# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/797708286
# Title: Consideratio Legis Et Sectae Saracenorum (shelfmarks Leibn. Marg. 0,1, Stück 6; ZEN Leibn. Marg. 0,1)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=797708286
# Lines: 1,873 recognised on 60 of 61 pages, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 797708286:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
a
.
∞
t
Ot
E
F
5
u
1
C
a
Xe
E
 E
a 3
Mitrosim-SySlem-Vertriet
0
111

## Folio  -  — 797708286:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
ibn.. Mie
innanotem non aeibnique
urs 
1

## Folio  -  — 797708286:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 13 lines, status machine
1
1.. 
d a a a
.
R A TIO LH GIS
F T SECT AF d A R A-
CenOrm.
a
errigio
e
U BIN C A
bis Tohan- Alexandri Cellii.
 _ X O. t 

## Folio  -  — 797708286:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
et
is 03  B B B dt d 8 8o 1b5 
du
daeabCn
p
Biadet
B B _ 8
da
nt
E
oo
d
e
be
+E
E
gemaneorilee
et i Puetate, multifariaque eruditione unde–
cunque ornatissimo riro;
A. GF O R C IO
TISEIIO, NEAPOLI-BR VN:
5 2t IO IO, M FDICIN Ai
ME R I F ISST M O C A N -
didato:
Amicitia certa, perpetuum ut esset
monimentum
C. mo. d.. do-
Christophorus Besolduss

## Folio 1 — 797708286:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
 B
B a e B B B.  B il 
ed 1d 1t 10 8. 8 8 1. 1d 03 13 3i 1 13 1 1d 13 13 V3 
a
deo
ed hege
 di
obe de
ded
usud se dus  ateeem
o
cont
Cot
s
e ex est esi g ep cer exi esi coi egr esi 
8 d 8. 8 8, 8 8 88d
N
to it
be
e
e
e
et L TUS C A S AR Scaliger de subtili
dat. ad Cardanum, exercit. 258. Sect. 2. de
scripris concernentibus sectam Ma-
humecanorum, cale olim judicium tu-
lic: Nos, aie, ut nihil latet eorum, quae ad
perditissima. stultissimag nationis mores,
instituta, Leges humanas. Divinasq pertinent sanctiones;
ita nobis ea non solum nullam arbitror attulisse subtilita-
tem: sed etiam haud parum hebet asse aciem studiorum no-
strorum, qua ad eotem Divinae. Philosophiae tum splende-
scere debebat. Sic rero Sciolorum ex sententia, non sub-
tilis; Ced nec indigna cerre Christiano homine me-
dicatio est, de Sathana dispicere Arophis, quibus
majorem Orbis cogniti parcem demencarie: ac cF-
iam pertransennam quali, inspicere limul supenda
Capientiam Dirinorum judiciorum; ex lincora Reli-
sionis reritate, conrra omnes infuleus ProPusnare.
Fluic linc dubiorespexit Concilium Vionnense, dum
in Clem. T. d. Macistris, Cancie: ut ubicunque Roma-
nam curiam contigeric residere, nec non in Parilien-
Si, _ Oxoniensi, Bononiensi _ Salamanticenti Scho-
la, riri cacholici ceneantur, Hlebraica, Chaldaica et
drabicae lingux nocitiam habences PufcIenEeM; quI
libros de illis lincuis, fideliter transferant in Talinum,
aliolg; caldem docere queant. Undecunguedoctissi-
mus, _Leloprudenti inslammacus, Nicol. Clenardus,
istoccia cumprimis finc, idiomatis Arabici nociciam
labore periculolo, jusiqi aliquor annorum sudio sibi
com-
n 
et  ex egi le
er
e
B
e
e
a 
C
em
B
2
peo

## Folio 2 — 797708286:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
compararie; caque dere, in Epistolis fol. mihi 40. ille:
idem, ica Scribie. Principiocum discendilaborem institu-
issem, nibil aliud proposirum habebam, quam ut affinitate
lineua, penitius intelligerem Debraam, nec superstitionem
Machometicam somniabam.. Nuper primae notae amicus
Franciscus rictoria, studii meinonienarus, sedulo mebor-
tatus est, ut me componerem ad scribendum: contra Ma-
chometum, quando bona pars Flispaniae contario sectae labo-
raret: librum itaque Latine editum, in Pispanicam verten.
dum linguam, mox Cracum fieri posse; quo es Craecia, que
tota ferme Machometi est, agnosceret errorem suum, esC
Fol. 50. Dumoranata cum meo Praceptore drabico lecti-
to Alcoranum, es quoridie deplorandos gentis. illius contem-
plorerrores; coritonon semel, quam indionu sit, novem jam
seculis tantam clade accepisse nostram Religionem, es nullum
interim exortum, qui cum Machometistis, in dormatum de-
Scenderet arenam.. Non quod defuerint apud. Latinos, qui
calamo persecuti sint impiam sectam: Sed quid ad Macho-
metistas, si nos: disputemus P atind? Nequé enim tantune
censeo disputandum, ut nostrates servemus tutos; ne prae-
cipites abeant infalsam Relicionem: verum et iam ad nos
habencur Fol. asbitror pertinere, quod tot orbis pereant nationes, à Chri-
sto disjectae. Fol. 60. Ouando in drabismum mea pere-
prinatio est revoluta, non me: movit quod auctor dicerer
drabicae professionis; non ut Medicis operam praeberem inre-
stiruendo Avincennâ aut Philosophis incorricendo averroe:
Sed hoc tantum anteoculos fero, ut: quemadmodum: contra
hareticos scribunt Fatine, sic ad versus Machometistas strin-
gerem arabicum strlum. Id fieri non potest, nisi dogma-
taillorum, penitus cornita habeamus; nec credamus quid:
in Latinorum libris, de illis nationibus sit jactitatum, (56.
Fol. 70. Gloriam creatoris, quondam tot annos oblitera-
vit antiquus hostis, es tamen apostolicis auspiciis, condi-
+0
Similia Fere.
84. ec.

## Folio 3 — 797708286:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
nor orbis, decus suum sibi potenter arrocavit, tot Tdolorum
purcitia proflicata. Rursum exortus est hostis, eS gra-
vis orbis incubator Machometus, qui reparatorem humani
reneris obscuravit. Non est insirmior conditore reparator;
spesproinde est, ut sens ista redeat in viam aliquando: quod
esolimforsan fuisset factum, recta si via restitissent hacte-
nus nostri majores; es tam studuissent bellum corerecum
Numa, quam libenter adversus Tullum capiunt arma
Clarius id dicam. Numa cum Dea Sgeria confuto con-
cressu continuit populum: Tullus vim omnem posuit in ar-
mis: utrumque Machometus expresit. Nam primo novas le-
res, quas stupidise a tempestate Arabibus imposuit, ad Ca-
brielem ancelum referebat, quo monitore se se omnia cerere
mentiebatur:: deinde postquam fraus in suspicionem venit.
robur induit Tullianum, (5 quossarte capere nequibat,
viribus in novum dorma subjue avit: jacto quidem dolis
fundamento, eladiistamen imperio postea prolato: Scd e
quedam adhuc subjunsenda ridentur, tidem animii-
que vel marerrio parem; qua monstreneranciviri.
Fol. 236: 2d Episcopum quendam Ccribic: stat sen-
tentia, debello antimachometico prosequi ; etiamsi mendi-
cato vivere deberem. Fecequales Christiani sine, qui
cachioliciltimr gestiunc audirilinter diriciasimmen-
Cas, ex protusiones admirandas, defuerune huic pro-
policocantilli Cumpeus. Sed e audiamusi quae ab illo
prodica slinc, epistolar: lib. 2. FOl. 253. Itag. sive
Deus mihi in mentem misit, sive temere hoc propositum
concepi: omnibus aliis curis omissis. statui quic quid vita
mihi reliquum. fuerit, huic uni negotio consecrare, nec con-
quiescero, donec rantum promovero in illa lingua, ut (5 cala-
mocsore, cum Machometistis in arenam doematum descen-
dere possim: (5, si liceat, multos conciliem socios tam piae
causse, qui istum mecum laborem capessere velint; hâc
A
3
mente

## Folio 4 — 797708286:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Quo
mente; ui etiam in africam ipsam, disputaturi es morituri
prosiciscino reformident. At vero laucabilesholcoC le
pardi conacus, praepropera mors impedirie; mox
enim post icer atricanum, Illiberi (qua hodie Ora
naca est) ricam cum morce commutarIE. Aus. Miraus
eB Elog. Beleic.
2. Scudium nonnullorum efi, ex Fcripeis ad-
verlarum lectarum, feligere cancummodo Dejora,
d ca proponere Mundo, uc illas ricare dilcamus.
Verum genio meoarridene fere magis, qui infde-
lium, haereticorumquenon explorane Tolummodo
Cencinas; Ced insimul inhoreos exspatiantur, et un-
decunque decerpune, propinqua veritati: Gua cerre
Superac ubigi. aqua eadem nec mondacium omni ex
Parce carere poccse. Flacque paricor racione, fich.
nicorum libros impugnarune, lanctioris Reclelia
Doctores: Origenes, Arnobius, Lactantius. Rurelo
Rugustinus, Thcodoretus, aliigi: _Z CZ FOCENLIONI
Dus, Ruoustinus Sceuchus, Francilcus Picus, acnun-
quam lacis laudacus. Philippus MornauS; BCC. Ma-
chomericam religionem hactenus quod sciam, con-
Fucarerune Fuchrmius Zigabenus, in dogmatica pa-
noplia, cujus quae ad praesens pertinent institutum, curante
Sylbureio, An. 92. Or. C5 L atine, una cum aliis edidit Com-
melinus, es Sarracenica inscripsit. Joh. C anEaCUIZ CNUS,
Rex Constantinopolicanus, in libris quatuor Christiana
orthodoxa assertionis, contra Machometicam sidem; Craece
Cxcacuzenus, ante annos plusminus ducentos scriptis, s per Rodulphum
de aliissubiun. alterum Ticurinum latinitate donatis. Richardus
ai sunt Alco (quem alii Ricoldum rocane) Monachus ex ordinc
Ladicatorum, in confutatione leris, a maledicto Machu-
Dibliander Meto Saracenis latae, per Demetrium Cidonium, ex Roma-
na linsua in Craecam transtata; dein de per Bartholomaum
Pibem
Archardus, ut
rano, quem c-
ditic Theod.
AR. 155O.

## Folio 5 — 797708286:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
Picenum, rursus e Creco in Latinum conversa. IIlu=
AriIT. Cardinalis eicol. Cula, in Dialoco de fidei paces.
ut 55 in Cribratorio Alcorani. Marslius Ficinus; lib. de Re
lig. Christiana, Cap. 36. (5 seg. ac utrobig. F. VdOVIC. C 1O-
CtuS ejus commentator. Flierourmus Saronarolai
in solatio itineris fui. Ludoricus Vires, de veritate si
dei Christianae, lib. 4: Guil. Pofcellus, d. orbis concordias
lib. 2. per rot. Flieron. Cardanus. lib. TI. d. subtilit. fol.
629.E5 seq. Illustris Wencellaus Budorrez, Bacoa Bu-
dorra, in circulo horolosii solaris (5 lunaris. fol. 147. C5
multis segg. Nobilisimus MornauS, d. veritate Relis.
Christiana, c. 33. M. fol. 672.65c. InCo argumero, nonnul-
lihorum, pertunctorie eantum verlari conspiciun-
tur; omnibus (uno acque altero excepeo) defuieno.
cicia Reabica lingua: nullus (nilforsan Guithelmus
Postellus) industriam e candorem corum, quos su-
pra Fchnicorum laudari oppugnatrores, exaequase
videcur. Libet e mihi nunc pleilolorice, ac qualt.
per Lacuram, de hoc codem argumento quaedam ad-
notare: ec quoque optare, simulque a Thoma Prpe:
mo (Fulsido sidere Belgiiunici) precariue vel loco
viciola Alcorani vertionis, substicuat probam; vel
mysteriorum s quae lunt lxrelcos hujus, aperiat.
nobisFOnces:
3. Prudenti inprimis, atque pia cgere puto
dijudicatione, quod Joh. LeoHardus; libroult. Tabu:
larum; legis Evangelicae, gratiae, spiritus (s vita; qui in
Scribitur. Lucida explanatio super alcoranum; 55c. auet Or
meojudicionon contemmendus; prodic; legem Ma
chumeticam, duas nobis proponere rias: quarum
ana ad Chrictum, ex uerumque Lestameneur, uti
rerum ec lanctum ducat, contirmationem que ipliusi
e ricam aecernam ostendac; alcera ad doctrinam. in-
CFE-

## Folio 6 — 797708286:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
Cxedulicatis Fabulosam, et hujus seculi roluprates, Peu
Paradisum ranarum deliciarum, tilios Ada inducae
Po pertinere aic, quod in libroipso, vere credenei
bus, pleque rivencibus, muleories promilta bcaca
vica: impiisac incredulis, maleque rirencibus, ubi-
visfere, comminaca Fuerie damnario xcerna. AC
quaeris, quomodo sachanas conficeri possi riam
rectam, cumpacer mendacii existac: quom odoiple.
ejuere ministri, rericacem manifestare. relinc,quam
occulcare lummonisu Atuduère semper:: Cerre licur
tempore quo Talracor noster, in Mundo CraE, DX-
onia non roluntarie; scd ad id coacta; Facebantur
cum esse Chrictum, Filium Dei: Namque Maccl. 8.
verl. 20. duo Damoniaci clamane: Jesu, Fili Dei. Lu-
Ca 4. verl. 34. Demoniacus alius aic: Novimus te qui
sies: sanctusnimirum D. F. T. Icem ibid. verL. 4F. F. X. mul.
eis Damonia exibane, et dicebant; Tu es Christus ille
Filius Dei. Tcidem ex Prchonilta, ActOr. 16. V. 17. PaU-
10 e Timotheo, cestimonium prabet Sachan: isti
bomines, inquic servi sunt altissimi DFT, qui annuntiant
vobis viamsalutis. Itapariter ee in Alcorano, Dominus
noster Fesus Chrictus, Sachana Cuolq; ministros, adi-
sere Facili operaguirie, uc contirereneur, cum esse
Salracorem Mundi, ucque contirmaree frange-
lium Caluris: quo scilic. eligenEeS AEQUC aCCCPEanEES
riam carnalium roluptacum, ducencem ad aternam
damnationem, inexculabiles essent. Sed asc, vesti-
sia via recta, per Chrictum qua ducic ad Deum in-
dlagemus; aria etiam simul indicemus; qua ubiris
obria occurrunt. ScacimAzoarar. alloquitur Doni-
num Univerlcatis, milericordem, mileracorem, su-
dicemjudicii Dici, eeaic: Teoramus, in te considimus,
mitte nos in viam, seu punctum rectum, vitam eorum quos
elegista

## Folio 7 — 797708286:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
eleristi (sive punctum eorum, in quibus tibi bene compla-
citum est) non eorum quibuses iratus, nec eorum qui sunt
insideles. Via aurem illa, praeter Prangelium nulla
eA; quodaperre indicatur interria Azoara. Ibi illi
Termo cst ad fudaos, et de libro cradico Christo,
FilioMaria; cui Spiritum Dirinum, auxilium acgs
ceslimonium excitisse Facetur, ec Tubjungie: Cur
Prophetas vobis missos, displicita praedicantes, vel interfi-
citis, vel contradicitis? Fuicqe libro caelitus misso (quinem-
De Christo commissus fuic) vestra lesis fundamento,
nequaquam favere, sed contradicere rem cunctam viden-
tes, maluistis? Nonimpune quidem. AZOaFa 2. OFa-
culorum impurorum more, loquitur ambigue; de
ica rem hanc candem prodit, uc rerba in parces di-
verlastacile rapi queant: Liber, aic, hic, absg. falsitatis
vel erroris annexu, veridicus eis quibus inest amor Di
vinus. Nonperomnia veridicus est, Ced absque cr-
roris adnexu, h. C. Falsitate remora. Pt addic: Spes
seculi futuri, sectam veracem patefecit. AC haec non est
secta Saracenorum, qui seculi praesentis felicitare
exulcane, sed sola Christianorum: qui miserrimi
omnium hominum esene, si non iis cMec speS ViEX
Fucura; uc alicubiDir. Paulus Scribit. AZ0ara quo-
que 4. huc alludere ridetur. rim, inquiens nun-
quam inferas propter Lerem, cum recta, pravaqe via pate-
factae sint. Ibique ridetur Deum auctorem Facere
peccaci, eique adscriberehunclulum aequirocacio
nIS. AZOar25. ica describitur AIFurcan. Iste continet
verba quaedam firma, es’ infrinsibilia; quae scilicet sunt li-
bri materia atque mater. Quadam vero contraria; qu’ae
nutantis, perversiq cordis homines, ad controversiam
caeteris inferendam, es ad expositionis sua notitia exequun-
tur. In AZ OaF d 9. habetur: Quarenon adbibent fidem
Alcbo-

## Folio 8 — 797708286:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
8.
Alchoran. Ouinisivir Dei esset, multas contrarietates con
tineret. Ac lucemeridiana clarius est, infinieas cum
concinere contradictiones. Pgitur ex DCo cllene
quic. Ulceciam intra dicam. Sed ibiMtuhamceperoie
eaic. Mandato securitatis seu timoris illius adve-
niente, parum inde tractant; sed si Lecatum (Christum)
homines, sapiente (que sequerentur, suis retenta cordibus
patescerent. Linctio quippecosomniadocet; qui Cal
vacorem nostrumimicaneur. Nunc autemnisi Divina
pietate es abundantia suffulti, Diabolum omnes, paucis ad
modum exceptis, sequerentur. AZOaPa TZ. InQUIE: Scien-
dum quidem, viros Lerum, nullius Feris, sideive assequi
perfectionem; nisi E vancelii ac Testamenti, 5 hujus libri
a DF. O positi pareant praeceptis. Hic autem (A lCOFAN)
multis eorum, incredulitatem, obstinationem, atque mali-
tiam ancebit (quaceniis nempe a ria DEr recedic)
quod tibi nullam injiciat curam: A20aF2 26. TCGUeN-
ciababee: Ouando leceritis Alcoran, vosmetipsos a
Diabolo protesite, cui impossibile est facere quicquam,
nisi incredulis tantum. Mox ibidem addic: Dicunt in-
creduli, tu quidem non es nist mendax. cum adeo varies
tua verba. Sed hujus rei, plures eorum inscri sunt: ipse
namqe DEus, ejusq Spiritus benedictus, hunc liorum vera-
cem composuerunt: ut rectam viam credentibus confirmet.
Scimcus quidem, eosjam dicturos: Linoua Latina virum
doces, es Alehoran Arabicus est. Posnunguam DFus re-
etam viam aocebit, qui Deiprecepiis contradicendo, solimé-
dacissimi sunt: seateis cravissimu inferet malum. Scupendii
est, quodhiopraenunciarur, Arabibus propterinere
delicace, et seductionem jam contractâ, expolitione
verat CLID DCOEIICaEa, d hominibus P DeiNISFCTEF-
vaFaM. A~OdL227. invenIEUE: Liberposirus (Rlcoran)
saintem es pictatem credentibus praebet, increduli, veronon
niscjacturam. Peritas adfirmatur falsumque confunditur.
Sed

## Folio 9 — 797708286:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Sedhomo semperperversus, a ms sibibonum tribuente, de-
scendit in contrariam partem. ALOaF d 37. Haec sunt secretu
Alcoranihujus libriclari, viam rectam docentis, es spem
bonam pollicentis orantibus, es decimantibus ratione, fut
turaqe credentibus Diei; incredulis autem alio seculo per-
dendis, malumque eravissimum passuris, suos actus pulchros
fecimus adparere: ipsi quidem caci existunt. A L OaFa TOO.
Viam bipertitam, rectam videlicet atge fallentem, homini
patefeci. (nam seil. Prangelii, per Adem, aleoram
adiceritum, per roluptaces) Cur iritur hominem non
redimit; vel orphanum atque mendicum humique prostratum;
urgentem fame, cur non cibat? Credentes quidem, patien-
tes atque benesici, dextrae parti insidebunt; increduli vero
parti sinistrae, quos ignis ferventisimus operiei prorsus.
RCcc, riam recti, illis patere solis aic, qui opcrami-
lexicordia agunc, a Fesu Christo Salracore noltro
praecepes, de qua ille in exeremi judiciiDic, se requi-
Licurum praedixir. Plura nuncue addam, opustraue
elle ridetur; idem nam que quodhucusque deduxis
ipla nocatio Mahumecica legis innuere ridetur.
sapyha (Alphurcan) ccenim est a pyu, quodarabi
Duspariteratq; Flebeais, indicac divisit. _id Schind- De exymo AI
Ler. in L exic. verb.  (ex quo adheie L acinorum furca corani vide
Druscum. T.
reliquum est) Elincque in Theologia, Peu libroDo- Ebraic. quaes
Etrina Machumedistrabecur. Cur dictum est Alfurcan? c. 44. Schinaler
Ouia discretae sunt ejus sententiae atque ficurae. Ouia non
simul super me descendit Dei verbum: quemadmodum si
in Lex verb.
X2. Soran-
Zius in Oto-
mul data est Lex Mosi, Psalmi Davidi 5. F Vangelium man. c49.
Christo. Ec ita Alcoranus, iplo acrestante ejus aucto-
re, raplodiamera cA: necideo aliquid pertecti acg;
conlunati, continere potest. Hlancq; propter racio-
ne(id quod a jam monui lupea) nullum in AlcoranO
capue inrenitur, in quo impostor ille sibi non con-
eradi

## Folio 10 — 797708286:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
20.
eradicat: imo rix una rel alcera lineola reperitur,
qua non contincat diverlum sentum, sibique con-
cradicentemdeouenullum simile chaos, in Ccripio-
re alio prophano unquam fuisterilum, quibusdavi
deatur. Sicq; Arabes quosda Paragraphos fudicantes.
Feu quorulententix Cecur, alios, non judicantes: _rUE-
Cus alios positivos, alios primorum revocatorios adpelli
care, Guil. POstellus reFerC. 2. d. Orbis concord. cap. 10.
Mlemorabile tandem est, quod illustris Budorrer
Fol. 15T. Tiorolociitradie; dicere Machometem, omnes
Alcorano obtemperantes, Deo charissimos esse, es in ultimo
freda equidem
Deijudicio; a sinistris collocatasiri: eo quod apud Deum s
nistrum latus (concra omnia teltimonia Sacrolanctx
Scrixcura, ab iploctiam Machometo (xpistimecom-
Probara: uc ex adparet ex iis qua lupra reculi, ex
AZOaFa37.) inbonore sit majore; ob idque Turcas etiam nunc
omnes, reverentiam alicui in sessione es deambulatione
equitationevé exhibentes, offerre sinistram partem. F. C AC
Diabolus deludiesuos. Ac rero qua heic u(que CX
tradirione Johan. Teonis Hardi dispucaca Cunc, Fere
contonant cum iis, qua crudicissimus Cula Ccribit, in
cribrator. Lil. L. cap. 6. dum ait. Alchoran dici non potest.
sufficere, es esse viarecta, nisi in ipso Fvangelium inclu-
datur; es solum illud constat. lucem veritatis, rectaque viae
in Alcorano dici debere, quod Fvancelio consonat. Sicut
multi sapientes eorum, secrete Fvangelium summa devo-
tione amplectuntur, cum sine ejus scientia nihil perfecte ex
alcorantrahere possint. Hinc si quid pulehri, veri, (5 cla-
ri in Alcoran reperitur; necesse est quod sit radius lucidif
simi Evancelii. Et hoc verum videt qui Evangelio lecto, ad
Alcoran se transfert. Unde contemptus hujus mundi, Eq
praelatio seculi futuri? persuasio justitiae, (5 operum mi-
sericordiae? divini es proximi amoris? un de venditio omniu
suo-

## Folio 11 — 797708286:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
Fuorum, etiam animae, ipsi Deo, maximilueri convincuntur?
unde habetur; quod moriproDeo, sit aeternalitervivere unde
virtutum dilectio, usurarum, homicidiorum, perjuriorum
atque fornicationum, alienorumque concupiscentiae prohibitio
in Alcorano, suae claritatis splendorem receperunt; nisi ex
Fvangelica convenientia atque perfectione? Cur aliamulta,
quae circa voluptatu sen sibilem es immunditiam carnis pro-
mittutur in Alchorano, tenebro saes tetra, viliaque ab omnibus
Capientibus, etiam Arabibus reputantur; nisi quia L.vance-
licis promissis discordant? Cumitaque Alcoranus, liber
Erctentationis, liber dirilus e malionus: caidco qua
Oblcura atquerana, adcentan dum impios dt incre-
dulospolica Cune: ut sc. Aerermanifestum, quod mi-
nimecrederent in Christum, ejusque Lrangelionn
Struetinon essent; cum in hioc librononnorerincca,
qua concra Chrictum non raro posira Cunt, quaq
concrareniune Frangelica doctrina, multis tamen
in locislibrihujus comprobaca.
4. Sednimisforlaneragare ridetur Guilhel-
musPostellus; cui (uc iplemet Facetur) decretum
crat, ita Agptios, id elt, humanitaris auctores. po-
liare; urillis relinquat nihil, quod ad historix Cacrae
contirmationem, autnoltea cognicionis faciatreco-
onitionem, quinillud in luum finem conducac. Is,
inguam, Postellus nimis Forlan cragare, ec iis qua
in libro deOrbis concordiaeradic, passim contradice.
revidetur, cum in in er. de Originibus, capice 2. ni-
mium praeclare de Alcorano sentit, e aic. 
ismaelita Muhamedici sint, qui nomina alcorano dedere;
certisimum est, ex parte abrahami veri Patris, (5 ex par-
te sara verae domina Tlacara AEcyptiae servae (cujus consen-
su hortatu atque jussu, smael genitus est) Prophetias prae-
clarisimas habere: sieut vicissim multa falsa, aut opinione

## Folio 12 — 797708286:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
affinia, ex parte matris scyptia habent. Oudd autem
multa ad literam absurdissima, aut etiam receptae verita-
eti contraria habere videntur; dubium non est, quin sint
eadem moderatione ad piritum trahenda, qua e5 nostra
conciliamus. Litera enim ubrvis occidit, praeterquam in
simplici historia: qua tamen ipsa etiam ubivis, praeter-
quam in Alcorano unibra est futurorum, omnia in ficuris
exponens. Ec eodem porrolibro, cap. 25. dICIC: A viris
eruditione summa, notarum esse, maxume ab altero Mose,
quem Rabinose ben Maimon, seu drambam vocant; ma-
xumam partem alcorani seu Ismaclitica Doctrinae, ex  ry-
pliaca doctrina desumpiam esse: cujus cum ipsa scriptura
testetur fuisse pericum Mosen C Salomonem, quorum duo-
rum pracipua scripta in sacris sunt; qu’in etiam inde qu’a
bona sunt es diona, quibus des yptiosspolies possessores, tan-
ei viri desumpserint, dubium non est. Minus achuic ad
probare vel incelligere queo, qua ibidem cap. 17
habentur: Prima secta ex Nosis studio orta est Samarita-
norum, quosideo Deus impetinoluit, aut bello consici à Te-
rosolymitanis; sed cum defecissent, dixit se illud ipsum fe
eisse quod fecerant: ut olim ostenderet sua providentia vir-
tutem, in illis sub ismaele primocenito abrabami congre-
sandis; 5 sensimper Alcorani semiveras Prophetias (ex parte
enim abrabami Patris, 5 voluntatis Sara, ancillam offe-
rentis, maxumus est Propheta ismael in Muhamede, sicut
est falsus in matre A:c ypria LLagar) reduceret ad puriorem
Christicoenitionem, posit am in operibus charitatis, quam
sit inter (quoldam) Christianos. es communes fudaos.
Sic Christus veluti omnia negligendo, omnia diligentissime
procurat; ut ornatissima videantur, quae mundus inordi-
natissima putat.
Fanca molis exac, Christi disponere Regnum.
indirecte enim Samaritanis comparatum Alcorani
opi1s3

## Folio 13 — 797708286:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
3.
opus, Legis Mosaicae appendix praestantissima est: in qu’a
qui noluerant recipere sacros commentarios, Cabatista
rum; illos tamen reciperent innumeris literalibus absur-
ditatibus auctos Es mordicus ad literam eas adfirmarent;
es nibilominus de Christo cornoscerent majora, quamto-
tum Fudacium genus, e5c. Oux, an de quacenus, aut
quomodo incelligenda lint: ii quibus de meliori
luco, praecordia ficta lune, dispicere debenr.
5. Hlic Cubjungere placet, Festinionia ex AI.
Corano; de Salratore nottro Christo: quibus de alia
Tuperaddam, Spiricualem d abstractam inculcan-
cia ricam: maxume ue rideamus, quod propriae lua
Legi minimé corenienter rirant _e credane Purea.
RZOaFa4. FAECEUE: Christo Wariae Filio, animam DEP,
proprie fuisse collatam. Anima ritam nOtat: ee de re-
demptorenostro, DirusJohannes quoque dicic: In.
ipso verbo vita erat. Fc de le, ille iplemmet pronuncia-
vic: Feo sumvia, veritas es vita. AZOar2̀ 10O. Filium
Patri similem Facie. Matiumed quidem, Christum ese
Deum, ec Dei praesertim Filium, pernesar ubiris:
Sed camen animus rel Spiricus, e verbum Pcu fermo
Dei existere nequie, quin urique sE DcuS: quod ma-
onus Cula, in Cribrat. Alcorani, lib. I. per aliquot capitar
es praesertim lib. 3. cap: 9. laceprobat. AZ0ara 5. _C ali-
Bi pastir hauc abnuic; Mariam virginem peperisse,
C5 a viro nunquam fuisset actam. AZOAED F3. Deus fesum
Mariae Filium afsatur; eique tribuisse animam mundam at-
que benedictam habetur: qu’a jnvenes es infantulos allo-
eutus, es formis volatilium luteis a se factis, insusstans
praebuerit volatum: caecum natum, atque leprosum curarii,
mortuos resuscitarit. Quem item docuerit sapientiam (5
librum, nec non Fvancelium es testamentum, (5C. Pex
cormas luceas, rolaciles Factas, Joh. Leo Nardus
Disci

## Folio 14 — 797708286:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
o
Discipulos incelligit; per insuttlationem Spiritus
Sancti, ex cerrenis redditos spiriruales. Ouodque
ei Dirinas ablcribic opcrationes, idem hoc est cum
co, quod in Plalmis, Dominus rircutum, a Rexglo.
rix indigieaeur. AZOaca 19. dicie: Sacerdotes atque
Pontisices, substantias hominum eratis (id est, lne Fructu
Epirieuali) comedentes, non rectam viam proficiscendo,
vos viri boni, improbate. Omnis thesaurizans aurum (5
arcentum, nec expendens in Deinomine; malum gravissi-
mum sortietur: ipsiusque Die fueuro, venientis ad sehennam
frons e5 latera dorsum es nares, inde comburentur. Hlilce
perrerlum Christianismum, limul praenuntiare, ac
que decestari ridetur. Ibidem qua sequuntur, pic.
catis non obscuram scincillam reterre videneur.
Vosviri boni, auc, cum vobis injunsitur iter Dei, cur recu-
satis; hoc seculum plus quam aliud diligentes: cumsua res,
ad alterius comparationem nihil sint. Tre nolentibus Deus
summam paenam inferet: alios eorum locis asciscens; cui
nemonocere potest, cum omnipotens ipse sit: licet vestrum
auxilium desit, Deus tamen minime suum auxilium sub-
trahit. Iridem eodem loco docec, quiduc in spirieu
Orare: in cordis nempe nostri, non in aliquoma-
nu Facto Templo. Melius est, inquic orationes fundere
is Templo, timore Dei fundato: ubi se lavare volentes com
morantur. Deo munditiam volente. Ouod etenim me-
lius est templum Dei; gratia fundatum, an illud quod su-
per pracipitium, convexum es concavum adisicatum ruina
sua in rehennae ignem suos secum devereit. Ibidem quoqi
dicit: Si demandatis tibimissis quicquam dubitas, ante-
cessorum tuorum libros legendo veritatem tibimissam agno-
Sces; nesis ambionus, nune necans nunc affirmans. Subet
ergo, in dubio ad libros prioresrecurri, e cciam ad-
mirrie, quodreriores seu meliores libriostendaneur,
illis

## Folio 15 — 797708286:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
illisque ACtUT. AZOara 24. _ aliis quoque muleis,
incredulos vocat, qui hujus seculi vitam, aliis praeferunt,
55 a via Deise distorquent; hisque malum cravissimum futu-
rumpatefacit. Iiorum etiam incredulorum facta, cineri
per ventum impetuosum disperso, similia vocat; cum utro-
big impossibilis coadunatio sit, es prolixus error. AZO ar a
67. Teripeum est: Noejam es Abraham nuntios misimus,
C5 iisdem filios Prophetas dedimus, per quos librum misi-
mus. Fost illos rursus aliis nuntiis missis; tandem (id CAt
finalicer, ulcimique nuneii loco) Christo Mariae filio
misso, cujus sequaces ipsi penitus obedientes, corda constan-
tia es humilia, atque fidelia gesserunt. Nos Fvancelium
dedimus, non ob aliud, niscut per ipsum, Dei dilectionem
atque gratiam assequerentur. A2O2F 75. L audat eas uXO-
res, quae fuerunt unica suis maritis. es damnat eos qui
plures ducunt. Peicem impudiciciam, quam abomi-
nabile scolus judicent Mahomeristae, ex Lonicero
Tohan. WolAius reFerE. memorabil. tom. 2. fol. 905.
6. Ronorerunt ac. indagarunt eadem restigia
hacin Alcorano, ex alii complures; cumque in len-
Cum Marhilius Ficinus, tr. d. Relic. Christiana cap. T2.
ica feribie: Muhamedenses. Christiani quodammodo esse
videntur, quamvis haretici, Arrianorum, Manichaorum-
que sectatores. Confitetur certe Rex eorum Muhammedes
fesum Christum Dei virtutem, sapientiam, animam, sta-
tum. Spiritum Verbumq; assatu quodam divino, ex Ma
ria virgine perpetua natum, suscitasse mortuos aliquot,
miracula plurima praecateris divinitus effecisse; fuisse cun-
Etis Tlebraorum Prophetis sublimiorem, nullumqe Tlebraos
post fesum habituros Prophetam. Cunctis quidem viris
cum anteponit. Maria super omnes mulieres extollit. Addie,
Corpus Fesu incorruptum in caelum ascendisse. Christianos
lonso intervallo fudais praefert; vicissim fudaos admodum
aete-

## Folio 16 — 797708286:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
A6.
detestatur. Unde sectatores illius, suis sacris no priusinitian
fudaos; quam Sacrament a Christianorum antiqua, vera es
bona esse consiteantur. Et qui Mutiammedis sepulchrur
vilerint, nondum satis purisicati existimantur: Qui Chri-
si, vel Marianomen contumeliose commemorat; ab eis se-
verepunitur. Religiosorum genus habent aliud Flia, aliud
Johanni Baptista aliud (es id quidem pracipuum) Jesu
Christo dicatum. Celebrant Prophetas (5 FVancelia. Didi
cerunt. n. a Muhammede in Alcorano. Alcoranu esse lebrai
corum Prophet. P. Vanceliiq affirmatione, at q. declarationb..
Legituribid. nemine fore perfectum, nisi Testamento veteri,
novoq parueriti Cs Alcorano insuper; quod sit congrecatioes
declaratio ntriusg. Onoties Fvanseliu nominat, quod facit
Caepc; toties proprio cognomento librum appellat lucidum: 
aliquandoetiam addit, Evanselium esse lumen Testamenti,
casticationem rectamque viamtimentibus Deum. Inducit
praeterea in Alcorano Deum ita loquentem: Ouum Pro-
phetas alios aliis praeferimus, eosg alloquuti fuerimus; Chri
so Maria Filio animam nostram proprie conferentes, vim
atque virtutem prae caeteris prabnimus Duo, autem pracipue
Muhammedis errores esse videntur: Alter, quod quanvois
in Christo divinitatem quandam ponat; lonce majoremi.
quam in cunctis hominibus vel praesentibus, vel praeteritis
vel futuris: videtur tamen alicubi velle; divinitatem illam
esse a Dei summi substantia distinctam atque minorem; quod
quidem ab Arrianis accepit. Sed in hoc secum ipse puonat.
Epithetaenim quae Christo attribuit, divinitatem ejus ean-
dem esse atque summi Dei sienisieant. Alter Muhiammedis
error, e5 quidem manifestior est: quod quando satellites
illi sacerdotu, qui conjicere manus in fesum conabantur, seci-
dorunt; Deus (ut Muhammedes putat repente es clam fe-
Cum incaelum rapuit. Illi quumi surrexissent, alium quendam
fesi similem comprehendentes; verberaverunt es cruci af-
sixeruntu

## Folio 17 — 797708286:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
sd
xerut. Hoc a Manichaeis accepisse videtur. Nibil opus est; ut
errores hujusmodi confutetur: quicunq enim Arrianam es
Manichaeam haeresin confutaverunt. Munamedem quoque
consutasse videntur. Adde cundem Ficinum, Cap. 36.
ibigueride Crocii adnocaciones. Sic de Tan. DrulIuS.
lib. 4. praeteritor. in princ. ad illud Job. T. In principio erat
verbum vel sermo; accestarur; passim in Parsum, MoI-
lam rocari, Domini Cermonem. nn . Pcaddic:
In Alcorano quoq. Christus vocatur verbum Dei, nomine
proorio. R. Samuel Israelira, in Epistola, quam scripsit ad
sahac Masistrum Synacocae: Dicunt in Alcorano, qu’od
Eise, id est. Thesus Christus, est verbum DF L; Cs hoc, scilicet
esse verbum Dei est fesu Christi apud saracenos quasi no-
men proprium; ita quod nullus alius homo nomine hoc in-
dixitatur, nisi fesus, quem Drabice Fise vocant. DocCEitem
Postellus lib. T. d. Orbis Concord. cap. 3. num. 15. Faceri
Mahumeranos, ex Spiricu Sancto, verbum illud
Fuise conceptum; ac incer alia ita seribit: In omnibus
locis videtur sibi contrarius ipse Muhamedes, quum asserit;
Ce dennitate Dei primum dicturum es Deo non esse partici-
pem, Es Deum non seneraresnec generari. In quem scopum
videtur vestrareligio scripta favore Nestorii, cujus discipuli
anobis ad vos defecerant. Perpendamus icitur quasdam
Sententias ex Alcorano, ubi videtur sibi contravenire vester
Propheta. Namunu. Deu asserere cum satis costat: at in plu
ribus locis etia Spiritum Deisubinfert, quo fieri videtur onia.
tam itaque per vosbinarius in divinis est. Videamus ab ipso te-
xtV. Scriptuered est insora Elmeide, id est mensa, quae quarta
est: Deum vocaturum in die fudicii Prophetas, es inter
caeteros alloquuturum ita fesum; Deus Jesu, Fili Maria, re-
cordare beneficii meiercate (5 generationem tuam, quod
formavi te de Spiritu Sancto, (5 alloquebaris homines in
cunis es fasciis, es quod docuitelibrum, saxientiam,eS le-
o 2
sems

## Folio 18 — 797708286:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Iet
cem (SC. Ex hoc loco videmus esse Deum (s Spiritum ejus. Et
item versus finem sora Bacara, id est bovis. scriptum est;
hos Prophetas distinximus ordine certo, verbo Dei, Es insti-
enimus inter eoseradus, (5 dedimus fesufilio Mariae sapien-
tiam, esformavimus eum de spiritu Sancto, E5c.. Tlabemus
hic Deum Verbum Dei Sapientiam, C5 Spiritum ejus, (5C.
Alias Salracorisnostri selu Christi landes, ex AICO-
ranoretert idem Postellus, tract. eodem, libro 2. fol. 252.
9c. Doctissimus Cardinalis Cula, de profundo my.
Serio Trinitatis, e quomodohure non concradicae
Alcoran leguencia quoqi in Cribrator. 2. cap. T. Ccribit:
Ostendamus. Alchoran pia interpretatione non contradi-
cere Trinitati, modo quonos de ipsa loquimur qui Evangelio
inharemus. Dicit fortassis aliquis arabs (quamvis necari
nequeant, haec quae de laude Evanselii dicta sunt) per nos
qui Alcoran uti Dei verbum colimus, tamen cum sana fides
sit unius solius es singularis Dei, omnium creatoris sine
omniparticipe, sine sociis, sine pluralitate, sine filio seu filiis,
es aequalitate qu’acunque, es Christiani dicant pluralita-
tem D E L Patris Creatoris, (5 D F L Filii ejus,
(5 D E L Spiritus Sancti utriusque, non contradi-
cere Fvanselio: proinde alcboran Musselmanni praeferunt
Evangelio. Ideo II. cap. Alchoran, Christus dicitur Fesus
Mariae Filius, Deiqe nuncius, suusque Spiritus, (5 verbum Ma-
racaelitus missum existit. In Deum itaque, illique suo lezato
credentes, ne dicatis Deos tres esse, cum non sit nisiunus
Deusqui Filiocaret; eique omnipotenti universa caeli terraque
subjectasunt. Christus quidem ipse minime negare poterit.
sieutnec Angeli Deo propinqui, quin Dei subsint imperio, E5 c.
Ad hocrespodemus: Evancelium omne Deoru pluralitatem,
non solum damnare; sed impossibilem affirmare. Deum
enim principium es unde omnia oriuntur, nemo dubitat.
Pluralitas quomodo esset principium; cum ante pluralita-
tem

## Folio 19 — 797708286:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
9.
tem sit unitas seu sincularitas, quae necessario est ater-
na, cum sit purum Principium? quod ideo ater-
num esse necesse est, quia principium es non principiatum.
illud autem principium potest considerari sine respectu act
principiata, ut non plus sit, principium quam non prin-
cipium: ea consideratione est penitus infinitum es inter-
minum, incomprehensibile; es ineffabile. Tunc certe cum
excedat omnem sensum, es omnem intellectum, es omne no-
men, es omnenominabile: nec diciturunus, nec trinus, nec
bonus, nec Sapiens; nec Pater nec Filius, nec Spiritus San-
etus, e5 ita de omnibus qua dici aut cocitari possut; ut Diony-
sius Preopacit a boc astruit: quonia omnia talia nomina ex-
cellit es antecedit in infinitu. Sic manet absconditus aboculis
omniû sapientu es nullicreaturae, sed sibi tatum coenitus. Et
hoc tantum de ipso coenoscimus, quod ipse est ipsa infinitas,
excedens omnem creatum intellectum infinité: eo modo, cum
de ipsonibil proprie dici es affirmari possit quod non exce-
dat, in silentio tantum admiramur, es contemplamur (5 co-
limus. De illo intermino e5 infinito Deo, loquitur Alco-
ran 29. cap. dicens: Sicq terminum scilicet mundi hujus,
seu diem fudiciinullatenus mendacem expectans, illum so-
lum Deum consideret, cujus nullus est terminus, praeter
quem non est alius Deus. Subjungacur ejuldem libri ca-
Duc II. ubi icem probat; necese esle, ue Arabes ta-
ceantur Trinitace. Sed eenoratudigna lunt, quae lia-
bEnEUT CaP. 12. Quia secundum libros sequaces, alcoran
non debet intelligi quasi sibi contradicat, e5 cum F. vangeliue
(s Prophetas adprobet: ideo intellectus quarendus, quid in
bis praedictis intellisi velit. Et primo eliciamus conformia
Evancelio, in quo scribitur; demum Christum unum pasto-
rem, es universum hunc mundum unum ejus ovile futu-
rum. Conformiter asserit Alcoran, omnes viroslecum tam
veteris

## Folio 20 — 797708286:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
20.
veteris Testamenti quam novi, atque legis Arabum, in ipsum
ante diem fudicii veraciter credituros. Totum autem stu-
dium alcoran est, persuadere in solum Deum credendum.
Et quia hic asserit, quod omnes viri legum veraciter in
Christum credent: utiqe Christum a divinitate non separati
nec alienum facit, sed divinenaturae ipsum esse tacite affir-
mat. Unde patet, secundum piam interpretationem Alco-
rans haec secreta non nisi sapientibus voluisse revelare. Ideo
ait, illum nihil secretorum subticere, es solis sapientibus fa-
cilem esse Alcoran, aliis autem difficilem. Non erant: enim
rudes drabes; quos ait Alcoran, omnium incredulorum pes
simos, aperte de secretis in illo principio informandi. Oua-
re Muhamet ipsis secreta F. vangelii occultabat, credens
quod sapientibus in futurum patescere possent. Sicut etiam
Sanctum. E vanselium multis mansit inprincipio obscurum
s incornitum, es successive est magis es magis apertum.
Et nisi hoc expedivisset. Christus vulgo non fuisset. parabe-
lice loguntus. Addatur ee capur leguens. 13. SCd 
Petrum Bellonum audiamus, qui diui Orientisre
sionesinhabicarie, ec historiam sux percorinationis
Callicoidiomate, diligenrisime perlcripsc. Isergo
libro 3. Cap. 3. aic: Insuper agit (AlCOran) De Christo; (s
D. Virgine, de mysterio Nativitatis. vita miraculis Christin
deipsius Evangelio, es mandatis quae dedit. Primo namqe
libro, cap. r. aliisque multis locis, de fesu Cbristo Dominono-
sroperhibet quae sequnutur:. Nos Deus scripturam dedimus
Tesa Christo, (5 Spiritu Sancto eum adjuvimus. Et primo
capitelibri secundi, dicit; Deum Mahumeti Alcoranum tra-
didisse, Tesu vero Christo Testamentum (5 Lvancelia, in
lecemprimorum. Capite autem secundo libriprimi; D. Vir-
sinis conceptionem susetractat, atque totam fere Fli sabetbae
visitationem recenset. TToc loco dicunt alcorani interpretes,
Christum cum. Matre duntaxat a damonis tentatione im-
na

## Folio 21 — 797708286:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
Vo
munes fuisse, ipsamq sine oricin alipeceato vixisse concedum
De Christi nativitate, deque salutatione e5 universo annun-
tiationis mysterio, expresse meminit cap. I. libritertii: Atge
tres excellentiae Domino nostrotribuuntur in alcorano; pri-
mas cap. 2. lib. 1. Fesum Christum corpore Cs anima in caelum
ascendisse: altera, quod illum Dei verbum appellet: tertia,
cap. 3. lib. 1. quod Dei Spiritum ipsum nuncupet. IIaC
alcoranus nemini unquam attribuit, nec mosi nec Davidi,
nec abrahamo, nec ipsi Mahumeri. Ad dit cap. 2. lib. 4: Je-
sum Christum humani cordis secreta coenovisse; mortuos
Cuscitasse deploratos morbos curasse, cacis visum, mutis lin-
rua usum restituisse: ipsius etiam discipulos miracula edi-
disse naturam superantia. At Turca; suae hareseos patroci-
nio faventes; hacomnia non ad Christi, sed ad sui Mahu-
metis landé exponunt. Ac eriorabile cumprimis est,
Quod de Turcarui sectariis fcribitur in thelauropoli-
Eico pare. relat. di Constantinopoli, sol. m. 27. TosorumReli
sid in varias opiniones discreta est, non modo inter Otho-
manos, Persas es arabes, sed in ipso Turcarum imperio in-
ter eosdempopulos subjectos; possumusque asserere, opinionem
illam, quae hodie ceremoniis retinetur penes Portam Otho-
manam, ad eos tantummodo Turcas rediei, qui Furopaba-
bitant: quia in asia, es in tota arabia; intrinsecus Ara
bica opinioni adharen; tet si Vauri, Syriaci, E5 FGyptiacinon
mihil cu Persis differat, sed cum Turcis vel maxime dissident.
Duares Orhomanis magnum terrorem incutit; nimirum
dubitant, ut hellitempore ad versus, Sophum in partibus illis.
aligua defectio deteratur. Verum praeter hasomnes, in illud
imperium, ac praesertim in eam partem Furopae quae a Chri-
Rianis incolitur, alia periculosa inducta est opinio; quae no-
strae simillima est; nam Christum D E U H, ac Redem-
ptorem hominum praedicant: quae opinioiin animis mulio
rum tales erit radices, ut pleriqi Porta marnates eandem
Foveant, es nonnulli incredibili constantia propter eandem
Opinio.

## Folio 22 — 797708286:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
22.
opinionem, mortem non refucerunt: aded ut si aliquando
interpopulos illos hac de caus a tumultus aliquis excitetur,
equide haud parvo sedaretur necotio. Fundamentu lané
hujuscemodi secta consistere puco in is, qua nonita
perpera in Alcorano dicutur, ec qua redolere incipi.
uncaria mulciplicia Fallicacis, ibidem passim appa-
rentis. Concludo haec omnia rerbis Viri undecung
clariltimi, Toh. Selden, qui intr. eruditissimo, de Diis Si-
ris, Syntagm. T. cap. 2. fol. 25. Ica Scribic. rultus hujussecu-
li sunt subjecti vultibus caelestibus; es ideo sapientes, qui
imagines faciebant stellarum, introitus in caelestes, vultus
inspiciebant, es tunc operabantur quod debebant. Mox ide
auctoribide sequecia Cabiungic. Vultus aute illi caelestes,
nomodo XLVTII constellationes Globis depictas, verum in-
nameras (5 portentosas etiam illas firuras denotant, qua
Persae. Indi atque Asyptiicum unoquoque Sieni Decano seu
quolibet Decani eradus ascendere tradebant. Ouarum in
numero est illa, quam in primo Virginis Decano, Sphara Per-
sicae collocant. Virgonempe pulchra, capillitio prolixa, duas
spicasmanugestans, residens in siliquastro, educans pueru-
lum lactans es cibanseum. Pro exemplohancmagis, quod
non solum Alboasar, quem falso, ut docet J. Picus, albuma-
Parem vocant, decanum illum, uti caeleste unici Salvatoris
TESu nativitatis Sumbolum, notaverit Mabumedanus;
verum etiam insionis ille Mathematicus, s vir, ultra sane
quam seculum suum tulerit, doctus. Rogerus Bachonus,
Oxoniensis (5 Minorita. Alboasaris sententiam fuerit am-
plexus. Opere enim tertio, quod ad Clementem quartum
dedit, Alboasaris verba; ab Flermanno Dalmata Latine ex
Arabico factas citat, subjungitq: Intentio est quod Beata
vireo habet ficuram es imasinem infra decemprimos gra-
dusrirginis, (5 quod nata fuit quando sol est in virgine, es
ita habetur sienatum in Calendario, es quod nutriet filiu
Sunm

## Folio 23 — 797708286:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
23.
Suum Christum Jesum in Terria TLebraorum; C5 ad hanerem
ille Libercuititulus, Ovidius. de retula, ad rireinem Maria:
Ovirgo Calix, o Virgosigniticata
Per Scellas ubi spica nitet.
De quo libro; es hacre, vide, si placet, Robertum Tolkot in
Sapientiam Salom. Lect. X X I.
7. Lubecaddere Adagia Arabum PcuMtahume-
canorum; qua vel reltigia habene piccaris, vel ad
mores ec Reip. administrationé conducere BIdenEuE.
I. Fnitium Sapientiae est timor D. FI.
2.
Dui se ipsum habet pro sapiente; habent eum Deus rabu Adaciis,
es homines pro irnaro.
3.
Oui cupit pollere sapientia, in animam ejus po- Larina edidit
testatem ne babeant mulieres.
4.
Qui adulaturtibi etiam detestaturte.
5. Benefac, si visut benesiat tibi.
6. Cujus concupiscentia vincit intellectum ( seu ra-
tionem) isperit.
7. Relioio (cultus religiosus) occidit concupiscentiam.
8. Abstinere à concupiscentiis est divitem esse.
9. Pesimus hominum est Fruditus, qui non prodest
eruditione sua.
10. Audis e disce: sile, es pacemhabe.
LI. Propitios habere subditos, utilius est multitudine
militum.
12. Sapientissimus hominum est, qui fines respicit.
13.
bestiis.
O
ui non discernit bonum a malo; adjunce eum,
24. Non est. Sapiens sapiens, donec cupiditates suas
omnes vincat.
25. Difficillima hominiest sui ipsius cognitio.
26. Amor mundi es divitiarum, omnis peccati est
oriso.
Ex selectis A-
quae Thomas
Frpenius cum
interpret. et
Fabulis Loc
mani sapiem-
is adjecit.
17. MuB

## Folio 24 — 797708286:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
24.
17. Mundus cadaver est, es petentes eum canes sunt.
18. Ne te hominibus annumeres, quamdiu ira te su
perat.
19. Contentus esto es quod Deus tibi impertit; (5 eris
dives.
20. Frequens ad homines accessus, ad ducit malum.
2T. Perfectio est intribus rebus (quae sunt) Devotio in
relicione; patientia in adversis; es prudentia in vit a.
22. Imperator sine Justitia; est ut sluvius sine aqua.
23. Ut Corpori orroto utilis non est cibus: it a menti
captae amore mundi, non prosunt admonitiones.
24. Doctussine opere, ut nubes est sine pluvia
25. Qui patrem suum honorat, prolongantur Dies:
ejus.
26. Dives sine liberalitate, est ut arbor sine fructue
27. Juvenis sine paenitentia, est ut domus sine tecto.
28. Improbus mortuus est, etiam si in mansionibus sibi
vivorum: at probus vivus est, licet migraverit in mansio
nes mortuorum
curiis Prober. 25. Obstrue quinq fenestras; ut luceat domus. es ha-
hiorum Ara-bitans eam. Id es, obstrue (vel coerce) quinq sensus corpo-
jam ab Erpe-ris; ut luceat anima tua in luce vitae.
30. Occlude ostium tuum adversus raptores: id Clt,
Claude sensus tuos contra peceatum, ne te capiant hostes.
turo
31. Natain aquâ ante resperam. FIOc CA, Purisica te:
paenitentia ante misrationem, ac priusquam superveniat.
tibi mors:
32. Accende lucernam tuam ante tenebras. Id Clt, II
lumina te operibusbonis; antequam superveniat tibi mors.
33. Liberalis, vicinus est Dei vicinus hominum, vici-
nusParadisi, remotus ab igne inferni.
34. Duivult vivere incolumis, separet se ab bominibus
tacite.
35. St
E: detabus Ce
bicorum, et-
neo ulgacio

## Folio 25 — 797708286:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
25.
35. Stabilimentum fidei humilitas: labefactatio au-
erem ejuspraesumptio.
36.
evenit.
37.
Quando non evenit tibi quod vis; velis quod
ouando audiveris virum loquentem de tebonum
quod in tenon est, ne credas: loquetur enim es malum deter
quod intenon est.
38. Opes es Mundustransibunt, es durabunt opera
borra
59. O tu qui male egisti in eo quod praeteriit, esto bene
arens in eo quodreliquum est.
40. Esto sermo tuus etiam velnon, ut sis. verax apud
omneshomines.
AT. Coritainere ssumcuum in huncmundum; es egres-
fumtuum ex ipso: quiatu de nihilo factus es homo, (5 mo-
mento fies tanquam non fueris. Item considera qui fuerint
antetereses, praefecti, es nobiles: considera quomodo mi-
crarint ex isto mundo; tu vero quemomodum illi migrabis.
42. Declina a turpitudine si audis illam; es sede tan-
quam coritabundus non audires curpitudinem: id est, ser-
monem obsceenum.
43. Reses judicant terram, sapientes judicant ipsos F Tan. Driisii
reges.
44. Mi Filiine esto sapiens verbis, sed factis.
45. Homo sapiens est, quamdiu quarit sapientiam:
ubi autem se putat ad ejus culmen pervenisse, desipit.
46. Sapiens quidam arabs necabat sapientem esse, qui
aut minorem se contemneret aut majoriinvideret, aut prae-
mium acciperet prosapientia sua.
47. Cujus facta dictis non respondent; si quando ali-
quem reprehendit, ejusoratio cadit super corda; quemad-
modum pluvia eadit juper lapidem.
A8. Sapiens quidam Arabsrosabus, quid optimum
2
esset
apophtheqmato
Fbraorum ac
Arabum lib. 3.

## Folio 26 — 797708286:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
26.
esset in homine? tolerantia, inquit. Quid pessimum? ultio
sive vindicta..
43. Fertur de eodem, eum semper hilari vultu fuisse:
cumqe ex eo quidam quareret, cur nunquam tristis esset ?
ipsum respondisse: nibil se un quam possedisse, ob quodamis-
Sum dolere aut tristis esse debuerit.
50. Qui non fert placide casticationes Dei, ejus stul
titianon estremedium
SI. Ouinon vincit luctum patientia, ejus maerorlon
suserit.
52. Oui non contentus rebus necessariis, alia quaerit::
sibi adimit ulum eorum, quae habet.
53. Ne crede te sapientem esse, donec eo animi robore
fueris, ut possis recere cupiditates.
54. Interrocanti, quodnam bellum honestissimum es-
set? Iluc inquit, sapiens drabs, quod contra voluptatem
seritur.
S5.. Qui obtemperat cupiditati, abnecat creatore suu.
56. Et digno es indieno benefac. Primum, quia te di-
onum est, ut ita facias: deinde quia sic praecepit Creator in
quiens, cum esurierit inimicus tuus, ciba eum pane, (5C.
57. Idem Arabsrogatus, quid esset fiducia in Deum? qu’à
Deo, inquit, Fretushomo, res suas omnes ei committit.
58. Praestat beneficiis es benevolentia regnum tenere
quam vi ac metu. Quid enim prodest possessio corporum?
nam possessio ea demum vera est, qu’a quis corda s animos.
possidet.
59. Nemo inquit sapiens ille drabs, me dilexit quem
non vicisim dilexerim sinsere, per omnem vitam meam.
Nemo meodioproseeutus est, pro quo non oraverim Deum,
ut illimeliorem mentem daret.
60. In cultu drvino, nibil melius plentio e5 se.
61. factabat ille idem, se nunquam vindieasse inju-
riam

## Folio 27 — 797708286:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
27
niam sibi illatam, aut malum malo reddidisse. Ouarenti
causam: quia, inquit, si vir honoratus erat, qui injuriam
faciebat, aquum erat eumferre; sin stultus erat, non dece-
bat me cum stulto contendere.
62. Cui Deus lareitur animum bonum, is est ex Filiis
Futuri seculi.
63. Ne caude cum ceciderit inimicustuus: nam nescis
quid tibi eventurum sit.
64. Caput fidei est, Dei ejusque praeceptorum reverentia.
65. Deusalta deprimit, (5 depressa exaltat. Ouocirca
deprime reipsum, ut ipse te exaltet.
66. Reputate pauperem esse, cum eris dives; quia fu-
turum est, ut separeris a divitiis per mortem.
67. Ouirestrictus est ad lareiendum tenuibus; in ejus
pecuniam Reses, Deo ita decernente, dominatum obtine-
bunt.
68. Cordurum, procul abest a Deo:
69. Cmianima chara est, is parvi pendit hunc mun-
dum:
70. Dui suam animam amat, eam occidit. MOTEC
ridelicet lecunda, quae dicitur anima mOrs.
7T. Asscrunt Arabiae sapientes; duas esse mortes; qua-
rum alteram natura; alteram voluntas praestat. Tiomo
enim moritur; cum anima corpus relinquit. solut lege Na-
turae. Mors: quinetiam dicitur; cum anima adhuc in cor-
pore constituta, cupiditateses. mundi illecebras contemnit.
Franc dicunt efficere, ut qui eamoritur, vivat inaternum
nec mortem illam alteram obeat
72. Rex Indorum cuidam exfamulis suis schedulam
dabat, cum hoc mandato. ut sibi eam (chedulam ostende-
ret quotiescunq irasceretur. In ea perscriptum erat; Re-
missum te praebe: non enim Deuses, sed corpus, cujus parsi
Par.

## Folio 28 — 797708286:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
28.
partem absumet, es a vermibus ac lumbricis corrosum in
pluverem redibit.
73. Sapiens quidem fundum vendiderat 80000.
aureis denariis; cumque ei amici suaderent; ut partem il-
lius pecuniae thesaurum liberis reconderet, dixit: Reponam
hunc thesaurum universum apud Creatorem, liberis au
tem meis relinquam prothesauro ipsum Creatorem. Quod
cum dixisset, erocavit omnia pauperibus.
74. Interrogatus idem, quis felicissime necotiaretur?
Is, inquit, qui vendit bona peritura, hoc animo ut sibi
comparet stabilia es duratura
75. Principium luctus, est diligere mundum.
76. Cum ob calamitatem publicam, Cives cujusdam
oppidi in luctu essent; sapiens noster, quasinibil ad se per-
tineret illa calamitas, non admodum afficiebatur. Ibi
Cives quaerere ex eo, cur non esset tristis cum aliis? Ouia
inquit, si haec in somnio viderem experrectus non trista-
rer: Ita nec nunc tristis esse possum; cum sciam mundum
istum universum, nihil aliud esse quam somnium; quod
abit, quoties home expersiscitur.
77. Oui potest dulcis esse vit a ei, qui novit Deum judi-
caturum, nos de opere tam bono quammalo; ac redditu-
num unicuique secundum facta sua?
78. Rocatus ille, quis longum dolorem sustineret? Is
inquit, qui Deo diffisus, in perpetua sollicitudine est devi-
etu; cujus dolor sine fine est, es labor sine quiete: dumnon
contentus sorte fua, id concupiscit; quod Creator aliis lar-
situs est.
79. Ne aliorum vitia patefacito, ne Deus tua pate-
faciat.
80. Ipsum numensilentio es consensu optime coli, as-
severabat ille sape jam laudatus.
Denique ex Clenar di Epistolar lib. L. _ hoc in Sa-
TaCO.

## Folio 29 — 797708286:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
39.
racenorum laudem maxume veroit, cum aie: Nul
dustam duruscasus eis contingit, ut fracti impatientia, redi-
rantur in blasphemias: id quod late patet in quibusdam:
recionibus. Verum quicquid evenerit, non stomachantur.
ut 55 nautae, sed illud habent inore, L, A US DF O:
8. Nunc si vicillim Fabulas, e impia ac nc-
Fanda dograta Alcorani, enarrare rellem, operam
cerre perderem; ab aliis eciam, jam modo. prXOC
supatam: nam e inhoc illustris Budorrez, mulcus
eAt, fol. 155. E5c. FTorologii, ac plura quoque habec Postel:
lus, d. Orbis Concord. lib. 2. cap. 24. (5 segg. multis. Sed ta-
men Aracagemata quadam, mundana ee nacuralis
tujus religionis indicabo. AZOaras: prohibet, neul
lus audeat disputare de Alcorano; sed ut ei citra disquisi-
tionem, cur haec ita sint, aut esse queant, adhibere quisqe de-
beat sidem. Indeque Furearum Mustci (quounoca
Dicc in Cua Religioneregumenr) in unicum hoc in-
cencuselt; ucexternis ceremoniis obediencia preeste-
tur, nemoque disputer de Alcorano. In Policico
quoque Thelauro lingaa lcalica conscripto, relat. di
Constantinopoli, fol. m. T27. nOtatUF, Tureas renuere dispu
tationes, (5 pro fidei articulo habere; omnes contrarium
sentientes, solo ense convincendos, armisque subjurandos
esse. Ouamris Scaliger, D: subtilit. exercit. 258.
sect. 2. deillorum dissensionibus, relicationibusque
numeris Faciaementione: hancqamentissimam tur
bam, induas as sepruacinta sectas discerptam; easq omnes
ridiculas esse, ait. F.F quoque Claudius Durochistor. des
Liangues de cest univers. cap. 45. fol. 402. muleorum au
Aoritate probat, repeririultra 800. Commentatores su-
per alcoranu. Dui idem auetoribid. cap. 46. fol. 4 L I. C56.
item fol. 425. (5c. (5 cap. 5T. fol. 558. (5c. de Sectis de divi-
Conibus Machomeranorum mulra haboc. AdFinc:
hisco

## Folio 30 — 797708286:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
30.
Micees, quo d ipsorum L ere prohibetur; ne ullum unqua
docum restituant hosti, quemcaeperint ferro, es ubi Mo-
schaas adisicaverint, suasque recitaverint preces: Sicque
Religionis praecextu, illa nacio temper ucitur ad
imperium luum ampliticandum. Violencum pla-
ne Imperium, coactaetiam Religio est; lICGi A2Oa-
a2. 3. 6. _c. habetur. Deus Mosemes Christum, miracu
lis abunde instructos misit: Mahumerem copiis accinctum,
nullismiraeutis; ut sidem illis sola viconciliet. F. EBONunO
loco Alcoran ingeminat; Interficite insideles, ulciscimi-
ni, disperdite, (5c. quostraces major, eo dionior es insienior
in paradiso locus, eouberior merces. Ouiporrominus stre-
nuepuenaverit, ad inferos detrudetur. Ouam procul
haec a paciencia, nedum a paciencia eriumphis ab.
Tunc. Num vero quidquam impium adeo cA, quod
hacrationectabiliri a rires acquirerenon poltic: DC-
nigue, Vis uno verbo miracuta Mahumedis Belli-
gerando e porulando, Orbis aliquantulam parrem
deractaric. Vis miracula Christi: paciendo mun-
dum ordinarie: ille magna latronum caccrra sti-
pacus; hic marerrum Arage circumseptus. Quorum
Quidem alcerum homo Faccrexocest, homo: quoci-
die facit; alcerum nemo homo Fecit unguam, ne-
mo praeter Telum Facere conatus fuit. Ilac cadem
dere, nonmeis sed Cufani verbis, adhuc pluribus
agerelubet islib. 3. Cribrator. cap. 3. aUC; Postquam Ma-
humet vidit se deficere in veritate, es mendacia quae ex te-
stamento (s Evangelio allezabat rudiisnoranti populo, non
posse diu occultari Christianis es Judais hoc verum necan-
tibus (cumnec in ambobus, nec in altero librorum alleca-
torum mentio frat, aut nominetur Mahumet) ad arma se
transtulit, es populo dixit: fussit Deus gentes me sladioex-
pugnare, donec testificentur, quod non est Deus nisi Deusi

## Folio 31 — 797708286:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
3I.
5 quod eso sumnunciusejus: quod si hoc fecerint confestim
salr abut sansuinem (5 pecunia suam. Terrore igitur percus-
simultimandato paruerunt, 5 salvi facti sunt a sanguinis
effusione, es rapina, es nominabantur salvati (eu Mu-
Telmanni.. E.st igitur ultima resolutio probationis omnium
quae in Alcoran leruntur, sladius. Idem Cula, lib. 3. Ca-
pit. 8. Ica alloquitur Machomerum: Sed visus es mihi o
Mahumet, praetextu relicionis, dominandi potentatum
quaescisse omnia enim in gladium resolvis, es gladio sal-
tem ad tributum pervenire. Persuasisti quemlibet in sua
lere salvariposse, ac quo d Deus fidelium constantiam dili-
sat, variantes vero nequaguam. Deinde accipis eladium;
quasi illos velis ad veritatem compellere, quos animasti
constantes manere: sed das optionem ipses, ut vel vari-
ent, vel tributum solvant. Ouis non intelligit finem tua
relicionis, Zelum es ritum tua lexistantum adhoc tendere.
ut domineris: Tributo enim Deo es tibi aliquis satisfacit.
Libro eod. 3. Cap. 6. Adhic dubito; postquam Deusito-
ties tibi dixit, vim nequaquam propter leges inferas, in ca-
pit. 4. (5. cap. 15. ab incredulis guidem nil mali (eu conta-
meliarum illis inferens, licet illi per iram es inscitiam de
Deo male loquantur (cuique namque sentium sua sibi placida
formosaque videri fecimus) recede: ad Deum autemcum re-
dierint, opera sua Deo pandente cornoscent. Et Cap. 18.
dicitur, quod non sunt rentes cosenda ad sidem: quianise
Deo volente, nemocredere poterit, qui malos es indiscre-
tos in sua sorditie dimittit, ibi de hoc plura. Et cap. 56.
Nullam illis casticandovim inferas, sed tantum illis Alco-
ran explana, es in aliis pluribus locis. Onomodo, inquam.
contra Deum tuum qui tibi haec suasit, praesumis dicerei
Deum praecepisse ut incredulos. capias, intenficias es spolies,
cozas credere, aut tributum. solvere? Deo magnam facies
injuriam es contumeliam, apud quem coacta servitiar vitia
sunt.

## Folio 32 — 797708286:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
32
(unt. Ideo vult servitores, ex sua libera electione sibi fideles
e5 credulos. Achac politica e riolenca, indiciomihii
certissimo funt;: gerere Machometum, ejusque al.
Fcclas, secundi Anticliristi regnum. Papa nempe
ee Machometus, rere apraecipui lunc Antichrilti
quatenus contra Satratoris nostri praecepeum, de
primicira Pcclesia exemplum; Religioni in hoc
Mundo, Feliciracem et Reonum quarunc; ac dissen.
tiencos, vel ferro, religne infeltane: scq; Fidem con-
era nacuram spirirus, cogere rolune. Ouibus fere
Fune aeguiparandi, politieis qui arcanis Religioné:
Propasane conserrane, e Eui ltacus rationes lingu.
lares habene, callidas, occultas e perplexas: qui
buseciam policicos, ex quidem narisemunctioris;
superane; quin ee Fallunt. Ouinon a Filiisscculihu-
jus, actucia luperantur; sed luperant eoldem; c093
sefilios lucisnon ese, iis quibus Spiricus Sanctus in
corde lucee, manifesto produne. Lubece alia qua-
dam de Dello, bellisquo Saracenorum addere ex:
Guilhelmo Postello, cui libr. 2. d: Orbis Concord. inprae
fat. Ica leribie: Post quam compendiies libidinis potius,
quam salutis popularium eratia, aut oboriuntur, aut diu-
tius conservata aucentur imperia:: proculdubio; licet qu’a-
dam specie prima fronte occasiones videantur justissima,
contingit non infrequenter, non minus victoribus quan
victis bella attulisse orumnarum, post seq parem infolisi
tatis sensum utrisque populis reliquisse. Verum ida divina
permitiente providentia, ob hominum improbitatem (enio
angescentem, a quo maluit alieno quam suo: arbitrio tiomo
regi, hominemq alium quim rationem ducem sequi, nun
quamno estbellis attritusmudus. aec est neglecti officii pae-
na; haec aeterni improbises ab hactatum larvarerum huma–
naru pendentibus subplicii arra est: Diis verd, Deiiad so suos
per

## Folio 33 — 797708286:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
33
per calamitates revocatis, sienu beneficii. I deo Deus optimus
maximus compensare jacturam rerum externarum, es de-
trimenti inbellis acceptis aut festâ quadam pace, aut le
ribus es meliori animorum cultu fere semper solet. Sic fa-
ctum est, ut quamvis Romani (5 Craci, quorum latissime
secudum populos orientis patuere claruereq imperia, toto ex
orbenobis olim coenito reportarint victoriam, praedas exe-
rint, non raro crudelissime victoriâ usi sint: tamen lecum
5 morum naturae magis affinium, ubivis seminaria 5
usum in detrimenti accepti compesationem reliquerint. Re-
liqua cerre mutationum genera, ut quae a Seythis es Barba-
ris accidere, quicquid ornamenti es literis es moribus hae
duae nationes contulerant, frequentius pene funditus ex-
cirparunt. Suntitaque Barbarorum incursiones naturae in-
fensissimae, (5 veluti in ejus perniciem omnino armatae. IIOC
tamen vel minusmali habent, qud d quanto praesentiorem
corporibus humanis cladem adferunt, tantominora animis
adferunt nocumenta. In summo enim felicitatis gradu
ponentes corporis bona, nec multas, nec perversas leses ad
ferunt; sed potius compositis rebus, es a bello respirantesr
quum qu’a ante uterentur felicitate es etio sub legibus suis
populivicticonsiderant, eas leces amplectuntur. Id docent
Sestharum es Gothorum multa, tam in asiam quam. F. u-
ropam incursiones. Funnorum, Herulorum, Alanorum,
Saxonum ormannorum. Wandalorum; Loncobardorum
insultus, (5 fixae ubivis in Furopâ sedes. Leces enim illi
omnes a victis accepere, quum propter utilitatem, quum
ob literarum es disciplinarum ignorationem. Imperia
ered caetera hoc habent, aut ut leces es cultum loco praedae
victoriaqe victis adferant; aut ut labem corporibustantum,
non item animis faedae cujusdam superstitionis caecitatem.
ingerant. Una vero Arabica colluvies, tam faedam (5 cor-
poribus es animis invexit eladem ferme in universo orbe
2
Ub

## Folio 34 — 797708286:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
34
ut quicquid unquam pestium expertus ante est, in felicitate
id ponere debeat, si rerum justâ comparatione utatur. Prae-
terquam enim quodid suadet impia persuasio, nil esse prae-
stantius, nullamque ad felicitatem viam compendiosiorem,
quam si nomine dissent anei doematis; quot quot sunt mor-
tales consiciat; qui un ejus verba juravit, perpetuum praedo-
numseminarium, etiam inter suos, nomine militum D EI.
alit, fovet, tutatur, es colitmisere lacbatageres, tenebris
que plusquam Cimeriis capta. Ouum itague D E U S.
hominem cujus caussa caetera constant, durationis
causacreaverit, leges. Imperia, (5 quotquot genera sunt
maristratuum, ejus unius in vita diutissime conservandi
rationem inprimis habeant, omnia es corporis es animi ad
minicula, undiqe Reipubl. habenas moderantes ejus ergocon
quirant, cumulent, servent: unahaec persidi Trrannilex,
authorihus Furiis, contra Dei Majestatem. Natura hu-
manae incolumitatem, animorum. (5. corporum salutem,
pacemq publicam insurcens, (5 armata tantam mortali-
buscladem, rebusque omnibus, praeter quam voluptati es vition
perniciem alturit, ut revera Orbis vastitas nuncupari pos-
sit, e5 debeat; ut quae nec suispace, nec externis: quieté frui
unquam permittat. Viginti millia Urbium olim cyptus:
habuit; nunc vix decem municipias E5 sex Urbes: utranque
asiam plusquam dena milliaurbium olimornabant, nunc.
ducenta vix supersunt. Vasta omnia, dumisque e5 sentibus.
ob Nomades Relixioni adscriptos milites obsita. FC QuoG..
quantum infelicitacis (lb Saracenice: Lege Respu-
blica patiantur, protixe acducie idem Postellus: 20.
d. Orb. Concora: cap. 19. Sed pergamus, inenarratione
Scracagemacum Mahumeranorum. AZOara 9. con-
gueritur de Fudais eS. Christianis, quod vetus es novum
Testamentum depravarint: (idquodcamen onaricer
retellic Ficinus. Cap. 3.6. de Relic. Christ. _ hVnC. Car-
dinem ese Dispucacionis cum Saracenis, recte judi-
CaC.

## Folio 35 — 797708286:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
35.
eat Clenardus, lib. I. Fpist. ad Latomum f. m. 70.) e inde
Porro Cacasie argucari, sibi suoque Alcorano foli
credendum cAe. Sicgi AZ0ard 24. Nulla alia scripta
lecenda contendit, ac ne quidem Daridicos P(almos: P.C
Calita in Baldach, ubi studium ejus sectae fuic, in-
hibuerune Frangelium ee Philolophiiam publice
legi. Cusa 2. cap.. T. DeFcilic. Tubolcac Eraus; cum ca-
men alibi, ex eriam quaplurimisin locis Alcorani, 5.
S. Ceriptura expresse contirmetur. Scratagema aliud
esti quodhominibusmundanis, de regnum colligere
incendens mundanum, Paradilum calem promictie,
ubi omnium desideriorum carnis eller complemen-
eum. Ec quamris alicubi, etiam mencionem Faciae
incellectualis Feliciratis; non tamen eam coplere
defcribic, Quod dcFacerur Arincenna, in Mecaplr-
Tica fua: ubi dicic, Mahumet corporalem descri-
bere Felicicarem, quodque intellectualis, illa mulco
excellentior, per Capiencesmelius describatur. Cu-
Ca. 2. cap. 18. Tandem eciam altu, ue puco sinsulare,
Omnia: probat; e AZOara Ctarim. 2. omnem recte viven-
tem. Fudaum seu. Christianum, seu lere sua relicta in aliam
tendentem; omnem scil. Deumadorantem, bonique cestorem,
indubitanter Divinum assequi amorem, docet.. AC. Cum-
primis, decran scunribus. de una lege. in aliam, ex de
coactione ad tdem; loquitur rarie:: ur in nocismar-
finalibus ad Alcoranum, passim lectores ca de re
admoner Bibliander. Indeque libro. 3.. Cap.. T. NVICOl.
CuTa dicic: Oportet ut qui Alchoranlesit, advertat; quo-
modo salv à fide, quae non est nist. Deus, nulli contradicere
intendit. Idedita variat ea, ubi dissensiones esse servit, ut
quisque aliquid reperiatiorati cujuscunque fuerit hareseos aut.
fectae. Addacur Cap. 10. eju Id. lib: 3. Ica e ipse Matru-
met, isnoraric quidasendum rel senriendum esletr.
et quo

## Folio 36 — 797708286:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
36.
B quoque nil Ermiter alterrum reliquic. AC, uere
Eerc Cula lib. 3. cap. 2. alicubi dicit: Fconon sum primus
nuntius, nec scio quid mihi vel vobis gerendum siet; Divina
mandata tamen explanabo.
9. Constat Populis numero intinicis, spariis
amplissimisresionum, iisque ubi primicus incapie
&Aoruicrelisio Christiana, uno fcre momeneo ob.
crulum Fuisse Alcoranum; Xrabes vero scuSarace.
nos, lubences cundem accepisse, Duret, hist. des lan-
oues, cap. 47. fol. 441. e5 seg. ex quidem absque prodi.
siisrellionis, qua a lc exigi, Tubindé recar Macho-
metus. Caulam hujus rei aliam rideo nullam: nisi
Quod Alcoran L ex cA mere carnalis, vicamque la
Sciram permictens, exeriam quibuldam in locis in-
culeans: iig; jam declinarerant ad operacarnis, neg.
lexerantque in spiritu ambulare. Punirit ergo cos
lummus aejustus DeuS, co ipIO quo peccarunE. Sic.
queeciam in A202ra58. Praedictum Fuic; Machome
umejusque fautores, Dei jussuincre dulorum victores extitu-
ros, sibimet invicem prospicientes. Documentum id
nobisesle porest, cepidum nostrum, imo glacie qua
visfrigidum magis Christianismum, quidcande lce
subsequuturum. Scd jurac audire Bibliandru, quiin
apolosia pro editione Alcorani, ita Ccribie: Vix ullum
Scriptum extat, aut memoriarei cesta, ubi cernantur evi-
dentius horrendajudicia Dei adversum eos homines, qui
revelatam sibi veritatem non habent in precio, ut siant sal-
vi: plurisque faciunt voluptates corporis, es divitias, e5 alia
qua caro inimica spiritui expetit. Qui turpissima ingra-
titudine sua. Deum clementem provocant, ut sua gratia,
Es caelesti custodia destitutos permittat ludibriis Sathana,
es nuntiorum ejus versutiae atque deceptionibus; ut mente ca-
prismendaciox alpabili credant, es clarissimam veritatem
respit

## Folio 37 — 797708286:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
respuant: sub specie pietatis etiam flacitia maena perpe-
trantes. Arabia namque; in qua Machumetica haresis edi-
ta primum adolevit; ac fota est, deinde collectis viribus in
alias regiones irrumpens; populos a Christo servatore ab-
duxit: quam ornatos doctrina es pietate olim Episcopos
habuit? Onam storentes es optime institutae in ea fuerunt
Ecclesia? Ouam, copiose lux Evancelii sese diffuderat in
eo populo. Cujusnominatim etiam Spiritus Sanctusin Pro-
phetis meminit, quum sermo fit de vacatione gentium ad
regnum Christi: velut Psalmo septuncesimo primo: Reres
Arabum e5 Saba dona adducent. Et iterum: vivet, (5
dabitur ei de auro Arabiae, es adorabunt de ipso semper.
tota die benedicent ei. Et F sarae capite sexaresimo, ubi suo
nomime Clierusalem, sermo est de Christi Ecclesia ex fudais
es Centibus concrecanda: inundatio camelorum operiet
te dromedarii Madian es Epha. Omnes de Saba venient:
aurum es thusdeferentes, s laudem Domino annuncian-
tes, (5 reliqua. Verum Epilcopis ad privatae rei studium
conversis, es necligentibus suum munus; Principibus quoque
magis incumbentibus expilationiplebis, quam studiotuendi
e5 conservandi veram Religionem, in populis creditis à Do-
mino Deo suae fidei, persequentibus insuper sudiosos sincerae
pietatis (ut fecit imperatorvalens, ariana impietate de-
pravatus; es Fpiscopus Lucius, ejus demhareseos sectator)
plebs misera, velut ovicularum erex Pastore destitutus;
abiit in diversas opiniones, es fecuta est affectus suospo-
cmrnos: ut omnes homines natura sunt proclives ad ma-
lum, E5 semper indigent habenis; ut in viis Domini recta
progrediantur. Hinc caepit res Christiana inclinare ad
occasum apud Arabes, ut paulatim Ecclescastica disciplina
Es Christinoticia exolescerent, e5 divina Scripturae nomina,
Es umbra quaedam tenuis relinqueretur. Simul etiam libe
ralis educatio inventutis, es artes bona expirarunt. Ut hor-
rida

## Folio 38 — 797708286:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
38.
rida barbaries tandem; es densa ignorantia omnium re-
rum bonarum; planum aditum praeberent Principi tene-
brarum, ejusque legatis artisicio decipiendi ecregie instructis,
omnia transicendi pro sua pessima libidine in porulo infe-
lici. Indicat e caulsam tantapaenx, Cruil. POKel-
IuS, d. Orbis Concord. lib. 2. in praefat. fol. 134. dum aic:
Craeca Ecclesia opibus ad luxum est abusa: nunc illa cedunt
militi, es vires ad eam opprimendum faciunt. Ita insti-
tuit Deus, ut postquam diutiusnos ad poenitentiam expe-
ctavit, invitos trahat: (5. quibus rebus in perniciem es
luxum superbiamque utimur, illas alio traducit,ut afsli-
etionem quidem, non autem volupratem inde recipiamus.
Immanis ille Trrannus Muhamedes, qui Constantinopolim
caepit, quum opum acervos, quibus Patriarchatus difflue-
batornatu, pompaque, es rationum libros cerneret, fertur
dixisse: o impii homines, in caput vestrum hoc recidet.
Vos his opibus tam copiosis contra legis vestrae praescriptum
abutentes, ruinam vobis accelerastis: faciam ut posteritas
luat peccati vestri paenas. Militi res Christianas assti-
senti haec pecunia cedet. Suxerbiamagnatum, plebis-
que oppressio, paricer Saracenis rictoriam reddidie
Faciliorem; dum non grare cenvioribus Fuit, domi-
num mucari, dc dum justa Hemesis, Terros reddere
Cacesic peregrinoru, quitrarribus duricer nimisim-
vericabane. Nam ue Harehon, in orientis historia,
cap. 52. aCceCtacur. Imperator Cracorum consuevit terrae A-
sypti dominium obtinere, es per Duces (5 rectores terram
illam regebat, qui redditus colligebant, es Imperatori Con-
stantinopolin. transmittebant; e5, duravit dominium Orae-
corum usque ad annos DominiD. CC. III. cyptii verd, ne-
queuntes pati dominium Gracorum, à quibus mirabiliter
gravabantur, reddiderunt se Sarracenis, (5 elexerunt Domi-
num suxer eos quendam de prosenie Mabumeti, quem vo-
icaD

## Folio 39 — 797708286:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
39.
vocaverunt Caliph, e5 tenuerunt isti dominium HF cypti at-
nis CCC. XLVTI. Sic ex Salomonschmeigger in seinete
Meisbeschretbug lib. 3. C. 43. in descripeione Cadix, Ccri-
Dic: Da sihet man noch in solcher Frenhett) was Die
Brlechen Fur Ceur setn, und ver sie vor zeiten mochten
devesen seln sonderleh aber Die Cemaltigen onno dee
Avel, wie derselbig soth abermutiu, dem Wouust era
seben) Fyrannisch Derdie Zuderthonen schindet) uno
nendie Saucvber Die Dhreabzeuchi blurdurio, Frechi
quicquidlibet, licet. Die Dnderitonen mussen denxierien
Fheil ibres Ehntommeno Der Dbrigtei geben) mann
sie anderst nicht die oren E Bellnoch darzuntmbe schen
Den Den Znderthonen Dic Welber und Eochterni vnno
sreiben grossen uchmillen. Pandem de lectatoribus
Saraceniea legis, caussisq canciprogressus, lubjuge
reroluisudicium P. Richardi, monachi, ordinis Pre-
dicacorum, quod est apud Durec, bist. des langues. C. 46.
fol. 43T. ubi ica seribie Notandum est, quatuor esse par-
tes eorum qui tenent errorem Machumetis, prima eorum qui
inoressi sunt Saracenismum per ensem: qui etiam nune su-
um errorem cognoscentes, resipiscerent libenter, nisi eum
propterensem timerent. Alia pars est eorum, qui decepti
Cunt a Diabolo, credentes vera esse mendacia. Tertia pars
eorum, qui nolunt discedere ab errore majorum suorum,
sed dicunt se tenere ea quae sui Patres tenuerunt: à quibus
maxime discedunt, quiproidololatria quam prius tenebant.
Machumetis sectam tanquam minus malam, sine dubio
elererunt. Quart a eorum, qui propter indulsentiorem es re-
missiorem vitam, es mulierum multitudinem, es alia li-
centiora, potius in his immundiciam, quam aternitatem
futuri seculi elexerunt, es his concordes sunt, qui apud eos
Capientiores appellantur. Et qui literarum peritiam ba
bent, non credunt lesem suam esse veram, vel bonam sim-
plici-

## Folio 40 — 797708286:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
40.
simpliciter, sed vebementia voluptatum sedat judicium
rationis, ut dicit sapiens. Sicut (5 multi literarum exper-
ti apud Christianos non servant E vancelii lesem, et si
credant vernesse, s bonam; sed potius imitantur viam Al
corani, quamvis credant in. veritate malam e5 erroneam.
Et hujus rei arcumentum utrisque est. Transmutantur enim
quidam Saraceni in Christianos E5 Christiani quidam
efficiuntur. Saraceni. Christianus quidem nunquam in
orte fieret Saracenus, sed in vita: Saracenus autem in
morte potius sit Christianus, quam in vita. Uterqe icitur
eorumpotius eligit Christianus mori, quam saracenus, nisi
aliquo modo vi impediatur.
10. Fxopcatam quoque Mahumetilmo intro-
ducendoprabuit occalionem Arianimus, alixque
contimiles seeta in Orientis regiones etula: qua-
rum spinola de incricaca dispuraciones effecere; ue
fere jamnemoin lua fide certus ello; d dum dereli-
sioncacerrime dilcepcabat, qui incordenca; Deum
aonolcebant, necproximiracionem habebanc nemo
Cua derocionicuroinharere posler. Ec nunc consi-
derapielector, Tructus qui lublequuneur curiolas,
e charitarecarences dispucariones, exzclo qui non
est secundum seienciam, protectas; cum ex ratione
_ PhiloCophia mysteria tidei dijudicamus; nec sc.
quendomagisquam dispucandos adprehiendere vo.
lurrius Christum; cum inicium Capienciae noltex non
Dominicimor, led Peripatericilmusecorruptarario
elt: quasproplanas corrupcelas, meritojultus DCuS,:
puro puco punicachcimo. EEquogi cst AICOTANUS,
colluries sectarii mulcitariaru, nectereibi in effectu
alignic inrenitur novi, Ccd Cencina humanarim de
Relisionisnesocio opinionum: quodpluribuserin-
eir Bibliander, in apolos. editioni alcorani praefixa, B. b..
(5 segg.

## Folio 41 — 797708286:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
4I.
55 Segg. multis. Onin ehodie aliud nil magis obstare
videcur, quo minus Saraceni, uc _ fudai, aliaeq; (Cn-
ces, ad Chrictum converrancue; quam quod Christia-
nilmus in ceremouiistere, non in cordis puricace, d
opcribus quae coram hominibus lucene, apud ple-
rolque hodic consistic. Oua dore, dcilluatris Budo-
vvez, in circulohorologii, fol. 223. ica Lcribie: Verissimum
est, quod sapecum Graecis collocutus sum, es dilicenter illis
inculcabam: nempe firmissimum esse illud axioma; impos-
sibile esse, ut Judaei Turcae, es quaevis gentes externisritibus,
es ceremoniis, es commemoratione perpetua successionis in
eis servandis, convertantur, (5. C H R FS XO lucrisiant.
Ouin potius haec omniaillis scandalo, e5 offendiculo sunt:
(5s ut liberius cum Apostolo dicam, talia (unt: per quae no-
men D F. I. bla sphematurinter centes: id est omnia benesi-
cia C H R TSFF, quae ad internum hominem erudiendum,
C5. fideminejus corde, per verbum Id E + formandum per-
tinent: ea, inquam; omnia a Cracis in spectacula, e5 quasi
in quandam Comcediam transmutantur: id quod videre
licet coram altarieorum in peracendis saeris suis; deinde
in conspersionibus, lampadibus, deambulationibus. sacra
sua, e5 reliquias sanctorum populo demonserando, cunas
Christo infanti apparando; eundem sepeliendo. Ouid quae-
Co illud aliud est, quam omnia beneficia Christi, fudais e5
Turcis, ludibrio instar fabella alicujus, exponere? adeo ut
mealiquoties spectante, fudaei, es Turcae etiam ex remotis-
simis Asia locis, dum talia spectacula ab illis peracerentur.
filios suos pueros, ad illa spectanda adducerent, inculcan-
teseis: ut discerent. Goros, id est, infideles, qui Deos sibi fa-
bricant, es eos colunt: contra quos quoque eo ardentius tan-
quam contra idololatras, es Gentem omnis judicii exper-
tem, puonandum esset. Ec ridemus quoqi iplum AL.
coranum, Idololatricas, e absurdas, nimilque hu-
2
manaS

## Folio 42 — 797708286:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
420
manas de Deoopiniones lubindé impugnare: eoqi
veriorem eciam Christianam Relisionem, populis
reddidisle exolam. Sune lane Machometani, qui
non abliorrent a derotione, qua li animus imbutus,
Facile crediemysteriisnostra cofestionis. Pemiruest,
Quod AubertuS MirxUS, in elog. Belgicis fol. m. 56.d0
aureo: Kempisli livello. (quo Christiimicacionem,
Sc mundi raniearem efficaciimis argumencis in-
Culcac) retere: Cum societatis J E Su Sacerdos quidam;
ante annos plus minus X X X. Arcirium Mauritaniae pro-
fectus esset. lytrum captivis reducendis laturus; Rex eum
in suam duxit Bibliothecam, varia librorum suppellectile
instructam: varioshic illi codices visendos porrisit; atge
inhis libellum hunc vulgari barbarorum lingua redditumi
adjecitqe pluris scunicum illum facere, quam reliquos omnes
Mahiumetanorum. Praeclarum (ane vel abi hoste expressum
restimonium: quod, nisi cravissimis testimoniis nitereturi
incredibile videri possit. P. C ita vani lune Sociniani; cum
non perhanc lemicam ex Ctulcam P. rangeliipraedica
tionem, in viam reducere Mahumetanos; sed in ab
Desanda Christi Dirinicato (praecipuo Chriltianae
Religionis Fundamento) cumiildem consentiondoi
Fodere execrabili, nos cum illis unire volune: cjulqo.
Cohliiceltimonia luculenca, in Phorinianoru Tcriptis.
exrare ajune. Quod si cst, nil aliud id ese vidcrurs
quam naturalem introducere Theoloriam, extin-
guere lpiricum qui anima lcripeura, sidem alligare
racioni; ex devorionem, vicamque Christianam
eranmucare in philosophicam probicatem.. Ac pOr
so Apoltata quoque, qui à noltrâ religione ad Ma-
hometismum delciscunt, e quadam erudiciono, leu
ratione praedicifunt, meriexiltunt Acticiltae. Ouod.
ec illustris Budorrer, in horolog. fol. 177. hictoria qua
dam rei selta crineu, ac de apoctaca quodam
Ia-

## Folio 43 — 797708286:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
23.
Italo, in Philosophicis seriptis verlatissimo, e DCi
eciam verbi non ignaro; retert: Pum ab iploBu-
dorrez interrosatu, siqua scintillulam conscientiae, habe-
ret ut pensitaret illas nunquam a condito mundo auditas
fabulas; quae in Altorano impudentisime; contra pro-
priamratione, consicta sint. Ibi apostatam, signidem athe-
istaerat, (5 aulicus; non tam irascendo, quam ridendo re-
Pondisse, es quidem jurejurando; se nibil insulssus in vi-
ta legisse, quam altorani fabulas: quibus sienti fidem non
praeberet; ita neque veteri, es novo Testamento se credere.
Itaqe merito Lucianum irrisisseomnes religiones, dicentem
eas esse meras es stultas, vel simpliciu hominum opiniones; vel
ad conservandum ordinem politicum constitutas: (5 eas
mutari cum Imperiis, Es Regnis, (s inclinationibus adse-
ctuum humanorum. Fepersit auctor: quod cum au
divissem ex Apostata, respondi; Fn fructum tui Mabo-
metismi, es fidei vera ad Caelum ducentis: qu’a tan-
ropere gloriando; jam aliquot ex Christianis tui simi-
libus seduxisti. Ad quae ille repticando, e5 sape ridendore-
Bondit; mundum decipere es velle decipi: Deum terram
dedisse incolendam hominibus; (5 caelum sibi reserv asse
Guare nihil consultius esse; quam ut Christiani, relictis
d
de relicione certaminibus, faciliorem cum Turcis, unam
relisionem (in qu’à non opus sit tot libros evolvere, tot cen-
suris Ecclescasticorum subjectum esse, es res naturales pro
peccatis fingere) elieant, es itaunum siant.
FF. NTon inucilis paricer medieatio eA; haue
calu, magnam pocenriam in tioc mundo, et simuil
Spirieualis rica neglectum, apud Saracenos inveni-
ri. Magna estadco Arabica lingua, uc echodie nul-
Pas nec eciam olim ulla fuerir unquam, qua toc in
Orbis parcibus habeat locum: e nunc rix certia nori
orbis pars, cam non agnolcit; idque Tolum Ae Oc
casione Alcorani, qui in ea linsua est conlcripeus.
Bibli-

## Folio 44 — 797708286:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
.
Bibliander de ratione communi omnium lineuar. Duret
cap. 46. fol. 430. (5c. Achac proreniune ex Ilmaticle
Alio Agar, qui non est haeres benedictionis aterna;
sed tancum rerum cemporalium pollestionis. Te-
cacur erenim de Ilmaele Ccripcura lacra, cum in
iplapuericia capiseilludere D E. O d hominibus, ac
perlequi Eratrem luum Tlaacum: quod idem con-
spicitur in Mahumeranis. Veriticatur in posteris
limaelis id quod ad Galac. cap. 4. vers. 30. dicie Pau-
lus: Fjice Filium ancillae, non enim cric heres. Dicti
ducem olimtuere Agareni, eriam Ilmaelita, e quod
rocaneur Saraceni, non id Ac a Sara; Led ab ArabicO
ohx (AlCarak) quod est, nomades. Icu praedata
ECS: Duret. Cap. 45. E5 47. fol. 440. (56. 9u2lCs. FUME, Qui
Turcis dicuncur Parcari, aut Colaki; a quibusdam
MlarroIOII, vel Bandolieri in moncibus Pyrencis.
Eccerre Arabescciamnum hodie rapinis ricticanes
ceu genustiominum ragum: a quibusideo adasium
estorcum; uc Arabs in delerto. Ferem. 3. 2. (5 LZech.
38. T3. Arabes porro dicti lune ab Hlcbraica VOcC,
Sry (Arab) respera; quae dicitur à miscendo, seu
commilcendo, quiacunclux tencbrismilcecur: tro-
Dice eA mixcura rariorum populorum, curbami
(cella. Ferem. 25. 20. 24. Ubi Kimchi Ccribie, Arabes
ragose mixtos, habicances cabernacula intelligii
Adde L. ex. Schindler. verb. 279. Qui ob id Plinio dicti Sce-
nica, paltionibus inprimis racantes. Unde vouades
dictiam rereuer, a palcendo: quodprateraliost laias
innuiccap. 13. 7. 20. Nedi Agcccentorium ibi ArabSi
scilicet ad pecus tuum palcendum. Caspar. Waserus.
in Comment. ad Mithridatem Ge(neri, fol. 93. b. (5C. Fciam
benedictionem Ismaelis, diverlam ab co qua Facta
Tuic IPaaco, huic adplicar Ilustris. Cula in Cribrator.
lib. 3.

## Folio 45 — 797708286:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
f.5.
l2b. 3. Cap.. 13. (5 segq. ubiincer alia ita scribit. rivit in
(empiterno semine suo abratiam, es quomodo vivit? non
secundum carnem, modo quo in ismaele filio suo Pater
abraha vixit, quisuit filius secundum carnem. no secundum
repromissionem. sed secundum Spiritum, modo quo vivit
Spiritus credentis in promissis Dei. Pactum icitur abra-
ha cum Deo, quod esse debet (empiternum, continuatur
per Tsaac; non per Ismaelem, scilicet in semine carnis. Pdulo
DOA: Nuncattenditevos Arabes, quomodo 205 ex Isma-
hele secundum carnem ceniti, non estis in faedere es pacto.
Abrahaecum Deo; sunt filii promissionis ex Isaac: (5 nullam
habetis partem hareditati Abrabae; quia ex ancilla Acar
geniti, es adversariis spiritus; sieut caro semper est cori-
tra Spiritum. Et non potestis esse benedicti in semine abra-
hae; nisi sitis filii abrahae in Spiritu perfidem: (5 tunc asse-
qui poteritis repromissionem benedictionis in Christo, qui
est finis es complementum promissionis. Intelligite icitur,
sidem spiritu capi es terminari in Christo vivo, vita im
mortali es sempiterna: cum sic sit filius hominis, quod (5
filius D F I, qui solus est immortalis. PrXeFIGUTanEUECESO
in lEmaële omnes cerreni, quique oppolici lunere:
eis Saraicis, seu filiis Abratiami: illorumque Sym-
Bolum gerunt Saraceni. Ec quoque carnalibus bc-
nedictionibuemaëlis, innicuntur prognosticatio:
Des Alcorani, de Saracenorum Felicitare, admiran-
doque Succellu in bellis, aliorumque oppuonationc:
quodque dicieur AZOaFa 18. Tu nuncie, metuituorumque
factorum adjutore, tuis puenam persuade. Tui namq. vi-
finti sustinentes es indurantes, ducentos alios superabunt;
es centum vestri, caeterorum mille, quia sunt indiscreti.
Deus autem hoc primo propter vestram debilitatem faciens,
nunc imminuit. Si centum enimfueritis, eorum ducentos
vincetis: 55 v0s mille caeterorum duo millia Deo praesice.
indu

## Folio 46 — 797708286:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
46.
indurantium sustentamine.. Prophetarum alicui capti
vos habere usque quo terras expugnasset, nondum accidit.
Sed vos hunc mundum, Deus autem sapiens es incompre-
hensibilis alium diligit. Addo e hoc ex Postelli era-
ctatu deOriginibus, cap. 18. Non secus exat necesse, pri-
mogeniti abrahomi benedictiones, quae multae sunt, quam
secundo geniti compleri. Sunt vero multae tam Pacore
matri, quam Abrahamo Patri datae; quibus Rcubenica, sa
charis (5 Lebulonis accedunt, similiter omnium primogeni-
torum, suo locomotorum. Ideo tantus fuit rerum splendor,
idololatriaque prostigatio a conatu Muhamedis Ismaelitae.
ubiquoq: alia cum in sen sum habentur: MOXMaMO
addic: Sednationes praecipuae, quae Bodie aenoscunt Alco-
ranu, sunt Medi, Persae, Turchae e5 Fartari. Turehoruvoc abu
lum derelictos sonat, quiaprimum venere ex eâ recione in
quam transtati erant israelitae ad suscipiendam legem. Et
quianonomnes una venere; sed reliquerunt ultra montes
Imaos Caspiosge, majorem suorum partem, quae Tatar, id
est residuum dicta est: ideo ante 300. annos divinitus, sieut
5 Nosi aperto mari septentrionali. Duce Changio Chans
ad castisationem orbis, (s Alcorani (ubi desuit F vange-
lium) susceptionemeducti sut. F. adem adprobat doctiss-
uslimul nobilissimus MornxUS, d. verit. Religio-
nis Christ. cap. 26. fol. mihi 516. Ubiderransmigrarione
decemtribuum agic, colque Tarcarosac Turcas esse
cenlec: ue ec Durec. hist. des langues. cap. 48. a princ. (5
cap. 49. fol. 517. Dinenrir ramen Iic Fullerus, miscell.
Sacrar. 2. Cap. 5.
+2. Sed nunc demum rel conjecturas relpra-
dictiones, de finc e inceritu Mahumedica Secta ad-
Donam. Oua dereica scribic Theodorus Biblian-
der, verat. communiomnium linguarum, et aic: Pst vati-
sinium celebre inter Mabumeta nos, de imperio ipsorum oe
casur

## Folio 47 — 797708286:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
70
easuro per oladium Christianum.. Duod vehementer. ex
horrescunt, tam viri quam faemina, verum non sine causa
meojudicio. Unde enim Spiritus ille fuerit, qui vaticinatus
est post occupatum aureummalum, hoc est, sedem quondam
Imperii Romani, post multas calamitates Christianis illa
tas a Mabumedicis, gladium Christianum longe lateque per-
vacaturum esse peripsorum imperium; existimo illud con-
cruere oraculo, quodper Johannem edidit, Christus, in sua
revelatione 10. cap. Christum. post apostasiam, horrendam-
 deformationem Ecclesiae, sub finemmundi, rursum occu-
paturum Insulas, es continentes partes mundi: quod per-
ficietur gladio vere Christiano, quod verbum Dei est; ut
fohannes, ut eaulus, ut Petrus; ut apostoli (s. Propheta,
quorum scripta sunt reliqua iterum prophetent sentibus es
populis, (5. linguis, (s resibus multis. Apponam isitur pro-
enomaillud lingua Persica, Latine interpretatum a B. Ccor-
sier it Z. Imperator noster veniet. Gentilium Regnum capiet
rubrum malum capiet, subjue abit septem usque ad annos;
Ethnicorum eladius si non resurrexerit, duodecim usque adt
annos in eos dominabitur, domum adificabit, vineam
plantabit, hertos sepe muniet. filium (5 filiam habebiti
duodecim post annos Christianorum eladius insurget; qui
(5 Turcam retrorsum profligabit. Retert eciam Fohan
Woltaus Lection. memorabil. Tom. 2. centenar. 16.
fol. 803. Francilcum Sanlorinum odidisselibellum.
anno 1570. 26. Aprilis, in quo racicinia quadam,
e incercaetera de Turcico quoque Imperio, recen
Teat: Ouddes Turcae es Judai, Mahumetum marum fuisse,
consiteantur, ipsinsque leces non ultra mille annos duratu-
ras praedictum sit. Item Dominum decimum quintum, Im-
perio Turcico finem impositurum esse. Idem de Peone Sopho
Caesare Constantinopolitano refert, eum praestantissimum
fuisse astrolocum (quodipsum s Zonaras testatur ) ac
2n

## Folio 48 — 797708286:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
48.
 quodam suo libro, seguentia verba reliquisse: Familis:
Rava cum competitoribus totum ismaclem in fueam con-
jiciet, septemque colles possidentem, cum ejus possessionibus ca-
piet. Porroin dicto Leonis libro, columnae cujusda mentio fit,
Constatinopoli extantis numerisque circumscript a: quos S. ibi
dem Patriarcha ita interpretatus sit; ut omnind cum ipsius
Feonis explicatione consentiat; dicens: Venetianos atque
Moscovitas Constantinopolim capturos: (s post quandam
inter eos rixam es contentionem, Casarem. Christianum
unanimiter electuros at que coronaturos. FE quo que de
conrertione. Matiumeranorum aliquando fucura,
ita Ccribie, in Cribratorio, Cap. 3. lib. T. Cula: Multi Chri-
Piani, sub principibus secta arabur
tenegarem
viunt, es infiniti Christiani renecati; (5 drabes, e5 ejus
dem legis cum ipsis, timore gladii fingentes se illius sectae,
in hora mortis prositentur se Christianos. Sicg. sinaliter
facient omnes. Mentionem parierEacit DurcE, hist. des
Lancues,. fol. 575. Cujuldam Proptiecia, quam magni
eltimane AbrPTIni; quod nempe, aliquando Mecha. Me-
dina; aliaque faelicis arabia urbes destruentur. Mahometiqe
(s ejus simmystarum cineres dissipabuntur; haecque
omnia facturus sit. Rex aliquis Christianus in regionibus
septentrionalibusnatus; qui pariter Aypium es Palasti-
nam sit occupaturus. Jungi his porest Discurtus, de
Fucura et spcraco rictorio: contra lurcam, e lacris
eropheris, aliisque racicinis, prodigiis ee progno.
Ricis depromprus, ac in lucem datus, per Fotiannem
Bapristam Nazarum; Brixienlem: qui habetur apud
NOIF. lect. memorabil. tom. 2. fol. 884. _E quoq; Practa-
cus defucuris Chirictianorum triumphis in Sarace:
Bos, MagistriJohannis Vicerbien(is, Ccripcus An. 1480..
ec Pariliisante annos concum imprestus. Ilacque
cias licct.rana ex Fanacica multis rideaneur, de
CCaM

## Folio 49 — 797708286:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
49.
stiam rationecemporis vel locifalli possint; certum
camen mulci habent, adpropinguare quoque Sara-
cenica legisruina. Nam Sane jam diui est, quod disci
plina e cruditioab cade recessit. Faolim torum re-
liquum orbem superarie:: quod in syltema meum.
Dolicicum, lib. T. 6. 10. num. 13. Tosephi Scaligeri au-
etoritate, e insuper Galleort. Martius, de Doctrinâ pro-
miscua, c. 6. dc Erpenius orat. d. Line. Arab. probant.
eeciaprolixus est Duret, hist. des langucs, fol. 433. (5
segq. multis. fol. item 477. (5 seq. ac fol. 558. (5c. in Com-
mendatione Averrois, Arincennae, aliorumque
Doctorii, quiquondam Arabice in omni lictoratura.
Ccriplerune.. Sedabhincancearos ducentos de quod
excurrie, scriptorum industria retrixit, ec in desi-
diam lapsi. Cune Saraceni; aencc intelliguneclegan-
ea5 Cux lingux: Quod pluribus exequitur Clenar-
dus, in Epist. fol. 63. (5 segg. Turex criam Sara-
cenos Arabes opprellerune, ex ucracta-
coresdominantuE.
D5 (0) d
d
tet
a

## Folio  -  — 797708286:0054
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 797708286:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
1
ERSACHSISCHE LANDESBIBLIOTH

## Folio  -  — 797708286:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
5

## Folio  -  — 797708286:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
2a
o
SACHSISCHE LANDESBIBLI

## Folio  -  — 797708286:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
SACHSISCHELAS

## Folio  -  — 797708286:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
e
y
a
V

## Folio  -  — 797708286:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
Eo
u

## Folio  -  — 797708286:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797708286/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
1
i
e
its
J. p
oliatene
ad n ae eu eu 
esdiee  subli
narcb. ytoc.  t
ttatibus nbate
ase
Marcetate.
rON eiis
it ctl. 1
21
e nicisne
LMraonibu
1
1
s
n: BBIC A1I.L. UBi it I d .
te is
ee
211 i
bdse
  5. 30 
1 v m.
CA
Loibn. sy
laru
Di
di