maonicudinis vi-
derecur, modo nOn rideTCTUE ma-
ioc, quam videri deberec, polica
Scilicet canca distantia, quod licee
exo rerissimum esse aliquando cre-
derem, re tamen melius contidera-
ea comperirem valde dubiam esse,
nec ab authore illo vilacenus de-
monstracam; Ced haec in Opcicis, ex
protelso ac Fuse dilcuciemus.
PRO P. ZIZ.
Scella circa axem proprium vol.
nuncur. Probatur primo, ex analo-
sia planecarum, qui circa proprium
centrum de axem voluunEuE, Cx-
cepta dutaxaE LUNa; PTOBACHE
secundo, quia cum sella Sinc glo-
bi à Cole illuminati, re Cupra osten-
TUIM CAE, CCFEE CONOFUHI CFAL, VE
cocam superticiem globi, successiue
tamen, Col alpicerce, cur enim in
unum cancummodo hemisphaerium
ageret incacto alio; aequi vetOTa
Aella Superkcies a Cole illumine.
cur, sella haud dubie circa prO-
cacionem, quae maiorem quodam-
modo cellis Eplendorem decorem-
que conciliat.
LLL. aL
Explicatur racio micationis: Mi-
cario nihil aliud est, quam incer-
cupea quadam luminis ciaculacio,
vel quidam lucis cremulae, Cubtul.
cancilque appullus, seu crispa quae-
dam luminis vibracio; in Conis de
vocc perfectam analogiam habes,
rulgo Fredon: Porro huius mica-
tionis cacio mexima sellarum di-
canciae vulgo cribuitur; Ced peo-
fecto hic efectus à Cola distancia
esse non porest; henim r. 8. cadem
Rella Facies, quae ad nos spectat,
a Coleilluminaca, idem lumen re-
Aectie, non video, cur interrupei
Cunc luminis parcus; neque ad hoc
Cola dictancia quidquam Facic; igi-
cur alia rario quaerenda cst, eaque
pecenda ab analogia adamancis, in
divertas Facies, vel areas caeli, qui
vel leuissimo mocu, variaca luminis
reftexione, miritice micac; idem
Prortus de aliis lapillis dicendum
et; icaque si Cupponamus, sellam
ex calimateria constare; quae ad
luminis reftexionem apcissima (IE,
prium axem verri debec, ve iam aeque ica asperacam esse, re variis
dictum est de planeris; probacur qualifaciebus, vel planis distincta
terrio, ex ipla micatione; quae re- lic; adinctar denique curbinis, circa
ec per illam verriginem explica- Tuum axem verri; caulam micatio-
cur, ve dicam paulo post; prarerea nis perspicuam e simplicissimam
mocus rocarum proprius constar habebimus; igitur dato quod ces
exmocu ceneris de moru orbis, er- iea se habeac, praedictus cAectus
80 cum Rella eodem fere modo eodem modo Cuccedec; igitur non
moucantur, quid mirum, si cum est, quod aliam cationen quaeca.
moru ceneri eriam mocus orbis mus, cum hac Cola Cufticiac; peae-
coniunctus sc: Porro hnis huius Cercim cum nulla penicus alia ex-
verriginis eA, cum ve Col in eoram cogicari possie; Calcem quae legiri
Cellam 29ac, hoc est in toram Tu- ma lic; immo vel ex hoc pheno-
perticiem, cum eriam proptermi. meno, corpus Aella, eo, quo dixi,
modo

## Folio 292 — 779786009:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PEZSICA TRACT. VIII.
modo se habere, a posteriori euin-
cirur; quamquam non decst ea
tio a priori, de qua supra, Ccilicet
huiusmodi verriginis, e alperi
caris; Ced in re Facili, quid am-
Plius haereo.
PROP, ZZI.
In stellis diversa sunt micario
num species: IIlas cg0 ad quatuor
Species Facile redueo; nam alia cst
lonoa, alia brenis, alia obcula, alia
acuca; vides quaruor (pecies; 1.
esacuta longa; 2. acura breuis; 3.
obrula longa; 4. obcula breuis;
quod aurem lint tantum praedictae
Species. Ceu coniugationes, vel ex
co patet, quod sincrancum qua-
cuor termini, quorum duae Com-
Dinationes Cune impolsibiles; nec
enim Cimul esse porelt lonoa e
breuis, acura d obeula; porroin-
numera Cune alia combinaciones
incermedix, e quali parricipantesi
Scilicet inter acuram e obiculam,
inter longam e breuem; nec
enim hae in indinilibili consi-
Bunts
PROD. XXII.
Ouarner praedictae micationum spc
eies, vel differentia ad suas cansas
physicas reducuntur: Quod ance-
quam hac, Cupponendum est, diffe-
xentias effectuum, in iildem scilicer
circumstanciis, a differentiis caula-
ium perendas esse, ve pacer; deinde
supponendum est, micationem sel.
lae ese, rum a verrigine sella, cum
a Faciebus, vel areis, quibus illius
Superticies distincta est, ad instar
corporis polyhaedri; Cuxpono de-
nique, differentias moruum ex co
rancum peri, quod vnus velox E.
adius reto cardus; Faciorum auEeM
ex eo, quod vna Facies (IEMagna,
alia parua; onde habes quaruoe
terminos, Ccilicer velox ec cardum,
Promotu; magnum e paruum,
protacie; hinc quaruOE canEUIM
modo coniugationes; cum. dux
line impollibiles, ee repugnan-
ces: his poliris, praemissam prop.
sic probo; coc lunt species Ceu
coniugariones micarionu, quoe
Cune coniugationes cerminorum,
ex quibus caula micationum, con-
Aane; Led hae lune quacuor; nam
vel cA parua facies, cum paruo
mocu, rnde sequitur acura lon92
nicacio; vel parua tacies, cum re-
locimoru, vnde Ac acura breuis;
vet magnatacies, cum cardo moru,
unde est obcula longa; vel demum
magna Facies, cum reloci morus
vnde obculam brenem micationem
elle necesse cst: nempe vnde esse
Pocest brenis micario, nisi ex bre-
ui mora, qua luminis cuibrati ap.
pullus oculum ferit ;. de haec brc-
vismora vndenam est, nili ex cele-
ri verriginis moru, quo agirur. Ael-
la; quis nescie velocem mOTuM
minus temporis, plus vero cardum
dicere; porro acuca illa micario
rudenam est, nili a minore rerina
portione, quam resteri luminis ap-
pulsus afficie; ee hoc unde, nili
a paruirare plani reflectentis; ana.
logiam clarillinam habes in ada-
mance, vel quolibet alio lapil.
lo calo; si vis aurem praedicta
rum micarionum aliquoc exempla
primam coniugarionem habes, in
Cane maiore; secundam, in cordo
Scorpii; cerriam, in Arcturo; quar-
cam in L)Lao

## Folio 293 — 779786009:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
OE
L. 18. 22. F 3LLLL100
PROP. X XITI.
Cum plus aequo micant stellae, per
noctem, proximum imbrem praesa–
eiunr. Racio cA, quia in cremulo
repore, qui cunc aëri inest, multa
hcfractio radiorum eraductorum,
inde nouus quasi cremor radiis
accedic; hinc noua quoque. mica-
tionis acestio; hinc sella plus
aQUO EHNC MICRHE; POTTO nOctUF-
no frigore ille rapor breui denta-
cur, acque concrelcie; hinc le-
queuri die imbet.
PROP. ZX IV.
Per hyememstellae magis micant:
Rario est, quia cum per hyemem
naiores e densiores Cella appa-
reane, quid mirum ( vel ipla quo-
quemicatio magis, ve sc loquar,
apparear; cur aucem hyeme maio-
res d Frequenciores sine Aella,
iam supra dictum ek; non decA
etiam alia huius effectus rario, cum
enim per hyemem aëri mulcus hu-
morinse, re pacet ex iplo trigorc,
in iis humoris parriculis, mutei
radii retringuntur, aeque adeomi-
CaTIOBeNd aUGCHL.
PROP. XZ V.
Explicatur cur sella parum lu-
minis diffundant: Flaud dubie mul-
eae rationes congeri pollene; L. PC-
ricur d nimia distancia; quippc
eandem lumen languelcie, de quali
cuanclcic: 2. non agune actione co-
muni stella, vnde maxime agendi
ris augerur, immo nullo modo
aeune Hellae, sed lumen cancum-
modo rettectune, porro a plani Lc.
Aectentis paruicare, lumen reRexum
cum non parum diftusioni luminis
decrahie: Ced haec Cune Facilia; hoc
cancum addo, lingularem Scilicee
illum finem, ad quem Aclla 2 n2-
cura destinacae Cunc, non poctulare,
vemulcam luminis rim diffundane,
Ced rancam dumcaxae, cuius ope ri-
deri possine, ve paret ex dictis.
PROP. ZXVI.
Ve stellae suum finem obtineant,
moneri debene circa terram: Alio-
quinnon estene in loca, e Tem-
Pora, nil ab hominibus rideri
Postene; hoc est omnes fere ab
eodem homine, et cadem, ab
omnibus; (cio quidem in hypo-
chehi Copernicana, sellas immo-
biles supponi, Ced de mocu Ael-
larum infra, quidquid sic, eadem
ratio, quae pro planeris Facie, ve
moveri debeane, polira Ccilicer ter-
ea quiece, quam hic Cuppono,
Pro Aellis etiam milicat.
PRO P. ZZ VII.
In suo moin, inagnalirer moueri
debeni: Cum enim circa eundem
aXem inoveancue, illa haud du-
bid, quae propius 2d polos, vel
AXIS CxEFCHIEATeS ACCEdUHE, FAE-
dius moveneur; quia Ccilicee mi-
nOrem OrbicAM dCCUIFEUNE; COn-
era illae, quae lonsius a praedi-
etis polis recedune; porro haec
inequalicas OcuS eo Spectat,
ve Kella cumdem Cemper in-
cer Ce ordinem Cervene; alio-
quin signa se Rguras constella-
tiones mucarene; unde mules
FFaUS OTIECEUT; hinC AXX vul
8d appellaneur; non quod ali-
cui orbi Colido alfXa GINE, vE
claui, ligno, vel semma, annulo.
ralde remicrieur: 3. Paruicas Aella. Sed quod sxum stacumque sempen
OEdIMEMd

## Folio 294 — 779786009:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHZSICE TR ACT. VIII.
ordinem incer se seruene; et vero Fringereneur, quod cerre per prin-
polico scilicer initio rali mOTu, HOn
est mirum, quod idem Cemper ordo
deinde leruecur; hinc licet morus
Rellarum sic inaequalis, est tamen
uniformis.
PROP. XXVITT.
Stellae non vimne: Don detue-
rune, qui non modo sellis vicam,
verum eriam divinicarem cribue-
rine; led nuga; an Forre lavis vi-
nic; sed sella, vel ex lapidea, vel
ex alia simili maceria constant; pea-
Ferea, quOEANdeM AYGUIMENTO PIO
babis, tellas viuere; led haec omie-
eo, quae prosequi pucerer.
PROP. ZXIZ.
Nulli sunc stellarum instuxus di-
stincti scilic et ab illo modico lumine;
quod ad nos esque diffundunt: IIaNC
propolicionem maioris distinctio.
nis graria, in certos numeros di-
Etinouo.
+. Nullo prortus argUMeNEO
praedicti insluxus probari poltune,
cui plane non hac latis, nec enim
per Ce nOTI GUNE, VEPaTCE; nam
aeque mihri ac tibi perspecti esent;
nec. ex vilis principiis CruunEuE,
ve constabie, ex Colutione obie.
ctionum.
2. Vel inAuxuS PunE pura qua-
licares, vel corpora; neurrum dici
Pocest; non lecundum, quo enim
Motu ad nOS deterrentur; praeterca
Talcem non in instantii deinde cdu-
cuntur caloris vi; igieur humore
de ione constant; quid porro efte-
cipium commune puris qualicari
etus inde lequi possir, non videoi
praecerquan quod quilquis hoc di-
ceret, probare deberet: primu
bus per medium diffulis com
etiam dici non porelt, quia PEx
Pecit.
3. Deinde nullo modo concipi
porest, nedum explicari, ad quem
tinem insticuea sine qualicates ille;
quem eftectum praestene in Cuo
Cubiecto, nec enim in illo subiecto
recipi postune, in quo nullum eAe-
ccum praestane, re pacet ex nottris
principiis meraphylicis; sed quae-
Cocc, quem effectum in aere prae-
AanE3
4. Praeterea cum cadem Cellae,
lingulis diebus. (uos Orbes aganE,
non video, si aliquid agane, cur
coldem eAfectus non producant,
in iildem Calrem subiectis; immo
in diuerlis; si camen coruindem
effectuum capacia lint; porro quod
spectat ad illos effectus, rix credi
Porest, quor de quanta cellarum
vi cribui Coleane; Ced cum haec om-
nia plusquam oratis dicantHE, Ca.
dem lane Facilicare reiiciuneur, qua
AATCFHMEUE.
5. Deinde nulla est proporrio,
Rellas incer, et effectus, qui vul-
30 illis cribuuntur; v. 8. inter di-
vicias e Touem; Inforrunis e Sa-
EUITHAM; FIXaS dC MaEreM; PEarE
rea cur quaedam sellae Frigidae,
quaedam calidae ese diCUnEUE; cUM
camdem penitus solis lucem reste-
ctane; cur quaedam licca, quae dam
humida; quaedam Faustae, quaedam
intausta; sed puder in his nugis
diurius immorari.
6. Ouaedam cella inerres esse
diCMMEME, quamris IaIOTES (INE;
aliae vero, quamuis insensibiles, vix
Tub oculos cadane, mulca vipolle.
se dicuntur, ve alimus aultralis;
dictae qualiraresrestecterentur, re quid porro eltnugari, nili txc e
alia
14

## Folio 295 — 779786009:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
DIIII.
ilai1.
abM.
u
ete
Um
elte
edan
edam
L. 1B. II. DE SFBLL1S.
alia Similia GAEFIFO; HLAMI GUXIOEO, MAFMIOFA DENCEFANE, PraGMANTS
quanam eandem est huius dilcri-
minis cacio, quaenam experientia;
Actrologi hac dicune, inquies, vi-
10s cerre appellas magna authori-
catis, quos divina de humanae le.
Ses ProlcribunE.
7. Quod vero spectar ad diver-
(05 illos aspectus, quos canci Facis,
quis non vider pucrorum ludi-
brium esse; nam peaererquam quod
lLIeM IAI PCACXUI IN FANCA PEX-
Terrim distancia, ( Secundo _E TeF-
tidreRectatur, adeo lanonelcie, ve
Denicus enanelcat; cerre lumen di-
rectum longe maioris vircutis el.
Cecipraererea corpus refectens nul-
lo modo lumen iimmurae; modis-
cac quidem in ratione caloris, eo
modo, quo iam suo loco expli-
cui, non camen cius essenciam
MUEAE.
8. Cur vero in diuersis caeli
parcibus, quas domos vocane, adeo
diveros efectus Rella peastent,
nugatorium est; primo quia Cub
eodem angulo hine inde Hella
agunc; igitur eadem vi; igieur (2
quid agune, idem agune; secundo
hec distribucio domorum cale-
Aium non a nacura rei, sed ab ho-
minum insticucione perica est; irem-
que illa circuli dinitio, vel in EOC
sradus, vel in cor siona; iremque
appellario domorum; nempe ca-
dem Facilicare domus viea appella-
si pocuic, qux ab illis domus InOr-
tis appellata est.
9. Ouod perrinet ad Horoleo-
POS, quos rulgO nALILIEAEES VOCANE,
Plulquam ridicula res est; nec enim
PEIIO MOMEHELM. OFEAS ACCUEATE
Scieur; deinde Cur DOriIIS OFEUM,
quam concepcum considerane; qua-
 vero illi inctuxus, qui vel ipla
vecrum penecrare ac Tubire non
postine; quis vero morcalium pri-
inum concepcus instans onquam
nonic; praecerca non video, cur
bruex animances iildem insluxibus
in orcu suo non Cublinc. in geminis
vel ex eodem veero, vel ex diverts
Cimul ediris, diverta humorum
cemperies diver(uCque FOTLUNX Aa-
cus re plurimum else videeur; nec
quidquam facie modica cemporum
vel aspectuum difterencia; in causis
dumcaxac phylicis, re ridere est in
Cole, Luna, ec.
10. Cum ip( divectas viecs
Rellis cribuanE, hae FameH, quatrivis
Tub diverlo aspectu, Cimul appli-
centur, rix credi porest quanca in-
de efectuum contatro contegua.
EHIT; Peaecerea dices hanc Rellai
Sub hoc cancummodo aspectu ca-
leFacere, v. 8. IgIEUE PrO VnO can-
cum instanci, illud pexctac, cum
Tubillo aspectu, pro vno lic; sed
profecto caulae Ptiplicae non ita 2b
insensibili angulorum variceace
pendene, ee cogicatu ridiculum es-
se videtur, in canca praesertim di-
Aancia, 2 minima rariecare alpe-
ctus, cancam lequi phylcorum et.
FeCtUUI VaLICEATeI.
1r. Ouid veco sella, vel plane.
ea in cali Piono, vel cali caelestis re-
sionis puncto pEXHCE, nON verO
in alio, quis amabo incelligac; cum
perinde hic, acque illic caula ne-
celTaria sIC; _ COnLeQUENEEF a9AC,
quantum pocest; omicto alias nu-
5a5; pudec enim in his diucius im-
morari.
12. Sed inguiune cerris experi-
mencis comprobacam esse caele-
Rium inpuxuum rim; hinc vulod
aulta ab Astrologis praedicta luncs
Relpondeo

## Folio 296 — 779786009:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P Et YSTC A Z R A CF. VIII.
Respondeo aniles tabulas eRe, de
vix inter cor horolcopos, vnum
vel alcerum ex voro luccessille;
quod cerre vel calui, vel diuino
Ladicio cribuendum est; nempe
Deus ve plurimum nocentes in co
plectie, in quo ipsi delinguunt;
communis est relponsio, led opti-
ma; hinc eriam mulci ligna quae-
tunt, e sionum illis non datur, ca-
Codamonem accerlune, qui nun-
quam ades: MIAGUIM QUAFUINE, BCC
inveniune; cuncta haec, PeetniE
tenre Deo, in iuctam protigaea h-
dei paenam; sed de his force alias,
incerim videillos, qui contra AAIO-
l0g0s (cripserunt.
PR OP. ZXZ.
Stella nebulosa es macula austra-
les, secundum aliquos vel ex maie-
ria constant, parum apia ad lumen
restectendum, vel superficiem lavi-
catissimam hahent; Macularum au-
tralium mulei meminerune; omnes
veco, qui de re calesti Ccriplerune,
Stellarum nebulolarum; analogiam
indicant in maculis Luna, icemque
In SaEUEnO; _ veTO A COFPUS HIE
pertecte laeuigaeum, d ex parte
diaphanuum, ve vicrum, nullum cer-
ee lumen reflectet; praelereim in
canta distantia; prarere a lunc qua
dam COrpOTA nioTa, VE GagaTCS,
Carbo, _ multa lapidum genera;
igitur alcerurro polito, quid mirum,
li ctella parum luminis reRectat; ac.
proinde acram Faciem pexeferat; at
protecto res lecus se habet, nempe
S nebulotas sellas exquisiro reles-
covio aspicias, videbis aliquor mi-
nucissimas, parum dictantes, quae
libero oculo spectarx, proprer in-
sensibilem angulum, in vnum COF-
pus coinisse videntHT.
PR OD. XZ X 1.
DE NOVES STELLIS.
Explicantur quae ad nouas stel
las perrinent.
1. Non est dubium, quin aliquae
Rellae in caelO nOUX APPALCANE,
ac deinde post aliquor annos cud-
nelcanc; V. 9. Boua Cella anno 1572.
in C alsiopeia vila est, magnicudine
Vonerem fere adxequans, quae post
2. annos extincta elt; icem que an-
no 1600. alia in Cyeno aequalis
Rellis certix magnicudinis, qua per
muleos annos retullc; icem anno
1604. alia in Serpencario Veneri
Fere xequalis, quae post annum cua-
nuic; de his mulca, mulci; cu li
vis consule; nec enim compilato-
rem hic 290, quod cetre mulris Fa-
miliare est, qui aliena tantum del-
CribumE.
2. Praedictx sella in cadem
constellatione semper vila Tunt,
rum ab eodem obteruatore, cum d
dinerts; TuM ex COclem FCFEX Fra-
ctu, cum ex diuertis; v. g. prima
Temper rila est in Calsiopeia; se-
cunda, Cemper in Cyono; cerria
semper in Serpentario; et licer ali-
qua incercelserie distanciae ab aliis
tixis difterencia, illud camen vel
obleruationis virio, vel tantula
refractioni, vel differentia moruum
rribuendum est: quidquid sic in
eadem Cactopcia, prima Temper
vila est, codemque fere semper (-
ru; icemque secunda in Cygno;
ec. unde reuera colligo mocum
nouarum sellarum e fixarum eum.
dem fuisse.
3. Tlinc noux stella Cupeor la-
necas lune; hoc enim caelestibus
Blobis tolemne est, re lublimiores
cirius
Do

## Folio 297 — 779786009:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
11
P
ex .
DIIIM.
Pa
ibu
I011
iit
LTB. II. DE STELLIS.
cilius SuoS orbes decurrane; ab or -
cu Ccilicet ad OccatUM, VE PATCE
ex inductione: Ced de hoc lib. 2.
agam; nec est quod aliquis recen-
eior obstinare concendac, nouas
Rellas este infra Lunam, quod cer-
ce non line rilu explodi debec; led
cum haec ad AAronomiam perci-
neane, de his Fusc 2gam (uo loc0.
4. Nouxe Rella non creaneur de
nouo, propria Ccilicer crearione;
nulla enim necesticas, nulla cario,
sed porius ex collectione aliarum
partium coalelcune; vnde pOrro
line illae parres, ex quibus nona
sella coalescie, dictu Pane difficile
non est; an Forre in immenso illo
acheris cractu decst materia, quan-
eam habes in via lactea quaneam
in concinuo globorum caeleltium
eAluuio.
5. Particulas collioi ab Angelis,
aliqui dicune; sed cum hoc rix vila
Policiua racione probetur, gracis
omnino diei ridetaE; an FOrEe me-
ro calu colliguneur; nempe cum
decur aliqua cerra magnicudo, ad
globum cocalem consticuendum,
non est dubium, quin ex concurtu
plurium parcium, maxime in illo
cractu cali, in quo cor globicae-
lestes uOS Orbes agunE, globus
cocalis reluleare poltie; analogiam
habes in maiore grandine.
6. Flinc Forre eres praedicte Rel.
lae in via lacter vilae Tunc, in qua
non deest maceria; hinc plaga illa
via lactea enannisse dicieUr CO FE-
Pore, quo sella nona orca est in
Caltropeia; Ccio quidem dici de
eia Facie: PEXcerCa CAO eXEEL l3-
cteam rila sinc, quid inde; quali
reco exira lacteam illae maceriae
Parces in rium globum collisinon
POMInE.
7. Nonnemo probabilicee exi-
Aimac, esse qualdam Rellas qua-
cum alcerum hamispherium minus
apcum (IC, ad luminis refexionem,
quod cerce rbi rersus cerram ob-
verrieur, Rella non apparet; seciis
rero cum aliud oppolicum ad cer-
tam Spectar; (ed merum homentum
est; primo enim, a qua cauta Coner-
citur; recurres carim ad incelligen-
tiam; Ced non est minus operolum
incelligentix, ex muleis parciculis
insensibilibus, unum globum cOca-
aliquot sellis, quod exera lacteam
risae Anc: Sed cum de illis non con-
lem compingere, quam globum il.
lum heceropeneum connertere; le-
Aet, quod Fuerinc, cum Cingulari
cancum viius hominis cestimonio
cundo cur Cen(im minuaeur, vix 2C
ne vix quidem in hac hypochesi ex-
Plicari porest; quod enim praetacus
auchor responder, in Falcatam qua(I
Lunam decrelcere, hoc dici non
Porest; quia plenus Cemper dileus
videcur, adhibico Ccilicet exguilico
telelcopio.
8. Verum Aella nOVA COrpUS aC-
cenlum Cc, dubium esle pocest; eius
decremencum, accentum elle per.
Tuadere ridetur; sic enim Cen(im (1-
nesensu consumieur; adde si vis
cometarum analogiam; aliunde
tamen materia ex qua componicur,
eiuldem fere generis eum via la-
ctea, accentum non ese, octendir:
peaererea si accentum cAt, Cx qua
tandem maceria es; non (picabili,
ad instar Bamna; alioqui ad mo-
cum inepeum eller, non liquida,
veldura, quid enim quaelo exco-
sicari porest.
9. Foca res ista melius diseu-
nicaneur minorem rim haec inctan- ceretur, si aliqua huiulmodi Aella
01A. LV.
oculis

## Folio 298 — 779786009:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PELZSFCF Y R A CT. VIIB
oculis nostris Cubiiceretur, adhibi-
eo enim exquisito celelcopio, cius
Forre cremenca e decrementa me
lius oblernarencur, quam hacte-
nus ab Astronomis Fuerine obler-
naca; idem dico de raeriis colori-
bus, quos pextere, ac mutar, idem
de diverss formis quas induit.
10. Facile adducor, ve credam,
esse octenta e liona; quid enim
aliud essene; licee perlaepe homi-
nes laceat, quid Deus leuiusmodi
ostentis sionisicare, velit: e vero
alius Ainis rix occurrie, ad quem
illae noux cellae sub hominum
aspectum adducantur; non enim
Tune in loca, nec in cempora; et
licet easu quodam oriri videanEUE,
hoc tamen non Facie, quin habica
ratione dimini decreti; et Force di-
rigencis incellisentia, ad praeleri-
pium tinem destinata esse cen-
PeanCuE.
12. Nonnulli volune esse anri-
quas Aellas, ex iis (cilicet, quae vix
Tub aspectum CadunE PEOPECE ni-
miam dictantiam; sed cum propius
ad nos accedant; itum cerre non
est, E maiores rideantur, haec opinio
nullo modo placer cum quia incre.
dibilem fere alcicudinem Lupponie,
vetuse luo loco ostendam, cum quin
non videtur ello vIla descen(us, vel
ascensus caula; eum quia sentim
Sella crelceret, scilicet in delcentu,
e PeHHM decreTCOTet in alcenSI;
sccundum quidem experimento
congruit, primum vero minimé
contentie.
12. Sed his qual dubiTanFeF PEX-
missis, paulo clarius mentem meam
exponendam esse existimo, icaque
dico ex caelestibus globis perenni
efflunio, mulcam mareria vim ca-
in corpora caelestia; illa aurem ma.
ceria cancusum humoris dicie; et
mulcum ignis, nec non aliquid rer
ra, qua fere semper cum iplo ione
coniuncta est; adde s vis interio-
rem illum ignem, ex quo calestes
Slobi constane, qui cum necestaria
caula lic, semper _ neceltario agic
in alias elementorum particulas,
quae eidem globo inlunt.
13. Solares macula, de quibus
infra, hoc ipsum luculenter cuin-
cunc; Cune enim caelestia quadam
meceora, qua concrelcunt ex ina
ceria, vi Colis educta, ex ccelestibus
Elobis; dico ex caelestibus globis,
nec enim halirus cerrei eam alce
aCcendune; ec vero propter plane.
ex, vel Rella morum, cumque
relocilsimum; miruI CerEe nON
est, Ei materia educta, quasi pro-
cul recronsieur, nec amplius de
Tuo globo Follicita, versus alium
rendat, qui cum etiam celeri cur-
Lu peaeteruolee, tune versus alium
curlum dirisie; hinc lineas dire-
ctionis de morus laepissime mucar;
igicur in illo rariorum HIOEHLIM
quas circulo, mUITA PATLCS IaTC-
rix colligunEuE, D Candem in rnuI
Cocime slobum.
14. Cogica, li vis rorum globum
terrestrem, in diuerlas partes divi-
Cum, quae deinde le se denuo
quasi colligune, in primum olo-
bum; igieur nona AClla eX PEA.
dicta collectione, leu conpectione
relulcat, cuadicque globus tocalis
qui cum in orbem moneri debeat,
moru recto primum, illam re-
locirarem acquirit, quae ad prae-
dictum circularem morum, ille
necellaria est; est aurem diverla
illa velocitas, pro diverlo athe-
hore tolati, educi; tot enim asis ris ractu, in quo noua tella con-
crelcir

## Folio 299 — 779786009:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. II. DE SFELL 1S.
crelcic; v. 8. E alcior est, maiorem
acquirie, si humilior, minorem,
pro Cometis rero, alia est racio, de
qua infra.
15. Cum aurem haec masta mul-
coione conster, quid mieum, (1 2c-
cendatur; quia cainem ulEa PaFTCS
hecerogenea inunc, cocam Cuperh-
ciem simul accentam non habet,
Sed aliquos cancum illius cractus;
cogica cerrestrem globum, qui ex
quibuldam plagis, Rammas romie;
POCIO EATIO, PEOPECE QUa COFPUS
accensum esse allero, ex eo porissi-
mum pecicur, quod alioqui, nullus
modus excogicari polic, quo Pex-
Facae sellae ica decrelcane, donec
penicus cuanelcane; A vero globus
RCCemLUS LUPPOMAEUE, acque adcd
ex maceria corrupcibili constans,
manifesta racio erie, cur candem
conlumpcus exringuacur; ad de quod
noux Kellae cum Comeris muleam
analogiam habCMr; C OIetaS aurem
accensos elle paulo post dicam.
16. Ouares Forre quomodo no-
ea sella accendatur; (ed res Facilis
eA, re iam alias de Fulmine dixi;
Dices maceriam illam ex qua ria
lactea constar, non accendi; lxc
aurem in novas Aellas abic, ve
iam lupra indicaui, a magnus il-
le Ticho obleruavic; nempenona
illa sella, anno 1572. naca, vbi
extincta est, in via laccea tui ve-
Rigium reliquie, hoc est pla-
sam opacam cum contumera el-
sec illa maceria, Icu via lactex
cractus; sed in hoc Adem detre-
ctare postuim; nec enim prius
de illa opaca plaga COgITAFAE,
verum ance orrum Rella in via
lactea eAeE, nCC HC, GMAEC IeTA
lam nonam ex illa maceria compa-
etam este.
17. Cux Rellae noux scincillene,
Ceu micene, dictu Facile est; vol-
nuncur enim circa propeium cen-
erum; ac proinde cadem raTiO PIO
illis, qua pro Axis, Faeie; cur re-
ed colores murene, Facile dici po-
cest, cum enim maceria Caris hece-
rogenea constene, quid mirum, (i
rbi pinguior Cuccus inest, magis
accendacur, minus veco, ubi can-
cum arida maceria rectat; de veco
ausim dicere, in hac dumcaxac hy-
pochesi decrementa de varios, qui-
bus senlim langueseir, colores, ex
plicari poste.
18. Ouaeres, quanea sic huius-
modi sellarum alcicudo: Relpon-
deo reuera alcistimas este, quod
vel ex eo cerrissime evincieur, quia
Scilicer eidem semper Remamenci
puncto 2fXX CAC vidcanEuE; quam-
vis nonnulli obstinacistime cecla
menc; quasirero ex parallaxibus,
intra L unam esse demonstrene; de
Si parallaxis ad id non Custicie, re-
Fractionem illico accertune; Sed
aulim dicere, nihil prortus este re-
Fractionibus caelectibus incercius,
vel inconstantius; in quibus haud
dubic cauri Astronomi luarum Fal-
laciarum aCylum reponune; hinc
canca Cuper ca re opinionum diver-
Sicas; idem dico de parallaxibus:
icaque vel ex iplomoru, collico,
nouas RellaS alcisIIaS CHC; qUAnLa
vero sic illarum alcicudo, nemo elt,
inter mortales, qui Cciac: idem de
illarum magnicudine dicendum esse
videtur: porro vnde sic illarum
cuS, terrio lib. dicturus Tum.
19. Ouares, quid dicenduim sie
Fuic Tichonis, eaque leuissima con- de illa stella, qua Magis apparuic:
iectura, ve rel inde probaret, el. Respond. Fuisse meteorum, Angelo.
EUI

## Folio 300 — 779786009:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
Bede
PH ZSICA TRACT. VIII.
rum opera cornatum, de accentum,
vepater; in quo cum Phylica ni-
hil iuris habeac, in inueltigandis
illius causis Feustra deludatem: O1X-
res verum Aella aliquanda cadere
debeant de calo; neque hoc phy.
lici est insticuri; quare ad Theolo-
8OS LemITTO. Duaeres quid nOUE
Cella praelagiane; Respondeo non
nisi cemere dici polle: VuXeles Cur
fere semper in via lactea naleantur;
quia illa materia in A920 illo, ve
sic loquar, ralti aecheris mari, faci-
le in mulcas insulas, hoc est Aellu-
las, quibus distinctum est, conge-
ricur: Ouaeres verum illae cellxe
primo iplo, quo nalcuntur dic sta-
eim obleruentur; Relpondeo calu
Tub alpectum hominum primum
venire; sed denouis sellis, haec sint
TariS.
PROP. ZZXII.
DE VEA L ACFF A.
Explicantur quae ad viam La
et eam perrinent: Omitro FabutaS
quae de Lacte Lunonis naETaNEUI.
2. Via L actea est lupremi athe-
eis cractus, innumeris propemodum
Cellulis distinctus, quae perspicue
videntur, acque distincte adhribito
exguisiro celescopio; quod E quis
Forre necaverie, proprio dilcere
Porest experimento; quactio facti
eA, InMuIeTOS TeleS producere
pollem, hoc est, quoquor lydera
per cubum opricum speculari Cunc;
Ted quisquis hoc afferenri mihinon
credic, eriam restes appellanri non
creder; led oculis luis credat.
2. Fodem, quo alix stellae Ax
motu, praedicta sellularum conge-
ries monerur, eodem Cemper lIcu,
ee modo; sine vlla sensibili paral-
laxi; hinc camdem cum Rellis. 3lo
cirudinem, Calcem phylicam habet;
Flinc Aristorelem redargues, qui
Calaxiam Cub Luna in Cuprema
aeris regione collocauir; led in his,
qua ad corpora caelestia perrinent,
Aristoreli, qui porius alienis, quam
luis placitis adhaelic, condonandum
ect.
3. Praecer communem illum ( -
nem, quem cum careris fixis habets
Via Lactea tingularem habere vi-
decur, ve scilicer sic in loca lingula-
ri modoinempe concinuus illeera-
aus, cellarum lacte signatus, l0-
corum lingularis index et, repateto
Ouaeres, verum via lactea aliquid
conferat ad Cublunares efectus;
Respondeo idem prorlus de illis
dicendum este, quod de Rellis di-
Ctum est; hoc est Facere, ve diuer-
Fa sc graniracionis sphera, _ COn-
sequenter diverla aëris sublunaris
preltio, ex qua deinde mulci etfe-
ctus consequi possune; idem dico,
de nonis Rellis; idem, de coneris.
Oueres, verum maona coniunctio,
ad nouas stellas aliquid Faciat; hoc
iplum est, quod nonnulli cemere
prorlus enunciarune; dico remere,
hoc est nulla penitus ratione ducti;
si camen ex iactis supra principiis
consideres, guancum diverlas ora-
vicationis Ephaeras praedicta maona
planecarum coniunecio immuree,
non decrie profecto rario, qua
Octendatur non parum conterre, ad
hoc ve nouxe Cellae relulrene, hoc
supra Forre exciderat.
uiperbulctnt ta ia Libitetas peta
divent: Edac propolirio paulo lon-
Bior
+ALOT. LXXIII.
DE COM E FLS.

## Folio 301 — 779786009:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
33
pa
p.
DE
L IB. II. DB STELLIS.
sior erie; quare illam in suOS nu-
meros distinguo.
1. Vix dici, auc credi porest,
quoc de quanca Agmenca Comeris
afticta Fuerinc; quoc lices de Bella
COICEA INEEF AHEONOIMOS exCICA-
rinc; quanca opinionum diverscas;
RIGMMenEOTuM VarICCAS, QuanEuS
concentionum e dispucacionum
feruor inde procelserie; vnus Cla-
camoncius incignis haud dubie
calculacor, quasi nouus Tlmael, ad-
versus plurimos acricet pexliaEuE,
puca Tichonem, Keplerum, Longo-
moncanum, Calileum, Gloriolum,
Cabeum, Xc. de luis calculis in-
Acuctus, ee criangulis aEaTUS,
Ocogenarius Tenex, de FOE QC FAM-
eis luperbis hoctibus, sibi crium-
phare riderur; sed profecto nisi
constet, obseruationes cerrissimas
elle, calculi non inuane, ec numeri
meri restane: isicur cum aliquoc
Oblernariones admiccac, qua ad
Cuam rem Faciune, alias veco reii-
ciac, ex quibus Aduerlariorum Cen-
rencia contirmatur; non video,quo
iure, illis Faveat, in derrimentum
aliarum; nec enim ipse proprias
habec, Calcem quae cum obleruario.
nibus a Tichone Faccis comparari
DosinE; ve enim RiccioluS FaLETUE,
coruic exgniuira illa organorum Cu.
Dellectile, quam rara illa observa-
tiones desiderane; porro iple Ric-
ciolus, rbi omnium sencencias, et
acgumenca in rnam quasi molem
congessic, rbi omnes Caris acrirer
excepit, ne quidem excepto optimo
masistro suo Blancano, candem
concludic, veramque Cencenciam
incertam adhuc se dubiam celin-
qui; exignUm FeveTA Fructum eam
Obstinari laboris, TanEOquC APPAFA-
cu indignum fnem.
2 F90 de Com etis ca brenirer
dicam, qua ex meis principiis per-
Spicue Con(equunEuE; verum rero
cerca Cincmea principia, riderine
aequi rerum aestimacores; nihil Cup-
ponam, quod cerrum non (C; d
quia incerca lunc parallaxes, de re-
Fractiones, nullam rim in iis Fa-
ciam, nec vilum ab iis argumen-
cum ducam; de iis camen in Astro-
nomia ex profelto, de Fuse 2∞aIM :
quamquam vlero FaceOE, nullum
caudacum vel crinitum Comerem
2 me rilum Fuisse nempe anno
1618. quo vlciimus Coineces app2-
ruic, nondum per acarem licebae
astra speculari; Ca camen, qua 3b
aliis Ccripea Tune, astinmam, ea CAN-
cum lege, ve ea duncaxae atteram
qua nemine pcortus discrepance,
Pro cerris ab omnibus HabeNEuE;
Led ad rem venio.
3. Cometa est corpus accentum:
Probatur 1. quia nunquam FalCaTUS
apparet; licer aliquando sic intra
Tolem; quod licet aliqui negenE,
est camen verissimum, modo cradi-
eis historiis Randum sIC; _C VeTO A
a COle IIIUMiNaEeEUE, dUM NON DEO-
cul à Cole digreditur; Falcacus om-
nino appareret, ve demonAtrat Op.
cica; d perspicuam analogiam in
Venere, Luna, e Meccurio habe-
mus; igicur haec racio cuinciE, COF-
Pus illuminatum non elle; ioieur
accensum: PFOBREUE 2. Ccincill~
NOI FATO ex Cometis CMICAHE, vE
dicam paulo post; sed Ccincillae
ignem esse demonstrant: PFOBACUE
3. Comeca Censim imrninuieur, ac-
que decreteic; aequi nils corpuS
accensum sC, nulla peorsus esee
huius phaenomeni causa; polto
vero quod accensum (c, Facilis om-
mino praetaci effectus caula eric, de

## Folio 302 — 779786009:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P Et Z SICAE TR ACT. V III.
quo infra: probarur 4. Comerem
accenlum esse ex ipla canda, quae
cerce alirer explicari non porest:
dlenique li auchoricarem dchideras.
non nodo pro hac sencencia ta-
ciune omnes Peripacerici, verim
etiam mulrimagni nominis AAtio.
nomi; eC E quae FOrTe COnEIa nOS
opponi possine, Facileilla ex dicen-
dis infra Colueneui.
4. Flincnon porest dici Come-
ea Kellularum congeries; quia Hel-
lae non accenduneur; deinde nul-
la esset racio decremenci; pexterea
Comera, Talcem re plurimum lonoc
infra Rellas esse videntur, immo et
infra solem; adde quod Acllae ne-
que crines, neque comam, leu cau-
dam habene, ve Cometx; ad id ve-
ro quod aliqui dicune, de Cometa
anII 1678. multas Aeltulas in ca-
pice Fuisle visas, haud dubie Fal-
lacia vilus fuie; lic cciam ocu-
10 libero, pitula bicumiiris albi de
nocteaccenta, _ deorlum FuCNS,
ad instar cadentis sellae videtur;
itaque illae parres lucidae, quas Ael-
lutas vocas, cractus erant magis
accensi, in quo cerre nulla est dif
fcultaS.
5. Elinc etiam rericles illos, qui
volune, Comecas esse antiguos
Planctas propius ad cerram addu-
etos, qui tamen proprer nimiam
distanciam ance lacebaie; est enim
mera fabula, tum quia huius del-
census nulla rario adduci porest;
cum quia lentim Cometes crelce-
rec, cum camen, Calcem re plu-
rimum Comerxe decrelcant, po-
eius quam creleane; denique nul.
la eHec ratio coma, cauda, Aam-
Ma, XC.
6. Comera est globus totalis;
bi, verSIIS ilIUm gEAVIEALEE, d
reciperer Cese; deinde cum (uoS
Orbes agaE, ad instat plancta,
cerre globum coralem else necel.
Sc est; nempe circularis ille mo-
tus globis Eoralibus CAMEUMIIBO.
do competie, re iam tocies di
ctum est; nulla demum eslee ea
eio, cur in eam vastam molem
eanta vis maceria coiret, nili ad
cotalem globum conttandum; nec
eA quod alicui mirum videatus,
Globos corales de nono Forma-
si, nullum enim absurdum in-
de lequicur; nemperbi sufticiens
moles congesta est, quam Ccilicee
globi cocalis rlus e munus deli-
derac, quidni globus cocalis dici
debeac, non rideo; hinc sacim
motus cireularis feguitur circacen
rrum cerrae; hinc habet lingula-
rem Cuam spheram grauicationis,
_C.
7. Comeca maceria non clt la
licus accentus; quia si hoc essec
globus coralis non eller, cuius (ci-
licer materia Colidior ck, vr Cic sia
uior communi medio, in quo elti
deinde ineprus est halicus, ad cir-
cularem illum mocum pernicissi.
mum, quia Facile dinidereeur, et
dispergeretur; porio quam veloci
motu Comera voluatur, constat ex
spacio, quod aliquorhoris decur-
rit: praeterca exhalatio accenta il-
licotere conlumitur, ve ridere cst
in reliquis mereoris ionitis, cum
camen Comeres per multos dies,
immo e menses Aagrare videa-
eur; Porro licet Trabes de Dr2.
cones et alia huiusmodi mereota
ex halicu accento conttent, qua
aliquando pro Comeris habica
Tune, quis tamen non videt, ve-
alioquin s esser pais alterius glo- FOS Cometas non etse; curr
303
d

## Folio 303 — 779786009:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
eect
IedI
L IB. II. DE STELETS.
_ MOTU CIFCULAFI NON MOVCANEUE,
nec diu luceant, sed cemporis fere
WOIENEO EXFINBMRNEAE.
8. Maceria Comerarum est in
Acherea regione; quemadmodum
maceria Fulminum in Cublunari
aeris cractu, qui propius ad cerram
accedic: porro verum SE cherea LC-
sio non modo lupra, verum criam
intra Lunam excendatur, paulo post
dicam; illa aurem maceria cum (IC
instammabilis, mulco igne con-
AAC; VEPaCCE; nec enim AeE, vel
Acher ille purus est, sed muleum
hecerogenea maceria ip (I admixeu;
immo cractus ille medii commu-
nis, in quo Col luos orbes agit,
mulcum ionem habet, de nihil fe-
se humoris; nempe inde Cacis HE-
mam racionem duximus, Ve naCU-
ra Coli consuleree, ne Scilicec ex-
EINGUETCEUT.
9. COImetxe ex eadem maceria
concreleune, ex qua maculae (0-
laces, de quibus propolicione le-
quenci agam; difficile meo iudicio
non eric, hoc iptum probare; 1.
quia non ridetur maceria apcior
elle, ad id muneris, in coco illo
FegIONIS AFHCFCE EFaCtU, CuI ECi-
licet non modo in corpus Colidum,
qualis esse debet globus cocalis,
concrelcere possine, verum eciam
facile accendi; (C enimm ex IaCU.
lis Faculae accenduntur, ve dicam
paulo post: 2. Ob seruacum cst a R.
P. Crallo, quo cempore primum
vilus est COmereS ann. 2618. Pet
mentem inceorum nullam in Pole
maculam inspectam Fuisse, cum in
Comerem macularum maceria ab-
iisser; omicro mulcas alias rariones,
guae congeri possene, cum hx suff.
cere videantur.
cum ex aliis globis caelestibus, ca-
lore dumcaxac ministro, cducieur;
nec enim ex cerrestri elobo aCcer-
sere Placet, proprer moltas rario
nes; L. quia cum cerra (IC iimmO-
bilis, nec extralacio cam alce alcen-
dac, rbi haec concrelcie, Temper
cerra propior cs, de colequencer in
cerram delcedic; dixi exhalacionem:
nam renera rapor expedicior eA, d
humor purus alcius cuolac; de cum
propius ad Lunam accedae, quid
micum, si versus Lunam cendac: 2.
cum halieu cerrestri Cunc corpulcu.
la illa, primegenia rerum Cublu-
narium Cemina, de quibus cocies
in cractaribus praecedencibus actum
eA; qua cerre in globis caelesti-
bus Frusera estene, ad alium R-
nem deltinacis; itaque illa maceria
ex caelectibus corporibus educi-
cur; adde quod magna vis illius
aecheri ab inicio admixca est; hinc
acher candens appellaeur; hinc
Colis actionem non parum iunac;
hinc Caepe ignis e calo laplus; im-
mo huc spectat Fabula Promechei,
qui c caelo ionem Cutturarus elle
dicieur; hinc, ve humor ex Luna,
icaionis ex Cole, e forre ex aliis
globis ad nos craducieur; hinc
forre diuersa insuxuum genera,
pro divecla humidi ec calidicom-
mixtione.
Tr. Ouanam vero sic illius COr-
Poristario, quod ex praetaris ignis
parciculis coalelcie, seu concres-
cic, vix dici porest; licer ulEx
analogix haberi possine; v. 8. ii
Culphure, Bitumine, nIETO, _C.
hinc aliqui Comcrae distulum sul-
phuris odorem post se relinguune,
ve ille, qui supra Constancinopoliim
APPaFUIE, annO 3. SI CAIMeN veTUS
10. Haec maceria cum ex Cole, Comeres fuic; quidquid AIC, VE For-
MIBMEME

## Folio 304 — 779786009:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHYSICE TRACT. VIII.
mancur in rerrestri globo mulca dens secundum quid, per le vero
mixcaignea, de quibus supra, ica limplicicer.
ec in ccelectibus slobis formari
Pollunc praelerrim cum mulcusignis
cum Acheri, cum colestibus COrpO-
ribus insic; quid a Forre ionis e
calo detluus non parum conterat,
ad Formarionem eorundem mixto-
rum in cerrestri glo0o; de re quod
accu sC, non aulim allerere; quod
eamen esse polti, e ex hypocheti
quod ester, nullum prortus ablui-
dum, sed eadem, quae modo Cunt,
phaenomena sequerentur, aftirma-
remon dubicarems.
12. Colliguneur illae particula
ionis, non quidem puri, led mixri,
Lunc enim corpulcula quaedam pri-
migenia, quali prima huiulmodi
mixeorum rudimenca; collisum-
cue inguam calu quodam, scilicer
Procul à Sphaera grauicarionis lo-
lis, vel alcerius aetherei globi; vbi
enim nocabilis illius mareriae pOr-
rio, calu, re dixi, congelta el, ver-
sus illam alix parriculae Cc reci.
piune; cogica quaelo mulcam vim
pluuia, vel acena deorlum versiis
terram ruencem; nec vila cario co-
sit, accerlere Angelos huic operi
destinatos; nam vbi aliqua nocabi-
lis porrio calu congesta est, cuadir
olobusnocabilis, quamris a nobis,
Talrem oculo libero, videri non
Possic, in quem deinde reliqua eius-
dem materiae parces le recipiune
in quo, inco iudicio, nulla est dif-
ficuleas, neque Facilior modus
excogirari porelt, quo rocalis olon
bus, de nouo Formetur; hinc pri-
mum quidem globi rudimencum
calu coaleleir, per le camen deinde
ad tantam molem excrescie, (ub
qua deinde videtur: igicur cOn
13. HLInC nOn FATO FOEIMANEuE
Comecae versus Boream, veiam
olim Seneca de Plinius oblerua
runC; ratio est, quia cum llaneea
intra rropicos conrincaneur, vel
paulo vlcerius digrediantur, haud
dubic plus spacii, versus poloc hinc
inde relinquune; igieur versus po-
los longius excurrunt parces edu-
cta; hinc non mirum est,  plus
temporis de loci habeane, ad hoc
DE ConcreLCanE in vnam maLLAIM;
Analogiam habes in grandine, quae
comaior est, quo sublimior est ille
aeris FraCtUS, ex quo delcendici
equidem Cub Zona Forrida mulexe
parricula etiam concurrunE, sed
mox, vbi Col redie, cum nondum
faciane notabilem mallam, versiis
cumdem Tolem tendune, atque in
illum se recipiune Furura maculae;
ac lingularis ratio est pro illis, qua
extra ZOnam corridam vasAMELI;
nam plus spatii de remporis ha-
BeHE, ad BaEUuM IILUM CONCAE-
Tum, ex quo retulcat moles globi
totalis; gnod cerre meo indicio
latis perspicuum cAt.
14. Tam vero facile explicatuE,
quomodo Cometes accendatur;
cum enim illa maceria muleo ione
constet, eodem fere modo accen-
dirur, quo Fulsur, de alia meteora
ignica, scilicer per collectionem
Partium ignis; colliguneur aurem,
quia parres, humoris, caloris vi,
exprimuntur, e anolant; a veio
ranto minor difficuleas esse vide
tur, quanto in illo regionis reche-
rex cractu, maior ignis copia
inest.
15. Aliquando idem Coinera
crelcir Comera calu, e per 2cci. in plures diuidi videtur, alias vero
PlureS

## Folio 305 — 779786009:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L 1B. TI. DE STELL15.
pluces in eumdem coire; haec phae-
nomena duobus modis explicari
Doltune; primo, E dicamus vitus
Fallaciam esse, qua divertos tractus
eiuldem COmeea accentos, pro
diversis Comeris accipimus; sc-
cundo, A dicaus, severa duos,
vel plures COmeras minores, ca-
su quodam concurrere, vel quia,
dum rnus aeder, alii naleun-
cur, rnum in plures dinidi puca-
IuS.
16. Cometx aliquando pluis,
aliquando minus dueane; per ali-
quormenses Cape AagranE; alias
rix per aliquoc dies, vel hOraS;
idque pro divecla mole maceria,
vel pro maiore, vel minore re-
sictencia; quaedam enim plus, qua-
dam minus ioni relistune; quod
mirari delines, s cosices, iam per
toc Caecula, ionem ardere (ub eo.
dem Sicilia monce; sed cur in his
HXTCO.
17. Sive Comeca Cupra, sive in-
Fra LUnaI (INE, nOn canEI ince-
rest; actamen Cupea Lunam este
verOS COIetAS, cerrum este, vi-
derur; pro quo non adduco Colita
aegumenta, Ccilicet minorem paral.
laxim, qua a nonnullis in dubium
reuocatue; morum circularem re-
gularem, nihil enim vecac, quin
alius planeca infra Lunam CuOS OF-
bes agere polsirimorum propriums
quia hic cantum apparens est; com-
politionem ex Cellulis; quia hoc
Fallum est; 2 ldune aliqui, Come-
eam per cubum opricum non auge-
ri, quod si verum esser, haud dubie
dicendum estet, alciorem esse iplo
Sacurno, cum etiam hic aUgCACUE;
Sed vix crediderim; COImCTaMI, per
rubum opticum csquisIcX opera
spectarum, maiorem non videris
TOm. IV.
quam libero vitum oculo; isicue
his omissis, illa mihi eacio Cutticie,
qua pecitur a canca mole, aC Lanca
vi maceria Colida, qua seuerd ex
cerrestri globo educi non pocest;
alioquin ingecia Fructa nieri, vel Cul-
phuris in cerram aliquando cade-
rent, E cerrectris halicus in huin-
modi frusta concrelcere postet;
adde quod, communis cst acque
eadem macularum Colarium e C0-
mecarum maceria; igitur nalcun-
eur Comecae in aetherea regione,
modo supra Colem, modoinfra, hinc
inde re plurimum, modo versiis
Boream, modo versus Austrum;
nec vilum prortus argumeneum
est, quo haechypochelis vel Faneu-
lum infrmari pOTE; d vE verbo
dicam, polico quod Comecae in (u-
Prema illa regIONC NA(CANEUE, nUI-
lum ab Curdum inde sequitur, nul-
lum incommodum, eademque PEOr-
Lus phaenomena esene, quae no-
do Cunc; nec est, quod ad maiores
Cuas ParallaxeS nONNEMO RCCUETaLs
nempe reille minores pro incerris
habec, ica _ cg0 maiores, pari sci-
licet, meo indicio, iure; loguor au-
rem de veris Cometis; non de CeF-
eis quibuldam mereoris, quae cem-
DOTIS FCTE MOIENEO EXFINGUNEUE;
haec enim intra Lunam accendun-
Eur; non loquor cciam de quibul-
dam Fabulolis Comeris, (eu com-
mencis, quae Forre apud Historicos
reperies; Led de veris X muleorum
Actronomorum iudicio probacis.
18. Comccarum diuerh colores
a diverla maceriae commixtione pe.
rendi lune; linidus color mulco
constare Culphure cestatur; diver-
sumque bicuminis genus, diversi
coloris Aammam alic; quod aucem
modo regerior sic color, modes
langueleae.

## Folio 306 — 779786009:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
BC
PE XSIC A P R AOT. VI. IL.
langueleat, hoc eriam habes in
Aamma lucernae, quae pro diverla
Fumi admixtione, modo magis, no-
dominus luCec; cuE vero idem C0-
meta colorem muret, quid miru:
Sient idem carbo cinere obducto,
languelcie, excer to vero, vel abact0,
coruscat; adde (i vis hecerOgenenIM
materiam, ex qua idem Comera
constat; de odore Comerx nihil
dico, cum ad nos vique diffundi
non posic;dubium tamen non elt,
quin cerer elser, qualis est sulphu-
ris, vel bicuminis odor: oblerua-
bis aurem Comecas re plurimum
Tub tinem nigricare, quia dehcie
luccus pinguis; analogiam habes
in carbone, vel suligine, e aliis
pleriique iam rctis.
19. Magnieudo appaTCNS CO-
metae varia est; dicuntur aliqui 50-
tem adaequasse; aliis Venerem; alii
Tovem, sed profecto rera magni
cudo lciri non porest, cum vera di-
Stancia Cciri non polsir; ligura (phx-
sica est; haec enim olobis cocalibus
comperic; quod aurem aliqui dicue,
nonnullos Cometas Fuisse oblon.
80s adinstar trabis, veliaculi, vel
enlis, vel eaudam Comera pro ipto
Comeca accipiune, vel Fallaciam
vilus patiuneur, vel aliud quod-
piam metoorum cste necesse ett.
20. Comecae, ve plurimum Aam-
nam nueriune, modo rariorem,
inodo concinuam, modo inaqua-
lem, modo diversis tractibus in-
TEFFUPEAI; IIWIO NON FAEO SCiH-
eilla Cubliliune, proprer hereroge-
neam maceriam, Analogiam ha-
bes in Cubluleance lucerna Aammaz
ett aurem haec Aammma, modo dia-
phana, modo opaca; in nostris
22. Radii Colares in illa Rammu-
la refringuneur; cum scilicet, Caltent
ex parce diaphana est; quia cum im-
Dura CC, de diverlae raritatis, ad eR
vera refractionis rario; hinc radii
refracti in caudam, Ceu comam C0-
metae projiciuneur; analogiam Ma-
Desin virgis, e aliquid simile inFa.
diis lolaribus, per media Tulphurca
tamma eraductis, perque FOraen
exiguu traiectis, proiectilq; in pla-
nu oppolitu, in oblcuro conclais;
quippeiurares, Funesti C Omere cau-
dâ a ce rideri; sed obscrua quaelo,
veramq; conditione, sic enim Aam-
ma sulphurca, ae radii Colis retiacti
in oblcurum locum proiici. neur, ne
S Forre res pro voco non luccedat,
Adem meam accules.
22. Ex COrPOTE COIeTX, COntI-
nuo cMlunio, magna vis Fumi quo
quoversum avolat; cum enim sIE
corpus accenlum heterOGeHCUM;
quid IEum, Si AAMIA IN CFaLLUM
deinde halicum MUEAEUE: AnalO-
siam habes in pice accemla, in pul-
vere cormencario, in bicuminez
Porro ideo Curtum auolae quoquo-
versum, quia cum globus eoralis
Sic, quocumque à cemrro lineam
ducas sursum ducis.
23. Flinc vera causa caudae, Peu
COmX ComcEX; mempe radii (0-
lis in rariore Rarhmula Cometae
retractis _ incrortum incuruati, in
COnMMI PFOIICIUNEUE; at iisi in ali-
quo corpore, opaco talcem aliqua
ex Parre, excipianeur, misime vi-
deri pollunt: quod cerre omni pro-
iectioni comperir; nec enim Ladius
coloratus, per medium aéra craie-
ctus, rideri porest, donec alicui
plano opaco illabatur; hine FUmUS
flammis clarissimam analogiam ille, quali in nubem CONCFCTUS,
tabe5.
es ad instar plani, im quo radii
retracti

## Folio 307 — 779786009:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LTB. TI. DB STELLIS.
cetracti recipIUNEUE;ISICHE Cx VErO-
que capire racio huius phaenomeni
ducenda eAt.
24. Flinc Comeex capue Temper
medium est incer Colem de caudam,
eAtque praedicta cauda Coli Temper
aduerla; rnde quoque cnincieur,
illam Formari a radiis Colaribus,
in Superhcie Cometae retractis;
Elinc aliguando illustris linea Pea-
dictam cauda dicimic; elt enim qua-
si axis peatari conidioperici, in quo
Ccilicet, cum infinici fere radii de
culsencur illustrem lucislincam de-
vingune: est aurem illa cauda ex
parce diaphana, cum per mediam
illam astra videri possine: hinc de-
mum rejicies aliorum Cencencias;
rix enim dici pocest, quor hgmen-
tis, Ceu pigmencis caudam iltam au-
thores varii depinxerune; illorum
Dealerrim, qui dixerune, caudam
Cometae esse Aamnam recroproie-
ctam, (en relictaM a IMOCU COMCEX;
Sed profecto Scire debuerane, cau.
dam nonnunquam in eam parcem
porrisi, in quam Gomeres moue-
tur; d vero cum cauda illa SIc Pem-
per Coli aduerla, nullum prortus
dubium relinquie, quin a Colaribus
radiis in corpore Comera retractis
FOPMCTUL.
25. Cauda illa nonnunquam
incuruatur ad instar acinacis Tur-
cici; neque lane est vilus Fallacia;
alioquin omnis Cometa cauda, in
eodem Ccilicet SICu, InCHEHAFCTUE,
quod camen manitellis expecimen.
tis repugnar; itaque huins etectus
eacio petenda est, cum ab inae quam
licace Aamma, vel illius maceria,
in qua circa Cometam radii (0la-
res refringuntur, cum a sivcelo (-
cu iphius fumi, qui cum ex Come-
proinde CUEHRM, CCFEE NON IEUIM
CA, S conus proiectus inCUEHCTUI;
Ced dehis in Oprica; nunc enim
Caris mihi est, modo constet, hoc
phaenomenum a refractione radio-
rum Colarium esse, de peaedictam in-
curuationem, a singulari refractio-
nis e proiectionis modo.
26. Hinc pro diverlo Tolis de
Cometa aspectu, diverta est caudx
racio, ac proinde modo longior
est, modo brevior, modo nulla; lon-
sior quidem, quando Col à Come-
ca non procul abest; nulla vero
cum rnus alceri opponicur; breuior
denique cum accedic ad oppolicio-
nem; nempe in oppolitione, caude
versus calum proiicieur, ac proin-
de ab iplo capire Cometa obregi-
tur, 2c proinde nulla eunc appa-
rec cauda; Ouares, verum aliguan-
do illa cauda ad TerraS vnquar
perringar; Respondeo nunquam
2d cerram percingere, ex quod nar-
racur de quodam dumine a cauda
Comeix exhrausto, mera Fabula est.
27. Non raro Comerxe line cau-
da ee barba esse videneur; cacio
est; quia cunc, vel nulla allambens
est Ramma, vel lane calis est, ve
in ea Colares radii minime rescingi
queane; vel quia Fumus auolans
rarior est, quam ve radios retractos
Sictere, vel Sustinere possic; in hoc,
meo iudicio nulla est disticultas;
quare vlera non haeteo: Ouares
cuius coloris sic illa conda: R eF-
Dondeo elle lucidam, Subpallidam;
cumdem Fere colorem in via la-
dea vides, iremque in rirgis, quas
Colis radii per medias nubes craie.
ci depingune.
28. Quares, verum Comerxe cale-
facione; Resp. reuera caletacere, cum
Ia auOlET pEF linEaM MIKCAM, ac HnE CoIpOIa accCMla; VIX LAIMEN
2
calOrem

## Folio 308 — 779786009:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
eu
PHZSICAE TRACT. VIII.
calorem ad nos vique dittundi, ve Tuum sinem obtinCAE, MOVCrI
propret nimiam distantiam: Oua- debet, re Ccilicet coram illam re-
res, quomodo lciri poltir Cometa-
rum distantia; Respondeo retra-
ctionem ee parallarim Caris incer-
tainelse; ac proinde expectandum
esse, donec aliquis comera, vel
Lunam obresat, vel a Luna ob.
tegatur, unde certo concludi po-
cerit, supra, vel intra Lunam clles
Ouaeres, quo anni cempore Come-
ta nasei soleant; Relpondeo om-
ni tempore hactenus natos elle;
plures tamen mensibus lanuario,
e Augusto: Ouaeres, cur sentim
imminuatur; Respondeo quia cum
aideat, sentim materia consumi-
tuE, e in auras abit.
29. Finis Comerarum cA, VEFra
ctus ille regionis acherea a luis
Cordibus purgetur, quae quali in
cumulum miritica naturx arco, hoc
eC IN VNUI COrPUS C’OIMCEX COn-
sesta comburuncur, consumuneur-
que, nil enim hocHereE, coca il-
la regio ror parriculis OpacaTeTUE,
VE reuera non Pemel corigic, in or2-
nissimum reruns Cublunarium de-
erimentum; hinc Comerae per le
Fausti sune, porius quam funesti;
verum vero lint aliqua Cometa
rum praelogia, profecto non credi-
derim; Tunc enim merinarura et
Fectus, quos tamen Deus alioquin
in porrenta altumere polter, si hoc
aliunde nobis constarer; led AAIO-
logis huiulmodi diminationes Fe-
linquo, cun luis Comeris ioniali-
bus, Colaribus, Paturninis, _c.
30. Onares, cur de quomodo
COrDeTA OVCATUE; Relpondeo
revera moneri, quia est globus to-
ralis, cui mocus circularis compe-
cit. Ced de moru Comerarum se-
quenti libro geturus tum; imo
Sionem aTherCaI PETCULEaE, aEque
adeo expurget; diceres caudam
illam esse ad instar scoparum, qui-
bustractus ille superior verrieurs
mirare hic lector narura, eriam lu-
dentis curas.
31. Quares, verum alios ette-
ctus Comera praestet in Cublunari
mundo: Relpondeo. 1. Curicta
haec heri in grariam Cublunaris
mundi, cui Col se altra Famulan-
TuT. 2. Alios eRectus eriam lequio
nempe Comera cum sic globus to-
talis, haber Puam sphaeram graui-
cationis, camque mobilem; unde
cerre aligua murario in Tublunari
mundo relulEae, TUM VeHEOTUM,
cum inundationum, ve constat ex
iis, qua diximus alibi. 3. Ouis
Seic rerum magna vis illius mate-
rix in terram descendat, cairque
Faecundet; hIMC FOTTO ZOnA TeMPC-
rata Borcalis ferrilior est Australis
quia versus auttrum rari COmCEX
MaLCUnEuE.
32. Ouares, verum plures C0-
merx simul esse possine; Relpon-
deo attirmando, quid enim prohi-
bec; in diuerso camen caeli tractus
Ouares cur Comeexe Ccincillene;
Relpondeo cautam illis st Rellis
communem esse, Scilicee morura
curbinationis; ex quo sequitur
Scincillacio; Vide qua dixi supra,
De hic LCPeTErE COBAE; aEquO
haec de Comeris une laris; qui
bus adde; quae de illis habemue
in synopsi Opric.

## Folio 309 — 779786009:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L.+B. L1. DF 3LLLL100
PR OP. X XXIV.
DE MACVEIS SOLIS.
Eeplicantur quae ad maculas so-
lares percinent: Hloc phaenomenum
Tub aspectum hominum ab aliquoc
annis adductum est, cum ab orbe
condico latuissee; de hoc agam, in
hac propolicione Cuis numeris di-
Rincta, brenicer quidem, ca camen
claricudine, qua AaC, ve vel ipA
errones rem hanc penicus perspi-
CIaNE.
1. In Colari disco, videneur ali-
quando quaedam maculae, (eu no-
ca, Id eAparres opaca, OblcuTa,
acta, quali coridem aEraenEI gUE-
cae, solari dilco alperta; de re quod
lic nemini dubium esse porest, ino-
de vel medioere celeleopium R2-
beac, nec enim minus dictincte (0-
laces maculae in Colari diseo viden-
EAE, quam LunareS in LuMarI; im-
mo non Cemel accidic, cum Axis
oculis, liberoque obtutu, Colem
non procul ab horizonce alpice-
rem, ve maculas, cirea vllam celes-
copii operam, obleruarem.
2. Mlacula constane ex eadem
materia, ex qua Comerae, ve iam in-
dicani supra, quae scilicet cducicur,
cum ex Cole, tum ex aliis globis
caelestibus; praesertim ex MarTC,
Hercurio, Toue, de Venere; mulca
autem illius copia achercum illum
tractum occupat, in quo Col TuOS
orbesagic; nempe vel inde igni
Solari probe consulitur, quod oim-
nis fere humor abest ab illa regio-
ne, et concra mulcus ignis adest;
ee vero macula mulco ione con-
AanE; Tunc enim corpora inAam-
mabilia, cum scilicer macula in Fa-
culam abeac, re iam apud omnes in
confesoest.
3. Modus obseruandi maculas
mulciplex est; duplicem cancum
adduco; primus est, si Colem alpi-
cias per celeleopium, ricco cauo
cincto instructum; nempe cum ille
color nimiam lucis rim castigee,
oculus dilcum Colis intactus explo-
Fac, de maculas, si quae inlunc, di-
Rincte videt; alcer est si maiorem
cubum opricum adhibeas, incea
oblcurum conclaue, directum ad
Tolem, et radios proiectos in chac-
ca oppolica excipias; in hac enim,
maculas depictas videbis, carum-
que numerum, magnicudinem, (-
cum, ee alia huiulmodi, nullo ne-
socio obleruabis, etiam (i mache-
macicus non lis: quod eo kne a
me dicicur, ve rulgus ignarum ca-
Aigem, paltim enim machemacicos
appellar, quoquor vel celelcopio
reisciune, vel Magnece, vel alio
quopiaM OEGAHO.
4. Colliguneur hae parriculae in
Colari disco, eum quia in cum se
se recipiune, ve in cenerum vici-
nioris globi, cum quia Coli luos
Orbes agenci in illo achereo ciactu
Occurrune; porro rbi in Colem il.
labuntur hecerogenex illae par-
ciculae, inicio quidem Cunc Fere in-
Censibiles, sed deinde cre(cune; quia
Ccilicer in cumulum COnGCTUINEUE,
Propcer morum curbinacionis Tolis;
Analogiam clarissimam habes in
Vanno, cuius reciproca libratione,
Cordes supra eriricum, in cumulum
CongorunuE; vel in spuma, aliis-
que Tordibus, quae a Ruminibus de-
uchri solem.
5. LlInC veta cacio; Cut hulta
Sine maculae vertus polos curbina-
tionis, sed eancum in media ZOna,
hinc inde 30. Fere zeadus laca; quia
Ccilicet versus praetatos polos, pec-
CXISAVS

## Folio 310 — 779786009:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LHLSICE YRACT. VIIL
exignus cA mOTuS; pro quo, Cup.
pono, Tolem moneri moru centris
Circa cenerum mundi, d IIOEU OF
bis, circa proprium cenrrum, de
quo lib. 3. Fuse agam; pPOrrO ex hOC
duplici quali mocus centri ee orbis,
reLULLaE IOTUS MIXTUS ex VETOqNe,
quo Ccilicer quodlibet punctum
disei COlarIS MOVCEUE, eAque iNa-
qualis hic mocus; hoc cs relocior,
CHIMI VEEFGUC IIOEUS in CaMIdCIM PAL-
cem cendit; caEAIOE VeIO, COHTIA,
cum in partes oppolitas cendunt,
co prorlus modo, quo mocum to-
ex in plano iam aliquocies explicui.
6. Leaque ex hac morus inaqua-
licare superficiei Colaris, plures ma-
culae insentibiles innatances liqui-
do Coli, in virum quali cumulu
congeruntur; cum enim Facile mo-
veri possine, rbi morus serarda-
EIE, PEceeUnE; rbI acCelETAEUL, IC-
ErOCHME; Co FerC 1DdO, 9u0 64-
lileus aectum maris explicabat; igi.
cur non mirum est, Ei plures in
vrum quali cumulum congeran-
tur, cum plures huc illue actae sibi
innicem occuerane; de cum versus
Dolos morus orbis, nuIluS FeLC RIE
morus; quid mirum, li vel nullae,
vel fere nulla maculae in co po.
lari cractu colligantur; adde quod,
E accipiatur maximus circulus in
Tole, aequalirer a polis distans, vo-
CCTUE quator, ille haud dubie,
recelerrime movctur, ica plus (p2-
eii decurrie, ac peoinde pluribus
Partibus illius aura xtherex appli-
cacur; hincnon mirum, s plures hu-
inmodi parriculas colligat, quae ip-
Si aetheri admixrae Cunt; rationem
Fere limilem alias actuli, ve osten-
derem, cur grando nonnunquam
ellypeica sic. porro cum in cora illà
Ter aquator dirimit, 60. FerC OFa.
dus laca, veraque racio ralcat, hoc
est _ maior morus, se veriulque
Cngularis inaqualicas, quid ini-
rum, E macula in ca ve plurimium
videri Coleant.
7. Tlinc proprer eamdem rario
nem, plures maculae sensibiles in
camdem coeune; hinc eadem ali-
quando in plures diuiditur; nem-
Deidem mocus, qui colligit illas,
ealdem distrahie; in quo nulla est
penieus difficuleas; hinc naLCIEIE
aliquando macula in medio solis
dilco, cum scilicet plures in rnam
coéune; adde quod noua maceriae
2ppullui illud etiam eribui porest:
non caro quoque in medio lolis
disco macula cnanescie, tum quia
maceria calore soluitur, cum quia
macula, qua ance Censibilis erac in
plures insensibiles distracta, perinde
Le habet, acque si euanelcerer, cum
propter paruirarem illa amplius
Cub aspectum non cadant.
8. Macularum numerus rarius
ek; icemque raria magnicudo; plu-
res aliquando, aliquando paucio-
res, aliquando nullae prorlus appa-
renc; torum illud mero calui eri-
buendum esse, quis non vider; non
Cemel aurem accidit, VE FOF AC FAH-
ex macula dilcum Colarem occu-
Parenc, re vel inde lux Colis non pa.
cum imminuea ee fracta esse vide-
recur; hinc CubAauelcens et debile
lumen, porro eadem ratio pio ca-
lore milirat, quae pro lumine, ve
PaLCE.
9. Magnicudo macularum ra-
ria est, ve dixi; crelcie aurem ma-
cula, vel noux materia accestione,
rel quia plures in rnam maiorem
COeUNE; IMAXIIX FOTII ALIX TEA-
Zona Colaris slobi, quam aequali- cum adaquare dicuncur; sed hoc
CETTO

## Folio 311 — 779786009:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
1
1E,
1
d
L. 1B. II. DE STELL1S.
cerco definiri non pocest, cum
ipsa Colis magnicudo ignOreTT:
CONETA verD deCrCTCUNE, vel Ma
ceria derractione, vel quia maioe
in plures minores distrahieur, vel
quia caloris ri, ex parce contu-
IIEuT.
10. Ouilquis rem hanc peniciis
insperie, vix sine ritu commen-
cum illorum excipie, qui volune,
praedictas maculas esse, vel nona
Eydera, vel anciqua, quae Cub Cole
a nobis videneur, ve non semet
Mercurius vitus est; sed cum ma-
culae in FaculaS COnverEanEUE, quis
de astris hoc dicere aulic 3 praete.
rea (ub medio sole astra non nal-
CuNEuT, nec incercune, remacula;
deinde nON ANGCNEUE, NeC minuUM.
cur, nec rna lella in plures, nec
plures inrnam abcuncideinde adhi.
bica celelcopii opera Colares macu-
lae non minus Coli adherere viden.
rur. quam lunares, Luna; denique
eadem macula Cemper redirct; dic.
11. Tlinc reiice nonnemine,
qui maculas intra Lunam collo.
canic; quod cerce quam ridicu-
lum sic, rix dici, aut credi porest;
peaelerrim cum nulla racione du-
ctus, nullo argumenco instructus,
Ced mero contradicendi Audio, il.
lud asterat, Sed quid Faceres hu-
iulmodi hominibus; patallarim
in cestimonium accertes; ip(i prO
se altumune; regularem norum
muleo dierum curtu comproba-
cum; ipsi obseruariones reiiciunt;
immo non defuit, qui Fallaciam
oculorum esfe diceret, de cerstalli
virium; quali vero maculas cry-
Ralli, a Colaribus, quilquis videt
probenon dilcernae; led cum hu-
inlimodi hominibus res mihi non
sumeneis quidquam sibi pertuade-
si sinune, quibus vericas ipla dis-
plicet, quae ab aliis indicacur; sed
quid peius iplis precariposses, quam
ve inobainaca indole diu perli
AanE; ee vero cam distincte vi-
deo praetacas maculas, Colari dilco
ineste, quam liceras, quas modo
Pingo, huic chaTEX.
12. Macula inmedio Colis dis-
comiaior apparet; quia Ccilicet vi-
decur Tub maiore angulo, quam
versiislimices, re claristime demon-
Arac Oprica; sed quia eadem de-
monstracio pro mocu maculae facie,
illam in lib. 3. remiero: hinc versus
limices maculae concrahi videneur;
hinc plures in camdem ire riden-
cur, quia Ccilicer spacia illa, quibus
rna ab alia dirimicur, Cab cam piruo
anoula videnEur, ve via alECrI CON=
iuncta ese videatur; hinc eciam
versus medium Colis discum rnam
in plures distrahi diceres, PrOpFCE
eandem racionem, hinc circa limi.
ces mâcula longior est; in medio ve-
rodilco, rocundioripro quo endem
est racio; nempe ( contrahas circu-
lum, lonoior ellyplis cuadec.
23. Ex macula, hc Facula; quia
Ccilicer accenditur, ve fuligo; c
enim corpus intlammabile; re iam
supra dixi; quod enim aliqui re-
currunc ad mucuam quamdam altro.
rum in Colem reactionem, vel
alium quemlibec incuxum, SFOC-
ce aliguor particulas eiuldem ma-
ceria excipias, vi Colaris caloris
exprestas, de eductas, aded Frino-
lum cAt, venulla refucacione indi-
geac; c90 pari iure, omnia ca-
lestia phaenomena eidem Acticie
actrorum reactioni cribuerem, quid
enim que loactra in Colem inAuerene,
est, qui nec experimentis, nec ar- vel agerent, et quinam esse postune
SiRuXUS

## Folio 312 — 779786009:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PHZSTCA TR ACT. 1111.
insuxus ab actris in Colem, (ed ap2-
SC iA25 nV925.
1g. Leaque in aetherea illa se-
sione, ignis de nouo accendieur;
quid mirum; cum ibi sic maceria
combultibilis, ee Col ipse igneus (E,
vr luo loco ostentum elt, nec eA
quod aliquis inde timeat orbis rui-
nam, quod aliquae generariones et
corruptiones in illo calesti tractu
Inccedane; ionis enim caelo indi.
GMus, nOn est, qui eriam coram Deo
facem praetert, ec ante iplum pra-
cedic; ioirur rix dici porelt, quan-
cum mihi displiceane quidam igno-
rantia Ccrupuli, lic enim aliquorum
errores appellare liceat, qui ne con.
cedaur ionem in calo accendi,
Propriis oculis idem omnem de-
crectane, e accucacilsumas granissi-
morum hominum oblernariones
Pionihilo habene; quali verotan-
ei incerlit reipublica Liceraria e
Christianx, nullam prorlus cor-
rupcionem in illo coeletti tractu
ellei nihil generabile, nihil COrrup.
ribile; quis enim nelcie, eriam da-
to, quod aliqua particulae corrum-
Pantur, globos eamen caelestes in-
corrupcibiles manere; (i tamen C0-
mecas ee noues sellas excipias;
quidnam porro ablurdi, quancum-
vis dieas, maculam esle corpuS COE-
rupribile, id est modo concrclcere,
trodo resolui, modo sccendi, ino-
halieus cirius educieur, qui deinde
do extingui; praelerrim iuxta illa
principia, IAXTa GUX TOTUI CCEFU.
priones ee generariones explican
mus, de quibus Fuse actum cA suo
l0c0.
15. Ancequam medius maculae
dilcus accendatur, margines ipli
recenduntur; analogiam habes in
lioneo dilco, Aammis commillo;
ionem concipit; in Folio chartx
analogiam habes; cum vero praedi-
eti maculae margines accensi CunE,
ex macula AE lucula; cum eorum
aider macula corpus, Ac Facula;
quod ancequam Hac, cantillum co-
lor acer maculae immutarur, hins
vmbea: hinc ex macula Ar Facula,
per luculam, ee vmbram; ee ex F2.
cula, macula, per rmbea de lu-
culam.
16. Etinc reiicies illos, qui ro-
lune Faculas else parces dentiores;
quali vero Ramma non Fulocar,
quamuis maximé rara (C; volune
etiam vinbras eAe PaTTES TaEIOTES,
quasi vero plurima denta OpaCL
non AnE, X valde oblcura; deniquo
volune luculas elle partes extances,
quod repugnat experiencix; quam-
vis enim Lunae parres extantes ma-
sis splendeane, eadem camen rario
pro lolenon militat, cuirs COl lE
corpus lucidum, Luna vero illu-
minarum.
17. Ouod spectar ad macularum
mocum, libro lequenti de illoagc
mas; hic rancum indico, quod non-
nulli obsernarune, camdem Ccili-
cec maculam, post rnam connertio-
nem, nunquam redirc; eario est, quia
consumitur; caloris ri, aeque IC.
Soluitur;a vero quamris eadem re-
direc, quid inde; immo non dubito,
quin hoc hieri polc, prxelerrim si
paulo maior sc macula, X Cx M2-
ceria constet, quae plus ioni re-
ARAE; _ vnius reducis meminie
Scheiner in Prodromo.
18. Ouaeres, verum polsir dicis
maculas relulure in aurco Cole,
quemadmodum videmus. ad CuPCr-
liciem auri liquari emergere qual-
ratio est, quia ex ipsis marginibus dam particulas hecerogeneas, initio
quidem

## Folio 313 — 779786009:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. TI. DE STELLIS.
quidem oblcuras, led quae deinde,
rbi accenla Cunc, maxime Fulgcant;
hac analogia nonnullis aliquando
placuic; sed profecto non cancum
ex hoc fonce macularum maceria
derivatur, Ced aliunde, Ccilicet ex
illo regionis aecherex cractu, cui
mulcus ignis incst; iInO d ex
aliis calestibus globis, re iam su-
pra dixi, praelercim cum eadem (IC
macularum de Comecarum maceria.
19. Macularum tinis mulciplex
eAt; 1. ve nimiam rim tolis tempe.
rene, quod reuera non Cemel, pet
accidens camen plus xquo praecti-
CCTC: 2. VE Per CaS mocus curBIN2.
cionis Colis innocelcar, in cuius
protecto cognicionem nunguam
homines renillene, nil macularum
mocum obCerualenc: 3. hinc cciam
maculae, lunc in tempora, cum (u0
QuOQue MOTU, CEIPUS MECIAMEUT;
4. veigne Colari Cordes illa regio-
NIS RCHCTEX PUTGCHEUL; QUOd CCTTE
necellarium erac, re commune illud
medium apcius esfer, ad craiectio-
nem radiorum Colarium; Ced de ma-
culis haec sinc Cacis, de quarum
moru lib. sequenti acturus Cum.
PROP. XXXY.
DE C OF20.
Explicatur, quid es quale sit com-
mune illua medium, in quo caelestes
elobisuosorbes aguni: Vix in alia que-
Aione, maiorem opinionum vrarie.
cacem inveHIOS: C9O AaC VIA PIOPO.
sicione, cucta haechreuirer perstrin-
80, distinctis, pro more, numeris
adhibiris.
2. In cres clalles, commode re.
duci pollune omnes sencencia lu-
per hac re hactenuS exCOgITACE.
2. illorum est, qui calos Colidos de
T0m. IV.
duros esle volune, luis epieyelis de
excencricis instructos; 2. huic oppo.
sca nihil Colidum in calo agno-
Ccic, praecer caeleles glob05, quosin
illa aura caletti moveri vulc:z ne-
dia cA incer excremas; nam vnum
cancummodo hrmamencum celli-
ferum, Colidum, de durum esse vulc,
cui tamen nonnemo intimum cae-
lum adiunxic, re scilicet duea illa
e Colida camera calestem regio.
nem a Cublunari mundo dirimeree.
2 Dui Colidos calos poluerune,
cum eoc excentricis de epierclis.
parcim auetocicare, parcim aliquor
Lacionibus, luam opinionem proba-
TC NIEUMEHE: AWChOLITaTEI aUCUIHE,
parcim a Scripcura. quae calum Hc-
mamenci nomine appellac;cum cae-
los Colidissimos, quali arc Fulos este
dicic; parrim a nonnullis ex lanctis
Pacribus; parrim ab Aristorele, PC.
ripacericis, de plerilque AAronOmIS,
cum anciquis cum secencioribusi
ad Scriprurae auchoricarem iam to-
cies relpontum Fuic, Ve cxdeacreco-
ctam crambem apponere, nempe
trmamenci nomen idem lignihicat,
quod expantum e exrentum, cu vi-
delis incerpreces; hic enim Philo-
Cophum cancum a00; quod aurem
cali Colidistimi _ quas XEC FUII
dicuncur ab Eliu, magnam vim
non Facie, nempe immediare post
a Domino castigatus est: Ouis est
iste, inquie, innoluens sentemias
sermonibus imperitis: (1 qui pOrro
Cune Patres, qui duros caelos ese
dicane, alios ipsis, nec pauciores
opponere pollumus, quos videlis
apuu auchores v. g. apud Cclaca
in Ooncs. idem dico de auchorieace
Arist. de Periparericoru, quibus alios
auchores masni nominis AAronO
moS, et in rerum caelehiu oolerua
cionibud

## Folio 314 — 779786009:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
3I
P H YSTO A Y R A CF. VIII.
tionibus verlarissimos eriam oppo. borum moruslongé melius de Fa-
MiInuS.
3. Rariones quas ad detenden.
dam praedictam colorum duriciem
aliqui afterune, nullo fere negorio
diflaneue, nec enim vllum est va-
cui periculum, quod adeo reformi-
danc, licer globi caelectes in aura
illa spirabili moucancur, nec vilius
pencrrarionis; nec vilum ablur-
dum est, canculam comprestionem
centionem que illius maceria heri;
nec eriam lonum edi, qui tamen
Proprer nimiam distantiam ad ter-
ratm vique deterri non potc; nec
opus est incelligentiis ad motus
globorum caleltium; aUE CCFTE
non pluribus, quam in contraria
hyporheti; neque in hoc magis
relucet dininum arriticium; nempe
natura opera ex simplicibus et Fa.
cilibus principiis constant;nec im
manem illam arcis Cupellectilem
agnolcune; immo arciticem illum
nobiliorem esse constat, qui ve mi-
ritica opcra praectet, paucioribus
indiget; cuncta haec, re vides, pa.
EUIM VEGENE.
4. Caelo5 vero non ese Tolicos
_ duros mulra perluadene; omilta
BHEEI AUFHOTIEAEE, FUI PALEUNI,
cum aliorum authoru, quorum
n miribus mulcas paginas facilé
implerem, venio ad rationes: ca
lcleis illa machina coc excentricis
e epicrelis instructa ad eum poril
Tinum sinem spcctae, re caelestium
moruum periodi compOnantuE, ae
explicentur; hinc cor fere caeli,
quormotus diversI PONUNEUE; aE.
qui nec caelectes otus quacuim.
que polica orbium machina expli-
cari vollune, nec criamli explicari
Postene, illa machina admierenda
ellec, cum sine illa caelettium elo-
cilius expliceneuE, ve sequenti lib.
euincemus: quis aucem sibi per-
Cuadeat, Propcer rnum Marrem,
vel Sacurnum, inceorum calum,
toc aliis orbibus instructum, torna-
cum Fuisse; hoc est propcer ridicu-
lum murem, Peaegnantem monrem;
cam orandem annulum, immo eor
annulos, propter rnicam gemnam
camque Forre minimi precii.
5. Si Cufticie rnum principium
IOEuS, CUE plUTA PONUNEuE; res
mulciplicaex sine rarione à Philo-
Copho admiccenda nON CUNE; PEX-
terea ribi ipli, qui res mulciplicas,
probandi munus incum bit; tu po-
nis mulca moruum principia, in eo-
dem planera; Ccilicet primum mo-
bile excentricum, epicyclum, cie-
cellum eriam; omitro librationes;
hec omnia pernego, e rnum dum-
caxat principium mocus agnolco,
huc planera à se ipso, Guc ab An-
selomoncarur; isitur cuum ett,
probare, in caelis esle illam machi-
nam, arris porius quam naTUEE
opus, quod nunquam reuera PEx-
Rabis, nec ab vilo hactenus pEX-
Aicum est.
6. Si calum Colidum ester, con-
Aarer ex materis densissima, nulla
enim, nis valde denta, ita con-
crelcere porest; led concrerio illa
Partes hecerogeneas enincie, ex no-
Aris principiis, qua hic oriam Cup-
POnO; POrrO S corpuS ex hCTCTO-
geneis conster, licet sub modica
crassicudine disphanum b, Lub
immenta camen illa calorum va-
Cicate, non video, quomodo ince-
Era incactaque perspicnicas seruari
Polsir;analogiam habemus in aqua
limpidissima, in Crystallo, Ad2-
mance, ec. immo caeli superticies
CaAS

## Folio 315 — 779786009:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LTB. II. DE STELLIS.
CAVA CaNdCM OPACAFCLUE, DFOPECE
appullum corpusculorum, et hali-
cuuminec enim dubium vilum est,
quin mulca rleco citroque com-
incene, ve constac ex dictis.
7. In illa denta maceria, maxi-
ina refractiones herene; densissi-
nam enim esse perspicuicas sc duri-
cies enincune; imme pro divecta Fa-
diorum obliquirace, planeca ma-
ior, vel minor ridereeur, re fa-
cile demonstrat Opcica; Ced haec
Facile depluriene aduerlarii; quare
in hoc argumento non Facio can-
cam vim, quancam Tycho
ipse feciste risus est; non est camen
quod aliquis reponae denlicacem
ee raricacem a caelis abelle, quod
dici non porest, nili ab illo, qui
prorlusignorae, quid (IC FarITAS,
e denlicas, quae FevCTA OmNi COF-
Pori compecumr, ve Tuo loco de
monstraui.
8. EAlumia LUNaFIR, COE exPC.
rimencis ee argumeneis comproba-
ca, ductis, cum ab attu maris.
cum a veneis, cum ab iis corpori-
bus, quae humore Lunari incume-
Tcunt; iremque Colaria effluuia, quae
cum macula, CUI C OMCTX PFOE-
Tus cnincune, idem de reliquis pla-
necis dictum esto; illa inquam ef
Auvia, in illa hypocheti qua ca-
105 Colidos admierie, nullatenus
explicari poNTunE, Ve Patec; nem-
De exiis principiis, quae luo loco
iecimus, e Armanimus, nihil edu-
ci porest ex globo cocali, nili me-
dium, Cuo nilu deortum rendens,
halicum Cursum exrrudat; ioieur
medium illud Colidum de durum
esse non porest, si deneur huivlmo-
di efluvin, quae cerre nemo nega.
ric, qui cerris experimentis Rare
velic, de argumeneis,
9. Nulla daretur catio diverse
velocicaris, huius rel illius epicy.
eli, vel excenerici, vel circelli, e c.
nempe s cancummodo recurras ad
morcicis incelligencix roluncacem,
pium Cane. sed parum philoloptri-
Cum CA AFGUMENEUMM: PTATEEqUam
quod cuincam infra, slobos coca-
les d Cc ipsis moveri, ciera operaM
morricis Incelligencia, licec aA-
Aence opus sc, ad dirigendos ca-
lectes mocus, s Forre aliquo calu
curbari concingerer, de quo infrâ
libro sequenti.
10. Vix explicari porest, quo-
nam pacto heri postc, re orbis ex-
centricus superior Cuum mocum
non cradueae in alios orbes inte-
riores, de inerinlecos, quorum
idem cenerum non est; led de hoc
argumeneo Fuse agam in AArOnO.
mia, X miroc ab aliis hoc nun-
quam obseruacum fuisse; suppono
enim excenericos planctarum di-
versis ceneris gaudere, ioieur Sa-
curnus Cuum morum, in louem, de
hic. Cuum. in Mlarrem eraduCerCE.
_C. quod nemmO altEONOIOEUI VI-
quam admitret.
Tr. Mocus Marris, Louis, Veneris,
Mercurii valde infringune praedi-
etam Colidicarem; praelerrim cum
Venus longe maior rideri deberee.
quam revera videatur in perigeo,
de quo Fule in Astronomia, nec
non libro seguenti, cum de illius
Syctemare, rbi ocondemus, Veno.
rem tam prope ad cerram minime
accedere, nec eriam MaETeM.
12. Cometx non parum conte-
runc ad infemandam illam hypo.
chelim, quae ccelis duriciem actriie,
cum nec ips moveri pOTTInE, nec
mareria praeparari, nec colligi, nil
medium liberum supponatur, idem
PEOTTUS

## Folio 316 — 779786009:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
I
P H ZSICK TRACT. VIII.
prortus dico de nouis sellis, pari praedicta hypocheli nullatenus ex
modo Comcex accendi non pol. Plicaripolline, ec ad merum alficten.
Eene, re enim ignis ardeac, aéra
liberum deliderac, ve paret ex di-
ctis de ione.
13. Luna, rbi exquilico cubo
oprico alpicitur, apparet ommino
2d instar maioris slobi in aére po
Ati; idem dico de Cole; ad de quod
cum Cuna in illa hypochesi mo-
vencur in exicyelo, ve camdem
Temper Faciem ad nos obuercac, cir-
ca luum cenerum ex axem volui
debet; idem dico de Cole, cuius
Timilis mocus obleruacus est; igi-
cur Bhunc morum hi planeta 2
Tuo caelo, non accipiune, cur alium;
idem dico de aliis planeris e sellis.
14. Alpericares Lunae valde in-
Aemane illam hypocheuim; nulla
enim alpericas ett, quae cauicates
aliquas non lupponac; qua ergo
maceria plenas, nili vel aere, vel
limili quapiam materia; s enim ex
Fartibus Colidis cali, ve aliqui di-
xere, vel porius tinxere, illa cer-
ec circa luum cenerum volui non
Polter, cum Cuo calo his quati
denriculis insira eller, quod re-
vera morum omnerm circa centrum
et arem prohibee, re consideranci
Pacebie; cum camen in illa hy-
Pocheli morus L una circacenerum
necellarius se, cum Ccilicet mo-
ueatur in epicuclo.
15. Omicro rationem apogxi a
perioxi, d corundem mocus; sc.
minam coniunetionem Macris in-
era aliquor dies; item cur ranea CIE
excentriciras, vel ranca; cur calis
Eradus velociraris; cur epicyclus
in consequentia moucatur porius
quam in ancecedentia, de vicisun;
idem dico de excenrrico, vel cie-
cello; hxc de alia mulca, cum im
eis arbierium reducaneur, FaciunE,
re vel inde maxime luspectae Adei
cenlenda lIF.
16. Summa Facilicas de simpli-
citas alcerius sententix, quae scili-
cec, ablegata calorum duririe, ee
Colidicare, globos caelestes in aura
illa actierea, moveri vule, sufficere
deberenE, ad HOC VE OPDOHER PEX
feratur; quamvis nulla estet alia
racio, quae illam cninceret; et ve-
ro quilquis apud se rem hanc lerio,
nec animo praeoccuparo perpende-
rit, haud dubie comperiee, non
poruisse quidquam limplicius, nec
Capientius dilponi, vel ordinaris
quis enim cum glande, carapul-
cam; cum Cagirca, arcum; cum Ca-
x0, iacientis manum moveri velit;
praecerea licet hypochelis C’Oper-
nici, quae cerram mobilem Facie,
Falssima sC, eam tamen possibi-
lem elle, nemo cA, qui negecicunc
aurem cerra moueretur, nulli afi-
x2 vel inlica epicyclo, vel excen-
trico Colido; igirur quid vecat, (o-
lem nunc moucri eo modo, quo
cerra, in illa hypocheli, movere.
Eur; e veco ad morum, eria can-
rum requiri videntur; mobile, mo-
aens, de medium, Ceu locus; de
movente, hic non 290, de illo
enim agam lib. 3. de mobilinon est
quaestio; medium vero, an Forre
aprius esse porest, quam renuis illa
aecheris aura; nec enim mocus in-
Srumenta natura deliderac, quae
aeci relinquic, quaeque supplent de
Fectum caulx moventis, quo cerre
Caula movens altra nullacenus la-
borat, ve perspicnum est.
27. Ouaeres, quodnam (IC me-
dium illud, in quo aAtT2 lVOS OF-
bEd

## Folio 317 — 779786009:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
D1.
L L.B. II. DB STFLL1S.
bes aGHME; Re(pondeo 1. non ese heri mocalicer non postet, ve eum-
Colidum, ve constac re dictis: RC
Cpondeo 2. non else liguidum, hoc
est in Racu corporis liquidi, hoc
enim Caris inepeum eA, VE PACCE:
Respondeo 3. esle spirabile, quod
reveca ad morum apcissimum est,
re constac: Relpondeo 4. elle acca;
nempenullum aliud corpus est ma-
sis cenue, quod vel opncum non
liIc, reionis; vel candem non con-
creleat, ve rapor, de halicus; vel
magis non rehstac: immo Beda,
expressis verbis alterie, aechera esse
superius aëris spacium, in quo Cy-
dera ferri perhibentur: Relpondeo
5. non elle aera purum, Ccd masis
ee minus e diversim ode MiXEUM,
cuiscilicet, pro vario cractu, vel
maior copia humoris, vel maior
visionis insic; humor enim Lu-
narem regionem, ionis Colarem
Occupac: immo quem cu acheca
rocabis, eg0 puriorem aera v0-
cab0.
18. Ouares, verum eriam Ael-
lae Axae in illa caelesti aura movean.
cur; Relpondeo aftirmando, nem-
De eadem ratio; qua pEo SacuEnO
de Toue Facir, pro cellis quoque
milicar; pealeruim cum diners
Aellarum mocus, si orbi Colido
2ffixa CinC, eres auc quatuor alios
luperiores calos Tolidos Cuppo.
nane; re scilicet quodliber Cuum
sngularem mocum in calum Ael-
liferum eraducac: Dices, nis ACl-
dem Temper incer se ordinem Cer-
HAECHE; Respondeo argumencum
illud rix dignum este, cui celpon-
deacur; Relpondeo camen, polica
Cemel, inicio, cali mocus lese heri
non polte, ve deinde mucecur: Di-
ces Cur ergO HXE appeltANEUE; RC-
Epondeo Axas esse in lua cacione,
in Cuo ordine, in Cuo constanci mo-
cu; Ced hoc est lulere in verbis:
tocum porro illum Epirabilis aurx
cractum, a Lunari regione, ad em-
porcum dictulum, in quo Scilicee
Cunc omnes planeee et Rellae, ab
Orcu 2d occalum ica ferri diciimus,
ve orbem inceorum contrciac 24.
horis, idque circa axem, Ccu polos
mundi. Ceruacis proporcionibus
distanciae, cum ab axC, cum a cen-
CIO TerR; Ced de hoc infrâ, e iam
in synopsi Opiica.
19. Ouxres quid de calo empr-
reo dicendum lic; Respondeo dari
revera calum empyreum, hoc eAt
Beacorum Cedem, in gnod D. Paulus
raprus est; sed veriim Colidum (ic,
vel non Colidum, Ephaericum, vel
quadcarum, canex alcicudinis, vel
canca, dictancia maioris, vel mino.
ris; viderine Theologi: nec enim
Philolophici incticuri est haec ee (1.
miliarractare, quamquam non in-
venio, pexeleripcum esse, ve quid.
quam ex his cerca hde cenea-
eur, cu videsis Theologo5: ac-
que haec de corporibus calectibus,
lx alicui Colido calo aftixa esene, AnC Catis.
BER

## Folio 318 — 779786009:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
12 1t et it 2t e eta  et
2
2
225
Z. 803. Co. CoC3. Cosci. o (9. 1003. E0f.os. ().. (03. (93. (0(). 5903. f0) (. (00). C5. (03. fot).
sti eest. 1op. Ept. lost. 2os. rto
si ote ssi ote isi
E
Yt
A  r
ot
ea ie 1t. e t
oss2F22252
il s
Essess s p
ML O
I BYS COR P OR V M
Caelestium.
hoc libro calculatorem, vel Astronomum nOn
50. Ledmere Phrlicum, cuius muneris est, mo-
cuum colestium causas deMOnstrAre; CGO CCrtO
omniatere, quae hactenus scripsi, de mea penu
deprompli, modicum quidem, ncum tamen, quan-
culumcumque sc, vnum camen allerere aulim, nihil lane elle,
quodmagis ineum sc, quam line ca, quae de phylicis moruum
celeltium causis excodiraui; qua si cibi non placeane, ni le-
ctor, meliora quaere; crediderim eamen, forc venusquam ta-
ciliora, ex limpliciora occurrane: lraque hoc loco agam de
mocibus omnium globorum caelestium, eorumque caulas dil-
cuciam, quod cerre levioris opera non crir, praeterrim cum ex
communibus principiis procedam.
A Z F OM A I.
Caelestes spharae suum finem obri-
nere non possunt nisi moneantur: HIOC
axioma simplicis politionis loco
allumo; quia superiorib. lib. Jam
hoc luculenter ostensum est; CII
enim globorum caelestium fnis (IE,
agere vel quali agere in cocam (u-
perticiem cerrae, live sinc in tem.
pora, line in loca, Cve alreri vlui
destinaci, certe nis CirCA TeEram
itene, Tuo munere minimé defun-
serencur; igicur re praeltene illud,
Propter quod TunE, CIrCA TETTaI
moneri debent.
A X +O Et A LL
ipetu
Fi
Impetus, praeserrim acquisins; ad
om ubam est indifferens; es con-
sequenter ad omnem lineam deter-
minari porest; Flac constant ex do-
ctrint ocuum.
A X +OM A ITT.
abm mobile moveri porest mori
Monto ex pluribus aliis, sine rectis,
sine circularibus: Paret ex doctrina
RIOEUUMI, AVC BOTAS MIRFUS AE, F2-
tione mulciplicis impetus, siue pro-
prer diverlas decerminationes, qui-
bus idem impecus subiicirur; nempe

## Folio 319 — 779786009:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. III. DE NIOFTBVS QC.
imperu non mucato, mutari porest re, pro dignicare scilicer Angelica
decerminatio, imtminui, augeri, ac.
hac eriam constane ex eadem do-
ctrina.
FIY POF H E S F5 T.
Supponitur cerra immobilis; Sub
Einem huius libri Cingularem dis-
cussionem de hac quaeltione (ub-
nectam; incerim hic lupponoinem.
pequaecumque a mehioc loco di-
centur de moribus globorum cae-
lestium, praedictam hypochesim
supponune; quod indicare volui,
ne plus mihi altumere videar; ac-
que adeo mihi ritio reTTaEuT.
HIY POT H E S I5 II.
Supponentur periodi moruum cae-
lestium: v. 8. Solem Cuum orbem
decurrere, tor diebus, horis, minu-
cissiremque Lunam, Venerem, _c.
nec enim physici est insticuri, mo-
cus illos, ad calculos reducere, sed
iam reductos lupponere, veralque
caulas phylicas eorumdem mocuum
indagare.
PROP.
angelus porest caelestes sphaeras
monere: Probatur, quia cum cOr.
pora monere poltr; ve suppono,
e maxima vi morrice polleac, non
video, cur exelestes olobos monere
non postic; non dico, quod actu
moneac; guisquis enim hoc dicie,
policiuo arcumento probare id de-
bet; sed quod movere possc; scio
quidem, aliquas, quancumnis leuis-
limas difticultares vulgo proponi,
quas in Theologia nacurali dilcu-
tiam; rbi de Angelis, ex proterto
adam; quare hoc loco, luppono,
corpora ab Angelo moveri pole,
nacurae; his aurem Cuppolris, ne-
sari cerre non porest, caelestem
slobum ab Angelo moveri posse:
nec est, quod aliquis dicac globum
calettem Facile moveri polle, quia
cum nulla insir ipsi gxauicas, nul-
lo modo relictie; nempe eodem
Prorlus modo relistie, quo ipse
terrestris globus, qui non est sia-
uis, secundum eorum, sed eantum
Secundum DaFECS, nOn Famen MO-
cui relictie, per grauicarem, sed per
id, per quod est; quippe cum mo-
veri non possic, nili eocus mouca-
EUE, _ Cum COEUS moveri nequCaE,
nili omnibus ee lingulis illius par-
cibus impetus imprimatur, inde
cerre peritur resiltentia; nec enim
ab ca pocentia morrice moveri po-
cest, gua cancum impecum peodu.
cere nequie, quantus necellarius
est, veomnibus e lingulis parci.
bus distribuarur; Sed haec ConstAME
ex noctra moruum doctrina; por-
roidem prortus de quoliber alio
hlobo torali dicendun est; sed de
his alias ex protelloagam, osten-
damque, quam facili modo Ange.
lus corpora mouere polsic; inte-
rim hoc loco suppoiri debuie, de
veronelcio, an vel ruus lic, qui
hOCHCgCE.
PROF. LL.
Lon repthenat: esse aliguoni bbt
pus, quod se se moneat ab intrinse-
co, moru circulari: Ouodlibet cor-
pus vel consideratur, per modum
parcis; vel per modum corius, id
est globi rocalis; Ei primum, Facile
Probatur conclusio, sic enim Fune-
pendulum, mocu circulari, ab in-
trinleco monetur, sc COrpuS gra
cumque maxima vi morrice polle- uc in convexo declim descendie,
mOTII

## Folio 320 — 779786009:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
P ET YSICA TR ACT: VIII.
motu circulri; in hoc, meo indi- Seco esle pOlTE, non video, cur
cio, nulla est aisticultas, neque
huc perrinet qualtio, quae PEX-
Terrim de globo cocali inllitura
eAt; igITuE PrObO, nON LEPUGNATe
globo rorali mocum ab incrinleco;
vel enim repuonatracione lubiecti,
iricpri lcilicer ad morum ciicu
Lacem, & hoc non; alioqui nec
moveri pollet hoc mocu ab exrrin-
leco; vel ratiore BOTenEIR IOTTI.
cis, quae detir, si hoc non, quia
Omne corpus in le prouucere pon
CCs IPCEIIMI, VE PaICE; vel catione
imperus, e hoc non, quia impe-
tus dd oimnem lineam inorus de-
cerminari porelt; vel ratione mo-
cus circularis, ee hoc non, quia
hic, ve dicam paulo polt, tam cst
limplex, quam rectus, _ licet ex
Pluribus reluleare queac;eriam re-
etus ex pluribus quoque relultare
Pocell; vel rarione determinarionis,
quae cerce vlcimum capue cst, vn-
de repugnancia peri polsir; sednec
eriam ex hoc capice repugnac, quod
Probo; quia decerminacio ad mo.
TUIm natuEAlem es canEUI aB CX-
erinseco; v. 8 E quaeram à LC, CUF
lapis per hanc lineam delcendac,
illico relpondebis, quia versus cen-
rrum rendic; sed h dexerorlum,
v. 9. illud centrum aOHCTCtUE, TUnC
taud dubie lapis lineam de morum
mutarer:igitur noua decerminatio
accederet non ab incrinseco vE p2.
retiigitur ab extrinleco, led cur in
his hareo, cum impecus ve pluri-
mum ad ealem lincans decermine.
cur ab extrinleco, v. 8. a COrpOTC
refectente, a puncto contactus,
a cermino mocus pro grauibis, a
puncto retento pro Funependulis,
dic. hoc polito cum decerminario
globus coralis ab excrinleco deter-
minari non pollic ad morum cireu-
larem, nempe à Cuperticie alicuius
alcerius sphaera, propter quam Aci
a veronon minus centrum deceE-
minare porest ad circutum quam
ad radium; hoc ett, ad mocum
circularem circa sc, quam ad re-
ctum vertus le: X velo, ideo cor-
PUS GTANC MONCEUE versUIS Cen-
Trum, re luum finem obcineat; ioi-
tur si globus coralis ad calem A-
nem destinarus lIE, quem linc cir-
cularimoru obrinere nequeat, non
video, cur moru circulari moueri
non pollir, ad quer a pradicto
Fine Cutticienter determinatur; igi
cur nullo modo repugnat. globum
tocalem moveri ab incrinseco, nec
rarione Cubiecti, nec porentix, nec
IIBpCEUS, nCC LTOTUS; nec demum
iplius determinationis, igiCUE CX
nullO CapITCFePUIGHAT.
PROP. IIL
Mocus circularis non est minus
simplex, quam rectus: Probatur quia
linea circularis non est minus lim-
Plex, quam recta; quid enim simpli-
cius linea, imm o ex circulari, recta;
ex recta, circularis heri pocest,
ve Pacer; et quamvis, ve iam di-
Xi, duo recti mocus in circularem
abire possine, ctia duo circulares in
rectu non raro abeunt; rnde veer-
que est morus limplex per le; mix-
EuS vero, Per accidens; ve aurem
morum nacuralem circularem con-
cipias; tinse animo morum Fune-
penduli; Ced invertum, Ita VE Cen-
tro terra exrremus Funis odhereat,
ec renlo Cemper Fune, circa idem
cencrum, corpus non libretur qui-
ad r: lem lineam mocus ab exrrin- dem huc illuc, led orbem inte.
Brum

## Folio 321 — 779786009:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. TIT. DE MIOTTBVS RC.
oeum 2gac; finge cenerum illud,
odo corpora per radium ad se Cc
addICere, _E CFIE IOEUS GEANIUIB;
modo à se le per cumdem radium
repellere, _ eric mocus leuium;
modo circa Cc in orbem agere, ci-
era vilam, vel adductionem, vel
repullum: monui ve animo Ainge
FCS, NaMI LCVCTA CCHEEUM COFPOTA
nec adducie, nec repellic, nec in
orbem agic, sed res perinde le Ma-
bec phylice; nempe cencrum illud
dererminar morum srauium ee le-
uium, per lineam reCFAITI, SE VECOE.
pus craue, polica tali decerminatio-
ne centri, le le iplum verlus idem
centrum moner; ita globus cOFA-
lis, polita cali decerminarione cen-
eri se se iplum circa idem CenEruM
movet, ee vterque mocus simplex
est, hoc est ex pluribus aliis nOn
ContanS.
PR OP. IV
Si Deus, vel Angclus globis ca.
lestibus impetum necessarium impres.
sisset, ad hoc et suos orbes acerent,
praedictus impetus sensim sine sensu
destrueretur, PEobaEuI, quia cum
caelectis quilpiam globus in auca
illa coelesti moneatur, hoc est in
aere, re superiore lib. Probaui, ali-
quam haud dubie pacirur relisten-
tiam; nempe, ve constar ex ipla
doctrinamoruum, quandiu aliquod
corpus amouendum cs, ex illo
medio. Ccu spacio, in quo aliud
moneatur, candiu est aliqua set.
Rencia; et vero ( aequale corpus
amouendum CE, V. 8. aqualis glo-
bus, ab alio, cunc aequalis cA celtio
relictencia, ac proinde TOrUS mOTIS
impacti in alium globi deAruIenr;
si vero globus impactus sic duplus
alterius, destruieur = moruS, (I
Tom. LV.
cencuplus, - Si millecuplus, 1000
acque ica deinceps; isICUt CUIM Cae-
seltis globus aliquam proporrio.
nem habeac cum parriculis aeris
amovendi, quid mirum, E aliquan-
cula porcio illius mocus deltruacur,
de consequenter illius impecusi
igicur (i Pos aliquod FeMpUS TOTUIS
impetus iph a Deo impreltus de
Rcuatur; hac omnia ex doctrina
moruum perspieua CunE.
PR OP. V
Praeest quidem caelestibus motibus
aliqua incelligentia, licet ab intelli-
Poncia caelestes orbes non mouererur:
Non dico adhuc ablolure, quod
calestes orbes ab Incelligencianon
moneaneur, Ced daca illa hyporheli,
qua Scilicec supponamus 2b illa
nonmoueri, Fore camen, re illa
caleltibus mocibus pralic, acque
invigilet; quod Facile probaeur;
li enim aliis nacuea operibus, qua
longe minoris momenti esse con-
stac. Angeli praelune; sic Cin-
gulis animancium speciebus Inrel.
ligencia a Deo prafecta est, Ve Com-
municer Theologi cenlent, quidni
melioriiure dicam, ccelectibus prae-
ellemoribus, ne scilicer ille ordo
mirabilirer Pane compoticus curbe-
tur; quod cerre casu aliquo heri
posser; ad de quod cacodaemones in
odium hominum id facile praestare
possent; e calectem illam inulicam
mali renebrarum rectores curbare;
quod cerrene Faciane, cum divinum
imperium, cum Angeli Dinini Im-
perii ministri Facile prohibent:
Hlinc Angelus ille, qui caelestibus
moribus praeest, alsistens Forma iure
appellari porest, licet ab iplo coe-
leltis Sphaera non moneatur; assictie
enim reuerà le le moucari, de Pror-

## Folio 322 — 779786009:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
P FZ ZSICK Z R ACT. VIII.
Sus ignara; quid asae, ve dirigae Philoloptrum, Sed hominens duu-
illam, s aliquo calu a debico fine
se Ccopo declinaret: aeque ica Fa-
eile conciliari postune aliquoc scri.
Peurx, de Pacrum loca, qui hu-
iulmodi Formas alsistentes coelecti-
Dus Iphaeris FribuUnE.
PROP. Y
Caelestes elobi casa minime mo-
reneur: Ridiculum fuit Democri-
ti, eiALGNe FCCtATOTUIM HIGMEMEUI
neenon aliquor recentiorum, qui
certe in arre fingendi iplum De-
mocrirum lonse post le relinquite,
igitur ileorum comentum FuIF; C∞-
lestes Sphaeras, Calu aliguo ex 210
inis contlatas Fuisse, ee catu criam
ita moucri caepille, cumdemque
Poltea durasse morum; led profecto
inepciest, catum cam praeclarum Fa-
cerc arriticem; quat vero colestes
Sphaera cam micabili ordine di-
SpoliEx, orbelque (uOS agenTCS
ad nuilum penicus Anem deltinen-
Eur; calu AC, ve Cot tam ordinato
moru oriatur, occidae, accedae,
recedae, nec vlera Tropicos, vel
minimum unquam discedat; calu
HE vE Vemis a Cole modo dioredia-
tur, modo ad illum redeat, nec
onquam ipli opponatur; catu AE,
ve celle codem semper ordine
iam a eor (aculis luos orbes aganE,
nEC AGUEaIM, neC RacIONeI MU-
tenc; calu Ac, ve Luna camdem
Termiper Faciem ad HOs ObuCTEIE,
libreturque ad instar cerrella, altu
maris caris horis efficiae, PEX.
fixis temporibus, peadicilque, vel
delignium patiacur, vel Folis di-
Icum obregac; cuneta haeC, SDC.
mocrito, vel Epicuro credimus,
calu hune; Sed haC META LUINE Ca-
corum ludibria; nCC OPOETet CAC
taxt oculacum, ad huiasmo d
nugas retellendas; itaque calum
cam cuidens Ainis prohibet; Enem
vero manifestus rus demonstraci
rlum denique sensus ipse luculen-
ter obleruae; ee cum videamus;
caelectes globos tam accurace (uos
Orbes agere, circa orbem Ferra
rum, nullum dubium esse porest,
quin ad illum sinem Epectene, ve ip.
E rerrae Farruleneur, ve sine in tem-
Pora, ligna; e loca, re calorems
lumen, trumorem aftundant; ne-
ino Paie, nI(I CRCUS, RXeC NON vi-
der; led amens Cum, qui cum his
cacis diurius 280; caeci (uME, C∞-
corum duces, omnelque in Fo-
neam cadune, vel in puceum, re ve-
ritacis lucem inveniane; bene est
lucem, quam ips FusiunE, quae
tUNE; Sed hane peltei DenS aVeE
tat, quae nobiles animos inticits
acheorum gregem nuerie, proui-
denciam omnem prolcribit, Dcum
ee animum immOrFaleM HCGAF, 10-
ciulque religionis, atque omnium
legum, regnorumque Fundamenca
penicus cuerrie; inuigilene ij quo-
rum pocissimum incecest.
PROP. VIL.
Perpeluo mouere, atque in orbes
aeere caelestes spharas, forie minus
dienum Ancelis munus esse aliguis
pucaret: Equidem divinis imperiis
oblequi, magnum est, e Ccruire
DEOLCONAEE; Deus tamen ca iim-
Perac, qua obremperantem de-
cent; Angelos adhiboet, ve mini-
sros, cum re legarionibus fun-
ganeue; cum ve Hlomivum Caluri,
immo e narura operibus invioi-
lant; sed ad caelestes illas molas
PexPeTGO
22

## Folio 323 — 779786009:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
EIB. III. DE NIOTTBVS, _C.
perpecuo rerlandas, damnatos esse
cum iam beacorum Porre gaudeane,
mihi videtur ab corum dignicate
ee nobilicare non parum alienum;
praeserrim cum Deus Facili nego-
eio, ciera operam angelicam, cum-
dem tinem consequi pot, per
PrOP. 2. Dices, multos esse ex Can.
etis Parribus qui id aHCFANE; RC-
Spondeo hoc iplum rlero dari; sed
mulri etiam ex lanctis Paeribus do-
cuerune non esse ancipodas, auc in
Platonis dogmaca incrune; sed de
hoc infra; incerim vel unum dixisse
CuFCIaE, P. Lecium lib. de proui-
denria, negauisle calestes sphaeras
ab Angelis moueri, quod abTur-
dum elle puraret, Beatas illas imen-
ces, in hoc munere camdiu deri-
neri; e quali affixos esse huiul-
modiroris, nullius camen crimi-
nis reos, led de hoc paulo post
agam; quamquam supremo Domi-
no in hoc oblequi oloriolum du-
cane, quare dixi supra forto; quia
de caerero digna eriam Angelico
minilterio res est.
PROP. VII.
Clobi calestes ab intrinscco mo-
neneur actine, ab exrrinseco directi-
ne: Hlaec propolitio paulo longior
erie, luis numeris de capicibus di-
Rincta.
1. Non deest multorum Philo(o-
Phorum, AAronomorumm, immo et
Pheologorum auchoricas: primolo-
co occurrir Ouillelmus Parisien(IS,
vir admodum pius e Doctus, ve aic
Bellarminus, lib. de Script. Fccle-
siast. l. de vniverso p. 2. 6. 152. Qui
oppolica sencentiam vanam e Fri-
volam purar: hunc sequitur Toannes
inaior, l. 2. de caelo; cum AIberrS de
apud Baltolium in 2. d. 14 a. 3. 9. 2.
hanc etiam probabilem putac 62.
briel ibidem g. X. a. 3. dub. 2. his acce.
auInE PereriuS in Gen. l. 2. 9. 5. QuI
mocum proprium rulc ese ab in-
erin(eco; YaleliUS, COnIrON. IL. ( 26.
phys. Caerar. disp. 25. T ellez disp.
44 sect. 3. 60. ad de li ris insignes
ACFONOMOS LOnGOMONEaNUM I.
Theoric. in praefacione, Ty ChOnC10. 2.
proermn. p. 268. Kepler Palsim, _c.
his adiunge Suar. d. 29. mecaph. s. L. M.
16, 8 disp. 18. 57. n. 36. Qui concedie
mocum caeli cribui polle propria
Formae, dTheophyl. Kaynauau,
in Theolog. nacur. dist. 2. 9. 2. arr. 1. qui
rulc non esse damnandam remeri-
cacis illorum sencenriam, qui vo-
lune altra moveri ab incrinseco.
2. Cum morus Colis v. 8 HIC naTU-
talis, non minus est ab intrin(cco,
quam mocus lapidis deortum; quod
aucem nacuralis Cc, quis est, qui vel
in dubium FeHOCCE; neMmpC COrPUS
illud nobitissimum camdiu moeu
riolento rapi, ablurdissimum esfet,
cum enim mocus lapidis deorlum
id eo Ac nacuralis, quia cst secundium
nacura insticurum, hoc est re lapis
per illum mocum, in eo sacu col.
locetur, in quo luo munere defungi
d luum finem obrinere queac, ve
constar ex iis, quae diximus de gra-
vicare; cerre non minus Col, dum
circulari moru circa cerram Ferrur,
Cuo munere defungitur, ec Tuum
tinem obcinet, quam lapis, dum
deortum fereur; ergo non minus
morus Colis est nacuralis, quam
mocus lapidis.
3. Sed s naturalis est, ab in-
trinseco eR; SIC CNIM EAMEUMMO-
do nacuralem motum d violen-
eo distingnimus; Dices violentum
Saxonia, phys. quest. 2H. et alis ese concrainclinationem mobilis:

## Folio 324 — 779786009:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
324
PHZSICF TP A CT. VIII
Sed aliquis morus ab extrinseco
non est contra inclinarionem IO-
bilis; sed quaelo ce, proter aliquod
exemplum; lapis Curtum iactus
Monerur moru violento; (ecus ve-
ro si moneatur deorlum; led pro-
Fecto (i IaCiaEUE deOrTuM MOVCTLE
evoru mixto ex naturali et violen-
E0, quo eria MOEI MOVCEUI, CUM
iacitur per inclinacam Turlum: Di-
ces cum iacitur deortum non de-
Sruicur imperus ab exerinseco iir-
prellus, secus veco, cum iacitur
Turlum per inclinaram: Respondeo
ideo destrui impecum, quia est Feu-
Ara; Sic eria nacuralis desruieuE in
mocureAlexo; praecerea (i per Con-
vexam horizoncalem corpuS gr2.
ne moveruE, vel in plano mOCI
circulari, nemo est, qui neger, else
triorum violencam; licet HCUECE
iperuS per Le destruatUE, igiEUT
mocus riolenrus est ob extrinteco;
vnde alias dinilus est d me IOES,
in pure naturalem, quo grave de-
ortum libere monerue, in pare vio.
lenrum, quo recta incicur Turlum,
de in mixeum siue ex naturali et
violento, sive ex duobus violenris,
sive ex pluribus; quidgnid (IE OM-
nem morum localem ab extrinse-
co, violentum voco; quia om-
ne corpusmocui ab extrinseco reli-
Aic vel per imperum concrarium,
vel per Tuam encitatem; est enim
duplex illa relistentia, de qua in
pract. de moiu.
4. Porro eadem prortus rario-
ne, qua tu mihi probabis, morum
lapidis deorlum elle ab incrinleco,
hoc cibi de mocu Colis probabo:
Dices, movetur lavis, re ad quierem
quamquam finis morus lapidis de-
Orlum. CA, ve Cuo globo conium.
Satur; ad cum enim tinem lapis
creacus est, re cum aliis. parribus,
tocum illud componae, sive dein-
de olobus illo coralis mOneatuE, (E-
ue non; unde non minus lapis in
terram delcenderet, licet Terra mO-
Uerecur, quam nune descendit ver-
sus cerram immobilem; igieur nOn
delcendit per se versiis FerTaM, ve
quielcac, led veluo rori, vel globo
totali COninIgAEUE; AE MOEHS CIECU.
laris non cendie ad quierem, rel ad
rnionem; non est enim parris, sed
torius; d licet respiciat centrum, ad
quod omnis circulus respectum di-
cic, non tamen ve eo cendae, sed ve
circa illud eac; lapis debec con-
iungi cum aliis parcibus Cui corius,
quia Cimul olobum cocalem com-
Ponnne; cum camen (ol (ic globus
tocalis, nec alteri coniunoi de-
bcae, ee licer proprer cerram (IE,
non tamen cerrae coniungi debee,
led circa terram Cuos orbes agere.
5. Ec veronon minus Col ad
cum sinem insticurus et, ve coram
Superhciem cerra illumirser, cale.
FaCiaE, FOUCAE, _C. quam lapis, ve
Emul cuurs aliis partibus cerrestrem
globum componac; et non minus
circularis mocus cA necellarius fO-
li, os Cuum sinem obrineac, quam
lapidi rectus deortum, ve luum A-
nem consequaeus; ergo s lapis
novecur deortum, vel (alTem oF2-
vicac ab incrinseco, non video (a-
ne euF Col moueri ab incrinseco
non dicatur; ve enim recurris ad
mocores excrinsecos pro Cole, pa-
Ei iare recurram ad eosdem, PrO
perveniae, quod de sole dici non lapide; quod si concedis, lapidem
Pocest; Relpondeo morum rectum moveri ab intrinseco, quia scilicee
terminari ad quierem, repater; hoc moru cuum sinem assequitur.
Cu

## Folio 325 — 779786009:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. III. DE MIO TIBVS, _C.
cur etiam non concedis, solem enim negabis, Colem polse produ-
moveri ab intrinseco, cum scilicee
illo circulari mocu, Cuum Anem
ObrineAE.
6. Dices, lapidem moueri ab
incrinleco, quia cendir ad Cuum
locum, 2d Tuum bonum; nempe
meliuis conseruatur, d pertcieues
rbi coniunctus est (UO CenETO; Led
profecto haeC TuNE MerA verba,
praecereaque nihil; quam enim
quaelo ce acquirir perfectionem,
qua in medio aëre libracus non
Pollerer; non rideo eriam, Cur
inelius conteruerut; praetered la-
pis ignorat, quid sic conseruari, et
perinde est elementis, ex quibus
constat, Cub Forma lapidis este, vel
meralli, vel cuiustibet alcerius
mixri; adde quod actio conserua-
ciua non terminarur ad formam
lapidis; sed cuncta haec ex nostris
principiis constane: equidem lapis
per hunc mocum cendie ad Tumm
bonum; quia cendie ad Cuum A.
nem, line quo non elter; igirur (2
moveri non poller, Cuo hne care-
ret, igieur Frustra essee; hinc cer-
ee conseruari delineret; nempe
Proprer cumdem Anem Deus res
conseruat, proprer quem, cas pri.
moprodunit; pari modo slolmo-
veri non postet, Frustra eser; igi-
tur eam Col, dum movetur ciicu-
larimoru, cendic ad Puum bonum,
quam lapis ad Cuum, du OverME
motu recto; ergo l vel hoc nomi-
ne, lapis movetur ab intrinseco.
eriam lolem moveri ab inerinseco,
dicendum est.
7. Prxrerea morus Colis non
debet accerlere mororem extrinse.
CuM, S Facile MMOcorenr inerinse
cum habere possit; sed HaBere po.
cest mororem insrinlecumm; CUE
cere in le impetum, quod eriam
imperfectissimis corporibus com-
pecic; cur aurem illam camdem
rim perfectioribus necabis v. 9. (0-
li, quam vilissimo CaxO vlerO Con-
cedis; pralerrim cum haec poren-
cia, Ceu riecus morrix non minus
Ec necessaria Coli, orbique rniver-
Co, quam Caxo: de vero, mihi (a-
ne mirum accidic; Caxum noveri
aliquando vides, cacimque a Cc ip-
(o inoveri exclamas; Polem au-
rem nunquam vides immobilem,
e Cacim mocorem extrinfecum
aCceFSIS, X ad incelligentiam re.
CUTFIS.
8. Deinde caelestia COrpOTA Cx
noAtris elemenris COn(TaHE, ve Tu-
Pra octenlum es; acqui elemenca
hac virture pollene, qua scilicee
imperum in Ce producunE; Ve COn-
CaC; (I enim ad MOTIM FCCEUIS,
cur non ad circularem; cum ipse
impetus sic ommino ad quamlibee
lincam morus indisterens per axio-
Ma 2. e cum mocus circularis, ve
iam dixi, non lic minus neceltariuS
ad finem corporum calectium,
quam rectus ad finem corporum
sublunarium; quippe reiam alias
obleruani, impetus es quali com-
mune quoddam mediu, vel in-
Rrumencum, quo lingula Corpora
Tuum tinem consequuncur; V. 8.
corpus grane, ve se coniungat uo
eori, leu cotali globo; corpus com-
prelsum, ve se restiruae prictinae
excentioni; magnes, ve debicum
aspectum habeat; globi ccelectes
ve superheiem terrae cicenmabiaMEs
Omne COrpUS, ve vacuu Fi
giat, _c.
9. Sed inquies, nulla est rario,
cur SOl V. 5. Pele determiner ad
MOLII

## Folio 326 — 779786009:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E YSIC A Y R A CF. Y III.
motum circularem, dexrrortum Arui videatur; itaque portare orbé,
pocius, quam linictrorlum, nulla
criam rario apogai ex perisxei;
nulla declinationis; nulla mo-
tus inagualis eiudem declinario.
nis, cum Col moneatur in caelesti
nura; nulla eam appareneis ano-
Malx; nulla mocus curbinatio-
nIS; deinde corpuS eleMEHEATC
tancum in Ce impecum, Ccilicet
ab inicio minimé producic: Cx-
recta parumper, nam hraec, de alia
inulea; quae ribi force aliquam
molestiam creane, ea Facilicate,
de clarieudine explicamus, idque
ex communibus principiis, renuL.
la prortus, ne minima quidem
difticultas Cuperesse videatur: dixi
ex communibus principiis omnium
mocuum, nam lingularia valde (u-
Specta clene; unde lane illorum
sensum non probo, qui lingularia
Principia, re non nemo in se mag-
necicatacie, communibus praeteren-
da CllC PUTATUNE.
10. Mulca aurem obiici Polene,
qua quia nostram sencentiam nul-
lacenus labetactant, breuiter Der-
Aringo e diluo; opponuneur pri-
o loco quadam loca (eriptura,
Iob 9. n. 13. (2b quo CLrHaNtur qui
portant orbem; cum 26. V. TI. c0-
lumna caeli contremiscunt, Pa(II
etiam Seripeura virtores caelorum
eppellac: Led quid inde; etto de
Angelis haec loca intelligi debeanti
an Forre porcare orbem, idem est
quod Tolem v. 8. in orbem agere;
quali vero, cerrestris plobus paIS
Orbis rniversi nOn AIC, quem 12-
men Angeli in Orbem non agUINE;
pari modo; male concludes, ab
Angelis coelos moveri, CX c0
quod caelorum columna dicaMEui,
idem elt quod regere, gubernaie,
administeare, quod CerEC vlEEO AN-
gelis concedimus; ec ica hunc locum
explicar D. Phomas in Pob, ex passim
OIBHCS IICCEPLCTES; PEXTCECa NON
delune aliae interprecariones; nem.
pepioiis, qui porrane orbem, alii
Daemonas incelligune, ve Didy-
IuS, Caicranus; alii viros inctos,
ve Philip. Deda; alii RegeSTCETX,
Ve D. ThOm. S. GregOrIUS; alii 6y-
gantes, ue Olympiod. e per caeli
columnas, alii ceream, alii inontes
alrissimos, alii denique ipsius caeli
tirmicarem. Vide Pinedam: de li-
Cet Angeli COIOFUIM VIETULES VO-
CenEUE, quid inde; qua(I VerO NON
dicatur etiam Deus caeli, de pater
caelestis.
TI. Opponuncur deinde55. Pa-
tres, Dronil. August. GreGOT. qui
volunt inferiora, per luperiora mo-
aeri, Legi, gubernaLI, _ COEPOIA PCF
Epiricus; his penicus acquielco; led
profecto de omnicorvore exprelse
illud no aftirmant; non tamen dices
propcerea, lapidem, qui deorlum
ruit, ab Angelo moueri; icaque re-
EtC PenriunE praedicti SS. PATTeS; ne-
De Angeli praelune corporeo mudo,
iplique invigilane; re Ecilicer res
quaeliber corporea ad cum Anem
cedat, ad quem a narura destinacur;
hinc omnia ita regune, ac moderan-
tur, vecamen eadem Pua vieturis
rlum habere Cinane; de ve grauia
deorlum irc linune ab incrinseco,
ica e caelestes sphaerasin orbem
ire; sic Equestris palasteae masister
ItR Cquum reSIE, AEque exeTCCE, VE
tamen equus ab intrinseco mouca-
EUT; _ rero rectores renebrarum
hAFHI NON PaTUM FeTUI COrPO.
cum porius inde calis quies 2d rearum OrdInEM PETTATB AICNE, PEX
Terrimque
52

## Folio 327 — 779786009:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. 1B. III. DE NIOTIBVS, _EC.
Terrimque caelestes otus, nis ab
Angelis, quos Deus huic rerum Or-
dini praetecir, prohibereneur; adde
alios catus, quos Angeli aVCETUNE;
in quo revera munere ica vertaneur
ve vere dici posincFormX aAIKON-
ces, calorum virtaces, se mode-
FAEOFES, ITMO _E MOEOEeS; SIC enIII
Dux exercitus eorum exercirum
diCiTAE MOBCFC, _E R CK, FOTAII FCg-
ni molem; hinc dixi, ab Angelis
noveri directine.
12. OpponiEAT S. ThOmRS, 9. 6.
de potent. a. 3. Qui vule, esle hdei
sencenciam, quod Ansclinon Colum
caeleltia corpora Cuo imperio mo-
ueane, Ced eriam alia corpora; igi-
cur doctrina Adei est corpus graue
deortum ab Angelis moveri; quis
hoc dicat; TAMMCFAS Fom. T. disp. 16.
9. 4. dub. 3. Hansc vlcimam clautulam,
sed etiam alia corpora, recicuie; ica-
que cum in peaedicta quaest. S. D0.
AtOC quaTAE, rirum Anseli pol-
sine patrare miracula; Relpon-
dec, polse res mulcas mirabiles
etticere, Ccilicet per corporum mo-
cum, vnde vule esse hdei Pencen-
tiam, quod corpOra pOsInEMO-
vece, et de Facto aliquando mo-
neanc; quod enim (ol regrestus (IE,
vel Beterit, illud CCTTCOPCTR aII.
gelicae adscribendum elt; immo
S. Thom. expresse habet opusc. 10.
non ele Adei senrentiam, led quae.
stionem phylicam: equidem nOn
ditliceor, S. Thomam in hac lencen.
ria Fuisse; nempe iple solidos cae los
cum agnolceret, alicer lentire non
poruitiproprerea dicir hoc demon-
Aratiue probari posse, in ea Ccilicet
hypochesi quod vlero concedo,
non camen in noltra, qua calestes
globos in aura caelesti moveri vule:
poluic moueri non pocuille à le ip
Lis. nisi animaei ellene, anima Peili-
cec incellectiua, quod camen ablur-
dum est _ erroneum; ego vero li-
cer dicam moneri a Ce, nullam ca-
men animam ipss cribuo: Dices
eam regulares motus Cupponeie
rim incelligencem: Respondeo sup-
Poni sempee illam quae primo ad
talem Anc destinarie, de insticuerit,
de tali loco e tempore creaverie,
icemque deinde dirigentem d su-
bernancem, concedo; immediate
monenten localicer, nC90
23. Opponune alia quad a leuia.
L. E ab inerin(eco monerentur, quies
eHet illis violeca, pos dien ludiciis
Relpond. neg quia non habeneam
plius cumdem hinem: 2 ab intriuse.
COMOVCHEME FAHELIIS COEPOER, vE
locum acquirane, de in eo quiclcat;
Fed hoc de moru recto concedo de
circularinego: 3 Poltune globi ck-
leltes ab Angclis moneri; vIEIO cOn-
cedo, sed eriam a se iplis moneri
postunt; igitur conacuralius clt, Ve 2
SC IpSIS MONOAMEHE: 9. NulIa CHCE
connexio reru corporearum ee in-
corporcarum, nili globi calestes
2b Angelis incueantur; Respondeo
Fusticiencem ese connexione, ra-
tione praefecturx, e ofticii nec alia
videtur esse necelaria: 5 NTuIIa CMeE
alioqui rario, quae Angelos existere
probet; Respondeo negando; et
quamris hoc estet, ve haec proben.
cur, illa fingi non debenc; hoc enim
Tummum est peobationis se ratio-
cinii ricium; Ced de his Paris.
P R. O P. 2Z.
Motus circularis solis no est accele-
ratUS, NCC retArdaLMS; PFODAEDEFACI-
lesguta alioquin in intiniru accele-
Fati velFetardari polter, quod ab(uIF.
adde quod D. Thomas semper sup. du est, addo quod calestes oruS,
sC

## Folio 328 — 779786009:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PE RSICA TR ACT. VIII.
hoc cst noltri rempOriS CCFTAS ME-
Fur25, d uabiles elle par crat;alio
crin vereecu errocis inde rclulca-
res oecatio; cumsenium iiorns illos
in Spaciis MecraiVe, cerre (I MMOCIIS
etc recardarus, vel acceletaFIS, nON
lune mocus ve spacia; quod rcuera
vetiac, morus aequales, vel aequa-
biles elle OpOrteL, Ve patet ex do-
arinamoruum; de haec est ratio à
priori, hoc es per caulam A.
nalem; Cunc enim caelectes morus
in rempora; prima aurem est ab
celerarus, per prop. 9. ee cum (ol
Eames volocieAFO, quanEA MMIHCIO.
vecur, inicio nOn MOVCTCEIIE, per
propolicionem 10. inde manifeste
concludo, primum illum morum
le acceleratum; igitur primus
ille Colismorus circularis non Fuiti
quid clarius, _ vero (i Ptarim 1O-
cu circulari inicio mocus fuis-
Fuisset, vix post mulcas Caeculorum
miciades, circulum incegeum de-
currister; nempe ille mocus fuis-
set aequabilis, de cardistimus, ve
ablurdo; veraque iem hanc peni- Patet.
tus enineir.
DROP. Z
Cum tanta velocirare sol starim ab
inicio moneri non potuit: Cum eniim
mocus ille ab inerinlcco lic, (ol in
se imperum produxit, sed non ma-
ioremillo, quem grauia, ve deor-
Cum eane, inicio in le producunti
nempe sol ex iildem clementis con-
Aac, ex quibus grania constanti
igicur maiore vi morricenon pol.
lec; igicur maiorem vim impecus
initio producere non porest; igitur
cum canta relocirate morus ab ini-
cio moneri non pocuit, quod etaE
probandum: Dices ergo morus
circularis est acceleracus; cum
enim lonze cardiore moru Col ab
inicio moueretur, iam vero longé
velociore, accelerarum morumfuil.
se oporter; non alium certe, quam
circularem, quo (ol dumeaxacmo.
ReTUIE; expecta parumper, haec
enim Facile dilueneur, in ipla pro.
policionum serie.
DROD. LL.
Sol ipso stacim initio mots circu-
lari morus non fuit : PIobaruE; quia
cum mocus circularis non siC aC.
P ROD. ZTI.
Tlinc sol acquisinit eradum illum
summa velocitatis, quem habet:
Ouippe inicio non habuie, per
PrOp. 10. isicur cum illum modo
habeac, vel ipse acquiliuic, vel ipsi
aliunde imprelsus ett; hoc secun-
dum dici non pocelti quixpe ab in-
ErinsecomoveTuI, Per prOP. 8, C190
ipse aequiliuie, quod crat proban-
dum; neque in hoc est vila difti-
cultas.
PROP. ZIII.
Motu tanium recto hunc veloci-
taris oradum acquirere poruit: Pio-
batur quia cum ipse acquisiuerie,
PEr PFOP. L2. nec moru circulari
acquirere poruerir; hic enim non
eA acceleraTUS, per PrOP. 9. cerre
rectac, ve mocu dumtaxar recto
aequisiuerie.
eto: a e pe dequilinericil.
lum geadum velocicaris, guem
modo habet, per prop. 12. idque
PCF MOCHI; VE PRTCE; nOn peF CiF-
Cutatem, Per PCOP. 9. led per 1C.
ctum
28
LLOT. LLV
Lame sel innio mocus est molar

## Folio 329 — 779786009:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
L1B. TII. DE MIOTIBVS, QC.
Aum, Per PFOP. 13. cerré, inicio
ctatim mocus est mOru reAO; quam-
diu vero, de quorlque, ee ver-
sus quem cerminum, dicam pau-
10 pott.
DR OD. ZV.
Sol morus est moiu recto, rolo
illo tempore, quod necessarium fuit,
ad acquirendum illum velocitaris
gradum, quem modo habet: Nec
enim plus cemporis, neque minus
in illo moru poluic; non plus; quia
cum hic mOcuS (IC acceleraTUS,
plus relociraris acquiliuiser, cr90
etiam plus modo haberet; cum
habeat cocam illam, quam Pemel
acquiliuie; non vero minus; quia
caepisset moncri moru circularis
ancequam coram velocicarem, quari
modo habet, acquiliuisset; sed ab
co instanci, quo moveri caepie mo-
cu circulari, nihil relocitatis ac-
quiliuie, per prop. 9. ergo toco illo
tempore, quod necellarium fuit,
in mocu recto poluit.
PROP. ZVI.
Nullus est mocus rectus sine rer-
mino: Hlaec propolicio axiomaris
loco allumi poruic; cum enim mo-
tus rectus hac per rectam versis
aliquod centrum cendic; moru qui-
dem accelerato, A es nacuralis,
retardato vero, E violentus; led
li naruralis, tendic versis aliquod
centrum, Ceu olobum tocalem, ve
parer ex dictis; si vero rerardatus,
candem delinie; igicur in aliquo
puncto linea, igicur ibi cerminus
CH; hinc Pane (OL MOEU ReCtOMO-
veri non pocuie, nili versus ali-
quem rerminum.
PROP. XVII.
Primus locus, in quo sol creatus
fuit, ab ipsa voluntare creomis de-
pendens fuit: Nempe agens libe-
rum, obi rulc agere, agic, ec lpi-
ricus rbi vule, spirac; verum qui
dem est, divinum illum opitcem
Temper operari iuxta aecernas ideas,
hoc est diuinas Tuorum operum
leges, ee regulas, quidquid enim
Facie, ita Reri oporcebae, ve bene
Aeret, e vider Deus, cuncta, qua
Facie, de lune ralde bona; icaquo
Tolem in eo loco creavie, rbi, vel
vnde illa praestare polsee, ad qua
praestanda, ab iplo nacurae autho-
Ee destinaBALRE; VbI VeEO CFCAEUS
Fueric dicam paulo post.
PROP. ZVIII.
Supposiea tali mole solis es cali
morit, datur necessario distantia
maxime connaturalis: Iam Cup-
polico illo moru, posset esse a
cerra remotior, vel cidem pro-
pinquior; de hoc iam supra actum
est lib. 1. eE verO A CardiOr ellet
morus, maiore vi polleret; si ve-
locior, minore; hinc morus di-
Cranriam, ee haec mocum compen.
Pare porest; tam prope accedere
Postet, re cuncta conAagrarent;
tam longe secedere, ve cuncta
algerent; igieur inter illaS exEe.
micares, dacur medium; id est,
dittantia connacuralis, qua Cup.
Polira, de cali moru, in eo ctatu
eA, in quo luum sinem consequi,
Se Cuo munere optime defungi
Porest.
L0i. LV.

## Folio 330 — 779786009:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
E ZSICE TR ACT. VIII.
PROD. X17
Sol crearus est, vel supra, vel
infra praedictam distantiam connaru-
ralem, quam deinceps mediam, vel
medioerem appellabo: ProbaTuI,
quia cum moru recto initio inocus
Fuerie, Si creatus fuisset in illa di-
stancia media, nulla elsee racio,
cur ab illa recederer, siue longius
a cerra, sive propius ad cerram;
eroo moru recto moueri nOn Cae-
Pillet, concra prop. 14 nempenul-
lum alium cerminum hic mOtus
habere porest; cum enim COl sIc
proprei cerram, nullum alium
terminum, Ccu centrum habet Cuo-
EUMT INOELLAM, CLLMI ECCTI, CIIMI
circularis; recti quidem, versus
quod rendat; circularis vero, cir-
ca quod ferarur; igicur in illa me-
dia dictanria creatus non FuIC; Ced
vel Lupra, re 2d cerram, per li-
neam rectam accederer; vel in-
Fia, ve ab cadem recederee, mo-
en Scilicer acceleraro, quo Ccilicee
cum velocicaris gradum acquisi-
nic, quem modo haber; nempe il-
la dittancia connacuralis conside.
randa est re locus maxime con-
nacuralis Colis, in quo scilicer
policus, Tuo munere probe de-
Fungitur, sinemque Tuum conna-
TUFalIUS CONTeGHIEUE: _ VeFO CUM
Sol moru circulari noveri debe-
rec illum enim morum finis
pioprius exigebat, dE CU MOTLIS
circularis dicac circulum, ee cii-
sulus dicac cenerum, es radium;
nempe nullus circulus line cen.
TEO, d Fadio; de CeHETO IAM COH-
Aac, est enim cerra; radium vero
ealem esse oporruit, id cst, cantam
a centro distentiam; cerre Abi ca-
radium sequitur, hoc est in debi-
ea a cenero distancia le colloca-
nie; igitur in ea creacus nOn Fuits
igieur vel Cupra, vel intra; quod
erac probandum.
DROP. ZZ.
Vbi sol ad mediam distantiam moti
recto pervenit, illico caepit moveri
mon proprio circulari: Nempe hic
morus necellarius erac, ad hoc ve
Col Cuum finem obtineree; quid
enim amplius hunc circularem
motum rerineret; cum Col in ca
dictantia sIE a cenero, quae illi
maxime connacuralis elt, de ha-
beac, illum velocicatis gradum
acquisicum scilicet moru recto
Praeuio nacuralirer accelerato, quo
moveri posit circa orbem ter-
ea, mocu ctiam maxime con-
nacurali, polita Ccilicet calimon
Le, Ceu vieture Colis, et cali di
stancia, in ordine ad Lnem ine-
lius e connaturalius obtinen-
dum; providie enim naEUTX au-
chor rebus crearis oprima ime-
dia, Facilia licer, de simplicia
quibus tines (uos, 2d quos a na-
cura insticucae Cune, prolequan-
tur; Ced Dices, cur porius versus
occalum, quam versus orcum,
seu quamliber aliam parrem, (0l.
Cuum morum direxit; expecta Pa-
LUmper, neque enim HOCOIETaM.
PROP. XZI.
bi mobile aliquod motu accele
rato, ad suum terminum pervenit.
nisi deinde impediatur, eamdem lia
neam prosegnitur motu recardato
Analogiamm habes in COrpOrCOTA-
ui, demisto per Foramen, quoter-
ea verimque peruis eNer, de quo.
dem cadium tecir moru recto, qui iam alias; iremque in Lunependu-
lis.

## Folio 331 — 779786009:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L. IB. III. DE
lis, _ in TenHS nervis, vbi se
resticuune; rario eA, quia imperus
non destruicur, nisi sIc Frustra;
Frustra vero non cst, quandiu
mocus este porest; candiu porest
ese mocus; quandiu non impe-
dieur; (ed haec perspicua PunE ex
doctrina moruum; hinc lapis per
foramen predictum demillus;
PePEF VIEEO CIEEOqUE MOUCECELE
mocu scilicet acceleraco, in del-
centu; e rerardaco, in aCcentu;
e descentus alcentui aequalis
esset, re iam alias octen(um est;
verum vero sic aliquid simile in
moru Colis, paulo post dicam.
Idem mobile moveri potest aequa-
bili moin, licet inaequalis appa-
reat: Racio pecieur à diverla di-
Sancia, re parer ex Opcica: quod
re Facilius incelliOREME SIE CCHEEUIM
terrae A; sic maior circulus 1n-
dio A B; SIE astrum in B, decur-
EaE arcum BF, SIC deinde iN F,
decurrar aequali tempore arcum
EH, aqualem BF; hraud dubic ex
A videtur moveri inaqualicee,
NEPC PCF FFI, Tubo maiore anou-
lO FAH; e per BF, Cub minore;
nempe mocus per angulos meti-
muc; isieur per arcum FII vide-
cur moneri velocius, cardius vero
per BF; licet aeque velociter MO-
VEatUF Per vErumque arcUM; Cr9O
idem mobile aequabili mOtu mO-
vetur: licet inaqualis appareaL;
hinc commune illud axiona actro-
nomicum, mocus realis aequalis
est, appasens vero inaequalis; quod
licer a quituldam recencioribus
MIOTIBVS, QC.
apparentis inaequalicaris caulam
ionorarinc, non camen realem illam
Ponere debuerane; led de hoc infra.
P ROD, ZZETTI.
Frinc idem mobile, motu aequabili-
minorem circulum cicius percurrit.
quam maiorem: PAECE; quia CUM
spacia mocu aequabili decurta (Ine
VE TemPOTa, cerce cum circulimi-
noris spacium minus (IE, quam m2-
ioris, tempus eriam, quo minor
decurrieur, est minus, illudque
maius, quo decurricur maior; igi
tur cardius maiorem, de ciriusmi-
norem mobile decurrit.
ER OL. ALLV.
rbi sol moneri caepit motu cireu-
lari, deinde mocus est aequabili-
ter: Juia mocus circularis deber
esse aequabilis, per prop. g igicur co-
tam illam velocirarem acquilicam
rerinuie, quam camen non auxit;
ee vero cum impecus nunquam de-
AEEHREUE NIE SIE FruStTa, cCrEC in
Eole nunquam Frustra est, cum mo-
tus nullo modo impediatur: OuX-
FCs, cur idem mobile novum Tem-
per imperum non producic, in mo.
tu circulari, quemadmodum no-
uum producie In WOLHTCCTO; RC
Spondeo naturx decreca ablurdis
e incommodis occurreres maximu
enim abTurdum eser, (I IOEUS CIF-
cularis in intinicum accelerareeur;
immo cum morus scmedium, quo
mobile Cuum finem prolequitur.
Eune porius mobile 2 Tuo AnC aVer-
TETEE, VE PaTCE; Pearerea pioceI
Cum illum in infinicum nacura Fu-
SIt; IBIEUE CuNC CanCuIM DCuS COn
HegetAE, in hoc tamen corum pru- curric cum mobili, ad nouum iin-
denciam deliderarems; licer enim pecum, cum vel abest impedimentu
MIOTUSS
 L  L Ldu L 

## Folio 332 — 779786009:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHXSICA TRACr. VIII
mocus, vel morus ipse incento à
natura tini concrarius non clt; qua-
lis renera eslet, E motus circularis
in infinicum acceleratus CHet: Di-
ces, relistenciam medii aliquid im-
Pecus lingulis instancibus destruere
er0o Caltem mocus ille est rerarda-
tusihaee difficuleas iam supra indi-
caca est, in prop. 4. quam eamen Faci-
le Coluo; nam Cingulis instantibus;
iplum mobile cladem illam a resi-
lentia medii aCCepTAM FEPAFAE; VE
enim iuxta oprimum nacurae insti-
cucum imperum non auget, ne lci-
licet obtinendo Ani aduerlerur, ita
nec cumdem impetum imminai (-
nie; quod cerre non minus cidem
repugnaree instituro; igieur mocus
ille est aequabilis.
PROP. XZV.
In eadem media distancia, in qua
moru circulari moneri caepit, sol de-
inde non mansit: Probatur quia rbi
primum moru circulari moveriin-
cipie, nonam decerminationem ac.
quirie; nullum camen de nouo im-
perum, nempe, tanculus ille im-
pecus, quo damna a relistentia me-
dii illata relareie, pro nihilo dein-
cepsrepucabieur; icaque licet non
na determinario accedat, non ta.
men nouus imperus, sed eancum
prius acquilicus remanee, cum
priore quoque decerminatione,
qua camen lonse minor est nona;
isirur est duplex decerminario,
cum eodem eoque immurabili, e
temper aeque incenso imperu; igi-
tur racione noux, motu proorio
circulari moverur; rarione prioris,
canculum recedic a media distancia,
Peu versus terram, seu procul a ter-
rajixicur in media distancia, ColnOn
Aetut.
PROP. XZVI.
Decrescit prior illa determinatio,
eo fere modo, quo decresceret impe-
eus in motu recardato: empe rbi
recedie (ol a media distantia, ver-
sus illam quali rerrahieur, ab in-
naca illa decerminatcione, qua ni-
ricur in ea liltere; led quia praeua-
lec prior, quae in cadem propor-
tione creuie, in qua impecus, haud
dubie praevaler; recardatur ramen
pro rata, doncc candem tota de-
fciat; sic enim delinie mOTUS Le-
cardatus, de conlequenter impe-
eus, e consequenrer ipla derermi-
nario; dixi lupra eodem fere mo-
do, nempe Forre imperus decres-
cerer in moru recardato, intra mi-
MAS FEIPIS.
PROP. ZZ VTT.
Teinc forie plus remporis sol po-
suit, recedendo a media distantia,
quam ad illam accedendo, a pri-
mo creationis puncto; Quia ve
aequale cempus verimque esfet, in
accestu scilicer, et recessu, noua
decerminario, quae recestui resistie,
deberee esle incegra, e aequalis
priori, inirio accestus; sed inoE
ett, ve dixi, quia aliqua porrio mo-
cui circulari cesserat; ergo non tam
cico priorem destruie; priorem in-
quam ralde fractam, et debilica-
cam a regeca illa decerminatione,
quae mocui circulari cessE; icem-
que ab alia, qua lecundo mocui
recto cedic in (pirali hypocheli, ve
mox dicam; ergo plus temporis
dicic primus recellus, quam pri
mus accectus, re patee; secundus
tamen accestus est aqualis primo
seceltui; iremque secundo, acque
ica deinceps; eAtque raneum rem-
POris

## Folio 333 — 779786009:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
Cala
DPor-
IlI
ISIC.
e
Ia
MD.
tela
L IB. TIT. DE MOTTBVS RC.
poris incer primum accestum, de
celiquos omnes, cum accellus, tum
receltuS.
PROP. XXVTT
Tinc forie minus spatii dicit se-
cundus recessus, quam primus ac-
cessus: Racio eA, quia cum COT2
illa dererminacio acquisira primo
accettu concurrar ad primum ac-
celsum, _ deinde FranGATUE, dE rC-
cardetur, quid mirum, si primus
ille accestus plus exCUrTAE,, quam
primus receuS.I
DROD. XXIZ.
Fractenus illa aequalium accessuum
es recessuum continuata serres es
successio, cum eodem velocitaris era-
du, moinque circulari equabili, du-
ranit, durabitque in posterum 2sque
ad consummationem saculi: De co-
dem velociracis gradu, PaTCE CX
dictis; cur enim destrueretur ille
imperus, qui nunquam frustra ect;
quod enim destruit rehstentia ine-
dij, pro nihilo habetur; cum quia
movetur illud medium ve dicam
intea, cum quia singulis inctanti-
bUS FCpAEATUE InOEUS; Patet erinm
de circulari moru, qui est equa-
bilis; patet eriam de accessibus de
recestibus; per prop. 21. nequehic
repero recellus aucem hinc inde
cerminaneur ad 2p0geum et Pe.
rigXUM.
nec in perieao, nec in media distan-
ria: De ilta media dictancia patee
ex dictis in prop. 19. de 2p0020
ec perioxo eriam paree; quia cum
aposaum e periexum a media di-
Ranria aque distene, quod cerré
omnes supponune, de cum recel-
lus omnes sine aequales, de termi-
nencur, hinc ad apogaum, indo
ad perioxum; cum demum primus
accestus plus spatii dicac, quam
recettus, inde necellario sequituE,
primum accellum, cuius altera ex-
cremicas, Peu Ainis cerminacur ad
mediam distanciam, secundum
aliam non cerminari ad apogxum,
vel perigaum; (ed (ol crearus est in
illo primo acceNus punCtO; ergOnO
Fuirsereatus in apogxo, vel periseo.
PROP. XZXI.
Sol creacus est supra apoeaum:
Ouia cum plus spacii excurrerie
primus acceltus, quam rccetus;
e cum hic ad perigaum rermine.
cur, cum demum perigaeum ee 2p0-
exum a media distancia eeque di-
sene, seguitur, locum illum, in
quo Col cicatus cst, ese Supra apo-
seum; nec enim Force vel ab iplo
terrae centro, ad mediam distan-
riam praedictam dacur spacium re-
quisicum, ad primum illum mo-
cum rectum; habemus eriam ex
epocha creaci mundi, solem in pe-
rigxo non esse creatum, de quo
infra. EAo enim, quod poruerie
acquiri relocitas illa, necessaria ad
praedictum morum circularem s-
ne mocus rectus praecellerie, à pe-
rigao versus mediam dictantiam,
huc ab ap09xO versuS CaIdeI;
cum camen doccaE nOS Creaci Or .
bis epocha, ab orbe condico vix
Auxille 6000. annorum; quia Ecili-
cec apo9ailocus MuTaTuI, de linOu-
lis annis in conlequencia lignorum
acquiric 1. min. circirer, paulo
plus, e cum modo respondeat sc-
Primo gradui caneri circiler de
mundus crearus non fuerie in (0l-
stirio
L LLDF. LL2LZ
oo non fuit oreuns in aposa

## Folio 334 — 779786009:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P H ZSICR Y R ACF. VIII.
Ririo hyberno, quod cerre scrip-
EHIEA FepugNAE, Ced vel in aequino-
Ctiis, vel in Colsirio ectiuo; Cup-
ponamus mundum crearum fuille
in aquinoctio verno; e Tolem
Fuiste morum a perioxo versus me-
diam distanciam; haud dubie ve
medioeris distantia Fuie in Zquaco.
re, ita opogei locus fuit in eropi-
co cancri, nempe ab 1p0920 ad
apoexum Col redic post annum
elapium, si eamen r. min. accedat;
ergo ab eorempore, locus apogai,
jam inceorum circulum, ee 6. 81ad.
ampliusdecurrilter; ee cum lingu-
lis annis hic Woens sic caneum 1.
mmin. cerre ab orbe condico Auxis-
PCHE anNI 21960. Quod dici nOM
porest; si vero mundus condicus
est in aequinoctio aucumnali, ec (ol
in perigxo, cerre locus apogxi fuie
illo anno in eropico capricorni, CE-
50 cum modo sic in 6. giad. Caneris
iam decurric 6. Ligna e 6 grad. id-
est 186. 7rad. ergo ab orbe condi-
EO AIZCEEME aMNI 11760. Quod dici
sion porest, denique si mundus
EreaTUS est in ColRicio XRIUO, eC
Tol in perioxo, ve mediocris di-
Ptancix locus Cuie in inicio 69. Ica
apogeum fuic in principio s2
isieur locus apoexi decurric ab co
Temporc 9. Signa d 6. grad. ergo
912d, 276. eroo Auxerune anni
16560. gnod dici non porelt; igi-
cur inde concludo, nos doceri ab
exochia orbis condici, Colem non
Euille creacum in perigao, quod
erac probandum, nec eciam in 2p0-
o; igitur lupra aposxum.
P R OP. X XXLL.
Zeine iam habctur motus solis mix-
rus ex circulari aequabili es recto ab
apoeao au perisatm, es vicissim, 40-
celerato es recardato: Ouem reue-
rd motum idem impetus praestar
invariabilis, ve dixi Cupea, led cum
duplici decerminatione, alterama-
iore e invariabili, ad mocum cir-
cularem, alcera minore, sed varia-
bili, ad praedictum mocum rectum;
est aurem prima inuariabilis, quia
mocus circularis est aequabilis; (I
aurem crelceret determinario, esset
acceleratus; s decrelcerer, cMerre-
cardacus; alcera vero est variabilis,
idest modo crelcir. modo decrelcit;
quia est ad mocum rectum, cuius
nacuram imicatur, nempe es ad
terminum; ergo quatenus mobile
ad illum cendic, morus est accele
FacuS, de conrinuo crescit decer-
minatie; quatenus vero ab eodem
termino recedie mobile, mocus est
recardarus, ex corinuo decrescir de-
terminario; Analogia habes in iplo
mocu nacurali geanium, v. 8. lapi-
dis, qui per Foramen, quo cerra
verimq; eseE PeFUIA dCMIEECKCEUF,
cum hac eamen differeria, quod in
hocmoru lapidis, non modo crelcie
e decrelcir decerminario, Ced simul
cum illa impecus; cum eamen in
hoc mocu COliS, FeaHeAE IIUa-
riabilis impetus, ee cancum varie
cur decerminacio; nempe imperus
in moru circulari torus verlatur,
e occupatur, ve ica dicam; igieur
posiro inoru mixto, ex circulari
veloci, de xquabili, e ex recto. abd
2p0920 ad perigaeum, ec vicism
quem deinceps primum rectum
vocabimus, Col monerur per lpiras
maiores e minores; maiores qui-
dem, quo propiiis 2d apogeum
accedit; minores verd, quo pio-
pius versic ad perigaeum; In his,
qua modo dictca Cunc, e in sequen-
eibus supponimus hypochelim (pia
saleim.
3

## Folio 335 — 779786009:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L IB. TII. DE MIOTTDVS, dC.
ralem, in qua Ccilicet, Col moneri
catuitur ab orcu ad occalum, moru
circulari, ex recto ab austro nd B0.
ream e vicistim, incer ErOPICOS,
cui reuera hypocheli applicari pol-
sunt ea, qua huc reque dicca Cunt,
simorum circularem proprium ab
occatu ad orcum muces in diur-
num ab oitu ad occatum, hanc
porro (piralem hypochelim prole-
quemur, in grariam illorum, qui-
busplacer; eam camen deinde re-
jecturi, et accepcuri aliam quam
Prolomei reformatam esse dicimus,
de qua in synopsi optiea in append.
lequencesisirur proxoliriones lup.
ponune dictam hypochelim spi-
ralem.
PROP. XX ZITI.
Ex his reddicur ratio physica pri-
mimotus recto, hoc est accessus annui
adpericaum, es apocaum; NlemmpC
Col Tupra mediam distanciam crea-
cus est (cilicer versus apOSXUM, CI
80 descendie versiis illam, mocu
naturalicer accelerato, quo Ccilicer
illum gradum velociraris, quem
modo habet, habebicque deinceps,
aequisiuic; igitur rarione prioris de-
terminationis, ob eadem media di-
Aancia versus periscum proorestus
elt, candemque deltructa prima illa
decerminatione, per nouam, rediie
versus mediam distanciam, sed vi
huius, ab hac, versus apogxumie-
diriacque ita deinceps, per corinuos
accelus, recessulque in hioc priimo
moru recto. Ce le exercuie, cuius, nis
Fallor, caulam phylieam, camq; ex
communibus principiis deductam
vides, quam nemo hactenus in (u2
hypoch. acculie, immo ex hoc primo
moru, mocus circularis seguutus
ett, es tanquam ex parenre procel.
sic, eo, quo dixi, modo.
PROP. ZZZTV.
Mocus ille rectus, primus soilicet
est inaequalis; reduci tamen fa-
cile potest ad calculos: Nempe ab
ap09a0, ad mediam dictanciam, est.
acceleracus; ab hac, ad perigaeum,
recardatus; ab hoc, ad media, ac-
celerarus; acque ica deinceps; 2c-
CeleTAEUE aUCeM MOTUS In FaTIOHC
duplICATA LEIPOTII.
DROD. X XZ V.
Onando sol est in apogao rardius
perficit suum circulum diurnum,
quam in media distancia, es cum in
hac, cardius quam in perigao: Cum
in ap0gx0 circulum maiorem de-
currar, quam in media dictancia,
VE paECE, Tunc enim circuli, ve
radii; led radius A B eAt maiOF Fa-
dio AI; icemque AI maior quam
AE; ergo circulus sub eadio AB, est
imaior circulo, (ub eadio AI; d AF;
acqui Col movetur moru circulari
equabili; CNHE ALTeM TeMPOLa In
moru aequabili, ve spacia; (pa-
cia vero, ve circuli; ergo cum
circuli sine inaequales, Spacta TUNE
inaequalia; exgo rempora inaequa-
lia; sed circulus 2p0gaei eAt maior
quam circulus medix distancia;
ergo Epacium maius; ergo. rem-
pus mmaius; concra vero minus in
Perigeo; igirur. Col in 2p09e0
caedius, in perigao, cirius tuum
circulum decurrie o. Dices erg0
dies essene longiores, itemque
hora, dum Col est in apos eo,
quam dum est in perisao; Rc.
lpondeo hoc vlero à me conce-
di, et hi quid ex iplis experimen-
eis deducere poltumus, hoc iplum.
deduximus; adhibicis Ccilicer fide-
dissimi funependuli vibracionibus

## Folio 334 — 779786009:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PEYSIOE TRACT. VIII.
in certam horarum menturam; dicrum inxequalitare, nec ad mo-
nempe dum vira hora AuIE, SUB A-
teui Junii, plures ribrariones nu-
meraui, quam dum AneE, Cub finem
Decembris: Vuaeres, In Qua PTOPOF.
cione sic maior dies apogxi, quam
Periexei: Relpodco dies clleverem-
pora, quibus incegri circuli de
EAIFFUMEUE; CIECULI VeEO LUIME VEFA-
dii, hoc est ve distancix a CenTIO
FCETR; ho_ vero diveclorum die-
rum Cune veiph dies, parces scili-
cet proporrionales, ve ipla eora; in
qua vero proporrione, nemo est
inter mortales, qui (ciac; quia lci-
licet nelcirur solis rera distancia d
centro cerrae; Hlinc vulgarem il.
IUTA ASEEONOMOTAM CFFOFCIM FC-
licies, qui dies Colsiriales eestivos
brenissimos elle, bruimales Contra
longillimos ponune: erroris caula
peritur ab epierclo, vel exceneri
co; contra camen censer Ilmael
Bullialdus lib. 2. astron. Philol. c. 6.
vbi vule carbinationem cerrae diur-
nam velociorem elle in perihelio,
cardiorem in aphrelio; sed quod
ille de rerra reuolucione. diurna,
c0o de Tolis diurno circulo dico,
qui cardius decurritur, dum Col est
in 2x0020, quia Ccilicet maior est
circulus, er go cardius à sole decur-
ritur; qui mocu semper aequabili
monetur; haec porro racio huius
inaequalicaris, ( rera e phytica
AOB CeNSCaEUE, rix Ecio, verum
quaepians alia pro vera habenda (IF;
Dices illa inaequalicas senlibilis
esset; Relpondeo altumpta modi-
ca Tolis dictancia media, concedo;
secus vero _ lonoe maior altimma-
eut; Sed de his in Asionomia;
hoc enim eantum loco, caulas phy-
ficas prolequor; Hlinc non est re-
cum apocai, nec ad inequalem
morum in ecliprica; nec ad cius-
dem ecliprica obliquicatem ad
requatorem, nec ad obliquitarem
horizontis, sed ad maiorem, vel
minorem distanciam Colis.
DROP. XXXVI.
Sol praeter primum illum morum
rectum ascensus scilicet es descen-
sus, es motum circularem, debuit
habere alium morum rectum, scili-
cet declinationis, quem secundum
rectum appello: Probatur quia (Ol
non est tancum creacus in dies, a
noctes, sed eriam in alia cempora,
de mexime in quacuor anni cempe-
Caces; sed si in eodem semper pla-
no volueretur, anni cempestaces
non distinonerer, ve reuera modo
distinguir; quomodo vero ad hunc
secundum morum, sele determina-
verie, dieam paulo post; nune
enim Cufficie ostendisse, hoc etiam
munus ad cum finem perrinere,
DEOPTeE quem d DCO CFCaEUS eA;
quod cerre meo indicio nemo est,
qui negare au(IE.
PROP. XZZVLL
Si sol in aquatore crearus faisset,
es primum circulum in eodem de-
currisset, nulla esset causa, propter
quam, versus tropicos declinaret:
Cur enim pocius versus Borcam,
quam versus Austrum; cum verim-
que vreaque declinario ad pExta-
cum Ainem aeque necessaria HC; A
quis aurem dicac; ab intelligenria
ad alterurrum eropicum defecti;
RecuEFIE ad MOTOTem exETIn(CCUIM,
qui camen ponendus non est, si
currendum pro explicanda illa ab inerinsceo morus ille eAsepoMic;
IBIFUE

## Folio 335 — 779786009:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. TII. DB MIOTTBVS, dC.
igitur cum esse posiemorus ille ab
incrinscco: modo Col non (uppona-
tur creatus in aequacore, igicur vel
hoc Tolum nomine in aequatore (ol
creacus non est; ad de quod, (i (ol
creacus Fuisser in aequatore, medio-
eris distancia in aequacore Fuiltet,
Ced hoc dici non pocest; nam vel
creacus Fuic mundus in Aquino-
atio verno, vel in aurumnali; (1 pri-
mum ergo apogaum fuic in Tropi-
co caneri, quod dici non porest; (I
Lecundum: ergo in eodem Tropico
perioxum fuicineuerum dici potest,
Per prop. 3l igitur cum debeac eAle
caula phylica lecundi mocus recti,
idest declinacionis, nec vila ese
Possic. E Col creacus est in aquato-
TE, CCLIE IM AGUATOLE CTCATUS NON
esto
lino in merul rophoumbicn
ins est: Nempe cum deinde versus
aequarorem converlus sic cantumdé
ab aequatore deinde recessic, quan-
cum accelleTaE; PraecerCa E inter
Tropicum e aequatorem, nulla eAt
ratio, cur pocius versis aequatorem,
quam versus propiorem Tropi.
cum convercatur; Dices quemad.
modum incer apogaum ex mediam
distantiam crearus cA, ica quoque
inter aquatorem ex Propicum cica-
ri poruic; viderur enim else perte.
cta analogia: Relpondeo negan.
do paricacem, ham in peimmo oru
recto secundum coram e inccoram
dererminacionem productus est im
petus, e acgnilitus ille velocitaris
ocadus, quem modo (ol habet, cum
camen in hoc secundo moru recto,
nullus impecus de nouo produ-
ctus sic, sed mera determinatio no.
Tom. IV.
ua accellerie, de qua paulo post.
PROP. XXXIX.
Sol in Tropico caneri productus
est; Tlactenus duxe Centencia do-
ctores in duas classes distraxerUnE;
prima illorum fuie, qui mundum
creacum Fuisse in squinoctio ver-
no, alcera illorum qui creacum Fuif-
Ce in Aquinoctio aucumnali, dixc.
runc; veraque luas raciones habet,
quas meras cogruentias elle, nemo
eA, qui REGCE; NEC ALECLULLU CCTTA
hde cenendum esse, vel ex Ccripeu-
ra, vel ex conciliis, vel ex consticu-
cionibus apostolicis habemus; quod
enim aliquis, ex eo loco, germinet
terra herbam virencem, collisat,
crearum Fuille verno tempore, Fa-
cile dixerim, quocumque anni
cempore, mundus crearus (ic, idem
prorlus contigisse; cunc enim
cerra herbam primum germinaset,
deinde non ipsocancum squino-
etii dic, cerra herbam germinat, sed
10o verno tempore, praelerrim
E lasgo humorcirrigetur; qui rune
reuera non detuic; immo noctri
horri irrigui, per torum annum,
herbas nueriune, e germinant;
Sed runc etiam erane Fruetus Ccili-
cet poma, quae eamen ineunte ve-
se vix in Cuis Aoribus apparent;
quod cerre alceri senrenciae locum
dedic; cum enim viderent huius
opinionis sectatores, Poma Cam
cummodo ad maturitarem perue-
nire, incunce aurumno, in illud
tempus, crearionem mundi ie-
recerumr: sed profecto tunc rempo.
ris, legeres ablunt, e maxima asti.
uorum frnetuum pars:icaque mun-
dum in Colsticio aestiuo crearum
Fuisse altero; pro hac sencentia, non
adeo mulei auchores Faciunei
habet
PROP. XXXVIII.

## Folio 336 — 779786009:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PFESTCA TEAOT. VITI.
haber camen aliquos, de primo lo- saudebic; atque ica nec veris de-
co Solinus c. 35. refere communem licix, nec aucumni divicia defue-
hanc fuisse antiquorum s gyprioru
sententiam, qui cum primi sei
astronomica vacarine, quam atd
Abrahamo, Jacobo, Lolephoque
acceperane, valde probabile cst,
illos de prima mundi creacione in-
Pructos fuisse; Deinde Gerardus
MEFCATOF in sua chronol. hanc eam-
dem sentenriam sequitur, cum RC.
Plerus, et post cum mulei AArOnO-
ini camdem cenuerune: sed iam ad
raciones venio: primo enim, ex di-
etis constat, solem in media distan-
cia politum, moru circulari mone-
si caepisse; led sol in aequatore, ini-
tio mundi mediam diltantiam ha-
berenon poruie; alioquin vel iam
Auxissene (upra 22020. annOS, (I
creacus Fuisser in Aquinoctio ver-
nO, vel CUIPEA TFOIO. EI CrCAEUS
Fuiter in  quinoctio aucumnali;
neurrum dici porest: non potest
etiam dici, quod Eueric creacus in
Collitio hiberno, DE PaTeC; dE FO-
vera nemo unquam hoc dixic; igi-
cur superest, ve in Colsticio astiuo
CrCAEUIS GE: praereres illX COn-
oruencia, qua probane, creatum
tuisse mundum verno cetmpOTe,
non probant creacum fuille iplo
statim inicio veris; nec illae, quae
AlEerI SEnEentIX FavenE, ipPO Ha-
rim inicio aucumni, vel sine aesta-
eis; nempe de BCEBa EOTO veris
rempore, de tructus per roran
XCTATEMI, IN AEUECLCUME; IDICUE VETA
que Centencia conciliabieur, (t ali-
quid verique concedamus, nempe
d vere crearum elle, dicimus, cum
prima, sed delinente; e aeltare,
cum lecunda, sed ineunce; her-
DaS (AaS VITeNCeS Vernum temDNS
habebit, de primis aestas trnctibus
runc; deliciae in vlcimis, vel me-
diis Aoribus, divicia in primis Feu-
cibus; decrane quidem viola,
aderane camen caryophilla; abc-
ranc nuces, oliux, vua, aderane
angodala, cerata, traga pila, cri-
cicum; aberane perlica, et autum-
nales Fructus; aderanE armeniaca,
apiana prra, pruna, _ PrRCOceS
ficus: cerrio, mundus creari de-
buic, eo rempore, quo perfectior
eRe Solet terrae de aororum Facies;
igirur nec incunte rere, quo mun-
dus prima cancummodo germi-
num rudimenta praesetere; nec in-
cunce autuno, quo rerre Facies vita,
_ quali calcinata, aestini caloris
vi, esse ridetur; igicur (ub Rnem
reris, de Tuo principium aectaris
perfectior Fuit terra Aacus; igieur
eo tempore mundum creari paF
Fuic; analoeiam habes in primo
homine; qui in vari AaEU CFeAEUS
est: quarro; eriricum praelerrim
Deus in communem hrominum ci-
bum destinanie; (IC Panem nO-
Arum quocidianum d Deo perius;
isitur eo cempore, mundus crea-
EuS est, quo TTITICU MAEUEUM
fuit, de regiones alba fuerunt ad
mellem; adde E vis critico, alia le-
sumina; sed in Colcticio aectiuo,
eriricum maturum est, peaeerrim
in agro Damalceno, hoc eA ad
35. Gead. lacicudinis; nec enim pro-
cul ab c0 agr0 Fuic prima homi-
num habicacio; Ouinco ad casti-
gandam aeris recens creari crudi-
cacem, Pole paulo directiore Opus
Fuie, qualis revera est in Colstirio
actiuo; nempe hralicus inultam ig-
niS vim COnFIHCE, VE COnSAE ex
iactis, trmarisque, luo loco prin-
cipiiss

## Folio 337 — 779786009:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
1
L 1B. TII. DE NIOTTBVS _C.
tunc remporis tuerune Folia Acus,
eaque laciora, cum ca Adam e
Eua consuerine, Fecerincque ex
iis; Sitri perizomata; Ced prote-
Ato incunce marcio, in 3010D2-
malceno, eam laca Folia Acus esfe
NON POTHCTUNE: Dices, Doum
creasse arbores, in perfecto Aa-
tu, cum Foliis, Aoribus, Fructi-
bus; sed haec pia medicacio elt,
nempe Deus creauit arbores in co
Aacu, quem illius Racus tempo-
rispoltulabat, ve Ccilicet luis de-
inde faculcacibus relicta, quo
cannis, Cuis remporibus, Folia e
Aores, et luos etiam fructus Fa-
cerene; alioquin rerum ordo ab
illo peruerlo inirio curbacus de-
inde esset, re consideranti pare-
bic: Seprimo, cum POl propree
animances; e plancas, Creatus
sic, congruum erac, ve illa regio,
in qua homo animalium rex dege.
bac, hoc Calcem privilegio gau-
derer, Colis Scilicer magis dire-
cti, quantum cemperatx zOnx (-
tus pariebacur; sed ( Col in Tro-
pDicO CanCrI CrCaCUS CUPPONaTUE,
directiore radio agrum illum Da-
malcenum aspiciebat: omieto alias
conoruentias, quae licet rem nON
cuincane, probabilem eamen red-
dUnE; qUaII GHAM CX COMIMUNI-
bus illis principiis, ex quibus
cocam rem istam calectium mo-
cuum deducimus, penicus cuin-
CaTUE; nec erat, quod aliquis
recentior hanc sentenriam i-
Probabilem esse, tam facile asse-
seret, quam cerre calem clenon
centuistet, si praedicta rarionum
momenta, quibus illa innirieur,
Derpendissee.
Duae concra obiiciuneur faci.
le Coluuneur. Primo loco obji-
ciune nobis Cynodum Palaecti.
nam, Tub Victore L. a Theophi-
lo Calariensi collectam, quae de-
fininic mundum creacum fuisse in
Aquinoctio verno: Respondeo
hoc minimé de Ade Fuisse detini-
cum, sed cum de rempore Palcha-
tis celebrandi ageretur, haec COn-
srvencia allaca est; quod scilicee
mundus eodem rempore reforma-
cus sIC, quo primum Formarus fue-
rac: ende Beda, qui hanc Cyno-
dum cieac l. de aeraribus mundi:
Duanrum, inquie, mihi videtur
esse credibile; unde merito creditur.
si non verior sententia vincit; de-
cebat enim, una eadem dic, 5c.
Faceor hane Fuisse Bedae mencem,
iuxca quem tamen verior sencencia
vincere debuie; neque hoc vilo
modo ad fidem perrinet, alioquin
Fostatus, Lyranus, Myrandula-
nus, acque adeo ipsc Flierongmus
contra sidem Ccriphllent. Deinde
obiiciune illi, qui PUTANE, crCa-
tum esse mundum, in sequinoctio
aucumnali; cunc remporis fuisse po-
ma, quae aurumno competune; (cd
profecto lunc eriam Fructus aectiui,
Longe delieatiores, nec leso in lexir
pCAIdo
cipiis; quod aurem aer puriOE,
crudior sIE, vel ex eo pacec, quod
in supremorum moncium verrice.
aer Frigidior sc, quia purior; igi-
tur cerrum eA, aera inicio rerum
puriorem ee Fcigidiorem Fuisse;
cerrum est praecered ab admixco
haliru valde cemperari, caltigari-
que illius crudicacem; deinde
certum, mulca caloris vi hali-
rum educi; maior aurem vis ca-
loris est à Colis directione, qua-
Iis est in Colicio aeltiuo; igieuE
valde consiuum suit, ve sol in
Tropico Caneri crearerur: (exto

## Folio 338 — 779786009:0378
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000378.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PA RSICA YR ACT. VIII.
Prura, omnes Fructus cunc fuisse
macuros, quod perperam idem au-
thor, qui supra, collioie, Cx 6. 1.
Gon. V. IL. _ CK 6, 2, ~, 9. PTRTETCd
obiiciune iidem, apud Hebraosin
Equinoctio aucumnali anni prin-
cixium Fuisse, ee exicum; Relpon-
deo duplex anni principium, apud
Ilebraos fuisse, Lcclehaltici Ccili-
cet, de Civilis; led quid inde: qua-
Ei vero anni diver la inicia non fue-
rinc; eorum hoc ab hominum in-
Sticurione pendebat: his camen e
non aliis cacionibus nicirur illo-
rum opinio, qui aucumno incunte,
mundum creacum Fuisse aftirmane:
alii vero qui verno squinoctio
inundi crearionem cribuune, vix
Colidiores rationes aferUNE: 1. Il-
lo carim cempore rerra herbam vi-
senrem germinauie, quod incunci
veri comperie; Sed non minus suB
finem veris, cerra mulco humore
pinguis, hervas e plancas germi-
narer: 2. Vix connacuralius elle an-
ni ex mundi principium; sed in an-
no, hoc est in circulo, vbinis
principium accipi porest; praeterea
licer de anno illud iplum decur,
cur de mundo idem dicaeur, non
video; nam equum erat porius,
re in eo HaEu CrCAFCEUE, in quo
Fructus in annonam, animanci-
bus luppererene; licer enim criam
Caviente bruma Deus Arbores Fru.
etibus graves Producere POTUC.
ric illud camen conera recum.
ordinem Euillee; nam cur mita-
cula, sine necelicare mulcipli-
cabimus: 3. Cum Hlebraei de A-
Srpro mioratine, menle Marrio,
d Chrictus eodem mense incar-
natus sic, ac deinde morrem ob.
ierir, in perdiri mundi reforma-
que mense mundum creacum fuis-
Cc; sed profecto pari modo di-
cerem, mundum creacum Fuil-
Ce ineunce bruma, quia Chri-
Aus eo tempore narus fuic; nec
video, quonam pacto inde con-
eludi possie, mundum cali vel
tali cempore condicum fuisse:
quilibet enim mensis haber Cua
mpsteria, ec luas inliones epo-
chas: 4. Ilaec sencencia habee
Pro se muleos ex Parribus, et
Doctoribus, verb. grac. Eule.
bium, Achanalium. Leonem,
Ambrosum, Grerorium, Nazian-
zenum, Bedam. Ced licet alia
Cencentia, quae squinoctio au
cumnali crcacionem mundi cribuits
rix vilum habeae vel doctorem
Anriquum, vel Parrem, sed se
centiores aliquos, De Lyranum,
Tostacum, Rc. cam tamen numero
de pondere argumentorum trmio-
rem e precanciorem censuir PCrcr.
lib. 2. in gen. disp. singulari: led pron
Fecto s racionum momenta pon-
derentur, nottra longe praestancioe
cric: Teague cum ex Caeris liceris
haberi non possic cempus illud,
quo mundus creacus elt; nOn
video cerre, cum res Adei non
SC, et aliunde Armissima nobis
Supperane argumenta, non vi-
deo. inquam: cur dicere HOn
Posinus, mundum creacum fuille
in Colstirio aectiuo; s enim cu cum
Tostaco e Lyrano dicere pores,
non obstance cor Canctorum Pa-
erum concraria mence, quia Cci
licer Armiores rationes habere
ce PUTaS CreaTUM eNC AUEUM
no cur mihi, cum ces altto-
nomica (ic, vel Chronologicas
cum Gerardo Hercatore, insig
sionem, credibile est eodem quo. mi Chronoloso, cum Kexlero
be

## Folio 339 — 779786009:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
din
L IB. III. DE NOTIBVS, XC.
de aliis caatriis AAIonOmis, ee
cum tirmillima rationes Cuppe-
tanc, cit inquam dicere non
Porclo, mussetum in Collticio aestiuo
fuisse Creacu, non obstance ca-
dem authorstace Parrum, qui
incunci reri crcacionem mundi
cribuune; led de his Cacis.
PR CP. XL.
eer: Quia reuer d caperune dies ab
ortu, in aliquo hocizonce, qui cerre
alius poni non debet ab eo, quem
primi orbis incola habuerune; licee
enim Altronomi pro Faciliore cal-
culatione, d meridiano diem inci-
piane; licee Ecclelaltici a Vesperis
lequentis diei feltum; quistame est,
qui neger, rere e phylice diem ab
orru Tolis incipere; igirur ve primi
orbisincola luos incegros dies nu-
merarene, in parre horizontis orti-
ua solem crearum elle par fuie.
ab orru deletnmns est. 11C
rissimum est illorum argumentum,
qui solem moveri à le HCDAFUHE;
daco enim quod Fol CFeatuS (IC iM
praedicto illo longirudinis gradu,
de cropici puncto, cerre pradictum
PFOBAEUE CUIM (OI SIE PEOPECE FeF=
tam, de proprer hunc eancummo-
AO RnCI AOUCAEUE, VE TeFEX PeE-
UIAC; CeEEe in eAIM PAETeM PFIIMUS
illius mocus circularis Fuic, versus
quam maior rerra cractus, (eu pOr-
tio excurrebae; dico cerra, nOn
agua; licet onim. Col criam mmari
seruiar, cerrae camen lingulari de
Pociori iure Peruie, re perlpicuum
est, cum quia plancas alic cellus,
non mare; cum quia homo ani-
malium rex animal cerrestre clt,
non aquarile; (ed cerra proprer ho-
tinEMI eA, _E POI PTOPTCF TCrraMS
itaque a maiore cerra cractu Colis.
mocus decerminari cantum Po-
cuic, nec enim alinM FeFIMINUM
haber, quam cerram; primimo-
cus recti cerminus Fnit cerra cen-
crum, re sol in debica distancia
collocarer Cele; mocus circularis
idem cenerum respiciebat, circa
quod roluererur, in gratiam ea-
men superhciei, nec enim vis lo-
laris ad cenerum vlque pertingic;
denique maior porrio superticiei
Tolem ad se guali adduxir, hoc cR
ufficiens terminus fuie, ad calem
circulum dererminandum; acqui
E in cerrestri globo accipias cropi-
ci punctum, quod est ad lonoie.
180. ocad. circicer, haud dubic vi-
debis, iplum eropicum lonoioricer-
ex cractui insictere; de quia quae-
punctum polus est, in quo infiniti sio facti est, Cutcit ve Ferrestrem
circuli secantue, Scilicet quoquo-
versum; igirur non viderur fuisse
vilarario, cur porius per rnum,
iter Cuum inierie, quam per alium,
nisa ab exerinseco decerminarus (II;
ioitur hoc porissimum ek aduer(a
slobum consulas: Dices gratis (0.
lem poni in cali puncto; Rclpondeo.
nullo modo hoc oraris dici; licee
enim dicerem Colem ab exrrinseco
moueri, adhuc mihri dicendum estee
creacum Fuisse in Fropico, _ in cali
partis argumentum, cuius tamen longit gradu: immo quamvis om-
Tolurionem haec propolirio claris- nis alia rario deelser, cirra vilum
ime expOneE; ieaque propolicio viciolum circulum, dicere pollem,
Curdi
Sol creatus est in Tropico Can-
eris ad 180. grad. longitudinis circi-
LLC1. aa a2.
Motus circularis versus occasum

## Folio 340 — 779786009:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PHYSICE TRACT. VIIA
cum incer Tropicos moneatur, in
altero illorum creatum elle, id que
in Tropico Cancri, et cum cireu-
larem Tolis morum ab orru in Oc-
calum dererminarum else rideam,
cerre a maiore cancummodo pOr-
cione cerra decerminatum esse di-
cerem; quae cum d cali circiter
longic. gradu versus occatum ex-
currac, haud dubie in praedicto
geadu Tolem crearum esse, iure di-
CCTOIm.
PROP. ZLTT.
Sol a Tropico Caneri versus
SEquatorem noua decerminatione
per motum rectum declinanit; De
Facto quod sic, nemini dubium est;
quod vero spectat ad caulam phy-
licam noux huius dererminationis,
ex iactis Cupra principiis, nullo
Fere neoorio deduci pocest; cum
enim Col ad eum sinem destinarus
sic, ve agac in coram Cuperticiem
terrae, acque adeo omnibus quan-
rum Aeri porest, Cuam vim lumi-
nis de caloris aequalicer distribuat,
Pro diverlo Ccilicer alpectu; haud
dubie maiorem circulum inire de-
buic, hoc est quempiam Aquato.
rem; de cum primo suo circulo,
hoc est Fropico, rnus tancum cir-
culus maior parallalelus esset, et
intinici non paralleli, cur pocius
2d rnum ex non parallelis, quam
ad aliam decerminarerur, nulla r2-
eio elter; igitur ad illum, qui uni-
cus erat scilicet parallelus, ee qui
modo nolter aequator est, deter-
minari cancummodo poruie, seu
porius ab illo decerminacus cst,
canquam a Sufficience cerimino Hu-
ins secundi morus recti, qui est
morus declinationis: praecerea cum
POL AE CTBATUISIM TEMIPOTA, MCC Fan=
tum in dies, ex noctes, quod mo
cu circulari praeltae, sed mexime
in quatuor anni tempestates, cerre
morum hunc declinationis habere
debuic, ab austro in boream, d
vicisim, quem modo reuerd ha-
bec; ergo huinsmorus aliqua cau-
Pa esse debuie, quae Ccilicet Facerer,
ve Col hinc inde a Borca, 2d AH-
Arum; ab austro, in Boream libra-
recur, de quo paulo polt.
DROP. ZLTTI
Tsic motus a Tropico Cancri
versus signatorem, est naturali-
ter acceleratus: Probatur, quia est
rectus, hoc est decerminario illa
tendic ad morum rectum; led om-
nis mocus rectus eA acceleratUs,
vel serardatus; aequi hic OTUS
 Tropico ad Aquatorem non est
retardacus; huic enim propriana-
eiuaque iplius mobilis inclinatio,
vel nilus contranicitur; cum ca
men in hoc mocu, Colis inclinatio.
Ceu nisus versus squatorem cen-
dac; igirur est acceleracus; in ca
Ecilicer proporrione, in qua OTuS
primes rectus ab ap0guo, ad me-
diocrem distanciam, eAt accelera-
Tus; Ced de hoc paulo poll.
PROP. ZLLV.
Dbi sob pernentt au eGumor.
in eo non sistit; sed aequali tempore,
es spatio; ab eo, moru retardato re–
cedit: Hloc eodem modo proba-
eur, quo supra de accessu ad me-
diam distantiam, ee receltu; nem-
De omnem motum acceleratum re-
caedatus excipit; porro lumma de-
clinatio est 23. orad. _ 30. min.
hinc inde, cum versus Austrum,
cum rersits Boream; rempus au
TEI

## Folio 341 — 779786009:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
Mo.
ime
Fette
ere
aI1-
et
AII.
Dd
neri
i
3
L1B. III. DE MOTIBVS, aC.
cem acceltus est erium mensium.
idemque recestus: hinc accestus
inicio cardior est, ee sub finem ve-
locior; receslus vero concia, ini-
eio velox, Lub tinem cardus; haec
enim est indoles mocus acceleraci,
e recardaci.
DROP. XLV.
Hic motus est cardissimus, si cum
moin circulari comparetur: Rario
est, quia haec decerminatio qua le
se ad hUMC motum Col deFerminAE,
est debilissima; nempe circularis
mocus porissimam corius decexini.
nacionis parcem sbi vendicat; ac-
que adeo minima es, quae cedie
verique morui recto, qui lunt quae
dam quali axpendices Colaris mo.
Tus; es aurem veraque derermina-
tio ad morum rectum inaequa-
lis nec deelle videtur inx
qualiraris caula; nam hic mo-
tus declinationis per se intendi-
cur, primus vero quali Pet acci-
dens lequitur ex primo descentu;
igicur magis nicitur Col ad Mocum
declinationis, quam ad mocum
surlum deoxlumque; itaque ma-
rima porcio nilus leu determina-
rionis cedie morui circulari, cum
alia longe minor morui declina.
tionis, minima denique mocui pris
MO rECtO.
excursum sit, per primum mocum
rectum; HlOc est apogxum inTCE
e perigaum interceprum: Ratio
est, quia non porest cerro sciri di-
Rancia media Tolis, re iam dixi
lib. 1. nec distantia apogxi, nec
perioaei; ergo nec veriulque dif.
herentia; Cciri camen potest rreum
que proporcio, quam habet prae-
dicta difterencia ad distantiam apo-
saei, vel perigai, icem proporcio
distanciae apogxi, ee periseei, idque
ex anomalia, de qua infra: non
Porest eriam Sciri SpatiU exCUF-
Cum per secundum mocum, nili
supposica distantia Colis; equidem
illud spacium concinec 47. grad. &
consequenter 9q. diametros Colis;
Led quor diaerEOS FCTTA COntI-
neae diamerer Polis defniri non
Pocest, niliprius distantia Colis co-
GnOlcatuE.
COROL L A R LY NC.
Sciri non porest quoc Lemedia-
Metros cerra primus delcentus lo-
lis, hoc est primus acceltus ad me-
diocrem distantiam concincac; ca-
tio est, quia nelcieur quanta sc di-
Stancia media; igIeuE nEC GUANEHS
sc circutus, quem Col decurrit;
isirur nec quanta relocitas necel
Caria; igirue nec quantum spatium
decurrendum, ve acquiri posset;
equidem daca distancia, hoc es
radio orbis, quem Col agic, dum
vel est in ap09x0, vel in perigao
vel in media distancia; dici porelt,
quancum sparium in primo des-
cenlu decurrerie: et vicislim, (u
Eciretur, quanrum Eparium in illo.
Epario primi descentus ester acqui-
REUM, SCIFCEUE, GnanTO tempOre;
de conlequenter quanta velocicas
aCquisica eNeF; V. 3. CUPPONAIHS
in primo. descensu policas fuisse
duas horas, ergo Epacium decur-
Cum Fuic 100. Cemid. Terrae; et 90
aequali cempore cum eodem velo
ciraris gradit, Col decurrIE MIOEIU
aequabili e circulari 200. igicue.
24. toris 2400, er00 circulus ille
eA 2400. SemmidiaIETTOF. VETTA;
(ed
DROP. XL V
de potest t spaltot

## Folio 342 — 779786009:0382
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000382.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PH ZSTC A Y R A CF. YIII.
led ve 22. 2d 3. 2. ita 2400. ad ap09x0; Epacium primi accetus
381. 2. haec elter dictancia Colis;
Doliro vero quod primus delcen-
Fus 12. horis Factus Fuerie, (pa-
tium decursum Fuic 3600. Crg0
moru aequabili e circulari eodem
tempore 7200. igitur 24. hor.
24400. Sic ergo vE 22. 2d 3. =. Ita
14400, 2d 2290. 17. haec ester di.
Ttancia Colis: si aurem supponamus
dictantiam mediam Colis 2000. HE
vE 3. =. 2d 22. Ica 2000. ad 12571.
. hic eric circulus Colis, qui
cum decurracur mocu aequabili
Spatio 24 horarum Facile lciri po-
ECst, QUAMENS MOEIS FeCEHS PEXCO.
dere debeac; sed haec ad rem no-
Atram non faciune; igitur scirinon
porest, nec quantum spacii in pri.
no delcentu decurtum HIC, nCC
quanto tempore durauerit; haec
aucem dicta sinc stance hypothela
spirali, in qua Col moueri cenle-
tur ad occalum motu proprio;
quam camen impugnanimus in
synopsi optica, e aliam ibidem Aa-
Fuius.
PROP. ZLVII.
Tlinc motus solis est mixtus ex
duobus rectis es circulari; Primus
rectus est Curlum, deorlumque, quo
Scilicer Col ab apogx0 ad peri-
seeum, de hinc illuc continue vi-
Bracur; alcer est motus declinacio.
nis, a Fropico ad Tropicum, d
vicilum; circularis demque ab Ox-
ru ad occalum.
PA t. s 1 2210
 pio abbessus est ntor
spario primi recessus; in hoc morit
aeclinationis, posito scilicet apoeeo,
in Propico Canori: Sic enim Col in
maior est spacio primi recestus;
Cunc enim criangula proporciona-
lia quorum lacera honologa TunE
distantia ab ap09x0 _ a perigeo;
cur rero praedicta criangula sInc
Proporcionalia, rario est, quia lune
aequiangula; anguli enim declina-
tionis hinc inde Cune aequales, alio-
quin nili aequales cMene, maxima
Profecto esset obleruationum con-
Fusio. e proiectionum; ve enim
(ol centrum mundi semper spectar,
circa quod luos orbes agic, versis
quod descendie, cum est in 2p0-
820, ita eriam in motu declinario-
vis, eiuldem ceneri, multa rario
habetur; nempehic mocus conri-
necur inter duo praedicta lacera ab
eodem centro profecta, coldem
que declinationis angulos consti-
euenria; sed ad id pocistimum (pe.
ctanc corporum caelectium motus,
ve line in cempora; igirur secun-
dum certas regulas AUHE, qua re-
vera cerrae non ellene, si cropici
hinc inde ab e quatore aequali de-
clinacionis angulo non distarent;
igitur inter praedicta latera, morus
declinacionis Cuas librationes, d
Tropico ad Tropicum agic; qux
librariones nullam quidem dicunt
impetus noui productionem, vel
destructionem, sed cancummo-
do decerminarionum alcernantium
continuacam Cexiem.
PROP. ZL IZ.
in accessu, quam in recessu: Ouia
Scilicet plus spacii dicir accellus
quam recesus per prop. 48. Cup-
pono enim apogxi locum in Tro-
pico Caneri, isieur plus cemporis
ponirur in acceltu, quam in recesti;
REMIPE
Tlinc plus cmporis consumitur

## Folio 343 — 779786009:0383
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000383.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
lis
do
L. 1B. TIT, DE NIOTIBVS, _C
cardetur, u Cacen pobocione,
in qua acceteta  Secetu, cer-
ee si in receltu accipiacur minus
Spacii decurrendi, cum eodem sci-
licet velocicoris, seu decermina.
tionis acquilux gradu, haud du-
bie cirius decurrecur minus illud
Spacium, re pacec ex doctrina no-
cuum; quod re facilius incelliga-
tur, sic horizoncalis AF, PerPen.
18.37. dicularis CF, snc duo plana incli-
naTa AF, BF, icemque ip(IS Xqu2
lia FD, FF. his Polcis, habemus ex
aoctrina IHIOEULIM, OTUS PeF CF,
AF, essC re iplas lonsicudines PCF-
mucando; icemque per CF. BF; Ha.
bemus praecerea aqualem reloci-
eatem acquiri, per omnia plana
Sub eadem alcieudine COntenta, V.
8. PeF AF, BF, CF, deinde habe-
mus cempora, quibus pCrCUEEUM.
tur plana, Tub eadem alcicudine,
elle ve iplas planorum longicudi-
nes; habemus quoque, cum ea ve-
locitare, quam acquirie mobile per
AP, idem codem tempore, polse
alcendere in F, Scilicer per Cc;
habemus etiam cum eodein velo-
citaris geadu acquisITO per AF,
Posle alcendere peF FD; neMDC AC.
quilEUS PCFBF, Custicie ad aCcenum
Per FD; Ced acquisirus in descentu
Per BF, est aequalis acquilitO peF
AF; denique habemus ascetum per
FD, polt delcenlum per AF, heri
minore rempore; quia aCcensus per
F.D, ee delcentus per BF, HunEXqua.
li rempore, sed descentus per BF,
AIE minOre cemPore, quam delcen-
TUS peF AF, TUNC enim MI ACHCH
TuS, VF FemPOTA, Cr9O aLCCMLUS PeF
FD, hc minore tempore, quam del.
centus per AF; immo cempus des-
TUS per FD, VE AF, ad FD; ioieuE
suppolica harum libeacionum ana-
logia, facile constat ex doctrina
mocuum, cur de quomodo praedi-
etus accessus in moru declinationis
Plus cemporis dicac; quam re-
cectuS.
PRO P. L.
Einc facile diei potest, quaenam
sit proporcio remporum accessus es
recessus: Sic enim spacium accectus
A. Ccilicer a Fropico Cancri, in
quo supponitur apoexi locus, ad
AEquacorem; Cicque Sparium re-
celtus B ab Aiguatore, ad Tcopi-
cum CapricOEnI; B est minus A, per
DcOP. 48. decurricurque breniore
cempore, per prop. 49. A Ce habet ad
instar delcensus per planum incli-
natum, vique ad terminum, ee B ad
instar aCcensus, per planum sub
aquali alcicudine, hoc est (ub eo.
dem declinacionis angulo, Ced mi-
nus inclinarum, e contequenter
minus, Ceu minoris longirudinis;
haec constanc ex praecedente ana.
losia; igitur rempus accettus per
A ad cempus recellus per B, CA VE
iplum sparium A, ad iplum B, ve
constat ex eadem analogia, de do-
ctrinamoruum, cum res alicer le
habere non posue; sed re distanria
2p09xi ad distanciam perigei, ic2
Se habet A, ad B per prop. 48. 1gi-
tur cempus accectus ad FeIMPUS FC.
celtus est re distantia apogei act
distanciam perigai.
ben BdE est eiasaabetid hobliod sblatod
ann. ett apua sitotoio iC
cenus per AF est ad cempus alcen. quenrius audicur, quam anomalia,
VC
nempe cum mocus in recessu re-
611t0 +
R OP.
Ex his facile explicatur anoma-

## Folio 344 — 779786009:0384
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000384.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PE ZSICE YR ACT. VIII
velinae qualicas mocus Colaris, quam
ve aliqui explicarene, poluerunt ex
cecricos, alii epicyclos, alii ellyples;
Led haec lunt mera Agenta, CxCO-
sitaca dumcaxae ad Caluanda ca-
lestia phaenomena; cum enim sol in
aura calesti moncaeur per spiras
diurnas, cerre non moverur in ex-
centrico, vel epicyclo, velellyp(I:
et licet haec tolecari possine, ve me-
ea hypotheles, ve caeleltes morus
ad Calculos reduCanEUF, MON Famen
ve principia calestium ocuum. et
Propriccarum, oua calestibus mo-
cibus inlune; itaque ob (cFUarUINE
Attronomi quacuor quadrances
Fcliprica, incer quacuor puncta
Cordinalia, Aquinoctiorum Ccili-
cer e Colsticiorum comprehenlos,
licet aequales sine, non tamen aequa-
sibus cemporibus decurri; cum
enim modo locus apogxi Colisnon
procul ablic a Fropico C ancri, hoc
est à Tolsticio actino, plures dies
Auere obleruarune, dum Col ab ini-
eio y, ad inicium L peruenit,
quam dum ab eodem inirio 2, 2d
idem inicium qi redir,ica ve diffe-
rentis veriu lque temporis, quo sci
licet Col lemicirculum Borealem, de
australem ecliprica percurrit, sic
secundum aliquosg. dierum, secun-
dum ali95, 8. Secundum ali05, 7. Cc-
cundum alios, apud Lansbers. in
Thelauro 5. quis leir verum Force
sic adhuc minor; cum enim haec
vendeane ex obleruacione Colsticio-
rum es aquinoctiorum in his Faci-
le errari pocelt; RIDE TAMM VarIX
actronomorum super hoc lenten-
eix, quibus ica tides habenda cA, VE
tam en omnes conveniane; cur enim
ribi porius, quam alreri, qui Forre
accurarior in obseruando Fuicine.
mo cerce inei Alronomos sibi ac.
roger, luis porius obseruarionibus,
quam aliorum credendum etse;
quilquis enim id (ibi arEOGAFCE NC-
que hidem invenirer, ee vel indelul-
pecti homoiudicii censendus eler,
quod eam male ac imprudencer
senciret; equidem ubi omnes fere
ACronomi idem Pentiune; v. g. esse
aliquam Colaris morus anomaliam;
dari apogaeum et perigaum Colis,
apogei locum mucari, angulum de-
clinacionis hinc inde aequalem esse,
_ alia huiulmodi, quilquis haec
cam constancer ab astionomis a(-
Terrapro cerrisnon haberec, empru-
dons ellet; ac mucari excentricita
cem, icemque angulum declinario-
nis, cancam esse anomaliam, cali
cemporis pucto aequinoctium fuil-
Ce, vel Colticium; haec ec alia huius.
modi quilquis rlero Astronomis
non dabit, imprudentes agere inde
dici non debet: led haec obiter di-
cta lunco, iam ad propolcum re-
deo: une qui Colem quidem move-
ei volune in caelelti aura per spiras,
quas rolume else contractiores in
ter Tropicum Cancri _ XquatO-
rem, quam inter cumdem aequato-
rem d Tropicum Capricorni, quia
scilicet illo tractu Boreali Pol ina-
sis gaudec; led hoc meo iudicio
ridiculum est; cum quia sol eoram
cerra superticiem aequalicer relpi-
ciricum quia ( hoc ellet. locus apo-
sei a Tropico Cancri nunquam
recederet, quod tamen Fallum est:
adde quod (pIFX NON CUINE CONTIA-
ctiores in axis legmento Borcali,
quam in australi, licet linE plures;
quia Ccilicer Segmencum illud B0-
reale est maius australi: itaque his
reiectis, caula phylica huius ano-
maliae ex iactis principiis perspi-
cua estinempo plus spatii continet
acceuS

## Folio 345 — 779786009:0385
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000385.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
bre
LilIe
3.
ETB. TII. DE HIOTIBVS, _C.
accettus Colis, quam receltus;isieur
plus cemporis, plure (que dies in ac-
cellu, quam in recellu ponit: quanca
porro lic anomalia vix dici pocest;
pro quo camen ve Calcem aliguid
dicam, Cuppono solem in decurtu
accellus e recessus AC inceorum
Semiannum ponere, hoc eAt 182.
dies, nec enim minariores Fractio-
nes curo, cum rem ad calculos
altronomicos non reducam; cuius
Fubduplum accipio Ccilicet gr. Ica-
que s accectus A aequalis cACE LC-
celsui B verique spatio cederee ce.
puS 91. dierum; Led ica decrelcat
tempus B, _ crelcat A, re differen-
cia veriulque sic 3. dierum, rancam
enim lupponamus anomaliam; cer-
ce A crelcie dic L. X . _ B de-
crelcit dic r. _ -Z. CrgO A compe-
TunE dics 92. -. e B 89. = idque
incra Cemiannum, de tancumdem
intra alium Cemiannum; igieur cem-
pus accelsus est ad cempus recellus
Vc92. =. 2d 89.5. vel vE 185. 2d
179. ve aurem hoc vere Cciatur, vel
debet quis aequinoctiorum ee (0l-
Aiciorum puncta accurarissime ob.
feruare; quod cerre difficillimum
ett, vel illum diem, in quo Col cA
apogaus, debec meriri per iusta Fi-
nependula, vel aliquoram illius paF-
remicem illum in quo cA perigruS,
auc parrem proporrionalem; nempe
cum tempora huius secundi morus
recti SINE vE SpaLIa, _E HaeC VE A, B,
et haec dies Tolis apogri ad diem
Perioei, Cunc enim ve circuli, ica
Semidiamerri, cerre (i quis noverie
dierum differentiam, inde nolcet
circulorum diurnorum ditteren-
ciam, irem que Lemidiamerrorum, id.
est distanciarum apogxi d perigaei;
icemque anomaliam tolaris amnui
MOTUS.
Hlinc Apooxum Colis anoma-
liam mocus Colaris Facie; e E (ol
xeque Temper distaret a CCHEIO TeF-
Ex, nulla prorlus anomalia, nulla
inaqualicas cser; hinc ex anomalia
mocus diurni sequitur anomalia
nocus annui; hincno modo minus
cemporis ponicur in receltu, quia
continet pauciores spiras, hoc est
dies, led etiam quia concinee mino-
Les; nempe ex veroque capice de
crescit cempus; Led decremeneum
ex secudo capire derinacum AILEO.
nomi parum curane, qui cancum
tempus in dies, horas, minura ec.
dinidune led minor dies eriam 24.
Boras continee, licer minores; FLInC
tocum cemBus, Peu porius cora du-
ratio acceltus est ad durationem
receltus, ve duracio non caneum le-
cundum numerum spirarum, Ced
etiam secundum quancicarem ca-
rumdem, idest, ve inceora renolucio
spirarum accellus ad duracionem,
idest, ad inceoram reuolurionem
Spirarum recellus: Guaeres, quae sic
Proporcio maximae lpirae ad mini-
mam; Respondeo camdem cHC quae
CA A, 2d B, hoc elt Ferc vE 185. 3d
179. ex hypocheli; unde maxima
minimam excedic 30. id clt 48.
min. minuris inquam maxima dici;
hoca vero maximae diei, elt maior
hora minima 2. Fancum minuris:
Dices hoc difcrimen Pensibile cMer:
Relpondeo non dici à me talem
else, Led polico quod anomalia ICX
inceoros dies imporret; li enim mi-
HuIS ImPOTTeE V. 8. 4. dies, maxima
dies superabir minimam . Ferc;
adhibe aurem ve iam Cupea monui
Funependuli vibrationes, ve aliquid
super hac EOTA rC paulO cecriyS
trabeas.

## Folio 346 — 779786009:0386
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000386.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHTYSICAE PRACT. VIII.
P ROP. LTI.
Nunguam muratur dectinario so-
lis: NOn dEFUEFHHE INEeF AREONO-
inos, qui dixerine declinacionem
Colis, vel quod idem est obliquica-
cem ecliprica murari, iique ma-
oni nominis riri, ve Clanius, Ma-
ginus; Tycho, Copernicus; nOn
delune camen alii, qui declinacio-
nem immucabilem ad(EHUNE, ve
Keplerus, Calileus, Sceuinus,
_C. Sed neueri parti mulea debe-
cur sides; cum enim non aliis
principiis, quam Cuis oblerua-
EionibuS RIEAEUE, _E CUI VeCUIM
verominime opponatur, haud du-
bic errorem ipss obteruationibus
Tubesse necesse est; isieur paulo
Armioribus innixi principiis, pro.
bacur pramicta propolicio, quia
cum recesus simut a peaeuius ac-
celtus Cimul. Cumpei sine aequales
succedenti accessui simul et reces-
fui, poliro scilicet godem anoulo
declinationis, eomodo, quo in
Praecedenre prop. explicarum eAt,
non mutatur obliguitas, vel de-
clinacio; licer enim muterur (p2-
EIIIM, NOM FAIEN MIUTALHE ANOU-
lus; nempC. Ve aequator cerminat
hinc fnem acceltus, inde princi-
pimms recelsus, ita dux linea quae
Faciune hinc inde angulos decli-
narionis aequales, FeFWIMANE R-
nem recellus, e principium ac.
celtus: Praeterea (i murarerur de-
clinationis angulus, vel cresce
rec, vel decrelcerce; non primmm,
qua enim vi, scu vireure id AaC,
dicinon pocest; est enim sol cauCa
necellaria, qua quancum porest
inicioagir; deinde Cemper crelce-
FEE; CUF enim inodo, non pOl,
quin semper decresceret, do-
nec candem nulla ellet: Eline
reiicies Comnia Pracaltorii. ee alio-
rum, qui praedixerune aliquando
Fore, ve ipla Eclipeica cum me-
ridiano coiret: porro analogiam
habes in corpore sraui demillo
per Foramen, quo cerra verim-
que peruia eset, de quo iat
alid5.
P ROP. LIII.
Non mutatur excenericitas solis
Excenericirarem rocane distantiam
centri excentrici, a CCHEEO UM-
di, idest differenciam distanciae
apogxi, _ lemidiamerri excen.
Crici; V. 8. (TOTa ABUTA DC FF Fig. 38:
circa axem FIG voluarui, Sece-
curque Colidum productum à pla-
no parallelo BD, Sectio in iplà lu-
perticie praedicti Colidi, erit qua-
li elliprica, Ceu porius elicoeslip-
Eica, CnINS dIRMCFeF CrIE ED; di-
nila bifariam in y CeITEEUM IUM-
di cA A, igitur rA est exceneri-
ciras: suppono aurem in hoc (che-
mace apogaum esse in D, hoc
est in Tropico Caneri, et peri-
gaum in F; hoc polco, Facilé
probacur prop. nam perinde es
mucari excentricitarem, de mutari
Ceu demirci apogxum; quia si apo-
Fei diltancia muretur, vel acce-
dic ad medioerem distanciam, vel
ab ca recedie, neuerum dici po-
celt; quia scilicee omnes illae li-
beationes acceltus e recettus TunE
aquales, ve constar ex dictis; ne-
que hic repeto; praecerea si minni-
tur distantis 200g2i, e libratio-
nes decrelcerene, ergo randem (ol
in media distancia sisteree; hinc
cellaret omnis anomalia, et va-
vel ancenon secundum; quia alio- vietas in moru Colari, quXe nOn
ParII

## Folio 347 — 779786009:0387
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000387.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
d0
lis
L1B. IIT. DE MOTLBVS, aC
parum precii conciliac: Deinde
non delune auchores, qui praedi.
ctam immurabilicare excencricicaris
adAEuanE, ve PcolemauS, Keple-
EuS, Longomoncanus. Vendeli-
nuS, Ballialdus, ec. licet alii quo-
que mucari excentricicatem re-
linc; ve Tycho, MaginUS, C’ Oper-
nicus, _c. vnde colliges, quanca
habenda (c obCernarionibus, re
rum Ccilicet minimaru, Ades; sed
profecto ciera omnem obleruatio-
nem ex iactis supra principiis euin-
cimus, non mucari excentricica.
tem; hoc est recellum (olis a me-
dia distantia aequalem elle accel-
Cui, aeque ica deinceps primum
illum mocum Colis ire per conci.
nuam, e nunquam hrctenus in-
terrupcam vibeacionum aequa.
lium e aequediururnacum se
riem.
Finc reiice illos, qui volune
declinationem lolis ad nostra haec
rque rempora imminucam elle;
iceinque excentricitarem; icemque
iplum anMuI IOTUS TeMpUS; CuN-
cta haec incer Commia elle referen-
da, plane existimo, ex nulla sci-
licer obseruatione, nullague rario-
ne deducta. GUaTeS, QuaMEa CIE
Colis excenericicas: Respondeo a
nullo morcalium sciri, cum Colis
distantia Cciri non posic; quam
vero proporrionem habear ad ip-
Tum distancia radium, pracile
ScietuE, (I. vel SciaTUF QUanEO FeM
pore tanc acceltus HA, _ receltus
AC; vel quanca lic proporrio a-
ximae diei, ec inimae; est enim illa
ad hanC, VE AFI, ad AO, vel VE AD;
ad AE; Ced h_eC patemE ex diCtis.
DROL. LIV
Locus Apoeaei monetur apparena
ter: Hoc est ridetur moveri, hoc
eAt concinue UEaEUE, idque iWXEL
Ceriem lignorum; v. 8. (I hoc an -
no, locus apocai primo Caneri
minuro respondebae, proximé le-
quenei anno, sccundo minuto rel-
Pondebit, acque ita conlequenter;
de re quod sIE, nemo FCrCINTCE A -
Rronomos dubicar immo ex noctris
principiis manifeste sequitur, Colis
apogeum Fuisse in aequatore, hoc
est in primo Arieris gradu; cum c2-
men hoc cempore inicium cancei
aliquoc gradibus cranscenderie:
quanam veco caula sic hruius mu-
cationis, dicere aulim, cam Flcil-
lime in nostra hypocheli explica-
ri, cum camen in alta nulla ex-
plicari possIC; cum enim 1BOCUS (O-
lis ex illo duplici recto conAtet,
secundus rectus cirius perticieur;
onde necelle est locum apogxi
promoncri in consequentia; quod.
Facile demonstro; sic locus apo.
eaei in D, hoc est in ip(O C an-
cri inicio; srque Col in iplo apo-
820, cendit primo moru recto
ad perioeum, de secundo ad
Propicum Capricorni; rrerque,
vel aeque ciro perticitur, quod
E Cupponamus, vbi. Col cric in
Fropico Capricorni, exit: quo
que in perieeo; quod cum lem-
Per ex diaMCEEO OpPONATUE aPO-
seo, hoc crie in Tropico C an-
cri; ac proinde polita veriulgue
mocus aequalirace, locus apogci.
nonmucatur; vel peruenie cicius
ad perigaum; quam ad Propieuim.
quo polico nondum aerigirinicium.
Copricorni, cum est in perioeos.
Es. X
910d

## Folio 348 — 779786009:0388
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000388.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PH ZSICE TRACF. VIII
quod esec in aliquo puncto 52 hunc rique annum Auxisle anHuOS
B.FTaLI); C: 30 afOGRUIM CWHCFC.
lponderet funcio oppolito. quod
eller in Cerrinis; ergo in hac hy.
pocheli, mucareeur quidem locus
apogai, sed moveri vidererur in
praecedenscia, hoc est contra le-
riemi signorum; vel actingic cirius
Tropicum, quam perigeum, ci-
90 perigxum non lictic in iplo ini-
lio Capricorni, Ced illud eran(cen-
dic, ergo apooxum oppolitum
eranscendie eriam inicium C ancri.
eroo iuxra Ceriem Signorum pro-
Ercdi videtur: vides, quam facilis
sic in nostra hypoch. huius 2PP2-
reneis IOrUSFatiO. GMaereS CUIE Le-
cundus motus rectus cirius perti-
ciacur, quam primus: Respondeo
quia maior est ad illum derermina-
lio, quam sd primum; re enim ma-
rima est ad circularem, quia hic
porissimum ad instirurum finem
conducie; ita media est maior, id
clt, cerioinacio ad morum declina-
rionis; quia cum Col sic in cempo-
ia, hic mocus ad hunc knem ina-
eis neceltarius esse videtur, quam
OTuS 2b 2p0820 ad perioeuIm;
equidem cuncta haec ex illo prio
loco, in quo (ol a DeocrcaEHS CA,
dependent; nempe in cali loco
CICAFI POTIIE, Ex QUO COHETALIIM
Prortus evenislet: Ouaeres, quan-
cuS Sc Praedictus norus, quo lo-
sus 2p08 ei moveri videtur: Rel-
pondecur in hoc rix duos aAtrono-
mos convenire, nonnulli aliquoc
secunda cribuune, quae camen in-
ceorum minucum non compleane,
ve Tycho; alii aliquid supra r. mi-
nuc. sed profecto i. minurum cicra
crioris sensibilis periculum huie
inocui annuo cribui pocelt; Cx quo
indero a prima mundi origine, ad
5852. elt aucem hic, quo haec Pcri-
b0, aBnu5 1658. Quod si paulo plus
minuro ips cribuas, haud dubie
non tor Auxerune anni ab origine
mundi. Duares an sic aequalis pra-
dictus morus: Relponderer aliquis
esse tere aequalem, de vna parre an-
nialiam compenlari, nempo heri
censetur in ecliprica, ac reluleare
ex moru declinationis vel annuo
Colis, qui vulgo aequalis ab AATO-
nomis ponitur, sed profecto ina-
qualis est, cum enim lequatur ex
mocu declinationis, et hic (ICve-
LOx CIFCA EqUaEOTeM, TaEdUS ve-
rd versus Tropicos; cerre vbi apo-
exei locus est in XquatOTe, TUnC
mocus apogaei velox eric; cardus
vero quando erie versiis Tropicos;
debet outem reduci ad aequalica-
tem hic mocus adhibira Cemipara-
bola, resupra. Ouares quilnam
SE Anis huius motus: Respondeo
elle in cemporai nempe polico hoc
moru, mutatur anomalia Colis, non
quide in Ce, es enim temper eadem
inequalitas, sed respectu diverta-
rum anni partium; v g. Si AAEUREUE
ap0gxi locus in principio Arieris
duo gnadrances anni, scilicer à
Solsicio hyberno, ad aestivum, PunE
maiores duobus aliis, à Colsticio
aectiuo, ad hybernumm; si vero col-
locetur apogeum in principio ca-
cri, duo quadrances anni ab s qui-
noccio verno, ad aucumnale, lune
maiores duobus aliis, v. 8. AFI,
HIA, FunE maiores AC, C Ai
Peaererea quando spogaeum est in
aequarore, Tropici hinc inde eque
dittane, ab ipso aquatore; vnde
D C accedic propius ad KI, 8L FF
recedie longius; quando cs in
Tropico cameri, hic longistime
distae
a

## Folio 349 — 779786009:0389
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000389.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
105
si
L. +B. TII. DE MIOTEDVS AC.
distat 2b XquatOTC, de FropiCUS
Capricorni proxime accedie; con-
era vero cum est in Tropico Ca-
pricorni; tunc enim hic maxime
distat, et ille proxime accedic; cum
vero est InEOE Xquatorem, d alEO-
TUM TEOPICDEUI, EUINC PrOFaEA
res componenda est; in his meo
indicio nulla est difculcaS. Oux-
reS guanco tempore perhciacue
mocus, Cen cireulus huius MOEUS:
Relpondeo polico quod lingulis
annis I. IIBOE. Conficiat, inteorum
orbem perhei annis 21600. verum
vero mundus e ceeleites mOtus
EAMEO CemPOrE durare debeAME,
Deus Scir, nec enim homines (ci-
re queune; quod autem aliqui di-
cune, calestes morus inceoeas pe-
riodos deliderare; de veris motibus
concedi posset, de apparencibus
negari porest.
Sol monetur unico moru circula.
ri aeguabili, ab oreu ad occasum,
cum tancula declinatione: FLXC PEO-
Polic. ex dictis perspicua est; nem-
De decerminario illa, qua (Ol 2d
morum cireularem decerminatus
est, neque crescie, neque decrel-
cic, est enim mocus circularis
aeguabilis, ve iam eories dictum cAt;
est aurem rnicus morus circularis,
nempe morus declinationis est rC-
ctus, icemque norus ab 2p0540,
ad perigeum; non es Camen O.
tus perfecte circularis, nec enim
linea huius mocus catis est; sed
canculum in spiram declinae; in.
qua spira, Ei Spacia aequalia acci-
pianeur, aequalibus remporibus
percurruntur; hinc eriam pro di.
versa spirarum conrractione, vel.
explicarione, dies maiores PunE,
rel minores; quamvis ex alio ca-
pice maioris vel minoris distancia
Tolis à cenrro cerra dies porissi-
mum creleane, vel decrelcant:
praecerca duplex ille morus cireu-
laris, quo sol moueri ab antiquis
altronomis dicebatur, alcer scili-
cet ab oreu ad occalum, Cupra po-
los mundi, vel aequacoris diuenus,
alteF annuuS, ab occaTU ad OTEUIM,
Cupra polos ccliprica, in ca hypo-
cheli cancummodo sublittie, qua
Tolidos caelos lupponie, in qua
Scilicet Col a primo mobili ab orru
in occalum rapieur, d hic est mo-
tus diurnus, _ PropriO MOTU PeF
iplam ellipricam, ab occatu ad
oreum regredicur, e hic est mo-
tus proprius; icaque cum Pol in
illa aura ccelesti (uos Orbes agaE,
nullus est aroplius WOTUS FaPEUS,
nec eriam mocus proprins ab oc-
calu ad oreum, sed morus rnicus
proprius, canculum Ccilicee de-
clinans, 9uo sol ab orru ad occa-
Cum luos orbes agie, aequabilis sci-
licet, qualis reuera omnis circula
ris esse deber.
Flinc Col in iildem Cemper pun-
ctis aequarorem non secAE, nec
Tropicos cangie, alioquin diebus
inceoris, Ceu spiris incegeis annus
conltarer, quoi camen omnibus
obleruacionibus sepugnat: ETinc
nulla dacur propria celiprica, cui
Col. Cemper inlictar, immo licet da-
TEEUT, NOn: tatnem in ca COl INOEU
xequabili monererur, quod camen
proprium est mocus circularis, ve
paulo postfusius dicam; nec enim
ocus declinarionis Ac secundum
rationem linuum veclorum, quod
tamen necessarium elter, ve in qua-
dranre, mocus aequalis esse cen-
(caruIK
L LCC 1. L V.

## Folio 350 — 779786009:0390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PH ZSIC_ TR ACT. VIII.
Pcacur: Prarered inde concludo.
declinacionem Colis ab ccliprica
vecendam non elle, led ob iplo
declinacionis motu, de quo Cuxrai
nec alicer in ea hypoch. quae lolem
ee altra in aura calelli moveri
vulc, dici, vel explicari porest:
Ouod vero spectat ad illud phae-
nomenum, quod etiam vulgo mo-
cui annuo cribuitue, Colem scilicee
a Hellis versus orrum, relinquis
Facile in hac hypoch. explicatur;
nempe cum Rellae Cuum orbem
diurnum cirius perticiane, quid
mirum (i Colem versus orrum re-
linquane, acque adeo lingulis an-
nis vno fere circulo, Colem Cupe-
rene, iplumque denuo a terso alle.
quantur: Leaque hinc concludo;
nocum Colis in Fcliprica non esse
sealem. Ced appaientem, cunque
inaqualem, cum aliquando cicus,
alias cardius suum Orbem diurnuIm
conticiar, ve parer ex dictis; verum
vero ad calcularionem Colaris no-
cus adhiberi debese ccliprica, in
ACtronomia dicam, nuns CanEUIM
indico, vix polle, cicra alicuius
erroris periculum, caelettes mo-
tus calculari in ccliprica, line cir.
cularis, sine elliprica a CLLIMACHE,
quod scilicet in ea, ad hue inae-
qualis (Ic MOEuS, ve non pauci
altronomi; eriam magni nominis
vlero concedune, led de his Fuse
In AAtronomia.
PROP. LVI.
Corpus caeleste aequabili moru sios
uius, Cummae dementix esse dixe-
esit orbes: V. 8. Tolaris globus; ica
Fere Capiencistimi quique AATO.
nomi, quorum aliqui, ve Coper-
runc, realem aliguam in caelesti.
bus mocibus sonolcere inaquali-
catem; alii ve Reiihroldus, impe-
ricorum imaginacionem; alii deni-
que, ve Tycho, clarissime pro-
nunciarune, mocus caelectes
aequabiles esse, pro cerro axioma-
Ee ab omnibus Asronomis iam dut-
dum reneri; apparet quidem Cola-
ris ille riocus inaqualis, lICeF re-
vera aequalis (IC, unde aequalitas
motus realis est, inaequalicas dum-
TaXAC appaTeHS: POrIOTaTIO Cx I2-
ctis Cupra principiis cuidens est,
nam impetus ille Cemel acquittus,
nunguain deinceps remiccituE,
nunguam augecur; alioqui vel can-
dem destrnereeur, vel in inAnitum
QUBCTCEUE; verumque porrO ab.
Curdum est; praecerea (i (alua a qua-
LitaCO ITIOTUS, omnis appareNS in-
aequalicas explicari porest, nemo
ett Canx mencis, qui dicac, inX-
qualem morum realem ponendum
elle; Ced praedicta inaqualicas Cal.
uneur, cum per contractiores d
explicaciores SpiraS, TUIM PeF
maiores vel minores circulos, ve
dicium est lupra, et intra Fuse di.
CeTUI; de Si Forre recurraS ad in-
telligentiam monenrem, licet illa
libere, moncat solarem slobum,
Perinde camen monec, acque li ne-
cellario, iuxta legem de regulam
IICIEUIEAM WOVCTCE: nON HCMOLC-
cencior mulca congerie argumen-
c2, quibus peadictam illam inx-
qualicarem perluadere conatur, sed
illa Facile dilui postune: 1. Dicie
inaequalicatem ordinacam esse ad
maiorem perfectionem, quam
nicus inaequalirarem realem ica agualitarem, quod probat lon-
ZELPUCEIME, ve humano incellectui
Sa incuctione, qua oracoricerre
Loriori elle dixerine; alii re Cla e CophiAx, non tamen Philoso.
phe

## Folio 351 — 779786009:0391
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000391.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. III. DE MOTIBVS, RC.
compatacones edas aHerE; pEO-
prerea inaequaliras illa repugnaL
indoli morus circularis, igicur
illius pellectio non cA: 2. Figu-
ia globoru calectium non est per-
Fecte Sphaerica, igitur nec motus
perfecte aequabilis, Ced Facile ne-
gacur consequentia: 3. Finis mg.
cuum caelestium exigic inaequalica-
cem, sed hoc Fallum ese, COnstac
ex dictis : 4. TOCUS MOTUS ex
pluribus aegualibus relultans est
inaqualis: Relpondeo esle Fan-
tum unicum morum, quo equalia
Spacia aequalibus cemporibus per-
CUErUNEuE: 5. Mocus ille aqua.
lis cancum esset respectu epicreli,
vel excentrici, led nec epicrclos,
nec excentricos admicro: 6 MO-
tus ille aequalis esser respectu cen-
eri, in quo oculus non cAt; Ccd
hoc argumencum (upponic excen-
tricos, vel epicyclos: 7. Aligui
motus caelelles hune per rectas,
aliqui per elliples; igicur aequa-
les esse non poltune; led RegAEUE
ancecedens; hunc enim per (piras,
remanente semper eodem imipetu,
vnde lequitur motus aequalicas: 8.
Mocus declinarionis fxacum inae-
qualis est, ad de si vis morum de-
clinationis Colis: Relpondeo qua-
Rionem esse de ipTa linea OTUS; Cu-
ius aequalia spatia aegualibus cem-
poribus pCrCuEEunEUE: 9. NIOn CA
melior racio conciliandi mocum
proprium Colis, cum moru primi
mobilis, quam per Epiras, quae non
ordinantur ad idem centrum; (cd
hoc Fallum est, nempe ad centrum
mundi, denique rulc praedictus au-
chor, raciones ab Aristorele allatas,
proiaqualicare mocuum calestium,
esse rancum copicas, led de suis id
Tom. LV.
quidem dicere poruic, quae vix pro-
babiles lune, de Aristorelicis dice-
re nec poruie, nec debuie; nempe
in caulis necellariis, vel quae ad in-
Aac necellariarum agune, inae quali-
tas mocus competic recto, quo sci-
licec corpus versus centrum Fertur,
eroo est acceleratus, vel d centro
recedie, ergo est recardacus; in cie-
culari vero nulla est acceleratio,
nulla cecardario, quid enim destruie
illum impecum primo acquilicum,
e vero in nostra hypoch, mocus ab
inerinseco, res alicer esse, vel con-
cipinon potest.
PROP. LVTI.
Omnes anni Tropici sunt, aeque-
les: Annus Tropicus est torum
illud cempus, intra quod Col d
Tropico profectus, ad cum-
dem Tropicum redie; non di-
co ad idem Tropici punctum.
quod reuera non AE, Ced ad
aliquod punctum ciuldem TEo-
Dici mulci astronomi annos TEO-
Dicos omnes aequales non esse
voluerune, sed hoc profecto
nullis rationibus egineune; nec
enim est quod ad obleruationes
RCCUETanE; cum adeo aCCUTZ-
Ex nOn sinE; peaelereim cum de
Colcticii puncto agacur, quod nul-
lo modo Tub obleruatrionem ca-
dere porest; probaEUL aureIM pO-
Siriua ratione annorum Fropi
corum aequalicas, quia sein-
Per agoregatum vnum ex 2C-
cestu _ recestu, in quocu-
que loco Col collocacus HC, X
quale cA alteri ABGTCBATO; CF-
e0 anni omnes aequales; (UIME
enim cempora ve sparia. in
hoc catu; re Lupra demonira-
EUI
pho condonatur, claudicant enim

## Folio 352 — 779786009:0392
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000392.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHZSICA TEACT. VITI.
cum est: hinc vides quam mul-
ea remere ab AAronomis pTO.
nuncientur, quia cum Cuis can-
cum oblervarionibus nitanEuE, ee
lxe in minima non cadane, de mi-
nimis nihil CeETI PEONUICIAHE, Y.
8. de mucatione obliquitacis Z0
diaci, excentricicaris, de libra-
sione punctorum squinoctio.
rum, de inaequalicate scali mo-
cuum calectium, icemque anno-
rum TEOpICOEUM; AE nOS ex Cer-
eis principiis, haec e alia mulca,
nullo fere negorio dehniimus;
quamquam non delune alia, quae
detinici non pottunE, V. 8. COrpO-
rum calestium distantia de mo-
les; sed haec ad fnem non perri-
nene, ad quem illa in grariam ho-
minum condica Cune; nam criam
polira diverla distantia, de diver-
Ca mole, eadem motuum racio (O.
quererur, ve constat ex dictis.
PROP. L VITF.
Sol praecer morum centri habet
morum orbis, seu curbinationis; Nec
enim cancummodo cenerum Tolis
movetur, verum criam torus(o-
lis globus circa Cuum cenerum vo-
luitur; analogiam habes in mo-
ru cerrae, li vera esser hypochetis
Copernici, quam camen FalsiMI.
mami esse dicimus; nam cerra
non tancum moneri dicieur in
WagnO Orbe, quem CeNETIIM TeF.
ea decurrie, verum eriam moru
diurno, circa Cuum centrum, de
axem voluitur: ieaque iam du-
bicari non pocest, quin reuera (ol
habeac praedictum curbinacionis
mocum, ve colligitur ex iplo ma-
cularum, quae Colis luperticiei ad-
gulare quodpiam in Cole. est, quod
reliquis planeris _ cellis, excep-
ca dumcaxac luna comperie; nec
Anis deest huius mocus; est enim
in rempora: se vero Eliographia
non modica Fuie receci altrono-
mix accessio facta: Ced quia vix
incelligi porest hic Colis mocus.
nili sciacur quomodo, de qua vis
ipla maculae moucantur, ne bis
eadem reperere cogaF, varias hU.
ius morus affectiones, cum ip-
sis moribus macularum paulo post
Tub tinem libri explicabo, osten-
damque, Colis Cuperticiem Pex.
cer morum ceneri, quo, Scilicet,
Omnia illius puncta OvenEUF, Per
circulos parallelos circulo diue-
no, habere alium morum, cir
ca proprium cenerum; ec ve mo-
tus ceneri mixrus, est ex duobus
rectis, ae cerrio circulari; ita mocus
orbis, sc enim appello mocum
Tolis circa proprium centrum.
mixeus est ex duobus rectis, e
cerrio circulaci; de ve in mOrI
ceneri duo recti lune accelerari, e
recardaci, huncque per accettus de
recellus, certius vero circularis
aequabilis, ita prortuS in MOLLOE.
bis accidic; ve demum in moru
centri, alcer rectus hc per libra-
tiones Curtum ee deortum; alter
vero in Borcam, de Austrum, ic2
prorlus in moru orbis hc; cum
enim mocus illius circularis ha-
beac axem, d hic polos, libran-
cur poli cum Curlum deorlumque,
rum dexrrorlum de linistrortum,
hoc est versus orrum e occalum.
unde sequitur circulorum huius
mocus declinatio modo versis Au-
Arum, modo verlus Boream, Ced
de his intra ex protello agam; PFX-
RXTeHE, mocu; neque hoc sin- serrimque de caula physica huius
MOTUS,

## Folio 353 — 779786009:0393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIB. TII. DE NIOFFBVS deL
IBOEUS, de mulcarum afFeCtIONUM,
qua iP(I INTUNE.
Oblcruabis, guaelo, mi LC.
ctor, primo haec, quae huc vique
diximus, Talcem a PFOPOSTIONC 32.
in spiralem hypochesim quadtare,
quam etiam in Dialoe. PhysiC. Ia-
xime promonimus e explicuimus;
quia camen in ca, mulea displi-
cent, quibus, ni Fallor, manite-
Ax Falsicaris, et ablurdi conninci.
EuF, ve luculenter ostendiimus, im-
mo _ demonstrauimus in Synops.
optica, in appenst. aliam nOVan-
eiguam, Pcolemaicam Peilicet re-
Aauratam ibidem Cubsticuimus, di-
Splicent porro mulca in Spirali, 1.
quia in rerrogradacione PlanecA-
rum explicatur quidem retrogres-
sio rarione longicudinis, HOn Ca-
men ratione lacicudinis, nec de-
clinationis: 2. Ouia Dies, Cole po-
lico in perigao, esent longe ini-
nores sensibilirer, quam revera
AINC. 3. Per muleas hOraS, COl MO-
en recto delcendere debuislet, ci-
era vilum mocum circularem, ve
acquireret illum gradum reloci.
catis, qui necellarius est, ad mo-
cum diurnum. 4. Venus perioaea
consceret plures circulos diur-
nos, eadem dic; quia circulus diur-
nus, quem spogaa conticie, I1
non sepcuplo. Calcem triplo, auE
quadruplo illo maior est, quem
perioxa decurric. 5. Hlaec hypo.
Chelis addic secundum IOEUI FC-
ctum, quem declinationis appel-
laui, vnde mocus Frustra mulcipli-
Camcur; omicto alia incommoda,
e aroumenta, quae videsis in di-
cta Synopsi, a numer. 3. ad sepii
mum.
2. FlxC autem noua hypoche-
sis, in hunc modum describieut.
1. Foca illa aura caelestis ab OFEU
in OCCALUI ITA HIOUCEUE PEOPOE-
cionalicer, circa polos mundi e
axem, ve circulum ab(oluac 24.
horis: puca, hoc else primum
mobilc. 2. Secum defere omnes
Planecas _ sellas; analogiam ha-
bes in Aumine, cuius inocu de
CurSu HanIS defeFEUE: nihi enit
huic morui resistic. 3. Inde (ol-
vicur Cummailla collilio, alioquin
FUIEUEA; (WIDMAM vocO, Ob FaHI-
disimum morum; ex qua PEO-
fecto mulca rehistencia sequere.
cUT. 4. Sol mocu proprio in Cua
Ecliprica movetur, longe, car-
dius, cum singulis cancum diebus
vium gradum, paulo minus; con-
AcIAE.
3. Elinc longe minor e bre-
nioc mocus rectus praecessir; in-
mo quod praecesserie, nihil co-
Sit dicere; (i quis dicac, Polem
impecum illum ab Angelo primo
accepisle, qui ad morum proprium
necellarius CxaL; ve ve SIC, Caltem
non praecessie mocum diurnum,
Ceu rapcus, quo statim Fol mo-
veri caepic, ac Simul descende-
re, ab 2p0920, 2d mediocrem di-
canciam moru recto, quo impe-
cum illum, ad morum proprium
neceltarium acquiliuie, ee ctarim
eo acquisico, iniic morum Cuum
circularem, ab occatu ad Orcuim
in Ecliprica.
4. Recenta deinde fuie prima
illa determinatio, a distantia me-
dia, ad perigaum e vicilim u-
eata, Curlum deorlumque, PeL LC-
ciprocas librationes, eo modo,
quo supra dictum est; nam aequé
in proprium motum haec quadrant.
ac in diurnum.
5. Duadrane icem in hanC nO-
B1a1

## Folio 354 — 779786009:0394
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000394.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E ESICE TRACT. VIII.
uam lixpochelm illa omnia, qua
a nobis dicta Pune de moru ap0-
saeis apparenci, scilicet; Nam pla-
neca ilte, in FFopico C aneri (2.
curus, e a primo mobili rapEuS,
versus occalum, in circulo diur-
no, postquam moru, recto ac-
celeraco ad distantiam illam media
perueniset, e proprium morum
verlus orcum insissee, vi prioris
determinarionis, ad dictum illum
motum rectum, deCcendic, ve (C,
loquar. versus perigaum; idque
Cenlim sine Cenlu, ad instat mOcuS
recti recardari; acque interca a
canero pervenit ad libram; vnde
perigeus Fuie in libra; cum à libra
ad capeum, et Cimul a Perigaeo
ad distanciam mediam; _ ab hac
2d 2pogaum, dum d CapFO PeF-
venic ad Arierem; igirur in Arie-
re Col Fuit apogaus; ac demmum ab
Ariere ad. Cancrum, peracta or-
bica, rediie fere ad mediam distan-
ciam; dixi fere; quia canculum dec-
rac; unde moueri viderur me-
dia distantis, icemque apo-
exum in conlequentia ligno-
EUId:
6. Flinc Facilis rario Anoma-
dix; nam, perinde le res habee,
2tque si celipcica excentrica cset,
ve latis Euse ostentum est, in dicta
Append. unde arcum minorem di-
ctae orbiex a media distancia, ad
perioxum, maiorem vero ab ca-
dem, ad apogxum, etse, necel.
se eA; maior autem aECUS, Xqua-
bili moru, longiore rempore de-
currieur, & minor breuiore; hinc
nomalie rario:
7. Mocus proprius Colis, ideo
es in OrEUI, VE a MOT FaPEHS
melius distinguatur; vix enim (2
versis occalum ester, dilcerneren
cur; Deinde cum iam in occalum
eac, per ruum morum, longe re-
lociorem, Frustra illue cenderee,
per cardiorem; quod enim ad de-
clinacionem perriner, eam Facile per
Cecundum illum mocum rectum, de
quo Lupra obtineree: adde lIS, d
Deo, vel Angelo decerminacum
fuisse; accedie, quod in co TFO-
pici puncto creari, vel existere po-
cuic, cum primum proprio OTu
orrum verlus moneri caepie, in
quo a maiori conrinentis porcio-
ne determinari poruie; aue quala
ed adduci, racione nostri Hemi-
Epherii; hoc enim, cum in eo pri-
mi orbis incola Fucuri ellene, h2c
lingulari praerogariua gaudere de-
baic. Veve sic, Facile decerminari
Poruic ad orrum, porius quam 2d
occalum, in hoc vila est ditticulcas,
re consideranti pateoit; ride d. Ap-
pend. num. 9.
8. Ouod perrinet ad declina-
tionem plani Ecliprica; Facilem
eriam caulam habet; nam d DCO,
vel ab Angelo Col decerminarus
eAt ad illam; polica aurem Cemel
Prima decerminacio lemper deinde
durauie, vel a Tuo tine phylico,
sine simplicicer orbitam illam in-
ierie, quae in cemporum ditteren-
ciam aprissima eslet, qualis reuera
est ea, quae modo est, Fcliprica
declinario; lune per derminatio.
nem quamdam mixtum ex dua-
bus, alcera scilicet versus ortu,
altera versus austrum, vrraque sci-
licet, ita cemperata, re eodem tem
POTE a LCopicis ad XGULaTOLEM, C
vicillum, perueniae, et cria integra
hon2 percurrac; sed haec, ve vides,
Tune Facilia.
9. In hac noua HIypochesi, vel
Bomamiqua omnia incommoda
Fug

## Folio 355 — 779786009:0395
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000395.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L. +B. III. DE MIOTIBVS, _C.
fugimus, quibus Episalis obnoxia
ett; primo, Col proprio mocu mo-
vecus temper in Ccliptica, nON aP-
Parencer, vei secundum (piralem,
dicendum est, Ced realicer, ve aiune,
d vere; nempe quond hunc mo-
cum, perinde le habet, acque E
mOru TAPEUS non moncretur le-
cundo, vera e realis FetrogreMO
quinco, planccarum, cum quond
longicudinem, cum quoad declina-
tionem eciam explicatur; cum enim
moneaneus mocuproprio circa lo.
lem, eoque aequabilis hieri non po.
celt, quincirca perigaeum dictus
morus accelerari, circa apogaum
recardari videatur cerrio, primus
morus rectus camdiu non durais
immo nunquam Colus Fuic; nimi-
rum, quia Temper cum moru rapeus
coniunctus: quarco, omnes dies
aquales Cune, sensibilicer Caltem;
quia scilicer motus illius caelectis
dura, est proportionalis, e aeque
cico minor e maior circulus diur-
nus perticiuneur: quinco, Colis ino-
cus simplicior est; nempe vnus
damtaxac rectus Donitut : 6. MOTUIS
verriginis Tolis longe melius ex-
plicacur; nempe discus ad nOS COn
verlus ab orru in occatum, oppo-
sicus vero ab occatu ad ortum vo-
luicue, id est in cam parcem, in
quam centrum Fereur; qui reuera
morus est maxime connacuralis
re videre est in iacto d reuoluto
8l0b0.
20. Mulca hic exponenda el-
sene, led ne Frustra eadem repecam,
pro hypocheli spirali, contule, lisris,
dialog. phyticos, et pro nouanci-
qua, Eynoplim opricam in appen-
dicc. d M. 70 2d 12.
Lunares mocus explicantur; Hlac
vna prop. mulca complector, ne
rem hanc in plures propoliciones
Frustra mulciplicem; quia camen
Paulolongior eric, illam cgo, more
Colico, in cerros numeros distingo.
maioris distinctionis gracia.
1. Vix credi porele quam varii
(InE ARronomi, cum de Lunaribus
mocibus agune; se quam parum
Adei illorum obternarionibus ha-
bendum else purem: nempe ips
ve plurimum Cuas obseruationes
hypochelibus luis accommodane:
_ quod non nemo intet iIlOS
Lansbersio exprobrauie, omnibus
cerre exprobrandum esse existimo;
certa ab incerris Celigos nec vl-
lam obteruacionem luppono, in
qua OIneS nON ConvenianE; nIsI
enim de re constet, quod (IC, FrustTa
deludatur in caula illius phyhca
indaganda, PaVICR AUTEM CCFFA LUNE
plura incerea.
2. Cerrum est primo Lunam
moveri, cum in ea hypochel,
quae cerrae mocum altruie, cun
in ca qua vulc camdem quiel-
cere; Ecio fuisse non neminem
qui nouam hypochelim exco-
Sicauie, quae Lunam in CentTO
mundi quielcenrem Cupponit, Ter
ramque menstruo moru circa il-
lam cuncem s. sed haec: omni-
bus phanOMENIS RePAIGNAE: PEX-
cerca cerrum elt modo ascende
re Lunans. ad apogxum, modo
ad perioxum delcendere; ee licet.
rnus Fracastorius; in pratiam con
centricorum, velie planetas eam-
dem Cenper d TerEX centro distan-
Eiam Leruare, OImMeS Famen alLFONO
i conrra lenciunc; deinde cerru ele.
L. USdd
DROD. LIX

## Folio 356 — 779786009:0396
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000396.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHPSICA TRLCT. VIII.
Lunae morum, opparencem Calcem,
inxqualem esle; nempe aliquando
in eodem arcu plus remporis po.
nic, aliquando minus; cerrum est
quarro. Lunam intra Polem else,
re constar ex deliquio Colari, icem.
que ccliples cum Colis, cum Lunxe
posse pradici, Calcem ad aliquoc
annos, cicra magni erroris peri-
culum; icem declinarione L UNX
maiorem else declinarione Colis,
icemque Tolem Cuum orbem diur-
num cicius percurrere, Lunam ve-
FO Tatdius, _C.
3. Inccerum eA primo, quanca
sc alricudo Luna apOgeX, ee
perioxa; hinc aliqui exculerune
Lunam apogram ad. lemidiame.
ErOS TerFX 382. ve BerinuS; alii
2d 25 ve Fracolthenes; perisaam
vero ed 33. ve Pcolemeus; vix
duos invenias, qui Cuper hacre
ConvenianE; immo idem, VEKe-
plerus, vix secum ipse connenic:
Praecerea incerrum est quanta (IE
apparens diamerer Luna, nam ali-
qui 37. minurorum else volune;
alij. 35. alij, 3F. alii, 30. alii, 28.
_ 25. aurhores non appello, pri-
ma enim Cune rei astronomice ca-
Pica; deinde non Colius dilerimen
distanciae diamerrum Lunarem im-
Mucac, verum eriam mulcaalia; v. 9.
inaioe vel minor pupilla COntra-
ecio; maior vel. minor aeris cra.
ties, vel densicas, vel humoris ad-
mixcio. Cive in nostro hoc lublu-
nari tractu, sive in Lunaris spha-
eae regione; hinc circa RorizOntem
lonse maior apparee, quam circa
vecricem.
4. Incerrum est eriam verum
Luna sic apogea, cum cardiis iuX-
ea Ceriem lignorum progredi vi-
decur, quid si enimcunc est pecia
exa, ve intra euincam;nem pe actro-
NOMI FCTC OIMES LUHR FFIBREFUNE
motum proprium, ab occalu ad
orrum, ex qua reuera hypochei
recte inferune, hunc morum Lu-
na 2p092a cardiorem esse, Ccili-
cet apparencer; quod in graciamr
eyronum in communi Scheiace
brevicer explico; (IE FCTFA Cen-
Erum A, ex quo describacur F15. 39.
RGCM; Ccque in O principium
Vi, in C, ∞, In M, 2; IN R,
L; Sc distantia Luna aPOGXC, ad
distanciam perigaex ve AC, ad AI,
diuidacur CI, bitariam in B, cum
ex B delcribacur circulus CDIF,
hic est excentricus, inquiune. Peu
orbica, in qua Luna aqualicer
monetur, hoc est aequalibus cem-
Poribus aequales arcus percurrie,
Led respectu cencri B; nempe iis,
qui Cunc in A mocus inaequalis ap-
Paret; v. 8. vbi Luna est in HI, hoc
est in principio ni, plus cemporis
Ponic vlque ad C, hoc est princi-
Dium 00, quam ab inicio c, veque
2d gi, licec nobis aequales qua-
drances decurrisse videatur; ratio
eA, quia CU FeIPOTA LINE VE AE-
cus excentrici, haud dubie arcus
III, est minor arcu FIC; hinc vi-
detur, vel appaFeE mOcUS caEdiOE
ab 2p0g20 C quam a perigao R,
igicur juxca hanc hypochesim, di.
cune. Lunam cardius moveri in
2p0920; sed hoc incertum cst
quia haechypochelis supponiemo.
cum Luna ab occatu ad ortum;
id cst a C, versusL, vel iuxta se-
riem signorum; sed polito quod
Luna moneatur in illa aura cale-
Hi, vnico tancum motu, ab oreu
ad occatum, haud dubie Con-
crarium lequitur, re dicam infra.
5. Incerrum, est verum distan.
Ct

## Folio 357 — 779786009:0397
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000397.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
llid
est
Atup B1
2
lb. TIT. DE NIOTIBVS, _C.
cia La aPOga2 in copulis (C
minor, quam in quadeacuris, ee
perioxae maior in illis, quam in
his; nam Peolemaeus ponic distan-
eiam ap09xx in copulis 64. Femid.
cerrae in quadracuris vero 43. Peri-
Sa vero in illis 53. in his 3 3. alii
Concra, ve Copernicus, Tycho;
nam Copernicus ponic 65. In Cop.
∞ 68. in quadr. Tycho 58. in cop.
60. in quadr. vides camen maiorem
Poni a Copernico in cop. quam à
Trchone in quade. non minor est
in Cencenciis aliorum rariecas, quas
propterca non adduco, quia pro-
Fecto nihil cerri continene; hinc
plusquam 15. mocus Luna tribue-
rune, cor circulos, e circcllOs; ex
cum in circulis res non Cuccede-
set, illos in CllipleS MUTAFUINE, Ce-
Aac ve aliquis, ve rem hanc expe-
diat Lunam in Cenero vniuer(I
immobilem collocet, qui Forre
non deerir aliquando.
6. Incerrum est, verum maxi-
ma Lunae laricudo in quadeacuris
sic maior, quam in copulis; nempe
Attronomi aliquor min. Cupea 5.
gradus addune, quamquam Ptole.
maus maximam Luna lacicudi-
nem, pro quolibet aspectu, 5. dum-
caxac erad. poluic; hunc porro(c.
quuri Cune Arabes, Alphonsinis
Purbachius, RegiomOntanUS, C0-
pernicus, Rcinhroldus, XC. Ty.
chovero addidic pro. quadracuris
aliquot minue. ec hunc seguuri
Cunc Longomontanus, MaginuS,
Bullialdus; Replerus varius cA,
quod cerre huic aurhori Paris (o-
lemne fuir; incerta est disique
Luna parallaxis, licet cerrum BE
aliquam pari parallarim; quia (ci.
licet ionoracur vera distancia; quie
tamen ad detiniendam parallaxiim.
necellaria est; nec enim est, quod
ad mocum rocurras, qui licer in (e
xqualis (Ic, inae qualis camen appa-
ret, d nili scias distanciam, ad
2qualem reduCere nON POTeS; nCC
inuane obleruariones, eriam accu-
raca, cum lingulis fere momentis
mucetur illa mocus inaqualicas;
pracerea obleruariones cuas male
applicas; Scilicet in Ocu Luna
proprio ab occalu in oreum, qui
renera morus hcticius est.
7. Sed ad rem venio Cuppolica
hypochel (pirali Luna eo iplo pri-
mo instanti, quo d Deocreata eAt,
non habuic cocum illum velocita.
eis oeadum, quem modo habet,
Suppono enim Lunam moneri ab
incrim(eco, Per prOP. B. HemPC
eadem illa rationes, quas pio
Cole, ibi adduximus, ProLuna
etiam militanE, DE PateE; Peaetercd
Luna constat ex nottris elementis,
Per PrOP. 36. l. 1. ISITUE CaNEaI
vim impecus primo illo instanci
producere non poruie, quia hoc
Cuperac elemencorum vim; ergo
cum coram illam velocicacem, quam
Luna modo habec; in se produ.
xeric, non vero ab alio acceperie,
illam cerre primo instanci, quo a
Deo creaca est, Cacim non habuit,
quia scilicer illam successine 3c.
quilinie; hroc est successiue in le
produxic; hinc cum Luna Cacim a
primo crearionis instanci in mocu
Fuerie, cerre inicio cum canta velo-
CIEAEE IHOTA HON eH; igiEUE motu
acceleraro mota est, antequam cir-
culari mora (ic, quia circularis nOn.
est acceleratus, Ced cancum rectusi
vide prop. 10. de reliquas vique
2d 25.
8. Hlinc Lnna mora cA. MOLI
recto, coro illo cempore, quod
necesto

## Folio 358 — 779786009:0398
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000398.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PHYSTCH TR ACT. VIII.
neceslarium fuic, ad acquirendum videri, praerer Lunam de Colem;
illum relocicatis pradum, quem
modo habet; vide prop. 15 ec quia
nullus mocus rectus, line termino,
Cerre Luna mocus rectus alium
terminum non habuie, nil TerraM;
vide prop. 16. e 29. primus aurem
locus, in quo Luna creaca eA, à
Fola Dei roluncare pendebat, vide
PrOD. 17. E aurem creaca fuit in
plenilunio, creaca cA in s. grad.
lons. E vero in nouilunio in ipio
orad. 180. Sed nihil cerri liiper
hac eora re detiniri porest, et re-
vera perinde est ad rem nostram,
sine in nouilunio, lve in pleni.
lunio peoducta lic; porro hic pei-
Inus morus rectus Lunae minore
ceirpore, quam primus rectus
Tolis peractus et; quia cum Lu-
na minorem circulum decurrat,
e plus cemporis in eius decur-
FI BOnat, longe cardiOre IOEu
Ferrur, sed minor velocieas mi-
ROTE CCMPOLe aCGNIEIEUE; TUINE
enim velocieates acguilica, ve
rempora; minus criam Epacium
illo moru recto decurrie; si enim
minore rempore, ergo minus (pa-
rium; Cunc enim spatia in duplicaca
ratiOne TemPOTUIM.
9. Sol Fuie vnica regula motus
circularis, cum Lunae, cum aliorum
planerarum; nempe difficile vide.
cur, quemlibee planecam à maio-
se portione cerra decerminarum
Fuisse, ad IOEum cirCUlAFCI VeF-
Sus occalum, equidem moru cie-
culari moneri debene planetae, re
TuoS AneS ObEINCANE, VE PaTCE Cx
dictis lib. 1. & 2. Sed perinde est ad
hUnC ANCM, SIVC MRIOE TEFFR EFa-
EtUS OCCUETAE versuS orum, (-
de versus occalum; quid enim
aliud habene, nisi ab hominibus
acqui Luna non minus in mare in-
Auic, quam in continencem, ve
constat ex intuxu; deinde distan-
cia connaruralis L unx vix vna pO-
eius quam alia esse videcur; et li-
cet id vlero concedam de Luna, de
venere camen e Mercurio, aliisque
Planecis nullatenus concedi porest;
nempe in cancum Coli e L unae di-
Rancia connacuralis comperie, quia
in cerram agune, Col quidem pro-
prie per veram qualicaris diffusio-
nem. Luna minus proprie per
humorem Ccilicee attulum; igi-
eur Luna caererique planecxe motu
circulari moueri ceperune, ubi
primum Col mocu circulari mo-
veri caepie, cum eo scilicet velo-
ciraris gradu, quem cunc acqui-
SIEUM tOTU FeCtO HabeBANE; HCMI-
De Luna cerram ee Tolem aequa-
licer relpicie, hunc quidem a quo
lumen accipise; illam, cui re-
fundat, cum aftuti humoris Foe-
nore; cerram ve cerminum lui
primimocus recti, e centrum cir-
cularis; Colem ve ducem et reou-
lam circularis, et recti moderato-
rem; vbi enim Col moneri caepie
mocu circulari duo praesticie; pri-
mo tinem impoluit mocui recto
lunari, ee principium dedie cir-
culari; illo quali signo, leu quo-
dam nucu morum rectum vecuit,
circularem iusr, nec alia deter-
minatione opus tuit; cum creata
eltet; ve oibi cerrarum Famula-
FCTUE, Led veHC loquar, ad Colis
nobilioris ministri nucum, et mo-
cum; igicur cum iam decermina-
ca estet ad mocum circularem,
CIECA TerEa CenErum, illud Fan
cum quali expectabat, ve (uOS OF-
bes cum orbibus Tolis compone.
Fet,

## Folio 359 — 779786009:0399
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000399.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
M
1.
L 2B. TII. DE NOTIBVS, _C.
rec, de cum ducem sequeretur in
mocu, quem lucis toncem quali ve-
rebaeur in aspectu; rno verbo po.
Sico quod Luna ad cum Ainem in-
Ricuca eset, re Tuos orbes e spi
FaS Circa TerTaM agCFCC, LUXTa (0.
lismocum, alia cerre decermina-
tione opus non erat, polito Colis
LBOEU.
20. Dices S Luna nihil 2 Cole
recipiar, quomodo à Cole porest
decerminari; Respond. nihil ectam
lapidem a FCTFR BCCHETO ACCIPETC,
licer ad calem lineam mocus, ab
eodem cenero derermineeur; id em
dico de circulari mocu, qui a
centro determinatur; poller enim
esse circulus circa aliud cen-
erum: ac vero cum ab eodem
puncto, seu polo, circa idem
centrum, de allumpeo codem ra-
dio, infiniri aequales circuli des-
cribi posine, cerre a centro ad
hunc numero circulum derermi-
nari non porett; isirur ab alio
exera centrum; non quidem cer-
mino, led regula circularis mo-
tus, qualem cg0 Colem esse di
co, pro moribus sliorum plane-
rarum; iluS enim OTUS qua-
si dirigir omnes alios calectium
corporum mocus: Dices Lunam
neleire prorlus in quam caeli par-
tem (ol Cuos Orbes agaC 5 nec
enim vlla cognitione pollet; RCl-
pondeo nec etiam Ccire lapidem
obinam geneium (IE CeNErUM FOE-
rae, nec solem scire, rbinam sc di-
stanciae medix rerminus, vel ma-
ior concinentis porrio, vel ETaCTUS;
nempe haec ee alia huiulmodi co.
snicionis ee lensus expertia, CacO
modo agune, _ 3guntur, ad (uOS
fires obtinendos; ex cum vim
vireure vlla incrinscea ad agen.
dum, idest ad impecum in Cc ip-
sis producendum, de iam lunt de-
terminara ad morum, a Cuo R.
ne; quia camen nullus mocus est,
nisi ad calem lineam, vel rectam,
vel circularem; cerre ad hanc
porius, quam aliam, a cali cer-
mino, vel regula, vel CenErO,
deterinaneur; ee ve lapis crea-
TUS CA, VE VEESIS FCTFK CenEruM
CaC; ITA LHnA CrCATA, VE CIE-
ca cerram eac, e orbes (uos
cum Colis orbibus componac, hoc
est versus eam caeli partem,
cuum mocum circularem dici-
SAC, versus quam sol Tuum di-
rigir, id est 3b OTEu 2d Oc.
calum.
2I. TTinc Luna neque aute, nC-
Que post tolem moru circulari mo-
veri capit; piobatur 1. ParS; quia
cum determinata Fuerie ad morum
circularem versiis occalum à Cole.
Cuum orbem vertus camdem ca-
li parcem dirigenre, certe ab e0
moru, qui nondum crac decer-
MIMATI NON POTHIE, VE PaTCE; er-
90 anre solem moru circulari mo-
veri non caepie, ve perspicuum
CH: PFobatUE 2. PaFS, quia EI POR
Tolem moneri capie, CuE p0-
eius uno instanci, quam duobus.
cribus; dec. nulla enim, ve iam
supra dixi, distancia COnNACISEA-
lis esse videtur; igieur neque
ance, neque pos; igicur (i-
mul cum fole: hinc Luna post
solem creata ct aliquor Ecili-
cer horis, quia cum Cimul
cum Cole moru circulari mo-
veri caperie, de minore motu
recto, per num. 8. inde necesta-
rid sequicur, post Colem crea-
morricem habeane non indisene cum fuiste: hinc recumque
Tom. IY.
LuuI

## Folio 360 — 779786009:0400
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000400.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E Y SICA TR ACT. VITI.
suium mocum cum veroque Tolis
motu compoluit; id est rectum,
cum recto, vertus idem FerER Cen-
erum; ee circularem, CUI CIF-
culari, versus camdem caeli paF-
cem, Scilicer versis occalum; de
secundo moru recto mox dicam:
Tlinc rnum omittendum non est,
quod supra exciderat; Scilicer (0-
lem esse quasi cenerum grauiracis,
vel ad instai ceneri orancaris om-
nium corporum coelestiu, nOn
quidem ve globi cocalis centrum
est, versiis quod illius partes Ten.
dune, sed re centrum grauicaris
cuiustibet Angularis partis, seu
corporis orauis v. 8. lapidis; ve
enim hOC CenETuM, In COEPOTO
graui dirioic morum omnium alia-
rum partium, per lineas Ccilicer
Parallelas; ica prortus (ol suo mon
tu, versus occatum, dirioie alio-
rum corporum calestium circul2-
rem motum, versus occalum, qua-
R com iphs coninnctus cster; ne-
que ad hunc effectum, helicia illa
virence magnerica, quam Reple-
rus Coli affinxie, indigemus; que-
Madmodum enim TEETZ MOTUMI
srauium dirisir, licee vi magne.
rica orauia non ruatrac, se cencrum
terrae dirigir calelles orbitas, sine
vilo insuxu masnerico; ita PEOF-
fus. in hoc calu accidie; Col enim
cirra vim vilam maonericam. Lu.
narem morum, circularem scilicer,
TnO quali exemplo, versis OCca
lum dirioit: Dices non posse ali-
quid ex non decerminato, deter-
mminarum Aeri, sino aliqua murario.
ne intrinseca; Respondeo instan-
tiam manifestam esse in motu gra.
uium; nec aliunde decerminatio,
non quidem ad morum, sed ad
quam a termino extrinléco, nec
enim loquor de pocencia morrice
animantium. Ced in hoc nulla est
Penicus difficulcas, quare diurius
non haereo.
22. Vbi Cemel Luna moveri
caepic moru circulari, ab eotem-
Pore moru aequabili mora est, li-
cec nobis inaequalis appareat;
recento scilicet eodem relocicaris
gradu; quod cerre eodem modo
probatur, quo iam supra de l0-
le probacum cA, a PFOp. 2F. ad
24. non tamen in ea distanela L u-
na Aeric, sed rlera descendie,
Proprer priorem determinatio-
neMI; mOTU EaMeM valde FCLAE-
daco, in quo de plus cemporis
Ponit, de minus sparii acquirie;
hinc primus accellus plus spatii
dicie, e minus temporis, quam
primus recessus; secundus ramen
accelus aequalis fuic primo reces-
Cui, acque ita deinceps continua-
ta aequalium acceltuum, de reces
Juum series, e succeltio, CuTR
mocu circulari aequabili, eodem-
que velocicaris oradu: hinc Lu-
na lupra Apooxum producta est;
hinC MOTUS PEEPCTHUS, Per COn-
tinuas libraciones, ab apogxo sci
licet ad perigaeum, e viciltim;
hinc iaITI HaBCFOE MIOTUS MIXEUS
ex circulari aequabili, e recto ac-
celerato, e recardato; hinc quan-
do Luna est in apogao cardius
perticie cuum orbem, et cirius
in perioxo; quia ille maior est,
hic vero minor; ergo cum aequa-
bili e aque reloci moru monca-
EuE, non mirum est, A mino.
rem circulum cirius maiorem,
cardius perficiat; sed de hoc in-
Fea; hinc demum morus ille re-
talem lineam morus, esse porett, aus Luux, quo scilicer mode
a

## Folio 361 — 779786009:0401
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000401.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
nee
iee
elt
1s
si
1.
L 1B. III. DE HOTIBVS, _C.
ab 2p0920, ad perigaum, mo.
do ab hoc, ad illud movecur, est
inaqualis; reducicur camen ad
calculos, eodem modo quo pri-
mus mocus rectus Colis: cuncta
haec cirra probacionem adduxi,
guta eodem inodo probanEuE, quo
iam de Pole probaca CunE; quare
vide d prop. 24. v(que 2d 36.
13. Luna in apogxo cirius in
consequentia, id elt verlus orcum,
moueri videtur, in periono ve-
Ed cardius; dixi moveri videtue,
motu Ccilicet apparenti; nempe
OnCEME eantum ab orru ad OcCa-
Cum, in illa ccelesti aura, de Tuum
orbem cardius decurrie, quam Coli
hinc rbi ab eo caeli puncto Col
e Luna versis occalum monen.
cur, haud dubic ad idem caeli
punctum Col cirius redir, longe
Luna rerro relicta, verlus orrum,
Scilicet r2. grad. 1F. min. 27. Secund.
Fere; igicur rel inde enincitur Polem
moneri cirius Luna; cum eigo
Luna est in apogxo, maiorem
circulum decurrie; ergo cardius
illum decurrit; ergo longius
adhue à cergo relinquieur; nec
est quod dicane ACtronomi Lu-
nam in apogxo rardissime moneri
in conlequentia, e conlequenter
parum rerroagi, ab eo puncto ca-
li, cui relpondebac hoc enim Fal-
Cum est, si, altumacur elongatio
illa, Ceu regrestio in parallelo diur-
no; nempe li allumaeur in orbica
illa Cnnari Aetiria, videbieur in
illa cardius moneri. seu recredi,
proprer morum declinarionis, ve
dicam paulo post; Dices haecre-
Puonare omnibus obseruationi
bus; Respondeo nulli rera ob(er-
nationi repuenare; nolim enim ve
commodes: praecerea velim ve cer-
cd scias, Lunam apogxam cali cae-
li puncto respondere, et tempus
recte meciaris; deinde re nullus
Sc error, vel in oculo, vel in Or-
5210, vel in modo; de vero (i Or-
bica accipienda est, eidem plano
minime responder; eadem racio
Facie proCole; Sed de linea, cui
Colis & Lunae orbica insictunt,
28am paulo post.
24. Luna praecer primum illum
morum rectum alcentus, et delcen-
Tus, e circularem, haber alium
rectum declinationis; vide PrOP.
36. hinc non Fuir creaca in aequa-
core; vide prop. 37. Sed in maxima
declinarione, quae est circiter 28.
sFad. 30. vel 45. minuc. vide prop.
38. ne hic eadem repetam; verum
veco in maxima declinacione BO-
reali, vel Australi creara HE, defr-
niri non porelt, nili praecise (cia-
mus anni creari mundum; vel ni-
ECciamus, verum Luna in pleni-
lunio, vel novilunio creaca licS
nam veraque Cencentia luos aucho-
res habet; quod spectat ad qua-
dracuras, in iis CerrC Creari nOn
poruie; alioquin habuissee lacieu-
dinem fere aequalem maxima de
clinationi, quod dici non pocest;
supponamus enim Colem esse in
principio cancri, et LunanI 90.
grad. ab eo distantem, in circulo
maximae declinationis; haud du-
bic aeque tere ab aquatore, e ali
cclipriea dictaret, sed ab XquaTOTE
distaret 28. grad. 45. MinuE. ellque
maxims declinario, ergo illa la-
ricudo eMer Fere aequalis maxima
declinarioni; hoc aurem dietu ab.
Curdum est, et omnibus LepAgnanS
experimentis: Porro (i apogxi
obleruationem ruo sylemaci 2c. Colsis pocus praecile LCiTeTUI; et
E Z
OCHE

## Folio 362 — 779786009:0402
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000402.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
30
PE ZSICK YR ACT. VIII
IOcuS Cii HOC CUTEeHEC anNO 1652. ad circularem minor est, igieUK
apooaum Colis relponder; cacim
hand dubie primum condici Or-
bis annum inde concluderem, ee
consequenter scire pollem, verum
Luna oppolica, an vero coniuncta
creara lic; led ad rem nostram per-
inde est: illud camen unum cercum
est, sive hinc, sine illine creata (IC,
non Fuisse ccliplim, quia tune Lu-
na ab Fcliprica 5. Grad. de aliquor
minuris distabat.
25. Luna ab illO priIO MAXI-
mae declinarionis puncto, noua
determinarione, versus aequato-
rem, moru recto declinauie, vide
Prop. 42. Fuicque accelerarus hic
norus, versus aquarorem, vide
PrOP. 43. _ rbi Luna peruenie ad
xequatorem, in eonon setit, sed
mocu recardaco versus alium cir-
culum maximae declinationis pro-
gresta est; vide prop. 44. Cciri non
pocest quantum spatium exeur.
Tum (IE, PEE PTIUI MOEUIM FC-
ctum; vide prop. 46. nec criam
Iciri porest praecila Luna a terra
discancia; hIIC EAI VaTIR ACEEO-
nomorum sencencia: quisquis per-
fecte sciret, quanta SIE ANOMIA-
lia curtus Lunaris, ille haud du-
bic Scitet, quaenam BE PFOPOE-
eio distantiae maximae, ee mini-
ma; led de hoc intra: vnum tan-
tuni hic 2dd0, Scilicee rarionem,
propcer quam Luna Cuum morum
declinationis cicius perticiat, quam
Sol, nam ve mocus circularis
L.una lonse cardior est, O-
tu circulari Colis, Cerre nOn
mirum est, E decerminario ad
circularem solis, qua maxiima
est, plus decrahar decerminatio-
ni, ad mocum declinationis; con-
minus decrahie decerminationi ad
morum declinacionis; igiCUENON
mirum est E Lnna Cuum mOcuIm
declinationis cirius perticiat scili-
cet, 27. diebus 7. toris 43. Min.
7. Secund. circicer: Ioieur a pun-
eto maximae declinarionis, ad
aequarorem peruenie dicbus 6.
hor. 19. 55. min. 46. Cecund. circirer;
cum eamen Col à rropico ad aequa-
eorem ponat dies g1. horas fe-
eC 8. paulo minus; absraho au-
tem rerobique ab anomalia: adde
si vis aliam rationem, nam Luna
breui, ad idem caeli punctum re-
dic, v. 8. ad camdem cellam,
quia Scilicer Anoulis diebus reEFO-
asicur grad. 23. 10, tir. 35. Secund.
moru Ccilicer medio, idest aequali,
De vocant; igieur non mieum
S Post dics 27. hor. 7. Xc. Ca-
dem ctella, qua longe velocius
movetur. Lunam a tergo allequa
tur, et artingae; est aurem mo-
eus declinarionis planerae ita pro-
DOLTIONAEUS, YE CO TeIMPOTC CAEre-
deacque, quo sella uno circulo
eam superac, alioquin planeex luum
finem minime obtinerent, qui est
else in tempora, hoc est in CerFAS
d immucabiles cemporum mentu.
Fas, Ced de hoc, plura infra.
16. Sicur apogxum Colis eAt cau-
Ta Colaris anomaliae, ita prOrsuS
apogxum Luna cst caula Luna
eis, re in eodem Cchemare videre
CA; _E enim RQUaTOF KI, SINE an- Fi5. 38:
Suli DAI, FAE, maxime declina.
cionis Lunaris, id est 28. SFad. 45.
minur. circiter; (UPPONAEUE apO-
gaeum in 00. Scilicet in D, lIEgue
AD distancia LunX 2p09XX, de
AF perisaeae; ducantur eropici Lu-
Era vero in Luma, decerminatio nes DC, Ft, et orbica Laris DL,
EIEqUC

## Folio 363 — 779786009:0403
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000403.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
d
Iu
isi
LTB. ITI. DE NIOF EBVS, _C.
AEque EL C aats, circa quem luna
Cuas spiras diurnas agic, haud du-
bic plus temporis ponee in decur-
rendis spiris, comprehensis intra
axis legmentum HA, quam in de-
currendis concencis in Cegmento
2Xis AC; quippe FIA, acceleratO, e
AG, FECAFdATO MOEU PETCUERUNEUE;
Cuntque rempora, ve (pacia; ergo
guadcanrem Cua orbica, qui rel-
Pondet HA, cardius, de quadean-
cem, qui relponder AG, citius per
currere ridecur; viden anomaliam;
porro cum FIA sic 2d AG, VE AV,
2d AF, quilquis vel perfectam ano-
malix aequacionem, vel rarionem
temporuin, quibus luna duos qua-
drances orbica ab 2p0920 ad peri-
gaeum decurrie, vel proportionem
maximae de minimae distanciae, vel
racionem spirarum decurtarum
in ap0gxo, e in perigaeo, vel ta-
cionem cemporum, quibus cadem
Spirx decurruncur, quilquisrnum
ex his cognouerie, reliqua facile in-
de deducer; hinc vides, apogxum
esse cousa anomaliae lunaris OTUS;
vides etiam quomodo ad calculos
reduei possiemocus rectus declina-
cionis; icemqi orus rectuS primuS;
item cur locus apogai moneri vi-
deatur in consequécia; quia scilicee
mocus declinarionis cirius pertici-
tur; quam morus, ab 2p0820 ad
perigaeum; est aurem hic mo-
FUS divrnUS 6. MINUT. 42. CC-
cund. estque inaequalis; pro di-
verso eriam loco apogai, Tro-
Pici lunares plus vel minus distane
2b aquatore; lunc eriam omnes
menses periodici aquales; quod eo.
dem modo probatur, quo lupra in
PrOp. 57. de luna monerur vnico
50, quia eodem modo peobaneur
de luna, quo iam de Tole probaca
Cune, quare vide a prop. 46. vlque
2d pEOP. 58.
17. CME vero nodi, rE rOCANE,
moneaneur in ancecedentia, nOn
est dictu disticile; nec enim luna
Cuas spiras, seu circulos parallelos.
2b Orcu in oceatum, pet eorum
Cuum mocum declinationis ita
componie, re omnes spiea inceora
sinc; hinc polico quod ab inicio
arieris, Cuas spiras Peragat, versis
Borcam, v(que ad Fropicum Cuum,
hoc est, vlque ad cerminum Cui
morus declinacionis, ubi deinde
SpiraS recOrquet, versuIS aquato.
FeIM; CCFTC nONs SCCAE aGUaEO.
rem in puncto oppoliro principio
arietis, led tanculum. Cupra, v. 8.
in 29. 9rad. _ 15. min. circiter
rirginis; Auxerunt enim circicer
15. dies; si aucem (uppONaUS,
lunam fuisse coniunctam Toli in ip-
C0 principio ariecis, hand dubie
Col ab co rempore ad 15. Fere ora-
dus eiuldem arieris progreltus eAt,
quibus ex oppoliro selpondecis.
gradus libea, sed secac eclipricam
circicer in 50. min. virginis; ex
his vides quomodo nodi mouean-
tur in ancecedencia; id est, versus
occalum, quia seilicet re dixi, Cu-
pra incegras spiras, addic aliquan-
culam parcem, ad complendum
morum declinacionis: eadem rario
Facit pro moru lolis, respectux-
quacoris immobilis, vel respectu
Rellarum, ad explicandam cacio-
nem praecessionis aequinoctiorum,
de qua alias cum de sollis, vide
PTOp. 60. nIIXI. 6.
18. Teague ex his haBCEDE MO-
moeu circulari aequabili, cû aliqua euS lunae IiXEUS ex duobus re
declinacione; haec cancum perstrin. ctis _ circulari; PriuS FOctuS
et

## Folio 364 — 779786009:0404
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000404.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
364
P Et YSYC A Y R ACT. VIII.
ett, quo rendic ab ap0g2o ad me-
dioerem distanciam moru accele-
rato, de ex hac ad perigaum, 10-
cardato; atque ita deinceps: Secun-
dus rectus est mocus declinatio-
nis, etiam, recardarus e accelera.
tus; hic paulo cirius abColuieur,
quam priinus; circularis verd cst
ab ortu in occalum; Cs aMFeMI MO-
tus hic mixcus prorlus aequabilis,
ita ve aequalibus cemporibus aequa-
lia Sparia percurraneur; quomodo
vero ad calculos reducendus (IE,
dicam ex profesto in ACECONOMII.
Oueres, verum in quadraturis di-
ubi post mensem periodicum re
stancia apogri sic maioes quam in
copulis: Relpondeo hoc rulgo di-
ci ab Astronomis, quamquam
Prolomaei illiusque Fectatores con-
crarium alterant; cgo nullam ia-
tionem video, cur hoc dicatUE; HC-
que hoc ex rila cerra obsernario-
ne cuincitur, e quidquid in con-
crarium adducitur, Facile explica
si porest. Ouaeres, verum maxi-
ma lacieudo sc eaneum in quadea-
curis, nonnulli attirmane, alii ne-
Sanc; eg0 cerre nullam rationem
video; cur hoc dicatur; neque
hoc ex phaenomenis probatur, mo
do enim certa line, Facile omnino
explicantur, ex ad nostra principia
redBCHnEuE. Ouares, verum de-
clinario lunX MUTeTUE: RCSpOn-
detur non murari, quod pioba
cur eodem modo, quo lupra de
Sole probratum elt. OUXereS, cuI
2p00ei locus cirius noveacur in
luna, quam in Cole: Re(pondeo
2ftirmondo; quia maior cl pro.
porcio temporis primi morus, 2d
tempus secundi, in luna, G1aM
in Colc. Oueres cur orbira luna
dic, v. 8. ad aequatorem, supra spi-
ram, leu circulum perdicum, ali
quid addic Scilicet verlus ocealum;
ergo inde Ac aequatorem in iildem
Temper punctis ab ea non secari; de
ex hoc eriam sCqUIEUE MOEUS 1O.
dorum in ancecedentia, hoc est
versus occalum: vide prop. 60. H 6.
ibi enim paulo Fulius de distinctius
rem hanc explico. Ouaeres, verum
luna praecer morum ceneri haheae
eriam morum orbis; idest, verum
circa Cuum cenerum renoluatuE, ve
dictum est de Cole; Respondeo li-
brari quidem vireuce magnerica,
non camen inceora verrigine vol-
ui, vide lib. 1. propolic. 88. in qu2
Paris Fuse actum est de hoc libra-
tionis moru: Juaeres cur brenius
persrinxerim lunares AnOTUS, quara
Tolares; Relpondeo quia re pluri-
mum rationes pro Colari moru ad-
ducta pro lunari quoque FaciunE,
unde reperenda non fuerune: DuX-
res, cur luna in quadraturis de.
Prestior e dimistior aliquando vi-
dearur; Respondeo quia videtur
Tub miaiore diamerro, tunc enim
cum minor sic humoris lunaris in
cerram attluxus, maiorque sic illius
appulsus versus lunam, quid mi-
rum, si crallior illa aura obiectum
canculum ampliticet; sed de mo-
ribus lunaribus haec line Catis,
quantum scilicet res phylica po.
Stulat, nec enim altronomicae L10
loco decrimus. Cuncta haec huc
reque dicta Cune, polica hypoche-
Si Epirabili; ac vero in novanciqua,
Secus Raruendum cA; Luna enim
MOEH FAPEUS : 1. HovetuE ab OF-
in ad occalum: 2. In descentit ac-
aquatorem in ildem Cemper pun- quiric, mocu recto, ad mediam vi-
etis non secet; Relpondeo quis que diltanriam, gradum illuI ve-
locicaris,

## Folio 365 — 779786009:0405
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000405.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
Oli.
18
LIB. TII. DE MOTTBVS, QC.
locicaris, quem modo habet, 3:
Adde alium mocum rectum laci-
tudinis, id est, vecsus planum F-
clipricae, per lineam perpendicu-
lacem; Ced quia de his ex protello
agemus in AAtronomia, vide ince-
rea, oux Paris fuse cradidimus in
Synops. dicta appendice a num. 12.
ad 20. ne iam ibi dicta repecere vi-
deac; pro aliis vero, quae ad spi
talem Hypochelim perrinene, cu
videsis Dialog. Physic.
L LE.L
Voneris motus explicantur: FTanC
eriam propotirionem paulo lon-
siorem, in luos numeros dictinoui-
mus, audemulque polliceri aliquid
in hac hypocheli, quod Lectori
forre arrideac: nimirum Racura hy-
Pocheli Spirali.
1. Vix dici porest, quancum
antiguiores Aaronomi in expli-
candis motibus Veneris hallucina-
ti AnE; e quantum recentiOtes,
Frustra licer, meo iudicio, in eo-
dem opere deludarine: delcripris
Scilicer hictiriis hyporhesibus, quae
cum phylica non contentiune, nec
cum reali moru: Cuppono re iam
dixi cerram immobilem, quod ex
protesto, Cub tinem huius cracta-
cus cuincam; suppono praecerca in
illa coelesti aura Planetas moveri
ab incrinseco; quod iam Lupra lu-
culencer ostentum est; Cuppono
denique mocum Planecae realem,
elle prorlus aquabilem, licer in.
aequalis esse rideacur, quod cciam
supra probacum est de de quo 2d-
huc intra.
2. Venus acquisiuic peimum il-
lum oeadum velociraris, quem ha-
primo loco, in quo creara est, vec-
sus cerram descendic, eo prortus
modo, quo de Cole e luna Cupea
dictum cst; nec enim in: cio ctacim
habuic illum gadum velocicacis,
nec moru circulari acquisiuie; Fuie
aurem dererminata ad mocum cir-
cularem, circa cerram, a proprio
fine, ab orcu vero ad occalum,
2 moru Colis circulari, ve de luna
dixi; hinc eo temporis INOIeHTO,
mocu circulari, moneri capit, quo
Col primum capie moueri; porio
Si aqualem habet cum Cole velo-
cicaris gradum, cum Cole simul
Creata C(t; (E IMaIOFCH, aNEC; (I
minorem, polt; nempe cum à pri-
mocreationis puncto moca sIc mo-
tu recto deorlum, vique ad illud
instans, quo moveri circularicer
caepic cum Cole, E aequali tempo-
re moca est; aqualem relocitacem
acquisinie; si minore; minorem; (I
maiore, maiorem; sed E aequali,
Xque ciro moveri caepit; ergo eo-
dem momento creaca cst, Si mmino-
FC, POr; A MmaiOre, aMTC; ab c0
ceripore, hunc eumdem gradum
velocitarisrecinuie, de x quabili mo-
tu Tuos orbes egic, modo maIOLeS,
modo minores; hos quidem cicius,
illos vero cardius, Ve COnSFAE ex
dictis.
3. Peaeter hos duos mOtuS, pri
num Ccilicet rectum, quo ab ap0-
8o, ad perigaeum, mora ett, mo-
en Ccilicet acceleraco, ve lupra di-
ctum cAt de Cole, de luna, PEXTEF
inquam primum hunc mocum sc-
ctum, ex circularem aegnabilem
ab ortu, ad occalum, cum acqui-
sico velocicatis gradu, habet se-
cunduro morum rectum, Ccilicet
declinarionis, quaecumque tandem
bet, moru recto, quo scilicet a sic Veneris declinario, de qua infrai
eAtque

## Folio 366 — 779786009:0406
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000406.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
36
P II YSIC F TR A CT. VITI.
eAtque hic secundus morus rectus
accelerarus e recardacus, ve supra
dictum est cum de fole, de luna;
in quo vero puncto creaca sIC ve-
nus; ex iactis Cupra principiis de
finiri porest; nam in maxiina de-
clinatione ereaca est, alioguin ac-
cestus e recellus sccundi huius
mocus, Cub aequalibus angulis non
contineceneur; quod camen hic
mocus declinationis necestario Cup-
Bonic, ve pacec ex dictis de Cole et
luna; praeterea porest esse Tub an-
sulo maximae declinationis in ipla
coniunctione cu Tole, eriam quando
Tol habermaximam declinacionem;
eroo renus ad eamdem longirudiné
creaca est cum Cole, hoc est, ini-
tio caneri, e cum maxima decli-
nacione, maiore maxima Colis; alio-
quin nunquam maximam habuis-
Perinec enim regrellus, accellus pri-
mi cerminos cranscendere poctunt;
quod aurem non fueric in oppol.
eo puncto, hoc est, in principio
F producta, vel ex eo pacet, quod
habuisser lacicudinem 64. grad.
cum camen vix onquam ad 8. vel
9. grad. peruenisse vita (IE: PFO-
prer candem rationem extra ini-
eium caneri producta non fuit,
alioquin vel minorem declinatio.
nem, vel maiorem lacicudinem ha-
buisler; denique supra Colem crea-
ca elt, quia cum media illius
distantia sic eadem cum media (0-
lis, dirimarque libraciones, quas
Suxtum deortumq; Facie cerre ne in
primo illo moeu a sole discederer,
Supra Tolem creari debuit.
4. Teaque iam VenUS MOVCEUE
nioru mIXto ex duobus rectis, s
eamen peimus ille LECtUS pEEMANCE,
de quo intra; de cerrio circulari
aquabili, re lupra de Cole et lu.
nadixi, perhcicque Puarum Epica-
rum inceoram reuolurionem, ica ve
ad cumdem Cuum Propicum, id
ett, circulum parallelum aequaco-
ei, terminancem angulum maxi-
ma declinationis, unde profecta
erac, reverratur eodem cum Cole
tempore; quod Pane ve Aeret, Deus
Facile prouidie, creata (cilicet Ve-
nere in cali puncto alcicudinis, vn-
de deinde moru recto descendens,
acquireret illum relocicacis gra-
dum, ad hunc effectum necessa-
rium; ee veco aulim dicere, hac
adeo Facilia esse, re vel homo la-
Piens haec disponere, ee calimodo
componere poruerit: quod aurem
venus luarum pirarum inceoram
reuolurionem, id est, suum mocum
declinationis, aeque cico perhciat,
Patet ex ipsis phaenomenis, ex qui-
bus, ridetur moveri venus circa
Tolem, ica ve cenerum epiereli ap.
Parencis, Gc vel in iplo Tole, vel in
eadem cum iplo Cole longirudine,
acqui li cardius, vel cirius ione-
recur cenrrum exiepeli, quod elt
in iplo excentrici circulo, Peu pe-
tipharia, haud dubie sensim ab
iplo Tole recederet, vel in aHFCCC-
dencia, vel in consequentia; ergo
candem renus Coli OppONCFCTUE, VE
luna; cum camen venus à Cole 47.
vel 48. Gradibus dumcarat diore.
diacur; igicur luum mocum decli-
nationis Ceu spirarum renolurio.
nem, quam vulgo explicane ACtrO-
nomi, per motum ceneri, vel ex
centrici, aequali cum Cole cempo-
re perhcie: Elinc monerur paulo
cardius Cole; hoc est, iIle MOTUS
aequabilis, quo per spiras mone-
tur, _ aequalibus céporibus, equa-
les aecus spire, hoc est, aequalia
Epocia percurcie, est paulo cardior
HOEIM

## Folio 367 — 779786009:0407
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000407.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L ID. TII. DE BIOTIBVS, _C.
moru aequabili Colis; quia mOcuS
declinacionis in venere paulo ma-
iOr est, quam in COlC, VE PATCE Ex
dictis, ioicur cum venus illum
aeque ciro perhciac, cerre cardius
moneri moru circulari necesse eAt.
hinc primus mocns, rectus vene-
ris durauie minus, cum per illum
minus velociraris acquilicum lIc;
analogiam habes in luna, qua ci-
eo mocum suum declinationis per-
Rcic, quia morus circularis cardioe
est, sed quae iom dixi nOn FePeTO;
EIinc venus paulo post Polé creata
est: haec omnia ex dictis neceltario
conlequuneur, de perspicua LunE.
5. Apogaei locum moveri vo-
lune Astronomi, sed profecto
verum in ancecedentia, vel conse.
quencia, rix definiri porest; immo
verum de Facto moneatur, vix ad.
huc ex oblcruacionibus probaci
Pocest; Led FAnEUIMOdO ex AN2.
logia, cum enim aporaei locus, cum
in Cole, cum in luna, MOHCAEUES
quia scilicer hic morus apparens
ad rariam cemporum dictinctio.
nem non parum Facie, ve Cupra
dictum est, eadem Fario pro ve-
Here, quae pro Cole de luna mili-
care videcur; re aurem hoc cuin-
CatuE, Singulares profecto obser-
vationes adhibenda Cune; neque
nos, E Cuperis placer, huic mu-
neri decrirus in Astronomia: POr-
ro vix credi pocest, quantum dil-
Sideane inter se ACtronomi, in al-
signando prahigendoque apogxi
veveris loco, Prolemeus luo cem-
Porc in grad. 25. Tauri ese pro-
nuncianie, Recenciores nonnul.
dam esse puro, Cuper hac COT2
re, cum mocus calestes luis hypo-
chesibus accomodene non Cuas hy-
Pocheles moribus caelestibus; quod
camen Faciendum crac: ieaque si
MONCEUF, PCU MUICATUE apOCaI ve-
veris locus. ideo Ac, quia Oi
tus primus rectus non ica consen-
tic, cum (ecundo, id est, Cum 1O-
cu declinationis, re iildem tem-
poris cerminis concineatur; igi
CuE vel cirius perficieur primus,
quam secundus, vel cardius; si
Primum, lOcuS apOEXi MOHCEuIE
in ancecedenti; E vero cardiuS, MO-
uetur in consequencia, quaneus
vero sic hic moius apogai dehniri
nOn porek, est tamen probabile
moveri eodem prorlus inoru quo
movetur apoprum Colis; si Famen
est aliquod huins planeca apo-
Seum, Seilicee excentrici, nec eniim
de apogao epicyli hic agieur, quo
polico apogai reneris locus mo-
do etter in gradu seprimo canceis
Fuic enim primo mundi condiri an-
no in principio Arietis; est aurem
hic morcus inaqualis, re lupraium
Octenlum cst. 3 Quare NON rePCTO;
hoc aurem Cupponie venerem mO-
veri in excenerico, si eamen expli-
cari pollune omnia phanomena
cum soloapogxo epicycli veneris,
et excencrico Tolis, Frusera ponirur
hic aporai mOTuS, VE dixi; pEPTCECL
hoc TupPONIE PTIIDUI MIOTUI LC-
ctum deinde permansisse, quod ca-
inen intra nerabo, cum in eius lo.
cum terrius FubRicnatuE.
6. Nodi veneris moveri viden.
tur in conseguencia, re volune A-
li hallucinarum esle iudicane, cum. Aronomi; hoc reuera Caris inCeF-
eunc temporis, Calcem re iplivo-
lunc, in principio arieris fueries
Eum est; Facile eamen porest ob-
seruari, poliro quod semel re.
nullam cerce sidem iis habem nus in celipriea obleruata sE;
= 61bo 41 0

## Folio 368 — 779786009:0408
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000408.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PHYSICAE TRACT. VIID
R enim alcera vice obternerur in
eodem cclipricae puncto, non mo-
vencue nodi; si vero in diuerlo,
haud dubie moueri nodos necesse
est: dato vero quod nodi moucan-
tur in consequentia, non est quod
aliquis existimee, mocus nodorum
caulam esse iplum apogximocum,
vel porius loci apocri; primo
enim, licer spogai lunaris locus
touearur in consequentia, nodi
Eamen LunareS MOVCHEuE In ante-
cedencia; de longe cardius, quam
apogxi locus; praeterea ex diuer-
is Penitus causis morus apogei
ec nodorum deriuaEUE ; naI MO-
cus loci apooxi, ve i2m LuPFa
dixi, ex eo procedie, quod ca-
dem non sic periodus primi mo-
tus recti, de mocus declinatio-
Bis, aE mocus nodorum ex co
procedie, quod mocus declinario-
nis non consenciat cum moru pri-
mi mobilis; v. g. alTIIaTuE pUn-
ctum a aequatoris in quo sic pla-
neca; scque darum quoaliber tem-
pus inceora renolurionis (pirarum
eiuldem, vel mocus declinationis,
v. 8. dierum 00. hOTaF. 6. ICa VEFO-
eo illo cempore punctum aquato-
ris A conticiar 90. circulos, d
orad. 90. si eo temporernum cir-
culum incegrum punetunt A, dc
quirie, Cupra planecam, haud du.
bicplaneta redic ad idem punctur;
isitur Cemper seCaE aqUaTOreM OE-
bica planeca in eodem punctoi igi
tur e cclipricam; igicur non mo-
ventur nodi; si vero aliquid minus
acquirie, planera secat aequatorem
in alio puncto, versis occalum;
igieur moventur nodi in antece.
denria; E vero aliquid plus, igi.
cur lecar aequarorem in alio pun-
tur nodi in consequencia: vio
reibo vel punctum A allequi-
cur planecam, postquam luperanie
aequarorem, et cunc nodi moven-
tur in ancecedencia, vel allequi
CUE, aATOQUAM aeQUATOTeI aCII
SerIC, _ CUNC OVeNEUI iN CON-
lequenria; ex his vides, quaim.
cerca line principia noltra phy-
sica mocuum, cum apogei, tum
nodorum, et quam principiu
rnius mocus ab alio principio al
cerius mocus diverlum HE.
7. De venere nonnulla Cup.
Ponenda Cune, eaque cerristima,
antequam reliqua, quae ad Wira-
biles illius mocus perrinent, Pro.
lequamur; primum est, renerem
bis coniungi Coli, in ap0gXO e
perigaeo Epiepeli, De vocane, ita
ve lemel polica lic, Tolem incee
_ cerram, e Lemel Col existat in-
ter venerem et terram; secun.
dum est nunquam renerem digre-
di à Cole plulquam 47. vel 48.
grad. circirer, ad quam digret-
lionem vbi peruenie, ad Colem
deinde accedie; cerrio venus ali-
quando mane viderur, ac Colem
pexeic, aliquando velperi, et l0-
lem lubsequitur; hinc datur emer-
lio macurina, cum CciliccE eo ai-
cu recedic à Cole versus occalum.
qui necestarius est, ve primum
ridearur; hinc dicieur emergerC ex
radiis Colaribus maturinis; Contra
vero. iildem immersitur, cum
proprer nimiam ad Tolem accel-
lionem. Ccilicet versus orrum de-
sinie rideri, e est immerlio in2-
curina; everlio vero velperrina
est, cum eo aicu recedir à Cole
versus orrum, qui necellarius est,
ad hoc ve videri pomie; immer-
A0, versus orrum; igirur moven. Sio conrra, cum accedir ad Colem
versits

## Folio 369 — 779786009:0409
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000409.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
A
L. 1B. III. DE MOTIBVS, _C.
versus occalum: Ouareo vbi di-
Ecedic ab apog20, HC cmerto ve-
Sperrina; immerto vero, cum ac.
cedic proxime ad perioxum; e
vbi recedic a perigxo, AC CMCE.
SIO MAEUTINA, _E IIICF(IO, CUIMI
proxime accedie ad apogeum; in.
celligo aurem apogeum ee peri.
sxeum exiereli. Ouinco paulo an-
ce immersionem resperrinam, de in
emertione acurina, venus ma-
ior apparet, minor vero paulo an-
ce immertionem macucinam, ee in
emertione velpertina; sexto plus
temporis incercedie iICeF CIVeF-
sionem velpertinam, ec maxi.
mam dioreltionem, quam INFeE
hanc ee immertionem velperri.
nam; icemque incer mmaximam
diorestionem de immertionem ina
curinam, quam inter emerlio.
nem iaeucinam e eamdem 1na-
ximam digrestionem; hoc est, ab
2p0520 epicreli; ad maximae di-
oreltionis terminos, quam ab his.
ad perigeum, 8cc.
9. Non possunt cuncta explicari
in hypochetr epicreli; haec hypo-
Thes. iis omnibus astronomis, Tal-
cem post Tychonem e Magi.
num communis est, qui cerram
immobilem supponune; quod ee
nos reuera supponimus: illius
SchemaFacile deleribiEuE, SIE Cen-
2io 10 trum mundi A, e circulus (0.
lis BCDF; centro F delcriba-
EuE epicycluS FOL FI, alump.
20 Cni:n angulo L A R, MAXIIIX
digressionis; quem verb. grac. Cup-
Pono cllc 45. Srad. duCaEUE PR,
perpendicularis, de radio F K de.
Scribatur circulus ex F; hic eAt
epicrclus quaelicus, in quo, re
ip(I VOlUNE, VeNUS IOVCEUF LqNa-
dimoru, dum eius cenerum L d
mocu Solari, vel ab ipso Cole de
Fereur, Ccu capicur: in hac qui-
dem hyporh. mulca Facile expli-
CANEUE; 1. bis coniungieur (0-
li planeta, hoc est, in 2p09+0
F, d in perigxo L; PTXTCrCd CUI
Planeca moneacur ab F; in H, de
2b L, in G, Sicque F HI L. Cemi-
circulus ortiuus, bene explicatur.
quomodo ab F in FI SIC emertio
velperrina; ab H, in L, immer-
(i0, vel occulcario velperrina; 2b
L, in G, eier(IO MAEULINA; 3C,
in F, emerlio maeurina; deinde
bene explicatur cur nunquam ve-
nus in Cua digcessione cranscen.
dac lineam A R, acque aded nun-
quam Coli opponaeur; denique
cum cerminus maximae dioressio-
nis scilicee vitus, Sic punctum
I, tinc TanC peT (pICUU AC, CUF
minuS TCMIPOTIS CXCUTEAE, InCCE
maximam digrectionem, de peri-
seum, quam inter apogxuIm _
peadistam maximam digressio-
NEM; TUINCENII TEIMPOTA VE aECUS.
id eA, VE FK, ad KL; nempe
Supponitur motus aequabilis in
epierclo; nihil dico de Racio-
ne, acceleratione, regrestione
Planeca, nempe haec omnia in
hac hypocheli opcime explican-
CHIF.
10. SuIe camen alia quaedam,
guae in hac hypoch explicari nOn
pollune; Cuppono enim nullos
elle reales epicyclos, a quibus
Planeta deferaneur, quia hi mo-
vencur in illa caelesti aura; nec
centrum epieyeli defertur a (0-
IC, VE PAECE; e CMnCta CHHE R -
eticia, e Acta, non ad explican-
dos calestes mOTuS, Sed ad 1O-
cuum calculosinsticuen+05; 2ddc
quod, licet planeta sciplum de-
A A2
2
ceriri

## Folio 370 — 779786009:0410
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000410.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
D H ZSICE TR ACT. VITI.
cerminet ad morum circulareim, ve
supra ostentum est, illud camen
cenerum supponieur immobileica-
que hic circularis exieveli mOTuS
ex aliquo mocu recto dexivarur,
quo Ccilicee planeta ab P in F,
inocu accelerato, & ab F, in L,
moru recardato, aeque ica dein-
ceps, per concinuam librationum
Teriem moncatur; supponieur au-
cem planera moveri aquabilimo.
cu cum Cole, ioicur sir Col in L
qui moveatur ab oreu in Occa-
Tum, id est, ab F in D, de daco
cempore redeac in l, Facto circu.
10; sIC venus in F, Cuum orbem
292C, versus OceaTUI, CCrEC CUM
Faciae maiorem circulum, quam
Eol, est enim ad priorem, Ve AF,
ad A F, e cum aequali mOEU mO-
neatur, eo cempore, quo Col re.
diic in P, venus nonrediic in P, Cc. l
quahi reeroagitur in T; (i reco sIE
in L, cum longe minorem circu-
lum percuerar, cirius illum per-
ficit, atque promouetur ante (0.
lem versus occalum, verb. gTaC.
in Z; igieur iMEra hOS TeEMINOS
TTL C, ETF EI, modo verius Or-
rum, ouali relinquirur, modo
versus oecalum excurrit; Hoc est
quandiu Cuum orbem cirius decue-
ric, juam ColTuum, verlus occalum;
quandiu cardius, versus oreum
excurrir; ex hoc principio phylico.
mocus reveris procedir et optime
expliCaEE.
11. Ex hoccamen ni FaIIOF euii-
conon tieri in epicpolo L Ouies
ve iam dixi nulli Cune huiulino-
di epicreli; 2. Onia Cum OruS
rectus peF F F SE accelerAtUS, non
probarum est, in prop. 4+. 5. Ouia
licet venus a moximae digrectionis
termino ad perigeum, minus cem-
POris Ponar, quai ab apo9+0, 2d
cuindem cerminum eraximae di-
Sccionis, non camen in CA PFO-
Porcione, quae elt atCus LR, 2d aF -
Cum RF, nemPC FK est eripluS RL,
etiam polico angilo FAH 45. grad.
si enim ponacur maior angulus,
haud dubie erie maior ratio arcus
Superioris, ad inectorem; Ced ex
Phoenis conltar, rempus, quo
renus ab 2p0920 ad TeFH MUIM I 2-
ximae dixressionis eransie, non esse
criplum, immo nequidem dupluim
illius quo a meximae digrel.
sionis cermino ad perigxum perue.
nIC: 4. EC haec est porissIma FarIO,
quando venus est in L, circulus que
describic est ad illum, quem deleri-
bic, cum est in F, ve AL 2d AF, hoc
eAt Fere re z. ad 17. erg0 cu mouea-
tux Cemper aequabili nIOEu, 5. aUF6.
circulos describerer in perigaeo, eo
CEIMpOLC, GUO VHII dUMCaXACIII
2p0920 percurreret, quod qua ab-
Curdum lic, nemo non videt; HaCFD-
tio, ex noltris principiis se omnino
conticie se Dixdictam illam exi-
eylorum hypochelim penicus de.
tirvIF.
12. Non deeser Forre aliguis, qui
Propter hanc vlcimam racionem.
non circulum pro epicrelo. (cd vel
elliplim, vel pacabolam allume-
FeE, V. 5. MIHB, qua Polica, TaNC2
protecto non eric circuli maximi
de minimi inaegualicas; (ed inde n2-
Ecicur maius ab Curdum; nempe dum
planeca ab M, in s progredicue,
non delcendiE verSIIS CENELUMI CeF-
seguirue rarionem sinnum verto. ex, leu pociiis alcendic; ducatue
rum, respondencium aequalibusac- enius decus NO, ex A, CUHE
crbuo quadrancis, rc iam Tupca aequales A 8, AO, dt AO maior
AM.

## Folio 371 — 779786009:0411
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000411.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
E+B. III. DE MIOTIBVS, RC.
AM; igicur planeca dum ab ML in
s Progredieur, seccdic a CCHETO
cerra A; cum camen ad illud ac-
cedere deheret; quod li aTumacur
diameree breuior, v. 8. PH; eunc
maximae diorelsionis cerminus non
peruenier ad rectam RA, praetered
acceltus MF aequalis est recessui
E8, sed polito acceltu M F, pI2-
nera censerur esse in II, hoc est in
distancia OA, cum camen Cuppo-
nacur distancia mecia AP vel AR:
Dices ponendtam elle alium epicr.
eli Formam Ccilicee MPD; Ced licer
haec hypochelis aliquoc incommo.
dis OCCULTAE, nOn tamen omnia
expunsie; non ridetur enim quo-
modo inius temporis ponacur a
PinB, hoc est d ceemino maxima
digrestionis ad perigeum, quam
2b 2p09e0 M, ad P; nempe accel-
Tus ME, e receltus F. B, aequali
remporetiune; igicur alia via qua
renda elt, vel alia hypochelis, in
qua omnia phaenomena LaluCNEUE,
de abCurda vicentur.
13. Addendus est cCreiNS mO-
cuS seCUS, HHIC plaHCTR, PFOPTCI
lingulirem respectum, quem di-
cic ad Colem; Venus enim maxime
propre Colem est, re Ccilicer mane
surgenri quali praeluceae, unde
Pholphoros appellacur, ee Velperi
Occidencem quali pedilequa, ino
dico inceruallo conlequatur; itd-
que praerer primum illum morum
reitur, quo ab 2009.20 24 veri.
SCHM exSCHELiCI, re vocant del.
cendii; qui CanCHM Cd EpeCTAE, ve
debicus velocieacis sradus acqui-
EAEUE, d qui AaEE PEO LCEIINO
puro cencrum mondi, vel. cerram,
de secundum rectum, qui est decli-
nationis, habecgue oro luis cermi-
nis polos mundi; ccirius reCtUS
addendus est, acceleratus in accel-
Cu, ee in recestu recardatus, qui
habet quidem cenerum mundi, Ceu
cerram prorermino, led per lo-
lem; ica ve Colem pro medixe di-
Hancixe cermino habear; convenie
quidem hic mocus cum primo,
Quodrrerque versiscenerum mun-
si eac; differune camen in co,
quod primus pro medix distancia
cermino, dirimence Scilicee hinc
inde librationes acceTus ee recel-
Tus, habeac punctum illud. seu
pocius distanciam illam, in qua
moveri caevic mocu circulari, le-
cuncius reco Tolis locum, vel il-
lius a cerra distanciam mediam:
praecerea hic terrius morus habee
librariones acceltuum, ee recectuum
lonse maiores, quam primus; vn
de li primustancum esfer, nunquam
Cane Venus infra Colem descende-
rec, ve revera delcendie; hinc cer-
eius ilte mocus ad hunc pocissi-
inum Ainem insticurus est, eU VE
Venus peaedictum cirea Folem Or-
bem delcribere videacur, app2-
renei Ccilicet moru, nam vnico
ivoru cegli ab oreu in Occa-
CILM CANCUMI MOUCEUE; cUM VE Ve-
nus diverlas phales, pro diverlo
ad Colem aspectu, indueret, qua
non parum conterre pottunt ac
temporum menturam, de di-
cinctionem; Cune enim plane-
Ex in tempora, ve iam Caepe di-
Ctumm est.
14. Flinc non debet accipimen.
Cuxa huius morus in parribus aequa-
libus cuinspiam exicycli. Ced in
axc parabole, eo prorlus modo,
quo lupra dictum elt, de moru de-
clinarionis cum Colis, eum Lu-
nae, cum cciam ipsius Veneris;
qam resd lineam apparenci illa
A1
NOCII

## Folio 372 — 779786009:0412
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000412.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHXSICA TRAOT. VIII
moru epicyeli delcribere ridearur,
IHOZ dICAI; (IE CHIM CCHEFAI MUN-
2ig. 4. di A, distancia media Colis AF, et
F locus, vide sol prinum moca
circulari moveri capie, circulus
Folis, quem Ccilicet ab ortu in oc.
calum asic, FBID, rempore Ccili.
Cet 24. Circiter ROTAEUM; AE F
punctum ex quo Venus primum
moveri caepie mocu circulari, cum
Tole ab oreu scilicet in occalumr;
trane dubie eo tempore, quo (ol
redit inF, Venus non redic in F,
tum quia nonetur paulo cardius
Fole, tum quia maiorem circulum
delcrivie; igitur vbi Col atringie
punctum F, Venus actinsie pun-
ctum O. V. 9. de Si cumdem circu-
luI CeMPCF deCUFFETeE V enUS, Se-
cundo dic eNer in S. terrio in Y;
Sed quia Ratim aEque MOVerI Ca-
pit mocu circulari, iniit quoque
FCFFILI HIOEUML FeCtUM, CIIIUS AC.
cellus cerminus erae P, vel pocius
distantia Colis media, Peu circulus
FBID, Sccundus circulus mInOE
fuic primo, acque ita deinceps,
quia continue decreuit radius cir-
culi diurni, donec candem ad ex-
eremum terminum recettuum, (ci
licet ad areum R N PCrVEMEUM SIF;
TUnE eni duO AECUS TR, _ RN
termini recectuum, et eI P TernI.
eus communis omnium accesTuum:
PERTCrea CUIM VeBUS paulO FAE
dius Pole moneatur, ubi pervenie
ad ceririnum medie libracionis,
Fcilicet ad areum BP, haud dubie
euum circulum, qui eunc illi cum
Sole communis est, tardius quam
Fol ipse conticir; isicur adhue se-
cedit à Sole, versus OFTUII, dosree
actrre intea delcendens; ad eum
CITCULUIM DEFHEHCTIE, queM aque
eiio dechrias, alque sel ipse luumi
SIE aUTeM V. 9. aEeuS GO, hoc pO-
lico non recedie amplius à Cole,
sed porius, cum minores adhuc
orbes deleribat, dum Ceilicet per-
veniar ad arcum, seu terminum
KH, ad solem, versis occalum,
accedere incipie.
25. Hlinc inter duos arcus YR.
C0. Venus velpercina recedic a
Tole, versus orrum, de macurina
accedie ad COleM VEESIIS OEEUIM, aE
Inter duoS CO, RN, velpercina
ad Tolem accedic, vertus occasiu,
de macurina a Pole recedie, versiis
occalum; hinc vides, quam bene
explicetUE CmerSIONUm _ IIIeF-
lonum ordo et ratio; ve aurem
singularegrestionum de praecessio.
num puncta habeaneur, debet
Supponi tempus; quo cerrius mo-
cus rectus perticieur, hoc est quo
ab ap09e0 epicyeli, ve aiunt, 2d
idem redic, quod cA Fere 583.
dierum paulo minus cuius lubqua-
druptum impenditur in accestu
EF, hoc Cs 146. de tancumdem ii
receltu FL; e quia hic MOTUS est
inaequalis, debet LUPCT aKCEFHC-
si parabola, v. 8. vel semiparabo.
la, de applicata dinidi in parTeS
a quales, V. 9. iI 146. vel in alias
Proportionales; nempe HXC LCPra.
Lentar cempus, alia vero inaequa-
les, quae iplis respondent in axe
FF, repra lentant (patium delcen-
Tus decurlum; Ced de hoc iand lu-
Pra actuin est, cuir de moru de-
clinarionis Colis; neque hic repe.
10; quod rero spectat ad lincam
curnam FHIOL, quam hic epicy
elimunere defungi rides, non c
Plrlici instituri, sed Gcomerrici,
nec quidquam Facit ad caulas ca.
lestium moruum; non negnim ca
men difficile negocium else, de
quo

## Folio 373 — 779786009:0413
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000413.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. TII. DE NIOTTBVS XC.
est cantum Heceltalta, ad calculum
Astronomicum; guare de illa in
AAconomia Cx protello 282M; In -
cerim videre poces in hoc Cchema-
te, quam hguram pexeterac, quae
aliquo modo accedie ad sectionem
cucumeris; porro ica sccae Epiras
reneris, re Epirarum omnia les
menca sinc aequalia.
26. In hac hypochehilla om-
nia explicas, quae in circulari exi-
cyclo explicas, re patet; habes
etiam modum, quo omnibus in-
commodis OccurraS; Cum F lOn-
se minus distet ab L, quam ab FI;
canta non erie proporrio maximi
circuli ad minimum, quanca est, in
ea hypocheli quae circularem epi.
cyclum vlurPaE: PEaterea Ica TeS
procedie re peracto recettu FF, SIE
planeca in HL, idck actingat circu-
lum medix distantix Colis, quod
heri non pocerat in alcera hypo-
cheli, quae pro circulo elliptm
adhibebat, vel parabolam, Ccili-
cer in epicyelo; deinde cum ino-
veacur paulo cardius Cole, ab illo
recedir donec perueniae ad arcum
CO.; tunc enim attixo cermino
maxinx digrestionis in puncto C,
accedic ad lolem; hinc minus po
nIE cemporis d. G, in L, quam ab
E, 2d 6 quia cerrius morus plus
ponir remporis in toro acceuFF,
ee leomenco EC, quam in reliduo
SEgMENEO CL, VE PaTCE: Carerum
de hac linea CuruA PAFUM CUIFAM-
dum est, in qua eriam mocus ille
Periodicus non AE per aECUS aqu2
les; dabo camen operam in AATO.
nomia, ve inveniri polsc, in hac
linea quodlibet punctum quaesi
cum spirae, vel circulo diurno cu-
insliber alcicudinis respondens;isi-
cur re ad rem redeam, bene expli-
catur in hac hypocheli, illud phae-
nomenum, quo videmus plus cem-
Poris Auere ab ap0g20 ad maxi-
inam digressionem, quam ab hac.
ad perigaum: nihil dico de pha-
sibus veneris, quae in hac eadem
hypoch. optime explicancurinem-
DC ab F in G decrescie Venus; in
C, est ad instar Luna dichorome,
cum deinde magis ac magis LU-
natur, quo propius accedic ad L;
deinde ab L ad O crelcie: hine
cum videcur Venus in coniunctio.
nehaud dubie est in apoga0; alio-
quin l in perigao elsec, illam fa-
CieM Ad FCFFAI OBVCFECFCE, quX
cum nullo lumine pertula cMets
nullo modo videri posset; analo-
siam habes in Luna, quae in no-
vilunionun quam ridecur, quia cum
infra Colem (ic, Facies ad nOS COn-
verla nullum prorsus lumen à Pole
accipic.
17. In hac hypoch. oprime ex-
plicantur Veneris accelerationes
recardariones, regressiones, Rario-
BeS; (IC enI VOCAHE AArOnOmi;
sed haec explico in gratIaI CyEO-
num; accelerari dicieur plancta,
cum inaioribus inceruallis versiis
Orrum, leu in consequencia (igno-
FUIM, VE VOCANE, PFOMOVCTUE; LC.
cardari vero cum minoribus; A2-
re aucem cum semper cidem Aellx.
adHaereE; IEa VE 2B CA HON ECCC-
dac, Peu versus orrum, Peu versus
occalum; regredi denique, Peu
retrogredi, cum recedie ab eadem.
Rella verlus occalum; in hoc mir2-
re mecum Alronomorum indo-
lem, qui mornum caelestium pro-
priecares concrariis prorlusnomis
nibus appellarune; nempe planeca
rico tancum reali morit, eoque
aequabili.
quo viderine Astronomi; quippe

## Folio 374 — 779786009:0414
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000414.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH XSFCA T R ACT. VIII.
aequabili movetur ab ortu in oc.
catum; cuiri vero cacdiiis Puum
orbem abloluiE, vOlUNE MOTUI
acceleratum else; cum porius re-
cardacus dici posset; d cum cirius
Cuum circulum perticie, mocum
recrooradum vocant, e cardum
qui cerre poriori iure accelerarus
diceretU; Ced his OniSTIS irt BO-
Stra hypoth. hac omnia Facilé ex-
Plicantur, nam quando longius a
cerra distat, aiorem circulum
delcribir, isieur cardius; haec cA
acceleratio; hinc Veneris apogaa
mocus dicieur acceleratus, v. 8.
quando est in P promovetur in C.
cum in S; Xc. hinc Colem versus
occalum relinquie, _ malcoma-
Bis Cellas; quando rero proxime
ad terram accedic, v. 8. in L, mi-
norem circulum decurrie, ac pro-
inde cieius; hinc sellas versuis Or-
cum relinquie; ee mulco magis (o-
lem; hac es regressio, cum verus
mocus in orrum este dicatur; hinc
Venus dicitur recrogeada, circa
perigaum epicyeli; cum verd eAt
in media quasi dictancia, idest cie-
Ca arCum GC, aque ciro Tuum Or-
bem abloluic ac Rella Tuum; igi-
cur Ctare dicicur, id est ab cadem
Rella non recedere; hinc care di-
citur Venus, quando ad instar Lu-
mae dichorome apparet; hinc ab
2p0920 ad ctationem rlque, plus
temporis excurrie, quan à ctatio-
sic sd perisxum; vides enim FC
maiorem elle gnam CL, quamvis
adhuc intra aicum GC l:F Aatio;
in est postquam accioie MAXIImX
terminos digreltionis: hinc mo
rustetrooradus minus duxat, quam
directus; (upponaUS CrsiM FCETO-
Siadum cle in arCU CC, certe
quam CF; vides ni Fallor, 6 le-
ctor, quanra haec facilicare, ee cla-
ticudine, in hac BOstra hVBOLH.
expliceneur, de ad Tua principia
phylica reducaneur; quod camen
alii, non line maxima difficuleare
explicane, nulla scilicet habica Fa-
tione caularum phylicarum.
18. Sed aliquis vix Ferre pore-
rit cres illos mocus rectos, quos
Veneri cribuimus, cur enim plu-
res, quam Coli ee Lunxe; suaense
quaelo anciquioribus Astronomis,
qui Talcem L5. mocus ipsi Lunae eri-
buerune, de longe plures Veneri,
re cuncta phaenomena Caluarene;
Sed bene est, ribi contentio; cres
mocus habuic; duos rerinuie; pri
mum vero, reinurilem, dimisit;
obcenro scilicet eo, quem habet,
relocicaris gradu, ad quem obri-
nendum primus ille morus rectus
insticurus est: e vero cum cerrius
motus accesserie versis eoldem
cerminos, HOC eA veESIIS FCTEX
cencrum, alius ctacim in luo primo
recellu cellauie; eranscendic enim
Venus terminos libeacionum pri-
mi mocus; hinc prinus acceltus
cerrii mocus paulo velocior Fuie,
quam recellus, ee reliqui acceltus,
cum gemina cd versiis decermina.
eio adeller; immo vix deinde con.
iugari poterant, ilti duo mOTuS,
vel componi, in quo, meoiudi-
cio nulla est difficulcas; (alceIm
nullam video; icaque VCnUS ErCS
motus rectos habuit, led primus
carim Fere inicio, idest post pri-
mum, illius receltum deliir; nempe
hic exac ad mediam distantian, (c d
media distancia in Verere in co
lOcO nOn FuIE, vide DFIIIUMI MOEU
circulari inoveri capic; Led CaM-
En L minus temporis imporcat, dem cum tole habuit; isicurnio.
HCTUL

## Folio 375 — 779786009:0415
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000415.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. lB. LII. DE MIOTLBVS, 8C
VCEUF VCHUS MOTHMIXEO ex CiECU-
lari aequabili, ee duobus rectis se-
cundo Scilicet _ terrio; _ verO
cum in idem punctum (ex linca
rectae cadanc, ad angulos rectos,
non plures; e corpus crinedi-
mentum sex tancum facies secun-
dum anoulos rectos coniunctas
habere polsic, e omnismorus duos
TerminOS; quid MITUM (I MOTUS
caelectes aliquam analogiam hu-
iulce rei praeterane, cendancque
vertuS ausrUm e BOrCAM, OFEuM
e occalum, Turtum ac deoctum;
sed ad alia perro quae cerre cadem
Facilitare explicabo. Hlinc Venus
non mouetur in excentrico criam
apparenti, et nullum est exceneri-
ci apogxum; isicur nullus apo-
eximotus, cum Ccilicec nOn per-
maneat primusmorus rectus, nem-
De ex hoc cancummodo motu cun-
Eta haec COn(CquUnEuE.
19. Aliquando digreso vene.
tismaior est, aliquando minoe;
maior eAt, cum limul Venus ab
2p0820 epiereli, nec enim aliud
in venere ponendum est, e (ol a
medioeri distantia versus perigaeum
moveri incipiunE; neMPC EOTO CO
tempore (ol cum circulos mInOres
describae, cirius decurrie, Venus
vero cardius; hinc Venus lonoius
à Colc versiis OrruM qua(I FCErO
agitur; de cum eoca illa circulo.
rum Colarium collectio, a mediocei
Scilicet distantia ad perigaum, de ab
hoc, ad medioerem distanciam, mi-
nis spacii dicac, quam collectio cir-
culorum Colarium, a mediocri di-
stancia ad apogaum, e ab hoc, ad
medioerem diltanciam. quidmirum,
actam relinquat; praelertim cum
hac maiores circulos delcribac, ab
2p0020, ad medioerem distanciam;
igicur quid mirum, (i Venus lonoius
a Cole diorediacur; idem accidec, li
Venus sic in Perig eo, quando (ol à
mediocri distancia versus apogeum
aCcendiciquia cum Venus circulos
minores delcribat, de Pol maiores;
quid mirum, Si lonoiore incerual-
10 Colem ancecedat versils Occa-
Cum, cumque longius remocum, Peu
tecronctum versus ortum celin-
quac; hinc gemina maioris digres.
lionis caula, eaque ex principiis
cerris deducta; icaque pio varia
coninoacione duorum mOTuUm
veneris a Colis, id est primi mocus
recti Tolis, e cerrii veneris, di-
verlus eric praedicca digrelio
nis arcus; in hoc alia hypoche
Les adco labOFANE, ve le lC ex
pedire rix possine, cum tamen in
nostra hypoch. _ iuxta nostra
Principia, nulla sic penicus difti-
Culcas.
20. Quod spectac ad laricudi-
nem veneris, rix in ea conveniune
ACrOnOmi, _ quoc capita toc sen-
Cus; communiter eamen volunE,
venerem e mercurium diurius
in lacicudine australi esse, quam
in Boreali; COntrA vecd EreS Su-
Periores minores, plus in borea-
li, quam in australi; deinde vo-
lune planeca circa perigaum la
ticudinem ese maiOTem, qu’al
circa apoexum; denique vo-
dunc veneris lacicudinem borca-
dem maiorem esse australi, cum
lecus in mercurio contingat: sed
profecto haC Forre adHUC INCCKEA
Si (Ol MaDIS PEOIOVCACUE verSIIS LMME, nec ex vHa, vel alcera obserVA-
occalum, e consequencer venerem tione concludi, vel deduci debene,
versus orrum lonsius qualirerro. Sed ex pluribus, iilque reperiris;
Tom. LV.
imes

## Folio 376 — 779786009:0416
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000416.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE ZSICE TRACT. VLLS
immo aliquae necestariae ellene
quae Forre haberi non PONTunE;
nempe deberet obteruari Veneris
lacieudo in ipla coniunctione, non
perigaei, quia cunc videri non po-
cest, cum nullo lumine pertunda.
cur illa Facies, quam ad nos obuer-
ric, sed cancum in ap09+O: _ vero
quando praedicta coninnetio Ac in
iropicis; tunc vera declinatio ha-
beri pocest; cum enim secundi
mocussolis ec Veneris Cincilochro-
ni per Ce, cerre Venus habce a-
ximam declinationem, cum (ol
maximam habet, e tune lacicudo
Veneris est differencia veriulque
declinationis maxime; hinc ma-
Xima lacieudo non elt in coniun.
ctionibus, reperperam aliqui din
xerune, licet nungnam oblerua-
einc; dici camen porest, vbinam
sic maxima planera laticudo, licer
racissime contingae, e rix Cemel
Post mulca Caecula; cunc enim la-
cicudo est maxima, cum planeta
est in aquatore, de in maxima di-
grestione, nempe ab co aequatoris
puncto ecliprica 16. auc 17. grad.
distat, nempe re dixi cum lecundi
mocus recti, cum Colis, cum Ve-
neris, aeque cico hant per le in
aequarore limul verumque elfene.
celle est, Palrem per Ce; hinc si con.
imnetio tac in equatore, nulla
cunc erie laricudo, d Venus Cub
Sole, vel (ol Tub Venere erie; led.
quam raro id hac, vix credi po-
celt; quia luncfere innumerae con-
ingariones (ecundi de cerrii IOTUS;
_ in vra tancum illarum directa
illa coniunctio tc; dixi lupra per
se, poliro Ccilicet, quod omnes le-
cundorum mocuum reuoluriones
in Venere aequali tempore hant;
lecus tamen per accidens contim
sic; cum enim cerrius morus lon-
sc cardius perticiatur, quam se-
cundus, re constar ex dictis; certe
quo planera altior est, maiora Pune
acceltuum de recestuu sparia, mi-
nora vero quo planeta est humi.
lior; igicur haec minus, plus illa
temporis deliderane; neque AC
compenlatio, ve in Colc, nam mon
cus primus Colis de secundus aeque
ciro sensibilicer perticiuneur, secus
tamen secundus ee cerrius in Ve-
nere; hinc nona diuerlarum con-
insationum Peges, de Gylua; hinc
etiam exrra aquatorem Venus lo-
li directe coniunsi porest, licee
raro; directam coniunctionem
illam voco, quae omnem lacieudi-
nem excludit.
21. Sed Frustra in his haereo;
neque enim racat phenomenum
quodpiam ad luam caulam physi-
cam reducere, nili reuera de illo
conster, quod lic; igitur cum haec
Catis incerra linc, v. 8. Venerem
diucius in lacirudine Ausrali im-
morari, quam in Boreali; deinde
maiorem esse Veneris lacicudinem
circa perigaeum, et ciuldem lati-
cudinem Borcalem maiorem esse
Australi; Ced haec non incerca mo-
do, verum etiam Fal(a elLC PuTO;
licer enim apogxum Colis, quod
in signis Borealibus modo verta-
tur, non parum coniugationes mo-
cuum Veneris immuret, idem ca-
men apogxum, quod modo est B0-
reale, australe esse porett, quid-
quid (IC, cum hic cantum cauTAS
phylicas moruum caelestium per-
TCFUTeIUE, Paris est, eas indicasse;
ita ve cora illa pHRNOMENOTLM
varietas ex diverta duorum mo-
cunt aurem xque diururnx per les cuum coniugaione cum in renece,
TIIED.

## Folio 377 — 779786009:0417
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000417.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L 1B. TII. DE NIOTIBVS, _C.
eum in Cole pendear; ee haec con.
ingacionum varieras, ex diverta
duracione corumdem moruum: e
vero licet ad morum Colis, Mocus
veneris non perrineane, de nihil
Penicus conterane, 2d morum ca-
men Veneris mulcum Facie morus
Tolis, ve pacec ex dicis; unde cal.
culus Colarium moruum non Cup.
ponie calculum moruum Veneris
secus tamen calculus mornum Ve-
neris supponir calculum moruum
Colis, sed de his in Astronomia.
Hlaec eriam iuxea spiralem hypo-
thelim dicta Tunc, qua cerre omit-
cere non porui, quia non dubico,
quin plerique incactam illam re-
teneuri linc, peo qua criam consuli
Possune Dialosi Phylici; ac rero
iuxra nouam Prolemaicam, diver-
Cimode Veneris mocus Cacuimus;
Pro quibus, ne bis eadem repe-
tam, contule synops. dict. Append.
a n_m. 19. ad nu. 27. Praeterquam
quod, in Astronomia iltos Plane-
carum mocus plene discuriemus.
Mcercutu mous eaplaannt.
HxC prop. Brenior cric, nempe
mocus mercurii, cum veneris mo-
cibus supra explicaris multa com-
munia habene, quae quia iam ex-
posui recicebo.
1. Mercurius descendic primo
IOTU ReCtO VEESIIS FCFFaM, acqui-
sivirque illo mocu illum gradum
velociraris, quem modo haber,
hinc creacus ekt supra solem, nec
enim versus cerram ivister, si FOT-
te infra Colem crearus Fuister, vide
quae lupra de venere dixims, n. 3.
Sciac; hinc nec eius magnieudo,
nec rera diameter, nec ditferentia
dictancia meccurii aposai d peri.
Sei Cciri poltune: acqui(ivIE F2.
men minorem relocitacem, quam
Venus, in luo primo delcentu, ee
consequenter quam Col; hinc ccca-
tus est incer venerem, e Colem;
atque adeo alcicudo mercurii apo-
Exi minor est alcicudine Veneris
2p09xx, Ced alcirudo illius peri.
sai, est maior alcicudine huius
Perigxeae; eo temporis momento.
quo lol circulari mocu moveri ca-
Dic, eodem quoque caepie moneri
Mercurius, a Cole Ccilicet, reiam
de renere dixi, versus occalum
decerminarus; hinc etiam maxime
Propter Colem elt; eum ve mane
Praecat, cum ve respere sublequa-
tur. Colique proximus omnium al-
Listac: Post venerem creatus CA, VE
Pater ex dictis.
2. Fodem quoque moentO
quo mocu circulari moneri capit,
lecundo moru recto declinacionis
moveri caepir; quod cerre codem
modo probatur, quo iam de vene-
re probatum est; hinc creacus est
in maxima declinarione, qua cer-
ce quanca sic, dici non porest, nili
plures de accurariores obseruatio
nes habeantur, gua quam difficilé
Aeri pOHInE, AILIONOMI NOTHME;
cum Ecre semper inera Colis cadios
lacear; adde quod si nondum sci-
cur maxims veneris declinatio, quae
camen magis conspicua est, mulce
minus meicurii Fere Cemper laten.
eis nora cric: quod aurem in 12
xima declinarione crearus sIC, Pa-
cer ex dictis de venere, Luna, (olei
fuie aurem creacus in Fropico
in quanea vero alricudine creatus Caneri, Coli Scilicer coniunctus,
sic, nemo est incer morrales, qui Eed eum lua lacirudine; porro hie
PBOcuB
PROP. LX L

## Folio 378 — 779786009:0418
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000418.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PE YSTC L TR A CT. VIII.
morus declinationis ab eo cempo-
re per continuas librationes accel.
Tuum, ee receltuum durauie, duta-
bicque in posterum, etque illius
periodus aequalis Colari periodo,
per Ce, licer per accidens secus
hac, ve dixi lupea, ec paulo Post
dicam.
3. Praerer hunc morum decli-
narionis, qui mercurio cum reli-
quis planeris communis est, habet
alium mocum rectum, Cursum deor-
Lumque, qui cum moru declina-
tionis, e mocu circulari caepic;
FUIE AUFeM TeTIINUS; RuIUS MOEHS
iplum cerra centrum, sed termi.
nus accessus ipla media Folis di-
stantia; ride quae supra diximus
de limili veneris moru; Ac tamen
per minores accestus, de recettuS,
quam cerrius ille veneris OtUS;
quia scilicet peracto primo illo
mocu recto, propius ad mediam
Tolis distantiam accedebac, hinc
minorem epievelum, in quo Ccili-
cechic morus hac, AAronomi Mer-
curio eribuUME.
4. Flinc priimus ille WOTIS Re-
ctus priimi delcensus carim desies
d hic cerrius in eins locum (ub-
SicuEUS; vide pFOP. 6O. RUII. 18.
ne hic eadem reperere cogar; ita-
QueMerCUTIUS MOVCEUE MOtu MIX-
to ex duobus rectis, e circulari,
delinenre Ccilicer primo recto, ee
secundo ac cerrio remanencibus;
non ramen hi duo hune aequali
cempore, nempe periodus secundi
plus, cerrii vero minus cemporis
deliderat; periodus enim secundi,
Scilicet media, duraE per annum;
cum eamen revolucio; Ceu perio.
dus certii 116. Fere diebus perfcia-
nus necessarium; e consequenter
nullum excenerici apogxum, nul-
lum denique huins apogxi mo-
cum, cum scilicee hic geminus mo-
tus cuncta explicer, praelercim ma-
ximam inaegualicatem, COlis rEeF
que mocus inducat, ve lupra dixi
de venere; hinc cum deinceps de
ap0820 mereurii mencio Het, in-
cellige quaelo apogaum epiercli.
5. Coniunctiones mercurii, cum
apogai, cum perigaei, Frequeneiis
recurrunE, quam veneris, rario eAt,
quia hic cerrius mOcuS mercurii
Per minores accettus, recessulque
Progreditur; ergo non mirum eA
si cirius absoluieur; hinc cereius
FC 584. mercurii vero diebus Fere
2X6. hine TCFEIUS MOTUS VenCrIS CAE.
dius perhcieur, quam secundus,
rertius rero mercurii cirius quam
secundus; Cunc enim mocus decli-
nationis Colis veneris ex mereuriii
ilochroni: quod vero spectat ad
dioretiones mercurii eodem pFor-
Cus modo explicantur, quo digrel-
siones reneris; lune camen longe
minores mercurii, quam reneris;
quia Scilicee minor est distancia
rum differentia in mercurio, quam
in venere; igitur minor etiam dit
Ferentia circulorum; explicaCUr
aucem digrestio mercurii in eodem
Cchemare; Sic enimm FAM anguluS fi8. 4X.
media digressionis, v. 3. 22. auE
23. Srad. Hc mereurius in APO.
320F, Sol in media distanciâ F,
haud dubie monetur cardius Cole,
immo ee venere; IgIEUE duM (CI
Facto circulo F B TD redic in F,
MeTCUTIHS FetrOagITUE vertuS Z,
sinul enim delcendie versils Me-
cur: hinc nullum excenericum diam distantiam Colis, idest ver-
mercurio eribuimus, ve poremi. us accum MP, donec candem per-
netiAE

## Folio 379 — 779786009:0419
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000419.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
IIe
L. 1B. III. DE NIOTIBVS, _C.
veniac in G, Post rarias Epicas, da.
eo enim quod in dictancir AG, vel
AC, aque ciro luum orbem de-
currar, acque Col, non digredicue
vlcea, e cum delcendat vlque ad
K, cirius Cuum orbem decurrie,
hinc denuo ad Tolem accedic, _c
vide quae lupra diximus de venece,
eadem enim rario promercurio mi-
licac, ve consideranei pacebie.
6. Flinc morus velox a acce.
lecatus in consequentia veclus apo.
GPU, TOTEOSEAdUIS INECF aECUS GO.
KH, Cacio in arcu GO, hinC mOTuS
directus longior, quam LetrOgra-
dus;hinc plus cemporis ponitur ab
ap0gco ad maximam digrestionem,
quam ab hac ad perigaeum; hinc
macucinxe de velperrinae emertio.
mes, _ iimmex(iones; hinC pEopter
diverlam coniugarionem mocuum,
diverla digrestio, (cilicer modo ma-
ior, modominor, cuius phaenome-
ni eadem est ratio, quae supFa PFOP.
60. 12. 1 9. neque hic repeco;hinc cria
periodi mocus declinationis Pune
inaequales, Ccilicer per accidens;
quia inaequales Tune accellus ee re-
celtus; neque Ac compenlatio; cum
Periodi lecundi d certii motus no-
cabiles differentias habeane; quibus
G addarue anomalia Colaris mo-
EUS, Cum annuI, DE vOCaNE cum
diurni, proprer inaequalem distan-
tiam, innumera fere coniugariones
erune, ex quibus procedie maior
velminor digreltio; immo propiee
praedictam illam anomaliam mocus,
digressio macurina maior, vel mi.
noc esse porest; quam velperrina;
hinc coniunctio non Hc Pemper in
200920, vel perisao; hc camen de-
inde compenlario; Ei enim vna
rice v. 8. Praecessic coniunctio peri-
Beum, alcera, perisaum comiur
ationem peaecedic; hinc eriam crel-
cic, vel decrelcit dioresio, re pareti
E enim periu xum praecedic, digrel-
(i0 Cuccedens minor eric; ( COn-
iunctio praecedae, Cublequens di-
sreltio maior eric, denique ex diver-
sis geminorum mocuum Colis ce
mercurii coningacionibus, TOTa reS
ista depender.
7. De mocu nodorum idem di-
cendum, quod Cupra cum de vene-
ren. 6. Opicrelus mercurii non est
circularis, proprer rationes allacas
TUpFa B. 10, 8E 1r. non est criam et-
lipeicus, vel parabolicus, proprer
allacas n. 22. nullus est proprie, in
quo Ccilicet mocus aequalis heri
Posir; li camen astumatur illa linea
curua, gux secat coralem spiram in
Ceomenca diurna aequalia, illa refere
sectionem cucumis, ve dictum est
1. 15. quod perrinet ad lacicudinem
mercurii varia elt, pro diverta con-
ingatione praedictOru IMOEULIM;
rix camen vbi est maxima actioie
oorad. verum vero Anstralis maior
Sc, quam Borealis, dicune AAIOnO-
mi, sed non probane; maxima est.
cum maxima digrestione coniun-
eta, Cole e mercurio in aequatore
existencibus, ve dixi Tapea nU. 20.
Porro canca coniugacionum rarie.
tas facie, ve directae coniunctio-
nes raro hanc; contigic aurem di
recta coniunctio anno 1631. dic
7. Nouemb. guam pFadIXCEAEKC-
plerus, e obleruauie Gallendus.
Eadem porro de mercurio dicta
Cunro, quae Cupra diximus de ve-
nece in ordine ad veramque hy-
pochelim, quare contule dialog0s
l’hylicos pro (pirali, pro alia vero
dictam Appendicem nuIm. 27. b0c
unum dumcaxat addendum iis,
qua iar dicta CunC, MitILUI
AM2MIB:

## Folio 380 — 779786009:0420
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000420.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSICE TR A CF. VIII.
annulum illum cui venerem insi- lem creaeus est; ee moru recto mo-
tam esse diximus, iremque mereu- veri caepie deorlum, acquiliuicque
rium ablegandum ese, ( Forre
obleruando habencur aliquando
verumque Planecam moru reuolu-
cionis circa Cuum centrum agi, de
hiis porro mocibus in Astronomia
Fuleagemus.
PRO P. LXTI.
Explicantur motus Martis; FLa-
ius planerae mocus adeo difficilis
vilus est, ve eius curtum inoblerua-
bilem esle Plinius l. 2. 6. 17. pFOnun-
ciarir; illum camen ex nostris prin-
cipiis deducemus.
1. MaES CUpra SOlem CrCACUS
est, ve nemo dubicat, cum modo
supra Colem videacur, praelercim
rbi proxius ad coniunctionem ac-
cedic; nec enim Falcacus riderur,
VE Venus; praecerea primo moru
RCCEO versis cerra delcendic, VE
aequirerer illum velociraris ora-
dum, guem modo habet; igitur
lupea Colem crearus est; alioquin
minquam lupra Colem aCcendillets
cum nunquam primae alcicudinis
terminos transcendere posIc; nec
enim habet distanciam COnnatu-
talem, ve Col; quidquid sic, cadem
Fatio quae probac venerem crca-
tam else Cupra Colem, eadem po-
Tiori iure pro marce militat; crea-
tus est quoqne anre Colem, quia
cum moneatur velocius Colo, haud
dubie longior notus rectus deor-
Cum peaecessie morum circularem;
quod ancem moncarur velocius (o-
le vel ex eo constar, quod Colem
Post Cc à cergo relinquar versus
orrum, quamris maiorem circu-
lum deleribar; quia scilicet alcior
eAt; isicur Waes unre ee Cupra Lo.
mocu illo, eum gradum relocica-
tis, quem modo habet; capicque
cum Cole moveri circulari moru
aequabili, ab orcu Ccilicer in occa-
Cum, ab iplo dumraxac Colis mo-
tu decerminacus; cuncta AaC PFO.
BanEUE, vE Cupea de Cole, luna, ve-
nere, mercurio, quare hicnon re-
PCTO.
2. Eodem quoque momento
mocu declinationis moueri capie
cum Cole, moru accelerato ee re-
cardato, pro quo eadem raciones
Faciune, quas adduxi lupra prO
mocu declinarionis veneris; hino
creacus est in maxima declinacio-
ne, in principio scilicer cancris
Proprer ealdem rariones de quibus
Cupra; denique cerrio nocu recto
moveri caepie, ab eo cermino, ad
quem mocu primo recto peruene.
tac, in quo apooeum consticuo,
rque ad mediam distantiam Colis,
in qua perigaum pono; nec intra
illam descendic; v. 8. Sic cencrum P18. 42.
mundi A; sio circuluS BOFFI me-
dix distanciae Colis; sIc apogxum
marris in C, dividatur BC bitaciam
in D, delcribantur duo circulis
cum radiis AD, AC, hic est cir-
culus martis apogai, vocetur ma-
ximus circulus marcis; ille vero est
circulus medius; denique BGFFI
circulus minimus, sc enim dein-
ceps vocavimus: icaque cerrio il.
lo moru recto descendie MmaES ver
SIIS CCMETUM vIIVeFLI A, TBOTU AC-
celerato, a circulo maximo, vique
ad Medium; eE HIBC, MOEU FCFAE-
daco, vsque ad iinimum; acque
ita deinceps repeciris libratio
nibus.
3. Sed ne hoc gratis dicere vi
dear,

## Folio 381 — 779786009:0421
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000421.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
D
a
d
D
e
1e.
des
0
Pi
L1B. III. DE NIOTIBVS, _C.
dear, probare Forre sic possem: vel
circulus BFIF G, hoc est mediae
distancia Colis; est circulus peri-
sai marcis, vel media ciusdem
mareis distancie, inde enim can-
cum accipi pollune cermini huius
cerrii morus, Ccilicet à Colis me-
dia distancia; igicur vel haec me-
dia distancia Colis cAt circulus
mediae dictancia marcis, vel eius-
dem perigxi; nec enim apogai
esle porest, cum iars Cupra lo-
lem creatus Fuerie; Ced non po-
cest esse circulus media distancia
marris, quia alioquin perigaum
marris intra perigaum veneris
etter, quod dici non porest, ma-
iorque eslet proporcio circuli ma-
ximi martis ad minimum, quam
reuera sic, ve collixitur ex rem-
pore, quo Mars recumque circulum
decurrie; igicur media distantia
Tolis est circulus perigai marris,
v. 8. circulus BHI F C, igitur me-
dia distancia marris cst circulas,
cuius radius est AD; Cuppono
enim BD de D C equales eAc;
suppono eriam circulos diurnos
elle ve tempora: e licet haec ra-
eio non convincerer, terminus
media distantia marris porest ac-
cipi ab ipsis quadracuris marris; ibi
enim est medium icer, apog ~uIm
inter e perigaum; hic aucem
tertius mocus eo porissimum spe.
etat, ve plancex oppolicio et pe.
rigaeum sine simul; icemque Con-
iunctio e apogxum; icaque cum
melciatur alcicudo marris, eius
mminima distancia commode com-
poni porest cum media Polis.
4. Dehiic primus mocus rectus,
vel eo intranci, quo caepie cei-
eius rectus, vel paulo post, in
primo scilicer acceltu cerrii imo-
cus recti, eo prortus modo quo
Cupra dixi de mercurio, de rene-
re, quem hic non repeco; itaque
mars mouceur mocu illo Epiralis
Per simplicem lineam curuam, in
qua aequalibus cemporibus, aqua-
lin Epatia decurric; mocu inquam
mixco, ex circulari ab oreu in
occalum, et ex duobus rectis.
Secundo Scilicer, e terrio; quo-
cum Cccundus cirius perheieu,
quam cerrius; secundus enim Con-
Acicur diebus 68r. Circiret, cer-
tius vero diebus 780. CirCiteF, POr-
10 in ca proporcione hc cerrius
MOTuS, re mars apoexus Coli con-
LUNGATUE, PeTIGRHS VeTO OPPO.
natur, Calcem Censibilicer; pocest
aurem reerque mocus reduci ad
calculos, adhibica parabola, ve
Cupra dictum est; neque hic re-
Peto; nempe bs adhibeaeur excen-
ericus Acticius CM F N, in illo
mocus aqualis non invenietur, nCC
in qualibet alia linea curua; POr-
1o cardicas veriulque mocus recti
a velocicare motus circularis pro-
cedit; quo enim hic velocior eA,
minus decerminationis aliis duobus.
Cuperest.
5. Mocus marris in epierclo
circa Tolem explicari non poresti
quod ve melius incelligacue, sIc
CEHEFUM FCFEX A, locus Solis B, Pi8. 43.
OpicyeluS MAFEIS RHIEI; SIC MAES
cominnetus in 2p09a0 R, Oppo-
licus vero in perigaeo F; haud du-
bic circulus quem describie in
2p0gaoR, cuius radius eAt AK,
est plulquam eriplus circuli quem
deleribie in perigeo E, cuius ta-
dius est A F; ergO MaES OpPOLI
eus describeret eres orbes diur-
NOS, COtempore, quo coniunctus.
YILAM FANEIII PCTCULLCLCE, quod
abEuE

## Folio 382 — 779786009:0422
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000422.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
382
P E ZSICE YR A CT. VIII.
ablurdum e Falsum es: adde ita (uas SpiraS deCUPEeTeE, acCC-
quod in daco epicyelo mocus x- denee Ccilicer cerrio moru recto;
qualis non esser; nempe cerrius
inocus rectus non deber reduci
in parres aequales circuli, ve su-
pra ottensum est; non est criam
ellyplis, proprer candem rario-
nem; cur vero ab ap0920 ad
quadracuras, plus cemporis po.
nacur; quam ab his, ad peri-
saum; facile reuera dictu ex iis,
quae de anomalia Colis, de lu-
nae dicta Cune;, quadracuram mai-
ris, voco illum sicum, in quo
distat à Cole quadrante incegrO
ellyprica; e vero cum hic mo-
cus in epierelo recumque expli-
cari posse, vides arCum K P
ese maiorem quam PF; in CX-
centrico idem octendi porest, ver-
bi grac. in h8. 12. arcuS C M est
Maior arcu MF; pOrrO COnIUN-
ctionem heri semper in 2po-
8aeo, e oppolitionem in peri-
so. Calcem circirer, probane
omnia phaenomena; si enim
prius ad comiunctionem rediret
LAES, Quam ad aPOGRMIM, CF-
80 Post secundam reuolutionem,
longius diltarer apogeum a con-
iunctione, quam polt primam, e
longius adhuc, polt terria; 2F-
que ita consequenter, donec
tandem martis perigei Aeret con-
iunctio, TuInC auTeM IaIS d
mercurius sibi inuicem occurre.
rene, quod ridiculum est; idem
ficret, Si mars cicius perveni.
ret ad apogeum, quam ad coniun-
Elionet.
6. Facile aurem Fuic ipsi crea-
Fori, eo rempore _ lIEU MaF.
Fem Creare, ex quo, primo mo-
Eu descendens, cum relociratis
re ab ap0g20 ad periexum illud
tempus ponerer, quo Colem in
lingulis Spiris anrecedens, inte-
5ro Cemicirculo post se relinque.
sec; ac proinde a conjunctio.
ne, ad oppolirionem perueniret.
ac deinde aequali cempore, ab
oppolirione, 2d coniunctionem,
et a perigao ad apogaum; di-
xi Cupra marrem apogxum cir-
cirer esse in coniunctione; nem-
De heri porest ve canculum delici
quia cum Col perigxus cirius
luum orbem diuenum ab(oluaEs
e opooaus cardius; cerre rbi
mars ad apogaum proxime ac.
cedir, exiltence Cole in perigao,
cirius pervenir ad apoexum quam
ad coniunctionem, quia scilicet
cum Col cunc temporis Tuum Or-
bem diurnum cicius perCUEEAE,
mars illum cardius assequitur; eF-
50 cardiis ad coniunctionem per-
venic; in qua eancum est, cum
Tolem assequieur; ergo cirius
pervenir ad apogaum; quam
ad conjunctionem; (I vero tunC
Col circa apogaum sIE, COnEIA-
rium, accidir; hoc est, cirius
peruenir ad comiunetionem, quam
ad apogxum, propier oppoli
cam rarionem: si verd (oI Sic
in media dictancia, tunC ad
apooxum d ad coniunctionem
aeque cico pervenir; idem di
co de perigao et de oppolicio-
ne: ett camen modica ap0.
sxum inter ee coniunctionem
temporis ditterentia; neque pe
riculum est, ve post secun-
dam marris reuolurionem avo-
Oeum a coniunctionis puncto
Bradum acquirerer, cuius ope, longius recedat; AE enit COm
penlarioi

## Folio 383 — 779786009:0423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 97 lines, status machine
Ueta
COI.
1i0
E +B. TII. DE MOTIBVS, _C.
PenFATIO; VE PATCE PEOPter Pri.
inum mocum rectum Tolis; hinc
Si (ol semper in perigao clet, apo-
seum longiiis sempet a coniun-
ctione recederer versus orrum;
versis occalum vero, (i Col in apo-
920 semper elter; (i vero semper in
media distancia, 2p09xum ee COn-
iunctio lemper convenicene; hinc
etiam miritce corArIaEUE, quod
Cupra dictum cst, Ccilicee marcem
Fuisse crearum in coniunctione.
7. Tlinc re mocus marcis ad
certos calculos reducatur, debec
obleruari cempus, quo mais peri-
raus Cuum orbem diurnum decur-
ric; iremque illud, quo apogeus
Tuum abloluie, quod Fere idem est
cum eo, quo Col perigeus Tuum
perticie; de veriulque cemporis ac-
cipi deber differentia; d ve maius
cempus ad minus, ica distancia (o-
10. 42. lis media ad aliam, v. 8. ica A B
ad AC; licer aurem accestus CD,
e recestus DB, aeque cico hane,
quia ramen Epira contenex in Peg-
MeHTO CD, Cunc naiores quam
concentae in Ccgmento DB, mino-
re inceruallo solem post se relin-
quic, dum illas decurrie, quam
alum iltas; hinc valde difficitis est
calculus morus marris, quia ne-
que accipi porelt in excenrrico,
nec in epicrclo, nec in ellipt, nec
in alia linea curua, in qua scilicee
Legmenta aequalia, aequalibus rem.
POTIBUS PETCHETLNEUY, neC TeMpUS
oppolitionis haberi, vel oblcrua-
ei porest, e mulco minus, cem
pus coniunctionis, ve in Luna per
cclipum; in venere de mercurio, ad
hunc finem, maxima dioressio
adhibeTUE; POTCC FAIM EN VECUI-
que sciri cempus oppositionis, irem
quadracurae, de obtervari porest
cempus, quod ab vna quadratura
reque ad aliam ponieur, per peri-
seeum; icemque, quod ponicue
per apogeum, d ditterencia verins.
que acque adco Cubduplum diste-
rentia veriulque temporis accipe
se pores, illam que hinc inde mino-
si cempori addere, v. 8. ve in ali-
quo Cchemare rem ictam breuicer Fis. 43.
exponam, sic cempus a quadearu-
ra ad quadracuram per perigaum
ad tempus a guadratura, 2d qua-
dEACUTAI PEF APOSEUI, VE AECUS
PEK; ad AFCUI RLKP, aNTLIIAEHE
Tubduplum differencix praedicto-
rum arcuum, hinc inde v. g. PFI,
R I; hand dubie DE TUNE RECUS
FHI, EIK, aqualeS, IER CFUHE reM-
Pora equalia, si tempori, quod
Donicur a quadratura ad quadra-
curam, per perigaum, addas (ub-
duplum pradictae differencix; hinc
eriam habebis TeIMPUS VeCE CON-
iunctionis; sed de his Fuse in Astro-
nomia, Pro quibus cerre nOUX d
accurara obferuationes delide-
TAMEME.
8. Perfecto declinationis mo-
cu, cum mars nondum allequueus
sc Colem, haud dubie Colem ha-
bec versus occalum; quod vero
spectar ad morum apogxi, certum
est moveri illius locum, iuxea se-
riem lignorum, ex lingulis annis,
in consequentia acquirere orad.
25. Circirer; atque adeo apogaum
inceorum Zodiacum decurrere an-
NIS 14. CIFCITEF; CUIE VerO MOnCa-
cur locus aporai caula vera ckt,
quam Cupra adduxi, cum de Cole,
quia Ccilicee mocus declinacionis
cirius perticieur, quam cercius mO-
tus rectus; ac proinde moneeur in
conlequentia; sed iam dicta nOn
repetO; verum vero aequales finE
C
reUOLI
0n. L

## Folio 384 — 779786009:0424
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000424.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PHZSICA TRACT. VIII.
renolutiones marris, distinguen
dum est; nam vel aoieur de reuo-
lurione illius in Z0diaco, hoc est
de moru declinarionis, ee huius-
modi renoluriones inxequales esse
concendo, quia verlus perigaum
minor est acceltus, icemque recel-
Tus, neque hc compenlacio ve in
Cole, vel agieur de certio mocu
recto e huiulmodi renoluciones
aequales esse dico; Scilicet ab ap0-
52O, dd apoexum, non veco d
coniunctione ad coniunctionem;
nam ve supra dixi apoexum ali-
quando peaecedie coniunctionem;
aliquando coniunctio apogRum
vide n. 6.
9. Mars aliquando cardius Ael
lis Cuum orbem diurnum perhcie,
aliquando cirius; aliquando aque
cito, licet aequabili Cemper moru
Inoncarur; cardius quidem cum
maiorem circulum deseribit, scili-
Cer diurHUM, TUNE enIM CeIMPOTA
mocus aequabilis, re spacia decur-
la; maiorem aurem circulum del-
cribic, quo longius à cencro di-
Cac; igicur quo propius ad apo-
gxum accedir; igicur car dius Cuum
oibem diurnum absoluit, quando
eAt circa apOg_u; IBILUE IaIS.
circa apoexum loneius recto agi
TuE, versus orrum; hinc mars CIE
ca apogxum dicitur moueri relo-
eius in consequentia; hoc camen
non Facie, quin plus remporis po.
nat ab 2p0920 ad quadraturam,
quam ab hac, ad perioaum; quia
versus perioeum minora (uNE aC
cestuum et recectuum sparia, in
moru Ccilicet declinarionis; croo
cirius decurruntur; hinc linea Or-
birx marris non cerminat idem
planum, ve iam dixi de sole e
num. 17. nam poriori iure eadem
cacio pro marre milicac: rbi vero
mars minorem orbem deleribie,
cieius contcie, propius ad cenerum
accedir; igicur cirius Cuum orbem
conticie, quando est circa peri-
saeum, igicur cellas quali post se
Felinguie, versuis Orrum..
10. Tlinc Facile explicaneur mae.
eis acceleracio, recardatio, Cacio,
retrooradacio; nempe dicieur ac-
celerari circa apogxum, quia lon-
Siore inceruallo a sellis rerronoi-
tur, versus oreum, quia scilicct
cardius Cuum orbem diurnum de-
currie, quia maior est; ubi vero
2b ap00xo recedie, minorem cir-
culum describie, igicur cicius ab-
Toluir; isieur minore inceruallo
recroagitur; hinc dicitur recarda-
ei illius MOTUS in OTEUM; VbI au-
cem minorem adhuc circulum de-
currie, cirius abloluie, et aequé
cico ac sella luum; hine Aare di-
cirur, cum nec Rellam post lc re-
linguac, nec a Aella RCTLOASATUES
idem enim Rare est, apud AAEO-
nomos; quod ab eadem Hella non
discedere; vbi demum à catione
ad perigaum prooreditur, minores
adhuc orbes diurnos delcribie, ee
minimum in perisaeo; igitur ci
eius absoluie, quam Aellae Coum;
ergo stellas post Ce relinquie ver-
sus orcum; croo rerrogredi vide.
EuE, hoc est inoveri in praeceden-
eia, seu contra seriem ionorum;
haec est verissima coula physica
huiu(Odi DRTTEONAIM MOEUS HAFA
eis, quae cerre in hypoctieh cerra
imobilis cum canca dissicultare
explicanue, accerIs dumtaxaE
toc exicrelis, de circellis, ve vel
inde Copernicus, illiusque lecta-
Luna, quae ride sis in pFOP. 59. tores occalionem captarine, 2d-
Aruendi

## Folio 385 — 779786009:0425
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000425.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. +B. TII. DE MIOT. TBVS _EC.
AEVendi FCFEX motum; ac potica deinde post aliguor dies ilerum
etiam cerrae immobilieare, praedi
ctas passiones, per principia phy-
sica communia explicamus, quas
Copernicus per optica caneum ex-
plicat; sed de his Fuse in ACEONO-
mia: porro directa progreMio mai-
eis est dicrum, 05. Tetrogeada, 75.
Statio Fercr. hoc est in Pua reno-
lucione decurric 705. Spicas diur-
n2S cardius quam AellXe Tu2S; 75.
cicius, 2. Xque cico; hoc cA per
duos dies Rare videtmr, liccEre-
vera vel directus, vel rerrogiadus
GC; hinc mars in media dittancia
catdius luum orbem decurrie, quam
Rellae Cuum; alioqui candiu du-
FATCE IMOcUS TCTTOOCadUS, QuaN-
diu durar directus, igitur cis-
culus ille sationis, hoc est quem
aque cico decurrie ac ltella
tuum, est incer mediam distanciam
et perigeum, d Facile determi-
vari pocest; led de hoc in AArO-
nomia.
FF. Nullum est phaenomenum,
quod probet marrem infer Polem
delcendere; cum camen ex princi-
Diis Cupra iactis, enicerimus, infra
solem nunguam descendere, hoc
eit infia mediam distanciam Colis,
in qua mars Cuum perigaum inue-
nIE, ve lupra expolicum est: POr-
io mars occultacur respere, quia
solem altequieur, ab Oreu, ad
Occalum; CmergIE VeTO mane ex
radiis Colaribus, quia cum cicius
Tuum orbem decurrar, Tolem post
sc relinquie versus orrum; erg0
post coniunctionem mars prius
OTIEUL; erOO IBaHC CWetOIE; 
vero quandogue accidiE, VE MMaES
Maemrinus ex radiis Colaribus bis
erergat, idest POSt pTIIIAM CMICF-
SAOnEIm, StaEIIL OCCULLETUE, 2C
emersat, ve rulc Keplerus, lib.
6. epicom. Facio Cst, quIa MMAES
versis apooxum cardius Cuum
orbem divenum decurrie, quam
Col perioxus Cuum; icaque (
coniunetio pracedat apoexum
marcis, ve reuera praecedere po-
celt re paret ex dictis, ee (ol
2d perioxum proxime accedac,
cerre per aliquor dies mars luum
circulum ciciuis ab(oluet; aC PFO.
inde IMaEUTIHUS CMMergCE, aE (OI
perigaus cirius abloluer Tuum
circulum, quam MaIS aPOEXUS
Cuum, ergo marrem allequeturs
Sed mars candem ab 2p0520
descendens, cicius absoluie luas
EpicaS, quam Col Cuas: isicuE
Tolem icerum post se relinguet,
2c, denuo emerget: Hinc bis
quandoque radiis Colaribus con-
dirur, inera aliquor dies, se
mel mane de Cemel resperi; li-
cer semper mane bis cmergac:
ex hroc eriam collioo, marris
coniunctionem in 2pogao Cem-
per non heri; porco ve hoc
marris phaenomenum à Kcplero
cantum asterrus, ica plenam Adem
adhibere non poltum; nempe
huic auchori cantam Adem nON
deberi existimo; (I TRMIeN verum
eAt, ve Facile in nostra hypothesi,
Ita vix in aliis eXplICAEHE, VE CON-
sideranei parebic, de quo in Astro-
nomia.
22. Scellae veum orbem Cu-
pra marrem acquirume, Spatio dic-
rum 682. circirer: licee enim
per aliquoc dies mars Aellas post
Se relinquae, lovoe camen diu-
eius sella marrem post se relin-
gunmE, ve pacet ex dictis; igi-
tur non mirum est, (i Rellae vnum
CCC 2
candem

## Folio 386 — 779786009:0426
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000426.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH ZSICAE TRAOF. VIII.
eandem circulum, post aliquod
cempus, Cupea marreM aCqUIEAME,
cumque à cergo alTeqUAnEME: POF-
ro finis huiulmodi moruum est
in rempoca, de in hoc vago Pla-
neta certos revolucionum cermi-
nos hrabes; nec cA quod Keple-
rus inexplicabilem spirarum laby.
rinchum else dieat; cuius eriam
Echema exhibet, sed qui illud vi-
derie, longe aliud à nostro esse
inveniee; e veco aulim dicere rem
iltam Spicarum marris, ab eo non
Fuisse incellectam; praeserrim cum
incortas illas corollas videam, quas
in moru maceis non ceperio: omi-
Ceram dicere quanca magnieudo
martis acronychi appIreaE, quam
certe Copernici, Tychonilque le-
ctacores maiorem quam par lic Fa-
ciune, ve luo Cyctemaci consulant;
cg0 paulo maiorem invenio, cir-
ca perigaeum, quam circa apo-
G_UI, NON ERIeN IN FAHEA PIO.
portione; nec est quod aliqui di-
cane, non posse explicori morus
marris, nil altumatur parallaxis
marris circa periq eu maior quam
Colis, de consequenter nili propius
ad FerFaM ACEedat; cg0 quidem
vlero concedam Iartem perigxuI
intra Tolem apogxum descendere;
non camen intra Colem in media
distancia posrum; ad id porro quod
dicitur de parallaxi, vanum est, tal(I
Cyctemacis effugium, ve iam dixi
alias, in quo cumm Caluari nOn pOl-
tinc phaenomena, ad parallaxes re-
curricur: icaque caelectes iNOruSs
DE vuloo AE, CUI CySFCMATE NON
tunc componendi, scd porins Pylte-
ma iplum cum caelestibus motibus.
13. Praque diverla coniugario
erium mocuum marcis, icemque
cem, non realem quidem, Ced app2.
Fentem ConciliaE; neMPC IArS MO.
vecur mocu aequabili, per simpli-
cem lineam; Flinc apogxus, mino-
ribus inceruallis à Cole recedir ver-
sus occalum; perisaens vero maio
ribus: quod vero spectat ad lacieu-
dinem marris, rix dici porest, quam
incerra (IC: de quam VaFIR (INE AAEO-
nomorum Cencencix, Cuper ea reihi
nempe ca dicune, qua non modo
incer Ce, non consentiane, verum
etiam qua PFOTLAS FCDUGMCNE; ve
aucem res ilta ad perfectos caleu-
lOs FeduCAEUL, NOUL Cerre dE ACCU-
racae obseruariones deliderancue,
Cuppoliris Ccilicet principiis phyti-
cisinempe debet primo loco lup-
Ponimaxima declinario marris; haee
autem ex variis obleruationibus ha
beri porest, non camen Cemper est
in coniunctione, vel oppolicione,
Cole Scilicet in alcero eropicorum
exicteme; nempe mocus secundus
_ certius non conmeniunE; icaque
ex varia coniuodtione moruu mai-
eis e Tolis diverla est Planera lari-
cudo, cuius tamen primum princi-
Dium pecendum est, cum ab eo loco,
in quo conditus cAt, cum ab ca dc-
clinatione quam inicio habuic; et
vero licur recte concipimus, Tolem
moneri sub ccliprica, hoc eAt PFATCE
morum diurnum, ab ortu in occa-
Cum, circaaxem aequatoris eccedere
versus occalum i. Fere grad lingulis
diebus, circa polos cclipticae; ita FC-
Ae cocipimus Lunam moveri quo-
que hoc sccundo moru, (ub propria
ecliprica; sic enim vocemus magis
declinanre icem que alios plaBeTaS,
Tub propriis cclipricis, magis, vel
minus declinantibus; hinc eciam
haberi porelt cade rario mOruS HO-
moruum Colis, cancam inxqualira- dorum, quae iam Cupra tuse a nobis
Fuie

## Folio 387 — 779786009:0427
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000427.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. TII. DE NIOTIBVS, _C.
fuic expolica, cum de luna de ve.
Bere, neque hic repeto; praesercim
cum non tic verus inocus, Ced me-
ea apparencia; Tune criam qux-
dam alia ad iocum Marris Perci.
nencia, quae quia per compatacio.
nem 2d alios planecas dicuneur de
mocibus aliorum Planccarum prius
agendum est; delune criam alia
mulca, quae quia prorlus aCtrono.
nica Cunc, ee nihil physici ha-
benc, illa in Astronomiam reii-
cio, cui forre nosra principia phy-
sica aliquid lucis allacura Cunc.
Hlaec porro de marre dicta Tunto
suppolica hypocheli Epirali; nam
Si Cacuatur nona Peolemaica, (c-
cus dicendum est; nempe ve Cu-
Pra; vide pro illa, dialog. Phy-
lic. Peo hac verO, Synops. in
Appendic. numer. 27. 28. e
33. rbi eriam obleruabis, annu-
lum iILU CUI MAEECI AFEXIIUS
Forre ableeandum elte; CUI MAES
reuera moru reuolurionis gaude-
re visus (C, vE ConsaL ex ead. Ap-
pendiin 1. exist. ad Basserum, incactus
caiver amnulus Maneac, ad TRcO.
ricem; dixi Forre, quia globus in
dicto annulo etiam volui polets
quali in 2X0; sed de his alias in A-
Aionomia, peaelerrim cum ex nouis
obternarionibus res tora melius
Cacui debeac, idem de venere ee
mercurio dictum AIE.
2 2 l20 du 222
Explicantur quae pertinent ad mo-
tum lonis: Hlanc prop. breuicer ex-
Pedio, quia mulca ex iis, quae dixi.
mus, mocibus Touis aque compe-
tune, dc moribus aliorum Plane-
rarum.
eA; nemo est qui hac de re vel mi.
Dimum dubicee, cum eciam a MAE-
ce inferiore aliquando occulcecur;
deinde ance solem creacus est, quia
cum monearus relocius Colc, quem
Temper post Ce relinquie, maiorem
haud dubie relocicarem acquili-
HIE, eFGO MaIOF MOTuIS reCtUS PIX-
cestie; ergo dincius durauie, ergo
prius incepie; Cinul enim esse de-
lic, cum primo mocu recto Colis,
igitur ance Colem creacus elt, quo
veco in loco creacus lic dicam pau-
l0 pott.
2. Vbi primum creacus cst, 110-
aeri caepiEIOTu rectO verSIIS Cen
ceum cerra, re Ccilicet illo moeu
geadum relocicaris sibi necella-
rium acquireree; candiu vero mo-
cu illo primo recto delcendie,
quamdiu Col morum circularem
non habuie; quam primum enim
Col morum circularem iniic, 2d
oreu scilicet ad occatum, iupi-
cer eodem moru moueri capie,
delicque ille primus nIOEuS Fe-
ctus, fuit aucem ille iouis mo-
cus circularis, ab co tempore,
aequabilis, calilque in polterum
CTIE.
3. Peacet istum mocum rectum,
quem primum voco, de ciicula
rem ab oreu, in occalum, iupicee
secundum rectum habuie, hoc est,
declinationis, ve dictum est de
marce, venere, (ol5, Xc. cu vide-
SS Pationes, igitur creacUS CA
in maxima declinatione; alioquin
nunquam maiorem prima habe-
se poruisset; a cum aliguando
iupicer rlera Tropicos eac, laud
dubie creacus cl vel in coniun-
ctione, vel in oppolicione; (1
enim in quadracuris v. 8. habuil-
a. Tupicer supra Colem creatus set Lalce 27. grad. lacieu-
Cc
dinis

## Folio 388 — 779786009:0428
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000428.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
58C
PM ZSIC A T R A C F. VIII.
dinis cum eamen vix 3. grad. la-
perigaeum oppolicio, de quo pau-
cicudinis vnquam habeat, cum 10 post, ae iam ance indi-
Cnirr. COl In CABErO CrCnEUS FHCrIE, CauI.
Ei Tupicer in guadtacuris Creacus
Fuitsee, vrique policus eller in libea
vel in ariere, vbi lacicudo cadem
ett cum declinacione, igitur polita
declinarione 26g1ad. coridem grad.
Einlet latieudo, quod repvenae
ommibus phanomenis; igicuE vOn
fuic creacus in quadraturis, eadem
racio Facie, cum proporrione ta
men, pro aliis punctis extra op.
policionem. de conjunctionem;
isitur creatus es in oppolicione,
vel coniunctione; quod CTAE pEO-
baBdUM.
4. Non Fuit crearus in oppo-
licione led in coniunetione; quia
cum in oppolicione sic perigeum
epicreli, ve rocant, hoc elt, pro-
Ziime ad terram accedat, ve cuin-
Cieur Cx mOru reciogradO; de q0
infra, hoc est, ex eo quod luas lpi-
1a5 cirius ab (oluaE, vndC FCEtC CO1-
Aludimus eAc WIMOTCS, COnCIa ve-
20, Cc semper aposaum, exieyeli
in coniunctione, inde colligo, non
fuisse creacum in oppolirione, alio-
quin vel media diltancia cum ipta
oppolitione coniuncta Fuillet, ex-
clulo Scilicer cerrio moru recto, de
quo supra, ee remanenre peiimo;
vel apogrum in ipla oppolicione
Fuiltee, desinente scilicee primo
evoru recto, de accedence rerrio;
HXC ommia constant ex dictis; CF-
∞ocreacus elt in conimetione, cum
laticudine Boreali 3. Circicer vel 2.
gead. _ declinatione 26. vel 26.
circiter; porro cum dixi apogeum
semper esse cum ipsa coniunctio-
ne, e perioeun cum oppolitionc;
ita incellici debee ve circa ap0.
5. Flinc colligo delinenei primo
morui recto, luccedere cerrium
rectum, versus centrum cerrae; sed
quia ipsam mediam distanciam (0-
lis pro termino habere non pon
test, live perigaei, re mars, live
media luae distancix, VE venUS, E
Mercurius, nempe si hoc cHec aC-
cederet propius quam par (IE, ver-
Sus terraM, ve patet, e vix mini-
inus illius circulus diurnus essee
Tuberiplus maximi, quod repngnac
Principiis nocris phylicis, certe
cum mmocus circularis de TelTIUS LC-
Ctus simul incipione, sic aurem ille
longe relocior Colari circulari, et
consequenter Col longe reerongu-
cur, e cum tinis Cingularis huus
MOTuS (IC ica planeca LIEuS et a(-
Pectus disponere, re in perigao sic
Temper oppolitus, _ apogruSCOn-
IUMEEAS, CEFEC EOTO CO TCMIBOEC du-
TauiE aCCeCUS aE FCCCLtuS quO a CON
iunctione ad oppolicionem de Pe-
rigeum Lupicer pervenie.
6. Hlxc eadem rario proreli
quis planeris cciam Facie, excepEO
duncaxat Cole, e forre luna; it2
re cerminus communis acceltuum
ee receltuum ibi siC, vbi absoluTUS
elt quadeans remporis totius reuo-
lucionis; ibi aurem venus media
fuam distanciam cum media tolis
distancia coniunxie, idem dico de
mercutio; mars vero eam mediam
dictanciam inuenie, cuius cieculus
aequaliter distar a circulo mediae
distanciae Folis, et a manimo ejus-
dem arris, ve dixi supra; cum
enim aliqui marrem perigaeum su-
pratolem ponane, alii vero intra
Beum hat coniunctio, et cirea Lolem, ezo media ria incedens, nec
Add FLD

## Folio 389 — 779786009:0429
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000429.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
IlI.
li
P.
1
L1B. III. DE MIOTIDVS, _C.
infca, nec supra, sed eamdem veri.
que distanciam cribuendam este
dixi.
7. Tlinc Pupicer cicius in con-
sequencia videtur moveri circa
apogaum, hoc est cum maiorem
circulum delcribat, cardius illum
abColuie, quam sellae Cuum; hinc
a Sellis recrongi videtur, versis
orcum, idque maioribus inceruat.
lis, cum cardius tuum orbem diur-
num conticie; e ed cardius circu-
lum abloluie, quo hic maior eAt,
re pacet ex dictis; cirius camen
Cuum circulum absoluic, quam (0l
Cuum; hinc Colem lonse post lere-
linquie vecsus ortum, id que maio-
ribus incernallis circa perigaeum,
vel oppolicionem; _ minoribus,
circa apogxum; racio patec ex di-
ctis; quia circa apogeum maio-
res orbes delcribie, ergo cardius
erro minore inceruallo Colem su-
PeTAT.
8. Fx dictis HaBCEUE VEFA FA-
tio, cur touis cum Cole coniun-
etio hac in ap0ga0; oppolicio ven
sd in perigxo; cum Ccilicer in
apogxo creatus lic, iremque in
coniunctione, de primus acceltus
tertii mocus durarie fere vique 2d
quadracuram, e receltus lucco-
dens aequalis, _ aque dinrurnus
Fuerit; ac proinde aequali cempo-
re Tupicer peruenerie ad oppol.
rionem, de ad perigeum; hacCa
dem rario valec pro lacurno, e
PrO marre (alEeM ex PaTEC; HON Fa-
men pro venere, qua quadracuras
non habeE, nec criam pEO MCTCU.
eio; Ced in his duobus Facilé de-
hniui cerminos huius cerrii imOcuS
recti; dixi peo Matce, CalTCHI CX
parce, nam Fere in quadracuris inc-
diam distanciam habuie, ec in pe-
rigao mediam distanciam Colis ac-
cisir; hinc ex duplici capite cer-
minos huius cercii morus in MAE-
ce detinio; Pcilicet ex quadracuris.
e ex cali ad Tolem accettu; hinc
mars parcim cum duobus Cupe.
rioribus, parcim cum duobus inte-
Fioribus ploneris convenic.
9. Non camen semper est con-
iunctio in apoge0, nec semper in
Perigeo oppolicio, re iam dixi de
marce, racionem ibidem acculi, tu
videlis prop. 62. num. 6. igieur cir-
ca apooeum hc coniunetio; ita ve
odo praecac, modo (uccedat; pro
quo vide locum cicacum; nihil
enim eAt quod addi queac: POriO
cum Tupicer Cuos orbes diurnos ab-
Coluac cirius, quam Col (uOS, (0-
lem candem aNequieur a cCI9O,
Ecilicet ab orriua parre disci Cola-
eis, idque Spacio 399. dierum, quo
renera tempore, rruum cireulu
Cupra Colem acquirie; re dixi Cu-
Pra de marre; moverur aurem ci-
eius marce, cum maes Colem tan-
rummodo alsequarur post 780.
dies: hinc Tupicer marrem iplum.
allequirur, post aliquoc annos, de
quo infra.
10. In Toue eadem est rario
Rationum, accelerariOnA, FeFAE-
dacionum, regrostuum, quae in
marre; vbi enim Rella TUUI OE-
bem cirius abloluune, quam iu-
Ficer Cuum, videtur moveri in con-
lequencia; idqne cirius, quo n2-
iore inceruallo a sellis rerronei
videtur, quod circa apogeum, ve
dixi, accidic, tunc enim maiorem
orbem describic; igieur cardius;
isitur maiore inceruallo à ctellis
Fecroagitur, vercus orrum; vbi
aurem aeque cico lium circulum
Perhicie, ac Aella Cuum, ctare vi.
decury

## Folio 390 — 779786009:0430
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000430.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
BC
P E YSI C A E R A CT. VIII.
detur; cum d Rellis non discedac, marce dictum à me fuic; tu videlis,
neque versus orrum, neque ver- nec enim repero; est aurem lacicude
sus occalum; hoc aurem circa eri.
soni aspectum illi accidic; deni-
que cum Cuum orbem cicius ab(ol.
nic, quam sellae Cuum, cunc Ael.
las post le relinquir; igitur move-
ri videtur concra Ceriem Lignorum;
igicur regcedi; nempe proprium
Planetae mocum in consequentia
esse volune; hoc aurem sE circa
perigeum, quia cunc minorem cie.
culum agir; isirur cirius per
Acic.
11. Mocus declinationis Touis
est laris cardus; nam proprer al-
cicudinem maxima Cune accelluum
e receltuum spacia; adde quod
cum mocus circularis velocior (E,
minor decerminationis porcio le-
cundo recto cedir; hinc duodeci-
ro quolibet anno perticitur, hoc
eAt, annis  Oxpriis 1r. diebus 315.
ve aucem ad camdem Axam perue.
Miac, ponic ann. 1F. dies 318. 21-
205 inquam A gyprios dierum 360.
est aurem hic Worus acceleratuS B
recardatus, ee consequenter inae-
qualis; _ ve reducatur ad calculo5,
adhiberi debet parabola, comodo,
quo Cupra dictum est; POrrO nOn
modo hic secundus morus est inx-
qualis, sed etiam una periodus, vel
revolurio aequalis non est alteri,
proprer coniugationem terrii mo-
Tus;nam cum modo propius ad Ier-
ram planera accedac, modo longius
ab ea dilcedar, Ccomenta accelluum
ex recelluum huius secundi mOcuS,
quae incerim percurruneur, Cune
inaqualia, ve iam dixi Cupra, cu vi.
delis, ne hicrepetere cogaF.
12. Quod vero perriner ad mo-
cum lacirudinis, idem prorlus de
tone dicendum ett, quod iam de
ionis minor lacieudine marcis; vix
enim est duorum vel 3. gead. cum
maxima est; nihil dico de illa mon
cuum coniugatione, quae ad lacieu-
dinis varietarem plurimum confere,
ve iam dixi supra: quod spectar ad
morum apogai, cgonullum aliud
apogxum agnoleo in his planetis,
nili illud, quod vocant apogeum
epiercli, quodque movetur in con-
sequencia, co prorlus modo, quo
iplius coniunctionis loca; v. g. Cup.
Donamus hoc anno coniunctionem
in 2p0920 factam esse in iplo inicio
caneri, cerre cum alcera caneum HaF
Post clap(os dies 399. d cum Col re-
deac ad inicium cancri polt dies
365. Tuperlune adhuc 34 dies per
quos sol pervenic ad 3. grad. L. c0.
niis circiier ibi est apog eum, post
reuolutionem iouis;isitur polt dies
399. apogum ionis promorum cA,
verlus octum orad. fere 34. hoc est
in consequenria sIgnOTUM; QUareS
quancus sic morus directus iouis,
Kelpondeo esse dierum 283. FCETO-
oradum veco, 118. Fere, Catio aurem
illius videtur Fere esse dierum 4. de
morunodorum, nihil dico; cum
enim supponi posr excentrieus
iouis, declinans ab aeguatore circi-
cer 25. grad. cerre in iildem Cemper
punctis cclipricam non sccat; led de
hoc nihil habeo quod addam; cum
ratio phylica huius nodorum mo-
cus, iam lupra expolica Cc; calculus
enim ad Astronomiam pertinec; alia
quaedam Cuperlunt ad iouis mocum
perrinentia, qux quia per compa-
rationem quamdam ioui cribuun.
cur, de iis paulo post in singulari
prop. agam. Flaec eriam dicta lune de
ionis moribus, Aando in hypocheli
spica

## Folio 391 — 779786009:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
elis
Mo.
I1.
is
em
LB. lTI.
DE HOTIBVS, _C.
Spicali; ve aurem iuxea novam
Peolemaicam dictos InOcus cOm.
ponamus, contule dictam Appen-
dicem n. 29. 30. 31. 32. pro illa vero.
dialog. Phystc. ne bis eadem repCtC-
se cogar, pleniore tractatione in
astronomiam remista.
PROP. LXI
Fapudantur mocus Saturni: Cum
hi similes sinc prorlus moribus 10-
vis, ne repecam eadem Colummodo
indico; i. Sacurnus Cupra Colem
crcarus elt, cum infra nunquam del-
cendac, de conlequencer ance Tolem,
cum velocioie OTu MONCACUT. 2.
primo inoru recto Racim mocus est,
quo Ceilicet acquilivie Cuam velo-
cicarem: 3. cum Cole moru circulari
aquabili moneci capie, itemque
moru declinacionis: q. creacus est in
coniunctione, hoc est in Fropico
Cancri, ad 2. circirer grad. lacicudi-
nIsi 5. cnmc etiam cercio moru seco
moueri capiC, VeISUIS CCTTAI PIO-
prer cumdem finem, de quo Cupea,
durauirque accettus vlque ad qua-
dracuram; de hic fuit circulus me-
dix distantixe Sacurni, inde pOrro
capic recellus aequalis vlque ad
periseum; hinc Cemper circa apo-
sxum sic coniunetio, de circa pe-
risaum oppolitio: 6 reuolurio ab
vna coniunctione ad aliam est dic-
Eum 378. reuolurio vero morus de-
clinacionis perhcicur ann. a gupriis
29. diebus 174. circicer quibus
10. dies accedane, ve ad cairdem
Rellans redeac: est aurem in reuo-
lucione cerrii motus recti, inorus
directus dierum 244. TetrooraduS
136. Racio Fere 8. Hc aurem Ctatio.
Marius paulo vtera guadeacucam. 7.
Lacio acceleracionis; Racionis, re-
grestionis, eadem est, qua CapEa,
Tom. IV
neque hic repero;irem eadem rario
mocus lacirudinis, apogai, nodo.
rum, sc. illius mocus declinacio-
nis CA caEdiSSIIUS, CUM PEOPTCEve.
locicarem circularis, cum quia Fer-
eio mocui recto lingularis porcio
decerminationis cedic, quod scilicer
ad lingutarem tinem, istorum pla-
necarum plugimum conterae, qui
ad id porissimum incticuci a nACUTA
esle videntur, ve in 2p0g20 Coli
CONIUNSANCUE, OppOnanEuE verO in
perigao: Ced de his lacis de hac
quoque dicta sunco Atando in Fy -
Pocheli Epirali, pro qua vide dia-
loc. Physic. e veramque dilterea-
tionem Diminianam conera Chri
Rianum Euchenium; quod vero
spectac ad nouam hypochelum, vide
Ja cocies ciiatam appena. n. 3 1. 35.
36. nec enim eadem repetore ra-
cac; quod vero spectat ad Sacurni
Annulum, pracer loca iam apvella-
ta, vide synops. OpL. DrOP. 24.
PROP. LZV.
Fxplicantur aliquae passiones com
munes motibus quingue minorum
Planetarum: In hanc peopolicio-
nem plurima congeram, quae quia
2d omnes sere planeras aliquam
habicudinem dicune, illocumque
mocus Supponune, praemieri debuie
praecedens cractatio.
1. Calectium corporum ordo
ex dictisis est. qui nec commodioi,
nec pulchrior esse ralear; Sol Pla-
necarum princeps aliorum motus
Cuo quali dirisie, hinc enim alii ad
rorum circularem, versus occalum
determinaci Cune, eo ipso temporis
momento, quo Col moru circulari
versus occalum moneri caepii:adde
quod media Eolis distancia cereiu
2dOCLS

## Folio 392 — 779786009:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LHXSICA TRACT. VII
morus recti terminus Fuie in vene-
re, e mercurio; lone aurem X Sa-
curno aspectus quadracus ad Colem
mediam corundem distanciam de-
tniuic; marris demum ve mediam
distanciam idem. quadrarus alpe-
ctus dererminauie, ita perigeum
media Colis distancia contienit.
2. Sol unum planetam habee,
qui temper infra elt, d overur
cardius Tole, orbemque luum FaE-
dius decurrit, ab orru scilicer, ad
Occasu, _c haec est LuNa; duOS
habec, venerem scilicer de mereu-
rium, qui modo lupra, modoin-
Fra Colem (unE, de cardius moven-
Tur Cole, licet modo cardius, no-
do cirius, quam Col. Cuos orbes
diurnos abtoluonc;cres demum ha-
bec, qui nunquam Cunc infra lo-
lem, Scilicer intra mediam illius
distantiam, e Ri LUIME SACUIEHAS,
Lupiter, Maro, qui relociore mOtu
MOVENEUE, de cirius luOS oibes
dliurnos abCOluHBE; E Farien ve-
rum est, quod ex Replero supra
adduximus PFOP, 6L. HUI. IX. di-
cendum est morrem caedius ali.
quando luos orbes abtoluere; hinc
habes omnes coniugationes, vuus
Cemper intra est, eres semper lupra,
duo modo lupra, modointra; vnus
Temper est cardior, cum in WOtu,
cum in orbe, duo Cemper velocio
res; cum in moru eum in orbe;
duo carcliores in moru, in orbe
vero modo cardiores, modo velo-
eiores; vnus velocior inmoru, de
modo cardior, modo velocior in
orbe; Ecamen rera est illa Repleri
obleruatio.
3. Primus morus rectus plus
durauie in Sacurno, eum in LOue,
demum in Luna; hinc treS aNTE
Tolem, de coridem post Colem pla-
neca creaci Pune; quinque tamen
Supea Colem, d vnicus intra: (ol
e Forre Luna primum morum re-
ctum rerinuerune, ex terrium nOn
habene; reliqui primum habue.
rune, Ced huic delinenci, cum Feu-
Ara eHer; TerrINS LUCCCME; ETES Cu-
priores fine illo communi gau-
dene, ve scilicer oppolirio cum
Prigaeo, e coniunetio cum apo-
8x0 coniungatur; ad hunc tinem
contert cerrius morus, ab aspectu
decerminarus; alii duo iminores
eodem mocu gaudene, a distancia
media Colis directo, leu decermi-
naco ad similem Fere Anem obri-
nendum, scilicet re alcera coniun-
elio cum ap0gxo, alcera cum pe-
rigao coniungaeur; Luna cum
Venere e Mercurio phales com-
munes habet, quarum eamen est
divertus vtus, ee Anis.
4. Intimus planeca id est L UII2
ciro perhcie mocum declinarionis;
Sol, Venus, ee Mercurius fere aequé
cito; cum Maes, cum Lupiter, eum
demum sacurnus omnium cardis-
lime; rario ek, quia maxima sUNe
in his duobus superioribus accel-
tuum e recelluum sparia, ee ino-
ens circularis relocismus; primus
motus rectus in Luna cirius, in Lo-
le cardius perkcieur; certium vero
perticie Mercurius cirissime, TUI.
Saturnus, tum lupicer, cum Ve-
nuS, cum Mars denique omnium.
rardissime; rario est, pEO MerCU-
rio, quia spacia recelium _C acCet.
Cuum haber brenissIma, CUM RON
Procul a Solecreatus sC; hinc mi-
nimam à Cole digrestionem habet;
eam in Mlarre, cum in Sole, cum pro saturno vero quia cum velo-
in Venere, cum in Mercurio, cum cissime moucacur, tolem cirius alse-
quieur

## Folio 393 — 779786009:0433
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000433.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
da
MPC.
2Eiv.
dII.
Bell.
eum
apo.
Dem
ectu
OEeS
Mid
Ii
sCll.
ceet.
deli
1el0.
alle.
Iu
L 1b. IIT. DB MIOTIBVS, _C.
quieus; totut cletuis revolurionem
illam certii mocus abtoluie; pOrro
Pex Calcem superiores planecae in
coniunctione crenci TunE, in FEO-
pico Cancri, cum maxiima declina-
eione; dixi Calcem, cum de Luna
dubium esse posic, re supra dictum
est, quamquam in coniunctione
creacam esse, aliorum planetarum
nalogia perluadere videtur; quid
E eriam Luna cereium motum Aa-
bec, qui primo successic, ac proin-
de dicamus coniunctionem heri
Temper in ap0gao, oppolicionem,
in perigao; e vero mocui Lunae
vix adhuc certas resulas peaeleri-
Plerune AAronomi; unde Calcem
dubitare licer, verum eriam in hoc,
Luna cum aliis quinque planecis
conveniar, sed de his ex protelio
agam in AAronomia hic cancum
indico; itaque ex his habes, 12-
ximam coniunctionem planctarum
signalle primam illam nalcentis
mundi epocham, ica venec hacte-
nus vnquam luvilis fuerir, nec in
Posterum Furura (IC.
5. Mocu circulari omnium ci-
riCtIE SACUENUS MOHCTUE, cum
Lupicer, cum Mars, cum Sol, cum
Venus, ee Mercurius, cum deni-
que Luna; hinc sol lunam alte-
Quitur; Venerem quoque e MeI-
curium. Ced in ap0g.e0; Venus au-
tem e Mercurius tolem alleguum-
Tur, Sed in perigreo; tres alii (0-
lem assequuntur apogei licer; nili
Forre vera lc illa Kepleri oblerua-
cio, de qu2 supra pFOP. 62. A. 11.
naim in hac hypocheli mars paulo
intra apogaum solem allequieur,
e Col narrem in apogxO: SaEuI.
nus directus allequicur eum lon
BEIB, CUMI Marcem directoS, HUIN-
uam recrozcados; racio est quia
Si Cncrecrogradi. Cune cirea peri.
Beum; igicur de Sacurnus circa
perigaeum es recrogradus, igitur
Si Sacurnus directus est, dum alle-
quicur Ionem, de Marcem, isli
ecia directi lunc;isieur cu directus
directos alsequacur, acringit illos in
PATEC OELIUA; AC VeTO MaIS FCETO.
gradus touem ee Sacurnum asse.
quicus recrogrados quia cum IaIS
licretrooradus infra rrigonum, hoc
est circa perigaeum certe alii quo-
que quibus iungieur Cunc cisca pe-
riscum intra crigonun; isieus iple
quoque Cune recrogradi, sed ars
recice adus maiorem arcum de
curric in suo regrelsu, quam lupi-
cer ae Sacurnus, de quo paulo post;
igitur quid miru, (I VEEuNque
recrogradum, recrogiadus iple al
sequacur; Ced deinde vel directi
directum, vel etiam rerrogradi di-
rectum; seu sacionarium aste.
quuneur; in his nullam sencio dif
ticulcarem.
6. Tres Tuperiores planetae pos
conjunctionem in apooao. nine
oriuneur heliace, re vocant, hoc
est emeroune ex radiis Colaribus;
Oriunturque mane ance solem, quia
cirius Cuos orbes diurnos decur-
tunt, velpere vero occidunt helia-
ce, id est occutrantur Cub radiis
Colaribus, quia solem assequum.
EUE; de Venere e Mercurio, di-
ctum est Cupra: Ouaeres cur din-
eius Sacurnus sic recrogradus, quam
Tupiter; d hic, quam MaES; Rel-
Pondco Cam (IE SATUEHUS FCTIO.
seadus ab vna Rarione ad aliam,
per perioxum, e cum cacio Sa-
curni sic tere in quadeaco, de Touis
in Trigono, cerre plus cemporis
BoniE SaEurnuS a quadeaco, ad pc.
tisxum, vel opposicionem, quam
Tupiree

## Folio 394 — 779786009:0434
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000434.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E X SICA TR ACF. V III.
Tupicer a crigono, ad perigaum,
ergo morus rerrogradus sacurni,
diucurnior est quam Touis, et hu-
ius, quam marris; quia puncta
Racionum huius sune saris infra
crigonum; igitur promarre eadem
Wilicac racio, quae peo TOue, Ve
Patet ex terminis.
7. Ouaeres cur puncta ctario.
num sacurni longius distene a pe-
rigxo, quam Touis, de huius, quam
marris; Respondeo quia cum Sa-
curnus moncatur relocius, cum
ratione motus, tum catione orbis,
quam lupicer; quid mirum, (i ab
apogxo, cirius adae quet velocita-
tem Cellarumr, in orbe diurno, hoc
est si aeque ciro Puum orbem diue.
num absoluac, ac sclle Cuum; sed
rbi ad hanc aequationem, ve (iC
loquar pervenic, est cario; eadem
rario probae pro Toue, relpectu
marcis: Ouaeres cur Saturnusmo.
Eu recrOOEadO minOZeI aECUM
ccliprica decurrere videatur, quam
Tupicee mocu recrogrado; et hic,
quam Mars, Relpondeo quia ma-
ior est proporcio circuli maximi ad
minimum marris, quam maximi
Touis; 2d minimum Touis; _ Ma-
ximi touis, ad minimum Touis,
quam maximi sacurni, ad mini-
mum Sacurni; quod vel ex eo prO-
batur, quia mocus rectus cerrius
plus durac in Marre, quam in loue,
de in hoc quam in SaTIEnO, erg0
quid mirum si dum Mars minores
luos circulos, diurnos scilicet, per-
currie, maiore inceruallo Rellas
Polt Ce relinguac, verlus orrum,
quam dum lupicer, vel Sacurnus
Tuos decurrit; de vero nemo ne-
Babic, talem velocicaris gradum
primo motu recto. ab his planecis
cudine, _E IMOTUUIM PEOPOrTIONE,
Ve MaIS MInOrC TeMpOTE LIC FCEIO-
SraduS quam SaCVEnUS, d Ma.
iorem arcum in luo regrestu non
decurrat quidem, led decurrere
videatut.
8. Hlinc etiam racio pecenda
est, cur Saturno directo lupicer
ee Mars directi cancum iungi pol-
Cinc; marci vero recrogeado, sa
EUEHUIM _C TOHCM CAMEHM FCETO.
STadOS; SACUTHO auTeM FCTIOOFA-
a0 louem e Marrem rerrogradOso
_ directos; Toui Ferrogrado, SAFUIE
num rerrooradum, marrem dire-
ctum ec recrogeadum;nec est quod
aliqui, re huiulmodi phenomena
explicene ad Copernici hyporhe.
Cim contugiane, cum criam in nostra
ex principiis phylicis explicentur.
Ouxres cur Sacurni regrettiones,
Cationes, coniunctiones, lapius in-
tercurrane, quam Touis; et huius,
quam Marcis; Relpondeo quia 52-
curni cerrius morus rectus breuior
Cs; ioicur cum quaeliber reuolurio
Saturni praedicti motus recti, Aa-
tionem, regressionem, coniunctio.
nem, importet, quid mirum si ha
CapIUS INECTCUTEAnE in SaCuInO,
quam in ioue, e in loue, quam in
Mlarce, proprer camdem racionem;
cur vero Capius intercuerane in
Mercurio, quam in Venereiam di-
Ctum est supra, suo loco.
9. Ex his constar Keplerum
luculenter hallucinari, qui vulis
in ea cancum hypocheli, quae Fer-
raim mobilem adstruie, calestes
mocus; illorumque phaenomena
explicari posse; immo illa AbEx
maonericae, quas in Pole de plane-
eis agnolcie, lune mera fabulae; il-
la rationes, quibus Cuam hypoche-
acquiri poruisse, cum canca alci. sum probac, laris intrma, et maiori
Ed

## Folio 395 — 779786009:0435
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000435.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
DE
110.
de
ere
d
Iser
P
da
5
L. LB. III. DE NIOTTBVS _C.
ex parre ridiculae; illa nova mecho.
dus, qua per plana in ollipe expli-
cac, quod per simplices angulos
communis Astronomia demon-
AraC, disticilis est, errorique nOn Pa-
rum obnoxia.
20. Non difAEeOr, Coperni
cum non pauca Facile e coregie in
Cua hypochesi demonstrare, v. 3
Pacionem, accelerationem, regrel.
Cum planecarum, eec. eciam pot.
ta aequalicare reali iocus, quam
Copernicus mordicus cenec, 2b-
Turdumque concrariuns censec, a
quo scilicet hominis incellectus
ABHOEFERE, MHIEA FAMEN OCCHFFUHE
in illius hypoch. difficilia: 1. In illa,
luna inaquali mocu reali move-
cur, icemque iouis lacellices: quod
apud omnes Astronomos ablonum
est; loquor enim de reali mmotu,
non de apparenti; hoc aucem cuin-
cam in dilsereatione, quam Cub A.
nem huius libei CubneCtam: 2. DFul-
la eAt FaTIO CHE CenErA OEBITAEUM,
per quas plancea eunt diverla (inE,
quid enim decerminare poruie pla-
necam ad hanc orbicam, pociur-
quam ad aliam. 3. Nulla est criam
racio cur cerra in orcum porius.
quam in occalum eac, cur Col ip.
se circa luum axem in vnam par-
tem porius quam in aliam, cur mee.
curius cantam excentricicarem, Vc.
nus Fere nullam habeac, cur se
inde Ac apOgXi MOTUIS; CuF mu-
retur excentricitas, cur calis Or=
bicarum inclinatio; haec PUnE, ec
alia mulca, guorum nullam prOr-
Tus racionem Copernicus aHfert;
qua tamen omnia in noctro Cy.
Remare clarissime explicamus.
11. Tycho plurima Cane inge.
niose explicar in luo Cyltemare,
sed mulra occurrunt ablurda, qua
nullatenus fugere pocett; vecb.
Srac. Planeca in veris epierelis cir-
ca Colem moveri non poltune,
etiam Acticiis, qui cum planceam
proxime cerrx admoueane, vix
ille orbem Cubquincuplum, ab Oc-
cu Ccilicet in occalum deleriberet,
in perisao, illius, quem deleri-
bic in apogeo; isitur quincuplo
cicius orbem Cuum in perigxo ab-
Colueree; est enim circularis IBOEUS
aequabilis: Denique Ptolemans
cuncta non explicac cum. (uisOE-
bibus cealibus, re manifestu est; 2d-
de quod nullam prorlus rationem
Phylicam afFere, cur excentrici di-
UCTIO MOEI MOLCAMEUE, CUT CIrCA
cale cencrum, cur nonnulli opi-
cyeli in conlequentia, alii in PEa
cedencia, eur maiores, vel mi-
nores; igitur illud Cyttema aliis
omnibus peaeferendum etle cen-
Temus, in quo non modo aequalicas
trocus in eodem planeta (eMpCF
Teruatur, verum eriam diverla-
rum inegnalicacum appatencium,
sarionum, regrestuum, de alia-
eum pastionum caulae phylica, ex
communibus principiis, ductae ha-
bCHEUE.
12. Ve aurem aliquod huius Cy-
Kemaris Echema habeas, rudi. ca-
men Mlincrua delcripeum; sE Cen-
erum cerrae A, sic media Colis di- F18. 14.
Aancia AG, _ GBPC circulus me-
dix distancia; sic maxima distancia
veneris AF, minima AI, media AC;
_ angulus CAK maxima illius di-
greltionis à Cole; delcribatur sectio
CucumerIS EKIL, SiC enim FupEa VO-
caui, hraeclinea lecat spiras xquales,
quas scilicer venus dierim delcribie,
acque adeo (i Tupponacur haec linea
cum Cole moueri, e venerem lecum
deterre, venus praedictam linean,

## Folio 396 — 779786009:0436
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000436.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHXSICA TRLCF. VITI.
per inaequalia camen legmenea de-
icribet; idem dico de mercurio,
qui perinde le haber, acque si mo-
vererur in alia simili FNHM; est
aurem distancia maxima mercurii
AF, media AC, minima AFI;
Sic etiam maxima martis A O, ni-
nima AP; Sicque linea cuTUAOOPD,
Pro qua circulus accipi pocest ex
CCMETICUS, i quO LAeI MO-
EIS aPPATenS. martis aequalis
non est; led rancum in illo exhri.
beo lineam, quae (pira marris equa-
lia Ceomenca secar; idem dico de
excencricis ionis RdZ7, di SaTI-
nI SINZ.
13. Sed ve hoc melius intelli-
825; Cupponamus Colem moveri à
C, per D, id est, ab oreu, in Occa-
Cum, e Cuum orbem describere, ac
redire in C Spacio 2+. - hOrar. 8 4.
fere minur. _ marrem cum aliis
duobus ioue, d Pacurno, eodem
cum Cole momento moveri ab
ORS, ab ortu scilicet in occalum;
sed cum moneaneur velocius Tole
de Tuos orbes cirius pertciane,
hand dubie Colem Cuperant aliquo
interuallo versus D. S. T, e qui-
dem Cacurnus maiore; cum iupi-
ter, cum mars; hinc candem per-
veniune ad quadeaturas D. 8. L; e
deinde ad oppolicionem PZV; de-
inde ad alceram quadcacuram
 7, X; ac demum ad nouam op-
policionem ORS; Cacurnus qui.
dem peius, cum iupiter, tum
MarS; Stellae vero iplae adhuc; ci.
eius; hinc quamvis punctum C ad
onod Col ipse, eo remporis Auxu
redic, eidem caeli ac immobili pun-
do emper reipondeat, non la.
Post conjunctionem cum Cole,
cumdem post se relinquunE, prX-
dicto cempore; ita venus eo tem-
Pore, non redit in F, Sed est in
alio puncto versus orrum; idem
dico de mercurio, uno verbo licet
circulos descriplerims non tamen
Cune veri circuli, sed alia lincae
curua, sed parum interest, cum
nec in iis hac morus, nec li in iis,
calculi graria, Aeri CuppOnaTUE.
aequabilis in iis Aer: OuaLeS,
vecum illae lineae deleribi possinci
Relpondeo recumque posse, led de
his in Astronomia, cum ad rem
Phylicam nihil penicus conte-
EaHI.
14. Duceres, verum planeer in
Cuo moru aliquem Conum edant:
Respondeo antiquam elle qualtio-
nem, PrO qua veraque (enTenCLL
Cuos authores habet; eg0 vel ca-
cus Cum, vel nullam peorlus diffi-
cultarem in hoc esse video; (
enim globus ex aIOrE EOrMEntO
explolus, non Cine sibilo aera An-
dic, mihi cerre dubium non cst,
quin caelectes globi tanta veloci-
cace in orbem acti, Ponum edant;
qui camen a nobis prODFCE MaXI-
mam distantiam audiri non poltit:
Porro ilti Coni nullam inter se con.
Conanciam FACIUHE, CUI PEOPCCE
distanciam vnius plancca ab alio,
milceri non possine, quod cerre
ad contonantia necestariu est; quod
AIIFEM CONUM CdANE, PaTCE CK ip(A
collitions aeris, ex qua necelsario
Conus sequitur, neque in hoc quid.
quam ablurdi video: Ouares quae-
nam sic proporcio planecaru quo-
ad molem; Relpondeo hoc nelci-
inen eidem Rellae, ac proinde nec ri, cum ipla distancia ionoretur
Eidem immobili cclipricae puncto; nec rideo modum, quo sciri pottu:
PDETO VE eres Superiores planer Porest quidem Cciri proporrio di-
Atantia

## Folio 397 — 779786009:0437
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000437.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. III. DE MIOTIBVS, RC.
stantiarum avogai e perigai,
quod cerre ad calculum actrono-
micum Cufficere videtur; Ced de
his in Actronomia; Ccd inquies
Talcem viam ex iis, quae ab aucho-
ribus proponuntur sencenciam am-
plecti deberes, cur veco vni po-
eius quam alceri adhererem, cum
vna probabilior esse, quam alia
non videatur; Hlaec eriam qua in
hac propohrione dicta Cunc, luppo.
nune hypochelim Epiralem, qua
cum Falla sc, aliam nouam in cius
locum substicuimus; in qua omnia
hic adnotara longe melius expli-
CantuE, ve consideranti parebies
nempe calis vel calis Ratio, accele-
ratio, rerrooreso exc. pro quo vide
aict. Appendic. pec tocam; ibi enim
iam dicta, HIC FEPCTETCNON raCAE;
praelerrim cum in Asconomia hXC
Plenius tractaruri ee ad calculos
redacturi liuIS.
PKOF. LLLI.
Explicantur quae ad motus stella-
rum pertinent; FIos quoque Hella.
rum mocus ad luas caulas phy(I
CaS reducemus; in qua Cane opera,
ne quid forre dissimulem, disticul-
eas nodica non est, eam camen ni(s
Falloc, ex nostrisprincipiis expun-
gemUS.
1. Scellae cireulari mOeu, CUIM
Sole overi CaperunE, ab OEru
seilicer in ocealum; inde enim (uF.
ficiencer decerminacae Cune, vnde
planeta; _ CerEe par CFaE, VE CUuI
ducem Cequerentur; et Cemper il-
dum foncem lucis, vnde iplae quo.
que trauxiune, aspicerent; praecel-
Gc aurem morus rectus deortum,
quo scilicet illum velociracis gra.
dum acquisiverune, quem modo
habene, varium quidem, Calcem
apparencer, cum aliquae maiorem,
alie minorem circulum delcribere
videaneur; dixi appareNTeF, nam
verum omnes aequales spiras del-
cribane realicer, definiam infra.
2. Primus ille mocus rectus
haud dubie vel Racim delsie, vel (
permansie, insensibilis est, de nul-
lum finem sensbilem habec; im-
mo Fcustra esset, s elter insensibi-
lis; isieur adueniente mocu circu-
lari, coque relocissimo nihil PrOr-
Cus reliqui decerminacionis Fuit, 2c
Primum illum mocum rectum, per-
Peruis libracionibus Turtum deor-
Tumque exercendum; huic aurem
TUCCCSSIE SecUnduS MOTUS rectuS,
axi mundi parallelus, Cunc enim
poli duo puncta Axa; igiEU POL-
Tune esse termini mocus recti; e
veco in vniverso eria cancummodo
Cunc puncta fxa, Ccilicee centrum
ec Polis primus rectus cenerum pro
cermino habet; secundus vero po.
105, led haec ex dictis manifesta
TUME.
3. Cum Anis AClIAFUI, PEXTCE
ornacum rniuerti, cingularis sIC,
ve dictum est, ve sint in loca, cer-
ce non modo ad hunc Ainem, circa
cerram moveri debene, sed eodem
omnes ordine, Rcugue inter Ce Ter-
vaco; aliogni, si ordinem illum
mucarene, una ab alia distingui
Facile non poster; praecerea rem ita
esse omnium oculis manifestum
est; quomodo veco hunc ordinem
Ceruene paulo post dicam; led quia
Cunc criam in TeMPOTA, PFareF CiI.
cularem morum, alium rectum de-
clinationis habene, nisi enim de-
clinarionem mucarene, nullo mon
do in cempora cllent; hic aurem
mocus declinarionis rectus cAt, ex-
pliCDEUE

## Folio 398 — 779786009:0438
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000438.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E YSL C A Y R A CF. VITI.
plicatur que ve Cupra, in 22c e ba(i
Lemipatabola.
4. Aliquae Cellae creara lune in
conjunctione cuns lole; hx porro
cum Cole Cimul oueri CaeperUNE,
motu circulari, ab oreu in Occa-
Tum, iremque moru declinationis
d BOrea, in AUStEUM; neMPC CA-
dem racio, pro illis probac, qua
Pro Saturno, de aliis planecis; pOr-
F0 Aella oppolica, mocu concrario
dcclinarionis mota Cunc; abo AusrO
Scilicet, in Boream; analogiam h2.
bes in luna, Ei creata est in oppoli-
rione; porro hic morus adeo caF-
dus est, re rix 26000. annis PCr-
Ficiatur..
5. Tlinc reliquae Aella ita mo-
eu declinationis imorx FunC, ve illa-
u, hoc est coniunecarum, et Op-
Policarum, directionem, sequeren.
cur, _ quasi rocidem filis duceren-
tur, camdem semper eum inter le
cum ab illis distanciam Ceruancesi
hinc omnes Rellae ab inirio caneri
ad capricornum, per libram, versus
Rucrum, _ alia ab inicio capricor-
ni, ad inicium cancri, per ariecem,
versus Boream mocu illo recto
iverune, e2 Scilicet proporrione, ve
Temper cumdem incer se ordinem
immo, ec eamdem lacicudinem Cer-
earene; licer enim aliqui lacicndi-
nem cellarum mucari relint, nullo
camen experimento, vel aigumento
Id CuInCHNE.
6. Scella omnes in eadem (upeE-
ficie Sphaerae remanere non pollunt
 moveneur motu illo spirali; alio
quin vbi cella maxime declinac,
ec accessir ad polum, minimum
circulum diurnun delcriberer;igi-
cur cirissime, cum eodem Ccilicerim.
pecu; isieur mucane Cuperkiciem:
Eptrard, (i disto Epirali mOru aenn-
cur; nam Rella omnes luos orbes
diurnos aeque cito delcribunc;igi-
tur cum haec duo seruari debeane,
Scilicet idem ordo, cademque di-
Rancia, apparens Ccilicer, et aequé
velox mocus ciuldem Rellae; eAt
enim aequabilis, e cum a que ci-
ed maiorem e minorem circulum
describere non pottic, cerre in ca-
dem Superticie (phaerica eadem Ael-
la remanere non porelt.
7. Hlinc debent necellario esse
duo poli, seu duo puncta, à qui-
bus Aella Cemper aequidistene, alio.
qui camdem semper incer le di-
Uanciam non Ceruarene; porro il-
la puncta in polis mundi nOn
lune, a quibus aliquae sellae re-
Cedunt, e 2d quos aliquae ac-
cedune; licer enim nonnulli vo-
luerine Rellas eamdem semper Per-
vare declinarionem, hoc camen
Fallisimum else constat, cum (pi-
ca virginis tempore Ayparchi,
duobus circicer oradibus versus
Borcam diltaret ab aquatore,
nunc vero versis Austrum octo
circiter sradibus; quod vero ob-
iicitur de Canopo, ridiculum
est; cum enim parum dister à po.
lo ccliprica; modico lubest de-
clinationum dilcrimini; ieaque
cum stellae eamdem seruene laci-
tudinem, haud dubie a polis ecli-
prica Cemper aequedistane; hinc
si aliqua stella in volo celipei-
ex eset, illa quidem circulum
diurnum cisca polos mundi de-
Ccriberet, nullo camen alio mo-
tu movererur; igitur cellae
luum morum componune, hrabica
ratione cclipriea, et Polorum eius.
8. EIinc sellae qua Fuerune in
ccliprica, initio; iCa CAEPCrUNE
moueri mocu illo recto, VE Ca, quX
39E

## Folio 399 — 779786009:0439
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000439.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
obe
del.
lB. LII. DE NIOTIBVS, _C.
in EropicIS erant, ab ip(o acceltu
libeacionem inciperent; hoc est
QUa IN CANCTO CFANE, verSiS au.
Arum; qua in capricOrnO, verSIIS
BOreAM; qua veco cranc in punctis
aequinoctiorum, ab iplorecestu;
hoc est ab aequinoctio veEHO, vec-
sus boream, ab aucumnali, versus
austrum; quae demum incer Colsti.
riorum ee aequinoctiorum puncta,
ab aliguo, sive accectus, line re-
cellus, Teomenco; nempe decermi-
natio a fine dirigieur; igicur cum
talem ordinem Ceruare debeant.
nec ternare possine, nisi cali modo
moneancur, nec cali modo moueris
nili adsc calis decerminatio; quid
mirum, Si haec abeHC NON POSIE;
Peaelerrim cum huiulmodi deter-
minationes nullam dicane noui
impecus accessionem; igitur modo
maior decerminacio, modo minor
incipie; nempe illa, qua cum aC-
celsu incipie; inor cIt, quae cum
recellu, maior; quae incer accel-
Tum, et receltum medioeris; prima
crelcir, secunda decrescir, cerria
decrescir liincipir in receltu, cres.
cit s in accetru.
9. Omnes Rellae quae sune in
ecliprica; libraneur per acceltus
e recellus aquales, cum Lingula
a croxico, ad cropicum deAectant;
quae vero Cune exrra cclipricam,
per ina quales librancur; v. g quae
eA in aeguacore, (ub iniciuM Can-
cri, libracur vertus austrum 4.
gradibus; led inde noua oritur dit.
siculcas, nec enim receltus qui lon-
gior ett, codem tempore hec, quo
brenior accestus, ve constac ex di-
ctis, Ced maiore; sed eodem tem-
pore tieri debet; aliognin AcIla-
rum interualla WMOTaLeNEUE; acqui
si eoiem tempore hac, igitur la-
Xiores erunt spira, ergo longiores,
ergo plus remporis deliderabune;
hinc vides reimque angultias el-
TC; (ICHIMI IAIORC FCMPOLCPCTCUF
ricuE recCITUS, quam accectus mO.
cus propeius Rellarum, live mocus
declinationis, errorem inducie; (I
vero aquali, mocus communis,
ides diurnus; ieaque re huic in-
COIMMIOdO OCCUIFFAEUE, d recte CON-
veniac mocus circularis, cum recto,
ita venec maiore tempere rececTuS,
quam acceltuS PCTCULFATUE, nec
longiores sine (piex; cercium mo-
cum rectum accertO, quO FANEU-
lum deortum, Corsumgne Rella li-
bracur in Ccomenco paulo maiore,
iI quO CAIEN SpITR CFUNEmInOTES,
Ced quia in co laxiores lune, hand
dubic laxicas brenicacem diametri
compenlac; nempe aequoles nume.
10 (pirxe circa cylindeum crasso-
rem, sed concractiores, Icu prel-
liores, ada quare postune in longi-
cudine, alias laxiores, circa cylin-
deUI MINOLEM.
10. Nulla Rella eAt in polo mun-
di iuxca hypochelim (piralem, alio.
quin nunquam inde mOvCreTUE,
cum mocu spirali ibi carcrecihine
Tummi creatoris prudentix fuit.
nullam Rellam in iis punctis creal-
Cc, ex quibus per morum decli-
nationis ad polos mundi perveniri
possic; illa aurem puncta illum
cantummodo circellum delcribune,
dcicciprum ex polo ccliprica, ex
quo alcerum circini crus, vlque
ad mundi polum excendis: hinc
nec in polis celiprica, vila sella
creata est, nec in circellis ab iis
punctis, per polos mundi descri-
pris; primum quidem, ne illa sella
Omni declinacionismotu, secundum
VEFO NEOMNI PEOLLUSIOCHI CAVETCE.
12. 110
bn. L

## Folio 400 — 779786009:0440
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000440.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
40C
PAXSICA TRACT. VIII.
2F. Non tamen deest alius ino-
dus longe Facilior, quo cellarum
mocus explicari queat, Pro quo
Cuppono, lingularem Cellarum h-
nem else, re semper eundem ordi-
nem scruene incer le, acque di-
Aanciam; deinde luppono, Ommes
cellas creacas non Fuille in Luper-
ticie sphaerica globi, cum aquali
a cerra distantia, in iis caren locis
Fuisse creacas, ex quibus, per pri.
irum mocum rectum delcenden-
res, cum quem modo habent re-
lociratis geadum acquilIerunE,
Cufticiencem scilicer ad maximum
circulum diurnum percurrendum,
eorum omnium, quos delcribune;
rbi aucem omnes moveri caepe-
runcmoru recto, in eadem luper-
Acie Sphaerae moca Cune, nec ab
ea vnquam dilcesserune; PrarerCS
libeationes illae mocus declinacio-
nIS HHNE PeT AFCUS, HON pet LC-
ctus, maiores scilicer, vel mino-
res, provenecesse est, ad hOC VE
idem ordo, cademque distan-
tia CelLaS InEOE, TCFUCTUE; neM-
De huic tni Peruic omnis deterim:
nacio.
12. Ilis poltis, Cola ditcnlcas
ett, qui heri pollit, re cum eodem
impetu, inaequales circuli aequali
TEIPOTE PETCUETAMTUE, PEO quO,
dico, cum eodem imperu breuio-
rem circulum aequali tempore de
curri polle, id scilicet exigenre
intrinseco inc, Cienim cicius de.
curreretur, haud dubie praedictus
OEdO MUTATeTUE, ne camen impe.
cus sic Frustea, morui verriginis ce-
dic, qui circulari circa axem iBUI.
di impendi non porelt; analogium
Habes in calamo volacili, cuius li-
snea, vel ollea checa, licer illum
imperum habeat, qui relociorem
mocum exigic, quia tamen pennae
impediur, ne Frustra Cc ille impetus,
mocus recti parrem in morum ver-
ciginis commutat: vide quae luper
hac re diximus tract. de motit;
aliam analogiam habes in aqua
tubo riereo concenca, quae subie.
ctum aera Curlum exerudic; Flinc
force aliquae cellae valde Ccincil-
lane, quia Ccilicer hoc verriginis
mocu lingulari aguneur, hic MO-
dus Facilior est; quia eamen aliquam
vim nocris principiis facie, priori
Porius adhaererem.
13. Scellae non pertciunt om
nino circulum Cuum diurnum (p2-
eio 24. horarum. Ced inluper 9.
terr. hora addenda Pune, circiters
hine post mulca annorum millia
fictum punctum primi mobilis,
unum orbem diurnum Cupra Cel-
las acquirie; porro in hoc tempon
re detiniendo, omnes fere aucho-
res differunt; eg0 lane nihil cerris
quod luper hac re detiniam. ha-
beo: Duaeres de Rellis nouis, quo.
modo moncantur; Respondeo co-
dem prorlus modo moveri, quo
aliae moventur; idem dico de via
lactea, idem de corporibus Colidis,
quae srmamenco in(unE e CUnE
nocabilis magnieudinis: OUares,
guomodo explicerur morus sella-
rum per parallelum eclipricae. Ret-
pondeo Kellam in ecliprica Poli-
tam cantulum recrodoi, versus or
cum a daco puncto primi mobilis,
cui relpondebat, et cum mocus de-
clinationis cellam vercus auctrum,
vel hoream deterat, cerre perinde
res le haber, acque (I Rella mone-
retur duplici mocu, alcero Ccilicee
ab ortu ad occalum, circa aXeI
mundi, alcero ab occalu ad ortum,
cirea polos ectipriex. Quares,
verumd

## Folio 401 — 779786009:0441
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000441.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
eMe
et
O1I
ile
ne
tilu
nie
11O.
am
iori
M.
2
P-
in
1.
b
1
B
resi
M
L1B. III. DE HIOTIBVS, _C.
verum ecliprica aequatorem primi
mobilis in iiidem punctis Temper
secet; Respondeo astirmando, nec
vilo argumento concrarium cuin.
CIEUE.
14. Vno verbo cum Rellarum
morus mulcas e antiguas obserua-
ciones Cupponac. de quarum cerci.
cudine nobis non constac; non cA
dubium, quin valde disticile (IE,
cumdem iultis calculis complecti;
quidquid sic, ve illum ad princi-
Pia phylica reducas, vel adhibebis
prinum modum, de quo Tupra, de
dices, Reltas omnes simul CrCALAS
non Fuisse, nec in cadem Superticie
Spharae, nec cumdem volocitatis
geadum in delcentu illo acquisinis.
te, Cimul omnes cum Cole ImoEu
circulari Fuilse InOcaS, ab orru sci-
licet ad occalum, icemque tnoru
declinationis, e alio recto Curtum
deortumque plus minuis, idque per
Spiras laxiores, vel prestiores, qua-
cenus opus eA, ad hoc, re cumdem
incer le ordinem, camdemque à
polis ccliprica dictanciam leruent;
huic enim Ani duplex illa decerimi-
nacio ad geminum morum rectum
Seruic: hinc aequalibus cempori.
bus, aequalia spacia decurric qua-
liberAella; porro cum dico cam-
dem Ceruare distanciam, de appa-
renei distantia loguor, non vero
de reali; hinc distancia aequalis
aPparCE, quae tamen se ipla
inaequalis est; de motus ina qua-
lis, qui camen aequalis cst: aUF
si vis adhibe secundum modum,
qui forre nonnullis Facilior vi-
debitiir.
15. Olateo ouatica cecar
distantia; R espondeo penicusiono-
rari; hinc varii variam ponune;
cgo nihil cerri Aac in se video;
idem dico de Rellarum mole, quae
non minus occulca eAt. OUXTeS,
rnde habeane verriginis mOrum;
Respondeo ad illum à mocu vecri-
ginis Colis Fuille decerminacas per-
inde acque ad ciccularem; Ced de
moru verciginis, qua Coli com-
Pecir, dicam paulo post; ac Si adhi-
bes secundum explicandi modum,
de quo supra num. 12. 0 13. Fa-
eilem habebis huius verriginis
caulam, rno verbo concipe Hel.
lam quamlibet moveri, partim
per parallelum aequatori rolocil-
sime, parcim cardissime per paral-
lelum ccliprica; vnde het, de
nulla Rella polos cclipricae vn-
quam atringac; nec eciam polos
mundi, iuxca primum explicandi
modum: FLec dicta lune huculque,
iuxca spiealem hypochelim; lon.
Se camen Facilius iuxra novanci.
quam, res toca luccedie, iuXta
quam, Rella deferuneUE ab AUF2
CaeleCti, _E MOEUM AUMFAKAE DFO-
prium habene, in circulis cclipri-
cae parallelis, ac proinde inaqua-
lem; consule synoplim opricam
in Appendice: Ced de moru Aella
rum, haec sinclacis.
gulis comprehendi possine; dico
tantum moneri ab incrinseco, cum
eo scilicet velocaris gradu, quo
Scilicer prius monebantur iIla COr-
puscula, qua in Comerem con-
creleume: itaque monerur primo
oru circulari, ab Oreu ad occa-
EF. C
Cum.
PROP. LXVII
plicantur moius Cometarum:
Cometa adeo rari Punc, de diuer-
Si, diversis adeo mocibus aBun-
tur, ve vix illi mocus cerris ce-

## Folio 402 — 779786009:0442
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000442.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PEZSICF TRACT. VIII.
Cum, ve constar experiencia, cum dubicacis principiis comprobata,
oriatur e occidac; secun lo mo-
vecue mocu recto declinarionis,
Led ralde ieregulari; isieur iDeu
mixco per spiras, ab occu Ccilicet,
2d occalum; cendic aurem porissi.
mum mocus rectus ab austro a l
boream; quia Ccilider planerae in
hemilpherio boreali agMa ex
Parreoriuntur; igitur versus po-
Ium viciIOTEM FCEUNEUE; POETO
aliquando moneri videncur in con-
sequentia, quando Ccilicee à Ael.
lis FCLIORGUNEUE; aliquando in
praecedentia, cum Ccilicer Cellas
Poct se relinguune, aliquando sa-
le videneur: Queres, recun mO.
veanEuE mocu recto; Kolpondeo
negando, cum et occidere, e oriri
videantur; deinde huius morus ce-
cti nullam caulam assionari polse
cerrissimum est; quaeres, vecum
Praecellerie mocus rectus, in co.
ineca, quo scilicet deorlum de(cen-
dens, illum gradum velocicatis ob.
rineac, quo deinde moeu circulari
monceur;. Kelpondeo negando,
quis enim etet huius InOEUS FeE-
minus; igicur ille geadus veloci.
caris, quem haber eit ab ipsIS COr-
Dulculis, ex quibus concrelcie; ve
enim ex corporibus caelectibus
avolacune, ica e illorum impe-
eum hrabent: 2dd0 quod illa ca-
leltis aura, maiore ex parce mone-
ruc, cum iplis globis aeque 2deo
corpulcula innarantialecum rehit:
Sed profecto. ve dican quod res
est, CIIM. Cari cornera in calO ac:
GendanEUE, de VE pluFIMUM RON
eodem, Ced vario IOEU AGANEUE,
paulo difficilius est, illocun Cin-
sulares morus ad: principia phy-
sca reducere; rbi ramen lingu.
laris ester affectio, certis _ in-
ex communibus principiis noltcis,
quibus cora ces mocuum caele.
Cium niciene, Facile ad Cuam cau-
Cam phylicam reducetur. H ec
4uoque li quidpium aliud, (pica-
lem hypochelim LUPPONUME, PEO
qua vide dialos. Physic. Led pFO-
Fecto longe Facilius, IuXTA NOuM
Peolemaicam explicantuE; neM-
De Cellae ab aura caelesti rapiun-
TUE, ex moru proprio in OrcuM.
Feruncur, Ceruaca Cemper eadem
lacicudine, idest in circulo, cuius
Planum, plans cclipeieae CeMPCE
est parallelum; illum porro impe-
cum mocu recto praeuio acquiliue.
rune, ita proporcionacum. Ceu
remperatum, re omnes circuli
proprio illo moru aque cico ab
iis decurrantur, SIcuri de OImneS
diveni, mocu raptus, vide d. Ap-
pend. num. 37. reliqua in AArOnO.
miam renicrenda; addelis Epi-
Ctolas ad Ballecum; _ piO come-
cis, Propolic. ec dictam appCn=
dicem.
PROF. LXVIII.
E xplicantur mocus sacellirum
Saturni: Suppono primo, SaCUE
num aliquando Ephaericum prOE.
Cus videri, sine Puis Cacelliri-
b45, aliguando vero cum ip(IS,
Eine magis, line minus exTenE:
nempe aliquando accidic, ve ex-
cremi duo Epherici prortus ap-
Parerene: Cuppono secundo. else
guacuor Sicueni Cacellices, omnel-
ques lupra Sacurnum esfe, cum
Exepe a SaTuEnOLeganeur, nun quam
camen Sacurnum cegant; his poli
eis, hi mocus Facile explicaneur in
hypochesi Epirali; Ced quia in opu
culis
40

## Folio 403 — 779786009:0443
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000443.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. III. DE NOZIBVS, _C.
eulis Divinianis contra Fugenium
id abunde praesticum fuic, ne bis
eadem reperere cosai, ed Lectorem
FermitcO.
In hac porro hypocheli cuncta
bene explicancuE. I. CuF Opaci
nunquam incegri exera Sacurni
diameerum extene, sed eantum le-
cundum Ceomenca; hine racio cla-
rissima veriusque lunulae opaca,
vel ACCX: 2. Cur lucidi nON CXEeNE
CTIaI INECOEI CXEEA OpaCOS, CaIECIMI
ve plurimum Ced cancum secundum
Ceomenca, hinc vera racio verius-
que lunulae lucidae; (i vero ali-
quando accidat, re duo lucidi ince.
gri appareane, vel maiori digrel-
lioni cribuendum est, vel libracio.
num lucidorum, ee opacorum in-
aequalicaci, in quo cerre catu, li-
bracio opacorum ve minor est, ita
cirius ab(olueretur; vno verbo (1
aliquando oblerventur huiulmodi
Pacellicum noua quaepiam phaeno-
mena, ex iactis principiis Facile ex-
plicabuneur; nec enim difficeor
esse posse varias anomalias, de
quibus nihil dico, quod hacte-
nus obleruacionibus subiectae non
LIMIF..
Ouares, ad quem fnem hic mo-
eus insticueus lc; Respondeo esse
in cempora, licer nondum iustx
periodi illorum mocuum definice
sinc; equidem Galilaus aliquid
calculi adiicere aggreltuS CFaF, e
coniunctionum rempora praedice.
re, led spem e calculum Fefellie
BuenEUS: OuareS, ex qua materia
finc duo illi Cacellices opaci, &
atri; Respondeo Ange este aquam
liquidam, ec idem PLENOIENU
erir: Duares, quomodo hic mo-
tus ad calculos reduci possic; Rc-
bus in parabola, ve de aliis di-
ctum est Cupra. Oueres, an Fuerine
creaci ance Pacurnum; Respondeo
actirmando, cum relocius mouean-
cur. Ouares, verum dici possic lu-
nulas illas opacas esle vinbea Sa-
curni: Relpondeo hoc ridiculum
esse, nec enim Cacurnus Coli op.
Policus vnbeam in eam parcem
Prosicie: Ouaeres, cur sine Cemper
in linea aegnacori parallela; Rel.
Pondeo quia cum sint ciuldem de-
clinationis; cum (aeurnO, HabCANE-
que cumdem declinacionis MOEUM.
semper eile in eadem linea aequa-
cori parallela; hinc s Cacurnus lic
cclipeica, omni lacicudine caret, li-
ceciph Cacellices aliquid lacicudinis
Pexterane; pari modo ( alcer (2-
cellicum sic in ecliprica, Cacurnus
ex oppolucus Cacelles aliquam la-
cirudinem habene: Oueres, quae-
nam sic illorum distancia, diame-
ter, magnicudo, ec. Relpondeo
cuncta hec Sciri non polle; sed
parum Faciune ad rem phylicalo
Hlaec eriam ex hypochesi spicabili,
Pro qua videlis Dialog. PhysiC. F. pi-
stol. ad Basset. disserrationes dininca-
nas, Ced corrige illa iuxta nonam
hypochelim quam videls in dict.
Append. num. 36. ubi eriam de lu-
na Cacurnia; pro his eriam contu-
le Synops. OPt. prop. 24.
Lxblicantur quae pertinent ad mo-
rus sacellicum. ionis: Sune canEum.
4. iouis Cacellices, quorum primus
in maxima diorestione distac a 10-
uefere 3 diametris ciuldem louis,
Secundus, 5. TerrIUS, 8. QuAEEUS
13. vel 14. ab rna vero coniun-
Condeo praemiisis obleruationi. Ctione ad aliam, prinus ponie 26.
i 
HOTASG
lt. 22212.

## Folio 404 — 779786009:0444
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000444.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
a
PA YSICA TR ACF. VIII.
toras; Cecundus, 42. Z. cerrius, descentus, toro eo tempore dura
cies dies 13. hocaS _ . QuatTUS,
S. dics, horas 9. =. idque circiter
ec entim se ad inctos calculos re-
ducimus, quod cerre in AAEONO.
Wia PEaeSA DIIMUS, PrarerCA CuM
ec illoru motu actum GE, quo ad
vecamque hypochelium. Epiralem
Scilicee de nouanciqua, tum in dia-
logis, cu in Synopsi oprica, cum etiam
Obitet in opusculis Divinianis Con.
era Fugenium, cd Lectorem remit.
PIIILS.
Vnus Cacelles movetur indepen-
dencer ab alio; nec enim in eadem
Orbica choreas (uaS agUNE; estque
Orbica rnius omnino exera orbi-
LatI alECFIUS, TAIPCFIOTeS FAIMeN MMa-
iores orbitas habene, re dixi; nihil
Peobat limul omnes creatos elle,
sitril ecian obstac, quin simul om-
AeS Creaci, AnC, nisi forre inferio-
2es prius creaci LIHE, propret del-
cenlum primi mocus; li camen il.
la dittancia, quae inter apogeum
vnius de aporaum alcerius incOr-
cedic, Cufticiens descentus inter-
uallum FuIE, Cimil veerque creari
rocuit; idem dico de aliis: anEC
LOVEIM FOFEE CFCAEI FUIE, quia ve-
lociorem mocum HabCHE; CFgO
lonsiore moru recto illum acqui-
Liverune, ergo prius caepic ille mo-
cus rectus, si camen hnul cum
Toue omnes circulari moru mone.
Li CxperUIE, cerre supremus prius
CiCaCUS est; quia velociorem IMO-
cums haber, cum secundus, qui pro-
Xine Succedit, EII TePEIUS, EUM
demum infmus, cui fere Ratim
icipicer Cucceie; nihil tamen ob-
Etac, quin post ionem creari HBE,
nempe cum calem geadum reloci-
Eacis desiderarene ad fuum finem
Obcimendum, camdii OcS prirId
nic, quod necelarium eraE, ad ve-
locitacem illam obcinendam, qua
obcenta, carim moru circulari ab
ortu ad occalum, cum illa, moue-
si caeperune, ad quem rener â mo-
eum à Cimili Touis moru (ufficien-
TEF dCFEFIINAEI CIME.
Ouaces, vnde e per quid de-
TermInACuS SIC priinus accestuS,
ad mediam dictantiam; Respondeo
ab ip Ca media distancia, haec aucem
decerminata Fuic, per le iplam;
nempe illa est, in qua Parelles aque
cico Cuum circulum diurnum ab-
Coluie, ac Lupicer (UL, VE COn-
Etat ex iactis principiis: DuareS,
verum Cacellices occulrentur ali-
quando exera coniunetionem; RC-
Spondeo aftirmando, nempe in LO-
visrmbra Cape deliceleune; immo
inferior Superiorem aliguando dc-
culcat; hinc etiam contirmari po-
test, Cacellires omnes Lupra Touem
elte, cum aliquando inera praedi-
Ctam Louis vinDEaM IMMMIETSAMELE,
dum ad coniunctionem perioxam
cendune: Ouaeres, quilnam sic R-
nis illorum morus; Respondeo ve
sinc in rempora, immo er in loca,
E a duobus in diverHs locismo.
mentum occuleationis ob leruetur:
Ouares, cur Ccincillene; Respon-
deo rationem communem esse, de
qua iam Lupra; caula autem verti-
Sinis, a primo descenlu perenda eAt,
nempe praeualente altera parte, cum
propter aëris selistenciam, impe-
EuS aCgnISITUS EOTM OTuM sC-
Ctum sibi Comperentem Habere
non possit, in cieculari iaCtuTa
illam compentat; determinatus au-
tem ad ealem circulum a PAFEC
praevalenre, redixi.
Duares, rirum omnes Pacelli-
lb

## Folio 405 — 779786009:0445
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000445.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
dur.
a
Oue.
NO
M
de
16
cem
V
e
1
L. 1B. III. DE NIOTIBVS, 8C
deo hoc esle ralde probabile, cum
nihil prortus contrarium cnincar;
verum vero paralleli sine plano
ccliprica, communirer ii alTerunE,
qui de iis agune, nullam camen
rationem afCrUNE; C9O CerEC PO-
tius aeguacori parallelos esse dixe-
rim, ee vero cum ionem in meri-
diano aspicio, iptum meridianum
2b ea linca in qua Cune Carellices
ad angulos rectos sccari indico;
porro quaectio facti est, quidquid
dicatur, rario non deest; Ci in pla-
no aequacori parallelo cse dicas,
concule rarionem, quam Cupra ex-
polui, pro Cacellicibus Carveni pro-
Polic. 67. n. 8. Qua aque milicat,
Pro Cacellicibus ionis; li vero dicas
esse in plano parallelo eclipeica,
accer Tendus est nonuS mOtuS, quo
hunc licum Cemper obcincane, qua-
re dicerem porius vel planum con-
cinuo mutare, li forre in cadem de-
clinacione creati non Punc, vel Ci in
eadem creaci Punc, cidem Cem-
per inlistune plano. aquatori paral-
lelo.
Fk Ilo vices mulciplicem mo-
cuum differenciam, dc Fere omnes
coniuoaciones; li enim cerrium il-
lum morum rectum consideres, qui
planeris comperie, vel planecam
circa Colem asic, in epicyclo, ve
venerem, de ivercurium, vel cir-
ea COlem GIHL DE CCHTFUI FCEER,
in excentrico, re marrem, iouem,
Pacurnum, vel in epievelo, qui eo-
cus exera planecam primarium cAt,
ve Carellices iouis, et Pacurni, idque
duobus modis, nam vel bini in
quolibet circulo eune, ve Cacelli-
ces laturni; vel Cinguli in singulis
circulis, vel exievelis, ve Cacelli-
resienis; hinc illi communi 2p0.
Seo e Perigaeo saudent, bini Cci-
licer lucidi luo, de bini opaci (uo;
cum Cinguli ionis Cacellices lingn-
lis ee propriis apogeis giudeant,
de pecigeis: venus de mereurius
terminane primum accestum cerrii
mocus ad mediam distanciam Colis.
Cacurnus, Tupirer de Forre luna, 2d
quadeacuras; mars il quadeacuras
Simol, de ad illum circulum, qui
aequalicer distat a media distancia
Tolis, et 2 circulo apogei MaETIS;
Cacellires vero ad cum circulum
diuEnU, que XGNE CITO PETCULENNE,
ac iupicer, vel Pacurnus Cumm. Oux -
res quaenam sic distancia ec mag-
nicudo; Respon seo haec ignorari.
Ouares quoimodo postinc ad cal-
culos reduei horum Cacellitum mo-
cus; Re(pondeo omnibus moribus
iouis hunc quarcum addendum
ette: Quaeres, quomodo duo lu-
cidi Cacurni Cuam periodum eque
cico perticiane, licet maior sc li-
bencio, ec duo aeri; Relpondeo
maiorem determinationis porrio.
nem competere huie morui recto,
in lucidis, quam in opacis, ratio-
ne scilicertinis, in quo meo indi-
cio, nulla elt difticulcas. Hac de-
mum iuxca spiralem hypochelim
dicta Cunto, pro quibus, vide Dia-
10g. Physic.  Foist. ad Basset. III2
tamen corrigenda PUInC, IUIXTa FOF-
man eradiram in noua HypoThelI
pro qua vide d. Append. num. 31.
in qua nulla est penicus difculcas;
na medicex capiuntur in occasum
ab aura caelesti, e moru proprio
circa ionem cune, in annulis, ve
dictum est d. n. 33.
res sinc in eodem plano; R espon-
PROD. LXX
Eplicantur quae perrinen ud o
HS

## Folio 406 — 779786009:0446
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000446.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
s
PH YSICA YRACT. VIII.
rus macularum solis: Macula mo- deleribere ridebitur in dilco Cola-
ventur ad morum verrioinis Colis,
vepater ex dictis, adhaerenc enim
dilco Colari, vnde quod de mocu
cuiusiber puncti Cuperhciei solatis
dicam, id rorum de mocu maculae
dictum sIC.
I. Suppono certicudinem quo-
rumdam phanovenorum, qua ci
Era omnem controuerliam, ab om-
nibus admireuneur, v. 9. circa (o1-
Sticium xesiuum macula lineam Fe-
ctam in dilco lolari describere vi.
derur, declinanrem ab ectipeica
vertus Boream 7. grad. quod ve
melius incelligatur sic circulus
F.8. 45. B D C L, horizon Colaris, ve vo-
canE, hoc est, circulus terminans
visionem oculi solem Spectancis;
licque area praedicti circuli dilcus
Colaris, ad cerram, hoc cA, ad ocu.
lum convertus; sc C Pars Austra.
lis, B Borealis, D Orriua, L, Oc.
cicua; Ange hanc charcam Peu A.
curam lupra capur cuum eleuatat,
dum Spectas ad Rustrum, ita VE B
2d Boream, C ad Austrum specter;
Sc A quacor Tolis, hoc est circulus
aequacori parallelus D L, sc cclip.
LICA FR; Suxponamus Colem ese in
Tolcicio altivo, CIEgue aECUS FE,
7. Orad. CIECILEF, _ IOCUSDF 30.
Brad. circicer, sc macula in F, de-
Lcribic in dilco solari lincam LI,
Talcem delcribere videtur.
2. Ouando Col est in Polcticio
brumali, macula lineam rectam
delcribere videcur in disco Tolari,
declinancem ab ecliprica versus
Auctrum 7. circirer grad. V. 8. GF
macula in H, delcribere videtur
lineam rectam LIII; est aNEeM AFCUS
CFI7. Fere grad. _ DF circirec 30.
quales Cune huic LN, C. l; Ci aurem
ri, lineam ductam à puneto D. pa.
Fallela EL; in Colsicio vero bru-
mali; patallelam HN; reliquisve-
rd cemporibus macula delcribere
videncur lineas curuas, magis, vel
minus ab cclipeica declinantes, de
quo intra.
3. A ColAicio aestiuo, ad aequi-
noctium Aucumnale, macula per
lineam curuam ferri videtur, cuius
convexum in Austrum FerTUI, V. 8.
iplo aequinoctio per lincam DOL:
Item per curuaS, quarum conve-
xum fercur in Austrum, ab aqui-
noctio praedicto, ad brumale Fere
Colsicium; crelcit aurem curnicas
ab aestiuo Colsticio, in quo incipit,
rque ad aegninoctium, decrelcie
vero aequali tempore, ab aequi-
noctio ad brumale Colsticium; ab
hoc vero Colsticio rique ad Colci-
eium aeltiuum, describune curuaS,
quarum connexum vergie ad B0-
EeAIM V. 9. D P L, ee curuitas cret.
cic a brumali Colsicio, ad aequino-
etium vernum, d quo deinde de-
crelcir, ad astiuum vlque (ol-
Cicium; POrro mocus macula
Pechcitur 27. aur 28. Fere dic.
bu5.
4. Movetur macula in disco
Tolari, ad nos converlo, ab Ortu
in occalum, hoc est, ab aequino.
cio verno, ad aurumnale, ab or-
cu Borcali ad occalum Australem;
ab aucumnali vero, ad veruum, ab
ortu Australi, ad occalum BOFCa-
lem; v. 8. d verno ad autumnalé (I
oriuneur inera areum ED, occi-
dune incra arcum LI; ab aucum-
nali rero ad vernum, (IOTIUINEHE
in aICu DHI, OccidunE in aEcu
LNI; hinc neceslario in iplis aequi-
in Colairio aeltiuo macula EIC is D, noctiis, Si OriAnEUI in Xquatore;
OCCidLIME

## Folio 407 — 779786009:0447
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000447.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 106 lines, status machine
Olol
ee
3. vel
aequi.
Ctilus
dl.
MIE
qui
Med.
Occi
E
u
Mose
C 1B. IIT. DE HIOTIBVS, XC.
Occidune in XguaEOre; nec enim
res alirer esse porest; (iC enim Ma-
cula in parre orciua D iplius aqua-
eoris, in aquinoctio vernO, cerrC
non occidet in arcu LL, in quo
eantum occidie, profecta scilicet
2 D, ab aequinoctio aucumnali, 2d
verNUM; nEC II ALCU LM, in quo
eantum occidic, ab aequinoctio
verno, ad aurumtale; ergo occidet
In IpIO EGHAEOHC; nON FameN erIE
curua DPO parallela ipsi aquato-
ri, re patet, cum communibus vect.
que secetur in polis D, L, Sed hac
Lacis COnsANE.
5. MOcuS macula apparCE inA-
qualis; nempe cardus elle videtur
circa limices, seu marginem folis
veloz e concrario, in medio Folis
dilco; haec e alia limilia hacte.
Bus obleruata Cune in macularum
moru, vel porius in mocu orbis,
scu vecriginis solis; quod enim
demoru macuta dices, illud ip.
sum de puncto Colaris Fuperkciei.
cui macula respondet, dicendum
est; verum reco cuncta haec pHae-
nomena ad caulas phylicas reduei
Polline, erir forre qui vel in du-
bium reuocet; afFerere tamen aU-
Sim, Ca Facilicare cuncta haec a n0.
bis explicari, cirra omnla circel.
lorum Agmenca, ex meris princi.
piis physicis, ve nihil Facilius ex-
plicari posse videatur.
6. Ve aurem ab vlcimo illo
PhaenOenO BUI. 5. exPOCTO in.
Eis. 40 cipiam, sic circulus Colatis AC DF,
linca DA verticalis, SIEC PAESOE-
tiva, F occidua, CIEgHE CDE sC.
micirculus versus oculum FCon-
VerluS; IOVEEUE MaCULA CX C per
D, In F, hoc eA ab Ore in OCCA-
Cum, per num. 4. idque aequabili
Otu, hoc est aequalibus cempo.
ribus, arcus aequales decurric; (IE au-
cem, macula in D, _ deCCUEFAE AE-
cum 1C, 30. orad. videtur decurrilse
in dileo Tolari (parium BL, acqui du-
Dlo cempore decurrie areum GF
60. orad. de viderur coroillo rempo.
re duplo decurrisse spacium LE, pau-
IO minus BI, ve constar ex Geome-
eria, nempe (i ducarur CK parallela
DB CTHNCBK KF Xquales; Ced TE
CA minorKE; ergo mulco magis est
minor BL, maiOre KF; ergo circa
medium Colis ditcUm MOEUS MM2CM-
la velocior esse rideeur, de circa
limices cardior.
7. Cum macala voluatur ab or-
cu in occasum in inferiore Colis
dilco, ex in superiore ab occatu in
orrum, Col neceltario oneturmoru
orbis, Peu verriginis circa Cuum
cenerum, de circa aliguem axem, qui
revera si esset immobilis, cumdem
semper cramicem macula seque-
FENEuE; de Si etter in iplo plano H0-
rizontis Colaris, quem expotui
NUI. T. Temper maculae per li-
neas rectaSirenE; S vero ad pEX-
dictihorizontis planum inclinatus
ettet, lInCx SeMPEF CHENE CUEUE;
isicur cum aliquando curux, ali-
quando rectae Linc, modo est paral-
lelus praedicto plano, modo incli-
naTUS; igieur alECTO mOcu OpuS
est, libracionis Ccilicet, modo in b0-
ream, modo in austrum.
8. Sed ve res melius incelli-
GAEUE, SE circuluS BDCL, neridia-
BUS, in Polc, hoc eAt horizOntem (0-
larem secans ad angulum rectum,
Sicque BC axis parallelus plano
horirontis Tolaris, circa quem li
voluaturDL, deleribet XgHIAEOLC;
S vero circa aeguatorem VL, vel
Dociis circa CiuS diaMEEELM, cANQUE
circa axem, librccur axis BC, hinc
inde
61d+ 210

## Folio 408 — 779786009:0448
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000448.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PH ZSIC A TR ACT. VIII.
inde versus boream, de austrum.
30. circirer grad. icave ex C noio
aeringae R, modo S; tac aurem
haec libracio, circa diameErIm
aquacoris, ve dixi, quae cadic in
praedictum planum meridianum,
vel porius in axem mundi, 2d an.
gulos rectos; durerque libratio ab
K, in C tribus menlibus, coridem-
que ab C in S; igicur redit in R,
Poltannum: cogira li vis discum (o.
larem in meridie, cuo capiriincum.
bencem, versiis meridiem conuer-
lus, cuius axis cuo meridiano pa-
Fallelus lic, libreturque circa did-
metrum Colis, 2b ortu ad occalum
ductam, ita re terminus borealis
modo deorlum delcendac, modo
Turtum aCcendar, dum aurem rer-
minus borealis alcendic, delcen-
dic australis, dum ille descendir, hie
acrollicur.
9. V. 8. Sic axis BC tuo capiri
imminens, dum ad meridiem con-
verus cs. _c meridiano incum benS,
libreturque circa D L, Sicque B
cerminus Borcalis, C australis; dum
B deprimitur. C auollitur, e con-
Era: dum vero est parallelus axis
horizonci Colaci, li circa illum vol.
vaeur D, per aequatorem ibic, v. 8
ee apparebie ad instar linea rectae
DL, in discosolari; s veco B de-
primaeur, haud dubie punctum D
non ferecur amplius per rectam
DC, dum roluicur circa BC, Ccd
Der CuruaM DOL, cuius conne-
xuum ad austrum spectae, s aurem
C deprimatur, haud dubie ferri vi-
debitur per CUrHaMDPL, cuius
convexum ad boream spectat.
20. Hinc ratio cur a Colctirio
aeltino, ad brumale ria macularum
linca curux inlistae, cuius conne.
Di, mocu circulari, Fuerie paralle
lus horizonci lolari, per lineum re-
ctam moveri capie, in Colsicio
actiuo, in quo Ccilicer (ol creatus
Fuic; e quia extremicas axis borca-
lisstarim caepic deprimi. durauicque
deprestio per rres menles integrOS,
ac deinde per tres alios, rediie ad
priorem Racum, haud dubic toro
eo cempore linea macularum Fue-
tunt curux, ex converitas illarum
ad dustrum spectabat; Fuirque in-
curnacionis cerminus in iplo aqui-
noctio; ergo eo rlque curuitas
creuic; ergo in iplo aeguinoctio au-
cumnali maxima Fuir curuitas, cu-
ius connexum ad aultrum specta
nic; e haec est racio phenomeni
expOCCIN. 3. CHIE VeTO aXIS MOTUS
verriginis lolis, iplo inicio, hori-
zoncis Colaris plano fuerir paralle-
lus, se cur terminus borealis axis
eiusdem mocus vertiginis runc de-
primi caperie; dicam paulo polti
nunc eancum Cuppono, d ex hoc
Polico, neceltariam illius phaeno-
meni caulam lequinecelle ett.
IE. SUPPOMAIUS PPaTerCA TerII
num illum borealem axis, rbi ad
rlcimum libracionis. Ceu depressio.
nis limicem peruenit, ab eo dcinde
moruacceleraco redire ad prictinum
Racum, erium mensium spario; et
PEOPTCE VIM aCCELCTATO HDTU 2C-
quilicam, cancumdem accolli CupEa
Llorizonrem Colarem, quantum de-
prehus Fuerat, atque 2ded aequali
rempore ad vlcimum eleuarionis li-
micem peruenire, et aequali, ab c0,
ad pristinum tirum Fedire; vOCCEUE
aequilibrium; haud dubie in iplo
Folsticio brumali maculae FerenEE
per lineas rectas; ab ip(o vero (ol-
Aicio brumali, vque ad aectiuum,
xum ad austrum spectac, nam pohTO FCFCNEUE PEF CUrUAS, Quarum COn
quod axis ille, rbi Colmoveri ca. vexiras ad boream spectabit, crel-
CetquE
4

## Folio 409 — 779786009:0449
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000449.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
ille
le
d.
Deo
LIB. III. DE NIOTIBVS, _C.
cerque curuicas ab ipso brumali
Tollticio, ad aequinoctium vernum,
in quo maxima curnicas cric, de hac
et racio alcerius partis 12. 3. Cxpo-
Lica; cur vero de quomodo Aanc
ea, quae suppono, dicam paulo post.
22. Supponamus etiam axem
verriginis Colaris, non Cuisse paral.
lelum axi mundi, rbi Col moveri
capie motu circulari, licec cune
Fuerie parallelus horizonei Colari;
Sed cerminum illius borealem, de-
clinalse ab axc mundi versus occa-
Cum 30. Ferc orad. v. g. Sc horizon
Tolaris BDCL; sic CB axi mundi
Parallela, de DL aequacori; lic B polus
borcalis, C Austealis, lIE D OienS;
L occidens; sIc BV 30. Fere gead.
icemque CK, Si cenleatur ducta li-
Rea VAR, haec eric axis verriginis
Solaris, ipCo cacim inicio; Cuppona-
mus aurem libeari in hoc eodem
plano cerminum borealem axis ver-
riginis ab V, in B, mocu accelerato,
idque spacio erium mensium, hoc
est a Colsicio astivo, ad equino-
atium aucumnale, ee proprer rim
aeguilicam, moiu acceleraco, libeari
Bdhuc a B, in T, aequali cemporc, et
aEcu, hoc est ab aegninoctio au-
cumnali, ad Colsticium brumale, 2c
deinde redire a T, in B; aequali
tempore, hoc est a Solsticio bruma-
li, ad aequinoctium vernum, a quo
deinde vique ad Tolticium aestiuum,
alcendie in V, ex his Suppolicis;
reddicuE FaTIO pHRNOICNOEUM Ex-
Policorum; n. 2. e 4. nam Cum in
planum orbica, quam delcribiema.
cula, axis ipse verriginis cadat, per-
pendiculariter, Cerre SIT axIS VAR,
licgue in V cerminus borcalis axis,
laud dubie s sic macula in F, di-
Atans ab V 90. ox2dibus, FerCEUE
ab F, in L, hoc est ab oreu boreali
2d occasum anstralem; et cum ab
V in B ponac cres menses semili-
bracionis mocus, hoc est ab astiuo
Colsicio, viq; ad equinoctiu aucum-
HalC, CCFEC FOTO COTeMPOTC MaCULE
Ferencur 2b orru Borcali, ad occa-
Cum Australem; in iplo vero equi-
hoctio, ab orcu aequinoctiali ad oc-
calum aequinoctiale; quia verd à B
in T poniceres aliosmentes, hoc est
ab aquinoct. aucumm. ad Colaicium
brumale, cerre in ipso Colcirio
bcumali cerminus borcalis est in
F, ergo axis est YAS, er g0 cermi-
nus borealis declinat in orrum; ex-
50 Si Cc macula in FI, distance 2 Y
90. orad. Feretur ab HI in N; hoc est
2b oreu australi, ad occasum borea-
lem, de per eres illos menles, _ FrCS
alios sequentes, hoc est ab aequino-
Etio aucumH. ad aequinoctium veF-
num, Feretur similicer macula ab
oreu australi, ad occalum borcalem,
quia demum ab aequinoct. vernO
ad Colsic. actium eransc a B, in V.
quid mirum ( coro illo tempore
macula Feratur ab oreu boreali, ac
occalum australem.
13. Fline vides, cur per Cex in-
ceoros menses, hoc est ab aequinoct.
VeFHO, ad AUEMIM. FCFAHEUE MaCU
la ab orru boreali, ad occalum au-
Cralem, ee per (ex alios, hoc est
ab xquinoct. aucumm. ad vernum,
ab oreu instrali ad occalum BOFe2-
lem vides eriam quomodo lic du-
plex morus libeacionis, primus sci-
licet, quo ita libeatur axis vertigi-
nis, Ve terminus borcus eiusdem
axis, modo deprimatur intra hori-
nontem Colarem, nodo Cupta Cum-
dem acrollacur; lecundus, quoica
libratur peaediccus axis, re cerminas
boreus eiuldem, ab axe mundi de-
clinet, modo ad ortum, modo ad oc.
calum

## Folio 410 — 779786009:0450
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000450.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E ZSICA YRACT. VIII.
ealum; veerque imocus, vel vera-
que libracio haber Cuum aequili-
brium, prima quidem cum axis
vertiginis est parallelus horizonri
Colari; rocetur primum aequili-
brium; secunda vero cumidem axis,
axi mundi esser parallelus, si Pa-
rallelus supponarur horizonri (0-
lari, vel si lapra illum cadac, vo-
cetur secundum aequilibrium: hinc
primum aequilibrium est in Colai.
eiis, secundum in aequinoctiis:
hinc duo illa aequilibria nunquam
Cimul elle pollune, immo cum pri-
num est, secundum eune maxime
distac, primum maxime distac, cumm
Eccundum est; rario est, quia (ot
creacus est in primo, sed in maxi-
ma distancia à secundo; e cum
veraque librario aeque diucurna (IE,
vbi Col ad secundum accedie, d pri-
mo recedie, ee rbi ad sccundum
peruenie, a primo maxime tece
dic: si tamen verumque simul el-
sec, axis verriginis axi mundi esfet
Parallelus, e tunc maculae Ferri
viderentur per lineas aquaroris
plano parallelas; id porro accidis
set, si veraque libracio a medio
libracionis cimul incepissee; cum
camen prima quidem a medio; hoc
elt à primo aequilibrio, secunda
vero à limire occiduo iphus li-
bracionis, cermini Ccilicee Borea-
lis: vides quam recte icta consen.
PIAME.
14. Cum dixi curniracem lI-
nearum, quibus, insictune macu.
la, modo ad austrum, modo ad
boream spectare, non es ita in-
celligendum, ve directe semper ad
austrum, vel ad boream spectent,
nam exceptis aequinoctiis, verno
quidem, quo ad borcam, et 2u -
Spectane, reliquo rempore vergie
illa convexitas ad austrum orri-
uum occiduum, sciticee ab aequi-
noctio aurmmnali, ad Colsicium
brumale; ab hoc veco ad aequino-
ctium vernum, vergic ad boream
Occiduum; ab aequinoctio verno,
ad Tolsticium, aectiuum versic ad
boream orriuum; ab hoc demuim
ad aequinoctium aurumnale, ver.
sic ad austrum occiduum: ita-
que polcis hris cribus mocibus;
quorum primus sic ipla vertiso
Colis, circa axem proprium, le-
cundus sic libratio, qua caepe-
ric ab aequilibrio primo, corrius
criam libratio, quae simul caepe
ric ab olcimo limire declinarionis
verlus occalum 30. circirer grad.
e periodus primi IOrus (E Fere
menstrua, secundi vero de terrii
anua, licque primus aequabilis
realicer, licet inaequalis app2-
reac, alii vero duo nacuralicer
accelerari e recardati; policis in-
quam his cribus moribus, de hoc,
quo. dictum ett, modo compo-
Aris, omnia pHXNOIMENA CUPEA
exposira Facile explicaneur: iam
vero Cuverest, ve istorum mo-
cuum caulas phylicas indage-
mus, quod eadem, ni Fallor,
Facilicare de felicitare praectabi-
MHS.
15. Colloca,  me audis, erudi-
re lector, re dicenda Facilius Con-
cipias, Colem in iplo meridiano c0-
que ad illum converre, et primo lo-
coincuere; centrum, quod mone-
eur moru minto, ex rribus. Ecili-
cer moru circulari, ab orru, ad0c-
calum, ad quem ab ipla (upec-
ficie cerra, qua versus occalu
secundum ampliorem cractum ex-
eumnali, quo ad austrum directe currebat, decerminarum est; Cup.
POnO

## Folio 411 — 779786009:0451
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000451.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
ri
10
d
L. 1B. TII. DE MOTTDVS, dC.
declinactos. Quo llacim moveri
capie d Tropico versus XquaTO-
tem, hoc est d BOrea, ad AV-
Arum; cerrius est morus apogais
ex perigaei, quo Curlum deortum-
que movetur; Ced hunc cercium
omicco, quia ad FeM nOCEEam nOn
Facie; incuere secundo loco pun-
ctum illud in medio disci Colaris,
quod pioxime ad cerram accedii,
illud haud dubic cum canculum
recardacetur mocus Colis a relitten-
tia medij, moru circulari circa Cen-
erum Colis compentare debuit, ex
doccrina mocuum, quod mocuse.
EtO aCqHITeTE HON POTCTAE; aeque
adeo dererminacus est parcim a
mocu. circulari centri, per lineam,
Ceu cansencem, versus occalum,
aeguatori, vel Tropico parallelam,
Parcim a moru declinacionis, per
lincam ad Austrum directe spectan.
cem; itaque neC Per priimamm Can-
gentem iic, versus occatum, quia
lecunda dererminario recabat, ne-
que pet secundam, versus Au-
Arum, prohibence prima, sed per
lineam incer veramque ductai, de-
clinancem ab oreu ad Austrum, e
conlequenter ab aquatore, 30.
circirer orad. igitur hoc Tolis pun-
ctum cirea cenerum ColisiIlum OE-
bem descriphe, declinancem ab
aequatore 30. circiter srad. et 7. cir.
cicer ab ecliprica.
10. LOrE u otolla 1105BB.
Ios Habuie _ aXCI, VE PatCL, d qui-
bus cum 90. orad. distec, haud du-
bic Borealem cerminum 2xis dccli-
nare a polo arclico 30. gr ad. In OCCa-
Cum necesse est; de quia cunc nullus
primae librationis norus peaeceste-
tac, fuic hand dubie hic axis in pri-
mo aequilibrio, hoc est parollelus
horizonci Colari; cur enim ance, vel
deprimeretur, vel aErollereEHL; NON
video, vel porius accolleretur, quam
deprimeretur terminusBorealis axis
ex vero rbi primu mocus ille vec-
ciginis capic, non vided cur citca
axem deprestum, vel cleunru heret,
cum Facile circa parallelum heri
poruerit, de nihil (ic, quod ad alium
decerminare porverie; adie quod,
ex communi axiomare. quod rnum
est determinatum est; igicur cum
in hac declinatione siBE aXeS inA-
niri, eleuaci supra planum hori-
zontis solaris, ee intiniri infra de-
PrcHi, _ vnus cancummodo pa-
Fallelus, cerre circa hune vlcimum
mocus verrioinis Heri debuit: hinc
habes, cur in ColRicio aectiuo, in
quo Col creacus est, primum aequi-
librium excicerit; atque aded Cemper
deinceps; maxima veto dioressio
cermini Borealis, axis huius verrioi
nis, vel declinacio, ex quo. quae pha-
nomena lequaneur. dictu est lupra.
17. Inenere curlus punctum il-
Iud Colaris difei veETAS TeFFAII ex-
cans, vel incumescens, quod dum
versiis occalum obligue FertUE PO-
lum axis Colaris, qui in principio
mocus, axi mundi erac parallelus,
deprimie infra horizoncem Cola-
rem; adde quod ab ipla decermi-
nacione ceneri verlus Boream,
punctum illud quasi decerminacum
est ad librarionem illam primmam,
quae praedictum punctum versus
Rustrum elevarie, ee consequen
Ter terminm BOrealem aXIS VeF-
ciginis intra horixoncem depresic;
hinc prima libracio, qua cermi-
221IS
pono enim Colem in eo caeli pun-
cto esse, in quo creacus est; scili-
cec in Tropico caneri ad 180. 9r2d.
lonsicud. Secundus motus, quo
mouecur Tolis cenerum est WOEUS

## Folio 412 — 779786009:0452
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000452.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
A
PEZSICF TR ACT. VIII
nus Borealis axis deprelsus Cs: Sed EUS; SI VeTO CNPEE FANEUM MOEIIS
profecto res ilta clarius explica-
si pocest, si dicamus, Polem Crea-
eum esse in Fropico caneri, e
caepisse moveri moru cieculari,
dum adhue in media distancia
eHet, ac proinde codem FerC FeIM-
pore pervenitle ad perigeum, et
ad aequarorem, isitur cum hic
mocus cum perigai, et 2p09 ei,
eum declinationis cenero lolis
COIPCTAE, CE CentrIIM OmneS PaF-
ces lecum per Le deterat, aequa-
li mocu; leiud dubic punctum in-
FIIIm COlIS VE ad _QUAEOEeIM PCE=
venirec, minus Epacii decurren-
di habebat, quam Cupremum;
isitur cum aequalem vim d cen-
ceo haberee, ve hunc mocus de-
fectum suppleret, ad illam libea-
tionem versus Rustrum e circa
proprium cenerum decerminacu est:
Fi8. 47. vis canculum (CheMaTIS, (IE CCNERUI
FCLEX A, Cic angulus declinacionis
Borealis F AC, SE Fadius aquatOrIS
Ca Sic diamerer Colis DE, CenEruM
T; SE perigaei lOcus R, duCANEUEFC,
ER, DB; Parallelae, haud dubie,
IF. C est MRIOE IR, et hac maior
DB; primam decurrie supremuim
Punctum F; Secundam cenerum 1,
cerriam, intimum D; hinc ve L
TecEOnSIEUE, ICa D TupeTAE, aCquC
praecedir: hinc decerminationis
2d hanc primam libracionem sa-
cio; adde s vis priorem modusi;
Quidquid sic certum est hunc pri-
ma librarionis motum elle ab ip-
E0 moru declinationis, idque vel
primo modo, vel secundo, vel
verogue: hinc (I eseE FANTUM IO-
tus circularis, ab oreu ad Occa.
Tum, esset cantum mocus verrigi-
nis per circulos aequatori paralle-
declinarionis, ClTCE FAMEUIM IOTUS
libeacionis axis Polaris, Ve patet; (I
rero sic rrerque morus centri, idest
d circularis e declinationis, Cer-
ce erir reeeque mocus lupeticiei,
id est, cam verriginis, quam pri-
mae librationis; adde s vis termi-
num Borealem axis Colaris (uaS
Parres agere debuisse, necancum
IIOEU CeVETI MOVCFeTUI, d FatiO-
ne finis, dererminarum fuisse, d
maiore cerra cractu, qui vertus
Boream crit, ad hoc ve deortum
canculum inclinaret; deinde in ip-
(0 primo descentu, ab aliqua pra.
Ponderancia, ad morum orbis pio-
pret medii relictenciam derermina.
si pocuir, qui Ccilicee in haemil-
Phaerio inferiore à Borea ad Au-
arum irec; vbi vero ad mediam
distanciam peruenie, caepicque mo-
veri moru circulari, hic primus
mocus orbis expunctus est, resti-
curo Ccilicer aequilibrio, ee in tO-
dicam librarionem versus camdem
Parrem abiie; vides non decse, ia-
tiones, ee caulas phyticas, qua-
rum force cancum aliquae, FOrce
omnes ad hanc primam librario.
NEI CONCHETCTUHE; POLITa auTEM
prima libratione, aliaru leries facilé
LEquitMI, ve patet ex doctrina mo-
Fuum: _ vero cum Deus huiulmodi
morus incenderer, Facile ipsifuie,
tali loco modo, a licu Colem creare,
aliilque circumccanciis, ex quibus
omnibus cales mocus LequerenEuT.
18. Ouod vero spectat ad mo-
cum secunda librationis, cum aXis
vercioinis declinaret a Folari ver-
Sus occalum, in termino BOTCA-
li, e tamen cum illo connenites
Leu congruere deberer; nempe
205, et nullus dibrationum mon morus circulares omnes, vel ciu-
e

## Folio 413 — 779786009:0453
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000453.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 115 lines, status machine
MOEIS
LMDIB
1Cer
aheie
termi.
(ui
rtum
Tdio
exlis
elum
ip.
I.
DIO.
odi
US
I.
NOn
avis
Ver.
DIet.
nires
eMpe
Cii
L. 2B. TII. DE MIOTTBVS RC.
ea adem munei, vel circa alium
axi mundi parallelum esse debent,
VE COMMaEuTALIOS AANE; CCEEC TeT-
minus Borealis axis verriginis,
per libracionem acceleratam, in
eodem horizoncis Colaris plano,
per Ce, ad terminum Borealem
axis Colaris accedie; sCd FANEUM-
dem ab eo recedic, per libracio-
Nem FeTAEdATaI, verSUIS OTTUM;
hinc libracionum series ducitur;
dixi per sc, quia si haec Cola libea-
tio ester, haud dubie in hoc co-
dem plano herec; Ced quia con-
iuncta est cum prima, in eodem
plano non AC; hinc mirabilem
habes istarum libracionum con-
ingarionem, dum enim secunda
peruenic ad aequilibrium, prima per-
venic ad exeremos limibes; ee dum
haec ad medium, illa ad limices
vlcimos peruenie; Ainge G vis duo
mobilia, qua WOHCAHEUE aqua-
li oru per duas lineas, sectas
ad angulos rectos, v. 8. sic mobi-
F18. 38. le in A, quOd MOUCAEUE PEF AC,
cum per C A, acque ica deinceps,
SE aliud in B, quod MONCREUE
Der BE, Eum PeF E D, DE, ac.
que ita deinceps, idque mOru
aequali, sinique linca AC, PD
equales; sicque illud mobile pri-
mum, istud vero sccundum; hoc
polico nunguam haec duo mobi-
lia concurrene in B, dum enim pri-
mum peruenie in B, secundum per-
venic in E; cum illud in C, hoc
vero in B, aeque ita conlequenteis
acque adco vbi alcerum cric in cen-
Ero B, alcerum Cemper cric in li-
micibus.
eo aglalto il; RelzOhdeo qula
veriu (que Spatiu aequale est: hoc cst
alcu5 30. Fere orad. hinc quid mi-
rum, Ei veraque aquidiueurna GC.
OuareS, CUE SE aegnidiucurna,
cum moru declinationis Colis; RC-
Spondeo quia hic iOcus est qua(I
illius principium, ve pacec ex di-
ctis: Ouaeres, quem tinem Mabeac
hic mocus verriginis; Respondeo
esse in cempora; nempe macula-
tum opera, huius mocus perio-
di probe distinguunEur; PEate
rea est eriam inItICUEAS, ve TOlFO-
tam Cuam Cuperticiem versus cer-
FAM COHVCTEAE; OURTCS, an Ma-
cula Cimpliei 1NOEW MIOVCATUE; RC-
Cpondeo moveri WOTu WiXTO ex
cribus, rarione mocus orbis, d ex
eribus aliis FaTIONe IBOEUS CCHETI;
IpTu VeTO CenErUM IOtU FaN-
cum ex eribus WDixtO; POrrO (O-
lus morus ceneri in ordine ad cal-
cularionem ConSIderAEUE: Oux-
res, quid dicendum sC, de inO-
cu vecriginis ipsus Touis; Res-
pondeo eriam ex cribus moribus
componi; nam Fascia aliquando
Tunt rectae, aliguando curure; re-
cta lunccum axis verciginis cst po-
Faltelus horizonei iouiali; Cveux
e concrario, quando non cA pa-
rallelus; praecerea, lune vel obli-
qua, adinstar balcei, vel dire-
cto cramice eunces, ad instar 20-
nx; primum habene ab axc de-
clinance, secundum ab codem non
declinance; vides phaenomena,
qua ex mocu veccisinis, de du-
plici libratione necessario conse-
quuncur; analogium habes in
Tole; Ouares quaenam sc caula
huius mocus in ione; Respon-
deo camdem prortus qua in (o-
le, cu videsis; OIeres, quis sC
finis verriginis iouis; Respondeo
esse posse in cempora, modo plu-
res d accuratiores observationes
ad (InE;
(9. GHaereS CUF VecadCHO

## Folio 414 — 779786009:0454
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000454.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
414
PAZSTCA TEACT. VIII.
adline; adde quod ve inpirer co- ri adhaerens, sicque Pemicireulas
eam luam Cuperhciem ad Tolem ob-
verrac, hic verriginis mocus nC-
cellarius erac; Ouaeres verum alii
planeex huncmocum verriginis ha.
DeanE; Relp. aftirmando, excep.
eis dumcaxac Luna pro qua lingu-
laris racio milieac, ee cui si non
verrioo, librario eamen Cufficie,
icem Venere d Mercurio; quod au-
cem alii Planecae habeane, eadé eatio
Facie, quae pro ioue; nondum 1a -
me probeoblernatus est hic motus
vercioinis in aliis planetis; nCC
etiam in ioue de marre distincta,
vel detinica periodi Ouaeres verum
mocus vertioinis Folaris polsit ex-
plicari per circellum; Respon.
deo opcime polle, non eo qui.
dem modo, quo P. SchCIIEKUS
explicat, led alio, verb. grar. sIC
VR axis verriginis Polcticii aesti-
ui, SIE B polus Borcalis, ex B
Hiac circellus V Z TY aequatori
parallelus, ipsi Cuperticiei Cola-
Y YT, in disco solari, ad Cer-
ram converto, _ terminus aXis
vertiginis V percurrae aequabili
mocu hunc circellum, proce
dens in Z, cum in T, Eocum.
que incegro anni decursu abF0l-
uac: ex his principiis eadem se-
quencur phaenomena: GUXTCS,
verum alsignari poltic caula phy.
Sica huins morus; Respondeo
posse, cum enim omnia pun-
Eta Cuperticiei Colaris moueri de
beane circulari moru, rectus enim
centro tancum compecie, de cum
terminus Borealis aris verriginis
in V maxime declinee, ve se le
in non declinance siru collocer
moveri debec, igirur in circulo,
cuius diamecer, decerminari non
potelt, nisi ab arcu TB; Ced de
his haec sinc lacis. Ilaec quae dixi-
inus in ilta propol. in vetam-
que Hypochelm optime qua
dEanto
DIORES

## Folio 415 — 779786009:0455
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000455.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 112 lines, status machine
EI1148
LIer.
axis
abisi
Idce.
deutu
b(o.
lea
blbd,
d.
ideo
1I.
de.
AI
eum
inis
le
et
di
d1
L. 1B. III. DE NIOTIBVS, _C
1
2: 2
2
2
in
2
2b2
F3. Eo. 53. C.(3. 1. Ec(3. Eosos 16(3. E0F3. 503 60(5.. EFS. SoF3. EF3 50C3. (0(3. C5. 50C3. 50∞).. E3. 5(3.
2sp.2p. 2)
 Ess Ess Eost 2 s. c tu 1s 20)
c
Y
2
te s  it
s
E Ess s
IGRFdSIC
STRONOMO. PHYSIM
In qua Terrae quies adstruitur.
APPOSVE hacte.
nushrypochelum ista
quielcencis TCTIX;
de licet aliguoc aF-
gumencamocalia et
Pheologicarract. 2.
de mixcis imperf. l. 2. prop. 17. n. 3.
peemilerim, ee alia nonnulla aAtro-
nomica acligerim prop. 65 num. 10.
non camen ex protesto, quaectionem
iltam discussi; hoc loco discurien.
dam suscepi, breuirer quideim, non
tamen meo iudicio, line necuO;
argumenta omnia quae vel ad de
Ativenduim, vel ad altruendum, cer.
ea mocum vulgo afFCrHNEuT, nOn
exponam, accingum camen ca, qui
bus maior visinele rulgO BUCaEUE,
credicurque ab iis, qui de hac rc
bene cractarune, proquacumque
tandem hypochesi Aecerinc; primo
eamen loco supponam aliquot
principia; _ rem cOram, mO-
se Tolito, in cerros numeros di-
Aingua.
I. Corpora caelectia, etiam in
hyporheli Copernici, MOLENEUE
mocu reali aequabili, licec inae-
qualis apparcac, hoc iam supra
detinicum est l. 3. prop. 9. 24. 56.
Dec vllus rnguam Prudens ARIO-
nomus, vel Philolophus Fuit, qui
concrarium Centeric; Keplerus ca-
men qui cuncta sibi licere putauie,
quae in liberiorem linguam, ec
mencem cadere poruerune, K eple-
rus inquam mocum planeta inx-
qualem poluit, ica. ve aequalibus
cemporibus, inaequalia orbica luX
Ceomenta decurrae; (cd hic Cngu-
laris est desperari animi effectus;
cum enim cuncta marris phaeno-
mena explicare non postet, in del-
perationem actus, inaequalitacem
admisie, qua revera polica, Frustra
deludane ARconomi in deseriben-
d0 calesti Eystemace, in calculan-
dis planccarum fixarumque mmoci-
bui, in athigendis eoc excentricis,
epierelis, circellis; quorlum haec
omnia, si planeca inaequali mocu
agicur; E enim vel cardius occi-
dic, vel orieur, vel Cubestie, vel
recrogcedieur, non cAt, quod ad
Cubeiles hypocheles contugias, ve
huiulmodi paltiones mocuum cae-
lectium exponas; in variam mo-
cuum ciuldem planeca inaqualica-
rem, cuncta laec relicere pores, de
S reuera motus ille inaqualis cAt,
dum adeo laboras acque deludas,
de in cantas anoustias volens ec vi-
ero ce coniicis, nodum haud du-
bic in Scirpo quaeris, de nOn cau-
Cam pro caula, re logici aiune, cum
ipla mocus inaqualicas tocam il.
lam phanomenorum variecatem
pariae: adde quod polica illa mo-
acque adeo cuncta illa proculis, cuum inaequalieate coca ruic AArO
Tom. IY.
668
nomia,

## Folio 416 — 779786009:0456
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000456.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PH YSICE TEACT. VIII
nomia, ve vel inde recentioribus Ara me diuriis renerene: ieaque
quibuldam Astronomis, quorum
nomini lubens pareo, id vicio ma-
xime verri debeae, quod de no-
bilissima illa Facultace, cui ramen
Lele eoros addixerune tam male
mereantur, ve illam Funditus euer-
tanc; nempe, redixi, cum illam
mocuum inaequalicarem admictane.
s haec subsitat, nulla profecto
Astronomia CuBARIE, nUIIA CCFER
regula, nulla principia certa, in-
certa omnia, ec.
2. Pracerca C morus alicuius
planeca inaqualis est, vel accele.
TAEUE, vel RCTAEdACUE; nCUEEUM
dici porest; non primum, quia in
intinicum acceleratio ibic; non se-
cundum, proprer eamdem ratio-
nem; Dices Forre Colem r. g. (ub
aliquo siono accelerare luum mo-
cum, Lub alio recardare; led qua-
mobrem: quid habetrnum lignum,
quod alteri delic; deinde nunquid
aliquando Tub eodem liono dcce-
serabitur morus, sub quo modo
recardatur; Dices cum aliguore-
centiore, tocum illud pendere à
voluneare incelligentix morricis;
recte; qualY VerO MATUEA OpCTA,
inter qua, calettes mocus vlei-
mum locum non cenene, liberx
angelorum roluntari Cubiacenne;
sic homo bipes non nalcetur, led
quadrupe:; nec gramen riride, sed,
album; rola nigia, non rubex;
Ec orania Curtum, lenia deortum
SCTCMEUE; (C FOL aB occaTU IN OF-
cum mucaram orbitam converret:
Sed amabo, CUIE nUnGUAI EFOPI-
eos tranlcendie; cur Luna Lupca
tolem nunquam alcendic; cur Kel.
Ix de caelo nunquam descendunci
Et Angeli actra ve pilas agune, sed
Angeli primo alEra nON MOVCHEs
ve probaui Cupea l. 3. prop. 8. licee
moribus illis calestium corporum
inuigilene colque dirigane, ne quid
per accidens sinistri accidat, vel
illorum iusta series, ab aéreis po-
celtaribus curberur: Secundo li
cec Angelis illud munus incum-
bac, ve caelectes globos OuCanE,
illo cerre munere defunguneur,
perinde acque s caula necestariae
elene; SIC DeUS, ve aiunE, Cum
caulis necellariis, necelsario Con
currie; hoc est licet reveta liberé
COnCUEEaE, nec enim alITEF CON-
currere porest, si enim vellet, non
Concuereret, ica tamen se illarum
indoli, aeque nacuTa accommo-
dac, ve cum illae necessario agant,
cum illis quoque Deus necellario
agere videaeur; ita VE CIETA ITa-
culum, juxta illarum exigenciam,
nunquam non agac: pari modo
Angelus, qui planecas monet, le
seric; nec enim ipse ad libitum
planocam agic, Sed pexelcripeum
(ibi ab auchore narurae ordinem
dcurarissime serHAE, _ nUngVaMd
ab instituro hnc dilcedit + 2p2-
se ioirur praedicta moEuU iNa
qualicacem, CapiencitIIIO FOTUI
acchirecto primoque morore indi-
Bnam; cori Alronomia, acque
adco omnibus astronomis iniu-
riam, rei phylicae parum congeuam,
Democriticis, qui ablegata proui-
denria, catui de FOTEIINA Omnid
credune, propiciam; quali vero
Keplerus, A auchoricarem contulas,
cor rancisque Altronomis Hlippar.
co Vcolemao, cunctis Arabibus,
Regiomontano, Copernico, Ty
choni, Magino, Clauio, Reinhot-
cur in his diurius haereo, quae tru- do Longomontano, Lansbergion
praeterendus

## Folio 417 — 779786009:0457
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000457.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 130 lines, status machine
D moten
Coipoium
dereis po
cindo li
as ineum.
MOuedi
IgunuI,
necelquiae
MI, Cum
acid con.
1a libere
IIeE COH.
let, 1On
illacum
Commo.
dagut,
ecellirio
2 miit.
nIIM,
nodo
le
dinem
qudi
1 4p2.
Mina.
ReTIM
re indi.
Peour
OItices
conlutudus
i verd
Aippat.
rabibus,
obit
C0, Tpa
Reinhot.
letendus
LIB. TII. DE NIOTIBVS, RC.
FameN PIO GUAMILALE FOTA NaCuTA
laboret, inotus circularis indoles
Faciat, necellaria ab Curdorum Fuo2
milicet: IEaque CUMI MOEUS CIFCU-
laris aedabilicas non minus certa
sc, acque enidens, quam mocus
naturalis acceleratio, in hac qua-
stione de cerrae mocu illam Cuppo-
no, tanquam principium cereum,
cui Copernicus ipse, Galileus,
Lansbergius, Bullialdus, aliique
omnes cerra mobilis alTerTOTeS
Tublcriplerune, excepeo vno dun-
caxac Keplero, quamquam ex ipse
ve rarius est, ica facile in varias
ire lolet senrencias, de sibi ipsito.
ries concradicie, ve Calcem memo-
ria laborare rideatur.
3. Mobile alceri morum impri-
mere non porest, nili vel iplim.
mediace applicotur, vel mediance
alio Cuam viecurem in illum era
ducat; ex doctrina motuum ha-
beo, nullum impecum esse (ine mo-
tu, praeces impecum illum inna-
cum, de quo adhuc dubitare lice-
reC; Ced 2d FCI HOSEFAM NON Fa -
cic; praecerea imperum produci ad
exira ab alio impetu, nec enim
alio modo peoducie; immo in lan-
cum 2git ad CXFTA, ve aIHNE, VE
collar de amoueat impedimentum,
quod illud mobile, cui inest, li-
bere moueri non sinic; hempe
corpus per medium Ferri non po-
cest, nisi portes medii amoueac;
nec enim enum corpus cum alio
DeHCETatuE: Praererea cerrum CA
medium non modo non iuvare ad
mocum, Ced maxime prohibere ac
relictere; quomodo enim illud idem
ad mocum concurreler, quod mo-
rui, quancum in Ce c, relictic, il-
lumgue impedic: PFRCCTCA COrpUS,
quod innacar medio, a medii moru
abcipicur, sic navis secundo Au-
nio descendie; sic fumus de nubes
ab nere rentoque abcipiuncur; illa
camen requiricur condicio, ve me-
dio innatet, vel ab iplo medio (u-
sinearur; tunc enim communis
eAt veriulque gravitacio. Ccu gra-
vicacionis nisus; Hlinc A caricum
ex parce a medio Custineatur, vix
2d modicam distanciam a medio
abripitur; lic grando delcendens
a venco abrexta, a perpendiculo
canculum declinac; idem dico de
lapide in currencem aquam demis-
(0.; quia scilicet cum geando, ab
sere, cum lapis, ab aqua, non qui-
dem ommino, sed ex parre aliqua
Eustinerur, ve patec ex nostris prin-
cipiis: hinc acomi, puluisque in
alium Cublacus, canca Facilitare de
pernicitare à venro Aance dilper-
suveur, quia Ccilicet illa corpuleu.
la ab aëre lustinentur, e quali ipsi
innacane; hrive validissimo vento
etiam minimum Caxum reliaie, nec
ipG debiles camini cedune, quia
Scilicet ab iplo aëre non Custen-
EANEUE.
4. Diceret aliguis, globus co-
calis non lustinetur ab iplo medio,
Sed porius ipsi medium incumbie,
ve constat ex nostris principiis;
cum enim non grauicer per vllam
lineam, nullo cerre Fulero susten-
tance indiget, ve vides in cerra:
Flinc Forre quamuis medium, quod
Lunam aMBic, v. 9. circa cenerum
rniversi relocissime movcretur, (
668 2
Tamen
praeferendus (IC: S verd FationeS
Pondecas, quaenam eandem est hu-
ius ina scalcacts racio; nil FOrre
cerum ignorancia, disticulcas in
Phaenenem esplicandis, despera-
eio, simtodetala senciendi licen-
cia, concradtecnei Audium; cum

## Folio 418 — 779786009:0458
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000458.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PEZSICR TRAOT. VIII.
eamen Luna immobilis Carer, nul-
l0 modo ab iplo medio nouere-
cur, cum lapis decem libearum (u2
bali innixus, a validissimo vento,
nulla racione amoveri posE: Di-
ces granicacem laxi rellterc:nc92
rer aliquis nec enim GFaWICaS IMO-
cui per horizoncalem rehstie; sed
ideo resictie, quia aër applicacus
cantam vim impecus producere
non porest, quanea est necellaria,
ve omnibus parcibus Caxi distri-
buatur; mulco aurem maiorerie
Lunaris globi rehttentia, cum
lonoc pluribus parcibus constet,
omnibulque parribus impetus si-
mul imprimacur, vel nulli; porro
licet globus cocalis in aliquo me-
dio moncatur, v. 8. LupiTer, nOn
eamen proprerea medium illud in
orbem agic, seu voluit; cum po-
eius illa medii porrio, in quam
globus impingitur, Fetro agatuI,
ad occupandum locum à globo
relictum; hoc ipsum videmus in
moribus corporum Cublunacium,
Cue in aquis, Ce in libero aëre
moneantur; immo globus in me-
dii parres impactus, Lingulas per
lineas rectas amoner; non quidem
parallelas, sed quoquorertum du-
etaS, VE PateE: ex doctrina mo.
cuum, quali omnes ab iplius glo-
Bi cenero ducerentur; AECLAHEUM
hic indico, quae alibi FuSe 2C ex
profelto discustimns. Elaec alias
Scripleram, ance mulros annos; led
re melius perpenla, cum caelectis
globus non resiltat morui, Fanca
vis est aura illius caelectis, ve Tal-
tem illa remissum in olobo impe-
cum produear; quo lemel admisso,
breui TempOre, IIMPCEIM AMGCF CX
principiis doctrinae moruum; do-
MOvCAEUE; vnde nOn Valec COI-
Paracio a terrestribus corporib. Is
Perica, quae ee PrOPTeI gralITaTeN
TelLUIDE, BCC CaNTA vIqUAM ven.
coruI vIS eAt, qua CU IOEU IaP -
cus conterri queac; si aurem globus
calestis propius ad cerrani accedic,
a relistencia medii reducieur ad
aequalicarem; E vero a cerra longius
recedit, ab eadem auia, quae ina-
iore vi movetur, impecus incendi-
tur; onde corrige illa omnia, hoc
nUI. 4. propolca, vel porius ex-
punge, seu puca, oppolica tuille,
VE dilUeFeNEUE.
5. Quilquis cerram moveri
in magno orbe cum Copernico
alferie, debet dicere, elle ali-
quam aeris Cphaeram, quae cie-
ca terram, vel lunul cum TeLta,
diurno mocu monetur; icemque
annulum aeris Colidum, cuius dia-
meter sic eadem cum diaetro
praedicta aeris (phera; quod ve
melius incelligatur, sic (ol in A, Fig 49.
cerra in C, lic Ephaera aeris aIM-
BienS FETEAM D F BF, sIC annu-
lus aeris diamerro DB; dico
quod annulus praedictcus aeris cir-
ea cenerum A moueri deber, co-
dEI CUI CCTPA CCNETO IOTU, de
Ephaera aeris D F B E circa cen-
Erum C5 Cur ipTa CCTFA MOEU
dimino; nam vel vrerque imimo.
bilis est, vel amnulus nOn vecO
Ephaera, vel Sphera, non annulus;
si reerque ergo maxima vis actlari
aeris etler, de vix illam Ferre pol
Temus; E Sphaera eslet mobilis
cum annulo immobili, ergo dil-
pergeretur illico illa sphaera, can-
to impecu in déca imobilem iim
Pacta; corpus enim Epirabilefaci-
le dispergieur; si vero annulus
nec candem aequali cum auramoru mobilis, cum sphaera immobili,
e190

## Folio 419 — 779786009:0459
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000459.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L. 1B. LII. DE MOTIBVS, _CC.
ergo maximus quoque ellec aeris
appullus, in ipla Cuperheie FCrIX,
re paret; igitur quilquis TertaM
inoveri alserie; veriusque morum
admiccere debec: cquidem Calilaeo
Opponi Pollee, ex IMAXIIA IOCUS
inaequalicare in (pHATA DFBE,
sequi maximam aeris agicacionem,
verb. GTac. punctum D, vbi eltec
in B longe cardius HIOMCTCTUE;
DE PaECE ex dOCtFInA MOTuUM; de
E huiusmodi mocus inaequali-
eas cancam aquarum agitacio-
nem acque adeo aectum iptum etfi.
cit, eadem profecto ratio milicac,
idque poriori iure pro aeie; vnde
Si recte concludie Calilaei argu-
imentum, nosteum cciam recte con-
cludic; sed quod illi Cupra repoli.
cum tuic, nobis quoque reponi pol.
sec; vnde PTO BeUErA PaTTC aEgU-
mentum concludit.
6. Sed iam ad rationes venio,
quibus terra mobilis hypochelis
impuonacue, pro quo lupponO,
lunam Cingulis diebus rerrongi 13.
fere orad. vertus orcum verb. grat.
sic cerra in C, luna in D oppoli-
Sica, Polt 24. horas, non eric in
D, sed in L; _ post alcerum
die, in MI; IEA VE AECUS D L
sic 13. Fere grad. e huic aqua-
lis L M, acque ica lingulis dic-
bus 13. Fere grad. setrocedat ver
sus orrum: hoc polico ex hypo-
chCI. cerrae mobilis sequieuE MO-
cum luna realem, ica inxqualem
este, ve circa oppolicionem lon-
se relocius moneatur, quam cir-
ea coniunctionem, quod ve olten-
dam; Sc cerra mobilis in C, FIC.
18. 50. Que aECUS C ML, CXCUIETeNS Ver-
CuS OrruI, qu 2I 2. Grad. PIO quO
rectam accipio, cum ab ca vix len-
libilicer difterat, CA exim aECUS
magni orbis; sic luna in F, OppO-
Sica; ducacurque linea à puncto
F, per C, versus A, haec haud
dubie cerminatur ad Colem; diii-
datur C Mt bitariam in D, de ter-
FA pPerCUTEAE C D, Spacio Ccilicet
24. ROrarum; dueaeur linea IDB.
Faciens angulum CDB, 89. grad. h LC
criam linea cerminacur ad Tolem;
ducatur etiam R M L, FACieNS an-
Sulum CM L 88 9, ad. haC quo-
que ad Tolem cern mabicur: ita-
que S primo die luna sIc oppolIca
I, secundo, non crie oppoli-
ca, igitur non cric in l, id cA, in
puncio oppolicionis. Ccd 13. grad.
versus orcum, ab eo distabic; AAC
ergo angulus IDIE, X3. grad. lu-
n2 eric in R, allumpea (ciliceT DR
aequali D I; cercio vero dic terra
eric in M, et luna distabic a pun-
eto oppolicionis R 26. grad. fe-
re, HaC angulUS R MS 26. grad.
luna eric in S: ex altera verO pac-
ce supponamus lunam in coniun-
ctione scilicet in F, _ polt 24.
hocas eerram in D; luna non erie
aplius in H; hoc cA, in pun-
eto coniunctionis, sed in C, id
est, dictans versis oreum a pun-
Eto coniunctionis 13. orad. ex alce-
ro dic cerra eric in MI. de luna in
O, hoc est, distans a puncto con-
iunctionis F 26. ocad. hinc vides
lunam post plenilunium vno dic
decurrere eocum (pacium F H;
cum camen aequali cempore post
nouilunium decurrac cancum EC,
e alcero dic pose plenilunium
decurrit R S, post nouilunium de-
currir CO; id cMt, polica distan-
tia Colis 2000. Temid. cerea circi-
Ter, CD eric circicer 34. e Polica di-
Etancia luna 50. Temid. IR CTIE FI.
circitet; igivur PK eric 45. Cemic
3C
TCTKX

## Folio 420 — 779786009:0460
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000460.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PH RSICA TR ACT. VITI.
FCFKX CITCITET dE P C 23. circi, a cerra, maior exie epicyclus, de
ter, quod cerre rudi mineeua
discurio, nam perinde cA; igirur in
hac hypocheli luna inaquali mo-
cu reali MOHETUE, Quod eTAFPKO.
bandum.
7. Si aurem morum verumque
in minore tempore consideres,
verb. gcar. in duabus horis, mo-
rus terra erir fere 3. Cemid. Pal-
lominus, ee luna J. lemid. pau-
1d minus; ergo ( addas vnum al.
ceri, habebis 4. e hoc eAt, Fe-
re spacium decurlum à luna dua-
bus horis, post plenilunium; R
vero inotum lunx decrahas a IMO-
tu cerrae, habebis 2.e hoc est, Ferc
spatium decurlum à luna duabus
horis, poltnouilunium; igicur ri-
des semper motum elcinaqualems
e vero perinde Ce haber luna aF-
que s moveretur duplici motu,
suo Ecilicer, & alieno, hoc est in
epicyclo, cuius CenErUM LICFCEEa,
ec 3b ipla rerra deteracur; v. 8. (IE
epicrclus FZF, in quo lunamo-
veatur; obi cransterrur in IVII, ab-
ipCa cerra migranre rno dic; ex C,
in D, E luna ePet immobilis, id eAt,
non mouerecur in iplo exicyclo,
elter in P, quia eamen monetur in
epicyclo, erir in K, acquiliuitque
motu cenrri VL, moru vero orbis
TE; dE veroque mOtUFK; hinc vides
a plenilunio rique ad seguencens
quadracuram, mocum orbis adden.
aum eite OTUI CeHETI; aE VerO
Post nouilunium, migrance luna
Ex C in D, Mosru COnErI lUMa FOFEUE
in IL, mocu vero orbis rerrongItuE
in Cs; hinc à nouilunio rique ad Le.
quentem guadcaturam inOcIs Oi-
Bis derrahi debec mocui ceneri, ve
verus lunae mocus habeatur: hinc
conlequencer maior mocus orbis.
hinc maior quoque rune eric ina-
Et aFTumatuE maior distamria LuNX
qualicas.
8. Non camen est quod aliquis
Purec, lunam overi a Terra, CuM
nulla sic vircucis morricis applica-
eio, e nullus concactus; nec est
quod ad viccurem maonericam re-
curras, alioquin lunam ad (c Fer-
Ea adduceree, nec enim magneS
alicer monetinil Forre Ferrum quod
adducir impediarur, ae FecinCAEUE;
deinde luna non sequicur mocum
terrae, hoc ek, neque diurnum,
REGUO AMZLHLI; nON pPIIuM, quia
non porest movere lunam mocu
diurno, nisr illi impecum impri-
mac; sed impecum non imprimic,
non immediATe, DE PaTeC; quIATEE-
ra lunam non cangie; non media-
ee, quia cum mediance caneum il-
la aeris SpHaEA, QUa CIECA TOTTAM
roluitur, ex illa hypocheli; impe-
cum luna imprimere postue, illa
cerre quancumvis velocissime 1O-
ucatur, lunam, hoc est globum il-
lum tocalem quem illa minime (u-
Rentar; mouere non pocest, ve fu-
Dea ocentum eAt nuM. 3. X 4 CX
doctrina (cilicCE MOEUUM; NON MO-
BCEUE CEIAM MIOTU anNUO PEOPTCE
eamdem racionem: ec modo tam
mihi certum (IC, lunam a FerFA NON
moveri, quam mihi certum ct,
corpus quod in medium non gca-
uicae, ab eodem non abripi, mitre
profecto laris est: Dices Caxa a
correncibus deferris R cspondeotei-
tam iptam in qua polica Lunc, ab
aqua dilui, de tandem Caxa ipla,
Talcem ex parce, lustencari ab aqua,
acque deferri: Prarerea mOTU cen-
tri velocius moveretur in nouilu-
nio, quam in plenilunio, quia lon-

## Folio 421 — 779786009:0461
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000461.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
2
LIS  DE NIOETBVS, _C.
cic, lunam moneri a cerra, illud ip
Cum arcumenco poliriuo probaie
cenetur, quod camen heri non po.
cest; cum nullum sic penitus, vel
eanculum probabile argumentum:
cu ip(c idem mihi opponeres, l c9c
dicerem in mea hyporhesi, omnes
planecas moneri a Rellis; e veco
hoc ca abConu est, ve nemo liC, qui
hoc dicere au us BF; equidem Re-
plerus Abras magnericas Coli afin-
Xic, quarum opera planetas inove-
rec, per emillos cerrarum quarum-
dam specierum radios; sed prarer-
quam quod meram fabulam om-
nes rilerune, non video, cur luna
in coniunctione, repore viciniore,
maiorem imperum non imprimane,
quans in oppolicione; de vero cre-
diderim porius ionem Frigetacere,
minem ardere, quam adeo ingen-
cem molem à cerra moueri, a qua
Scilicet distat plusgnam 236966.
milliariis: Dices lunam moveri in
epicyelo illo cuius centrum iI TeF-
ra est; Rcspondeo esse cancum A-
airium epicyclum, ad calculos in-
Riruru, ad rem phylicam nOn per-
rinencem; (ed quid clarius else por-
tic, non video.
9. Teaque cum haec Tota tetpos
sio este potc, quod Ccilicer luna
ab illa aeris (phaera, qua cerram
ambiecircumteratur, a cum ex do
Etrina moruum constet, hunc ette-
ctum ex hrac caula lequi non pol-
SC, (L CHI Maxima viS IHOEUS aC-
ris, rix cominum parum relisten-
cem mouere porest, quia Scilicee
Parum impedic illius mocum,  Fa-
cile aec diuidi, dispersique, ec per
lacera declinare porest; quis am abo
in animum inducae, re credac lu-
nam ab aereeam rapido mocu abri-
Di; praecerca non discurio; illum
aeris sphaere duplicem mocum; in
quo Pane illae lune disticuleates,
quas qui degluriae, robuctioris AO-
machi esse oporter; nec enim a
cerra ille mocus imprimitur. led
Pocius contrarius, ve constac ex
doctrina MOEUUM, dE MUM. 3. FC-
curres ad Deum, vel ad Angelums
E hoc liceac, nultus eric in rebus
corporeis efectus, quem cum B0-
dino Angelis pari iure cribuere
non postim; pexelertim cum nacu-
ra corporea alia praester maioris
operx e industrix miracula, mo-
cus enim localis incer simpliciores
e faciliores effectus reponi debet;
Praecerea medium est quidem pro-
prer mocum, ve Scilicet in illo ino-
bilemoneacur, non eamen reiplum
medium moneatur: deinde cum
medium versiis aliquod cenErUI
slobi cotalis geauiret, equidem
haec granicario non impedie mo-
cum, Ceu verriginem (phaerx, le-
cus camen annuli de quo Cupta,
cum Ccilicet ad. divertas granica-
tionis sphaeras pertineat. Sed quia
reiam Cupra oblcruacum cAt nu. 4.
a caelesti aura, 8l0b0 caelesti, ve lu-
na, mocum imprimi posse, hoc AC-
sumencum penieus inde corruie,
nisi aliud addaeuE.
10. Sed ad lunam redeo, cui de-
mus ab aeris (pHRTA CIFCA CeKEaM
mobilis mocum ee impecum impri
mi; ergo candiu crelcerer ille mo-
rus, quamdiu luna csidius mouere.
EUIE,
se minorem circulum circa cen-
tc delcribie, quod camen expe-
Finteneis sepusI PPecerCa, ex
doccrina moruu Cam IUIMAFeEEE
mocuum non impecae, ab ipla terra
melieri non poues cancum enim
impetus agic ad exera, ve collacim
pedimentum; deinde quisquis di-

## Folio 422 — 779786009:0462
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000462.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
4.
PHZSICE TRAET. VIII.
cur iplo aere; nempe proprer eam-
dem rationem, deber morum inren-
dere, propter quam primo produ-
Xic; vam ideo aec lunari globo pri-
num impecum impressie, quia il-
lius mocum impediebat, sed mo-
rum illius candiu impedie, quam-
diu cardius illa moverur; igiene
cum impecus primo impressus ma
neac intactus, nihil enim est, a quo
deltrui possit, e secundus; Ter
riusque luccedac, idque conrinue
quandiu luna cardius aere mone-
cur, haud dubie luna candem ad
aqualem velociratem pervenirer:
idicur Cuam orbica abloluerer cir-
ca cerram, inera 24. horas, quod
ridiculum est: Dices Forre lunam
propeio moru moneri citea orbeim,
noru aquabili per Cc, led hunc
inocum inagualem reddi acceden.
ce moru centri; ieaque s rem hanc
intellioo, mocus orbis erie ab ip.
Ea lenas de mocus ceneri ab ipl2
cerra; led non immediace, crgo
medince, eroo mediance nére; led
protecto li aer lunam mouee, non
minus mocum orbis imprimer
Eptrera, quam morum ceneri ip
Se ainalus; Dices lunam else Cxera
Epleram, nON FAIEN eXETA anNU.
Lum; isieur ab annulo recipere po
Test IOTUM CCMErI, nON MOEUM
orbis: Re(pondeo eAto, adhuC Ca-
dem disticuleas Cuperest, nam (I lu-
na illum impecum, mocumque
ceneri, ab aere accipie, igieur leim-
per illum deinde rerinec; ergo in
conjunctione, d in oppolicione
aequalem arcum decurrie, tOTU
centri, quod repuonat experimeris.
1F. Deinde luna moueri non
poreltinae qualimoru reali, cum eo-
li; quia, nihil est d quo destruaeuri
Poslicque impetus ad omnem lineâ
decerminari; deinde si luna impe.
cum recipie ab dére, d quo scilicee
non sultineeur, id elt, ab illo ae
eis rractu, qui mocum ceneri luna
imprimere dicirur, ergo per Tan-
sencem, nempe a tergo pellit, nec
enim defere, seu rehic, ve aqua na-
uim; sed per tansentem recedic d
centro; equidem alium impullum
recipic, per aliam cangentem, vnde
selulear decerminario IXTa, CX 1O.
Ua, & priore, ratione cuius, adhuc
Lonsius a centro recedir; ergo Tan-
dem exera illum annulum, vel aeris
tractum crumperer: Sed ve hoc
melius incelligas, aliquid schema:
Eis Tubnecto, (IC CenErUM A, Circa
quod monetur ille aeris cractus; (IF
Punctum B, arCuS. BC; impeimaEnE Fi8. 55.
mobili, quod est in B, tIOCuS, vel
Ipecus per cangentem BDF, ec vbi
eric in D, accedaF alius imperus, Peu
decerminscio per tangeurem DHI,
delcripro (cilicet arcu DF, ex cen-
Ero A haud dubie non erir per D: I
neque per DF, Sed per DG; Ac enim
deTexI. naciO MIXCA ex nOUL SC
priore; ergo mobile Fererur in C;
hinc rides magis ac wagis recede-
re a centro A, 2 quo longius distac
in D, quam in B, e longius adhuc
in C, quam in D; equide Caerius in-
cercurrune noux decerminaciones,
hoc camen non Facic, quin idem et.
fectus conleguarur, nam daro quod
lingulis momeneis, e in lingu-
lis eangentibus, accedac noua
determinacio, s cora prior destrue.
Tur, id est, ad nouum morum nihil
conterrer, haud dubie morus Aeret
per arcum BC, Sed cum prior non
deni imperii, alioguin esser Frustra, minus concurraE, quam nona, TunE
non rame cAt frultra in globo cora- enim _qualOS; CCrTE ex vEraque,
Singu

## Folio 423 — 779786009:0463
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000463.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
et
1e.
es
Ba.
ie d
e
10.
c
11.
15
pr 6)
L. + B. ITI. DE NIOFTBVS, ~C.
Ringulis momeneis mixra retuleaE,
vide Cequieur mobile Cemper à
cencro longius exerudi: cadem ra-
eio Facic pro mocu orbis, (i ab
aere dicicur imprimi.
IL. Dices, lde aroumentum
nullum etse, quia perinde sc habet
LUNa, acque si moveretur in epi-
cyclo, circa cerram mobilem, ac
proinde duplici moru, ceneri scili-
cet, d orbis; (ed profecto haec Tune
meca verba; nam exierclus ille R-
ctirius est, ee adhibetur cancum 2d
calculos, non vero ad mocum rca-
Lem; e vero Faceor quod res per-
inde le habec, in ordine ad calcu-
105, _ fihaenomena, non cammen
in oedine ad phylicam caulam mo-
cus Lunaris; quia si eset epicyclus
realis, ee orbicarealis, e Colida,
FCFEX notuS estet aquabilis, e
deterrer cenerum epiereli Luna
mocu aeguabili, e Luna inouere-
cur in ipio exierelo moru aequabi-
li; vides duo principia huius mo-
cus; Tublaco aucem epicyclo realis
unum est cancum principium mo-
EUS, RUC E Sinc duo, scilicer vis indi-
Ea ipsi Luna, e virrus eraducta ab
ipta cerra, sequuntur ab lurda Cupra
expolICa; aHIE CCEEE SI PONAEUE tan
cum onum principium L unaris mo-
rus, lequicur ex illa hypochelimo-
cum realem inaqualem ese, quod
ablurdum esse contendo.
13. Ccoincanciam asseala
Aeri in venere, quae circa Colem
mobilem eodem modo mouerur: in
hypocheli Fychonis, quo Luna cir-
ca cerram in hypocheh Copernici;
de l qui essent in Coleincola, codé
prorlus modo viderene veneré cii-
ca Toleire, quo, modo videmus, cie-
ea terram ire L uMaIm; Respond. esse
mmaximam disparicatemm; l enim re-
nus circa Colem irer, quarenus (ol
monecur in Feliprica, ab occalu
in orcum, hraud dubie post con-
junctionem avogri venus versis
occalum recrongeretur, de polt con-
iunctionem perisai versus ortum
TOlCM ANTCCCdCTEF CUIM EAEN CON-
crarium accidac; nam post coniun-
ctione apooeam, venusrecedie ver-
sus oriencem, re lupra, post coniun-
ctione veto perigaam recedic à (0-
le versusoccidencem, ve lupra dictu
elti ioicur hoc Haber renus a IOTU
Colis diurno, non veco ab annuo, V.
8. Sc Col in F, venus in coniunctio-
NC APOSA2F, VECEqUe MOWCATUEFig +0
Circa CenEruI A, ab orcu in occaluM,
id est ab E, in D, haud dubie venus
qua Cuum orbem cardius perticie,
quam Col Cuum, relinguieur à Cole
versus orcun, v. g. in T; l vero Cup-
ponatur esse in perioeo L, cicius
luum circulum abloluic, quam (ol,
ergo Colem polt Ce relinquic, versis
orcum, illumque ancecedie, versus
occalum, v. 8. in Z, quod si nulla
ratio habeatur mocus diurni, sed
SIInui, _E COL IOVCAEUE AMMUO IO-
EU VeETUS OrEUMI, id CA ab F in
B, vel renus monceur verlus Or-
tum ab ap0c20 F, eC quia oue-
tur cardius Cole, relinguieur ver-
Cus occalum, in perisaeo vero L.
Quia nouetur cicius, Colem pos
se relinquie verlus occalum, cum
tamen contrarium accidac; nam Cot
venerem apoexam selinquie rei-
Sus ortum, et perigeam verlus Oc.
calum habet: Si vero dicacuE venuS
moveri in ancecedentia, Tolem aspi
cir versus ortum, eum polt ap0
exum, cum post perigaum: Itaque
Ostendo in LMMa CONFTarIUIM CUC.
HITC, (I MOHCFHIE CITCA FCFFAI, ve
venus movetur circa Tolem; CIE
LL
epirro
no 21.

## Folio 424 — 779786009:0464
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000464.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PE ZSICAE TRACF. VIID
enim A COI, C FeFFa, quae MOvCEUE
versus orrum II, (IC Luna OppO-
licain D, quae moncacur cardius
cerra, haud dubie relinquitur a
TerTa verSIIS OCCaIUI, CUIM FaIMEM
versis orrum reuera relinquatur;
quod si dicas moveri cicius quans
cerram; haud dubie, ubi eric In
Periseo B, adhuc cicius monebi
EUE, _ relingnet versuS OCCaLUM,
cum camen illam deinde cecca ad
occalum habeat; v. 8. Post apo-
daum relinqueretur a cerra in l,
cum camen in L lic, d rideatur;
Post peripaeum praeiret vertus Or-
cum in N, cum eamen rideneur et
Sic in O; isieur hoc argumentum
ductum ex analogia mocus veneris
circa Colem infirmum est; idem
prortus dico de illo, quod pecieur
ab altris Touialibus, quae circa
Touem moueri dicuneui.
14. Sed, ve dicam, quod res
est, huius argumenci ris fcacta
manet, nist aliud addatur, nam
reuera, daco, quod roca illa aura
caelectis mOVCAEUE ad OrEuM PFO-
portionalicer, ve diximus supra
de moru rapeus ad occalum, quam-
quam longe cardiore Ocu; Mem-
De ad occalum linsulis diebus 360.
gradus, cocum scilicet orbem de-
currie, cum camen ad OFEUI, VHHIM
dumcaxae oradum contrciat; hoc
igieur daco, Luna Facile deferEur
ab illa aura, idque proporrionali-
TeT, IN ap08XOe PerisAO, PerII.
de acque si in Epierelo monere.
tur, cuius cencrum esfer in globo
cerrae; vnde si nihil aliud addatur,
cota vis argumenti corruie, re Pa-
cec, cum coca illa inaqualicas pro-
geniat a duobus moribus aequabi-
libus: unde profecto non fuits
dialogis Phylicis; quamquam illa
ibi, prodislogimore, academice
Pocius, quam apodictice fuerine
dispuFaEL.
r5. Incto camen, ad hominem,
DE voCanE; E enim aura illa ica
monetur ad orcum, ve oradum
rnum lingulis dicbus decurrat, co-
dem igicur modo, Mercurium, Ve.
nerem. Marrem _c: defere, quod
ablurdum dictu est; Dices FOrre,
cum Keplero, Colem moru luo pla-
netas agere, quamquam cardius il-
l0s, qui longius ablunt ex cirius
alios, qui non procul ablunc, quod
tamen gratis dicitur, ve pater; led
hoc criam daco, non concelto,
Calrem ab adverlariis negari nON
pocest, porrionem illam mobilis
AUEX, qua occupat epicyelum LU-
nae, Perinde moveri, aeque (I X.
srad. lingulis diebus conhceret;
alioguin, si cardiis in eo cractu,
in quo sc oppolicio, vel plenitu-
nium, cenrrum epicreli Lunaris
non esler in cerrae slobo: itaque
daco, quod illeEraCtUS AUTX mO-
bilis, eo, quo dixi, modo mo-
VeaEUE, in OTEum, dictuS ECFEX
Globus lingulis diebus vium gea-
dum decurrit ad orcum; siue EIc in
2p0720, (IHCIN PEKISEO; VE PATCE,
vide sequeretne, Mullatur Pcortas
anomaliam else, qua camen valde
Cenlioilis ett: RaE IgIEUE aFGIMCM-
CAMI CONEFA MIOCUI FCETE.
16. Vryeri Praecerea Forre pol
Pet, posito quod LLnA CirCA FCE-
ram mobilem, ab iplo aëre volue.
recur, nullaiu esse cerram apogxi
racionem, nec perigaei, nec decli-
nacionis, nec lacicudinis; iim mO re
aburdicas huius hypocheleos vel
ipeis oculis Cubiiciacur, conside-
quod cam ciro pronunciarem in randa est irregularis e ridicula
linea
E18. 45

## Folio 425 — 779786009:0465
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000465.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
1
13
E1B. TII. DEMOTTBVS, _C.
linca, quam ipsa Luna in Cuo mo-
cu delcriberee, ( circa terram mo-
Bilem WOnCTEEUE; PEO quo lup
Ponodistancium cerrae a lole 2000.
Temid. Circirer, e d L un2 60. cir-
cicer; hinc periphaeria magni OF.
bis eric 22571. Temid. igicur vni
gradui comperent 34. circiter se-
mid. ee 13. grad. circuli Lunaris
23. Temid. CirCITeE; IBIEHE MOTUS
centri eAt Temper maior InOtu Or-
bis, r. 8. C D, idcst 1. grad. est
34. Cemid. de LK idest 13. gr2d.
23. Termid. erg0 LWna verSuIS OC-
calum nunquam recrogredicur,
hoc poliro lic arcus ccliprica
(18. 52 BC, II QUO CCTTA MOUCAEUE 3O.
Fere giad. Ccque cerra in K, in
momenco plenilunii; in L, cum
prima quadratura in FI, ad noui-
Lunim in I; ad lecundam qua-
dracuram, in C; denique ad aliud
Plenilunium, L GIC RA distancia
Luna d Terra, sint aurem 1G, HIF,
DE CL aquales iphRA; delcri.
bacurque linea AC F F R, baC eAt
via Lune per mensem inceorum;
peo aliis menlibus aliam cimilem
cogica, ex considera virum ali-
quid ablurdius, vel esse rel con-
cipi postiE.
27. Prolixus Fui in explican-
do hOC ArGLIBENEO, CONETA LCF-
rae morum, quia illud fere tan-
cum habeo, quod rem cuincere
videatur, Calcem ex meis princi-
piis policiuum Ccilicee; de si L. V-
na abeAer a cclo, nullum FOECE
capur eser, quo policine proba-
ie pollem, cetram non moneri in
magno orbe; dixi FOFLC, HaM CX
ansulo Sacurri, nouum argu.
mencum duci pollet; dixi polici-
uum, nam proterri pollene alia
mulea negariua, quae hic conge.
10: 1. nuILa CA FATIO, CUIE FOTEA
cenerum in orcum pocius, quam
in occalum moncatur, nihil enim
CA, per quod decerminari possIc:
2. cur pocius in ccliprica, quam
in aeguatore, cenerum illud mo-
HeaCUT: 3. cur axis rerrae huc illue
inclinac, re scilicer (ic Cemper (1-
bi ipsi parallelus : 4. CUF nON MO-
vecur in circulo pocius, quam in
Cllips, auc E in circulo, CuF Cir-
ca cale centrUM, quod CeNTTO
rnivers non respondet; ( vero
in ellips, cuc illius cenerum non
est porius in mundi CCnErO, quam
alcer Focus: 5. cur omnium pla-
necarum idem cencrum non clt,
Ced rarium: 6. hi in eadem orbi-
Ea movetur plaHeTa, CUL e quo-
Modo LOcuS APOORIINVEATHE, de
MOHCTUE: 7. CUE TanCA eXCCNErI-
citas, vel canca, haec declinatio,
non alia; cuncta haec, e alia bc-
ne mulca supponuncur quidem,
in hypochesi cerrae mobilis, ve
explicentur phaenomena, nulla
Taien racione probaneur, immo
de hac vix vIlus, Praecer Keple-
tum cogitauic, qui tamen nobis
metas tabulas narrauie; ac in no-
Ara hypochehi cuncta hac expli-
cantur, _ ex principiis phylicis
deducuntur, nec quidquam po-
nimus, ad Caluarida phaenomena,
sed per haec, quae ex principiis
Physicis ponimus, cuncta pha-
nomena Taluamus: 8. illa emer (0
marris sepecira post coninnetio-
nem apogxam, vix Caluari porest
in hypoch. Copernici, immo B C-
Plerus canca difficultare laborans,
mocum realem inaequalem pone-
se non crubuie in PuO MatTe:
omicto aliam racionem policigam
ab altris louialibus periram, quo-
AIEIH 2
LuM

## Folio 426 — 779786009:0466
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000466.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P H ZSICA TR A CT. VIEI.
rum etiam morus realis inaqua-
lis est in hac hyporh. quod eodem
modo probatur, quo lupra de
Luna probacum est, quare cum
sit eiusdem generis rario, illam
prudens omili. Dixi Cupra profer-
ri possent, licer multa ex illis reur
non enincane, nam illa omnia
Copernicani explicabune, Ctatura
cerra mobili, vei nos explicamus
in Cole Racura immobili; nempe
denipro mocu rapeus, iildem mo.
ribus, eodem modo decermina.
eis cerrestrem globum dicene mo-
veri ac volui, quibus sol modo
monetur, vei diximus in dialos.
physic. quos videlis, vealia in-
venias argumenca, qua hic omie-
co, ne bis eadem repecam. NOn
negarim camen praedictam hypo.
chelim esle ingeniolissimam, luis
auchoribus ec Fuuroribus, hoc est
Tummis astronomis dignam, ad
calculos altronomieos Facilem, ex
simplicem, ee in ratione puice hy-
Pocheleos reliquis omnibus, qua
hactenus invencae fune ancete-
rendam; exterum restar adhue
verria praectem, primum est, ve
hypochelim Fongomontani refel-
lam, qui cerram quidem in cen
ero mundi collocar, mobilem
rantum moru verriginis divenas
Solem vero annuo cancum moru
in eclipiica; secundum est, Vera-
tiones aduertariorum pro TeErA
mocu reiiciam; cerriun ve ali.
quoc aroumenta, quae nonnullis
Frmissima videncur, ad cerrae quie
rem adAruendam, inturma penirus,
et nulla esse ostendam.
18. Peague LOngOMOnEANUS,
Orieanus, ee nonnulli alii cum
antiqui cum recentioces, terram
cirea uxem mundi, moeu diueno
moveri voluHe; quo reuerd mo
EU PALURNE, EOE aC FAnEOS SpIFL-
rum diurnacum glomos; led con-
tra principia phylica non minus
Deccar haec hypoch. quam C0-
pernicana, cum ex ea lequaCHE
mocus realis inaqualis in omni
bus planeris, excepro tamen Co-
le, e Luna, quod Facile demon-
Aro, primo quidem in venere, (I
ne iuxta illum modum explican-
di, quonos lapra rli Cumus, (I
ne juxea alium; iuxca nostrum
quidem, ostendo ablurda, guxe ex
hac hypoch. ConseguuneuE; SIE
enim cerra in A, mocu vertiginis Fig. 4et
mobilis, ab occatu ad orruns; sIE
Col in F, mobilis cancum iOEu
annuo, ab F in D; hoc est 2b
occalu ad oreum; sic venus apo.
seed in B, mobilis etiam ab oc-
Calu ad Orrum; vel MOueTUE ci-
rius sole, id est cirius arcus limi-
les decurric, vel cardius, neu-
erum dici porest; non priimums
quia alioquin suum circulum ab.
Toluerer, quod repuonat phaeno-
menis; pearerea. E monceur cin
tius (ole, ergo quando est in pe-
rigao L, recederet eriam à Cole,
VerSIIS OFEUI; CUM FAMEM RCCC.
dac versus occalum; secundum
etiam dici non porest; quia A
monetur cardius, ergo post con-
iunctionem apogxam, recedit à
Tole versus occalum, cum tamem
ReCedAE VeESUIS OFEUI, quod iuX-
ea nostrum explicandi modum di
Etum SIE: aE verO H dicaS vENC-
FeI MIOVCFIMOTU CeNETI, _ OF
bis; idele moveri moru orbis in
epicycto; a propria FOrma; 1O.
cu vero ceneri, ica ve illius exir
eveli cenerum deferatur à fole;
iildem prortus aroumenris impur
BIATUE

## Folio 427 — 779786009:0467
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000467.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
Li8.tei
L. +B. TII. DE NIOTFBVS, _C.
snaeur haec hypochesis, quibus su-
Pea Cimilem lunae hypoch. impus.
naui; nempe inde lequicur mani-
Fecta inaequalicas; quia post con.
iunctione apogxam, addicue mo-
cus orbis morui centri; post pe-
rigeam, primus alceri decrahicur;
neque duplex principium huius
mocus esse pocelt; nec ab aere ve.
nus abripicur; nec à Tole impe-
cum accipere porest; vide qua di-
xi supra in agumenco cimili de
luna; ee Auge cantum in loco cer-
ex esse Colem, ex lunam Cuum l0-
cum cessisle veneri; ergo vel hoc
eodem argumeneo haec hypoch.
Congomontani impugnatur, quo
Cupra hypoch. Copernici impus
naui.
19. Sed alio argumento cRica-
cicer reiicieur, pecico Ccilicee à
is 43. Marce; Cic enim cerra in A, (0I
in B, Mars in coniunctione APO
5∞2 L, de perigeum sIc in C; MLaFS
monetur ab occalu ad orcum;igi.
tur recedir 2 Cole versus oirum,
hinc ex radiis Colaribus mane
eimergic; v. 8. COL MONCATUE CX B
in S, (i. Mtars nullo alio moru mo-
veretur, deferrecur in V, vel in
ZidC (L I ONEAEUE per aEcum VZ,
videcur in Z; hinc vides illum a
TOle TCCCdeTE VerSIIS OFTUM, aECI
ST; rbi vero Mars est in perigxo
E, Col eric in B, moneatur a B in
S; haud dubie deterr centrum
circuli mareis; d li Mars hoc
tancum oru moneretur videre.
cur in g; quia vero movetur ab
occatu in orcum videbieur in s,
ergo Mars post coniunetionem
periexam non retrogredieur, sed
directe versus orcum progredi.
eur; nec accedic ad Colem versiis
occalum, sed versus orrum, quod
cerre phanomenis repuGNaT; neC
est quod epicrelos fcticios mut.
ciplices, qui nihil prorlus ad phy-
sicas moruum realium caulas Fa-
ciune; ed cancum ad calculos per-
cinenc: idem argumentum duei
Porest a Cacellicibusiouis, immo et
a Touc iplo, e SacurnO, re consi-
deranci pacebie; sed iam ad sc.
cundum venio.
29. Faceneur Copernicani, nul-
la demonstracione niei Cnam hy-
Poch. Sed cancum probabilibus
argumencis, quae breniter per-
Aringo cum iaI MMRIOTE ex PATLO
ab auchoribus Coluta Fuerine, eo
E vis consule. T. Figura (phaericz
terra apcissima est ad motum Cir-
Culare, ergO OvCTUE: R e(pOn-
deo non minus apeam ese ad
quiecem, ee habicacionem homi-
num, ad hOC VE SIC CCNEEUM OIM-
nium moruum caelestium. 2. Si
cora mundi machina MOVeTUI,
Probabile cst, cerram, hoc est
perexionam mundi parrem mo-
neri: Rcspondeo L. negando, coram
machinam moneri, lod cantum
calestes olob05. 2 DeIUS FOFAII
overi; quidni: Cum (IE PFOPTCE
cerram, re Ccilicer cerrae Peruiae
quielcenti. 3. Circularis mOcuS
magis congruit elementis, quam
rectus: Relpondeo neuerum mo-
cum cerrestri slobo compeiere,
nam rectus est tantum granium;
gravicas aurem torius globinoi
est, Ccd parrium: q. Scella Punc ma-
IOrES qUAIB TCFFA: Cr0O HReC pO-
eius quam iIla MOVCTUE: RC-
spondeo negando conseq. quia
RelLA MOUCHEIE PEOPTeI TerEaM.
5. Pacilins est, cerram moneris qua
eoc dellas: Rcsp. 2que F cile cllc;
Ced magis convenic, re Peruiemes
ArEt h
Rell

## Folio 428 — 779786009:0468
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000468.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE X SICA TR ACT: VIII.
Rella moveantur, quam cerra, cui ergo ec rniuerti: Respondeo ne.
FerDIUNE: 6. CerEuM CA CeFTaM
tuoveri polle; non tameM certuM
est Rellas esse corpora mobilia:
Relpondeo tam cectum esto rnum
ellemobile, quam aliud:7. Scel-
la Cune corporanobiliora, e in-
corrupcibilia, ergo illis poriori
iure convenie immobilicas, quam
FCFEA: Relpondeo terraM esse
corpus longe nobilius, propter
ea, qua concinee: 8. Conltans A.
rarum distantia probat immobi-
les elle: Respondeonegando, sed
proporcionalicer omnes moneti:
9. Ferra indiget Rellis; Respon-
deo bene est, CrgO CUM AIBE R~
propcer terram, moveri debene
ad illius exigentiam. 10. MIGEUS
stellarum relocistimus eset, Orge
incredibilis ett: Respondeo daro
quoliber moru, dari polle velo.
ciorem ac proinde non esse velo-
Cissimum. 1I. Maior eric moruum
Simplicicas, (I TCFFA BIOVCREUE, de
Sol quiclcar: Respondeo negan.
sado maiorem elle moruum rca-
lium simplicicarem, in illa hypon
ehesi quam in nostra, Ced Fantum
quo ad calculos, paulo Facilio-
rem eNC; FCFUNEUE eniM pLAMCEX
sando verumque; ride quae di-
rimus: est quidem cerminus, Peu
segula dirigens luo modo morus
per lineas limplicisimaS. F2. Non
Poc: lt explicari declinacio Aell2-
ruim, mocus inaequalis eiuldem
Rellae, dtc. Relpondeo cu videlis,
quae Supra de sellarum inoru di.
xi: adde quod in noua noltia
hypochesi haec Facile diluun.
tui.
2F. Alia argumenta Cubne.
aliorum planecarum, Ced ipse quo-
Ato: 1. Argumencum quod a cer-
que monCEUF. 4. FA centrum lu-
minis, caloris, Xc. quid inde; er-
80 Facile concludo, CIrCA FEFFAIM
ITC, VeTerra PerHIAF. 5. SOl nOn
indigee cellure; Respondeo ne.
alioquin non esec. 6, Si Col mo-
Tella magnetica pericur ridiculum
ett. 2. Sol est globus nobilior, sed
hoc nego; (CruIE CNIM TCFFX. 3.
Sando, cum (Ic PFOPTET TerEaM,
veacur, mulciplicaneur epicyeli
Planctarum: Rclpondeo nCgAn-
do, cum nullo modo in epicyclis
moucantur. 7. In hypoch. C Oper-
nici redditur racio a priori pha-
nomenorum, hoc es paltionum
mocus planecarii; sed profecto in
nostra cancum, reddieur vera 1a-
tio physica. S. Sacellices iouis
FCFEX mori Favere videneur, sed
hoc neoo; idem dico de aliis ar-
GUMeHEIS; quA PCFUNEUE à nouIS
Rellio, a comeris, a libracione
Luna: 9. EX muratione lineae me
Es centrum moruum plamEEasUM,
ridiana, ec alcicudinis poli, cerra
morum nonnulli colligere viden-
tur; Ced ex Fallis principiis, quid
mirum, (1 Falla quoque deducane,
verumque enim FalTum ect. rO. FX
IACULAEII IOEA AEIISTIIMUM AE-
SumetTum, Pro cerra moru ali-
qui ducunE, Sed CUIm nON MINUS
clare in nostra hyporh. huinsmo-
dimorus explicCtuE, VE PateF ex
dictis, intirmius fuir hoc argu-
mentum, quam nonnulli pura
rene; equidem Fateor recte expli-
cari in hypoch. Copernici, Haec
Phaenomena; led nego in ea ran-
cum commode explicari, cum in
nostra commodillime explicen-
tur: Dices in nostra mulciplica.
si morus; led quaso ce, videa.
MHSi

## Folio 429 — 779786009:0469
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000469.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LFB. III. DE AIOZIBVS, QC.
TAUS; in cua hi mocus neceltarii
Tunc, 2d Paluanda hxc, Phaeno-
ena; PFIIO IOTUS cCTEX in
ccliprica; secundo, mocus verri-
ginis eiuldem cerrae; verrio, libea-
cio axis cerre, ve sibi ips parul.
Selus TempeF MANCAE; quaETO mO-
cus verriginis Colis, circa axem
inclinarum ad ellipricam 7. circi
tec ocad. in mea veco cA MmOcuS
verriginis Colis, libracio gemina
eiusdem axis, _ divenus MOTUS
in ccliprica; hinc vides, rrec plu-
FeS MOTuS POnaL:praeterquam quod
nullam habes EATIOHeIL, CUIF VeF.
eigo Colis in talem parrem Cac, CuF
circa calem axem AaC, cur PEXFa-
ei axis sic canca ad ellipricam in-
clinacio; cu cerre ictorum om-
nium nullam cautam phylicam ha-
bes, quae camen nihri non decst,
quam cu Capra videlis. EI. Deni-
que ex iplo maris aectu porenrissi.
mum arsumencum duxisse libi vi-
Cus est Galilaeus, sed quia hoc com.
mencum iam Cupra Cuo loco reieci,
returauique efficacirer, meo iu-
dicio, in hoc amplius non haereo;
Pro his quoque consule Dialog.
Physic.
22. Sed iam ad cerrium illud
quod faciendum restabae venio, 2d-
ducoque, de Toluo ea argumenta,
contra cerrae morum, quibus ali-
qui cum plus roboris inesse cre-
dane, quat reuera insiE; vel in-
de FIyporhelim Copernici contir-
mare cenlentur, quod sciliceriis
aegumencis illam impugnene, quae
Facile ab aduertariis POlLHMEUT;nCC
alio fine adduco, quam ve ab iis
deinceps abstincant, ee meliori-
Dus reancur, ne vel inde aduer.
recencior quaedam Cupponic peiul
quam cerram immobilem else de-
monstrec; Ccilicet daci levicacem ab-
Colucam, hoc est principium incrin-
secum mocus alcentus leuium, id.
que probar cribus experimencis,
quibus reuera concrarium porius
euincitue, ve nos Tuo loco, de pal.
Sim alibis octendimus, peaelerrim lib.
de elementis in disrestione pro-
POL. 235. nu 2+. de lib. de Grani de
Lcui, de in Dialog. Phylic. 2d id
Porro, quod dicic tructum ligneum,
Turtum ex aqua emersere, licee
prius ica Fundo ralis adhaereree, ve
nihil prorlus aqua incercipi posset;
illud cerre Falsissimum est, alioquin.
vel Colo vacui mecu adhaeceret; Fal-
Cum est eriam quod dicir, licec in
Fundo valis Foramen sic Fructum
illud adhue aCcendere; modo Pei-
licet eantum aquae per Foramen
erumpac. quaneum intra Fructu
descendie, ve illud Curtum exEru-
dac; quod si sic cubus vicreus, ec
Foramen aequale bali eubi aperia-
cur, cunc non modo Fructum non
alcendic, verum criam delcendic;
cuncta haec ex doctrina moruum
constanr, de cum experimencis con.
EEMTIUHE.
23. Praecerea supponie idem
secentior, morum nacucalem oia-
uium accelerari, ica ve Censibilicer
Epacia sinc in duplicaca remporium;
quodiam docuerane Calilaeus. TOr-
ricellus, aliique innumeri qui nOI
tancum id probane experimencis
adhibicis, ve ille, in quibus nulla
Proporrio cerra agnolei porelt, ve
Pore quae Cenlibus non (ubiacets
Ced demonstrane, ex principiis Cal-
tem hypochecicis: deinde lupponie
carii aliquam insulcandi occalio- duo gravia, diverls ponderis, ex
Net capere rideanur: Ouidam aequali alcirudine, delcendere, ine-
quali

## Folio 430 — 779786009:0470
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000470.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E Z B LO AE T R A C F. VIII.
quali compore; sive sine diver(ae f. Si ces per le consideretur, de quo
suxx, liue eiuldem; sive diverla
maceria, liuc eiuldeim; v. 8. du05
8l0bos, Ceu cubos: ego in tract. de
imoru ostendi, demonstrauique ni
Fallor, duos cubos diversa grauita-
eis, in Specie, v. 5. alterum plumbeus
alterum ligneum ica descendere ex
aeguali alcicudine, replumbeus ci-
eius terram Feriat, at vero dixi duos
Elobos, vel cuboseinsdem materia,
ex aequali alticudine aequali cem-
pore forre per le descendere; pro
quo semper (uppolui homogeneu
medium; ille vero auchor hoc ip.
Cum constanter negat, vulcque cu.
bum plumbeum maiocem, cirius
descendere, quam inOrem; aHFeLE.
que nonnulta experimenta, quibus
coo cancam Adem non habeo, pia.
Tercim cum in iis repugnantia oba
Teruem; vo. in ex perimentis 15. de
16 illud ica se Habec, duo slobi
argillacei, quorum primus pendit
NACIaS 53. alcer veco 6. _ 4. diach-
as, ex eddem alcicudine demissi
280. pedumi circirer, ica descende-
FHME. ve cum primus cerram FerireE,
Secundus adhue distarer a FeFTa PC.
dibus 8. aliud experimeneum lic se
habet; duo globi argillacei quo-
cum primus 53. vncias pendebat,
AlFeF VerD 7. E 1. dFach. ex eadeMm
alcicudine demissi ica descenderunE,
ve dum primus cerram feriret, le-
cundus distaret a cerra 9. pedibus:
ergo cum aeque seauia aeque cico
delcenderine, hoc est duo primi
Globi, veriulque experimenti; se-
quicus quod levior id est sccun-
dus, priini experimenci, cicius cer-
xam acrigerie, quam secundus se-
cundi experimenei, qui gravior
etdE; Sed haec Cune repugnantia;
dlidi lupra forre; quia ris conttat;
alias, haec cancum indico; nempe le
omnia dilcurerem, quae de mocibus
habet hic auchor, in comum ingen.
tem liber excrelceret, cum lingul2
tere retellenda estene; quia cum.
doctrina moruum non consentiune
immo ne quidem inter le.
24. Ouod cerre ne graris dice-
re videac, alcerum exemplum (ub-
necto; in experim. 12. Plumbens
2. Vnc. 4. drac. Sic A; ligneus eius-
dem ponderis, sit B; in TL. exPCI.
ar gillaceus 2. VHC. sC C; In exP. 3.
argillaceus g. viciar. SCD; AI A 8
B ex eadem alcicudine, cadune dif-
ferentia descensus est 40. pedum,
id elt, cum A cerram attinoiE, B d
cerra distat 40. pedibus; cum vero
A ee C Timul descendunt, difteren-
eia cAt 25. Ded. cum B e D, 20. pC.
dum, demicraneur limul ilti quacuor
CIID A EeTFAII FeFIE, B distat a FCL=
2a 40. pedib. Xt C 25. D vero qua-
E 25. nec enim distabac a B 20. nisI
rbi cerram alcigie; ergo C e D
2eque ciro quali cerram Feriune,
quod repuonat illius auchoris sen-
tencia: Prarerea in 9. exper. TunE
duo arsillacei F, F. primus pendic
27. vrciis. Secundus 14 in expe.
rim. 13. Cunc etiam duo argillacei
C, H; primus pendic 62. vnc. le-
cundus7. differenria delcentus FF
Cst Li. Ped. at vero C HI 10. pedum
licet sic maior proporrio ponderis
INCeF G, FI, quaM INCCF E, FiOmIE-
eo alia similis profecto generis ex-
Perimenca, quae plulquam Cuspecta
ihi esse videneur: dixi cam en per
Le, duos cubos plumbeos aqualiter
moveri, nam per accidens contin-
Sic, re ina qualirer moveatur, quod
ex muleis capicibus derivatur; v. 9.
ex tOEU Paicium aeris, qui reTaIdAE
PROTum
A3

## Folio 431 — 779786009:0471
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000471.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 132 lines, status machine
Ben.
euim
Miun
dice.
elub.
nbeus
eiul.
dpel.
. Pe.
IaIIOI
d ret.
A8
 dif.
lum,
B d
verd
eten.
d 914.
D. Hi
USEI
dedum
nderis
iomic.
rIS ex.
aspecta
Nen per
qualiter
Conina
1, 9uod
UI; 1. 8.
reratdae
MOcI
rinne,
is sen.
 TunE
endie
expe.
llacei
1C. le-
L1B. III. DE MOTIBVS, _C.
erum minorum corporum, eciam
oravissimorum in specie, reminu.
ciltimi pulueris; praecered admixtio
paecium humoris, cum aëre nollio;
qua Facilius amoveneur à maiore
cubo, quam a minore; quia pau.
ciores pro ririum proporrionema-
iori occurrur, quam minori; (cilicce
iuxra proporcionem Facierum; nec
ica exceudi debene, re rersus locum
a cubo relictum feraneur, hoc enim
Partibus seris accedie, quae secun-
dum eoram cubi Cuperticiem quali
pelluneur; sic eriam aëri imnio e
aquae mulcae cerrestres particula
admixeae lunc, ve ridere est in ato-
inis; adde si vis insinicam tilami-
num vim, in qua Ccilicer concret.
cic pinguiorhalicus; led hac con-
ctane ex doctrina moruum; nec
opus esse viderur, vephilolophi e
Ceomerra a praedicto authore hac
candem discane, re iple sibi arrogac.
25. TIis Policis lic ille. 1. Racio-
cinatur: si cerra mocu verriginis
moveretur, grauia moru aequabili
delcenderent, quod cerre repugnat
Eeri; Ced quis nelcit corpus enauis
mobilis malo demistum, moveri 2d-
huc mocu acceleraro, hoc est mix-
20. ex aequabili, vel quali aequabili,
per horizoncalé, de accelerato de-
Orlum; quis nelcie heri senlibilirer,
pec Cemiparabolam; quis nelcir per
cangentem ire; sed quia hi mocus
cico hunc illa cangens peo arcu ac.
cipi porest; Ccd miror haec ab iis
obiici qui in doctrina moruum vel
canculum verlati. Cune; nempe in
parabola morus est inaqualis; qua-
quam in ipla perpendiculari astu-
mitur inaequalicas; estque hic mo-
cus mixcus ex horizoncali aequabi
di, et ex nacurali acceleTatO, COM.
Aarque ex intiniris diasonalibus,
Tom. LV.
quarum succedens maior est ante.
cedence; s corpus graue proiicias
per hocizoncalem, aliquid simile
ridebis; nec aliam accelerationem
admircene Copernicani, Prater
hanc, nec alia elle porest in illa
hypocheli, cuius camen omnia
phaenomena cum nocris conveni-
FenC: 2. Vbiris cerrarum, idemcor-
pus gcaue per idem medium aque
reloci mocu delcendic; (ed AI FeErA
moucrur non descedic eque reloci
mocu,r. 8. Cub polis ec Cub aequato.
se: Rclp. a que cird srauc illud del-
cendere, licer Tub aequatore rarione
mocus aequabilis longe maius (p2-
cium decurrac, non quidem in Per.
Pendiculari, Ced in hocizoncali; Ced
aqualicasmoruum grauium accipi-
cur in ipla perpendiculari. 3. Idem
aegumencum ducir a moru lenium,
Praelerrim à cometis, qui mocu Tur.
Cum moveri dicuneur; lederanu-
Bxinec enim leuia Curlum ab inerin-
leco acendune de Forre morus ille
comccarum rectus Acticius est, (ed
ad alia argumenta delcendo.
26. Peroir aurem idem auchot.
T. Fuidens cAt phy(Ice COrPUS OT2-
ue ire deortum, per lineam rectam,
per quam camen non irer; lI Terra
mobilis eslet, sed Facile negabune,
ese cuidens phylice; alioquin ea-
dem ratio prOBaTEE, COFPUS GFAUC
ex malo nanis mobilis demiltum.
moncri per lineam rectam; illud
enim cuidens phylicenon est, de
quo dubium in racione eciam phy-
lica Fundacum ese porest; ac reue-
ra Copernicani, eor racionibus pro.
babilibus, ve iph purane, inructi
Falcem dubicabune de TCFEa MOTUI:
2. Dlacura srauium exigie VE PeF
brevissimam lineam deortum cant
Dclpondco ratione libi mOcUB, Con.
ccd9

## Folio 432 — 779786009:0472
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000472.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSTCE TR ACT: VIII.
cedo. sic enim per iplum perpen- vero s Ent duo globi A, e B; Si
diculum; rarione mocus adiunci
ab iplo slobo cocali, neg0. 3. Non
Cune mulciplicandae Epecies mo-
cuum sine necellitace; Respondeo
in illa hypch. calem esse necesIEa-
cemnec alicer elle posse: a. in illa
hypoch. no porest reddi rario, Pro-
peer quam grauia ad calem cermminu
cendanc: Respondeo negand. tendir
enim pars ad Cuum rorum, Peu Eo-
calem olobum, in quo ex meis prin-
cipiis nulla es difticulcas. 5. MuI-
EA TUINE CONETA HUnC mOEUM V. 8.
Mubes, venti, aues, _c. Ced hac
Tune lauia: aues eniim de nubes FC.
tinene illum primum impecum, ii-
quiene, Cui globi; adde quod aex
etiam monetur, qui nubes facilé
defert; nec erie difficilius moveri
versus occalum, _c. 6. Nocus olo-
bi ex bombacda explosi versis Oc-
calum, ex versus ortum, (ub polis,
e TUb aquatOTC, inaqualIS. CITCF;
hoc aegumeneum. Friuolum CA,
Dempe FalIS Cs MOEUS MIIKEI RAEU-
Fa, de Cadem pFOLTuS phanOena
eltene, quo ad hoc, in vecaque hy-
poch. sed inquies ratio percussionis
diverla eh, hoc iplum negabit quil-
quis indole IsFOLUI MIOEUUIM NO-
verie, immo globus bombardae sub
cali parallelo explolus versis Oc-
cidencem, immocus consistere pol-
Ter, Tub eodem Axo caeli puncto;
quia vEerquS motus aequalis esse
Dollet, e tamen oamdem ictus vim
inferret; nempe perinde est Ciue
paries mocus in cuum capur immo-
bile, sinc cuum capue motum in
Pariorem immobilem impingatur;
e vero quisquis meminerie do-
etrinae moruum; ee indolis impe-
tus non mulcum laborabit in (ol-
rendis truiusmodi arxumentis: ee
A impingneur in B immobile, tO13
rim inOEuS, vel ictus ipsi inAioie;
aE (I B aquaLI MOEU IOLCAEUE, nUI-
lam rim inocus ab iplo A excipiet,
cuius Ccilicet mocum minime im-
Dedic; s vero B moneaeur quidem,
led minore mocu, minorem vim
iCuS TentICE, pFOFaCA, id est, PEO
mocuum differencia; hine licet pi-
la verlus ortum explota velociore
MOCU FCTATUE, nOn taMIeM maiorem
ictum intlisic parieci;, in quem im-
Pingitur, quain si cerra quielce-
rec, quia cum paries ille MOnCATUE
mocu vercioinis aequali; cantum-
dem decrahendum est, de ipla vi
ictus; Sed cur in his, quae nullam
paciuneur difticulcarem, diurius
Haereo.
27. Alia quOque AKGHMEHEa,
qua heri Colene, Facile POluunEur.
V. 8. (I CerrA moneretur, 2diticia
diliicereneur, liquida dispergeren-
cur, lapides d alia huiulmodi per
tangentem d terra mobili inceren-
tur, Ced haec quoque cela Facile re-
cundune aducclarii; de qua limul,
cum cerra pari seilicer iinpecu Ino-
veneur, distici nOn pOlTUME; nec
Caxa per cangenrem proiici, quia
Per Parabolam delcenderent, quod
dici non porest, cum haec sIE in-
Fra circulum iplum, quem pen-
aum cerrestris superficiei delcribit,
consule s vis Calilaeum, ne iam
actum agam; ve camen aliquid
Schemaris, in graciam eyronum
adhibeam; Cuppono cum praedicto
auchore; corpus oraue decuTrerC
280. Pedes, Tempore 260. l’crt. &t 10
Dedem, tCMPOTE L7. PCEE. X VE 280.
ad F. ita quadeatum 260. ad qua-
drarum 17. Icaque sIE quadrans,
BAE, HIE A CCHERU. FeTEX; B pun-
Cu

## Folio 433 — 779786009:0473
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000473.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
M
e0
tete
e
169
1B=
L. IB. TII. DENIOTTBVS, dC.
minur: de D Palaltela AF, sicque
Ab 100000. FC erir 99999. igieur
CD eric ri pracerea l 17. Terr. de-
curriccorpus sranc r. pedem, haud
dubie r. minuc. id est 3600. Lerr. de-
CuFTeE 12060000. PedeS; POTTO VI
100000. 2d 1. ic2 3436363. p au5 ad
34. P2AUS, IdcA ad 170. Pedes, crg0
tempore iaminur. cemporis laxum,
ex canzente BD, ve in C delcende.
rec, deberer rancumm odo percurre.
1e 170. Pedes cum camen in delcen-
Tur. minur. céporis, Percurrere ponir
12060000. Pedes; ergo quid mi-
cum, si nunquam laxum a puncto B
Proiiciacur.
28. Ad alia argimenta venio
I. Leltiremus mocum, s cerra mo
eeretur; sed non sentis, dum mo-
neris, in nauI. 2. Ferra CA iNerS, e
2d mocum inepra; sed omnis glo-
bus coralis aptus est. 3. Maxima cser
aeris collisio, et insens lonicus; led
aer (iUI CUM TeETa MOneTUT: 4. Si
EerIa MOvCTeTUE, vel morus eset
nacuralis, vel violentus: Respond.
esse nacuralem, sic in nostra hy-
Poch. mocus Polis est naturalis: 5.
Flicmorus cerra tollic morum re-
ccum: quid inde: 6. Cenrrum teriae
est cenerum vniversi; hoc dicis, hoc
Proba, nec enim hoc probabis
ex oranium moru; nam grania in
guemlibet olobum cocalem delcen.
derent:7. Corpori densissimo debe-
cur locus intimus in mundo; led
quis scie, verum (ol densior (Ic: 8.
Ex hac hypoch. nulla ehet lenicas
Poliriua ab Colurasecto, quid indo: 9.
Sed inguies, nihil elser abFolure,
Srave; peccas in principiis grani.
catis, nec enim mocus globi cora-
Col iple illudic, dum palimaris no
bis exhibetur: P1. Mulca videneur
ese phaenomena, qua non poltune
explicari; sed nullum protecto aF-
Ferri porest: 12. Mucaretur cleuario
Poli cum enim axis circa quem cer-
ia verrigo sc, sic sibi semper paral-
lelus, de aliquando distet à Cc iplo
coca diametro magni orbis; vides
quanca esser distantia poli, a polo;
axis enim ad polum mundi spectac;
Repond. cancam esse sellarum
alcicudinem, ve illa suppolica, dia-
meter magni orbis insensibilem
ansulum suctincat: 13. Cuidens est
phrsica Tolem moveri; (ed hoc iam
Lupea negacum est: 14. Nimiam Cup-
ponic Rellarum distanciam illa hy-
Poth. en nimiam indicas, alii im-
modicam minime iudicabune: 15.
Dices, (ol non poster adeo distantes
illuminare Aellas, hoc dicis, hoc
Proba. Vide mulca huc perrinencia
in dialosis phylicis, quae hic repe-
Tere non vacat.
27. Omicto TaCEX SCFIPEUEX au-
choricaces; ex Sedis Apoctolica di-
Ploma coera hanc hypochelim da-
cujicemqialia ausmenta cheologica
de moralia, de quibus loco citato
accum est, illud eancum rnum di-
co, modo sictamus in rarionibus
phylicis, ee actronomicis, nullam
mihi videri Pacis ArImam, CONEIa
mocum cerrae annuum, exdiurnum,
excepris dumtaxaciis, quas ego Cu-
Pea expotui à nUI. 1. 2d 18. Cxclu -
sive: quod aurem Copernicani de
Facilicace Cuxe hypochelcos gloria-
cur; Faceor equidem nonnulla in ca
Patis Facile explicari, dicere camen
aulim, eam non este, qua cum no-
Ara conterri possic, ecundum con-
lis destruic gravirarem: 10. illude Siderationem phylicam; vix enim
recur perpecuo noaris oculis: AICUE
vilam caulam phylicam illa Cup.
Donir
8. 53
ctum superficiei; sIE BC AECUS 25.

## Folio 434 — 779786009:0474
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000474.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
434
PHESIC. TEACT. VIII. LIBIII _C.
POnIE, CUM nOHEA COTA Ce in redu- esse video, illam quoque, sinc vi
cendismoribus colestibus ad prin- eio, adhiberi non posse iudico
cipia phylica: quod verum praesti- Praeserrim cum habeas alia fere in.
cerim, non omnibus iudicium esto, numera huius generis in dialog.
Sed iis dumeaxae, qui nostra prin phyl. Epistolis. Cynopli opcica,
cipia phylica recte prius discusse. Opulculis Diminianis; accedie, quod
rine, e perpenderint, quid ex iis in astronomia reliqua facile Tup-
sequatUE: CaeECTuM (i cui Forre pleboidenique cum nullum sIC du-
bFenior quam paF SIC, in hoc era bium, quin hypochesis nouanciqua
ctatu ridear, condonet indoli, se spirali sie longe Facilior, ca
videat, verum rerum mulcipliciras cerre praeterendam elleduco; 2C
breviorem cractationem compen- perinde, ve Aristorelem in Philo-
sec; vnum camen acrestor, Facile ef. Cophia, ica Peolemeum in AREONO-
Se res Fulius prolequi, Led rbi pro. mia lequi dicendus lum. Sed de his
lixam rationem minus neceslariam Faris.
INDF X

## Folio  -  — 779786009:0475
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000475.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
GID
Tue ri.
iudieo.
Fetein.
ilog
pliea,
ap.
(c di.
liqua
Cam.
ilon
OnO
alie
Quae inhoc Lomo quarto
PHVLICA CONEIMENEUE.
Acus magnerisa.
rrns magnecicaru
natura ex proprie.
CaTCS. P29. 37, 2d 42
 Oux sic acuum mag.
 necicarum vis. 42
DUO IOTII IOVCANEUE.
43.
Duod subiectum illae requirane de
de carum communicationc. 450.
2d 49.
Duis sic carum rerminus, de quid
Sc Terminos. illarum IBOTUS. 49.
2d 5I.
Duid acus primaria magnerica in
se producar, ee quomodo le
habeane respectu acus Ferrea.
65.
In quo ctacu acus ferrea cacta nul-
lam viccurem maonericam con-
Ciperet.
6
In quo numero illxe acus grauitare
DolsunE.
Fa acuS iltx GravIceHE.
7C
Pro puncto phylice loquendo acci-
Di pollune bales acuum.
76
Duo brenior est carena aeuum, c0
maior est carum vis.
De variis mocibus acus magneciex
Eub polis, aC.
80. 2d88
Quomodo, et ad quid se MOVCANE
acus magnetica.
99
Omnes acuum carenae lune paralle-
lae, vel quali parallelae, de roci-
dem carenae, seu radii ab eadem
Facie polari diftunduneur vna vi-
cc, quoc alia.
107
In quo (ic polica roca vismoonerica.
TOF.
Vbi maior sc vis magnetica. 102
Cux acus inera tlum Ferreum qua(
ConcrahanEuE, quae in crastore
essene distractiores, ee cur non
concratancur, dum per medium
AETa CIINE.
104
76 Adhaetionis vnius acus ad aliar
Virum sccundum bales aut lace-
racio explicatur, ee de impetur
ITI 3 quo
ERBORVM.

## Folio  -  — 779786009:0476
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000476.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
Index Rerum;
quo vna ad aliam accedic. 69. Vnde hac ve aliquae acus ferreae vie-
2d74.
Accessus magnericus, conractus, ad
haelo, explicacio, contractio,
nodi acuum, cenera et alix huius
modi voces explicantur. 76
Nonem morus species recenseneur
in acu ferrea obleruari. 80
De moeu declinationis acus ferrca.
80. 1d88.
Duam mediorum seriem Cervene
acus magnerica, ee virum vnum
praeterane, aliud poAtpONANE.
106.
Ouomodo acus coniungi debeane.
1060
Acus magnerica ( Ferro icerum du-
earur, vircurem magneticam amie.
cito
2C
Acus primaria incea magnerem in-
clula illum CONVETTUNE. 30
Quare Ferrum malleo ductum ap.
cum Ci, re dcusprimarias excipiai;
de cuius hgurxe ferrum esse de-
bene, ve hasacus excipiac. 3+.
32.
Verum ex mulcieudine acuum in
cerra vim magnecicam habeat.
duis Cic finis acus magnericae. 55
Sive acus magnecica monearur, live
non moncatur, eodem Cemper
munere Funsieur; nihilque ex
EHAGHETE COMITA TCTIK OTUIM,
vel pro eo concludendum est.
36.
In quo plano acus magnetica le
collOcCE.
S1
Demoru acus magnerica ad polos.
56. de lequencib.
Cur omnesacus quae ferrum magne.
ei admocum subeunt, in co de-
de NON IaHCANE.
119
GU FCCTUM AIIOVCIHE FCTFAhUMEME
e victus magneti xellicuitus, 719
cure magnerica instructae post
breve cempus langueant;aliaeve
TOPOC CENEUM aNNOS VeGCCE
EnE.
121
Duoc modisiurra se invicem col.
locari possint acus veclariles ma-
gnetica.
124
Virum acus magnerica lunarescum
Sublumaribus connectancur. 267
FS.
AS mulca rerrZ COcaF CatiS ACCUTA-
ce praeparara, igne mediocri, et
Bodieo BuIBOre.
169
Hlalitus ex quo es concreseir iis
corpusculis constae, quae lingula-
rem plexum exigune: quis sic il.
le plexus, e parcium exceriorum
aeris explicacie.
169
Facile calorem concipic et deince
accendicur.
169
Es grave es et medium locum in-
ter metalla renet, et quare aUrO,
aegenco, et plumbo sic leuius,
terro aurem grauius.
17C
Ferrea incus aeri liguato IrMaTaE.
170.
Sacis durum cst, 8 hecum, icemque
ductile d laevigabile; difficile
liquatur: ubi liquacum de magis
accentum est, ee caram vim lumi-
nis spargic, ve li in Fornace li-
quacum aspicias, peaelerrim de
noe Tolem à ce videri iurares.
170.
In quo cum ferro conveniae, et dis.
crepet ab aurO.
17C
AS ita tendi porest, ve inde Cono-
rum Cacis sic, quid Aac netam 2Cu-
VaFI) aeriS COIOTeS PrOPONONET. 178
Falluneur, qui eres aris speciesro-
biteuto
Ce TOneT.
Vnde aris odor Faecidus. 171

## Folio  -  — 779786009:0477
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000477.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 130 lines, status machine
la Via
pobi
laeren
egea
122
N eot.
e8 M.
124
deum
267
CIIa.
3
169
is
ulda
Ila
um
69
10e
69
1.
ila
Ieo.
dis.
170
de11.
171
171
P. 171
SVD.
IIOn
_ VerbOTUI.
In liquida pice opcime conscr.a-
cuF
17
Quare E in astulum agua infunda-
EDE COM I aZIIO RECPIIEU, C Va-
CC CTUMPAC.
17
Acugo est rubigo aeri adna(cen; vn-
de illa Oriacur.
17
Cupcum humore alpertum cacim
Fere aruginem concrahit, de
certum Facilius quam nON teE-
CuM.
172
Ouomodo hat xrugo, qualis sic eius
Capoc, odor, e colOr.
17:
Erugo de chrylocolla indicium
Cunc Fodinae aeris.
Ouare Pavience Frigore es melius,
e Facilios Fundacur.
172
Varius Anis e vsus aeris proponi-
EUE.
1
Non deest Forre in exlis eri locus,
Ccilicet in TOve.
Terum Orichalcum aurei colori
ex Fodina edueaeur.
Duid sic es nacurale, quid facticium.
17
Ouomodo as vratur, quales sine aris
vai vires medicae.
Duid sic A05 aeris _ quibus vireuri
bus medicis polleato.
Almnen.
Duomodo concrelcat Alumen, ubi
ConcFodinxe ibi, vel non procul
est alumen: aliud naciuum est
alud facticium s vbi nacivum
eoncrefcat, ee quomodo facti-
tium Aeri POTTIT.
194
Cuius coloris (ic alumen de qui sine
eius rlus ee quid sic alumen Ecif.
slc.
i allattei ctlet stltitu elt
Hac mulca cerra probe subacta
Ced in minori proporeione quam
aurum, ec primigeniis semini-
bus cerrestri globo ab inicio in-
dicis, qualia sinc haec Cemina ee
alia neceTaria ad ArSCHEI NATUFAMI
Proponunen, eiu (que propricCaLES
deleribuneur _ FniS. 156, 157. 158.
159.
Argenci Fodina cerrum odorem ex-
halae.
Ouid GcPcoria.
Vicum arce chymica argentum Re-
ei Postic.
Qurum.
Auri maceria explicatur, ejusque
ex miscibilibus concrerio. 143
Fallum est aueum prius accendi
quam liquari.
Onam Grata sir auri accesi Aamma;
constantior est luce orichalei
accenti, Ferrigue candentis.
245.
Aurum accensum sibi relictum re-
mocoigne exringuitor, polter ef-
se camen tam ingens auri accensi
moles, ve sibi relicta numquan
deinde extingnereTUT.
245
Aurum non est mecaphysice incor.
ropcibile, est camen phylice; quid
his vocibus incelligendum sic
explicaTOr.
1
Varii modi reFexUneuE quibus au-
rum corrumpi porest adhiben-
do sales acerrimOS, aqHaS FOTTES.
146
Ex Cerra quae auro inest probe Tub-
2ct2 d ex humore qui illi ad-
mixcus est, auri granitaspeten-
da est.
Quare aurum calemacum seulus to
TCF.
orum ideo Aruum CA, quia mul-
id cerra constac, ee mediocei
humore, cuiuscolorisesser ( 1ola
BCELd.
2ZM.
Argentum secundum incer metalla

## Folio  -  — 779786009:0478
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000478.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
terra constaret.
Index Rerum,
247
Auri parres dilui d subiginon por-
Cunc: nullum ideo laporem con-
cilianE.
148
Mlagnum odorem alia metalla dum
liguantur extralane, in quo ab
auro difEerUNE.
148
Cur philocophi, ex chyinici di-
xerine nihil ab auTO penItIIS ex.
tatari.
748
Ex auro nullus halicus qui cractus
Cic alturgie, quare li Forre ali-
quando aurum Cordelcat, non ab
inrrinseco Cordes illae, sed ab ex.
trinseco proceseronr. 148
Aegencum manum accrectancis in-
Acie  denioeat; non icem au-
EUM.
148
Auri mollicies non impedie, quin
Cic maxime Colidum, e ve aiune
Cui plenum.
14
Mollicies auri, Coliditas, e ACCuTA-
cus ejus paecium plexus, de par-
nItaS FaCIHME, VE PEx CaTeTIS
aurum duci porie de renvari.
149.
Singularis auri character est, ve (E
maxime ductile, et phylice ab
ione incorrupcibile.
149
Noua expeciencia proponieur in
alpicienre per mediam auri bra-
cteolam ee colorem vicidem vi-
dene: vera huius ratio aFCTTUT.
149.
Fabula est quod de auro pocabili
commenci Cune chrmici ee bca-
Cceole illae quibus pilulae mediex
involui Colene, inceorae de inta-
E_ CuI ExCIbOS CGCFUIHEUF,HC-
que apcum elt ad caureria aurum
ignicum.
Qa2 arte purguri possir d Cordibus,
quae ip(i inharent.
Dux aqua adhiberi debeat veaurum
Eb Eliis meraltis lepacetur. 151
Auri Fulminancis experientia peo
POVIEUE, _ pFOBATUIE.
152
Purior cancum halicus pars in auri
Alamina concreleir, Ceu ramenca.
152.
Cur mulca Rumina auri ramenta
devetrant.
Ex algeuro puro durum educinon
Potest.
Nulla Fuictractenus ars Faciendiauri.
153
Ou od dicieur de clavo parrim aueeo
parrim ferreo, orei chimicae rribui
non debec neque hac in re chy-
micis credendum eAt.
Angelus aurum porest Facere, et 
ab angelis homines modum ac-
cipere postine quo illi aurum Fa-
cione, dubium cA verum aB AR-
gelis errem auri faciendi ip(
homines Possine cdilcere.
54
Verum unum mecallum in aliud
mucari possic.
754
Fria auri genera proponuntur, illius
aUo.
In lucura humani cranii aurum con-
crelcere poruvir.
Fab ila cA dencem aureum homini
aliquando nalci, e a formicis
sciphibulque in Indiiserui. 155
Aurex vene indicium propOnICLE.
155
Auripismenium.
Auripiementum Fosile cst, vbi-
nam inveniacuE quare (C C FUA2-
ceum, liqueleas d accendacur.
Culphur oleac.
19C
Oure eius color eAt aureus.
190.
mibus modo, sed etiam bruris et
plantis,
Auripigmenrum abic per ignicio-
nem in Candaracam, peasentil.
Cimuls ressecten eA non homi-

## Folio  -  — 779786009:0479
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000479.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
Q VerboruMI.
plancis, Caporis acris cA, e vn.
de 29ua quaedam homines cal-
HOS FacianE.
A D nOncuE d nonina. 210
Mulco igne bicumen constae, hu-
Duid Sicnaphta.
uare bicumen mediis in aquis ac-
deac et quare tempore plunion
cerra bicuminolae magis ardeavt.
Vnde bicumen candidum sic, dul-
ce, Rauum, amarum, ee niocum
amarillimum, quis sic bicuminis
Varixe bicuminis qualicaces. 211
Vbi inveniacur succinum ee verum
ex Cemine balena auc lacrymis
populi concreleat.
Virum ambra (Ic maris CxCreMCn.
cum adinctar Fungi, aur piscium,
quorum in vencre aut circa doch
Exinam inveniaur; de quid ad
hanc rem Faciane ca quae de an
brae malla in licore Acmorico
inveuta Ccribit Scaliser.
exerinsecus vero admota retrige.
TaC.
189
190 Virum arte facta sic Cerusla de quid
D Lcuminis rarix species Propo-
more medioeri, modica cerI2.
210.
210.
OdOc.
2TC
22
211
2d Fucum Faciac.
Chalchamum.
ibid.
Ex quibus rebus concreleat chal-
CtanCIm.
19.
Diversae Tunc chalchanei Species, vix
hodie nocx; quomodo illa intee
Ce disterane explicacur. ibid.
Chalchancum actringens, est illiu-
que species omnes, unde habeat
hune CapOrem _ CuF AITaMenTO
Ecripiorio nigredinem conciliet,
ee ad cingenda coria adhibeatur.
ibid.
Cor vicriolum rbi ex aqua acra-
meneola concrevie post debitam
coctionem Cobviride (Ir, vel sub
caruleum, quem colorem alia
chalchanri species habeane ex-
Plicatur.
uomodo educatur oleum chal-
chanci de qua sine eius virruteso
193.
Omnes metallorum venx in chal-
chanrum delinunc,acque ad illud
vbi FONTOTES PEEVENCRUNE nON
viera pergunt, vires eius medica
PEOPONUNEMTo
Chalybs.
Vnde sca cleatur, de quomodo re-
mollelcato
Chrysocolla.
Chrylocolla es Focilis: ex quibus
hac, vireneis coloris est, opti-
mum auri Ferrumen cs, Facie ve
aurum scicius liquescac, vulne
TA CUITAE, _E YOMIEUIM pTOHOCAE.
Biumen.
Codrussa.
Frulta halura explicatur; vnde
Cic elus Calaot e Guate pluI
boleittet .
Duare diu alltectata manus nigroie
tingat ex valido igne transear in
Candicem.
189
ncus lulcepra cerusa venerum eA,
v1B. IV.
1900
X RE V
cinna

## Folio  -  — 779786009:0480
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000480.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
Index Lct
ibls
Cometa est Clobus cocalis de non
ibid.
Materia comelatum ex lole e aliis
12.
Cinnabaris.
Cinnabaris sc ex mercurio per ad-
mixtionem Culphuris. 183
C celum.
Fres opiniones proponuneur de
caelis, verum Polidi sine aue ligui-
di.
3
Respondetur eorum opinioni qui
Colidos ccelos volunt, aurorita-
TeS QuibuS NIEBMEAE SE PatiOneS
referuneur, et retelluntur, allatis
variis argumeneis quibus proba-
tur calos non esse Colidos. 314
Ouid sc illud medium in quo cale-
ses globi Cuos orbes agunE. 315
Verum Rellae fixx in illo medio
tOVCANEUE, EE cur Axae appellen-
CUIT.
ibido
Virum calum Empyreum liquidum
SIF DuE Colidu.
Carnleum.
ibido
Caruleum est mixcum Fossile con-
crelcens in Fodinis mecallicis.
191.
Ouomodo arte Reri possie. ibid.
Distinctum est aliquando caeruleum
naculis aureis, Caporis acris est.
ibid.
Carulcum picto muro inductum
humoris appulsa senlum virelcieo
ibido.
Cometa.
Ouanta Comeris fgmenra attribura.
302.
Comeres nullus caudaens vel Cri-
nicus ab aveore visus.
30F
GIOrDCTA CA corpuS ACcenTUM. 302
Scineilla e cometis emicant. 307
s decteo aee InI-
luoeaC.
Ouo rempore visus fuie cometa an-
n0 1618. DEE mensem inte
grum nulla in Tole macula app2-
ruIE.
ibid
Comerarum corporis habemus ana-
logiam in sulphure, bicumine, ni-
CTO, Cd.
ibido
Parricula aquae ex quibus con-
RLAHE COMCEX, NON PUNE PUEX.
Sed ixTa.
3C
RATO FOFIMANEUE COMCT vertUS
Boream; _ ratio cur ica Hac. ibid.
Doomodo ACCendaTVE COICTA CX-
Plicacur.
ibido
Idem Comeca in plures alios Co-
meras divilus aliquando apparuie.
IbIco
Aliquando plures in rnun coire
vis PunCo.
Aliquando plus, aliquando minus
durane.
ibid.
Dui supra lunam apparene veri sunE
COTICTX.
ibid.
Si per cubum opticum visus maior
non augererur, Sacurno lublimioe
eslet cometa.
ibido
Comerarum divert colores a diver-
la maceria commixtione pecendi
TOnE.
Mulco constaesulphure.
ibid.
ibido
Cometarum magnicudo raria est.
306.
Flammam nucriune modo rario.
rem modo densiorem.
ibido
Retractio radioru Colarium in C0-
mecarum Aammula.
ibido
Comeces non est sellarum conse- Fumus e Cometis auolae conrinuo.
EICS.
202
ibido
Comerae non cunc apriqui plane. C’auta cauda Comerarum. ibido
CADHE
pars Globi alcerius.

## Folio  -  — 779786009:0481
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000481.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
e Verborum.
Gopue Comera medium sempee
apparer incer caudam de Colem.
7
Cauda Cometarum ex parce dia-
phana.
ibid.
TIRC CAUdQ NONNUINQUAM CUIEVATuE
adinctar acinacis.
ibid.
Diverta eAracio caudae cometarum
pro diverso Tolis aspectu. ibid.
Non caro vili comeex ine cauda
de sine barba.
Comeca caletaciune.
Eorum AnIS.
ibid.
ibid.
30E
Dictancia Comerarum quomodo
Cciri pOsIE.
ibid.
Quomodo comera oveacur. ibid.
Verum aliquos alios eRectus prastee
cometa in Tublunori mundo. ibid.
Verum plures comera simul esse
POSIBE.
ibido
Doller, cum cera Hispanica, deiu
62821C5.
ibid.
Si Cuccinum post aftciaum BOrex
obiiciatur, vel valido per-
Aetur anhelicu non crahie, idem
hec (i pocenei succustu quatiacur,
immergaenr, auc manu humi-
diore vel pinguiore tractetur,
quare tempore plonio inus
erahac, auc inceriecto renuistimo
quancumvis corpore nihil cca-
hac et in quo vis hxc a magHC.
tica differac.
Ouare luccinum laevigarius magis
crahae, _ quid ad hanC ExA-
aionem faciac tilaminum emil-
Corum centio.
ibid.
Ecalica ane eca TunE
qua pollene de paene om-
nia modo levioris line ponde-
ris vna Ramma excepta vel alio
corpore accento virrure hac era-
tuneur, quae adhibenda, ec
removenda, ve viecucis huius
effectus non impediarur.
22
Cur corpora ica virture clectricarra-
hancur rario redditur: verum rri-
bui debeat hic effoctus ad capilli-
cium qualirerorcum seu crispa-
Eams an id Eeri dici debear meci
vacui, de his conule L. parI.
Dialog. Physico
Quare Aamma non addueae lucci-
num licet Fumum adducac. 2 14
Daaec illerractionis eftectus aftri
Etum de(ideret.
ibido
Ferrum.
Errum disficilius cendicur quam
L chalybs.
Si exFerro purior et melior POr-
tio educatur, haec merus chalybs
CA.
Ouare de Ferro vlcimo locotracte-
TUI.
Iu quo lic. polica naciua Ferri indo.
lC5.
Ferrum durissimum eR incee meca-
Ja: quare cale esse debuic. ibid.
Ouales sncFerri parces, de cur Fer-
cum Cubniorum sic.
ibid.
Duo Fulgore Ferrum ringatur de cu-
iusbeneticio.
ibido
Cujus ope xri simile cuadar. ibid.
Difficile liquarur: verum verum
Cic venam Cerri quae ex Intula Pal-
mosa eruitur in ea Fundinon Pol
Ec, Cirque in Fecruriam cregione
oppolicam deterenda ve ibiFun-
DaTUE.
Incer eleariea succinum maiorivi Cuo plus accendicue Fereum, ma-
B H ta 2
L bebbt 1b Bb

## Folio  -  — 779786009:0482
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000482.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
Index BeruM,
sis molleseie, aecenditur aurem Saepe lignum lapidescie, numquare
prius quam liguetur.
ibid.
Verum onum ferrum supposica ca-
dem caloris vi, cirius et Facilius
candelcar quam aliud. ibid.
Oualis Cir odor ee Papor Ferri. ibid.
Ouale debeac ese FeFEUM VE PEX
caereris mecallis cendatur. ibido
Vide Ferrum habeac, ve Conorum
TiE, de ductile, poliri porest;euius
id ope Hac, expliCaCIE.
176
Ferrum rubiginem concrahie, quae
Ferruso dicirue; Ferrum illa de-
Reuic, quid Faciendum ve a Fer-
rugine incactum FerrUm PCFHCTUT,
de ea purgetur; haec ramen habet
vires non nullas medicas. 177
Duibus modis Ferrum remperari
Potc.
ibid.
Duomodo remperacura duriciem
conciliet, explicarur:
ibido
Vnde ferrum in quibusdam succis
exrinctum mollius AaF.
178
Ouid ad Ferri TeMPerATUTAM CON-
Ferar Aerificis industrio. ibid.
Ferrum aliud durios ee purius,
aliud minus durum e perfectum.
ibid.
FerrI veNA CHI ArENA CFHIEAE CxFO-
dinao.
ibido
Ouare hoc mecallum vilescar. 179
Verum rbi ferri gleba ex Fodina
eriea CA, Polt aliquOE annOS
in eodem loco noua nalCaEVE.
ibido
Cux Ferrum humano Fxdacum Can-
guine in eo semper tractu eabi-
ginem praeferat, de vix illa vin-
quam abigi postr.
ibid.
Fabula est quod Mlaginus refere de
stagno quodam Hlybernico, in
quo h palum ligneum A525, quod
in limum actum est, in FCFrUM,
tamen in mecallu abire visoir ce
quamguam id de possibilinon vi-
deaeur repugnare, expliCAEIIE quo
modo id heri poltet
Non repugnae de possibili Ferruim
cerrae cuidam aquae iinerTu
in as converris G eamen illud
proprta converlio diei debeato
Vircs medHEX pEOPONUNEUE aqua
illius in qud Ferrum candens ex-
vix reneri post lolem cedic, qua
ibida
Apogaeus loli coniunetus elt, peri
quod vero ab aqua ambitur in gxeus veco ei oppolitus.
Popidem comertilur.
ibid.
ibido
7E
277
ibid. Cur in perigxo maior apparcat. 10
lod.
BAGGIFuLo
Conialiaust.
Ouialia actra primus omnium
Calilaeus observavie, quae MC-
ibid.
ibido
Sune quacuor numero, de Tune
Physieis.
dicea Lynecus apellavic. 280
Illuminancor a Pole, ve probacum
in synopsi oprica, s dialogis
Modo Cupra Tonem Cune modo in-
Fea, in illoaet lieu morum ha-
Dent Peeuliaten.
corpora piactea, Colida, aspera.
pro
ibid.
EA Globus coraS, COrpuS Ept
ricum, TCaotuI, eodem R
ne insticurus quo exreri planetaeo
nullos haber infuxus, d Cole il-
luminacur, eius magnieudo d
distantia cerre sciri non porest,
lonzC uaior clt.
Si mixcum aliquod es ex noctris
X1C.
foree cuprum est.

## Folio  -  — 779786009:0483
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000483.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
de Verborum.
Fces ave quacvor z0na paulo ob-
Ecuriores lovem ambire viden-
TuF, quem secant ad inctar cinou-
lis quid illa sinc vari vacia: nemo
certo cognovie, ex illis maculis
divertos louis aspectus obserua.
IMIIS.
In Touis disco nour maculae obser-
Ua1X.
ibid.
Tupicer Cupea Colem Creacus, 387
Vbi primum lapicer crcaEUS CA
moveri capie mocu recto verlus
CCNETUIM FCETE.
ibid.
An lupicer habene mocum decli-
nacionis.
ibid.
Juxicer non fuie creacus in oppo-
sirione, Ced in coniunctione.
386.
An lupicer habuerie aliquem mo-
cum reCtUM verFUS CeHETUM ceF-
Fa.
ibid.
Tupicer cicius in consequeneia vide-
EUE InOveTI.
ibid.
Cur Touis cum Cole coniunctio AaC
in ap0920.
387
An semper sc coniunctio in apo.
820, an in peris eo Cemper op-
policio.
388
Explicantur sariones acceleracio.
nes ee regrestus Touis.
389
Cur mocus declinationis Tovis lic
Patis TaEdUIS.
390
An Touis lacicudo minor sic lacieun
dine Maeris..
TUE:
ibido.
lapisnec ca crentens mmmedia-
diace rololuicmr.
ibid
In speluncis Cubcerraneis gutras de
Aillicidia videmus lapidelcere,
quid inde concludatur ad imare-
riam proximam lapidis.
Lapis molca cerra constac, modi-
cus illi ignis inest, modicam
aquam obcince, eamque valde
divilam, mecu vacoi modicus illi
aëc inest; plus camen ipsi quam
metallo.
Lapis granis est, Eccus; de durus, li-
quari non porcst, Aexibilis non
est nec ductilis, Feagilis est ee non
instammabilis; non cA FOrMA-
bilis, exlarurx camem capax cA,
neque est cingibilis.
Maxima lapidum pars praeferrim
maiorum ropium cum cerrestri
globo producta fuic. ibid.
Lapides Formoncur in Fodinis, in
aquis, in velica d renibus; in
capice butonis caneri, _c. d in
nubibusconcustulminis.
Elemenca Cune sub eNe lapidiso
ibid.
Verum sic vera causa efficiens lapi-
dum.
ibido
Varii ANES PEOBOHBNCUE PFOPICE
quos a nacura lapides sune insti-
EuTI.
ibid.
De Agoca lapidum vix aliquid cerri
Porest dici, quia ve sapeilla eAt a
calu.
Variorum lapidum nacura, proprie.
caces, houra e diverh colores.
PEOPONMnEMI nempe armoris,
lapidis lydii. Cilicum coris, petro-
Stibis, pumicis, cophri, lapidis (pe-
cularis, calculis chrystalli, lycho-
phycorum, Adamancis, gemma-
rumqi aliaru omniumm. 7. 8. 9. 10.
IT. 12, 13, 14, 15. 16.
Lichacorrum est quali argenri spu
mma, de cA quali plumbum, vino.
HE K K
BratU.
Capis.
Apis non est Elemeneur.
2.
3
Ouomodo a merallo, lue
ligno, ee ofsibus lapis distingua-
ibid.
CE COnCABHE 3 ACC IH Cd MMHC.

## Folio  -  — 779786009:0484
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000484.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
Index RerUI,
eratum Caporem conciliar, sed Cntilaus docuit lunam Fururam in-
non sine bibeneis periculo; duo
de lichatOVEO PEOPONUINEUE qua
Pacadoxa astimabuneur, haber
aliquas vireures medicas. 192
Luna.
Si exquisiro relelcopio lunam alpe-
xeris distinctum globum esse vi-
debis.
242
Si luna spharica non esset ex obli-
quo Tolis aspectu, non ica Falca-
ta esse videreEuE.
ibid.
Ouid colligneur ex eo quod luna
Suum centrum habeat, de vertis
illud parces omnes sinsulari nisu
COHMIERNEUT.
243
Lina viderur aliquando ellyplica
CIFCa FTOFIZONECMI.
ibid.
LUna CA COrpUS OpAcUIM, nec est
Porum elementumm.
ibid.
Ouare luna debuic esse opac2. 24. 4
Lucula illa, quam luna peaefert lu-
Ma inMata BON eK.
ibid.
Limen reflexum a luna ad cerram
Cersibile lumen Facie.
ibid.
Terra arenola mulcam luminis vim
reAectir.
24
Nonnulla de lucula in lona obser-
VAEAS PFOPONMMEUE.
ibid.
AlIgnaS lUN PATECS exTaTC, InEI-
melcere, vel lublidere de depri-
mi mulcis constat experienciis.
246.
Phenomena aliqua in luna appa.
rentia exPLICANCOF.
247
Quid macularum nomine in lana
incelligatur.
2 +8
Hihil in coro maculae lunaris tractu
extare aur deprimi videmus.
ibid.
Sune in luna quidam hiaeus, Cey pu-
cei; Cune eriam monces, valles,
(pCcuS.
vilibilem si pertecte laeuigata
eseF.
ibid.
Cerrix animalium de medulla pro
diverlo luna aspectu plus habet
Tucci ex molis, alia ob (CrUaHCUE
quibus concludicur lunam Cub-
lunaria humectare.
ibid.
Luna sensibiliter non caletacie.
ibid.
Corpus quod rarelcir nullo modo
grauius reddieur.
ibid.
Ad humectarionem nihil penicus
luna conterret nili ipla humecta-
TCT.
251
Iu lunari globo mulca vis aquarum
collecta est, neque tamen peri-
culum vilum est, ne illae in cer-
eam cadane.
Cuius beneheio humor ex solari
Globo cduCaTUE _ CUF HICHOC
ille Facilius in auras abeac cur
eamen a propria levirare lurtum
nOn FCTATUE.
ibid.
Vix Cciri pocest verum plus humo-
eis in vna Faeie louxe siE qudi
in alia, neque vecum plus humo-
ris ab vira quam ab alia Col ali-
quando educat.
252
OuO motu moveaEuE vapOC eX lu-
nari globo eductus.
ibid.
Non cst alicuius partis in orbem
moveri ab incrinleco, sed globi
eotalis.
ibido
Ouid de vapore ex polo Faciei oc
cidua et orciva cducto. ibido
Lonaris humor quandiu est rarior
aere Peu communri medio in quo
luna suos orbes agie candiu à
luna recedie.
ibid.
Lunaris globus et cerrestris constar
iisdem elemenris.
ibid. Humoris lunaris Partes Peopi
bi sunt montes e Polis alpectus,
ibi umbens esse nece tse eAt. 243.
quiores cerrae vbi concreuie hu-
mor rersus cerram Feruneur e
que

## Folio  -  — 779786009:0485
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000485.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 120 lines, status machine
Nin.
B212
Bid.
DrO
aber
I
ib.
bid.
eit.
do
id.
us
1
ee Verborum.
quo decerminentue re vertus v.
num globum pocius quam alium
cendane.
ibid.
In pleniluno maior hamor in cer-
eam derivacur de minor in qua-
dcacvris lona.
2
Explicarur quomodo ille humor
cam Facile de ca cicoin cerras de-
cidar de quomodo cimendui non
sic neram abundanci humoris in
TCETaS AUXN lona CxHaUTIATUE.
254.
Luna videtur esse altera quali terra
sine incolis camen, dura cAt de (0-
lida porrione constans ve TerTa,
ee liquida, ve aqua, in ciosque
Cunc Coperficie rasti cractus ab
humore ec aquis occupaci.
ibid.
Lunae pars durioe in montes a(Tur-
Sitsaquea vero eAt rerta, et aqua-
l15.
ibid.
Aqua illa lunares lOnGE TuNE nO-
ArIS PuriOres.
Hlumorem abundanrem luna con-
tinec cum caneum humecter: vn-
de maria in illa Pune obscrvACA
in humilioribus lunxe partibus,
de maculae sine illa maria. ibid.
En lunari dilco expresa mappa gco-
sraphica videeur.
ibid.
Vnde macula Colares aliguando
concractae videantur.
256
aquae lunares puriores lune de cru-
diores ve in illis sinc pilces, ne-
que tr illis Cune Cemina illa pri-
migenia de corpuscula quae
Deus aquis sublunaribus admit-
evie.
ibid.
Aquae lonares Facilius a colore ra-
rescune, maois limpidae PUINE
quam nostrae, Frioidiores _ FOr-
ce graniores, conselari tamen
BOn BONTUME.
ibid.
Cune ica ee in lonari ne melior
IaceTIa in EWIMAIM CAE, VE LAMeN
sCAECTATUE, de lUNaTeS AQUA CON
CIBEANEOE.
25
Verum mollior cerrx noctex porrio
alium quam lunaris Anem ha-
bcac.
ibid.
Duid ex eo inferendum quod luna
sic ex noctris elemencis e sIC COF-
DuS mixCuM.
ibid.
Probabilius est lunam esse instru-
ctam virture magnerica quam
terram auc C alum empyreum.
ibid.
Posiro quod luna sic lapidea dicieur
ex quo genere lapidis (Ic. ibid.
Vicum acus magnerica verlus lu-
NAIM VerGANE.
ibid.
Luna non eA terminus aspectuum
magnericorum, sed cerra. ibid.
Si lona moveretur circa Cuum cen-
crum cota eius Iuperticies ad (0-
lem succestine non Spectarer, ne-
que altronomi cerra observario-
num Cona haberent.
250
Si luna eslet alcera cerra, qualem
Deus creare povic livec, aaunon
crearie incolas habere posset,
qui diem longiorem paulo ha-
berene, in ea tamen cerra a nobis
nOn viderenEUE.
ibid.
Vapor qui ex luna educieur in nu-
bens concrelcere non porelt.
ibido
Vecum a ventis luna perAerur. 259
Ouare in lunari globo fonces esse
non poltInE.
ibido
In lunari globo (UnE FFCTA, NON LUInE
tamen. Aumina neque rivi.
ibid.
Vapor limoris sub Forma roris del-
cendic qui in Zutrulas BOn COM-
Elobacur ee illico versus lunam
descendic.
VF in cerrestri globo monces Paxei Duare Ecliplis Cirnovia.
ibid.
2CC.
Mucatio

## Folio  -  — 779786009:0486
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000486.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
Index Rerum,
Muratio maximae eleuarionis exMa- Sol agie in lUNaI, TOTUIM prOpEeE
ximae prestionis necessaria ad
TCTEAI.
265
aectum marinum non hc in illa Cur idem sempet es orriuus lim-
lunaris slobi Cuperheie quae ad
nos spectat, in eo camen dilco,
qui ad nos spectacest aliquis cu-
moc aguarum.
ibid.
Luna causa aectus marini in Ferre-
Ari globo illum non habet in le;
de ica dat quod non haber. ibid.
Ferra plus habec humoris in pleni
lunio quam in quadeacuris;luna
NEEO E CONTTA.
ibid.
Ferrae immobilis aque MOVENTLE
per actum, lunae veco mobilis
aquae guicteune.
ibid.
ReFuraTUE XRuS marini ratiO d C2-
lilaeo inuenta.
ibid.
Tnepca nonnullorum de luna Fabu-
la PEFeTUNCME.
26F
Zoca luna inera vimbram cerrae iim.
mergirur, quid de proporcione
cerrecteis olobi ad lurarem dize-
rinc R eplerus _ Pcolemeus. )262
Wonnulla perstringuncur de luna
deliguio.
ibid.
Referuntur varii eAectus proprer
quos luna creaca Fuic. 263
Luna Cuum sinem conlequi non
Porest ni( mOVCAEUE MOTICIE.
cutari de in connarurali distantia.
264.
Clobus lune pecraguens dici deber
NON CCTEAGLEUS.
ibic.
F xrremicas lunacis axis deorsum in-
elinar cum luna declinarionem
boreatem Haber: COHEEA VeTO Ex-
eremicas Rustealis eum haber de-
Vnde sint varii luna colores com-
muni illo carmine delcripei: pal-
lida luna pluit; rubicnida stat,
ibid.
Verum aliguando luna in Cangui.
pevi noncaei potic.
bus, idem occiduus, idem Au-
Acalis e Borealis.
Libraciones lunx rem antiquisig
clinarionem Anstralem. ibid.
alba ferenat.
ibid.
nocam primus omnium Cali-
laus deprehendie, cum 6a(en
dus, Bullialdus, Langrenus,
Ricciolus e prae exreris Hleue-
Lius, quae ad illas percinene (in-
Sula PerArInBUNCUF. 265, 266.
ee 267.
Concipiendi in luna poli, aXis,
aequacor, _c. vr in globo terrestri.
266.
Lunae efectus in Cublunari mundo.
267, 268, 269, 270.
Cur lunares macula curua peri-
Phaecia CerMIMENEUE.
27C
Lonsiores maculae circa limbum
APPAFCHE.
ibid.
Omnes macula in luna Cune Maria
vel lacus.
ibid.
Aliquor liccora maculas ambieneia
Cune alciora e magis prarUPCA.
ibid.
Verum sinc aliqui lapides quidi-
verlos lunae aspectus praeterane,
mera est Fabula quod de Pelenice
dicicur.
ibido
Luna aduertus cerebrum felium
mulca vi pollet.
Omnes suos induxus luna lumine,
humoris afFuC oppulsu vel su0
MOCH BExHtAC.
ibido
Nulli circa lunam Parellices cuneo
ibid.
Variacio sicus macularum sequi-
cur ex libracione disci lunaris.
ibid.
Luna est incorrupcibilis eo modo
quo cerra est incorrupcibilis.
ibid.
ibid. Fam sympachian habet. eUm cerca
Guato

## Folio  -  — 779786009:0487
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000487.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
d
de VerboruMI.
quam habene seliqua corpora An declinacio lunae murerur. ibiil.
magnecica.
ibid.
Eciamli cerra magnes CiC, verlus
cerram non cendic.
ibid.
Circa nouilunium sc nocabilis
retractio circa horizoncem lu-
narem, Cune criam halones ee
Trides lunares.
ibid.
Cur alcerum luna FalCAEX COrNUI
Obrulius, alcerum acurius apP2-
ECAL.
ibid.
An possie coniiei quanca sic alcitu.
do luna 2PO8C2.
356
Inceecum est verum maxima lu-
nae alcicudo in quadraruris, sic
maior quam in copulis. ibid.
Fandem semper relocirarem luna
habuico
Si luna creara est in plenilunio
creata est in orimo seadu lon-
sicudinis.
3
Proponitur Cencentia Racuencis
Lunam in censro mundi quiel-
CCIC.
35
Ouomodo luna dexerinetur 
POlc.
.35
Explicarur cur luna in hanc po-
eius parrem quam aliam in (uOs
Oibes a9ac.
ibid.
Luna ancc. solem moru circulari
moveri non capit.
ibid.
5ol cst quali cenirum gravicatis
omnium corporum calestium.
360.
Luna Cupra apogxum producta
est, hinc perpecuus eius mocus
per concinuas librationes. ibido
Luna in apooxo citius vertus or.
cum moneri rideTuro
ibido
Luna praecer mocum rectum al-
centus e circularem, habee
alium rectum declinarioniso
36F.
An luna praeter morum ceneri ha-
beaceriam morum Orbis, 361
Tom. 1.
Mtaenes.
Astes eA lapis, cepericur-
L que in omnibus paene
LCctoinis.
Verum expresso Chalybe porcio
lapidea in magnere restans vi
magnerica polleat.
Verum ferrum per se vi magneri-
Ca Polleat.
Forma magneris vis magnerica
non inest.
ibid.
Vnde cueniae, ve aliquando mo-
les ingens magnecis omnis pe-
ne rircuTis (IC exPCTS.
Per attrictum magneris. nOn ex-
cicatur in Ferro rircus maone-
cica, quae in eo prius Copica
CAeT.
ibid.
Duod d MAGNETC In FCTEUM EF2-
ducicur qualicas non est sricte
Cumpta: ec per POros tancum
Se Ce intinuare porest, cuiulnam
gnrae sine corpuscula a n2g-
nece in ferrum eraducta. 20. ad
L
In quo polra CIc vierus agnoci-
Ca, LOLUWHEUE QUa CONTFA PrO-
policam de maonerica victure
Flypochelim obiici polTunc. 25.
2d 29.
Dux lune corporum magnetico.
rum Facies.
In omni magnece probe Eccto
Porco lapelea Masneris remo
edmecallica omnis riecuris ma-
onericae expers redditur. de pri-
stino Racui nullo modo resti-
ld Bratalioteo 1AGHC.
2
66.
c
Cunc duo poli, _ 2xis. ibid.
tui pocelt.

## Folio  -  — 779786009:0488
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000488.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
Index Rerum,
res dignoleaneur, de quare ma-
ones hac rireure polleat. 34
Proponitur duplex rirrucis mag-
netica efectus.
ibid.
Quomodo ee quare magnesferru-
que virture instructum mag.
netica eam aittaE.
De magnere Cilberri commen-
cum reFuCAEUE.
Explicatur organum excogiracum
ve inclinacio magnerica obser-
NCEUTS.
Nicus graniracionum masnerica
rum verimque aequalis dicitur:
aguilibrium magnericum, quon
modo hac explicatur.
7
Deradiis magnericis e centro di-
rectis mulea explicantur. 77. ad
19.
Mulca Proponuneur quae magne.
tis opera cognolei pottunt. 88.
Verlorium magneicum num-
quam erigitur perpendiculari-
cer nisi in polis.
92
Verum verum sic maonecem elle
ad terram, ve ferruin ad Per-
Tellatmr.
ibido
Vircus maonerica non est vnifor-
micer in coro globo ac proindo
Porcio illa cui plus inest vir-
curis, deortum ab acubus exte.
rioribus deprimicur.
9
Duor modis aris, magneris possie
ese verricalis.
9.
Retelluntur nonnulli circa im
mobilicarem magneris
9
Magnes sub polis nullum habet
alpectum Tolicum.
96
Verum magnes Axos habeat, aspe-
ctus circa lingula Florizontis
puncta quid inde male quidam
concludat.
Vnde AIEMOTUS FCEEI vertuS MMa
gnerem.
cum in alio nec mediates, nec
immediace producit.
Unum magnericum ab alio peo-
prienon crahieur.
ibid.
In ea cancum distancia magneci
cum adducicur, in qua vis ad-
ductiua, quae acubus inest mo-
cum illum concractionis exer-
cer e iplius magnetici rels-
Renciam Cuperat.
100.
Ferri longirudo malleo duci de-
bec, s enim alicer ducatur, il-
la longicudo inepea eric ad vim
magnericam producendam. 105
In quo cacu magnericum magis
alticiacur.
ibid.
Verum necellario sIC viecuS ma-
onerica rerrae ve in luo situ le
COntinCAE.
4
Commentum est dicere magneri-
cum esse caelum quod terra vi
magnerica ad certos aspectus
SC Componat, quorum termi-
nos in calis esse rolune.
55
Vecalum essec magnericum Coli-
dum elle deberet.
ibid.
Porra ferrea magnetis opera clau-
di postet.
106
Vnde polus Borealis vnius mag-
necici alcerius magnerici pon
lum Borealem Fugiac.
107
Plumbum, aurum, mercurius in-
ter duo magnerica polICa nON
prohibent quin rnum agac in
aliud.
ibid.
Ouomodo rractio magneris incet
ligruebeat.
108
Verum adhaesio forri ad maone-
cem, Sc coirio auc vnio mag.
necica.
ibid.
Ferrum perinde adHxereE magne-
ne eset alligatum.
vrium corpus magneticum impe. Duobus modis ris adhaelionis
pondero
ei 20 H. IIH CTaCIS _ LMIMLS
Tenoibus vet quopiam gluri.

## Folio  -  — 779786009:0489
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000489.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
de Verborum.
ponderari vel appendi porest.
ibid.
Duandonam ferrum Facilius amo.
veaEUT a magnetC.
11L
Facies polaris maius pondus susti.
nebic, E plana sic quam s con-
UCXa.
ibid.
ExplICAEUE cuE verlorium magNC.
cicum, aliud magnecicum (c-
quatur vel fugiac. 11I. 112
Si ferro admixea sic alia maceria
per accidens, illa erahetur, Fer-
eum vero per lc.
113
Oua sacione lecari debeac mag.
neS, ve lic opcimus. ibid.
Ouare derracto c magnere sex-
menco regecior reddatur mag.
nCS.
T1.
Ovarc de quomodo rubigo mag.
necis vires debilicer. ibid.
a mognete ferro proximo multa
ris acuum in idem detiHaTur,
qua ferrum aliud Cuctinee, quod
absence magnere non lustine-
FeF.
2T
Aliquando per accidens rnus po.
lus haber maiorem vim quam
alius, ets rnus alio non FOr-
tior (IF.
ibid.
Radii emagnere in ferrum (ub-
CUnteS ContrAHUNEUE, FOrciO-
remque Faciune catonulam,
ideogue ferrum Ferro arctius
adhaeret, quam magneri. 116
Ln. quo Polica sic armatura mag.
vetis, _ qualis esse debcat.
117.
F magnere ermaro radii den-
SOreS in Ferrum caduHE. ,F18
Duobus modis veriulque polivi-
ses in ruo codemqne foco col.
ligi pottune
ibid.
Corporis denhioris inceriectione
praenes atmacus minore vi ada
RX(IVZ POIICE, SCCUS VeTO RE
E Cubcilius incerponacur. ibid.
Dum rirtus magnerica a maene-
ce in ferrum craducieur secun-
dum illam parcem qua in Fer-
cum eraducta eA, in magnere
non est, quod camen amietie
insensibile cA de breui repaEA-
CAF.
Vbi magnes conseruandus, e plus
vircuris aIITaC.
120, 12T
Cur capillicii inctar magneris
Ccobs Ferrea ad hareac: crror eAt
in Ccobe Ferrca magnetem me-
lius conseruari, eaque nueriri.
221.
Duinam uint in magnece poli ami-
Ci.
Magnes non viuic.
12.4
Reiicitur Fabula de sepulcheo
Mahometis, ee quaericur verum
incer duo magnerica habica
acuraca racione aequalitatis
terrum Culpensum cacui Poit.
128.
Leges aliquae magneriex d recen-
cioribus propolica reiiCIUnEATO
aligua COMLCTRAHEHT.
128
Vrrum magnecis beneticio habe-
si POHIE IOTUS PEEPeTUS.
ibid.
Charceli de magnete Hypothe.
sis ex polris principiis retici-
TUF.
129
Achiopicus magnes subearulei
coloris, aliis omnibus eAt pEE-
Rancior; albus inanis est.
Sirus ecels obliett po
cele ecu tam aCuum MAG
RETICAEUII GOIHIWBICALIOHBI.
ibid.
7Lo
eCars

## Folio  -  — 779786009:0490
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000490.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
MarS.
Pridea LLCTuL
s corpus spharicum, Colidum,
durum, Ccabrum, slobus coca-
liss
277
Hugas proxoluie, qui in NIAE.
ce medio ampliorem maculam
videri, ex in moncem alturgen
re zona cinctum divertIs; c0-
locibus varicgaram voluie.
ibidem.
NOn videnEE CIECA MArEeM AETE
qua piam macula, nec circa ve-
nerem.
ibido
Si Force aliquod ex nostris me-
callis NIarS es, Ferrum FOrre
est, cumque haud dubic pro-
prer coloris Trmilicudinem ferro
REIAEUNE Poè̈cE.
ibido
Cur Cub auroram candidus appa-
reac, vide in libro de Colori-
bus.
ibido
Illuminaeur  Cole: in quadea-
curis quali sibbus videtur, de
ca porcio quae ad Polem (pe-
Ctac illustrior videeur, de Tub
Toue eR, quem aliquando ob.
EegIE.
27E
Fs CreaEUS in Gona S tempo-
ra, aspectum habee ad (0-
lem s ad cerram, circa.
quam modo cieius, mo-
do rardius IOVCEUE, ApO-
BxuS Temper Coli coninnetus.
cA, PerisxuS vero oppOlITUS.
ibid.
Doëcarum Commenta LINE Marris
inSuXUS.
ibid.
Sol in Marrem agic quod-
que cducie ex eo in FBTTAS
non est. deciduum.
demo.
ibi-
Neux maculae in (ese Eume 0b.
PerVACR, ex quaruM MOcH CS
binacio Marcis deducieur. ibi-
demr.
Marris mocus. Plinio inobservabi
lio vil9s.
380
BIarS SUPEA. COlEI CrCatUS ellà
ibido.
Mlars movetur velocius Cole. ibi
dem.
Mars eodem momento cum Pole
moveri caepic moru declinacion
nIS.
ibido
Quandonam dessie primus motus
MarTIS.
38
Mocus Marris in Epicyclo circa
solem explicari non porest. ibi
demm.
QuO in LITII NTAES cECatUS est ve de-
inceps. Cuas Epiras decurrereis
3.820.
Ouid pEaeCtandum ve mOcuS Mar-
eis ad suos calculos reduCatHEo
3830
Cux moveatur locus aposxi. ibi-
dem.
Mtars aliquando cellis rardius
Cuum orbem perhcie.
384
Explicatur Martis accelerario, re-
cardacio, Cacio, _C. ibi-
dero
Dux nam Cie directa prooreso
MarrIso
Nullum est phaenomenum quod
Probet Marrem infra Colem des-
cendere,
ibido
Dtars cirius absoluie suas spiras
quam Tol..
ibid.
Scella unum otbem lupla Mac-
rem acquirune. spatio dicrums
602. Cllcilee.
ibido
Mlaes mouceus motu aeguabili
per lllisplcem lincans
Incerru est quanra sic lacieudo Mat
So.
ibido
386

## Folio  -  — 779786009:0491
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000491.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
e Verborum.
Tulli annulo MarS aftigieur. Cuius coloris (IE NercuriuS Cu
387
MLercurius ALctallum.
Mercurius mulca cerra constac, mul-
cohumore; _ nullo fere igne.
180.
Sine arce exquisica, aue Engulaci
industria concrelcere numquam
Pocest.
ibid.
Cur Hydrarereum sic semper li-
quidum, de numquam concrelcat.
ibid.
Duomodo aliquando concrelcat
181.
Mercurio scavicas ee liquidicas
conveniune de quare illi il.
lae propriecares eribuanevr. ibi-
detrr.
Vecum aliqui Nercurium AXUm
reddiderinc: e inanis in coope.
ee chrmicorum labor ee, ctu-
dium.
ibid.
Virum verum sc Mlereurium me-
callocum macrem esse.. ibi-
dem.
Subcilicas est cerria ATcreurii peo
priecas, qua cuncta Fere
Denetrat: unde illa procedat.
182.
Verum ab auro Nercurius, crahacur
ibid.
Facile extralatur MercuriuS,
quomodo NercuriuS inCOE-
rupcibilis dici PoNic. ibi-
derm.
Splender Mercurius, nihilque est
quod speculi vice melius Fun-
SaTuE quam Mercurii CupeE-
sicies in vase concenci decer.
sa spuma, Peu crusta quadam
Obduct3.
ibido
blimacus ee praecipicarus. ibi-
dem.
Non humectar NercuriUS, Cx.
primicur eamen ab eo aliquid
humoris ec suum vas madidum
relinguie.
182
GDTEa Mercurii ex minio Aillane,
proprias Fodinas habet Mer-
corius.
ibid.
Si Mercurius in mecalla connerri
Dolter, in quae Facilius con-
verceretur, explicatur. ibi
detm.
Mercurius Frigidus est porius quam
calidus, vicum sublimarum vim
corrotivam habeae a calore.
184.
Virum Mercurius venenum CB.
ibid.
Oui Expius Mercurium eraCAnE
Paralysi obnoxii Tunc, Foro-
ribus iplis, qui Nercurium c
Fodinis eruune dentes. Tremunt.
ibid.
Virum ex marmore cducatvE
ee ex minio FoTTili auE arre Reri
POHE.
ibido
Mercurius sublimatus praesencis.
simum venenum est, maxi-
nam Eirim conciliae, praecipi.
cacus minore mordacitare pol.
lCc.
ibido
Mulcis medicamenris adtiberi C0-
lec: varius cius vlus de Anis pro-
Porituro.
Meren.

## Folio  -  — 779786009:0492
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000492.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 102 lines, status machine
Index RerunB
MLorcurius Dlaneta.
Mercurius planecarum minius
est ec proxime omnium ad la.
lem accedic.
276
Difticile oculo Cubiicitur Mercu-
rius: ex phalibus dicicur esse
sphaericus.
ibid.
F.A globus coralis, corpus Coli.
dum de durum à Cole illumina-
tum, si aliguod ex nolris mix-
eis ek mecallum est, eAque ac-
genrum.
ibid.
Duo impedierune ne Mercurius
Flydcarerrum esse diceretur.
ibid.
Asperiorem haber Mercurius li-
perticiem.
ibid.
Vacia ad venerem Epectantia per-
RLingUnEuI.
ibido
MeECurii mOTUS Cum IOEu Vene-
ris multa habee communia.
7.
Mercurius praerer morum decli-
nacionis hiber mocum rectuin
Curtum deorlumque.
27E
Cur conjunctione Mercurii (X-
DIUS RCCUEEANE quam veneris.
ibid
Epicyclus Mercurii non est circu-
laris.
Mecallum.
Mecalli desinitio pFopOnituE et
explicatur.
13
Mecalla constane ex igne, humo.
Fe, et aére per le vel per acci-
dens, _ FCrFA, COrUNIQUC MA-
ceria remora dici pollune cle-
HIENEA.
ibid.
Tnanis est illa quinca essentia,
quam aliqui simplicem ate-
riam a nostris elemenris distin-
ctam in mecadlis reCentIOTeS
ponumio.
abico
Mixcum mecallicum de nouo For-
mari polle e concrelcere in-
numeris experientiis probacur.
ibid.
Flalicus metallicus est materia
proxima mecalli, qui dici po-
celt Epirirus merallicus seu le-
men mecallocum.
132
Spiricus constans ex igne prepa-
caro qui Culphue d ex huImOrO
dinilo e dispolico, qui MCr-
curius dici Coler materia pro-
xima mecallorum ett. ibido
Male ad ICcalIOEUM MICCAMIOE-
pholim Hydrorourum de Cul-
phur vulsare chymici adhi-
beneieque ex ex quod volune
in omnibus fodinis reperiri
Flydearoyrum. maceriam illud
esse mecaltorum, proximan
concludendum est.
ibid.
Sublimatione concrescune mecal-
la, quamvis percolatione, Pu-
crefactione, circularione. d
aliis praeuiis relolucionibus
PTXPATCTUIT.
In meralli generatione mas dt
Famina bene distinguntur, quid
eorum nomine sic incelligen-
dum explicatur.
233. 134
A Puris elementis meralli gene-
ratio non incipie, neque in ea
reloluieur.
Vnde aliqui Aurii auri FameNC
rehane es in Pyreneis olim Au-
xille aurum, nuneque eriam
apud Americos Tuo quodam
monce aedere dicatur. ibid.
Arborum folia in iis cractibus rbi
Cune mecallorum fodina lub-
lividum colorem praeterune
Cuscquo illae cerra Rerileso
136.
Vnde aura noxia sic in iis re-
tOEuI
siomibus rbi dacene mecal-

## Folio  -  — 779786009:0493
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000493.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
e
d.
Porum Fodima.
ee Verbora.
ibid.
Calor, Frigus, humor, ignes
Subcerranei, qualicares quadam
Ayoix Peu relolutoria, impe-
EuS, et Colno immediare sed me-
diare ad metalli generacionem
CONCDEFUHE.
136, d 137
Metalli Forma non est aliqua en-
citas ablolura, sine illa expli-
cari poltune omnes metallo-
rum affectiones, RatUS Omnes
Tensibiles sublaca illa FOrma
substantiali remaner ex cali vel
cali coniugatione elementorum
e parcium miscibilium plexus
nihil illa Cubiecto conferre
Pocest ouod a milcibilium alce-
racorum rnione, de cali com
binatione haberi non pottit
non videtur quid illa produ-
cerer, et quaenam esset illius
caula productiua nih ad Deum
recurras quod pie led philolo.
phice non Aet..
13E
In mecallis de generatione mixro-
cum inanimorum generans cA,
illua quod producir illas qua-
licares Ceu dispositiones, qua
talem in miscibilibus mocacio-
nem cfAciunE ex qua relulcaE
nouum esse sensibile.
Mecallorum proprictaces varix
DEOPONUREME.
ibido
Sunc cantum quinguo mecallo-
rum species.
Longe Facilius mecalla immedia-
ca in Cele converri postune,
quam oppolica, si FaMEN INECE
ca aliqua conversio heri porest.
+.
Sune eres oppolicionum oradus
AIaZIIHA, QUA CRE INCeK exETO-
Ba, IBCCTA CICLHCCL AICCLAIES CX=
EeOU _ dbel i ublo
nocum permucando.
ibid.
Duo plura sune incer media, incer
oppolica, maior est oppolcio.
ibid.
Ouoc line incermedia in qualibee
oppolicione.
ibid.
Minus oppolica Pune magis simi-
lia rbi obseruatur chymico-
rum exror, quo Hydrareyrum
eancummodo rurpane ve in
QUILUIM CONRCCTANE.
ibid.
Proponuncur v. xis Enes ob quos
2 Deo creaca Cunc mecalla ibid.
Perrum est mecallum intimum,
maxime camen necestarium,
maiorgue es illius rtus.
142.
Probabile est caelestes aliquos
globos mecallieos cRc. ibid.
Duo plus humoris mecallo inest
eo cirius ee Facilius calore li-
quescir.
ibid.
Quandonam A2C vera quem vo-
canc merallorum corruprio de
inteora relolurio.
Fodina mecallorum indicia ee (1 -
812.
ibid.
Fabula est e supersticio vireula,
illa dinina bitulea scilicet, co-
lurna, quam mecallici ad renas
investigandas adhibent. ibid.
Mccallorum candentiuum PaEECS
accenta ni(I Q. IMUICA FCFFA CON-
EinerenEuE illico avolaTeHEs
Mocus corporum caelestium.
Corpora coeloctia habene reli-
senciam.
31
Angelus porest celestes spharas
Facile monere.
ibid.
Nullo ex capire repugnae aliquod
corpus quod sele moneat ab
incrinseco motu circularis
ima, minita, qua lcet 
Ld6a
16d100

## Folio  -  — 779786009:0494
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000494.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
Index RcrunI
Linea circularis non eAt minus sim. Soluuneur obiectiones pericae ex. (
plex quam recta.
320
An caelestis globus in aëre paciatur
relistentiam.
322
Cur incelligencia moribus coelesti.
bos pExHIE.
ibid.
Angelus qui colestibus mocibus
Peacc, altictens, Forma appellari
Pocelt.
ibid.
Parum consentaneum videtur an-
selos qui Torre Beacorum gau-
dene ad globos calectes perpe
cuo vertandos damnare. 322
Guillelimus Parisien sis vanam aic e
trivolam illorum opinionem
qui negane globos calectes ab
incrimsceo moveri: hunc lonn.
nes Maior, Albertus de Saxonia
Se alii apud BasTolium securi CunE
eC.
323
Decerminacio ad morum nacuralem
eA cancum ab extrinseco. 320
Reticitur Democrici commentum
assereneis calettes sphaeras calu
tmoveri.
322
Clobus. rocalis posita decerminatio.
ne ceneri sciplum mover cir.
ca idem cenerum.
32. L
P. Clponderur obiectionibus Pancto-
rum pacrum asserencium sphaeras
calestes ab incelligentiis movers
323.
Pcobatur auchoritace d rarione
Elobos caelectes moveri active
ab intrinseco.
ibid.
Centrum corpora nec addocie, nec
repellic, nec in orbem agit: 910-
modo distinguatur mocus vio.
lerrus a nacorali.
ibid.
actra possune producere in se im-
DCTUM.
ibid.
AHertur ratio cur Sydera modo ad
era Ccripcura, patribus, et Racio-
nC.
acceleTaTUS BCC EOCETdaTUS nC dC
cur erroris occalio.
In quo lica sic distansia connaTuTa-
lis Eyderum.
Impecus nunquam doctruieur nisi lie
FruIrao
Apoexum e periseum a media
distaneia aque distanc.
Mucacur apoexilocus.
Accelerarur mocus in rarione du-
plicata remporum.
Dua proporcione maior elt dics
apesai quam periexi.
An dies Colsticiales aestivi brevissimi
Cine brumales vero lonsiltimi.
ibida
Duanam Cc Tencencia Ballialdi cir-
ca morum curbinationis TCTIa.
ibid.
Si mundus creacus fuie in aequino
etio verno axoexum fuic in ero-
Pico caneris
An ex illis Cacrae Periprura verbis
Terminet terra herbam virentem
colligi postic, mundum verno
tempore crearum elle.
338
Pcoponitur concraria sentenria ibid.
Prirmus terminus mocus recti fuic
CCNITUM TCTTR.
Omnis mocus rectus eR acceleratus
vel cerardarus.
Accelsus inicio cardior elt. de Sub
finem velocior, secestuS vero
concra initio velox, cordus sub fi-
aolos accialtoto ena etop
3d Fropicu de viciltim, ciccularis
vero ab orru ad occalum. 342
motum circularem dexerortum, Ansuli mocus declinationis lune
odo nictrortum se determi-
BCHS.
29uales.
226 Rerieinmcue Comnia Feacasloris ee
Mocus circularis Cyderum non cst
ibid.
net.

## Folio  -  — 779786009:0495
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000495.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 132 lines, status machine
ille
alid.
327
es
1d.
328
IUId.
330
lM
331
edia
33
oid.
d.
335
dies
6
mI
vi.
eir.
39
IuS
10
10
A.
co
is
4
(unI
43
et
a VerbOrUI.
aliorum qui pexdixerune aliquan. Debene esse duo poli a quibus Aet
do fore ve ipla Fclyprica cum lx semper aequidistene. ibid.
meridiano coiret.
346
Reddicus rario quare secundus mo-
cus rectus cicius perfciatur quam
Primus.
34E
Rura caelestis ab oreu in occatum
ita moverur propoctionalicer cir-
ca polos mundi et axem vecir-
culum abCOluaE.
35
Mtaior areus aguabili moeu longio-
re cempore decurricue ee minOr
breniore.
354
AN planeexe eande semPCE a CCFEX
cenero distaneiam PervenC. 335
An Cinc aliqui planerx MOX (uPEA
Colem mox infra Polem. 392
Duanam Fucris duracio moruum
in planeris.
ibid.
Cur luna ciro perticiae suum mo-
cum declinarionis.
ibid.
Hocu circulari omnium cirissime
SACUEHBS MOVCEIE,
Cur diurius SaEvEHUS GC FerrogEaduS
quam Tupicer.
ibido
Cur puncta Rarionum Sacveni lon-
sius distene d perisxo quam 10-
vis.
3
Cur Sacurni regrestiones Paepius in-
CCFCMEFAHE quand POvIS.
ibido
Expliconcur sencentiae Copernici ee
Eychonis de moru planecarum.
295.
Proponieve vera Peneentia.
Sbid.
Plancex in suo nou aliquem mo-
EBIm eduNE.
Quanam sir proporeio planerarum
quond inolen
ibide
Stella etreutart moris eum solemo-
BEHI CEEPCrHIBE.
uilium se sinio Rellarum, qui
morio vacis, quae atetiOnEB.
ibid.
Scella omnes in eadem superscio
remanere non pottun.
Z0m. 1V.
ibido
Nirrum.
Tterum aliud Forile est vel na-
l civum, aliud facticium: qua
acce heri posic.
2.C
Duare ex niero hac puluis cormen-
caFIUS.
ibid.
Mulcoigne constac nicrum medio-
cri humoris porrione, de terra
quoque medioeri.
ibid.
Sulphuris spuma niirum dici poresto
concrelcie aurem per quamdam
veluci ebullicionem ignischumon
eis, de cerrae, ubi explicatur ex qui-
bus rebus educi possic, de quaro
album (IC.
ibido
Sapor nieri subsal(us est vel ama-
tus shabet Cua corpuscula Ariaca,
neque ex sphaeculis componicues
In quo recentior hac in parCO
Fuerie hallucinacus.
204
Duomodo dilui dissoluique nicrum
POLsE, quare ioni admorum
in bullas ferueac e Cx illo a9ua
Aysia pocencilsima edueatEo
1e 1d0
Sacis leve est nierum, p oe
nem, perspicui aliquid habet, 260
pertum acero ebullic, caletacie,
CaHCCAE, B morder, CX.
renae, A Huporem 260
seeto de ad ateam non parum
ee vino conehtals qua arre Feio
contere, Tumcum Erigus aqua
po erte  ot cBpeilidei. ibid.
205.
DA 1
Plabl a

## Folio  -  — 779786009:0496
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000496.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
  ct e     e
Planeta.
FDlanerae verum sint corpora illu-
minata.
Sune cellis nobiliores.
2B4
ibid.
Faltum eA planeras ese roridem
FoOles.
ibid.
F lanerae ab Tove obreguntur. 281
Dubium est ex qua materia con-
RenE Plancca.
281
Mulei possune. esse planetae, qui
nondum nostro orbi illuxerunt.
281
Plumbum.
Dlumbum mulca cerra minus Tub-
actâ, humore medioeri minus
dinilo, et praeparato, e nullo fe-
rc ione contat..
165
Plumbum incer mecalla rollissi
mumm. Clt.
Liquatur Facile Z cird.
ibid.
ibid.
Fabulolum est. pilam plumibeam
moru liguario.
ibid.
Dlumbum. nunquam accendicur,
nec chaerae impolicum illam veic,
neque puluerem. Calpliureum
admorum accendere valer. 166
Dlumbum minimam incer mecallo
ductibilicarem habec. ee parum
vel nihil cendipocesto. ibido
Mlinus Tonorum eit, div camen Per-
vatum. e Coli expolirum, quia
Taeis indurescie etiam Ponorum
euadic.
ibid.
Grauistimum cA ec. cerrium inTeF
mecalla aeque ideo inteF CXTCrA
corpora obciner locum.. ibid.
Odor qui ex plumbi Fornacibus
aCcendie animancibus valde no-
xius est, pexefertim. canibus. ibid.
Durre plumbi color subniger, va-
rios pro diversa coctione et cal-
cinatione colores induit.. ibido.
Facile Cordes conrahico. 167
Cur lamina plumbea adMOEA CTA
nio caluiciem conciliae et adma
ea renibus illos refrigerat _ Ca-
Aicati consulieo
267
Laminam plumbeam Nero pectori:
admovebae. ve. duleius CanCTCF,
hac lamina perdita Canicas repa-
raci potelt.
ibido
Plumbum rulnera exliccaE, PaF-
eis laelae inslammacionem exrin-
evic, de cumores deprimic. ibid.
Plumbum aëre humido diu asser-
vacum non crelcir, quamvis eius
Pondus angeacuE.
ibid.
Plumbum in Mercurium Peu argen -.
cum viuum non murarus: ibido
Verum Plumbum per Fcequentens.
lotionem quod Sccip (ic Porra in
Aonnum nucecor; e verum im
porrectm in perfectum tnOTA
ibid.
Scccso cenpbris plumbum in ar-
SEnCHI BH MMTACUIO- 168.
Ex eadem Pumbi Fodina aliquan-
do aegencum, Hannum, dt
Dlumbia educitui.
ibido
In locis Fchlis Frequentiores lune
plumbitellina, iis Furopa abun-
dac, gubus India caret. ibid.
Scoriam havet plumbum, ee spu-
ntam eua Volso Molybdiris
recarur, d quid sic plumbaso
9 de Lybdena. d Oalena
ibido
reth cenviln abic; ex quo
deinde plumem cduci porett,
meciendum Tempus in Esorolo.
ibido
Pocell. hlli Hannus adtiiBeatur. 169
IB
ei Semper potsit.
dicieur.
Plumonis sigal Daeno, vehre-
menti mocu agicacum in pulue.
ec cur hic puluis adhibearur ad
SiisaleBaCIISo.
Vas plunibeum aquam concinenss.
ibid.
ions dot Vel numquam,.
vel aucheliquelcit.
Plumbum plumbo Forruminarinon

## Folio  -  — 779786009:0497
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000497.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
de Veiborum.
Cor plumibum alia mecalla ab ig- Innumeri Cunc vsos Talis.
ne detendac de ipsum argentum
non ferro sed plumbo armari
debeac.
ibid.
Finis plumbi ex rtu percipicur.
mulciplex illius rlus proponicur.
ibid.
Pyrices:
Ppeices er lapis mecallicus: in om-
nibus Fere Fodinis mecallicis in-
venirur, aliquid mecalli FoHoran
tur, quod camen caloris vi cdu-
ci non pocest, cti aliquando
aliquid succi mecallici, vicalo-
ris reddar.
d quem rlim adiribeacue pyrices.
ibid.
5
Sandaraca.
C Andaraca mixcum. Fosile est,
R..d vbinam inveniaruE, cuius co-
loris (E _ odoris, pra sencisAnum
est venenum, quomodo cempe.
Tari debeac.
Sal.
190
Sal mixeum cerrestre est uIIZ
TerTa COnAANS,. _ medioeri hu-
moce sc modico ignes ceiiciendi
camen qui. Pola aqua ec igne
coctare volune ee nulla rerra. 195
Parres oblongas habee, humore
Facile Coluieur; Fontanum, FoNI.
li, chrystallino, es marmoreo
durius est, nec ica. Facile 62
dieur de est perlpicuum. 195
Summo canrum calore soluieur de
liquescies cuius. caloris (ie Pal lin
GuAEUIm.
ibid.
Vacii Calis colores de Species e
quor modis Reri polc de in
quae corpuscula abear durs hu-
inore reloluim.
196
Quid Cc Spuma Calis, quid. AOS Ca-
lis.
197
Cuace granum Calis oleo, quod lu-
cernam nucrie immersum FaCiaE,
ve minus olei consumacur de
cur in prunas iadtum cum cre-
Dicu dissiliar.
ibid.
Cur Facile linouam Cubene e quis
Cic Calis CapOL.
ibid.
GaUF CaEO (alta duriOE, _ HON COF-
eumpatur, ee rubeleas; cur icem
Tale caro condiaeur.
ibido
Mvlcum confere ad valecudinem
moderatus Calis vius, CuF E
vlceri auc vulneri vel eriam car-
ni riux decracta cuce adhibea-
cur morder ex non Cine dolore
carnem vellicat.
19C
rerum omnis caro Calis sic pariens.
ibid.
Prouocat sicim Cal, Scabiem gene-
FAC, _ CxHCCAF.
ibid.
Pecudes Fale miriACE RCCFEANEUE de
Frigore Cal liquelcico
Sacurnus.
19G
sulbetus incel planeras alcistimus
Colt coniinctus in ap0gu0, in
periexo opposieus: est globus
cocalis, corpus spharicum, Colidu,
dorum. Ccabrum, illuminacum. 2
Sole, in quadracuris aliqua difte-
cencia luminis esle videtur. 279
Si Saturnus aliquod ex nottris
mixtis est Forre plumbum est. ibid.
Dulsi ine cas seAuxuS, respectum
SaCurnOS PaToem CrCATUS. 39L
Explicacur excord, qua peerinene act
ibid.
Duare tora etsplica Pacurni Facies
281
dacueni comies numquam Fvere
observaci a Patre Zuchio Ceparare
HaDCS. Ed. FertaCH DC. ad TOlem. 280
morum Socurni.
non sic lumineperfuse.
ab eluldeni oibe
Explicasut Motus Sacellicum Sacue.
+2
bo
  tud
1

## Folio  -  — 779786009:0498
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000498.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 107 lines, status machine
Sol.
Index RerUrA,
Si libero oculo solem alpicias
rorundum videbis.
208
Verum opera Felelcopii omnia
quae Tunc in Cole videantue, de
verum cimendae sine aliqua
Fallaciae a vieris quibus insteu-
ctum est celelcopium. 218
Opera celelcopii sol sphaericus
esse deprehendieur; FEFCFUNEUE
aliquae rationes quibus Colis A-
sura Sphaerica astruieur. 219
Duo argumenco probacur ienis
esse Formalicer calidus eodem
Probarur Sol esse calidus FOr-
malitero
220
Verum dici possie Colem ese can-
cum eminenter calidum de veri
Folaris calor sr divertae Spe-
ciei d nosro.
ibid.
Solaris calor purior est noAro, (ol
exliceat, caleFacie, liquat, 2c-
cendic, vrie.
ibid.
Verum ex Cupposica Tolis incor-
rupcibilieare. Sequatur Colem
non esse calidum.
22 +
Fx Colis luce calor ejus colligi-
EUF.
ibid.
Fix eo quod non detur actio in
distans sequirur Solem esse ca-
Lidum.
ibido
Verum productio auri, plancarum,
de aliarum mulearum rerum (IE
vera actio.
222
Ex philo(ophis peene omnibus
alicuius norx, mulcis Panctis
Patribus, Col ionis esse conclu-
dicur: verum Hac in MaEerIA A-
ristoceli plus cribuendum (IE,
qui noganie, quam 5S. PP. Ca
cea historia inrerpretibus. 222
Refelluneur quinque Aristocelis
rationes quibus conatur octen.
dere corpus caleste. simplex
ede d postris etementis diltivem
CtUM.
223. _ 220
Ex Tolis luce et calore, ignis este
collisieur, ex eo quod corpo-
ra ccelestia ex nostris elemen-
eis consteme e Forre repugnet
esse corpora simplicia.
224
Sole ad horizoncem Aco vel per
Helioleopium spectato, quasi
mecallum accentum este vide-
TUI.
Ouomodo Aristorelis auctoricari
in hac mareria respodeatur. 225.
Verum ex eo quod sic Sphaericus
Col, concludendum sic non esse
IgnCuMI.
ibido
Si raristimus esset Col exringuere-
tur et ineprissimus ester ad mo-
cum adeo capidum ( eslet pu-
rusignis.
22
Verum Col sic corpus Cimplex di
ver lae speciei a nostro igne (ub.
Lunari.
ibido
Si postet Colaris ionis EOEuS in Va-
Cum aquarum Oceanum im-
Mergi extinOueTCEUr.
ibid.
Ridiculum est quod aiune aliqui
immentos Aammarum vorrices
de slobos ex Colari FOrnaCC
quali cuolui.
ibid.
Solem aurum esle nemo hactenus
dixic: AnaxaSOFaS CandenS Ca-
xum dixic, et Replerus eelt
Fuso non absimilem, Colari eur-
rui aXeM _E CemONeI aUFCUIM
POETR AFFIZCFUHE, CIIMQUO AUTCE
slebam nominauie Curipides
in Phaeconte erapaedia, led ha
metaphore Poëris Tolenes Tunt,
qui Aauam comam aurea dixe
Func; rnde Praeter Poetas nemo
Tolem aurum nominanic. 228.
Mixcum cui Colaris ignis inest
debeE CONSFaEO MUIEA FCFFA, MC-
diveri Palrem ione, mediocri
eriam humore eoque plexit Fal-
FeI

## Folio  -  — 779786009:0499
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000499.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 124 lines, status machine
24
25
ei
18
Pe
in
26.
i
b.
1.
c
ex
a
In
5
8.
B
eri
M
e Veboru
eem inerinfeco, qui Cummi ca-
toris vi non Coluacur, quibus
docibus vium aurum incCE
mixea soblunaria hactenus co.
enica constar de quodcunque
aliud astignabicur aurum ese
diceeur.
ibid.
Eplis sensibus recte adimoris ob-
iecto ee instructis Col aureus
est dicendus.
225
Ex tinc ad quem Colaris slobus
insticucus est probari porele
quali a priori Col ese aureus,
2. ex moru rapidissimo quo
mouctuE, de Forre ex maculis
quae Colari diseo aliquando a(-
Perguncur, 3. ex Feymologia
nominis Or, quod Hebraice ig-
nem ex lucem Signitcac, 4. Dcus
potuie in Pole Cuum caberna-
culum, cinicas aucem Dei ex au-
eo purissimo Araca Cst. 229
Dux contra hanc sencenciam ob-
IiCI PONTUINE FUSC FEFUEANEUE.
230.  231.
Cum Col aurum sic calore vegeri
non porest quin liquelcac, ma-
ceria liquida quae corpus Cola-
re consticuie in superficiem
Sphaericam Cele componic, per
accides ab exerinseco a(pCraCUI:
vnde id cueniar explicatuL. 232
Si Col alceri globo coniunctus
etter inucilis penicus eAec. 233
Verum ex e0 quod COl sIC PaES
rnivers delinat esse globus
tocalis.
ibid.
Sol cenrrum Cuum secum habet,
ad quod illius omnes parres
singulari quidem non camen
communinisu spectane. ibid.
Cus Colaris slobus licet ex mate-
ria densllima constacus veclus
terram non cadat.
233
CHI Partes à C0le auWHIX Si quan
do avelli contineat in Polem
deinde recidant.
ibid.
Cur commune medium in quo
Col movecur verlus Tolem era-
VITaE.
ibid.
Aurum in Cole Ce habee per mo-
dum materia de ignis per
modum FOrIE.
ibid
Auri accensi parcicula à Polese.
Paraca est exringuibilis, licee
quatenus cum aliis coniuncta
Ec inexcinsuibilis ab agen-
cibus applicacis non vero ap-
plicabilibus.
ibid.
Duibus modis Col dici possic
corrupcibilis.
Sol opera mocus applicacur cori
convexa superticiei cerrestris
Slobi.
ibid.
Verum mocus aliquid influat. ibid.
Omnes effectus qui Foli cribuun-
tur in eius calorem seduci
PoTTunE.
ibid.
Cur noctriionis calor coc efectuS
non peaestat quos Colaris ibid.
Mera eA ex plulquam anilis Fa-
buda Colem rivere, reiicieue
Kepleri comentu de Aibrissina-
oneticis quas in Cole altruic. 235
Difficile est angulum Tub quo (0-
lis diamerer videri porest ac-
cipi posse, ve nullus in ob-
Pernacionibus magnicudinis.
CFFOF TUBHIE.
ibid.
Firmissimum esset corius astrO-
nomix Fundaeneum (I nOT~
nobis eset rera distancia tum
inceruallum apogeum incer de
perigaum incerceprum. ibid.
In deliquio Colis aliquando luna
ica Colem cexie, re illius Lim-
bus circumquaque adhuc vi-
tur; non in intinicum.
ML M 1 3
ibido
Tlum
detetur..
Vmbra cerrae in conum coniici-

## Folio  -  — 779786009:0500
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000500.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 106 lines, status machine
Index ReruI,
umquam Mlaes vel Tupicer de-
liguium pariuneur.
ibid.
Vmbea cerrae in intinieum peo.
iicerecuE ( COl cHTeE minOE
cerra vel ipsi aequalis. ibid.
Sol creacus est proprer hominem,
_ verum Col sic propeer ali-
quem alium tinem nobis igno-
cum: verum alii. globi à Cole
illuminari possine, _c. ibid.
Duomodo ex cerra immobilica-
ce Colis morus colligatur. 237
Sol mocus ibeneheio distantiam
ObtineE, InTeE exTTeMIEaTCS, VE
neque remocior (Ic. neque pro-
Dinquioi.
238
uam recte Tol modo veclus
austrum modo veclus. Boream
declinar.
ibido
Pauca de Polis deliquio perstrin-
SUNEUE.
239
S0l aliquando. cllypricus rilus est
cirea FTorizontem.
ibid.
nde diverh colores quibus (ol
aliguando rinctus esse videtur.
ibid.
Cuid vis luminis nomine in Cole
incelligatue.
ibid.
Malo nonnuili cremorem 2pp2-
rencem radii Colaris. curbina-
tioni cribuune.
2. 4O
Sol sua peaeseneia diem Facic et
ablencia noctem, caletacit, de-
nigrar, ol lachrymas ciet, ser-
nULatiOneM PFOVOSAE, capiri
SOCCE.
245
Vnde malignitas Tolis qua per
dies caniculares esse dicieur:
nulli sune Colisbenioni vel Ma-
lioni intuxus, et quid sencien-
dum de quibusdam animalibus
quae rulgo solaria dicuncur,
e verum line aliquae plancae
Tolares.
ibid.
Gnemodo intelligendum sit illia.
ettacum Aeistocelicum Sol 
homo eenerant hominem. ibid.
Verum in Cole sic aliquis aestus
marino cimilis.
261
Mocus circularis necesariuS etaI
ve Col Cuum Anem obrineret. 330
Sol velocicatem Cuam non auxit.
3.3.l
Ouomodo decreleae prior Tolis
decerminario.
Sel movetur per spiras modo
maiores modo minores. 334
Sol movecur moru circulari x
quabili.
An dies Eine longiores dum Fot
elt in ap0920.
Ouomodo Tol le dererminauie ad
Cecundum. HIOTUI.
R. M. Col ab incelligentia ad vecum-
que cropicum deflectacur. ibid.
Sel in media distancia policus
moru circulari moveri eaepiF.
ibid.
CHI (OI SIE PFOPICE TeLEam ma-
iorem cerra parrem primo lis-
Reare debuit.
335
Sol moru. Cuo etiam Peruie mari
ibid.
Ouore Col mocum declinationis
tabeac.
ibid.
Sol. magis nicieur ad moeum de
elinacionis quam ad moeum
Curlum deorlunque.
34
Excenerici, Epicyelis Fllyples, ve
explicetur inaqualicas mocus
Tolaris TunE mera HOMEHCa
344
Apocaeum Colis anomaliam mon
cus Colaris Facito
LDLCaCUE GUa AEDEOPOETIO Ma-
Limae spira ad maximam. ibido
An reca lic sencentia Clauii. Thy-
conis, e Copernici Ratuen-
cium declinationem folis mu-
Faula
345
  loceatib

## Folio  -  — 779786009:0501
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000501.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 106 lines, status machine
e Verbolu
Recestus Polis à media distantia
aqualis est acceltui.
347
Reiiciuneur qui volune declina-
cionem Colis ad nostra haec
cempora esse imminuram. ibid.
OAendicur quanca Cic Colis ex.
Centreicas.
ibid.
ADoexum Colis Fuic in Xquatore,
hoc est inprimo Arieris oradu
343
Verum docerminatio qua Col ad
mocum ciccularem decermina
cur neque crelcat, neque de-
crelcat.
in iildem semper punctis sol
aequatorem non lecat.
34
Dualis sc. notus solis in Beli-
Prica.
Scacuicur motus turbinacionis (0.
li5.
35
Mocus proprius Tolis cA. in OF-
cum re melius distinguacur. 354
Sol Fuic. rnica regula mOcus cii-
cularis lunx e aliorum plane.
TaEUII.
350
Si Col cacim mocu circulari mo-
cus fuisset, vix post mulcas
myriades saculorum circulum
inceorum decurrisser.
328
Si mocus Folis eNet FaEdiOE MA-
iore vi polleret, minore live
Locior.
32
Mocus Tolis est naturalis ideoque
non minus ab inrrinleco quam
morus lapidis.
32
Sol in caelo ett rnicus lueis Fons.
284
In Cole videntur macula. 309
Facum maceria ex morus explica-
EUF.
ibido
Duare illA MACULA NON aPPAECANE
verlus polos curbinacionis. ibid.
Flacularum nUMeEHS variuS XC
incerta magnirudo.
310
aue intca lunam.
Mocus macularum Colis tule
explicacur 406. 407. 438. 409.
410. 41X. 412. 413. 414.
Sulptour.
Sulphuris naCUTA, ProprictaceS,
color odor, de Ramma expli-
CantUE.
202
Proprietares olei ex Culphure edu.
cti.
20+
Duoc modis Lulphue heri Pottic.
202.
Scannum.
Scannum medium est incer argen-
cum e plombum; ex viroque
tamen mixrum esse credendum
non CA.
260
Falsum est relulcare Rannum Cx
mixcura auri cum plumbo, vel
Dlumbi cur aEgeMTO.
ibido
Scannum opcimum Fernumen cA;
in hoctamen argento cedic. 16Y
Duace vas aercum stannea crustula.
obdudtum orauius non ceddaiur
eearuginem prohibeac et im-
pediac ne cam cico vas ab iene
liguelcat.
ibido-
Scannum percontactum Ferri can-
dencis stacim liquescie cum 12-
men calorem aliognin cciam.
incenlissimum ciera lignacionens
Ferac.
ibid.
Stannum mecallorum omnium le-
vistunum est licet plus humoris.
quam _s de argentum concincae
nec Forre minusrerrx. ibid.
Scannum calcinarum granius est
non calcinato; quomodo id in-
celligendum lic explicacur. 262
Scannum est durius plumbo ec ar -.
genro mallius, grauIaS 218, 1
co Conac; d acurius plumbo.
ibid.
Torum illae macula sine Cydeca Minus est ductilo quam aurom e
AtGCrd

## Folio  -  — 779786009:0502
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000502.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 109 lines, status machine
Index RerUM,
argencum, magis aurem, quam
plumbum.
163
Ouis sc color _ odor stanni. ibid.
Srannum Beicannicum perfectius
est Coermanico.
ibid.
Egnallorem concrahie minus quam
plumbum, magis quam arge1-
cum, numquam tamen rubisi-
Dem contrahics
ibid.
Porrenti loco est quod stannum
diuersa mecalla Ferruminae, (
dura TUINC, de dECTe copMtAL, Cd-
dem separac, et disiungir liquida.
ibid.
Cur glandes stanneae Alopo emil.
Pae magis noxium rulnus indi-
anc quam plumbex, gnamvis
ex linc eiuidem molis ee EgVE∞
ee eodem penicus Alopo cimito
EIBEUI.
ibido
Siannum in plumbum degenerare
dicicur per Frequencem caleina-
eionemo
164
POn dacur cominleaeio vE AiVBE
Poeos incer mainTeS e WINOTCS
Ronni.
P.x Rorno plumbum BC.
libid.
ibido
Cir aeri campano aliquid sanni
edMiSEBATIIS,
ibido
STaEBUM exce(SIS IBeFAIOTAIM CA-
cixae, estquo medium quid de
monstrur merallieum. ibido
Senni Fodina Frequences Pune in
Anelis. Germania de BasSiIm 8IE-
Bi, ee In Fodinis ergenet nCI
EEFO SBIENIEME.
ibido
Eints carnt de pus mulciptem esto
1loe.
STaIHII EuS:sM, EepULEUMI sI FEEKA
Breus pueretse.
1bid.
VCFAMI EABMUMI FaCILIAS liqueTCAE
caloris vi quam plunibum. ibido
Vnde sic illa spuma quae Aanno li-
qualo imnatat et quid illa site
ibid.
Stella.
Si essene liquidae sellae non micare.
FCHE.
28.
Aquex Aella lumen non refecte.
FeHE.
ibid.
Scellae a recentiore Coles coridem
CNC dicumeuE.
ibid.
Scellarum micarione collisimus eas
esse illuminataS.
28L
Duxlibet sella est globus cotalis.
ideoque est illis Agura qual
Ephaerica.
Scellarum Agura Spharica Cimul et
Polyaedea.
ibid.
Scellas cerrum es ex nosris con-
Aare elemencis.
Mulei ex 5S. PP. dixerune ACllaS
ex aqua constare non puTs cA-
men nec impors; led liquida. ibi.
Si ex aqua concarene Aellae, CX a-
qua conzelaca Con(orenE qua
ad lumen rertectendum maxime
aDC2 CC.
ib ido
Duaie cx 2qua congetaca constaro
non possineo
ibido
Rdmiscio sucei Becerogenei,
quem aliqui fingune esse in aque
congelaca, ex qua constaro
volune cellas non Cucticie ad di-
Ecrimen inter sellas inducendum.
ibido
Scella sune Papideur Corpus. ibido
Scellarum Facies sune molriplices.
Peu sella Pune polyhedea ibid.
Puloee ad instae Corbunevlio 286
Allgula Rammeum exhibens. ibio
der.
Fulgene ad snctae smaraclo IBIdo
Capella Bella Sulgee adt lctaEC2.
Phyet.
ibid:
Lica Rella nicer ad instar erystallio
ibid.
vasiis duminibus gue emiriune ib.
Srella
Scellacum discrimen colligitur ex

## Folio  -  — 779786009:0503
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000503.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 112 lines, status machine
ec Verborum.
Scella distert à Rella in claritare.
ibid.
Scellas primae moonicudinis proba-
bise cA Specie incer Cc d. FFLFTC.
ibid.
Scella RIOECS APPACCNE PEOPECE
masis dispertum capillicium. ibid.
Duarecanis aliis Rellis maior appa
reaF. Ceiam E MINOF.
ibid.
Scellarum varii Anes; peimus, mun-
Si OFHAEUS; 2. VE (INC in CCMBOTA
3. ve Einc in loca, ideoque
conspicux eRe debene. ibid.
Operâ cellarum cognoscieur eleua-
eio poli, hora noctis, ibundi
aspectus.
ibid.
Deus Fecie ve Rella nova Colem iu-
Ricix nacum indicaree.
ibida
Scellarum distancia quanta (Ic ne-
mo cst morralium qui scire pol-
GC.
287
Modus sellarum capillicii condendi
cum per telelcopium rideneur.
ibid.
Facie ve magis concrahacur puxilla
de proinde reminor crystalli pOr-
eio decegaTUT.
ibid.
Faculeas senliriva quae rerinae inest
qualiier se habear circa afectio.
nem, quae ips ab obiecto im-
Primieur.
ibid.
Lumen obiectum primario a lumi-
ne solis aftectum, illustrius vi-
decur quam cum secundario tan-
cum Colis lumine perfundicues
288.
Pupilla oculi de node explicacior
est quam de dic.
ibid.
Cellance maiore luminis vi contra-
HIEUE.
ibid.
Pupillae Foramen quo maius et, lon-
sius dictat ab ip(o decussacionis
Puncto.
Micario quid Gr.
Hlicacionis analovia cum Fono. ibi-
dem.
MicaciOBeS ReIATOI TUNE GUAEHOE:
prima longa, Cccunda becuis,
cercia obcusa, quAETA aCUTA; qua
micariones in innumeras alias
incermedias dividuneur.
292
Mocoum differeneiae vnde ANE PC-
rendae.
ibid.
Scellae quare rulso sxa appellen.
EHIE.
ibid.
MIocus Rellarum licee sic inaqualis
camen estrniformis.
ibid.
Nulla est proporcio scllas inter ee
effectus qui fallo cribuuneur Ael-
II5.
Scella quaedam dicuneur inerreS
aliae veco mulca vi pollere asteue-
FRNEUE.
ibid.
Scellacum aspectus quidam quos plu-
rimum aliqui Faciune. Pucro-
rum Cune ludibeium.
Scella variis in cali domibus posi-
ex eoldem agunc effectus. ibid.
HIorolcopus cidicula res est et ni-
Satoria.
ibid.
Returatur vis quae calestibus inAu-
xibus tribuieur ab 2Arologis. 295.
e 296.
Scellarum maculae, carum maculau
rum analogia cum maculis Tolis
e lona.
ibido
Scella in Casopeia vila 2672. m2-
gnirudine fere venerem ad-
GuanS.
ibido
Srella in Cygno vila 2600. aequalis
Cellis certiae magnicudinis. ibid.
Scella in Serpentario vila 1604. ve-
neri fere aequalis.
ibid.
Scellae movenine circa proprium
aZCI.
ibid. Planeeis quare luperiOreS.
ibid.
101d.
Scellae quare de dic non videancur. Suum habene mocum ab orru ad
289
Lom. L
Occalum..
+
Dloi

## Folio  -  — 779786009:0504
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000504.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 102 lines, status machine
Index RCIOIIS
Non creaneur denono Rella pron Onuibusvlibus cibium olim Femi
pria creatione.
ibid.
Refucarieur illi qui parriculas dicune
colligiab angelis ad illarum con-
Formarionem.
ibid.
Cur stellae noux scincillene. ibid.
Ouo tempore nona ella orra est
plaga vix lactex cuamuisse dici-
EUE.
ibid.
Sinc ex aliguorum senteneia Aellae
quarum alcerum haemilphaerium
minus apcum est ad luminis ce.
Aexionem.
ibid.
Verum Rella nOUX COrPUS ACCen.
Cum CiE, de quid (Ic. 297. 8 298
Stellarum novarum quanca Cic alci.
Endo.
299
Ouid de Rella Magorum Cenrien-
dum.
Scibium.
2.99. _ 300
F.A sibium Cemimetallum in quo
cum metallis conveniat ee ab iis
dilcrepet.
185
Hulca cecra conttae, modico ione
e humore medioeri, unde haec
lingula dignoscanine explicatuE.
quare lapis non sic sibiumo
ibid.
Plmmbonffine est Aibium quoc (ine
cibii species.
ibid.
Ascruir Diolcorides sibium in
plumbum mucaris sed in hoc er.
eaUIF.
ib ido
urum purgar ee alia mecalla, vi-
dendum tamen estne minus acu-
earum eorum plexum viciet, ho-
mines etiam purgar re mecalla.
186
Ouibus rebus admisceri Colear.
ibid.
Variis modis vricur e calcinatur
Aibium.
257
Da aonibebanc.
ibido
Cur Fertea Hobs sibio acMIKLa
Alius rim trangac de lcibio calci
aco vis nulla purgariua in(ut.
Ulot odis cibium maligna vi
uta PESarI POHC.
Terra
Venus.
ibido
TEnus a .
0
Venus teccus Faleaca se iildem. b-
Esse phelibus quibus luna. ibid
VC a Cole illuminaretur V enus, de-
buic habere superticiem asperam.
ibid.
In venere Falcara aeque eriam ci
chocoma luminis a vmbra lc.
etio non uno cancum ire ductus
Ced inaqualis esse e denticulata
videtM.
Venusnon cR ignis.
Sidiverlas veneris Facies videremus
alceram lunam diceremus. ibido
Cum venusadconiunctionem cum
Tole propius accedie modo ple-
na facie modo Felcara vide-
EUI.
Omnes vele phales anciguis in-
Det Culphur de Frigidum est, ad. Nulla rarione eninei potert resse
mixcione Calis perlucidum ad
inAtas vieri euadit. Ibido
rem esse corpus liguidum, est au-
rem Ecabrum.
ibid
186.
AErrae quies de immobilicas
415. 8
ibido
ibio
ibed.
ets alu a COMEraTIO
Cenrenria oeMu
sequenribus.
ucum porissimum finem venus
insticusta elt ve modo Toleim pra
cedar, modo sublequatur. ibido
Cogniea Fuerunt.

## Folio  -  — 779786009:0505
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000505.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
Ito
d.
1
Io
de Verborum.
Si venus essec corpus liguidum pe-
ciculum esser ne caelestem ionem
extInGVCTCE.
ibid.
Venus constac ex noctris elemeneis.
ibid.
EA aurem venus vel lapis vel me-
callum, e E Force metallum di-
ci debeac Aannum pocius esse
dicerem quam quodlibet eliudo
ibid.
Olim argencea, venus visa fuCrat
sed profecto argencum splendi.
dius est.
2.7
Venus porest dici nobilis Colis in-
dex qui sucido disico solem
octendic.
ibid.
venus haber duplicem respectum
ad tolem quem indicac, es ad cer.
eam cui indicae varia eius erga
Eolem de cerrem munera. ibido
Venus ee Mercurius cancum Colis
perexignum eractum regere a
appareneis ad instar nioricanris
macula videncur in cansa di-
Cancia apparere.
27
Veneris macula Pune cauicares d
eractus humilioces.
ibid.
Duoc ac quibus moribus mOVCAEE
Venus.
365
An apogei locus moncatur in ance.
cedemria vel in conlequonria. 367
Proponuntur quaedam hypocheles
ad explicacionem morus Veneris
369.
Explicancur Venerie accelerationes,
regreiones, _C.
37
Cur Veneri plures inotus quam
Eoli de Lunae cribUanCUE.
374
An digressio Veneris sic aliquando
maioi aliquando minOT. 37
ierum.
Viceum constae modico humore,
isne mediocri, de mulca terrâ
206.
Vicrum habere poroS probane
mulca, quare lcfcagile dc verum
Ac malleo ductibile verum (IC
alicuius coloris ee corrupcibile
207.
Summo eancum calore accendi.
eur de liguatur, accendicur re-
1o priulquam liquetur, quod
lignum adhiberi debeac ad (0l-
vendum rierum.
ibid.
Vicrum de mecallis de lapidibus
parcicipac, hoc habet ca-
camen singulare quod aquis
Forcibus Ceu Aroiis sehstat.
207
Vicrum pex caeceris corporibus
Laevigacur, cur h calido viero
Frigidus humor afFundacue,
FrangaTUL _C rimam a9aF. 208
Vicrum ericum albelcie: cur vi-
erum policum niorum esse vi-
deacuio
ibid.
Quare vicrum Conec adinctar cam-
Panula ee ex aftrictu digici in
maroine audiacur Conus. 209
ulciplex virri rus proponieur,
de verum sic Fosile, referuneur
ea quae in vicrum abenne li ca-
ibid.
lOr adhiBeACLE.
Ferum rireum Meets  Ci
opera rierea rbi primum con-
geranda linc, e verum ligueta.
ctum D MaBnCTS CFAMAEUF, 209
Raca lune miciori calore retri.

## Folio  -  — 779786009:0506
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000506.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
erutau
A P P R O B A Y 1 O.
Sintra scripti Socieraris lesr Theologi legi-
mus Librum cui ciculus, Physica seu rerum corpo-
rearum scientia, es c. AVCtOTCFIONORATO FABRF
eiuldem Socieracis, in quo nihil invenimus quod cum
doctrina Cacholica e bonis moribus non consentiat,
quare dignum cenlemus qui erpis manderur et in lu-
cemedatur. Subleriplimus aucem Lugduni r2. Kalendas
Sepcetib. aHM. MI OC. L. XIX.
FRANOISEVS DE S. RTGAVD, Soc. TESV
FR ANOISOrS DE LA CHAISE, SOC. IESV.
DETRYS VTOLET, SOC. TESV.
Eic3. Ect 3. PoC3. E.L.B. EFJ. E. 23. . E.B3. Ed 23. EcH 3. PX3. EAS. Eof S. Pet S EBS EN 3. ES. 5 PS. EILB. EXS. EX3
SVMMA PRIVILEOIT REOIS CTRISTIANISSIMI.
 Arrrm est auchoricace Regis, ne quis in regno
 uo, aliilque locis sux dicioni lubieais inera de-
cempronimos annos, librum, qui lic inscribi-
TUI, Physica, id est, Rerum corporearum Sciencia, in decem Tra-
ctarus distributa LUTHOTOP. FTONOKATO FABRI SoCiCE.
lesr absque eius faculcate, imprimar, aur divendat, a die
publicationis horum Exemplarium: qui sccus Fecerit,
muleta indicta, prove amplius in Diplomace Rcgio
concinetur. muletabitur. Datum Pariliis die nona men-
Eis Junii anno 1668.
De mandato Regis,
e
u
dignatum,
RETEAVO
edc 20. LClI 1069. EdaKaeroLabaL ld Ella Blaleto LEt
vilegii conceme L ArReMrIO AMIsson Bibliopola Lugdumenti, ve
Tolus Fruacur beneticio.
Desit pralum huius prima editionis die 15. Deoemb. 1670.

## Folio  -  — 779786009:0507
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000507.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 15 lines, status machine
maee
28
ipo.
BRI
UM
II.
dD
Diu
11b
I
10
Jr.
V
ELM LEIBNIZ BIBI
BÄCHSISCHE LANDESBIBLI

## Folio  -  — 779786009:0508
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000508.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
e
EI

## Folio  -  — 779786009:0509
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000509.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
TTFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBLIOTHI
DERSACHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK

## Folio  -  — 779786009:0510
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000510.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
ERSACHSISC
FIt
1E

## Folio  -  — 779786009:0511
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000511.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
VEBHannOver
6063461
u
30
eion Marq
e
e

## Folio  -  — 779786009:0512
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000512.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 122 lines, status machine
 
 an
  
 tergu .
 
ao
i
m
t
o
 
on
at 
  
 er
e
e et 
e
eede
e
d s
i
 
ad
ad a 
i 
e
du
n e
i
d
 
 
e
es
 s
n
pt
 
o
  
 pot ise g  di
iere
aa
e
 o
er ti
e
 es
d e
n
a
dis 
r
e
e
e
ot
uai
t
i
 
 
 B
  
rest 
ea
a
 d
s
o
e
et
  
q
d
 
e 
qui
e
e
e
e
t
 re
oerb
 
e
an 
a
as
nd
i
ee
 
 lo
e
oat
d
  
   
i
ode n
 quo 
r et
at
i
d
ei 
d
a
e da
ticia
e  
 
 
t
ne
deit
i
ti
t

## Folio  -  — 779786009:0513
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000513.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
s
e
e
s
 
eet
 t e
o
dd
se
le
e
le
a
de
l
leee
d
us
bs
i
u  
qoo
u
p
Loibn.
Aava
 
pe 
a
e
e
e
e