# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/797897755
# Title: Iani Caecilii Frey Mens (shelfmarks Leibn. Marg. 1, Stück 4; ZEN Leibn. Marg. 1)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=797897755
# Lines: 5,627 recognised on 163 of 165 pages, mean confidence 0.81
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 797897755:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
i
X
3
u
u
O
Mitromm-System-Vertrico
2 5
e
1
= 8
di
e
3
 
0n
∞ 6
5
u 3
0
4
 biut
a

## Folio  -  — 797897755:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 11 lines, status machine
e ie
11
s
etdes
ad in    ns a atige 1. V. ia 3  B 
eed 
2di.
Di . t
Es) ed Et Ed B 1) B H
Bnd 31E.3 D
onc 

## Folio  -  — 797897755:0003
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 797897755:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
arnolea vin
e
derbror
II 1I
DI
160

## Folio  -  — 797897755:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 20 lines, status machine
5
TANI CACTLII FREI
au 
HIIC
e
Prima humanae sa
pientiae Fundamenta
e
ALLOMA LA
a
rar
ASTEVENIrE.
NEGANTVR DISTIN.
GVVHEYB
il
6
e
F N A
Apud FLEH AEN GTUM BRAIDESIUM
A N NOM. DC. LXXXL2.

## Folio  -  — 797897755:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
 5.
ess

## Folio  -  — 797897755:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
  i E s  op  x is s isse  2 H  
 c
A
dectectoenena
q a a 
da
NOBILISSTNO ET TLEI
STAISSTNO VIKO.
F
M A L L L+ L A
DEVERTEMA,CX
SARISANOVSTIFERDI
HA NDE CONSTETARTO, eC
ad Regem Chrictianist.
OEaCOEL.
 A XU M est hareditariam
tia
illustrium Majorum vir-
 tutem a posteris lonsius
latiusque propacari.
d
quod Teroum etiam sili-
os a parrio confestim degenerare genere
nimis quam frequenter videamus. Iu
tamen,, IR IELUSTRIS, ex antiquissime
nobilitatis, nobilissimarumque virtu
um Maioribus, apud C AESAPPS ob prae-
2
cla
s
e
ent ot
ut  L
et
et

## Folio 4 — 797897755:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
2
43): (4): (5F
claram dissicillimis temporibus consilio,
re, opc, operam nauatum notissimis natus
slendorem anitum, egresie aucto vir-
tutum insieniorum comitatu, quoquo-
versum longius latiusque diffundes.
Tlinc est, quod ob eloquentiam, lingua-
rumque diversitatem, ob consiliorum
prudentiam, es inrebus agendis vigi-
lantiam felicitaremque, ob animi ma-
enitudinem, Cs constantiam; (S C AESAR
LAVTOTUS AUOUSTUS ad CihrI
stianissimum Regem te miserit OR A-
TORE N : CS tE REX R VPIVM F
VERSOR, OCEAML DOMTTOR
suspiciat, (S. F CO tantotalique Patriae
Lumini, Tlumanae Sapientiae primioe-
mum Lumen sen IE N TE N AXTO-
MA T X lubens merito dem, dicem, de-
dicemque.
AXYS 
ERFY.

## Folio 5 — 797897755:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ilibus
tIIS
1-
10
650
d
MM
ei
A
IR
iIa
A
L
I_
b
O.
ex
6) (5) Cd
e
Eis tVTENTa aEIIOaCa TaVS RaIV
n
UIS DeciB F D1N3OODSVTCOV
dad828.
E TLTPPAMMA.
∞
e
1
negu ens LoxiSovoO dia rar
d
30 X104,F0)
TaV (G Voct, HaVZCOV atEI 6) 8Cg
Vt G).
Ac
Dud EDnoew naNor dixavdre noy
TE
a
5i
XateC DGCIE50D CV  Vb 6 aet deg
SE∞GV.
EVcOnOS H a3, X8. N8SE D_~eIG, TEHad et
C10 pHEa
31
3
Tecilas TeVOU exe1S aD diror etu
00D1.
AcZa=xor ad cundem.
mimifax est illustrans o-
mnia: libra est
aquiaquid dubium est aequato exa-
mine lancis
A 3C
XO
O)

## Folio 6 — 797897755:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
85): (6): (S
Ponderat, es vera a falsis distinsuit, vi
aurum,
ut Lydio lapide aut rutilo spectatur in
29nIS.
Decreta haec Sophiae 5 Veri fundamina
prima
Duis omnis recto perstat conclusio talo
Eta ase FR EX F decus sapientum, s
oloria prima
Castalidum, dulces bausisti e fonte li-
quores.
Perse et caepisti cunetis accendere lu-
Men.
Sic iter ad doctos doctus monstrabis A-
thenas.
. ALFHD FI. RCg.

## Folio 7 — 797897755:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
et
B
s
O
y):
DF
bdio dv
t
et
F S S 
a a a
dF V
S
 nn nn
m ami otnt 
AZTOMATUM.
PROLEOOMENA
In quibus potissimum opera nostrai
s
E instituti ratio.
LMS Sve intellectus
lonilicat primo facul
catem spiritalem, per
quam absque discurtu
Eg 
ed latione incellisimus
primarerum omnuim, dcomnis co-
omitionis discursiuae principa: quaela-
cultas omnihiomininaturalis est.
EEcum do signiticat habitum animae
4.
noltea
e
1
B
   Ete A   2 A  ex Et 
eoteeotoent eoenteectes
BZ Y oF . F 74  71  4C nt: 7C F -Zcn
a
quott

## Folio 8 — 797897755:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
8
PROLEGOMENA
nostrae comparatum, vel per discipli-
nam doctrinam que vel per inventio-
nem nostram: quo habitu principia
rerum omnium, ec praleruum cogni
tionis cognoscimus absque errore,
absqueratione, ec ab (que discurtu.
Talis habitus non est nobis natura.
lis aut congenitus. Probatur. TTomo
recumi omnium ignarus nalcitur, de
est anima nostra veluc tabula rala,
nullum habitum habemus, nec ve-
rum, nec talsum, nec bonum nec ma-
lum: Sed Mens est habitus princi
vioru incelligendorum certus e ve-
rus, ex 6. Moral. ec alibi: ergonon ett
raturalis.
MTFHS Sc deseribitF. FA COGHI
tio certa ex evidens principiorum
absque discurtu: ideoque obiectum
huius habitus (unt principia sive axio-
mata. IAte aurem habitus cst, prOprI
illume scientia, imomagis, quam alia
Scientia. Probatur exAristoteleinPo
Aerioribus Propter quodrnumquod-
quetals, et illudmagiscals. Sed in a
liis

## Folio 9 — 797897755:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
li
O
PHITLOSOPHIOA.
liis scientiis concluliones scimus pro-
ptermaiorem eminorem, quae lune
principia e axiomata: Frgo magis i
plaaxiomata scimus. Objectum Cune
axiomata, sine Autopista, i. Dignita
tes, et quae per leita credibilia lunt,
C quae dignalune, quibus absquevila
ratione credamus, de lunt infallibilia:
Vel, ve in Topicis dicitur, Tunt Postu
lata, i qua à quocunque postulare
pollumus reca concedat.
Necessitas autem huius habitus de
ariomatum hinc constat Primo, O
mnespartesPhololophix, sive habi-
tus, doctrina acquiruntur scilicer la
pientia, scientia, prudentia, ec artes.
Cum igicur Mens sit habitus philoso
phicus, mirum est quodhodietere à
nemine doceatur. Secundo, non ha-
bemus a natura cognitionem axioma
tum, alias hraberemus species aliquas
congenitas quemadmodum ec angeli.
Hoc autem apud Christianos e Phi
losophostalsum cAt.
Respondenc Mecaphysicam esse
l
G
Mal

## Folio 10 — 797897755:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
10
PROLEGOMEHA
habitum principiorum. Irosnatura.
liter Scirc axiomata, V. Or. Omneto-
cum estmaius lua parte: Item, Duo
bona sunt praeltanciora quam rnum
ex ipsis, Omnes hocnaturaliter noue-
runt, ve allerunt.
PF=
rna non potest esse duplex habitus
oppolicus. alias monstrum eslet: (I-
cutaliomo constaret ex humanitate
e belluina, nacura monstrum cslet,
SedMens e Sapientia, sinc Mataphy
Piea lune species oppolx:: ergo Sa
vientianon estmens.
Deindecerrant. NTam sinaturalicee
cognolceremus, non opusessethabi-
cu. Preterea, qui rilucaret, natura-
licerisnon cognoscit hoc principium,
Lumen estvisibile: AIbcdo disoregat
vilum, mioredo consregat, ec. F. 180
naturalicer animanostranon coeno
Peic principia. Perrio, si naturaliter
cognolceremus quortum eam multi
negarent principia? quortum opus
ester explicatione? quortum tot di-
ctin
-
t

## Folio 11 — 797897755:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
4
PHILOSOPIICA
AF
Cinctionib is Dicunt; contranegan
temprincipia non elle dispurandum.
Sedhoctalsum eAt, ex L. Phylicorum
de qui habitum habet principiorum,
contranesancem principia disputare
potest. Pandem e hocobiter dicam
non estrerum, quod omnetorum RE
maius sua parte; necenim homo ma-
iorcAt quam Cuum corpus, veint. ex
plicabitur. Nec estrerum, quod duo
bona lintpraestantiorarno bono, ex
Arist. in Topic.
Nomine Principii intelligitur vel
principium simplex sve incomple
xum omnium rerum, de cranscen-
dens quod in omnirereperitur, verb.
lat. ectentia, existentia, entitas, quia
upo
in omnire sune, rocantur principia
rei live simplicia: vel per principium
intelligitur complexum liucproposi
u
tiones indubitata veritatis, live prin-
cipium per quod alia cognolcimus,
idest, per q od cognoscimus princi
Dia simplicia omnium rerum, V. gF. 2
liquidestrelnon est, hoc est princi
A 6
prum
O.
O
2

## Folio 12 — 797897755:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
2
PROLEGOMENA
pium complexum cognitionis omne
TIMIFeruM.
Principia complera vel (unt parti-
cularia ec propria cuiuscunque scien-
eae dc artis, v. er. in Medicina princi
pium particulare est, COntras
nin
ctalsis cueantur.
De his principiis particularibus
non tractatur in Mence. Alia sune
principia de primis omnium rerum
principiis incomplexis, qua lunt com
munia omnibus scientiis, V. gF. Res
aliqua vel est, vel non cAt; vel com
munia pluribus scientiis, ve, Si aute
ras aequalia ab xqualibus, xqualiaro
tLAHCME.
Dehis postremis igitur institui tra
aut a me, aut ab alio vnguam er
c
ea methodo. Quod tacile est videre
legenti eos qui omnes hactenus sinc
ordine emethodo conari de illis seri-
Berc, re Zimata, Vencrab. Beda, Bon
dus, Capucinus quidam, de GTerm
musnelcioquis, et alii.
Sed

## Folio 13 — 797897755:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
nni
lL
lM.
Ct
A
Ud
21
PHTLOSOPHTOA
23
Sed quaectio est, verum sine tales
propolitiones quas rocant alirfamo
sas, quae per se credi debeant, de per
se cognoteantur line discurtu, de line
vllaracione de caula, sire quarum nul-
la sitratio: Respondeo, necellariota
lia elle axiomata.
Probatur primo: Mnemadmodum
vilus quadam ridet per aliquod me
dium, sive per aliquid aliud, quaedam
autem videt sinemedio: reridemus
coloresper lumen, id, est priiis opor
tet videre lumen, ex postea mediante
lumine videmus colores: Scd lumen
iptum per seridemus, nec opus csta
lio lumine ad tumen solis viden.
dum, quia hoc estper se clarissimum
Sic intellectus quaecam per aliud sive
permedium, Cine per caulam ee di
scurtum intelligie, v. gr. conclusiones
permaiorem ec minorem: quaedam
vero immediate intelligie, (c. ario-
ata clarissima tanquam Solis lu
men.
Probatur secundo. Vel aliquid pos
Tumus

## Folio 14 — 797897755:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Ia
PROLEGOMENA.
Tumusscire, vel non. Sinil cogno
Ceimus, Frustra Deus dedit desideriu
Quo omneshomines naturalicer scire
desiderant, Si ergo aliquid cognolci-
mus, vel cognolcimus tantum per
aliaspropolitiones, (cilicet co nodo
quo conclusiones permaiorem emi-
norem intelligimus; vel non per ali
a5. Sierso omne quod cognolcimus
per aliud cognoscimus, i. per aliam
propolitionem, sequiturruumm Cx 1
Ais quatuor: Vel enim nihil sciemus,
vel dabitur reminiscentia Platonica,
vel relponsio Cophristica: vel dabitur
circulus, quam omnia absurdissima
Tunt. Probatur primum. Si propoli
tionem quara lcio, per aliam propo-
stionem cognolco, et hanc iterum
peraliam, et hanc aliam iECrUI PCt
aliam, ex hanc aliam iterum pei 2
liam, erit progressus in infinirum, de
nunquam deveniemus adprincipium,
Licale principium iterum per aliud de
beatcoonolci: velnihil sciemus vn
quam Sicut enim nulla est deambu
latio
Ie

## Folio 15 — 797897755:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
il
ML
c
0
15
M
d
2
27
e
1
e
C
PTTTLOSOPHICA.
latio sinullum sc principium deai-
bulacionis, ita nulla erit cognitio (I
nullum sic principium cognitionis.
Probatus secundum, Scilicet lequi re-
minilcentiam Platonicam. NTam cum
Plato ad praedictum argrmentum,
nonposserespondere, eo negareca
iomata, dixit animas nostras initio
mundicreatas, Fuisse omnibus scien
sro nitil denouo discere, sedtantum
reminisci. Sed hoc e elt contra A-
demnostiam, e contra omnem Phi
Losophiam, cum nalcamur rerum o-
mnium ionaris nec dubitationem (ol
uit. Probatur certium, lequi Cophi
licam respontionem. Cuum enimso-
phista dicerent nos nullam proposi
tionem rnivertalem cognoicere, led
eantum singularem, si aliquis ab ip(1s
petiillet nouislet ne omnem nume
rum binarium elle parem; respondis
sentlenonnouisse, sed setantum sci-
se cum numerum binarium esse pa
rem quemridissene. Hloc autem est
eptum.

## Folio 16 — 797897755:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
26
PROLEGOMENA
Probatur quartum. Si cognoscere
mus conclusionem per maiorem de
minorem, _t iterum cognolceremus
maiorem per conclusionem demino
reM, I. ProBaremS MatOreM PeF
conclutionem, daretur circulus, quod
estinepeum. Nam ve visus colorem
videt per lumen clarius, non autem
videt lumen per colorem, quia color
non estclarior lumine: ita intelligi
us conclusionem per axioma cla
eius, non aucemarioma incelligimus
per conclutionem minus claram.
Obiicies. Multinon credunt ario-
mata: ergo probationeindigene. RC-
spondeo. Possunt negari ab aliquo
qui non porest toluere objectionem
factam contraaxioma: quomodoLe
no nesaritmotum. Sccundo, postune
nagari ab eo quinon habet experien-
tiam, ve qui nunquam esser expertus
ionem caletacere. Tertio, pollunene
pari ab eo qui lentu caret. Sic cacuS
nesat lumen esle visibile. Duarto, ab
doquiratione carer. Sic lumen ctul-
TUS

## Folio 17 — 797897755:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Cere
n d
NUS
1O-
pet
10a
ent
tem
OF
ld
IUd
O.
2C.
10
M
e
IC
11
US
le
Cud
ab
Il.
US
PTITLOSOPHIOA.
iusnegat esseDeum. Ouinto, ab eoqui
habet debilem intellectum. Sicut c-
nimnoctua non potest intueri solem
clarissimum, ita intellectus quae cla
rissima lunt laepenonintelligit. Sexto,
propter apparentiam nesare pollunt,
quinnon semper id bonum est quod
bonum apparet; itanon semper re-
rum est quod rerum apparet. Septi
mo, quemadmodum lpiritus vini,
2. aqua ritae, licet lic praestantior quam
Potest. Tta licetprincipia lunt clarissi
ma. 2paucistamen Colitaria intelliz
Ponun.
Objicies: Axiomata posluneproba
si per inductionam, ex 6. NIOr. et
ronon une claristima. Respondeo.
Inductio Ac per lingularia quae sentu
cognoscuntur. Idco Fatemur cogni
tionem axiomatum supponere cooni
tionem senliiram. Deinde lingula-
rianon Cunt rniverlalium, nec enim
idedhomoestrisibilis, quod PerruS AC
risibiliS

## Folio 18 — 797897755:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
1
PROLEOOMENA
Pandem singularia discentibus. a
tunt notiora, sed hominibus doctis
vninerlalia axiomata luntnotiora.
Sed quomodo dispucandum est
Contranesancem axiomata: Respon-
deoperinductionem; VE, li quis ne-
seccotum esse maius parte, inductio
neprobandum cst 2. Sensu; re siquis
neget ignem ellecalidum, ad morea-
curigni, ec Fatobitur. 3. Redaroutio
ne, I. Exproprio responlo nesantis,
Y. ST. nCO
e vis, v. or. emere panem proalle, c
0tibitantum dabo feustulum; tu
vero petes incerrum panem, non alia
ratione quam quod panis maior sIE
quam Frustulum. Item aliquis nesat
vanem esse panem, cum famelicus e
rit, dabo ipsi lapidem, certeis accipiet
panem, non laxidem, non aliâ ratio-
ne quam quod putet lapidemnon esse
DanCIm.
Ordo dmethodusnostra hac cA.
Incipiemus a dinisionibus rerum se-
cralissimarum, ec sicprocedendo de
quo.
M
1
51
e

## Folio 19 — 797897755:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
docti
1d.
A et
On
ne-
C1D.
gul
Cd
16
159
C7
C-
cu
1a
1C
Ax
PHTILOSOPTTICA.
29
quouismembro dinitionis, procede
mus. verb. peat Omnerel est ens vel
nOnens. Ens vel substantia, vel ac.
cidens, dec. Jam axiomata de ente vet
non ente proteremus, e sic dein
CepS.
t
e
B0
CdF 
et
36
de de
05
de 
CAPVT I.
C
pF
cti d
Axiomata de ente C5 nonente.
AZTOM A I
MeOssEBELE eAidem esse _
nonese sine, Omne vel ekt, vel
non est, sive. Non pocest idem
aftormaria negari de codem: si
ne, Interens a non ensron da
turmedium: sine. Incerduo con
tradictoria non eAmedium.
Hlocaxioma verum est in particu
laribus entibus verb. orat. IIomo ese
homovelnon esthomo: Petrus vel
estmortalis vel non mortalis. Sed
niversaliter loguendo fallissimum
elt
ntib
l
C
E1

## Folio 20 — 797897755:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
AXTOMATA.
est, quia datur aliquid quod née 
SItens, nec non ens sive datur medi-
um inter ensc non enS.
Primo datur medium exclusionis,
id est, aliquid quodnec scens, nec ni-
his Scilicet Possibile, V. gr. alter mun-
dus possibilis non est ens, alias essee
vel Dcus, quodtallum est; vel crca
tura, quod etiam falsum est de tamen
non eltnihil. Probatur. Si possibile
estet nihil; non esset distinctio inter
pollibile: verb. orat. Pres diilunt ni-
hilimpossibile: aliter mundus est nI
his vollibile: eroo poslibile cst me-
aiMM LLTeF CHS C1O. CHS.
Secundo, datur medium inter ens
e nonens parricipationis, 1. aliquid
quod clontialicer pactin cAtCns, Par
im nOn ens Probatur Prinatio, V. SFs
cacitas non estnihit formaliter, alia
idemellet cacitas, quod non vilio, de
tamen lignum eAtnon videns, nonta
menestcaecum. Caecitasergo, (erta
lia prinatio est nonensinente, L. el
Centialices estnon visioeum apcicudi
AE

## Folio 21 — 797897755:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
PTTILOSOPHICA.
t
nequae estens: Ergo priracio, essen
emed tialiter eA ens CEnON CNS.
Tertio, Contradictio est media in
ter ens eenonens, quia comprehen.
dit ens enonens. Nam contradictio
comprehendit rnam propolitionem
ellet veram, quae est ens, aliam proxol
Crea
IHeH
ibile
AEeF
AI
AI.
MC.
CAS
uid
375
_
d
i. et
dt
AB
tionem tallam, quae est non est ergo
contradictio essentialiter est ens de
nON ens. Ec haec est Philosophia
SCOFI.
Ouarto. Aliquid est medium inter
Cns e non ens eminenter, IC. DOuS.
Probo: Sicur Sol Facir calorem, non
tamen est Formaliter calidus, scd c.
minenter. Ita Deuscum feceritomne
ens, nontamen est ensformaliter, sed
einenter. HIaec est philosophia D.
Diourlii qui Deum non vocat eno,
Ted Superens.
Ouinto, est aliquid medium inter
ens ex non ens apparentia, i. respectu
divertorum ve, cibus aliquis respectu
huius elt dulcis, respectu illius non est
dulcis Faec est philophin Protagera de
rrrtonis.

## Folio 22 — 797897755:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
AZIOMATA.
AXIOMA II.
NS eAt, sive, ensestens.
a
Hoc verum est secundum defini
tionem e ellentiam, ve Hlomo est a-
nimalracionale. Icem: HIomo eAt
ab aterno secundum essentiam. Sed
non caverum sccundum exictentiam.
+
ihil enim est, sive, nihil exiscic ator
um praeter Doum.
Non csererumidentice, Ve, Ii di
cam Hlomo cit homo: nam nihil de
alio praedicatur vere, nis ipe insE
Sedhomonon inesthomini. nec Pe
ErUS PEFTO: GEGO PCtruS nON eAt PC
trus: ergoensnon estens.
tec estrerum absolute, nam etiam
nihil est sive exictie, e nihil est nihil
1+
ve, cacltas existat, e caecitas cst ca
CItaSo
Ttorum non estrerum in similibus.
FLOo cAt IMOTtMUS: Animal eAtCOM
bustum; nam lic dicitus quod ens sIE
nOn ens: Llomo enim cs ens; si
At I

## Folio 23 — 797897755:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
etin
est
CIt d
d est
Sed
er
di
de
5o
Deu
Pe
aM
ihit
PTTTLOSOPHTTOR. 23
autem estmortuus, eltnonens: ergo
enS est nON CHS.
lterum non est verum formaliter
cum praedicatur proprium aut acci
dens de aliquo; nec enim homo cl
risibilis aut albus Formaliter.
AXIOMALII.
DMNE enseAtres.
Verum est hoc sentu: Fns habet et
lentiam ratam ee tixiam, ideoque im
mutabilem: ve, Hlomo eltanimalra
tionale.
Tonverum est quod calis csentia
nonvoslit in aliam converti, scil. Vna
substantia porest in aliam transtib
sanciari: recum in Fucharictia paris
d vinu transsuBSFaNLIANEUE IN COF.
pus ec Canguinem Chrilti, aur Foemi-
n2 Loch in satuam Calis. Vel per
transaccidencarionem, vesI DeuS
mutaret quantitatem IM
quadicao
15.
DM.
15 II
H

## Folio 24 — 797897755:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
AZIOMATA.
AXIOMA IV.
MWE enses aliquid.
Id est, omne ens est aliud quid ab
alia re formaliter ex essentialiter.
Hlinc secundum elsentiam nulla
res qualis qualis sic, de alia praedica
TUr. Fsentia autem debent abstra
ctelumi, e signiticantur per termi-
nos terminantes incas, rehrumanitas
animalitas, rationalitas. Igitur re
vera formaliter aliud rationalitas, a
nimalitas, quam liomo, aut huma
Mta5.
1
AXTOMA V.
NS cA quod est, vel esse po.
steR.
Verum esthocsentu: Ens est quod
exiltit, ve Petrus, vel quod existere
Potestvetulgur; dummodo eMentiam
habeat. Fst autemiam ellentia fulou-
rissetiamsi nonerictat.
Nontamenverum cAt de eo quod
nonhabet essentiam. etam id quod c
nihil

## Folio 25 — 797897755:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
A
quid 2
eto
2nullu
abst
Umi
P0
quo
er
ule
PTTILOSOPHICA.
25
nihil est, esse potestlaltem per incel-
lectum, ex tamen nihil non est ens
V. or. intellisimusnegationes, priua-
tiones prout nihil sunc: L. acquirune
existentiam per intellectum. id est ac-
quirunt esse intellectum: ec tamen
nihil non estens. Item Chimeranon
estens, quia non habet exictentiam.
Ctamen potest erictere in intellectu.
Ita impossibile id rocatur, quod nec
s
estnec esse potelt, d tamen potestin-
celligi; ec sic acquirit esle per intelle
ctum; et tamen absolure rerum est.
Imposlibilenon estens.
AZIOM A VI.
DMNE ens vel eA DEUS.
vel creatura.
Verum est hoc sentu: Omne ens
vel el causa prima, vel a caula prima,
liuc effoctus.
on est verum quod omne ens sIt
velproducens, vel productum. Nam
datur aliquid quod nec es produ
CGMS, AECHON prOduCONS: ec quod

## Folio 26 — 797897755:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
EC
AXTOMATA
sit productum ec improductum. PTam
ex Ade DCIFAS NON geHOFAE, nEC pFO
ducit, nec producitur, sed tantum
Deus Paterproducit, X tantiim DCuS
Filiua X Spiritus Sanetus produeun:
TuT: Frgo guatenus. Deus d Divinis
tas, noc produeunt, nec producun
tur: Led quatenus. Deus Paterprudu-
cit, quatenus Dous Filius produci-
tIIF.
Dicunt essentias aeternas ec impro.
ductas nec dependere a DCOV. GF. VE
tomo sit animal rationale vel irra
tionaleo.
Respondeo. FAt Falsum; non es
Pentia ens cAt. Ens autem est quod
existit, sive est; vel existere, sive esse
Docest. Ergo cum essentix snt entia,
exiltere poslune. Impossibilissimum
autem est aliquid existere posse abs-
an
queDco Piaeterea, essentiae veia
lunre: omnis autem resvera ett, quod
contormis sic DCO, dut ipsuS CXeM
plari, et Deo ab exemplari dependet.
aal
lu
1d

## Folio 27 — 797897755:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
NaM
prO.
UIIII
Delis
CHIA
ini
PTTTLOSOPHILOA
AXIOMA VII.
et
MNE ensrel est substantia,
vel accidens.
Verum est, si de perfectissimis enri-
bus loquamur. Nlam omne quod
un existie, vel per lc existit, e est substan-
ICII..
0
ve
d
es
Od
ille
149
um
5+
c
1B.
deta
tia; vel per aliud existit, ec est acci
denso
Non tamen est verum ablulurés
Nam lunt res perfectae quae nec sune
substantia, nec accidens, (c. haec prae
dicamenta, Vbi, Ouando, Sicum; Hla-
Habere Relario. Probatur. NTonlune
substanciae, omnium consentu. Pro-
bo non esse accidentia. Accidens
inharet in substantia. Ped non est acci
dens, cum substantia inest in acciden-
ec. Sed Vbi est cum substantia corpo-
reactinloco, id est; in accidente
Ouando est, corpus esse in rempore,
id est, cum substantia est in acciden
pas
te. Elaecered non cst accidens cum
substantia est in substantia; sed Situm
est certo modo partes substanriae esse
da

## Folio 28 — 797897755:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
2S
AZIOMATA
in tota substantia. Tandem non esul
accidens quod substantia adhaeret, i
led quod inheret: atqui Relata For. 1
maliter sunt ad aliud, l. reteruntur ad
aliud: eroo Formaliter adhaerere, re-il
fertiad aliud, non est intraerere. Sic
qu
ist
Veltitum esle cA restem adjacere cor-
pori: sed adjacere non cA intraerc.1
C0
2. TTon estrerum de CsTentiis. PTuI
da enim eentia eAt substantia, aut ac
cidens. Probatur, ellentix abstrahunt
a modis essendiid est, a modis per se
subsistendi e intrarendi, omnium
contentu, e camen tantum icti modi
Faciune subltanciam aut accidens, v.
erat. Llumanicas est essentia hominis
nontamen eAt substantia; quia abltra
hica modo perse subsiltendi: homo
autem ele substantia, quia homo cse
humanicas per se sublistens. Ita acci
dentis eslentia, non ele apticudo ad
inhraerendum, quia aptitudo ad intrae
rendum, clepropricas accidentis, li
cuc axtitudo risus hominis. Nullum
AUTGM

## Folio 29 — 797897755:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
PHTLOSOPMIICA.
20
ereergo aptitudo ad inhaerendum non
fo estessentia accidentis, huO nOn perti-
lra net ad ellentiam, verb. orat. coloris,
rthc accidens, sive ve apcum lic inha-
SI PCTC.
col 3. Non cl rerum de differentiis.
er Aristoteles enim cap. de Substantia
ait solas sublrantias ec differentias
qua
Tul Praedicarirniuoce: ergo ex hoc mo
cas do loouendi differentiae non lune
hun subltantixe. Deinde ve differentia a-
ium rentia subscantia ese Cabstantia. HICC
hod tamem Cunc accidentia, quia nOn pre
1. dicantur accidentaliter, sed essentia
uinis liter.
ira. 4. Duemadmodum datur animal
mo ouodnec clerationale, nec irrationa
el le scil. animal genericum: ita ens se-
icci mericum ens est, nec tamem
Ua
Su (
lu
tEn
ese subsiantia, nec acci
denso

## Folio 30 — 797897755:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
AZTOMIATA
AXIOMA VITI.
DMNE ensvelestmateriale,
vel Ipiritale
Verum est de substantiis perfectis.
Simis. Nam substantia saltem creata,
vel est. corporca vel spiritalis. Non
verum estabsolute; nam primo. da
cur aliquid quod parcim est materia
le partimspiritale; ve homo secun-
dum corpus estmaterialis, secundum
11.
animam est spiritalis. Secundo. NN2- P
ertale cAt quod quancum cste exeen
bi
tum: Spiricale autem, quod non cst N.
quantum. Lam aut dari potelc aliquid 10
quoa nOn SLE GUANEUI, e tAMEN N
nonsic(piritus; v. or. Si DeusaniioS pil
aliorum animalium leparatas a mate-
si
ria crcaret, non ellont nateriales, iil
quia non ellent quanta: nec tamen
di
esent spiritales, quia anima equinon p
est spiritus, sed ollent immateriales. u
Tertio Ariltoteles ait in Ancepradi pa
camentis, differentias non polle con 1o
renire easdem dirersis scneribus, vt .
nOI

## Folio 31 — 797897755:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
aE)
CtIS
atdq
AOr
de
UIM.
A2
CH
est
PITTLOSOPEICA.
3C
nonposle casdem differentias conre
nire substantiae e accidenti: ergo(I
corporeum e spiritale Cunt differen
tix substantiarum, nullum accidens,
propriissimé loguendo, crit corpon
reum rel spiritale.
AXTOMA IX.
Plereshabet ad esse, ita ad
cognolcis live ad veritaremo
X7
Verum esthoc sentu. Sires aliqua
sieper causas, debet cognosci per cau-
lasiper quas elt, vetunc omnes creatu
ra: Rveco non (i per cautaS, reDcus,
nid nonporestcognolei per caulas, quia
ate
C59
xdi
Dei nulla est caula, nec efficiens, nec
materia, nec Forma, nec finis. C au-
Caenimprior est: nihil autem prius
eAtDCO.
Secundo verum est: Ouidquid
prius est, prius cognoscibile cAt, _
prius verum cA, Ciure norius est lua
natura: Sic caula prior est, ideo
on. notior est, e verior, quam esfe
YE
nOI
CtUso

## Folio 32 — 797897755:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
AZTOMATA
Non tamen verum est secundum
nostrum cognoscendi modum; nos
enim ea quae posterius unt prius co-
enolcimus, ee funt nociora nobis,
verb. grat. eAectus Da, re mundus,
s
Facilius ex prius a nobis cognolcitur,
quam Deus. Sicuelicet Sol sit claris-
simus, Facilius camen iplius lumenaue
lumen Luna intuemur, quam solem
iptum.
AXTOMA X.
VBST ANTIA CA CnS PCL
se TubAHenS.
AXTOMA XI.
i Ccidens est ens intraerens
LACubCtancia
TIac axiomata vera tunt de rebus
Oedinariis, led non de rebus extraor-
dinariis. Itam extide constat quod
Chrictus Dominus rehomo, non per
sc sublictat, siue per tuam pertonali-
tatem, led per pertonalitatem Verbi
divini, id est, secunde perlona in
Crini
1
t

## Folio 33 — 797897755:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
dum
nOB
C0.
dis,
duS
UF
115-
em
C
EMS
OUS
OP.
od
pet
ali
erbi
I
Mi
PHILOSOPHICA.
35
Prinitate. Item ex Theologia, quan-
titas, panis ex vini non exictunt sub.
santia in Cacramento altaris: _ Me-
thaphysice Deus potest tollere inexi-
sentiam, licut ab homine in Christo
Fuctulie Cublstentiam.
Sccundo, non est de essentia (ub-
Stancia re apta sic subsictere, nec de
essentia accidentis ve aptum sit inhx-
rere.
Probatur. Propriceas, vt rilibilitass
nion est de essentia hominis, sed esse
aptum ad lubsiltendum, elle aptum
ad intraerendum, ele proprictas sub.
Tranria ec accidentis, lieut esse aptum
adridendum esi proprium hominis:
ergo axtitudo ad Tubliltendum de in
haerenduin non lunt de estentia sub-
Santix e accideneis.
Tertio, Tlumanitas est essentia ho-
minis, ee tamen humanitas non per
se subsiltie, propterca quod omnis
esentia abstrahit a modo luo, ideo-
quetubltantia a modosubltendi, a-
lias nulla esset differentia incer huma
nitatem echominem. B5. AXIO.

## Folio 34 — 797897755:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
AXIOMATA
AXIOMA XTT.
Voornichaccidens, noneA
alteri essentia Cue substan-
eia.
Verum estEloquamur Formaliter
non autem rerum est si loquamue cau
Caliter, eminenter, analogice; ve sci
entia, iustitia unt accidentia in nO-
bis: d tamen scientia e iustitia lunt
substantia Dei, quod Deus sit causa
omnium horum, e ita habeat enri-
HeNTEI.
Secundo. HTon est verum respectu
specierum. Nlam albedo cAt accidens
hominis, sicut _ color; a tamenco
lor esteslentia albedinis.
Fertio. Non est verum quoad pio-
pria; Frigus enim et calor lunt acci
dentia communia aliarum rerum, et
camen Cuncpropria ignis _ agua
AXIOMA XILI
Ccidensnontransit de Cub
Xiecto in subiectum.
Te
el
et
des
lu
1
i
s
1

## Folio 35 — 797897755:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Iu
d
-
2C
(a
da
CU
Ad
0-
Ct
8
1
le
PTTILOSOPHLCA
85
Verum est hoc modo; Calor ille
quiinigne est non transu ex igne in
aerem: nec odorpomitrantit in ae-
rem, Ced limilem e nouum tacit odor
odorem indère.
Non est verum rbi eadem materia
est, v. or. inhomine, cadauere cine-
ribus ec. Nam cadem quantitas, ca-
dem albedo est in homine d in ca
davere: ergo transu de subiecto in
subiectum. PTonverum est in riuen-
tibus; nam Phzlici docent non re-
manere idem numero viuens, et ta-
menremanet cadem; v. gr. fgura qua
est accidens.
AXTOMA XIV.
Voltancia, vel estprima, vel se
cunda.
Verum est perfectam substantiam
esle vel primam, id est, existentem
_ lingularem; vel esse secundam, si-
uerrivertalem, quae existir in sinsu-
lati.
Pron estrerum absolute. NTam de

## Folio 36 — 797897755:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
6
AXIONA TA
tur substantia quae nec est singularis,
necrniuerlalis Probatur Substantia,
verb. grat. homo, exle estindisserens
ve serniverlalis, vel lingularis. Pro
batur. Nulta substantia relata est cx
Arist. Cap. de Relatis: Sed substantia
dicitur rniverlalis per respectum e
relationem ad multa de linoularia. I
cem dicitur lingularis per respectum
ad exiltentiam: ergo lubstantia ex se
Cc nec est rnivertalis, nec singula
N15.
Secundo. IroncAtverum de DcO.
Licet enim Deus sit Cubstantia, tamen
nec est ruivertalis, nec lingularis:
non quidem vnivertalis, alias possene
essemulti dii; nec proprie lingularis
quia omne lingulare dicitur quod sub
Specie collocatur Nulla autem ese
Species Dei: ergo Dous non eltlub.
ancia Cingularis,
AXTOMA XV.
ubstancia, csencia, non fusci
DiEMaBIS_C MIMUSO
sC-

## Folio 37 — 797897755:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
lidu
IId,
renS
PiO
et
Itia
IIL
e
2
do
CH
15
i
AE
b
A
da
6
PHTTLOSOPHICA.
33
Verum esthoc modo Tiomo non
iam est masistromo, iam minus ho-
mo. Item calor non iam magisca
lor, iam minus calor.
Sednon est verum de accidente
praedicabili, Cue adiectiue sumpro,
quia aliquid est magis aut minus cali-
dum. Attamen non est vorum in
quantitare praedicabili, seu adiectivé
Cumpta, quiarnum quancum non est
magis quancum quam aliud es ratio
estideo aliquid est magis calidum,
quia plures gradus caloris incra sele
habet: Ced rnus gradtus auc vrra pars
quancitatis non porele ella intra a
liam, re, linea non porest esse intra
lincam, nec datur penerratio.
on tamen vorum elt dininitus+
quia potestrna quancitas esse intra
aliam, e vuum corpus intra aliud,
vtexmiraculis constat. Ergo aliquid
est magis quancum quam aliud. Piae
terea quemadmodum natura rnum
radum caloris ponieintra alium, d
ic Facit magis calidum: Ita Deuis Po.
Tet

## Folio 38 — 797897755:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
38
AXTOMATK
test duas humanitates intra se collo
eare, et liernus homo iam erit magis
homo, lam minus.
NNon est verum li vna substantia
cum alia comparetur. Nam substan
tia lingularis eAt masis subltantia,
quam substantia viivertalis: atta-
men duxe spccies sub eodem genere
non untmagis substantiae; liCuE nCC
duo indiuidua diverlarum specie
rum; venon estmasis substantia quam
equus: ec hic homo non est masis
substantia, quamtric equus.
2Ton estverum quoad efectus; v.
nus enim homo masis catiocinatur,
quam alius, proptes dispositionem
AaTCLLR.
AZIOMA XVI.
 Ccidens proprium eAt reci
LXprOCaBIIC.
Hlocsensuverum est; Omnis ho-
mo estrilibilis: ergo omne risibile est
homo, id est, nullum eA tempus,
auc instans temporis; in quo sic ho-
MO

## Folio 39 — 797897755:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
0
1
C
C
PHILOSOPMTCA.
39
mo, e tamen non sit risibilis. Sed
non estverum ablolute; quia cum o-
mnis caula sic prior effectu, Caltem in
aliquo instantinaturae; d omnc pro.
prium sc effectus alicuiusnatux, ve
risibile est effectushominis; Sequetur
hominem ellepriorem risibilitate: e
Sicverum erit in primo instantinatu.
rae, nullushomo est risibilis. Vndc
collisitur Deum non potuille aliquid
ab aeterno cieare; quia omnis caula
prior estuo effectu.
AXIOMA XVII.
OVbsantianon potest intrare.
re, d accidensnon potest sub
lictere.
u
Verum estre plurimum, absolute
Camen Falhsimum cAt. DTam DCUS PO-
testhumanitatem efficere ab(queliib.
Sistentia, UE Ades docet: quare LaM
non polleccidare modum iltum qui
vocatur inhraerentia: quandoquidem
intraerentianon sit clentia accidentis,
re supraprobaui. Pariter Deuspotest
Tacere

## Folio 40 — 797897755:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
40
AXTOMATA.
Facere accidens absque inhaerentias
quareiam non posset ci dare modum
iltum qui rocatur subsiltentia, quan
doquidem lubsilcentia non sE de el.
sentia substantia: quo facto (ubstan-
tia inharebit, e accidens subsiltet. FE
haec elt PhiloCophia Ocami, ex quo
hausie Crastotus.
17
AXIOMA XVITI.
Vostantia non sIc ex non (Ub.
2
Tancia.
HToc verum cte, si intelligas per
vocabulum, non tubicantia accidens;
quia substantia non potelehieri cz ac.
cidente, alias enim accidens prius es-
Pec quam subltantia. Sicur enim cum
ex lapidibustic domus, lapides prius
Tunt quam domus: Itali ex accidence
feret substantia, accidens prius csler
quam tubscantia: cum tamen accidens
supponae sublcanciam.
Sed nonelererum absolure. Itam
Cubstantia ht ex enee e subsistencia, e
amen necens, nec subsitcentia unt
sub.

## Folio 41 — 797897755:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
la
AI
2.
C
E
PITLLOSOPIITOA.
41.
substantia. Sicut enim quantitas AE
ex non quantitate; ve numerus exr
nitatibus, e linea ex punctis: ita
substantia fic exnon subltantia; puca
ex genere disterentia.
AXIOMA XIX.
A Ccidensnon est perpetuum,
Lsivc, accicens adesse d abes.
sepotest.
Verum est. Primo; Res porese in-
celliei absque suo accidente, ve COr
vus absque nigredinc. 2. Realiter ab-
esle porelt. Cur enim coruus non
cleposit absquenioredinc :2. Omno
accidens abesse pocele ablolute, licet
propter aliquam dispositionem abes
senonpos: ve calor abesse potele,
licet propter dispositionem necella
rio regnilitam ad hominem, ab co
abelle non possit omnino, licet ali-
quo modo abesse postu: nam senex
non eltitacalidus, ve iuvenis: ergo
Taltem aliqua pars caloris abesse po-
colFo
0

## Folio 42 — 797897755:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
42
A ZIO NE A F A
Non estrerum quod abeste possit
sine lui interitu, nisi divinitus. Nam
eo iplo quodcalor abelt, non ampli-
uS Elto
re
um
ANTOMA XX
Vo accidentia ciusdem (pe-
ciei nonpouunt esse in coco
PubiectoI.
Verumcsthocsentu: Non porcle
verb. orat. in Petro ele duplex lon
bitudo, liuc duolex quanticas in co-
de IItantI.
Vonclererum primo in qualicaris
radibus; postunt enim plures cAc
sradus caloris eodem tempore in Pe
EtO.
Secundo. Non ese verum in spe-
ciebus incentionalibus, c. inimagini
bus per quas tentimus aut intellici
inus, quia in eodem oculo cAe Pol
Tunt dua imaginis dictincta; quarum
rna hranc albedinem, illa aliam re-
praelentato
Tec

## Folio 43 — 797897755:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
IIC
M
PTITLOSOPTIOA
45
Tertio. Non est verum in Relati-
uis; postunt enim dua paternitates
elle in codem homine, licet idem ho-
monon policesse duo Patres.
AXIOMA XXI.
CCTDEMS vel eA ABCOIU
Lacum, vel RelatIMI.
Ita intelligitur: Accidentia qua
sunt in ieliquis peadicamenes, elle
postunt Tolicaria d absoluta; vealbe
doCola esse potelt absque olio acci
dente. Sed Rolatum non potelt esse
onum solum: re, pateinon potcte et
Ce Sine liberis.
PToneleverum; Ptimo, quia omne
accidens habet necellariam relatio-
nem ad sublcantiam cui inelle potelto
Sccundo, Nonclrerum quiaac-
cidentis eltinharere, non autem ad
haerere, re supra expotur: ideo cum
Relatum quatenus relatum adhaercati
huc referatur ad aliud, non est acci
dens.
Tertio, Oualicasferme omnis, es
Ten.

## Folio 44 — 797897755:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
44
AXTOMATA
sentialirer ele absolura d relatiua:
+
verb. oral. Seientia est ablolutum ac-
cidens, quatenus facit qualem: ele
Relarirum, ut essentialiter retertur
ad obiectum scibile.
E
es
c
 
6
de  de 
60
2
36
C
E
v.F
8dde
CAPVTIT.
Axiomata de Deoes creaturis.
PRA dictum ele, Omne vel ele
Lens, velnon eltens: ideo axioma-
ea deentea nonente dicta lunt. Ens
auremm vel est subltantia, vel acci
dens; item veletDcus, vel creaturao
Axiomaca de lubstantia e accidence
dicta fune. Jam de Deo d crcaturis
dicenda.
+
A ZTOMIA XXIT.
AIS vel estase, vel ab alio.
Vorum est hoc modo: Ens quod
TIc, ab alio est, cum nemo sciptum
Faciat. Cum autem ens non sIE, NOM
elt ab alio, VEDCuS.
Non tamen elc verum absolute
etam

## Folio 45 — 797897755:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
a:
aC
ese
tuT
sC
1
5
1o
e
15
e
PTTTLOSOPHIOA
45
Namnec Filius, nec Spiritus Sanctus
Factisunt, ex camen lunt ab alio, non
quidem ab alioDeo, sed abalia per-
LOndo
AZIOMA XXIIL.
EVS CA.
Focnon videtur axioma, praeset
rim atheis: tamen plurimi Mccapts
sici debitrantur hoc elle arionta de
primum verum. Frgo cltaziomacen
lendum; imo, eltprimaveritas. PrI
o, quia illi qui negant esse Deum,
Eateri, esse
Deum: quia quinegant esle Deum
dicunt omnia esfefacta casu. Sed eo
e.
.
iploCiomnia tunt faclacasu, funt fa
cta aDco. Itam apud omnes casus
eltcausa per accidens. licue musicus
est causa per accidens aedificationis;
sed caula per accidens lupponit cau
Cam per se; ve limulicus per accidens
aditieat, est aliquid inmulico; quod
per le rditicat, scilicet archirectus. IEa

## Folio 46 — 797897755:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
46
A XTOMTATA
(+ F.
simundus elefactus casit, et lactus a
causa aliqua per sc, quae estDeusIta
ArilL. 2. PhYI.
Secundo verum ele; quia omnis
homo debet credere esse Deum, sive
Deus sit, Sivenon (it. NTam (I DeuS
non elt, e tu credas esse Deum, quid
malitibi eneniet: Si rero cstDeuS, de
tunon credas cumesse, intalsibiter
cepuniet: ergo credendum elt esse
Deum. Fac eltPhilosophia Cicero-
nIS.
AZTOAA ZZIV.
RF AYIO eAproductiorei
Aexnchilo.
AXTOMA XXV.
xtihiio nihil EE.
Flac duo axiomata videntur con-
eradictioria, quia quod rnum affir
mat, alterum nesat.
Sedita incelligenda sunt: Primo,
Exmihilonihil fic, distinsuo, exnihi
I
M
sid
s
1I
1at
Hies
1
eit
l
NI
A1B.
itea
il.

## Folio 47 — 797897755:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
a
IniS
IHC
euS
sid
e
C
PHICOSOPHTOA.
47
impossibili etiam diminitus nihil Reri
virit; vehomoirrationalis estnibil
impossibile, ideo ne divinitus quideur
homotieri porestirrationalis, ideo-
que creatio, non productio exmihilo.
impossibili, idcoque ex nihilo nihil
fit. Sed ex nihilo possibili aliquid
Reripotest. Sic antemundum cica-
tum, undus erat nihil, sed nihil pos
sibile, id eoque ex nihilo nihil AL 3
naturalitor concedo, divinitus ne-
80.
Secundo, etiam naturalirer aliquid
Aeri porest exnihilo, dummodo ab(IE
atexia, Ve, natura Cxterr
d
herbae formaliter, ideoque ex nihilo
formae, dummodo ablitmateria, po-
+f
relttieri aliquid formae naturalicer.
Tertio, non opus est reid quodfice
exnihilo, Aat in nihilo. Nam mun-
dus quidem creatus ex nihilo, ec in
mihilo: attamen cum Dous quotidie
erearanimasrationales, creat ex ni
hilo, sednon in nihilo, sed in corpo-
1C.
Quarro.
d
1s

## Folio 48 — 797897755:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
48
AZIOMATA
Duarco: Fx nihilo intelligitur 1
exnullamateria. 2. ex nihilo inL. 1
gitur tanquam ex co quod prius liE: 
licut antequam aliquid tiac calidum, 
debet prius esse frigidum; ita ante- 1I
quam aliquid creatur, debet prius es 
Fenonens. Vndeimpossibile veali- b
9 id Aat ab aeterno, quiavetat deber 10c
priusnoncso: In aecernitate autemm. ius
nihil estprius, alias in eodem instanti i
naturx aliguid ester anon cTCE, (IFET. I
minus Nihilnon esset prius co quod pu
ex mihito AE.
AZTOMA XXVI.
EVSchensnecelarium, iue
immutabile, .
ASIOMA XXVII.
e
Te diminis _ xternis nulla cA
l
Id
sil
10I
I
t
apocentia. vel, In dinimisidem im
eltesse, ac posse. Vet, ab actu ad pue
pocenciam in diumis non eAbo. por
maconleguoncta
Pet.
VC. Mab

## Folio 49 — 797897755:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
e
oin
IMte
15 III
aMIC
Vtdl
debra
teM
ac
Ite
quOC
(iuo
idet
II db
AI
B
PHILOSOPHICA.
49
Verum est, Deumesle Ens necella-
rium quoad existentiam. Nam licee
alia res sine necellaria quoad essen-
ciam, ve, quod homo si rationalis,
non tamen necesle, est re homo exi
Aat.
Ec quamuis omnes gentes recipiane
hoc axioma, quod Dcus st necella
rius ee immutabilis quoad existen
riam, porestramen declarari. Nam
EDeinon esPetneceslaria existentia
potuisset aliquando non existere:
lam isitur vnde accepislee existen-
tiam: cerrenon ab alio, quia ille a
lius eslet Deus; non anihilo, quiani
hil non pocest facere aliquid.
Non aucem est in divinis pocentia,
eomodo quo estin creaturis. Nam
cum res aliqua exictie, prius hrabuie
potentiam ad existendum; re, homo
iam existit, ita ve priusquam exilteret,
pocentiam haberet. Scd Deus non
poruitprius existere antequam exicte
ret, alias fuislet mutatus a porentia
inactum. Jam aurem probacum est
quod

## Folio 50 — 797897755:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
10
AZIOMATA
quod non potuerit accipere exilten-
EtaM.
Verum tamen non est in divinis
non esse porentiam quoad actiones
I.
p
externas; nam Deus ab aeterno ha- Ib
buicpocentiam mundi creandi, non 
tamen ab aeterno creauit: nechinele
quitur Deum esse mucatum, quiaa
etiones transeuntes non lunt in asen
ec; recalefactio non estin igne; idco
actionestranscuntes, reereatio, nort
MUtanE DeuMto
AXEOMA XXVIII.
N omnibus creaturis cA pon
Lcencia adEsse, _ ad NVOn CAC.
Verum estquodres omnes etiam
immortales, ve Angeli, dc animano-
Ara pollint exiltere velnon exiltere
hocenim dependet à roluntare Dei.
Sednon est verum naturaliter in
omnibus. Nontantum illx res pos
Funt esse ee nonelle, quae conltant ex
materia e forma, ve res corporales:
Res aurem spiricalesnon passune esse
eE
p
M
et
1
A

## Folio 51 — 797897755:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ten
ini
Red
18
On
le
22
es
eo
DM
L
0
37
eto
2
L
ex
25
le
et
PTTLOSOPITLCA.
aa
SI
et non esse materialiter. Plaererca
res quae conltant exmateria ex forma
sine contrariarum qualitatum COmm
politione nunquam peribunt natura.
licer, re Cceli; imd etiamli conltarent
ex qualitatibus contrariis, nontamen
peribune lemper naturaliter, sicut au
rum nunquam naturaliter perit, (C
etiam homo forte lin statu innocen
cix mansistet, nunquam ortuus
fuisset. Sed hocperrinet ad Theolo-
305.
e
AZIOMA ZZIZ.
DEV S CCOmnipOTenS.
Verum cle quodDcus possit omnin
F.
excepto scipso: nec enimporest lace.
cerc alium Deum.
Sednon elt verum quia Deus non
potese facere impossibile. Scd po.
tentiorne foret Doussi pollefacere
impossibile  Respondeo, Deus po-
telt tacere impollibile, primo, ve im
possibile sit ens, non quidem absolute,
C 2
scd

## Folio 52 — 797897755:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
52
AZIOMATA
sedens intellectum, sue ens rationie
rt contradictoria une impossibilia,
quae tamen cum Deus intelligic facie,
re sint entia, non abfolute, sed ve
Sintentia incellecta.
Respondeo iterum, Oui Faceret.
css
id
1MIA
G
impossibile, cset imporensi PTam qui anir
vellefacere, e nonporesttacere, est 1e
impotens. Scd IDeus rellet facere
hominem inanimatum, vellet Facere
hominem cum anima; quia haec est
elentia hominis, d camen s vellet
facere inanimatum, non possa tace
re cum anima: ergo csecimporens.
Tertio, Deus non porest Facere
peccatum, quiapeccatum est, quod
est contra voluncatem divinam. Tan
veronemo rulitacere id quod non
rulctacere. ErgosDcustaceretpec-
catum, taceret id quodnonrulctace
re. Ouando Judxi abstulerunt igy
peiis vala aurea iussu Dei, non tuie
peccarum, quia omnia luntDci, tan-
quam Domini, porest autem Domi-
nus bona lua dare cui roluerit.
Duar-

## Folio 53 — 797897755:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
luionis
PHILOSOPHTCA
53
Ouarto, Deusnon porest supplere
clacis est idem facere non porest quod ma
sedu teria e Forma: ve non potest Facere
hominem corporeum absque CorpO.
eret re, quod corpus est materia; nec tace
mqu re animarum absqueanima. quia an
ECCTC
Cere
C est
Let
dCC.
12S.
10d
Tam
ION
Dec
Egs.
fuit
a1
Omi
duat
AXTOMA XXX
EV S unus CC.
HTocita verum est: ve in cordibuo
omnium gentium inscripium (IE.
Nihilominus line exceptione de
clarandum hoc modo: Deus est quo
nihil est perfectius. Si ergo concipe.
remusplures, vel inaequalestorent
velaquales: Nonporest dici esse in-
aquales quiarnus ex illis non eRet
derfectissimus, idcoque non essee
Deus: nec sunt aequales. Si enimr.
nus contineret omnem alterius per-
fectionem, cerre eslet rnus de idem
um alio; idcoquenon eene pluTesi
Sene

## Folio 54 — 797897755:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
34
AZIOMA TA
(ICUE S Petrus haberet omnem omni-
no perfectionem cum Paulo, certé
elecomninornus e idem cum Pau-
10.
AZTOMA XXXI.
ASesantenon ens, sine, A
sctusest ante porentiam indi-
eImIS.
FToc axioma est ex libro de Incer
pretatione, e alibi. Verum cAhoc
Centu, quod Dcus sic antequam potue
ricesle; ve supra probaui. Sienim
pocuislet elle, antequam cRlet, CeKTE
nunquam fuister: quianemo scipsum
poruillet à porencia reducere in a
ctum.
Falsum est Primo quia ens, ex non
ens, aequaliter aternatunt. Iam ve
Deusaeternus ek, ita nihil ee spatia.
imaginaria extra mundum aeterna
Tune.
Secundo, Falsum est in creaturis
hraec enim non lunt antequam sInE; de
nonerunt, postquam Fuerune.
Ter

## Folio 55 — 797897755:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
2HI
rté
A.
OC
le
III
TEC
IMM
2
OM
t
2
2
IIId
e
PHILOSOPHICA.
5
Tertio camren verum est, quia sim-
plexprius est composito. Ensautem
simplex elnonens; cum sit negatio
entis: compolitum polterius est.
AXIOMA XXXII.
DEVS acicomnia.
Verum est Si enim aliquid Reret.
quod a Deo non dependerct, Deus
non esset illius Deus, A resilla elet
ut heret independenter a Dco.
Non tamen lequitur quod is qui
Faceret omnia, esleDcus. Namcum
inDeorna scscientia, per quam rea
omnes contemplatur, altera DCF
F
quam res omnes Lacit ee Creat: de
Deuspossit alicui creaturae recamque
Scientiam dare, ita ve creatura creare
e
postet: Cerrehac suppositione facta
non esser illa creatura Deus: licet fe
ciltet caelum e terram: led eantum.
Deus est qui omnia facit independen-
ter ab alio; creatura aurem dependen
tEI CFCATEE.
 4
a

## Folio 56 — 797897755:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AXIOMATA
AXIOM A XXXIII.
PVS naturae estopus ratio-
nIS: sinC OpUS natUTE CA O.
a
DUSDCI.
Declaratur. Helius estscire d per-
M
ss
i
fectius, quam non scire: DEVS au- IIS
empertectissimus est: erso omnia
nouit. Ergo quoc tta natura, fc a net
Deosciente, alias opera natura el- st
sent imperfecta. Nam Ridioratacie He
Cyllogilmum, nesciens quid sic FyIlo- de
silmus, impertectus eAt: ita cum na- W
curatanquam idiorares Faciar nelcia.
S Deusnesciree, impertecta cenena-
curx opcra; isitur perfectiori modo
tiunt, s cum Scienria tiunt.
AXIOMA XXXIV.
Orruptibile de incorrupcibi
le plusquam genere ditte
TUnE.
Verum est de Deo d creaturisi
Deus enim in nusto et generE, O
mnes autem alix res unt in genere.
prredtieaem
ee
A
dt
Dt
eu

## Folio 57 — 797897755:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
pet
2II.
MId
AC d
et
ICII
10.
M2
la
Md.
d0
PTTILOSOPHICA.
Sccundo, rerum est cum praedica-
menta (une estentialia, ideoque in-
corrupcibilia: nam in alio genere eAt
homoreeltanimal, ec in alio ve al
bus: hiomo autem, ve albus; est cOr
ruptibilis: ve animal, est incorrupti
bilis.
Nonest rerum quod differant ge-
nerephrsico, id est, materia. Nam
res sublunares une corruptibiles, ni
hilominus tamen secundum plurimos
est eadem materia caleltium de sublu-
narIum
Duasto, verum estetiam differre
generephysico, nam lecundum Ari-
otelem calum incorruptibile aliam
habet maceriam quam sublunates
corrupribiles.
Duinto, non est verum differre
genere cacegorico; nam angelus in-
corrupribilis est in genere substantiae
lcuc de resincorruptibiles
Sexto. Non eAt verum de rebus
prouerna estrniuertalis, altera sin-
sularis: alias cum homo rniversalis
6
b
i
1107
re
Se

## Folio 58 — 797897755:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
58
AXIOMATR
sc incorruptibilis, homo singularis 
uc corrupcibilis, differrent genere.
s
phrsico, aut netaptysico, quod tal- M
Tum.
Septimo. Plusquam genere differ. sus
re, estsetoris ditferre: Sic substantia
1
e accidens plusquam genere diffe- cles
runt.
qu
Octauo: Plusquam genere differre, mo
est generatione differre, id est, cum det
vuum non generatur ex alio, ve ex 1B
angelo non generatur homo. Ita p
Aristoteles I. Mecaphrlic.
E
e
6
CC
2
dbo cda
O
DE
dadade
C APVT. IIT.
Deenteper see5 per accidens. E
enterealies ente rationis.
AXLOM A XXXV.
As omne vel est per lc, vel
sper accidens.
Verum esthoclensu, quod omnis
connexio rerum vel est perpetua, 
dcoqueper lc; relnon est perpetuai
1d50-
1
Ci
1
de
AB
p
Aa
1
Ia
A

## Folio 59 — 797897755:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
al
pere
e tab
antia
diffe.
terrer
Ciim
Cex
IIa
MMI
1a, 1
etudi
deo.
PHTLOSOPHTCA.
59
ideo que per accidens; ve, homo per
Schomo estrationalis, e hoc perpe.
tuum eAt, ee per le: homo Audet, non
erpetuum est, ideoque per acci
denS.
Fst tamen exceptio. Nam modi
esendinon unt per accidens, V. gF.
quod substantia per se subsictat, est
modussubstantix, nec eA per acci
dens substantiam subsistere, et tamen
non est perpetuum, cum a substantia
possit leparari.
Icerum aliquid partim est per le
partim per accidens; re homo clt a
nimal album, hoc est per le, ec per ac
cidens.
Tereio, est aliquod ens perfectum
quod nec est substantia, nec acci
dens; ve color, respectu albedinis
nec est substantia, noc accidens. Fro0
potestaliquid dari quod nec sit sub-
cantia, nec accidens v. er. quod ani-
mal Scrationale; non eltper (c, nec
tamenper accidens; quia interiora
non sune accidentia luperiorum,
 6
MUI

## Folio 60 — 797897755:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
60.
1
AXIONATA
mulcominus sune sub tantix superio
rumt.
AXIOMA XXXVI.
VOD per sc cs, perpetuum
Lea sive, Duodperleestrale,
nunquamper accidens potestet
sC alicer.
Hlocrerum elt. Quod per sc est,
(ex Arist. 2. Analyc. poster.) vel eAt
definitio, auc pars detinitionis, ve,
Hlomo eAtanimat: vel estproprium,
ve, homo estrisibilis: vel cAttormalis
efectus, ve. anima animat, materia
materiac: vel est exictencia substan-
tia. Subltancia enim perlo exictie,
idcoque nunquam per accidens ho-
mopocest essehinnibilis: nec perac.
cidens in existere.
Distinguendum camen estnare ab
Totuce verum est in proxolitionibus
quae simpliciter convertuntur, ve, o
mnis homo cA animalrationale 2 er
oomneanimal rationale est homo
dednonelererum in aliis propolicio.
nibus
MB
I
MIa

## Folio 61 — 797897755:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
io
at
2C7
et
ll+
est
E
A.
IlId
Cta
AB.
O
C
16
Us
0.
et
NO
10.
US
PHTCOSOPHICA.
S2
nibusnils ex rnaparto, verb. grat. ho-
moesanimal: nam hic est perperua
connexio hrominis cum animali, sed
non est perpetua animalis cum homi-
ne. Ita corpus animari ab anima per
se est, nontamen per lc cAve anima
temper animet, quodctiamsi proue-
niat abtomine, per le elt, nontamen
perserehomo semper ridcat.
AXTOMA XXXVII.
WSreale eAquod existere po-
celtnullo intellectu cogitan.
1C0
Verum est, s de intellectu humano
autangelico loquamur.
Nontamen verum est si loquamur
de intellectu dinino, posito enims
quodDcus ab ca cogitatione ellet, per
quam incelligirme este, egonon am
pliusellem
Necverum est de actionibus men
ris, nair nulla cogitaciomentis essee
nisimens cogicarce; licut nulla cale-
Factio Forer, nis aliqua res caletace
sCE.
AXIC

## Folio 62 — 797897755:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
AXIOMREN
AXIOMA XXXVIII.
ASrationis est quod non est
nilicogitanteintellectu, nec
habet aliud esse quam esse obie.
ctiuum siux intellectum.
Verum est quod illud sc ens ratio-
nis, quodnon habet existentiam, (I
necuius ezisterenon cA aliud quam
intellisi; et chimara non aliter exi-
Aic quam cum incellisitur, sinc quam
diu est obiectum actualem mentis co-
pitantis existit in intellectu huc ipsius
exiltere est esto intellectum.
Faltum est, quoad essentiam entis
rationis; cuum enim ellentiae non lint
Factibiles, non dependet ab inrellectu
esentia rationis, sed tantum exicten
tia: ideoque intellectus non
Facit eslentiam talis
entiso
8
e
c

## Folio 63 — 797897755:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
PTTTLOSOPHICA.
CAPVE IV.
63
Continens axiomata de principiis
5 causis omnium rerum.
AXIOMA XXXIX.
DRincipia Cune ex quibus o.
mnatiune, due unt, aueco.
rmoIcuntur.
Verum est quod princ pia sint alia
requisitare aliquid tiac. NTam exnihilo
generatione d morte; Alia lune cu
quibus aliquid estlcu constat; ec alia
Tunc ex quibus ex aequo Scitur tan-
quam exaxiomatibus.
Sednoncleverum, id cA, in singu
lari, quia exrno principio nihil Aeri
Potestnaturaliter, vt ex Cola materia
nihil feri pocelt.
PTon est verumnisi aliquid tattan-
quam ex intrinseca aut tanquam ex
parte: hinc Deusnon est principium
nundiproprie.
Nec est rerum nisi aliquid fiat ex
l elt
ret
di
HiO.
s
m
exi
I-
C0.
CIus
HIS
IAF
ctu
Ct
EAt

## Folio 64 — 797897755:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
64
AZTOMATA
merinscco: tanquam ex primo Irine
anural non cst principium hominis,
quianon estprimum intiomine: hinc
nullum compolicum ex alio princi
pium esse potest.
AXIONA XL
Voduisnonfie, nec est, néc
coonolcitur exquonis.
a
Nacuraliter Roc verum. Nec e-
nim ex oppolicis hune, aue lune, op
polita, ve ex substantia non fit acci-
dens, nec exnioredine abstracta Acal-
Dedo.
Eronrerum est absolure, quia ex
quonis pocest ticri quoduis ex (ub
Cantia accidens, ex homine angelus
eliminicus: imo ex vno nihilo aliud
nihil, veex non vilione hieri potest
nonaudicio. Item exrno oppolito
pocestcognoscraliud, ve ex creatura
Deus, ex dominoleruus.
Ouod si ex quonis cognolcetur
quoduis ex quouis lequeretur quod
uis, ec sic nulla esser lex bene discur-
rendi.
Hoc

## Folio 65 — 797897755:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
IMB
11II5,
hine
ICl
PHTLOSOPHLCA.
65
Hloc tamen absolute verum non.
est, quia cum omnes sint res interte
similes, Calcem in rebus transcenden.
talibus, ex quonis potest cognolci
quoduis aliquomodo. Inhoc fun-
datur ars Lulliana, quando quidem
de omnibus per omnia dilcurrat.
AXIOMA XLI.
DRincipia Tunt xterna:
AXIOMA XL. I.
DRincipia neC Ex CC, nEC exa
L. Tiis, Ced exiplis omnia.
1
Verum est hoclentu: Principia
Luneprima. SiergO generarentu
ecsicnon eentprima, ideoque nec
principia.
Verum est quodnongcnerentur ex
aliis eiusdem natura, re materia non
tcexmateria, nec forma ex Forma.
Falsum tamen est quia ommnia ex a
liis alterius naturae tune, re materia
exnitilo, prinatio exmateria, Forma
et
C
P.
C1
al
ex
6-
11S
1d
est
(O
r2.
F.
DC
1d.

## Folio 66 — 797897755:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
86
AZTONIATA
partim exmateria, parcim ex nihilo
seupriuatione.
PTonverum cAt quod non tiunt ab
alio, quia omnia tiune a Dco.
Non vorum est quod omnia quae
alio line, ex aliofacta lint; Deus enim
eAt ex Deo, Deus aurem non est Factus
eXDCO.
Verum est omnia enim lune ex
principus, ctiam ipleDCuS.
Sunt autem aeterna principia, quia
priatio maset eriam Forma P
cc, Vt in Petro adhue est priuatio ho-
minis alterius. Forma aurem mulla
Et naturaliter: nec enim natura Cacie
animam, sedrem animatam. Materia
etiam perpetua est.
Nontamen verum est de ente ab.
Solure; nam cuur ens dinidatur in
principium a principiatum certe
principium quod ens est, non habee
aliud principium, quin vel darctur
progrestus in infinitum, vel principi
um principii esset. Similiter de Deo
dicendum est.
add
A
Me
at
D

## Folio 67 — 797897755:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
nitile
III
2 Gu
enim
abllo
Cea
uta
len
HO
ulla
Tacit
in
ab et
UF
Cip
Deo
d0
PHTLOSOPHIOA.
AZTOMAZLLII.
rontraria prima (unc princi
ADIROTMMIM FeTUI.
Verum est. OuidquidHE, aut est,
tic ex duobusmaxime oppositis, ve
homo tc exnonente ens: non tiomo
autem ex homo lunt oppolita, leu
contraria prima, Vel aliquid FC ex
materia e forma, exgenere et diste-
rentia, quorum ruum non est aliud
ee maxime oppolicum alteri.
Nonverum est absoluté, quia ex
contrariis abstracte nihil est, Ve ex
nigredine ex albedine, absolure lo-
quendo.
AZIOMA XLIV.
CIVSRpOcentia lune prin-
LCipIa CHEIS.
Verum eAt quarenus omneensper
Fectum habet potentiam d actum, ve
angelus habet actum angeli ee habee
potentiam ad illum actum. Deinde
mneens creacum etiam essentia de
pende

## Folio 86 — 797897755:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
86
AZTOMATA
pendet a Deotanquam ab exemplari,
idcoque est d cAcporest, vude nul-
dum ens creatum cAneceltarium, quia
non estnecellaria connexio inter po-
rentiam ec actum.
Nam estverum de actu ipio hic e
nim non componitur ex actu de po-
centia. Necverum eAt de ipla poren-
tin quae non componitur ex actu; hine
Deus est actus, nec ex potentia com-
ponitur, hinc possibilitas alcerius
mundi er nullo actu COmpOnIEME.
AZTOMA ZL V.
TV S est caula cognitio-
Lnis, dictinctionis, extra pol
Sibilitaterm.
Verum cAt in rebus compotuis,
gura ditterentia, siue forma, siuc a-
etus distinguie hominem a bruto.
PFon estverum absoluce: nam ho-
odistinguitur ab angelo eriam per
maceriam. Pratereaaterraper lei
plam distinguitur. Praterea perne-
raciones de priuntiones distinonimur,
r

## Folio 69 — 797897755:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
liquid
CP0.
IC e
DO.
Dten
hine
M
IUS
PHILOSOPHICA.
69
rehomo ab accidente distinguitur per
nonintrarentiam.
Ouodautem actus suc caula cogni-
tionis, constat, quia pocentia eAt cau
sa occultationis; impossibile enim cAt
intelligere potentiam nisi per actum
repotentiam videndi per vilum.
Ouod actus potentiae opponatur
non ablolutererum est, quia impol
sibile porentia opponitur, pariter
imbecillitas opponitur potentia, nec
tamen impossibilicas aut imbecillitas
eA actus.
Actus aurem porentix opponitue,
guatenusres est de facto, vel quate
nus aliquid est actio vel principium
actionis. Sic risibilitas et ridere sune
actuS.
Nec absolute verum est per actum
omnia distingui; nihil enim est sui i
plius actus, sine forma, siue perte-
etio: Actus enim tantum est potentiae
actus, Deus autem non habet poten-
tiam, ideoquenec actum, ideoque
nec actus elt.
0.
91
159
2
10.
Det
le1
De
BUIi
H
 aL

## Folio 70 — 797897755:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
AZLIOMATA
AXTOMA XLVI.
Rustra est potentia quae non
turanihiltacit Frustra.
Sic explicatur: Deus d natura Aul
ei forene; Cultus est qui aliquid fru-
od
C
Aea lacit.
Noneltrerum quond praecipua
nam inmateria caelectis est dinisibili-
eas nunquam camen diniditur, quia
praestantior cA actus continuari ca
lum, quam idem diuidi: ita materra
potestplureshabere Formas naturali
ter per nouam specierum commixtio
nem, nunquam tamen hrabebit: CuF.
ficit enim quod habeat praecipuas.
Nion verum est in quonis indini-
duo, sed tantum in specie; Chrictus
enim Dominus nunquam risit: Scu
Tufticie quod homo aliquis ridcat.
Nonverum est siperporentiam in-
celligas apticudinem; nam cacus na
cus hrabet apritudinem nacuralem vi
dendi, nunquam tamen ridebitnatu.
alitOro
tom
A
pe

## Folio 71 — 797897755:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
HOI
1
tul
Tru
2
1l1
a
a
2l1.
10-
Ita
11
US
cd
A.
12
Y1
HI.
OA
PHTLOSOPHTCA.
Nonestrerum liactus aliunde de
pendeat, nam cotps hominis mor.
tui habet potentiam ad animam na-
turaliter, nunquam tamen habebie
naturalicer; hoc enim ab iplanon de-
pendet.
Verum est de potentia palliua: II
enim materia habeat potentiam per
quam possicanimari, etiam est aliquis
actus qui possit animare.
AXIOMA XLVII.
VoDpotestmaius, potest
minus.
Verum est in Tubordinatis, Vt rex
Potest quod principes: anima ratio.
nalis potest quod lentiens et rege-
ta1IS.
Non est verum in rebus non sub.
Ordinatis: homoenim potest genera-
rehominem, nontamen potestgene
rare plantam.
NTon est verum in rebus subordi.
natis in alio genere cauxe; nam DeuS
C
potestlacersmaterium, animam, de
iale.

## Folio 72 — 797897755:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
AXTOMATA
materia porest maceriare, anima ani.
MaTC, nCCtamen Deusmateriare po. 
cest absquemateria, ec animare abs- 
que anima.
AXTOMA XEVTII.
ETVS Tunt suppolitorum.
Id est actio est singularium substan-
cialium; vnde rccidencia leparatani-
hilagerepollune, nec calor separatus
caletacit. IIinc rniversalia non a-
unc: homo enimestrisibilis, nun-
quam camenridet.
Nonesrerum quoadinstrumenta,
nam homoasitper animam per acci-
dentia quae agunt, sed dependenter.
Nec elt verum quod obiecta seu
cerminos; actiones enim lunt circa
vriuertalia, quae ficri postunt, ex
plurimorum sencencia, per intelle
Ctum.
AXIOMA XLIX.
MISreiprincipia Cunt ge
nus, de difterentia.
HIOC

## Folio 73 — 797897755:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Id d.
TEP
E 
o
ostan
aHI
aII
1I 8
IUII
Cntdi
acci
CT.
sei
CIICa
 ex
elle
96
HOC
PTILLOSOPHTOR.
HToc rerum ese de omni specie
pertectaque natura, quia non alicer
quam experientia constat omnem
rem cum alia convenire, et ab alia di-
Ecrepare. Id autem in quo res vna
convenit cum alia esfentialiter est ge-
nus; id aurem in quo res dilcrepat et
Centialiter est differencia.
Nontamen rerum est absolure, lo
quia Deus perfectissimus est, nulla
autem est differentia, nec genus, Dei,
alias enim Deus non eRec simplicissi
mus, ec primus, led compoltus cx a-
liis.
2. Non eAt verum, quia genus 1
plum non constat ex genere dx ditte-
rentia, nec difterentia constat ex sc-
nere e differentia: alias enim daretur
rooressus in infinicum.
3. on est verum nisi intelligatur
de differentia composita, liue com
plexa, quae alias supponit. Faltum
enim elle hominem, v. or. nihil aliud
esse quam animal, et rationale, id est,
enus luum de differentiam, aliase
RIM

## Folio 74 — 797897755:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
94
AZIOMATA.
nimhomo cetmonttrum, si nihil a
liud haberet quam animalitarem e Pa-
tionalicarem. Hloc enim lensu homo
ellet essentialiter sine olsibus linc ca-
pite, hepate, Tanguine, ecc. quando.
quidem ilta omnia non includuntur
nec in ratione animalis, nec incon
ceptione rationalis.
AXTOMA L.
FNVSescommune pluribus
AspCcICDUS.
Verum esthoclentu; Genus pluri
Dus naturis convenre porcst lecun-
dum essontiam, e cadene essentiaani-
malis homini ec brucotanquam diffe-
rentiis ex speciebus connenit.
Tron aucem verum cst secundui
entitatem line realitarem; nec enim
verum est quod homo habeat cotam
realitatem animalis alias enim bru.
tum non cllet animal realiter, A homo
haberet omnem animalis realicatem
ec entiratemo
i
ull
Ia
1XIO

## Folio 75 — 797897755:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
duto
II
ML
Id
Omb
lat
PTTTLOSOPHICA.
AXTOMA LI.
AIFFERENTIA cAquaV
nispeciciconvenie, silieu-
nam speciem conttituut.
Hoc verum est s differentia acci
platus compolica sive complexa: Ra-
tionale enim consticuit hominem (
na
lationale accipiatur una cum diffe-
rentus, live quatenus rationale sup
ponitcaeter
ras differentias requisitas:
sicut quinta vnitas constituit nume-
et
um, scd quatenus alias rnitates prae
supponit.
Ton estrerum, suc loquamur se-
cundum Ariftorelicos; siuc secundum
Platonicos: nam differentiam Colita
riamrni tantum specciconvenire;
licut enim quinta rnitas Colitaria non
convenit uni numero quinario led
aliis omnibus post quinarium: ita
nulla differentia convenit foli, uni, sI
Colitarie lumatur: Sic rationale, aeque
pluribus speciebus convenire potest,
acirrationale, ideoque species distin-
SuIUm
Id
Cd.
t
CU
DI
2MC
t
a.

## Folio 76 — 797897755:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
AZIOMATA
ruuntur non per rnam differentiam,
Ted per plures: licue rnum vocabu-
lum nonper rnam liceram, led per
collectionem literarum distinguitur;
idco natura non constat ex genere et
p
s
differentia scd ex genere e differen.
tiis. Ftcortehacclmens Ariltote. M
lis ex Porphrrii, qui omnem differen- 0
tlam genericam rocant.
AXIOMA LII.
atura (inc species incom
municabilis in plures spe-
C1C5.
Verum est quod species vltima, v.
er. humana, non possit communicari
pluribus speciebus humanis, nec c.
quus pluribusspeciebus cqui; quan.
doquidem omnia indinidua hominis
Specie conveniant, licut e omnia
indiuidua equiinter le specie convens
AIUnE.
Non camen verum cA non posso
quamuis speciem, si Dcus aliquid ipsm
adiungere relie, esle senus. Sicuce
nin

## Folio 77 — 797897755:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
M,
Det
UI;
ell
PHTTLOSOPIICA
nim regetabile est species substantia,
differentia rola, aut viola, Aic alia
Species; itahomo licet sit species po-
Arema sine specialissima, nihilominus
en siDeus adinnoeret aliquam perfectio
rest
DHI
De
hominum illorum possibilium: co
modo quod Anselus est genus ad Cm
brielem dc ali05.
ALIOMALITI.
BHNIS res est indiuiduum,
seuindinisibilis.
Verum est quod nullaresquae di
can uidi possit in plurasibisimilia, ve, im-
C et
Pollibile cAt ve substantia, quae est ec-
uam nus generatissimum, diu datur in plu
ninis
u
ia geneca generalissima; Ita impoRI
nia bile est re color, quarenus est vuus
OAU
genere, dividatur in plura genera.
Sednon est verum absolute, nam
voll id quodrno sensu indirilibile est,alio
ip. modo ele divisibile, Dcus quatenus
icur Deus mon oltdinisibilis in plures: led
DEUS

## Folio 78 — 797897755:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
A XIONAT A
Deusquatenus persona est diuisibilis
in plures perlonas, Cc.
AZTOM A L IV.
DRINCTPTA entis sunt CF
Centia, e existencia: sive, .
minis res constat estentia  exi
Rentia.
Verum est de perfectis speciebus,
e indiuiduis praedicamentalibus, ve
Petrus; vetiomo, dc. eentiam et c
iscentiam habct.
Falsum elt; 1. de eriscentia actuali:
Fulrurn. ex Philosophis est ens, licet
nonexiltat, tamen lutticie re exiltere
DOssIF. Vnde scientia e artes ab exi-
tentia actuali abstrahune.
Falsum ele, si intelligatur omnem
esentiam ex exiltentiam diltingui;
Deus enim habet exiltentiam, qua
nihil aliud elequam iplius essentia.
Fallum ele, quia csentia dat cAc,
veanimalrationale dat esse homini,
Cive animal rationale est marerialis a
Formalis caula hominis: Deus autem
nul-

## Folio 79 — 797897755:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
c el
O.
ext
OUS,
Vt
L e
rali:
licet
atere
ext
INeM
nouli
qua
12.
esser
MINI
ialiSC
autet.
PTTTLOSOPHICA.
nullam habet caulam, ideoque nec
detinitionem, nec Formam, ideoque
nec propriiltime cMentiam.
Verum tamen est, quod ipla esen-
tiahabeat ellentiam, sed non distin-
ctam, ve, homo cst oslentia, ec ramen
dicimus quodhominiseslentia, sit a
nimalrationale, quod non est distin-
ctum ab homine. Ica definitio eAt
essentia, d tamen datur definitio deA-
nitionis, ideoqueessentia clentia.
Item existentia habet essentiam,
Tednon distinctam ab existentia; e
existit, sed non per aliam existen.
lammo
AXIOMA L V.
SSFNTTA es idquoddeR
nitione explicatur: sive; Deti
nicum est definitio.
AXTOMALVI.
MNE cocumnihil aliud est
quam lua partes.
Verum est communisenu, re, ho-
moest animalrationale, sive, homo
4
pI .4.
110.

## Folio 80 — 797897755:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
80-
AXIOMATA
nil aliud est quam animal rationale
quae sunt partes hominis.
Fallum est formaliter. Definitum
enim re definitum, non est definitio:
alius enim est conceptus definiti, de
alius definitionis.
Faltum est, guia effectus non est
causa: definitum autem, vehomo cst
effectus; definicio autem, et animat
lationale. est causa sine re loquitue
an
Aristoteles, Definitio estratio, sive
causa substantiae ee essentix
Falum ckt, quia totum aliquid a-
liud cat quam partes tux, scdeorum
eltpartes cumrnione; Partes aurem
rnicae lune effectus, Cructotum de par-
resrnientes unt cauta. Deindelite.
xx in syllaba, non idem sunt ac sylla
Da, V. 9. a, Ci non idem lunt ac ar.
Fallum est, quia vnum non ese
multa, eorum aucemm cAt ruum, ac
Partes, quocunque moda lumpta
unc multa.
Fallum cst, quadam enim Cunt qua
detinitione non poltune explicario
Cum
M
I
ist
1B
de
su
elt
Pa
IR
su
sen
ex
ca

## Folio 81 — 797897755:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
tIM
1IID
ett
et
Mat
Tus
e
2
no
ent
2-
10
la
est
al
tar
qua
caIlo
UIB
PTTTLOSOPTTICA.
8I
Cum enim definitio sit ex genere de
differentia, certe genus summum nul
lum aliud genus habet, nec ditteren
tiam constituentem; imo differentia
iplanon habet aliam differentiam
nec habet proprie genus, ex Arictot.
desubstantia, ve, rationale, non cA
Tubstantia, quia ve animalnon potest
esse differentia animalis: ita nec ratio-
nale si esset substantia, posset esse dif.
ferentia substantia.
Falsum est poslitiue: nam analoga
sunt ec aequivoca, quorumtamen et
sentia estnon pollo una detinitione
explicari, uc taurus, ee prinationes,
exteraque similia.
AXTOMA LVII.
Vicquid est in detinitione,
Ceu de esencia definitionis 3
idest in detinico, seu convenie
detinito.
Terum estin absoluris, re, animal
ationale est definitio hominis, et 9.
mnes partes denicionis sunt in ho-
de

## Folio 82 — 797897755:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
82
AXIOMATA
Falsum est in relacis, nam in defr-
nitione patris, est silius, nontamen
in patre estAilius. Ica, Phylica, aue
alia scientia in definitione lua habet
obiectum, nec tamen obiectum eAt
in Phrlica, quia obiectum est substan-
1
I
Id
tia: phrsica est accidens, sed non cA ill
in lubstantia accidens.
Verum tamen est etiam in relatis
Taltem in genitiuo casu, nam pater.
non quidem est filius sed flii; ed0-
minus non est leruus, Ced est Pcruio
AXIOMA LVILI.
queau
STentia Tunt aclla.
Verum est quondconnerionem x
ternam; polito enim homine, ne-
cellaria est conneario cum animalira
tionali; ec c contra, nec aliter Aeri
Dotelt.
Falsum establolure, quia cum et
lentia sint aliquid, non fuerunt ab a
terno producta.
Ferum est negatiue, id est, nullum
eAt
1

## Folio 83 — 797897755:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
Ca
alee
de
est
1.
el
Lu
d
II
1
PTTLOSOPHTCA. SE
eAt instans imasinabile quo repugna
verithominem esse animal rationale,
e econverso: e nullum est instans
in quo Deus non conceperit homi-
nem elle animalrationale, et c con-
cra, itare aliter conciperenon potue
rIt.
Falsum est quod sic aeterna essentia
independenter; sed est dependenter.
Veenim homo aecernum Cic risibilis,
rilibile tamen dependet ab homine:
ita esto st essentia xterna nihilomi-
nustamen depender a Deo itavi cam
tacere polI.
Poresttamen dici essentiam esse xe-
ternam obiectiue, ec secundum por-
libilicatem: e hoc modo nec esle.
productam, nec improductam ab x-
terno, sed non produccam; dictum
enim est supra possibilicarem non eslo
productam.
AXTOMA LIX.
SSENTLA _ Fncitas Cune
principia rerum.
lta

## Folio 84 — 797897755:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
84
nC
AXIOMATA
AXTOMA L ∞
7
55. P N lI ACAnumeruS per-
Lifectionum Epocie differentium
Entitas est numerus pertectio
num specicnon differentium.
Verum est quod, exceptoDco, o
mnis natura componitur ex eltentia
eanquam ex diverlis specie pertectio
nibus, retiomo ex animali dc ratio
MalI
Item verum cst quod exceptoDco
quaenisnatura intinitas encitates limi
les, id est, gradus ec partes limilisna-
curahabere polsut Sicur enimcaloe
habet plures gradus, id eAt, partes 
ne entitares, siue perfectiones similes
innatura: ica aninal, verb. or. habee
plures parces, seu gradus, leu perté
ctionessimiles, id est; plures anima
licaces ciusdem natura, licut calor
plures graduscaloris similes, atcamen
lecundum enricatem de realitatem di-
Stinguntne.
AXIO.
H
e

## Folio 85 — 797897755:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Ntium
C110.
I.
D, D.
lentm
cio.
110
eor
Mi.
1d.
alor
S
AeS
bet
te
Mde
OE
nen
PHILOSOPFILCA.
AZIOMA LXT.
TXISTENTIA actualis eAt
seslentiaextra luas caulas.
Verum est quod cademres, Ve FO-
la prone est in causis luis dicatur el
sentia, nonexistentia. Fadem autem
a TIaS caUTaS, et a
caulis producta, est eslentra eistens,
huc existentia actualis.
Nontamcarerum ett I. quia exi
Sentia Deiextra nullas causas eAt. Se.
cundo non verum cst de pollibilitace
hac enim est, de tamen nullam habet
caulam: Deus enim non fecit possibir
licatem nec formam habet.
AXIOM A LXII.
iSSFNTIA Cunt indivisibi
les, de CuncTreurnumeri.
Verum estprimo. Sicut numero
nihil pocest adiungi, e nihil auterri
quin mutetur eltentia numeri; re si
quaternario adiungat rnitatem, aut
antesas vruatem, non amplius est.
qua

## Folio 86 — 797897755:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AXTOMATA
quaternarius: ita de elsentiis loquen.
dum est.
Secundo: Si dividatur numerus,
non amplius estidem: ita si dividatur
ellentia, non amplius est essentia:
nec enim duo d tria diuila, lunt quin-
que, itamateria de Forma divila non
amplius sunt homo.
Fallum est, primo: Ex vna specie
numeri potest alia fcri; ve ex nume-
20 quaternario, adiunctarnitate qui-
narius, ecc. Sed exhominenon potest
Aeri equus, hrece contra. Secundo
talsum, quia rna species numeriprioe
esalia, ve ternarius quaternario sed
vra species, vehiomo, non est prior
alia, v. gr. Cquo.
Verum est, Vtenim numerus con-
statcertis vnitatibus; ita ellentia con-
Catcertis perfectionibus.
Falsum est; nam si unitatem aliam
pro alia substituas, crit idem nume-
rus: E vero unam pertectionem pro
alia substituas, non erit eadem eMlen-
Eiao
+62
a
et
1
AI
p
1
D

## Folio 87 — 797897755:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
l
IdunI
IIIa.
QuIN.
aRON
Decie
QuI.
Ado
NIOE
Sed
TIOF
On
Or
1a1
tDIl
Mes
CA
PHLLOSOPHICA.
CAPVTV.
De causis omnium rerum.
AZTOMA LXIII.
AVS A CAqua dat esse.
8.
Verum est s dec esseposiriuum, de
In reDUS CTCALIS.
Fallum est r. quia priuatio dat ese
PPIIaEL, vEMOIS LACIE MOTEU,
nec tamen priiatio est caula, qua
Nihil non porestelle causa.
Falsum cst in divinis; Deus enim
Pater dat esse filio principiando, nec
est cauta filii.
Fallum estnili det esse rei, non ese
coenitionis. Nammundus est cau-
la cur cognolcamus Deum, nec ta
menest caula Dei, nisi forre Dei co-
niti.
AZIOM A LXIV.
DELNVM in vno quoque
genere est caula cxrerorum.
Hoc rerum est in genere entisi
nam
logu

## Folio 88 — 797897755:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
88
AXIOM A TA
namDeus est primum ens, idco est
causa caeterorum, Substantia est prima
speciesentis, ideo est caula acciden-
EIUM.
Verum est in omnibus analogis
nam homo verus est primaspecies, i
deo est caula hominis picti.
Verum est in accidentibus; ignise
nim in genere calidorum est prima
(pccies, ideo eAt caula cxeterorum ca-
lidoruim.
Faltum est incer species rninocas,
homoenimprima species est, et per-
Fectior, nec tamen elt causa bruto-
FUIMI.
Falsum est rbi non est primum.
ve in genererminoco nulla species cst
prior altera, re homo non est prioe
Bruto.
Verum ergo estinrebus dependen
cibus, re quando tunt duae spccies
Fcientiarum, Ccil. Ccienria ariomatum,
d scientia conclutionum, ec quia
Scientia axiomatum prior est quam
Ecientia conclulionum; ideo scientin
axio

## Folio 89 — 797897755:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
ebi
PHTTLOSOPHIOA.
89
axiomatum est causa alterius scien-
AXIOMA LXV.
FMO dat quodnonhabets
AXIOMA LXVI.
e
GE NS producicsibitimile:
Lsine Simile At a simrili.
Verum est velformaliter, vel emi-
menter; ve, isnis dat esle calidum.
quia iple est formaliter calidus: (ol
dac esle calidum, quia rirture ec emi
Menter eAcalidus.
Falsum est, quia Deus annihilare
potest, e tamen ille nullo modo cst
nihil: liquis dicat annihilare non ese
dare ese, Respondeo Dcustamen ele
caula cur aliquid annihrilem.
Fal(m eA quia causa nullo modo
estproducta, ec tamem dat esse pro-
ductum.
Fallum est, quia nemo dat quod
habet, laltem quoad esse indiniduum.
Licec snimin cgusis particularibus. res
PTO.
NIM
es
5, 1
AISC.
M2
4
Der-
A1O.
M
est
riO
den
ecies
tum
quido
qua
CieII
1B
da

## Folio 90 — 797897755:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
00
AXTOMATA
producat libi simile quoad speciem.
rehomohominem, non tamen proi
ducit simile in individuo, ee Petrus
non est similis Paulo quoad indiui-
durim.
Falsum est in causis rniversalibus3
nec enim Deus potest producere a
lium veum; nec calum aliud cae-
JuM.
Fallum in immortalibus, nec enim
angelus porestproducere alium anse
lum.
Falsum est, Ei sic aliquod impedi-
mentum, sic enim homo impedicus
producet monstrum.
Fallum estin instrumentis artifici
alibus, in materialibus; nec enim
calamus calamum, nec quantitas
quantitatem, nec materiamateriam.
aCiE.
AZIOMA EXVII
VOD est cousa causa, est
Lauta caulaci.
orum est in causiscreatis, de non
libe.

## Folio 91 — 797897755:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
eli)
(II
liuI.
US
a
Cx
IM
1
US
Ct
Le
23
a
OA
PHILOSOPMTIOA.
92
liberisnam (i fol producat calorem
et calor producat ranam, etiam sol
producet ranam.
Palsum est in causis liberis, Deus
enim est caula angelorum e homi-
num. e hi Cunt causa PecCAtI, DeuS
amennon est author peceati.
AXTOMA LXVII.
EMO scipsumFacic: sive, Ne-
Lmocatcaula sui iplius.
Verum est in caulaefficiente, vi tu
non potuistite generare, quia illares,
qude tacit, cAt: res autem quae tc, non
cAt: nemo aucem porestsinulesse, dt
nonele.
Falsum est in causis Formalibus
nam detinitio estcausa detiniti, et ta-
men secundum communem senten
riam, definitio, ve animal rationale,
idem est ac definitum, vehomo.
Falsum est in causa finali; finis e
nim caula estcur efficiens producie.
finem, ve lanitas caula cMt cur aegee
producat Canitatem: ergo aliquid (al.
TEM

## Folio 92 — 797897755:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
AXIOMATa
cem mediate est causa sui ipsius.
AXIOMA LXIX.
acura tacit optimum quod
DoreA.
Verum est li non impediatur: ho-
moenim tacithominem, scd Cimpe.
diatur facitmonstruim.
Verum cAt, quia praectantissimum
facit e praestantissime, id est, praestan-
tissimo modo.
Fallum tamen eAt s Spectetur in
centio sccunda. Prima quidem inten
tione natura facere semper vule ma
sculum, proprerea quod si praectan
tior: led per lecundam intentionem,
quianon poteltproduceremasculum
ablque famella, criam intendit tae-
mellam, licet Lamella st deterior, livc
sit animal occasionatum, siue matum
necessarium. Cine principium MON
Arorum, reloquitur Aristoteles.
AXIOMA LXX.
LIVSecdare, quam acci-
EPerC.
AXIO.

## Folio 93 — 797897755:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
BI
PTILLOSOPHICA.
AXIOMA LXXI.
93
Obilior est caula luo effe-
 Ictu.
Verum est; is enim qui dat esse,
habet esle: e is qui accipit esse, non
habet esse; melius autem est cAe
quamnoncAe.
Verum est in mortalibus e bonis:
Si enim dare clecmotrnam bonum
est, melior est roluntas dc recta ratio
2quibus clecmotrna bonitatem mu
TuatuI.
Fallum est in moralibus ex malis
nam turtum malum cst, e tamen pe-
ior est voluntas propier quam tur
cummalum eAt.
Falsum est, li dando aliquidelie.
perdimus elle: veg. i dat diuitias, cac
perdic, cAt melius cas non dare, quam
darc.
Pariter Spiricualia e xeterna, re an
relus, ex calum, praestantiora sune
s
non dando non generando, quam
AISBHCTATEHE, GUR CNII GENETANE
rer
iplo
10
se
nuM
AA
IIL
eA
M
lan
GA3
UM
tae
IHC
UM
OA

## Folio 94 — 797897755:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
94
AXTOMATA
perdunt esse, d mortalia unt : Ve
plantae, animalia.
Verum est ( aliquid det per com-
municationem, nihui: perdendo. Sic (u
Sigillum ligillando dat cRe, _melius
eAt, quiabonum est, et lui commu-
MLCaEMUM.
Falsum est in accidentibus; nec e
num estnobilius accidens quam sub
cantia, licet per accidens tanquam
perinstrumentum substantia Rac, ve
per caloremignis AI.
Verum est comodo quo datesse
vtmateriarion est nobilior homine,
sed tantum est nobilior homine re
materialis est quia materia dat illi este
materiale.
AXIOMALXXII.
TODLIBET non sgitin
quoalibet.
Verum est; magnes enim attratiie
Ferrum, non alia: oculus rider colo-
emnon calorem
Fal
del
1
MI
HII.
M
1
A

## Folio 95 — 797897755:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
MM
D.
PIIILOSOPHICA.
95
Fallum est divinitus: Deusagit, 1
mo etiam agut in nihil.
Falsum est de incellectu qui ens o.
mne d omne nihilincelligit.
Verumtamen eAt quatenus vbique
debet elle proportio e commentura
tio, verb. grat. rilusnon videc maxi
mumvisibile, scil. Colem: nec videe
minimum visibile, verb. srat. ato-
MUKHLo
AXTOMA LXXIII.
DROPTER guod vnum quod
L quetale, dilludmagis.
Vc: Si sim calidus propter ignem
ignis cst magis calidus.
Verum estinanalogis, re, homo
pictus, esthomopropter verum ho-
minem: ergoverus estmasis homo.
Falsum est in vnivocis; haec enim
planta eAt planta propter eam, qua
renerauit, etamen generans planta
non estmasisplanta.
Fallum est in illis quae non recipi
UnEMagiS dC MINUISF. IN GUAnEITateM,
E18O
IIII.
dB. d
meli
Dec
cst
Cy
RCq
C YI
etb
AII
d0.
st

## Folio 96 — 797897755:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
C
AXTOMATA
Cum quantus propter quantitatem
ergo quantitas estmagis quanta, non
sequitur. 2. in qualicatibus abstractis
Tum enim calidus propter calorem
nontamen calor estmasis calidus.
Fallum est, nilieadem forma veri
que conveniat: ve, estebrius proptes
vinum. Frgovinum cum est magis
ebrius, non lequitur, quia cbrictas
nonconvenit vino.
Falsum est in substantiis secundis,
sed verum est in primis substantiis: vE,
c50 Cum animal rationale prOptEI
hominem, ergo homomaris est ani-
mal rationale, non sequitur. Sed
sequitur homo est substantia subs
Aenspropter Petrum, ergo Petrus elt
masis substantia, re c. de Substantia
docetui.
AZIOMA LZZIV.
AVS A est, propter quodali
aquid est.
Verum est uc distinguitur cauta d
princixio, quia principium porest
este
P
M
It
he

## Folio 97 — 797897755:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
iilo
PHTLOSOPHTCR
esse non ens; re principium mundi
M fuienihil, nec tamen per nihil cans
au quam per principium mundus esse
causam quae ipsi dat esse propter ma-
nri teriam, Formam ecc.
prOpIE
Fallum est quatenus priuatio dat
mi esse priuatum nec camen priuatio
orietas caula cHt.
ndis,
15: Yt
Optet
CdHi.
de
ubli
US et
aMI
da
caula
poil
.
Fallum est inrelatis; Elius enim eAt
Propter Patrem  tamen pater nOn
estcaulaAlii.
AZTOMALZEV.
DEM, guatenus idem, Facici-
AdeM.
AZTOMA EXXVI.
TaTVR a dccerminatur ad
Llonum.
Verum est deagente naturali; nec
enim calor Facere potestnili calorem
non autem frigus.
Non et verum de agentelibero;
hromoenim ecridere ex Aerepotest.
Per accidens non est rerum, quia
Eri

## Folio 98 — 797897755:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
98
AZIOMATA
Frigus per antiperictalin caletacie, et
calor Frigetacit.
Distinguo. Idem nauca praeleno
elccausa laluris rablens est causa nau-
+La811.
Diltinguo: Si habeat cundem A-
nem, concedo; alias, nego. Itam
idem aër alcendit de descenditpro di
verso Ainc: alcendit ex terra, re sie
Tupra graue, descendit ex caelo vesu
intra levo.
Diltinguo: Vnum facie nacurali
cer, alterum intentionaliter; ve, ea
dem campana facit lonum realem e
intentionalera.
Distinouo. Idem facit diuertum
pro direrlitate materix; sic calor li-
que facirceram, ee indurat lucum.
Distinguo. Idem facit idem se
cundum unam pocentiam, tacit aucem
diuerla secundum diverlas potentias.
Tcem: Vnum determinatum elt ad
s
rnumnon opus, sedadrrum moduim. L
agendi. Sic calor omnia codemmo.
docaletacit.
1XIC
i
t

## Folio 99 — 797897755:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
inten
IMII
Mk
Nam
rdd
est
si
ral
ea
A8
lU
A.
n se
UteM
AIIado
M ad
PTTTLOSODHTCA.
AXIOMA LZXVII.
TMLL agit in sciplum.
99
Verum ese quarenus qui aliquid a
ic, producit in aliquo aliquid quod
non habet; reionis calorem in ligno.
lam verdionisnon producit calorem
in scipIo.
Fallum est; quia aliquid sciplum
perticere potelt, re aqua calefacta po.
telt seiplam reducerc ad trigus, et per-
ficere, ita intelleccus intelligendo sei
plum perticit.
Falsum ese, quia aliquid sciplum
Potestcorrumpere Sic hepar si nimis
calesaciat stomachum, stomachum
C.
corrumpie, qui corruptus corrumpIE
hepar: erso aliquid scipsum corrum
DiC.
AXTOMA LXXVIII.
domnia, vnde.
Odum 
AMB
Id est Eo omnia tendunt unde ta-
cta Tunt: rE, reS naturales ex materia
F
2
de
l 1b

## Folio 100 — 797897755:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
100
AZIOMATA
et
ec exnihilo tactae sunt, ideo rendune
ec retoluuntur in materiam, et in ni
hil. Sic Auuii ex mari de in mare
reddiine. Sic creatura a DCO, et ad
Deum, Sic omnia a finc, d aci fincMi.
Falsum tamen est de caula effcien
te; cum enim res factae sint à prose
nitoribus, non tendunt ad progenito
res, quia nullus effectustacere porest
causam Cuam.
)
AXIONTA LXXIZ.
BLATA causa, tollitur
effectus.
Verum est si eRfectus dependcat e
inesse, e in Aeri a causa; re sublato
Tole, tollitur dies, quiare hat, d ve
Ec dies, dependet à solc.
Verum elt de causis internis; ve
sublata materiâ d Forma, collitur ho-
MO.
Falsum de externis; nam sublato
archirecto, non tollitur domus.
FalCum est de Oimni Iateria NaI ex
Farina Aic panis, Tublata tamen farinà
adhuc est panis.
TC.
I
b
pe

## Folio 101 — 797897755:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
II
d
10
ve
ve
10.
a1O
rina
Ve
PHILOSOPTITCR. 1OI
rum estab(olute de DCo.
AXIOMA LXX Z.
ONdacur actio indictans.
Verum elt. Ouicquid enim in a
liudagie, debet iplum aliquo modo.
langere vel cornoralicer, vel spiritua
liter; velpe. iquam proprictatem
ab eo tran(im.-am, SC Folnos lumine
TanSIE.
Verum elt praeparatiue, Ccd non
inductive; ve, Col praeparat luminc e
calore terram, in quam polceaprodu
cit ranam, sednon per calorem, led
abfentIS.
Falsum est in similicudine, aliisque
relationibus, nam hodie in India ali-
quis cibihe similis.
Falsum ese de finc, Ainis enim ab-
sens, etiamsi non coonolcatur, monct
lapidem ad descendendum, ee vepetat
centrum, licet centrum non cogno
scat.
Falsum est de canSd abseNTC; naUFA
enim absens causa elt nautragii.
3
AXIO.
I1
I
e
e
Jo
1
C
O
s

## Folio 102 — 797897755:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
AXTOMATA
AXIOMA LXXXI.
aTVR oradussterilis, sive
Datur Iphaera actiuitatis.
Id elt, res Ainita non ogit in Aini-
eum, idco certos habet terminos ec, sb
finem agendi, qui vocatur sphaera a-
ctinitatis, sive gradus Eterilis, quia nt
nonviteriusagere potelt.
Verum estin accidentibus cum c. 
nim calidum octo gradus caletacie in
vicino aëre, facit calorem. seprem
rraduum, et hic aër calidus in vicino
aere producitcalorem ex graduum,
ee Lic immminuendo doncc peruenia
cus ad gradum quinon amplius cale-
facere poterit; alias rnus ignis rni-. I
verlum possermundum calctacere.
Verum estinartificialibus, cume-
num domus mentalis producie mate
rialem, haecnonpoceltaliam produ
CerC.
Faltum ese in subscancis, nam hic
1
ionis producicignem alterum, et hic na
ercium, ex cerrius quartum, ee sic i je
intr
li
O2

## Folio 103 — 797897755:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Hb
IIII
e
4
DHILOSOPTITOR 103
intinitum. Sic horno hominem
planea plantam in infinitum: alias
Cihocnoneslet; naturaliter genera
tiones rerum cellarent; e quotidie
homines e alix res ACTOME BLINOTCS
quod FalliCTIM
Dicunt; PTon datur progretus in
uia intinitum.
e
IM
20
11
1d
C
2
C
te
Iu
hiie
Respondeo; In caulis, concedo: in
effectibus, nego.
AZTOMA LXXXII
MNEagens agendorepati
TUr.
Verum est inmarerialibus; re, qui
lionum, dec. verberat; repatitur, de
lassatur: d nos agimusin cibum lum
ptum, a quo tandem ita repatimur,
remoriendum (IE.
Fallum est sires non habeant can-
demmateriam; nam caelum agit in
nos a quibusnil repatituE.
Fallum ele, si spiritale agat in mate-
hic riale; reanima agendo in corpus, nil
C 1A
p
Acorpore Patitur.
it

## Folio 104 — 797897755:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
304
AZIOMATA
CAPVT VI.
De proprietacibus omnium rerum.
AXTOMA LXXXIII.
sestrnum.
Verum est; Eoipso enim quodho-
mo amplius non rnus esc, ommino
non elto.
Verum est, quiarniversus mundus
corporeus elernus materialiter, PrO
pter candem omnium rerum mate
tiam.
Verum est Placonice, s StVna a-
nima mundi, sic enim omnia crune
onumformaliter.
Falsum cCc, P per rnum intellisas
rnum simplex, non composicum, co
modo quornum elt principium nu
merinam, excepto Deo, res omnis ese
Ox
Dolta.
AZTOMA LXXXIV.
VM estinCe indiuisum, d
iuisuim à quous alio.
d

## Folio 105 — 797897755:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
O.
nO
PHTLOSOPHTOA. 105:
Idese, eo modo quo aliquidrnum
ett, diuidinequit; Ve; Petrus elt r
nus numero, ided nequit diuidi in
pluresnumero. Substantia cternum.
senus generalissimum, ideo nequit
diuidi in plura genera generalissima
Falsum ele, quatenus; exCCPTO DCO,
omnis res aliquo modo dividipotele,
ut in essentiam ec existentiam, in po-
lentiam e actum.
Diuisum a quonis alio, id elt, di-
stinctum e excludens omne aliud.
AZIOMA L.XXXV.
MIE ens eAtbonum.
AXTOMA LXXEVI.
ELIV S estesse, quamnon
LrLCNC.
Verum est. Cum enim ens vel se
Deus, vel a Deo, ee D cus sit ipla b0-
nitas, ec a bonitate non possic Reri
malum, sicut nec ab albedine nigrum,
certe omneenseltbonum.
1M.
al.
S
10

## Folio 106 — 797897755:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
106
AXTOMATA
Fallum est, si esle conjungaturpri
vationibus. Pciuatio enim est sed
elmaletica, e mala; ve eacitas cse
mala, homo caecus malum cltiitaho-
mo auarusmalum ele, quiapriuat ali
quoente.
Nec Diabolus, aue Iudas malus se-
cundum naturam, sed quateitus. ha-
bentnon aliquod ens iplis debitum.
AXIOMA LXXXVII.
Vobona sunt praectanciora
VIO.
Verum est, si lint diverla aut cius-
demnatura, re, substantia e accidens
meliora tunt quam Cola substancia.
Faltum est. sirnum ad aliudretera
tur eanquam medium ad finem: ve
sudium de Capientia (une duo bona:
item curatio ee lanitas sunt duo bona
meliorcamen est Cola Capiencia, aut
Sola lanitas. Ira Arist. in Topicis.
ZIOMA LXXXVII.
IVS Cst, quodetdiutur
1dc
AB-
el
est
NIC
Ed
iis

## Folio 107 — 797897755:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
prio
sed
ele
10.
alio
se-
1d2
20
int
l a
150
A8
40
Ve
d.
a3
UHII
PHTLOSOPHICA. 107
Absolutererum est, ve, Deus eAt
praestantior mundo, anseli homine,
quia maiorem habene pertectionis
durationem.
Falsum est in eadem natTA; nON
enim albedo quae diurius fuit, melior
est quam albedo rnius dicio
Falsum est, si torma comparetur
cum materia, ve licet materiamea diu-
tius fuerit quam animamea, non ta
menideo meliorest.
AXIOMA LXXXIX.
ONVMeAquod omniu apec
cunL.
AZTOMA XC.
DONVMeasui communicati
uUm.
Verum eAt, quia, malum non dae
esle, sed auffert, ideo non se commu-
nicac; quia caecitas non le communi
cat, quia nihil dat sed prius aufert.
Falsum est in indiuiduis; Licet c.
nim Perruslitbonum, nontamen sei-
F 6
plum
IF.
Da

## Folio 108 — 797897755:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
108  AXTOMATA.
plum indiusduum communicare po-
celt: nec angelus alium angelum face
re: imo res spiritales d immortales
necsccundum speciem sc communi
cant: Nam caelum non Facit aliud cae
Tumnec DeusDeum.
Omnia bonum appecune, velreales
vel apparens.
Faltum tamen et in agente libe-
xo, exsententia Ockan id est; potest
enim homo appecere matum qua ma-
lum est (inquit) non alio ratione
quam quod liber est.
AXTONTA ZCI.
VoD eltin genere praectan-
tinsesamelius, quam quod
non est in genere.
Verum est in abstractis respectu
concretorum; melius enim est b0
num iustitia, quam Tuctus (inquic A-
xistoteles.)
Falsum camen est, quia Deus in
nullo genere est, et tamen est opci
MISo
te

## Folio 109 — 797897755:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PHTLOSOPHTCR. 109
Do. . Tcerum Falsum est, quia eseniia (I
ice abstrahantur a modis essendi, non
lles. sunc in genere, sine praedicamento,
HI.
Cu
de
est
4
N.
dd
lu
O
IN
iis
rehumanstas, animalitas; ec tamen
essentiae meliores sunt.
AXLOMA XCII
DONVM ex inccora caula, d
natum ex guous defectu.
2
AXTOMAXCITL.
sFLFeTVS sequitur deterio-
rempartem ux caulx.
Cum enim bonum sic perfectum.
linc cum idem (t esse bonum ee Per.
fectum, certe s vel minimum defi-
ciat, malum est, adcoque imperte-
ctum Ccdrbiminimus delectus est, ali-
quid imperfectum est ideoque ma-
dumr.
Falsum est, absolute loquendo:
nam linc dubio Deus adhuc plures
species rerum creare porest, non ta-
menides mundusmalus est, quia hae
species deticiunt.
b
Quo

## Folio 110 — 797897755:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
110
AXTOMAFA
Ouod autem effectus sequaturde
tiorem parcem, inde constat quod ta-
cilius sic deficere, quam perticere.
Non tamen abfolute rerum cA,
cum perfectum multis partibus lupe-
at imperfectum, v. or. sit gulta aqua,
C+
xi efectus qui in-
de lequetur non erit aqua, scdrinuum,
quia vinum perfectius multispartibus
Superat aquam.
Propric tamen vorum cst apud L0
sicos, cum expropolitionerniuerla
lia particulari, lequitur particularis
decerior, d exatrmaciua ac negati-
ua sequitur conclusio nesans, qua est
deterior.
AZIOMA XCIV.
OD est similius meliori,
est melius.
AXTOMIA ZCV.
ODestinmeliori, est me-
  tatt
crum est in leriis, re, qui similior
et

## Folio 111 — 797897755:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
idee
PHILOSOPHICA. III
est optimo duci belli, is melior dux
est: e brutum quod similius esthomi
nimelius est.
Fallum est in ridiculis, inquit Ari
Aoteles nam simia similior est homi-
ni, quam cquus; non tamen eA me-
liOr.
Sed dittinguendum. Aliud enim
similius est in perfectiori essentia, hoc
modo homo melior est quam cae-
lum, quia propter essentia perfectio-
nem similiorest Deo. alia similitu-
do est secundum caulationem; hoc
modo calum perfectius cst quam sIE
hromo; quia calum plura caulac
quam homo.
Iterum similitudo est vel realis, vel
intentionalis. Licetigiturhiomo pi
ctus, aut imago in speculo sic similior
quam alius homo verus, non tamen
est praeltantior.
+
Alterum rerum est; ideo praeltan-
tior est Capientia, quam temperantia,
quia Capientia in Deo CA, temperan-
lianon est.
Ita
ll3
de
a)
et
m
US
O1
ua

## Folio 112 — 797897755:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
AXPOMATA 11
Falsum tamen est, nisi lint res eius-
dem generis: nam in angelis est mali
tia, nulla autem est in bruco, non ta
I
menideo praeltantior est malicia qua
est in angelo, quam passio aliqua quae
est in bruto.
AXIOMA XCVI.
IRTVSrnita CAt ForriOr sei
PSadispersa
FTocrerum est, si intelligas per v.
nitum, non esse dislipatum; lIc enim
calorventricali liyeme, est Fortior,
quianon dissipatur.
Verum est in politicis; Pernitical-
li quam dissipati fortiores.
Vorum in actionibus nacuralibus:
sic roz aliqua clamans una cum aliis
vocibus, longius auditur.
TTon tamen verum est quod ali-
quid quomagisclrnicum, eosc for-
tius, quia res naturales habent certum
terminum magnicudinis e condenta-
tionis: hinc non est fortior homo
quo magisrnitus ec paruus elt: neci
BIIS
N

## Folio 113 — 797897755:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
1a
ili.
d
a
PTILOSOPIIICA. IS
His est fortior quo magis condensa
tus est: si enim nimis condensetur,
PerIE.
Hloc verum est in calore caelettio
Resenim sublunares non postunt ha-
bere nimium caloris caelestis, sed pos
sunt nimis habere caloris clementa
ris: hinc horrida hreme si calor in
animalibus auc plantis nimis rniatur,
Perit, ee perimir.
AXIOMACXVTI.
VA dittinguuntur realiter,
10
separata esse poctunt....
Verumestcommuniter- Sic albe
do e dulcedo, licet in cadem re re-
periantur, quia camen realiter dictin-
oluntur, separata esse pollunt.
Falsum eAtinrelatis, necenm pa:
ter separatus ec Colitarius a filio esse
Porest
Falsum estinDeo, e mundo; li
cec enim haec realiter dictinguantur,
non tamen mundus esse porest abs
queDe0.

## Folio 114 — 797897755:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
F14
AZTONATA
Falsum est in parribus d toto: li-
cet enim partes realiter distinguantur
i
a toto, non tamen absque toto cAO i
Pollunt, nececontra.
AXTOMA ZCVII.
MNE enseA verum:
Ominisreselevera.
Verum est, quia omnisres eo iplo
quod est, vel est exemplar, rel exem
plum, seu exempliticatum. Omne
aucem exemplar verum est, ec exem
plum verum est quia exemplaris e
zemplum cst.
Verum est, quia omnis res vel e
incellectus dimnus, vel conveniens
intellectui dinino.
Faltum tamen est de apparentia. Id
enim quod apparcererum, luc quia
eAt probabile, necverum, nec Fallum
CA, sed tantum etverum, hiuc pro-
babile.
AXTOMAZCIX.
ERIT AS Facillima.
e

## Folio 115 — 797897755:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
NIIII
12t
oso
MI.
AO
M
s b
estd
UIA
100
PHLLOSOPHLICA.
115
Verum est de axiomatibus de qui-
bus Aristoteles ait. Duis porest aber-
rare a ianua)
Verum est quatenus omnes laltem
aliquid de veritace dicunt.
Faltum est quatenus nemo rnus
omnem nouit vericatem.
Faltum est quatenus nemo totum
ee partesnouit: nouimus enim quid
Sc homo brutum eec. omnes tamen
eius partes, rltimasque parcium difle-
rentias nemo nouito
Falcum est respectunostri, qui re-
specturerum clarissimarum habemus
intellectum ita imbccillem, ve sicut
a
noctua tolem incuerinequie, Ita nCC
nos clarissuma naturae intelligumus.
AXIOMA C.
Tlerestraberadesse, ita ad
veritatem.
Id est. Duomodores est, comodo
veraclt.
Si priusres est, prius vera cAt. Sie
Deusprius verus est, quam mundus.
nc

## Folio 116 — 797897755:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
116
AXTOM ATR
Ouoresmasis est, pluresque ha-
bet perfectiones, co magis vera eAt.
Sic Deus magisverus est quam mun-
dus.
Fallum estrespectunostri: non c-
nim veres est, utanobis rera cAt, licee
SIEVeTA NaCUTX.
AXTOMA CT.
ERVM veroconcordai.
Id est, nulla veritas alteri oppolica
etE, nec aliarm destruit. Sicut autem
viituces contenciune, vitium autem
tam virtuti quam ritio oppolitum etei
ita talsum ex falso oppolicum clc, dc
vero: sed rerum non opponieur re
FO.
Falsum ese quoad actum simul in-
exiltendi; licet enim tam Ades, quam
Ccientia vera line, nec opposita, non
camen eodem intc:: ti. aliquis
potele exercere actum
fidei e scientiae.
LXIO.

## Folio 117 — 797897755:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Ita
ets
eM
etti
a
ve
B.
AI
OM
PHILOSOPTTIOA. n7
AXIOMA CTI.
VICOVID ek, vel cAt to-
tum, Vel ParS.
AXIOMACTII.
MNE corum est maius lua
Parce.
Verum elt in rebusomnibus crea
tis: Ouxuis enim vel cst pars alterius,
vel eotum alterius.
Fallum eltin Dco quinec PaES nOC
totum eli.
Falsum in accidentibus, quatenus
nec funttotum nec parsrei in quares
Cunt.
Fallum in privuationibus: Caecitas
enim nulliustorum, nullius parselto
Ouodrotum sit maius parte, ve
rum est inrebus extensis, re, homo
maiorel quam manus.
Falsum elt in rebus quae lese penc-
erant divinitus; homo enim si pene-
crecmanum, non maior erit actuali-
TEF, NEC LONSIOT, QUAML MAMUS.
ia
elt
MIN.
AC
icet

## Folio 118 — 797897755:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
118
AZITOMATa.
Fallum est in rebus non habentibus
quantitatem. Autcrat enIm. DeuS
quancicatem ab homine, non crit ma-
iOr quam manus: imo iam de facto
homototusnon elt maior quam su-
U COrpuS, quatenus aima nullo
modo eltmagna.
AXTOMA CIV.
OTVM est extra quod nihil
 eA.
AXIOMA CV.
NELNITVMICA cNtra quod
scriper aliud cA.
Verum est de toto Foipso enim
ta, lam nOn el
quod aliquid esset exit
Tectotum; ve, Si pars aliqua exerame
eslet, totum non cem.
Faltum est tamen detoropotentia.
li sive rniuertali. lotum enim vni-
verlale elt extra quod omnes sunt
Dartes, re, animal tocum est respectu
hominis exbruti, ex tamen homo et
brutum sunc entia animal.
Ve
1

## Folio 119 — 797897755:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PHLLOSOPHTCA.
119
Verum elt communiter cum ilta
Deu distinctione (toraliter) Sic enim di
lM.
cunc. Animamea elt totain capite
Ello led non tocaliter.
AII.
ullo
Sed rerum absolutevidotur Ocka
mo, idcoque aic, hominem verb. gr.
non esse in Petro, cum qui estinPau-
lo, sedtantum. Similem; quia (I PetruS
haberet torum hominem, nihil extia
D
Petrum clfethominis.
Verum elc de infinito, quia qui
buscunque partibus allionatis semper
alias oportet alsignare: aliasnonesler
InAMEtuIE.
Si dicas; Deus elt infinitus, extra
queminihil estaccipere. Respondeo
secundium humanum intellectum,
quibuscunque altionatis e intolle-
ctis adnuc alia intelligere ex alsignare
oportei
AXTOMA CVI.
MNISres vel est lnita, vet
intinita.
Terum est secundum esentiam.
Deus
de
As
il
16
d
I1
AI

## Folio 120 — 797897755:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
120
AXTOMATA
Deus enim infinitus est secundum c(. I
sentiam; alia aucemres omnes secuns i
dum essentiam lunt finita.
Verum est secundum entitatem
nusquisque enim homo finitam ha-. I
becentitatem: omnes autem homines i
simul habententitatem infinitam.
Fallum ele, siproprie lumas; quia
IH.
res qua non sunt quantae, nec luncf- II
nita, nec infinitae, sI quantitatis pro:
prium sit esse finitam, vel infinitam.
AII
Fallum ele, deipsotine: Ainis enim pu
nec finitusele: Scuti albedo nec alba,
nec pIora Clt.
AXIOMA CVTI.
DERFECTVM Cst, quod talc
l
R.
Facere pocest, quale iptum
AXTOMRCVIIL
ATURALISSTMVM eAt O.
DUS generare.
Verum est in rebus corrupcibili
us: Si homo pertectus cenletur cum
Ab
n
qu
P
11I

## Folio 121 — 797897755:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
umil.
leeuis
aUMi
AHd
ines
I
PHILOSOPIICA.
12F
sibi similem Facere potele; ideoque
nec pueri,nec lenes perfecti censen
THII, _CC.
Falsum est in spiritalibus e immor
talibus; nec enim Deus Deum neo
angelus angelum tacere porest.
Fallum est in potentiis palliuis: nec
quid enim materia facit materiam, nec du
oro
M.
nim
6a,
UM
tib
rett
b
Falsum est in singularibus: nece
F
ale lacere quale i
plum est in singulari
Ideoque naturalissimum est quod
masis nacurale sic conseruatio specicis
quam conseruatio lingularis.
AXTOMA CIX.
VICOVID eA, vel cAtrni
Luertale, velesparticulare.
Verum est, ex communi sententia
(cholarum.
Falsum est, quia datur essentia ipla,
quae indifferens est rt sit vniverlalis.
vel singularis. Essentix enim ean-
cum sune rmivertales, aut singulares
de
lat

## Folio 122 — 797897755:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
122
LAXTOMATR
per respectum ad indiuidua; in le au-
tem, e ex sc, de respectu sui ipsius nul-
la essentia est rnivertalis, vel singu
laris.
3Fallum est de Deo, nec enim est v.
niverlalis, re constat, nec lingularis:
quia: omne lingulare est sub aliqua
specie; nulla autem est species Dei.
Faltum est de analogis d aequino-
eis: Gallus enim nec est rniversalis,
mecparcicularis.
AZIONA C Z.
DMMIS res vel est spiritalis
velmaterialis, vel media.
Verum eA, quia omnis res vel cA
mecaphrsica, Ccu Exiritalis: vel physi-
Cd, leu naturalis: vel mathematica
Teumedia.
Vecum est in substantiis, ve, arige-
Jus est spiricalis, brutum materiale,
homo cA medius ex veroque.
Verum est adhuc, quia substantia
recAgenus, nec cst macerialis, nec
Spiritalis, Scd abstrahit.
C.
1

## Folio 123 — 797897755:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
1E d
BHUII
ugu
est 
(AT1S
2lte
et
iIIO
21S9
Iisu
1d.
19(.
 3
HSC.
(E
TanI
5, MI
I
PTTILOSOPHICA.
123
Verum est in accidentibus, datur
enim accidens spiritale, datur mate-
riale,  inseparabile: vt simitas a na-
(0: X datur medium quod renon es
separabile, est tamen separabile per
intellectum, recuruitas.
AXIOM A CXI.
TRC A rnum genus, eA v.
na (cientia, eArnussentus.
Verum estrePhusica est de corpo-
EIt do Fono.
Fallum est, si intelligas unum ge-
nusrerum. Cum enim tantum lune
sequeretur vnam scientiam esse de
Substantia, e aliam de Ouantitate,
ec. e tamen plures Cune scientia de
Substantia, ee vna scientia ex
corpore eequantitate, ve Phylica.
Fallum est, nis comprehendas ge-
nusrerum, velrerum, vel apparens.
Sic enim oculus estcirca colorem re-
rum, ec colorem apparentem, quila
mennon sumernius generiso
AXIO.

## Folio 124 — 797897755:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
124
AXIOMA TA
AXIOMA CXTI.
rntgenus est in rno praedi-
icamento, species elt IH CO.
dem.
Communissime verum elt, Ve, (I.
animal est substantia; homo etiam
eAt Solus tamen aristoteles exceptio
nem poluit cap. de Oualitate dc RC
latis: rbi ait scientiam esse in genere
Relatorum; aic enim scientiam este
rei scibilis scientiam: Species) au
tem scientia non eslo in genere Re-
latorum; ait enim Grammaticam non
ele rei grammaticabilis grammati
CaIM.
AXTOMA CXITI.
CIENTCA PerFormale obic
etum dictinouuntur.
Verum est, si loquamur de forma-
licate quae in iplo obiecto reperitur 3
sic enim homoz, quatenus lanabilis,
distinguit Medicinam a physicaconsi
derante hominem re est mobilis. 50-
lue
R
1
1
A
e
P.

## Folio 125 — 797897755:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
ED
VE, A
PHILOSOPHICA.
125
lustamen Z abarella exceptionem po-
luit: Nam Formalicasscientia, siue,
Formalicas quae in ipsascientia reperi
tur, non distinguit scientiam vnam
ab alia. NTam omnes scientiae Forma-
licer nihil aliud sune quam bonus di-
etiam Scursus; e bene factus: Sed per b0-
Re Scientia non distinguitur ab alia.
nerO
esse
aU
RC.
NOM
mati
bie
OrMa
eritu
rabilis
lis. 50-
15
AXTOMA CXIV.
misres habet certos ter.
minosmagnirudinis a par
uitatis.
Verum est inrebus naturalibus vi
mentibus; nec enim homo magnitur
dinem montis, aut paruitarem pulicis
habere porest.
Falsum est in rebus naruralibus
nonvinentibus, ionisenm in quas
magnitudine, in quauis paruitate esse
Potest.
Faltum est de spiritalibus, Porest
enim angelusvnus vel rniverlum re-
plere mundum, rel esle inrno puncto
TOTUS.
Fal.
p
al

## Folio 126 — 797897755:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
12
AXTONATA
Falsum est de rebus naturalibus di
uinitus; potest enim homo per pene-
trationem cse vel invuo puncto.
Verum est de qualitatum intensio
ne, quiaignis magis calidus hieri non
oret.
AXTOMA CXV.
MNISreseAqualis, Ccuta
lis.
AXTOMA CXVI.
VALE estactiuum, autPaI
Cinum.
Verumest, quia omnis res, cxc0
pto Dco, aliquid pati potest.
Verum cA quod omnis res, exce
peamateriâ, aliquidagerepotest.
Verum elt quod omnis qualitas Be
actiua, vel laltem moditicatiua actio-
num, vnde etiam ipla Agura licet
nonsint actiua tamen moditicatiua
vetiourarocunda, non quidem ino-
vet, autasit, moditicat tamen actio-
hem.
adle
1
ade
III
de

## Folio 127 — 797897755:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
a5 
ene.
D.
NOM
al.
ree
5 liF
IO.
lcet
IUIa1
MO.
16
PFTLOSOPTITCA. Ny
AXIOMA CXVII
VoDnunquam eA, _ nuS-
quam est, non et.
Id est, Ouodnon est in loco, aut
tempore, non cA.
Verum est de rebus existentibus
naturalibus, ve de Petro, de plantan
aC.
Nonverum est de ellentiis; lx c
a lisquam LUNE, de
tamen ellentia lunt: imo: esentix d
vniversalia ab strahunt ab hic de nunc,
_ a locodEreIMPOTO.
Fallum est de Dco, qui nullo loco,
nullotempore concluditur.
Falsum est de vltimo calo, atque
adco demundo. Mundusenim, ex
aristocele, nullibi est: quandoqui
dem nullus locus sit realis qui mun-
dum contineat.
AXTO MA CXVIII.
MAF ens est enti oppol
tum.
Perum est sccundum propriam ra-
E 4
110.

## Folio 128 — 797897755:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
xa
128
AZIOMATA
tionem; sic homo opposicus bruto:
morbus lanitati.
Verum est etiam in ratione entis,
quia substantia, quacenusens est, op.
poliia est accidentio
Fallum est quod dicunt ens in ea
tioneentis aliinon esle oppolitum;
etenim quidquid opponitur alteri,
perens opponitur, idcoquenihil ha-
bentres commune inenteniti analo
IaML.
Pocest tamenens per non ens op.
Doni enti; vehomo per excitatem a
lie opponitur.
AXTOMA CXIX
Nroni concrarium est.
Verum estcommuniter; Calor e
nemnon estnili frigori contrarius.
Faltum tamen est, si comparetur
contrarium cuum medio exclusionis:
nam auaricia contraria est prodigali
catitanquam ritio extremo, ee con
eraria es liberalicari, canquam medio
xcluionis.
al

## Folio 129 — 797897755:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
t
enisu
1Op
tra
IM.
teri
ha
alo
Op.
a
ba
C
eru
IIS:
dli
COH
redio
P
PTTTLOSOPHIOA n9
Falsum etiam est quatenus rnum
rno modo alii est oppolicum, alio re
romodo alteri est contrarium, V. gP.
cator concrarius est dc frigori, _ Hon
Trigori.
AZIOMA CZZ.
A PRINATIONEadhabi
Latumnon datur regressus.
Ver. mestnaturalicer, quia nec ad
cundem actum, nec ad candem po-
tentiam regredipossumus: re; si quis
amisitritum nec eundem actu visum
nec eandem porenciam videndi on
quam acquirere porest.
Fallum est divinitus: nam de cun
dem risutri, dc eandem porentiam vi-
dendi acquirere porest caecus. Nec
enim maior est difficultas cur Deus
non pos reproducere rem quam
producere
Fallum est naturaliter, si partes a
mnesmaneart. Nam shaec cathedra
distoluatur,  meneant partes, cadem
cathe dranaturalicer ticriporelt.
AXII

## Folio 130 — 797897755:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
AZIOMATA
AXIOMA CZXI.
VoDalii opponitur, vel in
qualitace, vel quancitate
Opponitur.
Vorum est nam quidam, et omnis
homo in quantitate opponuntur: ho-
mo ee brutum in qualitate de difte-
rentia opponuntur.
TTomo cs, homonon est, in qua-
litate OppONUntUE.
Falsum tamen est in qualitate acci
dentali, hiuc lecundumm veritatem e
Fallitatem; nam Omnis homo do-
ctus. Nullus homo est doctus, r
trumquetalsum cA.
AZIOMA CXXTI.
ViCOrID omni, etiam ali.
cui conuenit.
d
AXIOMA CZXTII.
vicorionulli, nec alicur
LConuenIt.
Hlac duo axiomata lune rnica re-
l
sula rniversi discursus humani; Ve (N
Omnis homo est mortalis, ersO dc M
PetrUS

## Folio 131 — 797897755:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Abl
cd rC
II; VI
PTIILOSOPHTCA. EE
Perrus: Nullus homo est impeccabi-
lis, CrgOneC PCErUS.
Verum est quoad pocentiam, scd
Falsum quoad actum; ve, Omnis ho-
mo porest ridere, ergo _ Petrus:
Nullushromo, rniversaliter loquen
doridet; ergo nec Petrus: non le-
quitur.
Falsum est collectiue, sed verura
est divisiue: nam omnes homines lune
intiniti collectiue, nullus tamen ho-
mo est intinitus in particulari: led
nullushromo estimmortalis, divisiue
loquendo: ergonec Petrus.
AZTOMA CX ZIV.
VoDlequentincgatur, ne-
atur ante cedenti.
AZIOMA CXXV.
VoDdatur antccedenti, da
tur consequenti n
Conlequentia rOcanEuE pr
ca luperiora _ universaliora, et ho-
mo cA animal: consequens est an-
eo mal, homo eAt antecedens.
Detrud
lIII
Tat
lo
HC
it
Ud
Ct.
e
do-
at

## Folio 132 — 797897755:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
432
AXLOMAER
Verum est. Si enim lapis non sie
animal, nec hic lapis critammat: si
vero hic lapis sc corpus, etiam lapis
erit corpus.
Fallum est accidentaliter. Perrus
enim Audet, ergo homo Audet, non
sequitur: hie atinus ec equa faciune 
huncmulum: ergo alinus de cquata-
ciunt mulum; non Ccquitur ex POI
DhYrIO
AZTONA CXXVI.
rODnaturatale, magista
Ic.
Verum est in cornitionibus; nan
animalia, quae nacuralirer cognolenne
aliquid, magis cognolcune quam 
perartem, aut per aliquam conluetu
dinem cognolcerent; et licet dicatue
conluetudo est altera natura, nitrilo
minus dicitur.
Nacuram expellas furca tamen osque
recurret.
Veruri est quoadrem, non quond
nodum; homines enirm naturaliter
di

## Folio 133 — 797897755:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
etuS
nOM
eium
Uatd
P05
PHTLOSOPHICA.
233
discurrune, ee magis quam per arrem
sed perarrem melius dilcurrunt.
x
AXTOMACZXVII
ParM estinvroloco, de v
nocempore, plura verolune
ir pluribus.
Verum est naturalirer: Fgo enim
cantim in rno loco Cum, ec in uno
tempore: nec plura postunt esse in
eodem loco in quo sum, aut in co-
demteripore in quo tum laltem par.
ticulari, id est, in mica duratione, aui
per mcam durationemnemoesse pon
Ecto
Falsum eA dininitus: natri eoderm
tempore in diuersislocis esse poltum,
e in eodem loco diverlas possumha-
bere durationes e diverla tempora:
quemadmodum de plura corpora di-
uinitus in eodem loco elle postunt.
Inde sequitur aliquid elle a non
esse simut; poltu enim esse secun.
dum hunclocum, de postum non es
A lit
apu
l: A
Latud
can
MM A
etI
aIHF
O
osque
uOa
ralite

## Folio 134 — 797897755:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
134
AZTOMATA
se secundum alium locum in quo fue-
ram eodem temporc.
AXTOMACXEVTII.
VL TVM Facilius, quam
Lapaucum, conseruatur.
Verum estinhomogeneis, live in
rebus eiusdem natura; sic enim
multa aqua non facile corrumpi
TUF.
Fallum est in rebus diverlae natura.
sic enim multum aqua ec multum ri-
ni facilius destruuntur.
AXIOMA CXXIX.
ORRVPTIO optimi PCM-
ma, e pellimioptima.
Verum est Si enim aqua pluuia CE
omnium praeltantissima, e corpus
L
humanum praeltantistimum, pluuta
qua corrumpetur, ee cadauerpellimi
exit odoris, ec. Sivero sc pellima
aqua exglacie, ex Cerpens suc pellumus,
cum serpens per Fulmen occiditur,
non amplius est renenatus. ILOc a
XIO-

## Folio 135 — 797897755:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
PHTLOSOPHIOR. 15
votr rioma hactenus non recepit exce
ptionem.
E
ex
E
6
206
C
s
.Capurpostremum.
De potentiis rerum.
AXIOMA CXXX.
DMNE vivens vel est rege-
tans, vel sentiens, velratio.
nale.
Verum est in rebus corporeis. Vel
enim aliquid est planta, vel brucum,
vel homo.
Falsum est in rebus spiritalibus; An-
veli enim de Deusriuunt sed lune in-
telligentes.
Falluum est incaelis, qui sccundum
plerosqueriuunt, Ccd nec rita sentien.
te, nec regetante, necrationali, led
antum rita monento.
AXIOMA CXXXI.
Dregerans eA quod intus u
TCipIto
quam
ub est
CM
ApL
Ia
IVI
sIt
Du
UIa
LAId
IIIu
nUISi
DC 4
HiB
C

## Folio 136 — 797897755:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
36
AZFOMAFA
Verum lid quod sulcipitur mute-
cur in subctantiam sulcipientis, verb:
orat. cumplanta in sc recipie alimen-
cum cerce alimentum mutatur in
plantam; ideoque planea est rege-
EaMS.
Falsum eAt si non commutetur; ve,
aqua cecipitaquam, aueterram com-
rutat terram in Cuam lubstantiami.
.
Falsum est in Peminibus, habent c
nim animam regetantem, nihil tamen
intus luscipiunt.
AZIOMA CXXXII
EITIENS cognoIciE mates
riale immarerialiter.
Verum est: Ouaridoquidem risus
cognoscii colorem non recipiendo
colorem materialem, led recipiendo
speciem sen imaginem coloris imma-
cerialeim.
Fallum est de lumine; nam visas
cognoscit lumenper lumen, si
uecosnolcitmateriale Per
materialeo
a
1

## Folio 137 — 797897755:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
MuII.
Verb.
imen.
CUF IN
regeo
P; VC,
COM.
M.
ME C.
nen
po
PHTLOSOPETICA:
AXIOMA CXXXIII.
13
ENSVS est lingularium; in
tellectus vnivertalium.
Verum est quod sensus externus
cognoscierem singularem existenrem,
revisushrunc colorem: sensus autem
internusre memoria, cognoscit rem
angularem etiam non existentem,
licur recordor patris non existem
ti5.
Falsum tamen est, quia intellectus
etiam cognoscir Dcum Crgularissi
mum, ec cognolcit Petrum
AXIOMA CXXXIV.
TIIML est incellectu; quod
priusnontuerun sentu.
Verum est de accidentibus sensibi-
libus, quia intellectus neccolorem,
nec odorem, nec laporem, nec to-
num cognosceret, nisi per sensum co
gnouistet.
Falsum est deprinationibus. Intel.
ligo enim caecitarem, licernunquam
sensu cognousrim.
Falo
ilus
14

## Folio 138 — 797897755:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
138
AXIOMATA
Faltum est de substantia incelligo a
enim lubstantias naturales, licet nul
lo Censu vercipiantur.
Falsum est absolute; nam color
nunquam fuit in senlu sed tantum i-
magocoloris. Cumenim video co-
Loremparietis, non est color ilte in
oculo subiectiue, sed tantum obie
ctiue, sue tantum imago coloris cs in
Sensu.
Falsum est, nisi loquaris per esfe.
etuss: Sic anima fuit in lensu: vel per
similicudinem: Sic Constantinopo-
lis fuit in sensu per Parisios: Vel per
paxtes; lic mons aureus fuit in len-
CU.
E
AZIOMA CXXXV.
CTPTEHIS est denudatum à
Cenatura recipiencis.
Verum est. Sic enim lignum re-
cipiccalorem, non autem habet calo-
rem; ideo enimionis non recipit ca
lorem, quia iam habet calorem.
Falsum est de natura generica. Li
cet
b
b
1
e

## Folio 139 — 797897755:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
eligo
Enul.
color
Im I
DC0.
(C IM
Obie
est in
PATLOSOPHICA. 139
cet enim lignum sic ens, nihilomi-
nus tamen recipit calorem qui eAt
CIIS.
Falsum est de intellectu; hic enim
est spiritalis, ec tamen recipit spirita
lia.
AXTOMA CXZZVI.
T pacNUM censibile destre.
L. dic, magnum autemintellie
bile perticier
Verum est, quia vilus noster nec
porestlolem maxime visibilem vide
re, necatomum nimis parum visibi
lem. Intellectus vero quo intelligit
maiora e perfectiora, eo magis pert-
citur, t intelligendo Deum: ee quo
intellipieminora, eo masis pertici
tur; reintelligendo puncta, priua
tiones anonentia.
Fallum tamen es respectu abfolu
to nam propter imbecillitatem vilus
nonvidersolem, sicut aquila. Pra
cerea intellectus incipientium nOn
perticitur incelligendo perfectiora
e
He
Det
Do
pec
AE
na
ie-
l0-
Li
CCt

## Folio 140 — 797897755:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
240
AZIOMATA
dminutiora, sed eantum intellectus
hominum pertectorum.
AZTOMA CXXXVII.
TIVERSALE nocius lingu.
larI.
Verum est de cognitione contula;
nam Faciliuscoonosco toram domum
contuse, quatm omnes partes domus 
distincte.
Falsum camen eAt s loquamur de
coonitione pertecta: doctienimta-
ciliuscognolcunt, et notiores ha-
bentcaulasrniverlales quam singula
reS: AEEI PALECML EAML EOTUITA, PEO-
pterea qnod cognolCUnE tOTII PeF
PaEteS: ExGO ParteS agISCOgnO
Tcunt.
Falsum est absolte: nam vniverla
lia sunt remotiora a sentu, ideoquo
difficilius cognolcuntuE.
XIOMACXEVIII.
MOnaturaliter scire de
derac

## Folio 141 — 797897755:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ASU
tula
INuM
DMUS
c de
nta
ha-
Ula
DEO.
PeL
O
exta
dque
PHIILOSOPHICA TAE
Verum est, dummodotacilepol
AL.
Verum est, niliroluprate impedia
tuF.
Verum et; quir res quaevis cupit
pertici, actio autem intellectus est per
fectio einsdem.
Verum est, quauisenimres cupie
coniungi cum uo princpio. DeuS
autem Princeps est incelligibilium.
Falsum tam en est sihomo conside.
retur in Racu perfecto. Sic enim non
haberet indisentiam; quondoqui
demrr angelilcientiam haberet, idco.
quenec delideraret.
AXIOMACXXXIA.
DMIS cognitiocAbona.
Coonoscerebonum est; sed cA
cere qua cognoscimus non semper
bonum: ve, facere Aagitia malum
est: cognolcere Aagitia bonum cAt.
Faltum est, si coonitio bona con-
uunsatur cum aliamala; Sic enim a
lettis

## Folio 142 — 797897755:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
242
AXTOMATA
la erie; ut si dicam: omnis tomo est
immortalis: Petrus est homo: Ergo
Petrus est immortalis.
Falsum est respectu quorundam.
Ve enim vinum coris bonum non
est, ita nec scientia malisbona est.
AZTOMA CXL.
MNIS cognitio nostra in.
cellectiua es ex antecedente
COGNITIOHC.
Verum est, quia omnis conclusio
TIc ex antecedente.
Verum est, quia omne antecedens
sit ex coonitioneterminorum.
Verum est cognitio terminorum
praelupponit cognitionem Censiti-
uam; nec enim caecus intolligit colo-
rem nisividerit.
Falsum tamen eAt, quia non o-
mnis cognitio intellectus praetuppo
nic aliam, sed tantum axiomata, a.
lias daretur progrestus in infini
Pumo
de
10
AZIO.

## Folio 143 — 797897755:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
 ul
Ereo
daML.
nOn
A.
PHILOSOPHICA.
AXTOMA CXLI
rUII
Olo
A O.
oPO.
a7 4
ntini
143
OOverorm ut multi la
piendum uEpauci.
Verum est, quia rulgus est domi-
nusverborum, ideoque siquis aliter
loqueretur cset necellario obscurus:
ideoque verbis inulicatibus non eAt
2IH. Loquendum.
ente
ulio
Edens
nsiti
Faltum est si nouae res reperiantur
a lapientibus, tunc enim Lapientes a
liter loquuntur.
Verum est, sionificationem voca-
bulorum permillam vulgo; led quid
reslint, hoc Capientibus tantum per-
missum est.
Fallum est in iure naturali d iure
sentium; illic enim rox populi est
voxDei: ec quod omnes loquantur,
id probabilissimum est.
AXTOMA CXLII.
CIENTIA eA de acernis.
Verum est, r. de essentiis de pro-
DEie
MC

## Folio 144 — 797897755:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
144
AXTONTATA.
prietatibus, 2. de existentia Dei. 
Fallum tamen est absolure; quia, ue
monui, nulla essentix absolure lune
XeteTIA.
2. Falsumm est, quia qui scit vniuer
Tale, ille etiam nouit omnia lingula-
ria: aut qui omnia lingularianouit,
is novit rnivertale: ex tamen nec I
Cingularia, nec rniuersalia (unt aeter-
Ma,
AXIOMA CLXITI.
NTELLECEVSFacIE omnia;
e Incellioit omnia.
Verum est; quia intellectus tan-
quam speculum recipit omnes rerum
imasines, ex casFacit idcoque, ut in
speculo cum apparet imago arboris
illic censetur, ex vocatur arbor: Ita
cum intellectus faciat ex recipiat o-
muium rerum imasines, omnia TaciI
_C FF.
Sed Falsum estrcaliter; nullus enim
intellectus realiter est omnia praerer
intellectum diumum, ex Colus in- de
15
Il

## Folio 145 — 797897755:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PHILOSOPHICA. 145
Dei tellectus divinus res omnes facie
aIa, UI
 TunI
IHep
suila-
AXTOMA CXLIV.
FTMTLE Simili gaudet d igno-
tinulla cupido.
Verum est prius, dummodo id
quod simile ck alterum perticere pol
neC AE.
eter.
145
tar
FIII
Falsum est, quia dissimile apperie
dissimile quodperfectius est. Sicma,
teria appecit formam, ee res imperte
cta cupit pertici.
Verum cA posterius in rebus sen
tientibus, ratiocinantibus et intelli-
sentibus.
Sed Fallum est absolute, quia o-
t
Ita cu ec caeco, etiamlinon cognolcat.
ItO.
tacit
enIM
AXIOMA CXLV.
APTENTIS CA Ordinare d
docere.
Verum est; nam qui causas novie,
usin docere potest dc ordinare.
tel.
a La

## Folio 146 — 797897755:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
246
AZIOMATA
Hlinc non colligitur aliquem esse
Capientem, etiamsi aliquid faciat se-
cundum regulas; nilipossit docere.
Potest heri re aliquis per experien
tiam aliqua Faciat, Capienstamen non
eAt, nisi Cciat, sive nili docere por-
GI.
Ordinat autem Capiens actiones
mentis, actiones appetituum, actiones
Otentiae moventiS.
A
AXTOMTA CXEVI.
BSTR ATTENITENMInON CA
LAmendacium.
Vcrum est, si una res cum alia sIE
coniuncta, cam separatim intelligas,
ve, intelligi porest rationale line rili
bili.
Falsum estin essentialibus; Ci enim
aliquis rellet incelligere hominem :
Tun
eol
M
III
P
etuSque natura absque materta, 15 II
CtraLeI.
Falsum eAt in proprietatibus, (I a-
liquis easvelletnesare, aut intellise.
re absque subiecto cuius luncproprie
ta
nec
pet
la
Aal
a

## Folio 147 — 797897755:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
else
dt le.
ere
rien
Pot.
eA
a SII
545,
ri(I
NIM
N 3
19 15
I1. 4.
118e
DpIIe
ta
PTITLOSOPHIOA. 14)
cates: vt qui rellet risibile definire
absquehiomine, aut par, aut itm par
absque numero, aut negarehominei
esse risibilem.
AXIOMA CXIVII.
Nomnirenaturali cA propor
tIo, dmutua compallotorma
dematerra, liue aninae (IUC COr
DOrIS.
Verum est. Cum enim anima trI
ctatur, Corpus marcescit; cum anima
Yi
latatur corvusctoreseit.
L
Verumelequatenus passiones animae
Tunt caula morborum ec variorum
L
colorum, ut in ira ec cristicia patet.
Verum est quatenus nunquam for-
mae hrucus humana datur corpus bruti
aut plantae.
Verum est. Cum enim corpus pa-
titus, anima contabelcit.
Fallum est in rirtutibus intellectus:
nec enim ex corpore rireures collix
poltune.

## Folio 148 — 797897755:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
140
AXIOMATA
Verum eAt tamen quatenus quo a il
liqua Forma estpraectantior, co Pra- i
sancius magisque dearriculatum est
COrpuS.
AXIOMA CZEVITI.
OmO eAtnatura animal po.
LAsIticuM.
AXTOMA CXLIX.
Omohomini errannus.
a
Verum est primumr, quacenus ho-
mofocietate indiget, cum rnus sibi
iph latis esle non poI.
Falsum est quatenus qui Politarii
Funt vel lunt similes angelis, vel bc-
Etiis, lycanchropi, e mylantrhoxi,
athreinetaru.
Item verum cst, quatenus homo
Tolustrabet orationem per quam po-
cest lua explicare quoad honeltatem.
Posterius verum est, sed cum di-
cinctione, qua magnimomenti est.
Crrannus enim est, qui ee inusté
I
pe
1

## Folio 149 — 797897755:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
0d
Ded
PITTLOSOPTTICA. 149
inrasit ex iniuste contra leges guber-
nat. Si vero iniuste quidem in vasui,
postea tamen volentibus e lecun
dum legesimperat, is non est trran-
nus, sedpotius trrannus regius. La
rero si iustistitulis obtinet imperium,
nontamen iuste gubernet, est rex tr
rannicus. Exquibus omnibus patee
ferme nullum esse hominem quinon
sit aliquo respectu trrannus; et nul-
lum esse principem, qui sic trrannus
absolute: nili Turcamiam excipias.
AXIOMA CL.
FerNDVMconsuccudinem
Lomnia docendalunt.
Verum est, quia pernotiora doce
reoporret, hiuc perca quibus Cumus
altuetacti. Ieaque siquis afluetactus
t exemplis, historiis, teltimons,
Tabulis, per cadocendus est, rt vul.
ous: ideoque enchrmematibus ec
xemplis oratores utuntur.
Si vero aliquis asfueFactus stratio-
nibus, perrationes doceri debet, ut
Cunthomines doctiores. G 3. Fal.
 est
d0
10.
1102
eis
DC-
p2 3
mO
DO.
em.
di
elto
iucte
in

## Folio 150 — 797897755:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
150
AZIOMATA
Falsum tamen est si consuetudo
mala st, idcoque per contrariam
consuccudinem lumus docendi
AXIOMA CLI.
DI. VS homorationalio.
Verum est communiter.
Fallum est Platonice ec antiguis
patribus, quibus sunc rarionales An
Seli.
Fallum est Averroi, quibus etiam
animalia bruca discurrere postune
Talcem ab vno lingulari ad aliud sin
sulare: ve silemel canis baculo vet-
beracus, postea aliam baculum ts
MCC.
Falsum eAt quoad actum: nec enim
omnium scientissumi raciocinantur,
rebeati: nec omniumignari, ut in-
Fances _stulci: Ped tantum quimedio
se habent modo
AZTOMA CLTI.
LVM riolentum estper-
etuum.
AXIO.
AC
M
2
ad
ext
BI.
Ueu
et
AEC

## Folio 151 — 797897755:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
1b
at
IS
N
M
AE
et-
i
m
11
1c
PHTILOSOPIIICA.
AXIOMA CLILI.
15F
VOD ab externOmOUeTUTS
riolentermouetur.
Verum estprimum; Ouemadmo.
dum nacura perpetua est si iam vio
lenea perpetua ellene, eo ipso iam cf
sent naturalia.
Falsum tamen est se intelligatur
tonposse perpetuum: POnamuS C.
nim esse racuum certe aqua temper
poterit temanere ne effluat imo licet
Sit naturale aquae cAuere ex dolio a-
perto mecutamen vacuinunquam et
Auct.
Necabsolutererum est id quod ab
externomoretur, violentum este
dummo do convenienter natura no-
ucatur. Sic ignis sub luna a luna per-
vetuo mouetur: sic cali ab angelis,
nectamen eAt motus violentus.
AXIOMA CLIV.
MAIS res est mobilis ad
Cuam perfectionem, quaha-
bita quiclcit.
3

## Folio 152 — 797897755:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
S
AXTOMATA
Verum est, quia omnes res extra
Tuum locum, ad luum locummonen-
cur tanquam ad perfectionem, quo
loco obtento quicicunt.
Falsum tamen eAt si maioris cmo-
lumenti causâ aliquid mouctur. Sic
enim caelum perpecuo mouetur non
Sibi Ced pro lublunaribus.
Falsum est, quia habica perfectio-
nenon ectomnimoda quies, sedper-
Decuum deliderium perpetuo obci
nondi illam quietem.
AZIOM A CLV.
DTVornuscsabonanata-
Lvera, sinc. Nacura vna cAt
principium vniusmotus.
Verum est in simplicibus. Sic ca-
lum tantum circulariter monetur, i
onistamen Curtum.
Fallum est in rebus compotitis et
mixtis, sichomorarie mouetur.
Faltum est ratione boni communis.
Sicenimne detur racuum, aqua ad-
Ccendie.
tal.

## Folio 153 — 797897755:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
u
Catra
Uen
quo
NO.
Sic
nOn
t10.
der
DtI
tu
est
PHTLOSOPHICA.
153
Fallum est ratione superioris. Sic
enim ignispropter calum luperius de
tanquam praecipuam mundi partem,
monetur circulariter.
AZTOMA CIXVI.
DIVISTBILITAS eA proprie.
tasrerunquantarum.
Verum est quod nullaresin partes
realiter distinctas ejusdem naturae di
nidipossit line quantitate.
Falsum est absolure; nam anima et
corpus sunt parces realiter divisibiles
asein vicem, nec ramen unt quanta
Falsum est de partibus entitatiuis,
nam realiter homo ab homine divi-
ditur cum elt in Petro d Paulo, d hoc
sine quantitate, quia alia est enritas
hominis in Petro, quam in Paulo.
s
AZIOMA CLVTI.
ONTRARIA non postune
esle in eodem.
Teruri est in summo gradu. Nihil
enim essepotest dc calidissumum ectri-
li
RIMuM.
91
 
IIIS.
ad
Fal
C∞
 dt+

## Folio 154 — 797897755:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
154
AXTOMA TA
Falsum est in oradu remisso. Potest
enim aliquid esse limul calidum de
simul Frigidum.
Falsum est de speciebus intentio-
nalibusrerum contrariarum. In co-
dem enim speculo porest elle imago
rei albx e rei niora.
Falsum est Medicis quibusdam,
quibus Cummus calor e summum fri-
us elcineodem; non tamen aliquid
eA lumme calidum, auc lumme trigi-
dum.
t
AZIOMA OIVTII.
iNTTEM ablacione finiti
e
consumitur, de intinitum ab
latione infinitinon consumitur.
Vorum est; si enim accipias duode-
cimuncias aquae, Runam polc aliam
auteras, tandem totam ablumes.
Verum elt quoad infinitum. P0-
euit enim Deus infinita creare, quibus
creatis adhuc infinita creare porelt.
Fallum est quoad divisionem. Si
cuim lincam diuidas in duas Partes ae
Qua

## Folio 155 — 797897755:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Pocel
M d
neIO-
eo.
1450
M
itri
uid
151
AIFI
4b.
UPr
de-
aM
lO
DuS
Si
IUd
PHTLOSOPHICA.
155
quales, e sic procedas, nunquam de-
renies ad ultimum linex.
AXIOMA CLTZ.
ALE addicum tali Facie ma-
 eis talc.
Verum cCein aliquo subiecto.
Si
enim calorem adiungas ligno, tacies
calidum, e si alium calorem adiun-
sas, Factesmagis calidum.
Fallum est in abstractis. Ponan
tusenimtres calores intra lele, non ta-
mencalor critmacis calor. Ponan-
tur duo angeliintra scle, non tamen
exit masis angelus.
Faltum elt de nerationibus. Si c-
nim una negatio negat, non scqui
tur, E alia nesatio adiungatur, quod
magisneget. Sapeenim dux nCs a
tiones faciunt affirmationem.
e
AZIOMA CVZ.
ADIVTSTBTLE nOn habeE ex
tensionem, d extensum non est
indiuisibile.
rerum est; Punctum enim non ex
tendi.

## Folio 156 — 797897755:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
AZTOHIATA
tenditur, e linca dinilibilis ele.
Falsum tamen clt, quia id quod ex
tensum eit, poteltesse inrno puncto,
eeruum punctum porest esse in vni
verlo mundo non aliter quani DeuS
inrniuerlo elcmundo, quamuis ma
xime indinisibilis.
TTactenus gencralissima rniverla
Philolophix axiomata: per qua vide
se licet nihil esle quod non negari
polE, aArmari a distinoni: e 0b
hanecaulam tot tuisse nacas haereles
Theologicas e Philosophicas. POtc.
ric ad mei imitationem quiris catera
axiomataminus generalia prolequi.
SedEPhilosophihaec minurula pro-
bauerint. Cribrum Philosophorum
dabo, quo omnes qui hractenus
contra Ariltotelem leripse-
rune; cribrabuntur.

## Folio  -  — 797897755:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
Hereobuin
Ciisdea1I.
Caarpella
DeMMIH
egoriui.
neius nob.
UI corpoii
Sretoniui.
5, Duedsi 
Testimon
torum ld.
JCrorUm,
Adairi 8
BerctibM
nomanis.
deaudii in
12 taliula5
Elsuneren)
(iodi. He.
e Natulis
Cune phii.
leu apolo.
1S1B()
hores, fa
eses: Qud
ein.

## Folio  -  — 797897755:0162
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 797897755:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
in

## Folio  -  — 797897755:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
es
e
e
i
e
 
a
a e
te
pu
a
e
e
 
 
 
a
te
a
 
e
l
 
 
 
d
d
e
 

## Folio  -  — 797897755:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797897755/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
t
sni
etb
e
BE
d
a
e
e
si
e
Ett
car
e
et
u
ed
a
d
c
s
e
n
es
 i 
e
et
E
 s
le
t
e
e
est
D
osta
es
a
s
a
a
tor est
s
e
et
a
e
s
ut
le
e
Lcin
do
dt
e
e
d
des
e
e
des
l
it
a
dep
s
3