# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/797899227
# Title: [Joh. Henrici Bisterfeldii, In Illustri, Schola Albensi, Theol. & Philos. Professoris, Philosophiae Primae Seminarium] Joh. Henrici Bisterfeldii, In Illustri, Scholâ Albensi, Theol. & Philos. Professoris, Philosophiæ Primæ Seminarium (shelfmarks Leibn. Marg. 1, Stück 1; ZEN Leibn. Marg. 1)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=797899227
# Lines: 12,330 recognised on 380 of 381 pages, mean confidence 0.81
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 797899227:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
i
X
3
u
u
O
Vkrolm-SySlem-Vertriet
2 5
e
1
= 8
di
e
3
e 
0n
∞ 6
5
 
0
4
a biu
a

## Folio  -  — 797899227:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 11 lines, status machine
ie
JV
E
etPEEsC
ad   Bna ti P. B. tiud
ced. 
Edi.
25:   1. o itBe
Es) ed Et Ed B 1) B H
B 71EC 31 
o  

## Folio  -  — 797899227:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
e

## Folio  -  — 797899227:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
marolen von
8
seibror
II 11
DI
L16
61

## Folio  -  — 797899227:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
d II.
tI F
s R T
BTSTFRFFFDII.
In Illnstri, Schola Albensi, Theol.
e Philos. Professoris,
DSOPHIALPRIM A
F MITH A. RIV M
praeclarissum o
ita tradicum, cui par in hoc
non vidi
ut omnium disciplinarum fontes aperiat,
earumque clavem porrisat:
edieum,
A B
Philol. Professore in Acad.
Leydensi Ordinario,
que
SERTATIOHEM
praemisit,
D E
SOPHLA PRIMA
Existentia e D su
107
en
ai et
LVGDVHL BATAYOROM,
APUA DANLELEMBE ABRAMAMuM
EA ASB E B C R. AnBO 2657.

## Folio  -  — 797899227:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 11 lines, status machine
ain
eIB
1
THECA
a
nona
lect
1
A
pse
2

## Folio  -  — 797899227:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
a
e
pa
em
D
D1
nte
pi
t
A HPL ISSI H O.
CONSVLTISSIMO.
SPEOTATISSIMOOVE
Y R O,
D. TOTIANNI van
NEVELICHOVEI,
V. D. Vrbis Luedunensis
Maoistratur, a Contiliis,
Academiae Curatoribus, d Se
CrCIIS.
ToTibi, Vir Ma
ne, acq; inelr-
TTomini Tuo.
CTICO 3 GCIIMUII
Tra–

## Folio  -  — 797899227:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
D F D IC ATIO.
Fractarum, unum mecin.
de Mecaphysicae Fxistentia
su alterum Cl. vor eo
ariois Viri, D. Iob. Henr.
pfo
ex
Bistersadu Lhilosophia Pri-
ma Seminarium. Iion po
cele Amplit. Lua, non essc
gracislimun, quod à me
venie, quod a Cl. D. venIe
ex
Disterfeldio. Ame, Guod ce
Merrimo me lemper, a Guo
me nolti, complerus lis
a
2IHOre, dC pTOlCCLEIS. LU
e
pole Deum Opt. Slax. und
cum Venerando Sene ro pa
e
napim. D. Clemente Baers-
corpro, Viro, hujus Rcip.
COB
1
D
sa
UIIB
D. C
ss
b1
C1

## Folio  -  — 797899227:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 20 lines, status machine
D F D I C A F I O.
Consulari, MCx, ante quin
decim annos cum levie
trI ad Loorcae Professio-
nem, VocaTIOnIS AuTHOE
extitisti, cum me Nobilis.
D. D. Curacoribus, ilEO
rempore D. D. Cornelio
vander dojle, _ Jacobo
Carho, commendacti. Non
muleo post, hocegilti la
dientiltimis ruis Consiliis
apud coldeiri. CuratOTES,
ut Colleon Theoloeict Il D.
D. Ordinum Hollandiae W est
ristaeq: con-Rerrmint admo-
C7
erer, alter Praefectus. AC
cum polt duodecennium,
une.

## Folio  -  — 797899227:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ed F D I C a F 1O.
muneri IHI, dicam, 2n
oneri; impentum, Rorem
2
sIe ClaEiSIBIaCCIIEU, me
s
Cjis cepiller larieras, hOC
scerum operam dedilti, uE,
Cummhionore co, eE, liona
ed
graria D. D. Curacorum
Consulumque, 2b co libe-
rarer aC ranu MICTeTEI.
Dux conculeris amplius
ilIS labencibus annis, In
me, otticia, nonlintdi-
cere; anii, Tui Mode-
Ccia, Mei Verccundia, ue
Gu, nec Tu, laudes audire
cuaS, sestis publice, nec
Fgo dicere. Non porelt
esTe
L
a
I
CA
1I5
G
IB
Ids
eD
il
b
Motbis

## Folio  -  — 797899227:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
D F D I C + TIO.
esle non oratistimum, hoc
Opusculum, Bisterfeldii no
mine, Homini luo, In
lcriprum, quod a multis
anHIS, Fjus, ad Piotestio-
nem in hac Academia,
Theolosicam, pudD..
Curaiores Consulesque, urle-
sis rocationem, quinolles,
quancum force hujus Viri
Ingenium, Frudicio, Pic-
ca5, HC, de aliis animi in
co docibus, nihil dicam.
F. Averohoc, quod otteros
FjiS. Philosophrae Primae
Quam vulso VOCaUS
Metaphrscam) Seminari-
WM.

## Folio  -  — 797899227:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
D F D IC 4 I1O.
um, inquonon invenitui,
rare
tartago quaedam es asta
10x
incondita, rerhtm, exTheo
ac
Logra Wacurali, Logica,
Phylica, ec; congelta-
rum, quae est spinola illa,
vulgaris, e, qua hodic ob-
cinec, Mecaphrlica. quam
iplum, ulumque ejuS, VIX
X
exercilacissimi capiunt. (cd
ett hoc deminarium Meca-
V
caenatladicum, ut O
mniumdilciplinarum ton.
ces apertar, carumque cla.
vemporiisac, urmenci re
Teree priOS, CIICa reS
conremplandis; COnCC
relo
d
s
bto
OI
pa
ler
HID
MII
Ud
eli
Ile
l
qua
H
Lu

## Folio  -  — 797899227:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
D E D I C A Y 1O.
Deus, eolque blande diri-
Sac; urei viam Hernar, a
diruinque ad aliarum o
muium dilciplinarum sa-
era acque adyca adcunda,
acetaciat, dum existie,
Ordinatilluma Compages.
terminorum generalilli
morum, e principiorum
primorum, ex quibus, o-
minium interiorum scien-
carum principia aC COn.
elusiones, deduci valenes
imo elt, otticina quaedlam
Pietacis, docerque oprima
quaeque e perfectiltima, de
Ence Opcimo, e Perte.
ctissI.

## Folio  -  — 797899227:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Id 1 D I C A Y IO.
Eislimo enunciare, per, Va-
rios terminos Mccaphrli
C05, Qualis Metaphysica l2
Ctenus larnt in delideraris
Verulamianis. Luerope
e
cum tuIE, C exoptammca-
lidillimis vocis mulco.
rum, uE ab aliguo bona-
num ac retormacarum par
ium Pheolooo condere
cur Meraphysica leu Philoso-
phra Prma, Qualis elt LXC:
P
Nam qui extant contificio
qu
rum, Suarest. Ponsecae
vecerunque Scholaltico
LUMI, PBOM, ScOtL, aEGUC
inceredio tempore, la-
velli
V
D
AI
III
1B
s1
Ila
Dot
Qud
Is
TII
UNI
Ileta
THisu
Iitt, b
WIIia

## Folio  -  — 797899227:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
D F D IC ATIO.
velli, ee id genus hom-
num, conceprus sc dilcur-
LIIS, TeTUM CXFAHEIMOPCS;
verborumpleni, ac nullo
lui utu le commendane,
led barbarie terminorum,
Ryli odscuritare, incelli
sendidisticutrare, animum
e
e
Docius ablterreit: Plaecer
quam, quod tundamenta
in IIS Jaciane; gravillimo
rum in Thcolooli Crro-
rum. Nec melior es lors
etaphysicorum. Cutherano-
rum, Scheibleru, TacobiMar-
s
m, Christrant Marchiae, C a-
lorn aliorumque, quLulEE
TIIISS

## Folio  -  — 797899227:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
D F D IC AYIO.
C
itus, nec lapiune, nec vi
c
dene, quam lontfici Mera–
qu
orsici, ex quibus (piaelet
cim Suaresio) COnCePES
luos muruari lune, ac di-
a
qu
lcurtus pecieruul, acque ad
errorum luorum in Tlco
Losapatiocmium, omnia
docentque dicuncq; Inter
nolrarum partium Thco
us
locos, opetam hic luanr
+
collocarun. Limplerus, Rui
+
cersius, lacchens. Burcersdi-
cius, aliique: Led nemoIta,
quin iliquod lempervene.
 s
num hauserimt ac relique
rine, ex Mecaphylicorum
Pon-
Ob
ND.
IUI
et
H
B.
P
esla
AM
Iu
E18
Hoc
Phil
XIII
CIII
Gu

## Folio  -  — 797899227:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
D F D I C ATI O.
Pontiticiorum, vecerumq:
Scholalticorum termiento
noxio, a quo le nullus co-
rum in Cuis Meciphrlicis
exPUISAVIE: IMO, Quod
mireris, nc iple quidem
Cl. D. Bureer(dicins, Praeter
Philolophum Theologus,
quod in praetatione, ance
annos aliquor praemicta, c.
jus Mecaphrlica, luculen-
tis ostendi specimunibus.
HToc Colu, Bisterseldianum
Philosophrae Primae Semina-
riuum, omne lolium rele
c
cuiE excirparit, cnonnili,
c
quae bonae TunE LTUGIS, ex
Qua

## Folio  -  — 797899227:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
D F DICA TI O.
quae utilia, in Theoloora,
aliilq: disciplinis, ac com
muni lune converlatione,
a
cradic. Quxe canta clE, quod
nan
Tanto tideneius, Tuo illud
Nlomini, inscribere aulus
tuerim. Ouanci vero (IC
CD
ulus, Philosophiae Primae seu
p
Mccaphrsicae, docitina, in
Disseriatione mea, abunde
latis expolui: uE dolen-
dum lc, eam intionem,
a
cam ucilem. Fruduionis
Philosophica Parrem, in hac
cam illustui Academia, pu
c
blicis non explicari pie
lectionibus, quod TRWeN
LB
11
dot
CD
i
t
Bea
III,
sipi
Qud
exC
e et
108
TeM d
quen
ex 1O
p
18, 11

## Folio  -  — 797899227:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
D F D IC ATIO.
in vicina, e nostro splen.
dorixmula, aliilque, ferI
ConsuevIt. Caererum uE,
de Dissercationem de Fxi–
tencia  su Mecaphysica
meam. de quodcam lequi
ex
tur, Disterfeldianum Philo-
Cophrae Prima Seminarium,
qua Coles, tronce lerena.
excipere, e lulcipere, di-
oneris, Vir Observande
rogae, quiribi, e instan
cemannum, e plures le-
quentes, ad bonum Rcip.
Cxvoto Duere, et decurre
EC, uc Terus in calumre-
dcass

## Folio  -  — 797899227:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
P D ICATIO.
t
deas, diuque laecls incerlis
Opulo Bacavo, CxOpEAE
Amplicudinis TWa
CultOr.
ADRTANOS HEEREBOORO;
rofessorin Acad.
Patria Ordinarius.
L. V∞d. - BaL.
22. Decemb.
+656.
seq
berali
bst 1
I
si q
TAMEHII
iisque
Ara HI
fentiun
plissie

## Folio  -  — 797899227:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
EOTOAI S
a
5.
C superiori se
culo defuere, nec
hoc nostro desunt,
docti oravesqu; virr, qui Me-
caphylicam tanto odio pro-
seguuneur, ut ipsam, li-
beralium disciplinarum tri-
bu movendam; censeant.
ine
si aequitati baud sic consen-
taneum multis tamen mae-
nisque arcumentisni, fru-
stranecatur: nimirum; of-
fendune ipsos varu Wera
mplicorum errores; mira
brae–

## Folio  -  — 797899227:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
praeonamum noconn pau
cuas; intricata obscuruas
frequens definitionum pue
quss
riluas: horrida praecepio-
rum confusio; es insulsa
ad humanae vuae felicuatemt.
cur omnes tam liberales,
quam illiberales, artes funt
destinanda, promovendam,
mepiuudo. Verum, b1 mor-
bi, non tam acerbe notari;
quam lenier suaviterque
curari, de bebant. Pon lo-
 et
Tum enim recta ratio, sed
 ipsa experientio, incre-
dulorum quoque maoistra
restatur, Juventurem solidis
divinae BujS Screntiae axio-
matii-
Malt
HI
INtE
dbs
sisti
WMIl
H
et
qu s
Alt
O

## Folio  -  — 797899227:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
maribus imbutam, eodem
temporis sacio feliciores in
universis, quam ea destitu-
tam, in sinculis disciplinis
prooressus facere: Id UtL En
exrevo hoc compendeo hand
obscure innuimus, uta alias
fusus, si Deus nobis vitam
s
 valetudinem concesserit;
comnua per universam F.n
crclopedium inductione
demonstrabimus. Vale, judi
ciose L. CecOT, ac ruis nostris
que studris fave. Albxe Julias
Idibus Hovenibris, 16520
IOTTANNES TIEMRLCOS
BISTEREELDIOS.
a

## Folio  -  — 797899227:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
AODAS ITENDI
CFd
Philosophia erima
sus
Dispurationibus Theolonieis.
i
ua
aeltiones Theolo-
e
a
Sicde sunt, vel Purae
vel Mixtae.
2. Putde, non nisi lumine si-
4
der dijudicar possunt.
3. Mixe, 1. e. in quibus oc-
currunt termini, partim Ttco-
a
logici, parcum Philolophici, c
RationIs, co fidei, lumine
dijudicandae vemunt.
4. Oportet eroo, terminos PhI
lolophicos ex sua sede seu disci-
atu
plina propria explicare, quo ex
Racioms lumine judicium ferri
possit.
1, qu
termil
Wrsitis
IBEIcI.
Nbs
TIe
Quo
At
Vuillu
WVIaII
tui
Spu 
q1I
Pe
Dt
Abs

## Folio  -  — 797899227:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
bossit: hic autem facile primas
tenet Philolophia Prima, quip
be; quae quam plurimos explicat
terminos, in quaestionibus mixtis
19
occurrentes, materlisque ThCo-
Loricis applicari solitos, uti vide-
re est apud Lanchium, Lunum.
Trelcatium, Amelium, alios
que passim Thcol09OS.
Vt vero rite recteque ut2
possimus hac disciplina, in studio
Theologico, necesse est, ut hanc
ineamus viam.
p
8. 1. Distinctiones (5 theo-
remata Metaphysica, sedulo anno-
tanda sunt in libello proprio, (5
singula illustranda exemplis Theo-
logreis.
5. 2. In locis communibus
TheolooiCis, oportet; annotare
omnia illa, quae ex Metaphysicis
depromi possunt, ad hanc vel il-
lam

## Folio  -  — 797899227:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Jam materiam illustrandam. Sic
v. c. usus Primae Philolophie
est ostendendus. in loco communi,
+
de Scriprura, de Deo, de Decretis
Der, 69C.
d. 3. In omni quaestione mix-
ia decidenda, oportet, terminos
renerales omnes percurrere; qui in
a
Mecaphrlicis occurrunt, ut pos-
simus solide judicium ferre. Cum
enim verum vero consonet; unus
e
p
terminus Meraphrlicus explica-
i+
bit alterum. FX or. quaeritur. RA
a+t
a
aetibura Dei difterane rcaliter
aDCO. Antequam hic respon-
deam, quodnon, argumento ducto,
ex loco de Dictinctione, prius
percurro reliquos Ferminos Mle-
taphysicos, unitatem, simplicita-
tem perfectinem, (5C, (, tum
concludo neratioe, a natura Dci,
na
quia est simpliciter simplen. t
B16
I 1
Us
Il
8
Bis
O
p
H
MII
It
In
I
I
MII1
Uus
1uI s

## Folio  -  — 797899227:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
hic quidem modus praecipuus ab
directus est arcumentandi ex HC.
caphy (CIS in quaestionibus mix
tis.
5. 4. Mecaphylicam, ip-
susque theoremata Co distinctio-
nes, oportet, sic applicare quaestie
p
nibus mixis, ut priusterminuilli–
Logice, a Mecaphylice,
exammentur; quod vulod vocant.
Oiculum Mecaphrlicae (5 LO
BICa. F. Er. An bona opera
promereanturricam eeternams
laec quaestio resolvatur in suos
terminos, subjectum E praebica–
n
tum,  termini deducantur: non
tantum per LOCos Inventionis
Logicae, sed co per Terminos
Mecaphrlicos, ita, ut bouo-
a
rum operum, caulae, eclla
adjuneta, eruuntur ex LOgicIs,
tum statum, veriras, bOnaS
IPEF.

## Folio  -  — 797899227:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
imperlectio, (oc. illorum, pe-
tantur ex Mecaphy (ICIS. Durita
ute diducerit Philotophia Pei
ma, eam contemtui non habebit,
aut neclectur. sed insionem ejus
usum deprehendet in gravissimis
quaestionibus mix
pleraeque, quae nos inter es Advei-
Carios, Pontificios, Socinta-
nos, Arminianos, Lutheranos,
aliosve, acitari solent. Atque ad
e
da
hunc usum, Philosophire lTimX
Semminarium Bilterteldionum.
praesertim appropriatum judico.
ADLLANOS TIEEREBOORD,
Philos. apuod LWed. - BataVOS
Professor Ordinarius.
u L
2

## Folio  -  — 797899227:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 9 lines, status machine
ADRIANI IIEEREBOORO.
PHTLOSOPHTM PROLESSORTS
in Academid Patrid
Ordinaru,
ISSE RTATIO,
D F
HILOSOPMIA
P R IM A.
FXISTEATIA EXVSV.

## Folio  -  — 797899227:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
AI
inuIe
PBIA 121
inatio
e
10
Ai AI
Hbue Ili
pudM 11
etid OM
qud ex p
III ex HE.
sipatiu
ib 
nmm
Glat I

## Folio 3 — 797899227:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
ad
RDRTANI HEEREBOORD
ISSE RF A FI O,
D F
ALLBSOPMLA PRIME
F X LS F F NFIA ET VSV.
Si Ecientiam aliquam,
artemre tradicuri sunt,
ante omnia constituere
ac praesupponere (0-
lene, artem iltam scien-
ciamre, quam agorediuntur, existe.
reinnaturarerum, et noninima-
rinatione, auc inan mentis fictio-
nC: nec ek ilta TIypochesis d Pa-
tione aliena. Onid enim aequius,
quam id racire postulare; aeque
extra omne dubium consrituere,
Quod ex praeceptis uluque arrium,
due ex demonstrationibus; quibus
Scientix constare debene, nimis
quam manifestum elt. Ec, quan-
a 2
Quan

## Folio 4 — 797899227:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Adriani ecreboord,
quam non esthac in parte, Meta-
phrlica, ut rocarifolet, detcriori
loco, quam alia scientiae; quiata-
menreperti lunchomines, qui MC-
TapAY LICAI LVCENHE OppUGRAEuM,
Camque e lcienciarum a1b0 Cx-
pungere conaet Lunt: non abs ec
facturum mearbitror, sinonnihil
a
hic dissertarero, de Mecaphysi-
ca, demonstremque, partem caur
elle theorericae Philolophia diver-
Jam a Physica atque Mathematica,
ec paetem quidem non ranam at-
que supetracuam, sed qua et ipla
lua dignitare le tueri porest inter
seliquas Philoophie ParteS, ex que
insuper urilissima elt, atque adeo,
necellaria, ad reliquas Philolophix
Parces, ed qua par est, axpibeia, dil-
cendas; ec, quodcaputrei elt, qua
maonouluiest Theologis, lmodo
fobris dextreque tractetur; prae-
lertim, ubi res illis est cum haereti,
eis hominibus. Atque liac co fa:
cinE, ut Philosophixe Scudio,
aEque
peil
e0
WI 
D
Hi
I
pod
subi
IMDIB
li. IiB.
dlptio
su
l, d
ii
Ues

## Folio 5 — 797899227:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
d
1
_
C
Disseriatio.
acque imprimisii, qui Sacrolanctxe
Theologia animum poltea adji-
ciene, adrertus ineptas corum ho-
mminum objectiunculas uniti, qui
e Mecaphrlicam, de mulca aliaii
Philolophia bene polita, cemere
morere latagune, non pariantui,
lese decerreri ab hoc Rudio, quo
sine, ecsi quispiam Theolorus cile
porhie, telix tamen disputator, de
dirinxe veriatis propugnator, eAle
non polleat.
Dari parrem aliguam cheoreri-
Cae Philosophiae, qua sic a Phylica
Mathematicaque diverla, ex objecto
colligendum cst: nam: quemad.
modum practicam Philolophiam,
Ainis; ita theorericam, objectum,
immoto reluri limite, ciccumleri
bic. Leaque, licuri ad practicam Phi-
Lolophiam ea omnia reterenda
lune, ec ea Tola, quae Facinne ad
consequendum cum tinem, act
quem ipla collineae, qua xpanla
dicuntur Arilcoteli: ica quocsi theo
2 3
retica

## Folio 6 — 797899227:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Adriani FLcereboord,
rotica extendenda cst ad omnia
ea, quorum coontrio propter le
cd: 1
expecItur, dE nOn PTOPTeI PaEIV
alaM auE royo ex icta cooni-
Eione Leguucuram, autcerte, quae
Cognirio diona Ct, Qua exPCTaTUI,
e laboriose quaeratue, eciamli
nulla eam commoda sequerentur.
quae Seopyla rocatur in Philosophia.
In his enim theoretica Philosophia
occupara el, indequenomen cra-
Ic. Ouare, licuri Philosophia Theo-
rotica, ea omnia Pracricae relinqui
quae in xece Consistunt, vitaeque
Comumis ac cirilis utum conti
nenc: ita nihil omittere debet eo
rum, quorum cornitio, Operaepre-
tium, non in ulu, sed in ipla veri-
tace, licum habet. Jam veco, certo
Concat, non Omnes CaSres, Qua-
v 
rum nociria cita reahiv aut 20iyoiv,
acque adeo citra omnem vicaecivi-
lis ulum expetenda cst, ad Phy(I-
cam, Machemaricamque rerocari
Posle. Seguicur ergo, aliam scien-
riam
P
i

## Folio 7 — 797899227:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
le
l
dt
1)
1d.
id
Dissertatio.
tiam esle concedendam, quae inter
partes cheorerica Philolophia luo
quOque jure meritoque cenleatur,
quam Philosophiam Primam. leu
Mecaphysicam rocamus. In illo re-
rum genere, primo loco, ponospi
rieum, live subltantias materix
corporiique expertes: uc Tunt,
Deus; animae humana, quatenus
ab(que corpore leolim existuns
irem finicae mentes, quas Theoloci
Angelos. Plaionici DamOnCS, ap
pellant (unde felicitas Eodaioria,
dicta, quod bcarihomines rae su Cun
i ra Eorea rdu daemonibus alsimi-
lentur,  oooreidexclai, anabavari-
ZOrra1.) Deinde, huc retero omnia
aetributa, quae omnibus omnino
rebus communia funt, uE CnS, eE
quaecumque enti lunt arriseopa ac
reciproca, qua ruloo crantcenden
tia dici conluererunt: item, quae
communia lune omnibus rebus Ai-
nitis, vel omnibus omnino subltan-
tiis, vel laltem substantiis finitis ac
2 4
CFCdLIS.

## Folio 8 — 797899227:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Adriani Hlecreboord
creatis. Denique, huc perrinercon
lideracio accidencis in genere de
primarum ejus proximarumque
specieru. Faec enim omnia co-
nolci possune naturali lumine
ablque opedirina rerelarionis: ac
proindehactenus ad Philolophiam
perrinent. NNec poltune reduci ad
E
practlcam Pnilolophiam, liguidem
e ex
nullam reaher secum rrahicictarum
xerum nocicia, nec praeceptaconti
net aut repulas bene rirendi in
cirilifocietare. Omnia croorete-
renda unt ad Philolophiam theo-
recicam. Ec quoniam non postunt
ablegari ad Phrlicam, qua corpo-
rum cst Lolummodo, rerumque
Centibilium; nec ad Mlathemaci
cam, quae scientia quantitatis est,
nec quicquam Es
quancitati per le primo inelt, et in
alio nullo reperitur: lequitur, pe-
culiarem dilciplinam conceden
dam este, quae ictarum rerum, qu25
antea Commemorari, Scientlam
PFOF
IIB
Tut
1
Muto
9
IB
pelulu
lupea
Nisill.

## Folio 9 — 797899227:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
e
b
1b
ed
N
Disseriatio.
profiteatur: quod erat demon-
Arandum. In hanc demonstratio-
nem nobis praeit AriCtoteles. EC,
IngUIE, scientia quaedam, quae secula-
tur ens quatenus ens est, es qua ei per
se insunt. Flaec autem nulli earum, quae
in parte dicuntur. eadem est. Nulla
namque caeterarum, universaliter de
ente azunt, quatenus ens est: sed ali-
quam ejus partem accipienies, speci
lantur, quod ei accidri, ut scientia Ma-
thematicae, lib. 3. Met. Cap. E.
Adrerlus hanc demonstrationem
mulea excogitata lunc ab adverla-
riis Mecaphylices, quibusillinsris
labetactari rideri polset, parum at-
cence rem considerantibus: quae
quia vir gnidam, doctus; led in hoc
negorio nimium indulgens suis
imaginationibus, Amestus in dispu-
ratione quadtam contra Meraphysi-
eam, minaci macsis ciculo quar
metuendo, emista, publico examini
subjecit olim, decretum elt, ca pau-
cisreturare. Flic, primo contendit,
COr2.-

## Folio 10 — 797899227:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
TC
Adrioni Ticerevoord,
contemplarionem Subltanciarum
corporis expertium, imprimis au
iem Dei, in Colidum ad Theolo-
iampeerinere; Netaphrlicumque
praelumorionis arrul, quod Dei re-
I
rumque divinarum traciationem sibi
arroret. In quo ridetur milui admo-
dum imperité de intellectus nottri
nacura atque habicibus judicare.
Nam habicus, non tantum obje-
udu
d
etIS, led ex actionibus, dictinouun
Eux Quibus SCHCTANEUE, _E QuaS
ipli, cum generaci lune, oclune.
Tcaque, sicuci habicus Cimiles limi-
libus, ex dlirerti diverus, actionibis
PeOCreAnEUr; IEa QuOqne COnVeP
lim, qui diverus dillimilibusque
actionibusprocreantur, illos inter
Ee quoque diversos disimilelque
elle necelle ekt. Ouare, licer Theo-
loria ee Philolophia pariter ver-
tentur cieca Deum, imoliceridem
de DeoCatnane, iidemque propo
ficionibus assentiantur, diversica
me e dimileo habicus fune, qui2
direrlis
Iise
dd
elt.
b
s
det
HeE
si
Cil1
dite
atd)
dDe
ibiect
di
Qua
Pri
redull
1d5 111
peiduI
i
Cliplina
aeli
MI,
I 
bsciiI

## Folio 11 — 797899227:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Disseriatio.
TE
direrlis dissimilibulque actionibus
parantur: nam Theologia, autho.
rirace Sacrarumm litorarum Cubniza
CA, credendoque signitur: at Phi
Jolophia, principiIS ucitur natura
Cuanotis, indeque ratiocinando per
demonstrationes, alialque proba-
tiones, eflicitur. Tragne, quanrum.
ditterune niscve EE durocisdass hOC
eA, credere es raciocinari, tantum
differune haud dubie, rins, (IVE F-
des, id est, habitus credendi, que
aDeorerelata lunc, et imsuun. sive
scientia, id est, habicus alleneien-
di propolitionibus demonstraris:
Guare, cum Theolooia (IE mIss, e
Philolophiae pars, quae de DCo,
rebulque incorporeis disserie, (IE
exision. lequitur, diveclos esse men-
tis habitus, etiamsi habeant idem
objectum. Siquis intter praetracte
Gue contendat, mentis habitus, sive
disciplinas, non actionibus, led
objectis inter se distingui tolum-
modo, atquehocetiam ab Aristo-
26
tel6

## Folio 12 — 797899227:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
T2
Adriani FLoereboora
iele lancirum elle; ei duo relpon-
cleri possune haud incommode:
Primo, tria esse genera rieturum
+
cavonnar, live incellectualium, ad
quae debene omnes hrumana dilci-
plinarerocari, emsnum, opevyorr, 
rixro idelt, scientiam, prudentiar
ex artem: addit quidem Aristoieles,
Cociarngirer, hoc elt, sapientiam e;
intellicentiam, ui apparet ex lib. 6.
Y.
Cih. Sed non videntur haec duo a
prioribus ette diverta. Nam la-
vientia; est rerem praectantissima-
marum ex ab ululensuum remoril.
timarum scientia: ee intelligentian
elt hrabitus altentiendi omnium dis-
cipsinarum principiis promilcue,
TIVC FCienEIa (IAE. (IVC APreS, TIve (MB
+
prudentia contineantur. Hlaectria
enera in luas species hand dubic
Lubdiriduntur: eaque dirilio ab
C
objecto pecenda ridetur: Scientia
enim d scientia distinouitur ob-
jecto, e ars ab arte, et licporro.
aegenera iplainterle, non obje-
EEIS
TeM
Atlio.
e
AI
ip
elred
III, 1
Nierta.
Mitlen
Gpiei
noua
 
Ma
Putris

## Folio 13 — 797899227:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Dissertatio.
ais, led causis, sive actionibus, di-
Cingur ridentur, quibus procrean-
tur. Sciencia enim ex ars, idem ob-
jectum habere queune. lxepistime-
que habere Lolene: Nam Phylica
Lelentia et, quae vertatur circacor-
pora naturalia: Sed e Medicina,
Chrmica, itemtentoria, lucortas
_ id genus aliae artes, verlantur
Circa corporanaturalia: nec tamen
eominus diversehabituslunt, men-
cemque humanam aliter; atticinne
ac dilponunt: nempe, quia direr(is
distimilibusque actionibus procre-
antur. Simili modo se habent dil
cipline Machemaricae: que, tamers
circa idem objectum occupaca
Tune, naturdiramen atque esfenria
diverlae lunt. Differtenim Musica
Machematica, ab ca, qua ad auditu
percinet; quodilla, scientia; hac,
aesquaedam, (Ic. Sic AAtrologia Ma-
themarica distinguitur a IFauticd.
Ad cundem modum Heri potek, ue
Fhcologiarerelata, ex nacuralis,
dictin-

## Folio 14 — 797899227:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
F4.
Adriani Tlecreboora
diltinouantur propriis actibus,
etiamli habeane idem objectum;
Cum lint disciplinae, non specie lo-
lum, sed etiam genere, diverla.
Majs enim dilerimen intercedie
haud dubic inter Theoloriam re-
velaram et naturalem, quam incer
AArologiam Machemaricam ec
Prauticam, aut etiam intei dilci-
plinarum genera, paulo antecom
memorata. Nreque vero muleum
adhianerem Facie, quod aliguis ob-
ielat, Pristocelem, nino Erctidem,
incer mentis habicus non recen-
e
luiste: Nam licuti tdes ca, qua
mentisvirtus el, ex dirina reve-
relatione signitur; ita quoque line
divma rerelatione non cognolci
tur: Qua fuit Aristoieles destieuEs.
Ideoque paulo ance diximus, gene-
e
xahumanarum Colummodo dilcipli-
narum lib. 6. Eth. ab Aristotele
recenteri. P’ides autem ca, quae tu-
manis celtimoniis adhibetur, opi-
niorantum elt: quam, incermentis
noctra
91i) i
i
e
al
Den.
+
lt 
Id
MM. I
TMice
Mil C

## Folio 15 — 797899227:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissertatio.
noltre rirtutes, non censuit Aristo.
teles numerandam; led inter cosna-
birus, qui medii luntinter rierutes
caronnras ec vicia. Virtutes appellat
habitus, ois anndeud n Vuxird varapava
 aropar HOC ClE, quibus mens veri-
tatis compos est in ajendo es necando:
medios trabitus esle dicie, quibus
contingit, mentem chaibcudbedc. Id
es, falsum. Statuere, Coque reterr
sohor Corsanum, id elt, opinionem es
existimationem. lib. 6. L. th. Cap. 3.
Sed in aliis disciplinis, pura Phy(i
ca, aut Machemarica, dicat aliquis,
cellimonia quoque recipiuntur. Lix-
5o, iTheologia rerelata d natu-
rali distinguatur, quod illa, tetri-
moniis subniza (IE; haec, derion-
Aratione; omnes disciplinae crunt
2
eminandae. Respondeo, nullam
esse in hac illatione lequela necel-
Sitatem. Nram celtimonia non estr-
ciune Phxlicam aut Mathemati
eam Scienriam; Ced achihentur tan-
cumm ad experientia compendium,
Cem

## Folio 16 — 797899227:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
76
Adriani Flecreboora,
senluumque ricem lupplent. Scien-
tia enim in muliis inductione in-
disene: inductcio lingularium est,
C
 lenlibus nicitur. Singularia cer-
tislocorum temporumque cicum.
e
Rantiis adricta (unt. Ideoque,
quia unus onnia, tentiendo non
potest experiri, ad experientix
compenctium, in lingularium ob
terracione, aliena Ade nicendeur
Cct. AC, in univerIs, cellimonio
non indisent illa, quas paulo ante
nomminavi, lcientix; nec ad ea tidem
testimonioru extendun scierie, nisi
quatenus cu ratione sunt cojuncta.
ACtunc tides habetur teltimonis,
non propier vim celcimoniorum,
led propter rationem, qua celtis
ipse morebatur: Atin Theolooid
revelata longe aliter le res habee.
Illa enim, non rationes sequitur,
led in Del auronise fide, quae omni-
bus rationibus ac demonstration.
buscertior ektac tirmior, Cinculta
inguisitione atque exaIBE aC
guielcito
quiele
IIb
II
l10
lumII
1.DBII
DDs
II E (
eI sI
MMIIB

## Folio 17 — 797899227:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Dissertatio.
quielcit: e line errorismetu. Haec
una responsio elt, qua, adverlario.
rum pertinaciam trangi polle, dixi-
nus: porest etiam adhiberi haec
altera; nempe, ubi diverlis acti
bus acquiruntur habitus, objectum
quoque dirertum esle, I. non re-
ipla (quodnon eMnecesse) Palrem
relarione ad divertos illos actus.
Sic ergo dixeris, Deum ese Theo-
logiererelatae objecti, ut ZISOV, na-
curalis, ut Ernsylov. NNec quicquam
aliud requiritur, adt distinguendas
disciplinas. Ex quibus latis appa-
ret, non Mecaphrlicam praelum.
tionis elle aronendam, led illos Do.
tius, qui Philosophiam tam Falti
diosespernune, metuentes, nemul-
cum luo supercilio decederet, (iPhi-
lolopho quoque concederetur, de
Deo rebusque divinis, non irreve-
rentercarrire, ut AAmesins ait, sed
ex recto rationis praeleripio, dc
lumine naturali, diflerere. Sed
quoniam illa noctra distinctio Ime
si

## Folio 18 — 797899227:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
28
Adriani Fleereboora,
sio dilplicet, audiamus, quomodo,
e quibus rationibus cam oppu-
enec. Primum aIE, hanc generalem
esse notam Meraphrsicae vamtaiis
quod ipsa confrearur nihil se irade-
re absolure, sed rantum hoc ant illo
respectu aut modo idem explicare.
quod alibi, vel absoluie, vel sub alio
respectu e modo, tractetur. Fg0
vero dilcinctionem iltam, tantum
abest; ut vanam elle judicem,
ut contra exiltimem nihil verius
dici posse. Fe mecum faciene
hraud dubie, qui ex Aristotele,
3
non l’apa Mecaphrlicorum, uE
ille nic, sed Cummo camen Phi-
losopho, finium regundorum mo-
dum disciplinis conrenientem hau-
rire amanc: Is enim, cum lib. 2.
Phys. cap. 2. Quahrisset, quid inter
Parlicam ec Mecaphrlicam inter-
ellet (nam cum corpora naturalia,
planities erram habeane, ex procun
dicates, et longicudines, e puncta,
de Phylica de figurd quoque Luna
dillerar
e
1
Im
a1
81
ipol
pet
610r
Al. 1
idem
out
IlIa
sitie
Ibel
illi
Ejpusu
sepit
1L.
ine 
Ha
utidd)
felioco
elq

## Folio 19 — 797899227:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissercario.
e
disserat e Solis, disputetque, u-
erum mundus sit rotundus; videri
Posset Mathematica, atque Ca PaES
imprimis, quae AArologia dicirur,
a Phrlica non distingui) quaeltio.
nemhis verbis folrit: Meeirsicor io
SV MERVHOZEDETO) N OMaBNaTINOS, an sqc
ndu (1XScaO eegS Erg5o, 8diraovu
beonubrae decopet, i roivrois (t ovpoeb.
AId n Xaersd q in vonod a xinnorus esso
id ek, de hisce rebus, nempe de ma-
onicudine a Aigurd corporum na-
turalium, arii etiam Mathematiens,
Sed non quatenus unum quodque eorum
terminus est corporis naturalis. D eC
accidentia contemplatur, quatenus
ejusmodi rebus accidunt. Ideoque ea
separat: sunt enim res intellectione
separabiles a motn, ideoque et ama-
teria. Vides ergo, quicinter Phy(-
cam et Mathematicam inters.
utraque quantiracem contempla-
tur: illa, uc est terminus acque aF
fectio corporis naturalis; haec, UE
est quippiam, quod camersi linc
COF-

## Folio 20 — 797899227:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
20
Adriani Tecreboord,
corporenonpolsu existere, porelt
0
6)
qu
ou
came cractaLEE apaE(EcoS, hOC eA,
abstraclu ab omni materiali quali-
Tace, acque adeo  moru d utatio.
DC. Sed scientia realis differeniia spe-
cifica, addir Dilputator, non potest
esse modus, aut respectns R AF1O
NFS in objecto. Ouod lane Fallumr
elt. Namratio, quam GFaCI ROVOV
dicunc; vel roy(er lioniticat, hoc Cs,
intellectionem, copicationem; vel
voylor, hoc est, rem incelligibilem,
aucpotius, modum, quo res intel-
ligitur. Ouod idem Scholalticide
Cignanc, quando rationem barbare
distingunne in rarionem ratioci
nancem ec rationem ratiocinatam.
Dua dictinguuneur vonot; siveca
tione ratiocinanee folummodo, non
poltune elle direrlarum discipli:
narum objecta: ac, qua distin-
2
TUUINEuE ∞e XoycO IrerarIOnC, euX
in rebus ipss esc, ea in direilis
Scieniis tractari, nihil vetar. Ve
ergo modusracionis, qui in incel-
lectir
p
M
IIsI.
quit
A siit
IIB.
Teste
I
HI,C
a
i b
s l
V
inodio
onnum

## Folio 21 — 797899227:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Disseriatio.
2.L
lectu est, non porest disciplinas
distinouere, ica nihil aliud re-
quiritur ad realis scientiae differen-
tiam specificam, quam modus aut
respectus R A TFO NLS in objecto.
Objicir lecundo, cum dicitur, Me-
caphylicam verlari circa Deum,
quatenus cornosci potest naturali lu-
mine, ilta limitatione, denotari cra-
dumtantum cornitiones, qui non magis
1
constitnit sfeciem doctrina, quam se
quis diceret, quatenus cognosci possunt
a puero, abhominerudi; aut parum
sano. In quibus verbis nihil lane
veriese. Fcenim, li ilta limicatione
raduscoonitionis denotatur, vel
illud ex particula limitante, quare-
nus colligitur, vel exreipla, quae
limitatur. Ex parricula limitante
id concludi non porest; utpore
quae non semper pradum denotat.
Duid enim: an cum dico, Phylicus
conliderat corpusnaturale, quate-
nus elt naturale; Mathematicus,
guatenus est quancum ac mensu-
rabiles

## Folio 22 — 797899227:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
2
Adriani Tlecreboord,
rabilei nihil aliud dico, quam Phy
sicam ex Mathematicam gradu
cancummodo discrepare, non lpe
cic: Non potest etiam id concludi
exreipsa. NNam jam ante demon-
Crari, risa e besnunv habitus esle
specie direrlos: ergo Deum co-
rnolcere naturali lumine, sive per
demonstrarionem, non est gradus
cooniciouis, ad fidem, sire ad cam
nocitiam, quae exdirina rerelatio-
ne proficiscitur. Ouibus adde hanc
collectionem: Si Scientia differat
a tentu, etiam diftert a Ede. PTon
minor enim differentia intercedie
inter scientiam ex tidem, quam
incer lcientiam ex Centus. ACqui
Scientia differe a sensu. NTam pla-
et 
num est, ait AriHtOFCleS, oi r di un ai-
a
da ort 2o resovor doriroerats (as
1 es
e e
s
3
exras vorias, Cursuo i de. G,  8X
imsancta. Id ete, Friamsi sensu posset
percipi, trianculum duobus rectis
aequales habere anoulos, nos esse re-
quisiruros demonstrationem, es non
habi-
L
A
Mill.
IB
1
bi
t
d
elles
IalB
IlD
Asisil1
IeDC
Ii
les

## Folio 23 — 797899227:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Disserratio.
2
habituros scientram. lib. T. post cap.
3T. 5. 182. Ergo Theologianatu
ralis, qua est scientia de Deo, dif-
ferr a Theologiarerelata, quae f-
des elt. Tertio objicie, lumme na-
inralinihil. potest a priori cognosci de
Deo, sed vel per effectus, vel per ar-
oumentationem ab uno atiributo ad
alind. Ouidtum: an ideo scientia
non est. Imo, inquic, si Metaphysici
munus sit, ex effectis aliquid de D eo
concludero, rum Meraphrsice non
Theolooice dixerit David, caelienar-
rantoloriam Der: es Paulus, ipsins
invisibilia jam inde a condito Mundo
ex iis, quae fecit, mente perpensa, per-
videntur. Oporret profecto rem
admodum protanam arque impiam
esle, Philolophiam, quam, dilpu-
tator noster tam religiole cavet,
ne Daridi, Paulo, aliilreriris deo-
nreosos, tribuille rideatur. F00
verocontra, Jobum, Davidem: Sa-
lomonem, Paulum, aliolque lacra.
cum licerarum auTOTeS DCoNISSS,
CxIIIOS

## Folio 24 — 797899227:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
2.4
Adriani Tleereboord,
eximios fuisse Philosophos, existi-
ino, muleaque ab illis Philosophice
dicta ac dilputata, etiamnum ex
Rare in Sacro Codice. Philo(ophice
dilpucarie Paulus adverlus Epiou-
reos e Stoicos Philophos Athenis in
Areopaco. Act. X7. V. 28. _ lcg.
Philosophice demonstravie, gentBss
tamets lex Dei iis non eller data
juste tamen a Deo condemnarum
iri, elleque prorluS aVaNONOXHTSE:
Proprerea quod, cum Deum ex
rebus creatis cognovillent, atta
men, ut Deum non oloriticassene,
led eranelcentes in luiscopitario
nibus, floriam incorruptibilis DCi
mucallene in efformacam imagi-
nem corruptibilishominis, e vo-
lucrium, e quadrupedum, ec re-
prilium, Rom. T. Sic quoque, cum
Darid cecinie, Caeli enarrant olo–
riam Dei, exc. Philolophico lanc
argumenro lemecipsum aliolque
incicarit ad laudandum ee cele-
brandum Deum, Pfal. 29. Quod
dilpu
Uet
lt
A1HAB
bic
AlIII 1.
IImuII
PmIII
Ibs
Illit.

## Folio 25 — 797899227:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Dissertatio.
e
dispuraror Tubjicie, si Metaphysici
munus sit, cum de Deo agEt, ex unO
attribuio aliud collirere; opor. ere; ut
Metaphysiei Fheolorisusu rationis
interdisant; nimis Frivolum est; ex
ad invidiam Philolophia conslan-
dam, adjeccum. Duam mulca enim
in Theolosia de Deo dici poctunt.
Quae Philosophus nOn aFFIBSIE: e
in US iplS, quae Philolophus de-
monserac; Lheolorus credie, lOcus
lane rationi est, luspiam est. Pchinc
tor lunt distentiones circa lacea-
rum licerarum incerprecationem:
quod sine rationis ulu acque abutu
herinon porest. Ouarto, aic, Re-
velationem, non esserationem forma
lem, quae Theoloriam specistcat, e ab
c
aliis disciplinis essentialiter distinenit,
EECuEnOn : Onia, si Dens, inquie.
aliam extra ordinem revelaret Ma
themaricam, non idcirco suam speciem
exneret, sed eadem plane manerei, qu’ae
jam est. cum acquiritur naturali ra–-
none. Imo, E Deusalicui coenitio
nera

## Folio 26 — 797899227:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
26
Adriani Pecreboord,
nem propolitionum Mathematica
rum extra ordinem inspiraret, et
non ctiam principiorum, quibus
propositiones demonstrari lolent.
lraud dubic, cacoonitio speciedi-
Ringueretur ab illa rerum Mathe-
7
macicarum sciencta, quae ex princi
pIIS actorisos per demonstratio-
nem sionItur. Nam, si in Lebus
Machematicis coonitio Mechanica
ditiere ab apodiclica, non debet
mirum videri, si noritia revelata
ab cd discrepet. NTociliammecha-
nicam appello, dua circmo, verbi
Lacta, reoula, perpendiculo, aue
limili quodam infrumento, sioni-
rationc. AEque.
ut hoc dilcrimen melius intellie25,
licpro exemplo, libripeimi Encli-
dis propolitio prima; II qua 291-
cui de Formando trianoulo aequi
lacero. Si quis crianoulum aequi-
laterum Formet eomodo, quo est
ab Fnclide praelcriprum, 15 2p0-
dictica sciencia cognolcet descri-
peum
11
Id
I
eei
lalbo
CB
Y1
III
Aill
Aitat
1p1
M
IIAI
bdipil
II
Paco
eil
P
PII

## Folio 27 — 797899227:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
e
Cla
D
Ca
et
IIa
Dissertatio.
prum crianoulum esle equilaterum,
qua de re vide Clavium, qui propo-
lirionem iltam in LogIcaS apodixcis
relolrit. Achquis duo puctasionet.
deinde, ope circim tertium quae
rat, ab utroque aequidiltans, e rria
ilta puncta reoula connectat, atque
ita criangulum construar, noverie
e ille, datum triangulum esle equi–
lacerum; led haec noritia Mecha-
nica rocatur, et ab apodiccica. Ipc-
cie distinouitur. Hloc iplum vel Cx
Aristorele difcas. Is HC aIE: Lcu gae
TEKTCN NO) uCCBEONS caepSpoVFCS Em (ySOE
 oedir oueogee ip ooov gersiun Xe5
eo
eprar odE, reesr, n nocer. dcarus vae
anndss. id est. Nam faber ex Geome-
ira non eodem modo rectum anculum
exquirunt: sedille quidem, quatenns
operiestntilis: hic inquirit; quidnam
sit, C qualis: in vero enim contem-
plando versatur. lib. L. Fth. Cap. 7.
Verum, quids Deus, non lolum
propolitiones, led ee principia
propolitionum de demonstratio
AES

## Folio 28 — 797899227:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
25
Adriani Hlecreboord
nes plas rerelaree: Illa Foret a-
F.
podictica scientia, LaccOr, ee al
ea non distingueretur, quae per de-
monstrationes gignitur: siguidem
et ipla per demonstrationes gi
neretur: revelatas quidem illas,
Faceor, sed tamen demonstrationes.
Etcerce, (I Theoloria rota constarce
demonltrationibus, quamuisrere-
5
latis, nullum dilcrimen inter lheo-
loriam nacuralem ec revelacam po
nendum elle, judicarem, quod que
dem divertas disciplinas efficeret.
Nunc vero, quandoquidem Theo-
lozia revelara dicitur, quae Verbo
Dei alsentitur, iilque propolitioni
bus, quae in Verbo Dei cerelantur;
idgue, nOn PropTer raTIONCS auF
principia: sed eo Colo nomime,
quod in verbo Del rerelatae sinc;
distinoni deber haud dubid ab cZ
nocirid, quae per demonstrationes
rionitur ex principis natura lud
LOTIS: Gnoniam illa Ades elt, ut an-
readiximus, haec vero apodictica
scientia.
Ibi
A
Pit
l
Gu
eiI

## Folio 29 — 797899227:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Diperiatio.
2.9
lcientia. Ouinta rario: T ihil est
de Deo rebu(que divinis lumine natu-
rali notum, quod non cornoscarur
eriam ex divina revelatione, C) eo no-
mine tractari debeat in Theoloria sa-
era: Erronecesse non est, ut quaedam
divina in alia disciplina tractentur.
Flujus rationis conlequentia co no-
mine Falla elt, quod ca, quae de Deo
rebusque divinis in lacris liceris
credenda proponuncur, in Philoso-
phia demonstrentur. An Tu PUTaS;
omnia Philosophis adimenda esse.
quae in lacris literis occurrunt. Ano
quia Paulus FimorheoluaE, ut me-
reiur panculo vino propier stomachum
crebras infirmitates, T. Tim. 5,25.
Medicis non licebit hoc praece.
Dtum eradere in arte lua: aut, quan-
do illud cradent, falcem luam mit-
tent in Theoloeorum mellem d AM
quia lob dicie, Wumquid vivere potest
(cirpus absque humore, aut crescere
carectum ab sque aqua. 6. 9. Physicns
non debet utriulque e (cirpi de
CaFICIS.

## Folio 30 — 797899227:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
10
Adriani TLeereboora,
.
n
CaEICIS naturam interpretari, acdo
Cere, quod line humore aqueonon
Conlittat regetario sirpiu. Sexcen-
ca pollem ejusmodicommenorare,
quae, tamechr in lacris liceris do-
centur, non ideo camen lunt exi-
pienda Philosophiae. Ex quo sequi-
tur, non ideo, quod lacrae litera
deDeoarane, non licere Philolo-
pho, de Deo quoque dillerere ex
principus natura luanoris. Aiqni
F
Deus, proprium est objectum Theolo-
sia: ae proinde omnia, quae de Deo
dici possini, debent a Theoloro tra–
i
clari; ania ad perfectionem scientia
pertinet, interre acque complere subje-
t
ctum suum considerare. V’atcor eoni-
dem, hoc ad perfectionem scientix
pertinere: ideoque, cum Theoloria
objectum (c Dens; in lacris literis
rerelacus, Theologia cum crie per-
fecta, quando ca omnia tradiderue,
ue in Lacrisliteris de Deorerelata
Lunt. Sexra ratio lonsius progredi-
cur, probarque, non jam Mecaphr
Scam
B
L
P
1
le
I
IBII
liu
IB
III1
uc

## Folio 31 — 797899227:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissercario.
licam non distingui a Theolocia,
qua parie de Deo disserit, sed esse
disciplinam imacinativam; quod fatea-
tur se specularivam ese. Ouid ergo.
an nullae lunc disciplinae speculori-
Vae HIoc disputatorhic innuere vi-
detur, ee exprelse docetrhes. 88. Tuc
Technomeiriae: quo nescio an aliquia
dicipossit ineprius. PTam, que porelt
esse praris inPhysica. Que ureazia
Bene naturare, aic dispucacor Pechn.
TB. 28. V 3. Multcum protectover-
bum e incprum, sedineptior sen-
tentia. Ouid, an Phrlicopropoli-
cum elt, naturare, hocel, carum re-
2
rum effectionem moliri, quas con-
templatur An ergo eo animo de
Meceoris agiE, ut pluat. Fulminei,
conet an decaelo, et mundo, ut ca-
lu guoq; tabricet aut mundur auEui
ccelimundiqi actiones diricat. Sed
non est hujus loci, iltas ineperas dil-
pucando retutare. Septimo locoob.
ficitur, Onicqnid de Deocornosei po-
test, illed sua natura ducere homine act
Deum

## Folio 32 — 797899227:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
2
driani Peereboora
Deum rite colendu. AtMLetaphysicorit
professio est, nihil curare praxin. Nihil
curare praxin: ertas dilputator.
Mecaphrlica lane, specularira scie
iaec: ideoque piecate ee moduim,
Deurite colendi non prescribicilla
quidem, at cacamen eradicac de-
nonltrat, quae hominem, lua natu
a ducune ad Deum rice colenduim.
x Quibus, Philosophia moralis, aue (I
q
is, ellam Theoloria, reoutas pietatis
de moducolediDcu, licuti Medici-
na regulastanadi ex preceptisptr
liciss Collioit. Acque hec quidem de
c3. Anccloru, Cirelpiriruucrea-
Lina, Betaphylicxholtes
dPhrEscirelegant, ad qnam perti
AEKC VoLMEtOa omnisentis naturalis
Costemplaione, tam in genere, quam in
q
Specre, uE Lechromerra loquitur thest
209. In quo rideri rolunt Sroicos sc
CuTI: GuL ACTOrC Z enone Cittiensi, ut
Dio,enes Laerrius retere in vua ZC-
nOnIS, TPIEpM DC (sV SiVat Y Yg F _ P1NO
SCPLCV NOXOV E1Ya+  ~ aVF8  d X13
P0(1
III
P
II
i
s
1
U
qua
Ilin
1t b
Aba
Mti
se
Al
Ess
dl
Tm
t

## Folio 33 — 797899227:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissertio
D0 (IXoV. 70dE, ibixer rodE, NoviOV id
elt, Tripar ita esse dicunt Philosophia
rationem: unam quippe Physicam dici
aliam. Ethicam teriiam. Logicam. Ci
cero harum parcium unam, HemDC
Phylicam, dicit elle possiam in cogni-
tione rerum, es in explicatione natura:
alteram; qua Fthica cR, in deseri-
piione expeiendarum  fuciendarum
rerum: tcetiam, sive Loricam, in ju
dicando: qnid cnique rei sit consequens,
quid repmrnans: in qua inest omnis, tum
disserendi subcilicas, tum veritai in
inilicando. lib. 5. Tnsi. quest. TTanC
L
criparcilam Philosophandi racionen,
a Plaione accepram este docet, lib 4
definibus. Hac Philosophiae Paeritio-
ne admilsa, videri poller Spirinum
doctrina ad Phy SCaM PEFEIMETC.
Sed nihil adverlarii ista VCLCFII
authoritate jurantur: UrpOre que
appellatione Phy LICeS, nOn PAFTEITE:
aliquam, Tedtoram Philolophiair
Fheorericam, Comprehendumr. RC
hic sermo elt de Parte rantum Pheo-
Y. B1866

## Folio 34 — 797899227:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
54
driani Flecrehoora
reticae Philosophia, qua non Tolum d
Mathesi, Ced a Theolocianaturali, (I
C
ver adverlarios licet, diverla clt:
t
guericurque, an spiruuum doctrina
auarenus quidem illa naturali intelle-
etus lumine potest comprehendi, ad ean-
dem scientiam pertineatiad qu’ant per-
tinet theoria corporurt, an potius adt
eam, quam, rulgo Metaphylicam,
aut, ut alui, Puenmaticam, vocant:
uod vero non polsit reterri ad
eam scientiam, quae corporum eli,
StC Colligo: Scientia COrpOrumFOFa
a lenlibus oritur, poliraque cA in
rebus sentibilibus ee quanticare si-
vemole praedits. AElpirituS, inCOF
Doreae lunc lubicantia, experresque
inolis: ldeoque ec in leniusnon in-
cuerune. Deinde, quae ad eandem
Ecientiam pertineni, eadem debent
habere principia, codenique de-
monttrari modo: at corporum et
(piricuum non lunt eadem princi-
Dia, quaeque utrilque per le primo
conrenrene, admodum dissimili
modo
A
p
1
D
si
I
1BI
p
Uia
M
DeII
q
1
IIL
Isuus

## Folio 35 — 797899227:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Disseriatio.
modo de illis demonstraneur. Ec
Cerro, major ek dirersitaSIntCE COF-
Pora a spiritus, ex inter eorum af-
fecciones, quam MteT COrPOTaQ
res Mathemaricas: ideoque, s Ma-
thelis direrla difciplina est a (cien-
ria corporum, ex spirituum doceri
na debebir ab cadem esle diverta.
Frit creo spiricuum dostrina Phy-
fica nullo modo concedenda.
Atque hactenus quidem ridimus,
quod nullo jure, de DeoTubstan-
etilque incorporeis docrinam, vel
Lheoloricae, vel Physica Jurisdi-
etioni, lubjececie Lmescus; lequitue
nunc considerario Enus in cenere.
corum que omnium, qu’ae cum ente reci
procantur, de quorum ance mencio
nem FecimuS: Gua omnia, Meta-
phxsica olores, contendunt perci
nere adEosicam. In quo Larisne
queo mirari ilcorum hominum in-
cogitanciam. Nlam ubi explicatur
in Logica communis entis nacuia,
ejulque communisimae alectilo
d6
r. CS

## Folio 36 — 797899227:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Eed
Aariani FCeereboord;
Cs: ubi aritur de rariisentis par
icionibusd UDI doIIS, qua commu-
nea lune omnibus subltantiis ubi
he accidenre in genere ubi de pri-
mis ejusspeciebus: Eixcuce Diale-
Ecicam Kami, auc demonterationem
Todicaverae Amesti, Led dilisenter
rcuce. Lonco ce perspicaciorem
lixero, lrisca, quae dixi, omnta, Cx
Curtis illis praecepriunculis cruere
uCaS. Gravem mentis hallucinario-
nem esse, dicit anelius, simplicem
cloctrinam, duplicem, triplicem; es
aliquando seximplicem, sibi ex aliis
repraesentare. Crraremlane Fatcor, (I
odo in philolophantibus reperi
rur: Ledorariorem tamenelle con-
cendoinuis, qui le cernereimagi
nancus, quodnulquam es. Verum
ExCHELaMUS ea, Quae leguuneur, de
examinemus, an iltaomna in L0-
iCd ami, alioqui non contem
nenta, reperiantur. En definitione,
ic AmeEuS, explicatur uniias; in af-
srIOn  netation AXiOMatICA
veritas
PB
p
II
11I
MI
blli 
Po
YIII I
Ilta.
fouia

## Folio 37 — 797899227:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Disseriatio.
veritas: in doctrinâ de cans a finali, bo-
nitas. Videamus lingula. Juid di-
cis, Virdocciltime. In definitione ex-
plicaturunitas. An, quia unum esse
oportet, quod explicatur, necesle
est, noviste cum, quid unitas (IE, e
quid rei addat luo Cionificatu, quae
una esle dicitur, si illius rel, quae
una est, definitionem reneat Sed
elto: ex delinitione pateat, quid (IE
unicas in re detinica: quae crit ilta
unITaS: non alia, credo, quam qua
in re detinita requiritur: aequiilla
est specitica. Sed cum plures sine
unitacis modi nempe, unum gene-
re, unum numero, unum analosia;
ec plures alii, an ex ilti omnes mo-
di ex detinitione coonolcuntue.
An ex eodem tonte hauriendum
ett, quid Cc dirersitas, ee qui modi
distinctionum? Pec PatiS CH, SI
respondeas a Ramo accurate obler-
rari in fine cap. 10. Dial. Omnes
modosnnitatis ad consentaneorum ar-
umentoru (ateroriam, tanquam act
simplices

## Folio 38 — 797899227:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
8
Adriani Heereboord,
simplices fontes, referri debere. EE in
finc cap. 27. distinctionum modos ad
carecoria dissentaneorum. PNam quid
hoc ad rem. Sunt lane lociconten-
canei e distentanei fontes unitatis
de dictinctionum. Ouis tamen ex
illis foncibus, omnes unicatis ex di-
Rinctionum modos hraurice, qui in
utu sunt, etiam apud iplum sme-
sum di alios; quimecaplirlicam op
DuonanE. Veritas explicatur in doctri-
na axiomatie a de affirmatione ex ne-
carione. Sedquenam reritasdnempe
complexa; non limplex, non illu,
Queinter entis proprietaresrecele.
tur; de qua tamen, multa lunc dicen
da; quae lummum ulum hrabent in
aliis disciplinis, de praesertim in
Fheolooia (uE quod DeuS AEverUS,
ec Chriltus vericas) de quibus nihil
omnino apud Losicos, ne quidem
iplum Amesium aut Ramum. POi
ro, licet in aziomate siE vericas 21r
Falscas. Mecaphrlica tamen mu-
nus est, reritatis iCtIuIS, Ec Caul aS, CE
modoso
13
d
et
deM
i
Md
1
be
ided
MII.
IBIE
mudi
Pestate
les
Bulili
elu, D

## Folio 39 — 797899227:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Disserratio.
35
modos, ac menturam, enarrare: hoc
enim ad Looicam non perrinet.
Seguitur Bonum, quod explicatur ibi
ubi acieur de fine: idque quia bonum
habet rationem finis. Sed quae cAista
illatio. Bonum habet rationem A-
nIS, ergo, qui docet, quid ErFns,
etiam docet, quid lutbonum, prout
de hoc Metaphrlicis est agendum.
Audi similem illationem: nIx eA
alba, croo, qui de albore disserie,
etiam docet, guidnix(IE, aut qui
denire, quid sic albor. Caula vi-
tiolae illationis non una cst: pri-
ma, quod non Anis tolum, ledee
media bona lnc: secunda, quod.
finem este, Sic accidens quoddam
boni, aue respectus ad media:
ideoque, quamris idem sit bo-
num Sfinis, non eadem Lamenra-
tione aut respectu dicitur: nam bo-
num dicitur, quod alicui ret con
lentaneum e, ec quatenus est con-
tentancum; idem eantum Ainis di-
citur, quando et quatenus media
relpiCH.

## Folio 40 — 797899227:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
40
Adriani Fleereboord,
respicie: tercia caula est, quod finis
incerdum bonus non sic, led can-
tum elle videarur, uei finis appa-
rens, nec ramen cominustinis elt.
Ex quibus omnibus appaECE, nOn
explicare cum, quid ut bonum, qui
explicat, quid (E FnIS. UE jam non
dicam, modos de species boninon
posse ex finis descriprione derira-
ri: mulco minus, quid malum (Ic et
quotuplex, quo modo tur in rebus,
e quae causaejus, ac lexcenta alia,
Guorumi nociria nullo modo con-
temnenda ek moderatis ingenus.
Superele, quod dicit Amestus; essen-
tam  existentiam accuraie Cairs
explicari in doctrina causarum. l’a-
ceor equidem, non tam Cubrilime
esse ingenio, ue illud unquam qui-
rerum animadrertere. Elientia qui-
dem e existentia eneis creaci, cau-
Tas habent: led ex caule luam ha-
benc ellentiam atque exictenciam:
etiam illa; quae caulas aliasnonha.
ent in luo genere. Praeterea, non
Coliim.
et
1
1b
pILBI
Vei
IHil
pilt
bale
eest
queli
I. Sed
Illeral
ME. nuI
sibita
MI
tlisi

## Folio 41 — 797899227:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Disserratio.
AP
Tolum creati entis essentia e exi-
sentia explicanda cl, led essentia
quoque e exiltentia entis in gene
re: non omnisergo ellentiaec exi-
Rentia coonoscitur ex caulIs. DC.
nique, qui caulasnovit alicujusrcl,
rem quidem iplam norie, qua el
tentiam ex existentiam habet, led
quid eflentia sic e existentia in
communi et abstracta sua ratione,
nondum norit. Carerum diligen-
ternocandum est, quod inluper aIE,
praeterreceptas eniis affectiones, unum
verum, bonum, alias finsi posse, hand
minus proprias enti, quam sunt illa
priores. Quod lanc verum clt. NTam
locale, ac temporale, Tire, esse in loco,
ex esse in tempore, affectiones quo-
qne sunt omnis entis, Cc. existen-
tis. Sedanhas quoque LOgICaCOn
Siderationis esse dicier Ommino (a-
HC: nemDC, quia locus, rerum omnium
subjectum est, es tempus, adjunctum
Ut Ramus philolophatur lib. 4 Schol.
Phys. Cap. E.. Duid an locus ett
subje-

## Folio 42 — 797899227:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
A2
Adriani ILecreboora,
lubjectum rerum: cur non ex tem.
puS: aue litempus ek adjunctum,
cur non d locus nam non aliter
cempus iebus tribuirui, quam lo-
cus: uerumque enim existentiam le.
guitur: Siquidem, quicquid exittie,
alicubi et aliquando existie, quae
cemporis ex loci tunt rocabula.
q
e
lextelea, quae est ilca collectio:
LOCuS, CA subjectum rerum; tem
DuS, adjunctum. Frgo; quiaLogica
docet, quid sic lubjectum, quid sIc
adjunctum, cadem debet agere de
Loco erenpore: An non limiliil.
lationis formulaominia polluneera
hiadLogicam? Ouid enim impe-
diet, quo minus sic mitui dispucare
liccate Corpus, eMt lubjectumicolor,
adjunctum. Ergo Logicae quoque
dilterendum cM decorpore eEco-
lorc. Sednodus, dices, nodo non
Tolritur. Accipe igicur solutionem.
Aliudcstres, quae subjectum; aue
adjunctum nuncupatur, aliuc scla-
eio ex habicudo rei ob quam iltas
appel-
11IC
Ri
1
I
Mlid
Utbi
illi 
Blli
MD
Ui
ettell l
Mdcu
omnie
eritele
d 
 cllup
Unol, l.
peimiui
titi

## Folio 43 — 797899227:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
e
pe
al
Dissertario.
appellationes sulcipit. Res ipla;
Sparlm in omnibus disciplinis Phi-
Lolophicis docentur: relationesilta
rerum, inL Ogica. Traque, Meraphy-
sici est, docere, quid lu locus, quid
rempus, Lorici, quid sic subjectum,
quid adjunetum; quod, calcelle,
Loco, tempori, aliilque rebus, acci
dic. Diciporelt prolencenria Rami,
nequid fciens dissimulem, Diale-
Et.
Clicam disserere de omni ente (s non
ente; ac proinde, qua omni enti conve-
niunt, ur locus, tempus, er id genus alia
ad Dialecticam perrinere. B. Dia-
lectiea ipla non disterie de omni
entedenonente, ime de neutro; led
modum disserendirantum eradie de
omni scibili, sive ens sIC Sive non
ens: leddeente omni in genere dil-
Terit Mecaphylica, e ejus affectio-
nes exponit, inter quas luntlOCUS
e tempus; quin ex ad species entis
i
crast, quoulque ejus ratio formalis
permitcie: de aliis speciebusentis
agi Phylica, agunt alix dilcipliva.
Non

## Folio 44 — 797899227:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
44
arian Leereboora
Tonentisnulla est scientia, Solica,
ec certâ, ex ad aliquam disciplinam
Tolira. Onum est, quod prae cateris
urgent Adrerlarii cum aliqua veri
Specic: nempe muliain Meraphysicis
doceri, quae ab omnibus; etiam ab ho-
minibus Mctaphrsicis. judicantur
pertinere ad Loricam: ui est doctrina
de cansis, de subjecto e adjuncto, e
u
id genus alia, quibus rerum inter se
collaiarum respectus ac rationes expli
carisolent. Nec satis est, si dicas, alio
fine ac modores istas in Mleraphysiea,
alion Logica, proponi: naro, quae eas-
dem habent definitiones, divistones
proprietates, in duabus aur pluribus
disciplinis tradi non debent: Aiqui
eadem suntistarum, quas dixi, rerum;
utrobique, definitiones; divisiones, pro-
prieiates. Froo, cum ista sibi vendicet
Lorica, eadem injust a possessione deli-
net Metaphysica. B. LIOC argumen-
cum cerrere potsar eum, qui per-
Cualum habear, nullam esse disci-
plina-
plit
e
6
Ld
lie
lB
s
1
supie
sit

## Folio 45 — 797899227:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Dissertatio
plinarum communionem, nullos
nexus, nulla continta: ac, qui sciunt,
disciplinas esse inter lele connexas,
alialque ab aliis dependere, Facile
lele inde expedient. Ouidd an Phy-
fica ideo minus scientra est aut di-
Cineta disciplina, quod ejus non
contemnendam parrem libi Medi-
cina vendicat Acqui sic le fere
habet Logica ad Mecaphrlicam,
exmultorum judicio, ut Medicina
adPhysicam. Ocergo Phylica ja-
cirfundamenta, caque probat, qua
Medicina Uine probatione accipiI,
eaque peaesupponit, aeque urirur ad
regulas et leges medendi consti-
euendas ac probandas, ita quoque
Logica, quae mentis nostrae eA MC.
dicina, multa lumic ex Mecaphy(I
Ca, e line operola probatione pre-
Supponit, quae necelaria lune Lo-
sicoad regulas ex leges ejulmodi
Constiruendas, quibus ulusee praxis
hujus disciplina continetur. Dixi
fere: quia non eA omnimoda utro-
bique

## Folio 46 — 797899227:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
46
Adriani Fecreboord,
bique conrenientia: idem est ordo
narura utrimque. led Medicina de-
pendet à Phylica insuper secun-
p
dum ordinem docitine, juxtaquem
Phrlica quoque prior es Medici
na: at lecundum ordinem natura,
Mccaphysica prior fuerit Logicd,
sed haec prior est ilta, secundum
Ordinem cogitations nostre: quip.
De Logica ance Mecaphrlicam,
imo ante omnes alias Philolophia
partes, coonolcenda renit. Supei-
Tunt Cateroria, quas perperam ajunt
tradim Mletaphysica abiis, qui eas ad
Locicam referunt. DC qua rC, T2-
met lis aliqua sit, cgo tamen, (al-
ro aliorum judicio, existimo Cace-
ooriarum doctrinam, ad Loricam,
ex ad eam tolum reterendam esse,
non aurem ad Mecaphrlicam: et
sicnna es eadem res non erit variorum
interrorum membrum, ucplaceelo.
quimesio: Frenim, in Caccooriis
traduntur diverla genera, non r
cn
Sircor. Cedr na rrosunrcor hoc eAt,
Corum
edt
se
Ht
1
Gu
(tL
b
AB
Ti
it
He
alld
dil
dl
HIB
Ailb
AI.
Bl
lapu)

## Folio 47 — 797899227:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Dissertatio
eorum, quae de alio dici aur praedi-
Caei pollunt: unde, _ GrRCCZaTy
vosias, et latine praedicamenta, di-
cuntur: nam denarius ilte nume-
rusnondescendie ex modo e cirai
sed extiourd ac ratione 8 varyyo-
ecat: Echinc tc, ut etiam illa, quae
re diverla non lune, nec distincta
xara 20 avas, diverla camen ac di-
stineta constituant praedicamenta,
Quia rco quua la  varyropias Paltem
disterune: Acqui Mecaphysica di-
verla quarit rerum genera, qua
non lunt decem, led fortasse duo
tuntum, Subsana ec Oualicasi qu
uxa 2 rayropras non expendit,
nec curat, ullo modo. Onarepra-
dicamentorum doctrinam ColiLo-
siex adjudicamus, Meraphysica
adjudicamus, ec Amesium ab omni
hic heterorenias cura liberamus.
Sed cum clarissimo ac doctissimo
Amesio Paris sic veliratum judico,
ee latis altertam ac Ctabilitam Me-
caphrlicam. Plura qui desiderat,
Caspa

## Folio 48 — 797899227:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
48
Adriani Lecreboord,
Casparum Lbelium, Cissensem Phi-
losophum, in Apoloora sua contra
Amesium conscripia, adeat.
Sed poltquam. Meraphysicam
Teu Primam Philosophiam dari, cam-
e
que distinctam a Lheologia e L.0
orca. latis superque oltentum clt,
d
contra ejus hoctes, videndum ul-
Lau
cerius reltat, sune doctrina de
Deo e Ancelis, e anima separa-
ta, ejus pars (quod ex commu-
ni sententia plerorumque, hacte-
nus suppoluimus) an vero distincta
specie scientia? Quae sententia eAt
pauciorum; inter alios Pererit,
Keckermanni. Alstedii, Scharfii,
ClotZii. SC InEeF PEIMIOS NUMETAN
e
di, noteri Bisterfeldii, in cujus hoc
seminario Philosophia Primae, nullus
doctrina Pnemmaticae de Spiritibus
extat apCx. LNOS cum potteriori
bustacimus, motihac ratione. Cu.
jus objectum, et mareriale ee forma-
le, distinctum est ab objecto mate-
Tiali ex FormaliMeraphysicae, Ca
Cinctum
B
Ib
s
t
s
se
H
MA
(ill
Uin
ll
s1
Ii
A
P

## Folio 49 — 797899227:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Disercario.
4G
Scientia e specie dictinguitur a MIC.
caplirlica. Sed Pnemmaticae objectum
ee materiale et formale, est distin-
ctum ab objecto et mateiiali de
FormaliMetaphy sice. FrgO ex Pnen
marica el (cientia specie dictineca d
Metaphysica: ideoque non le ha-
bene, ut duae partes ejuldem inte-
ori, ledur dua species ejuldem re-
neris, quarum altera dici potest oi-
rocopa duc orrodoria, alcera dici
Tolet, rrequarion. Major Fundatue
in recepto axiorate detinito ex
Aristotele lib, 2. de Anima. Scientia
secantur in res. EF apud Scholasticos
C
hoc receptissimum eR. Scientiarum
omnis distinctio petitur ab objecto vei
materiali, vel. E non co, formali
Caltem. Minor probatur objectum
materiale Meiaphysicae, CK, ens in
renere, univerlaliter conliderarum:
Pneumatica, CR, ens in specie, parti-
ticulariter spectatum, vel Dens, vel
Ancelus, vel Anima separata. PFO
orietates et principia Mecaphy(-
CI3

## Folio 50 — 797899227:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
5O
Lariani Hecreboord,
Cae, Tunt univer (alisima, Pneumanca
Tune specialipima. At quomodo ca-
dem lcientia agat de Entenniver (a
lissimo; quale estrranscendens, et de
Fnce sincularissimo, quale eA Deus:
Oojectum formale Meraphrsica, Cl.
auF, qua Fns, aUT, quil immateriale.
Si, qua Ens, non est idem cum ob-
Jecto Pnemmatica, quod eK, ens, qu’a
tale. Si, quaimmaieriale, adhuc di-
verlum cM ab objecto formali P neu-
maticae. Qula illud elt, imma criale
per indifferentiam, HOC. per esseniiam:
atqui liaec duospecie ditterune, in
ratione lcibilissaliem, L. C. Guatr.
muS menti objiciuntur entia co-
noscenda, uc aut quarenusimma-
terlalia: nam ens, cum coonolcitur,
quod est immateriale per inditte
rentiam, coonoscicurilludeantum,
quod per rarionem ablrahITur d
materia, abstractione praecisionis,
nonnesationis, multomnusreali:
led cum coonoscitur, quod estim-
maceriale per essentiam, cosnolci.
EuK
l
i
l
Ie
Isi
Qta

## Folio 51 — 797899227:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
)
Ded.
UbIsi
Rd
Deni.
ialbi
ob
I
Cdi
bH
sialb
Air
diP.
C0
1d
TIII)
il
lad
Ct
Ut
Disseriatio.
tur illud, quod elt aMaceria abstra
ctum, abstractione nontantumra-
tionis, led e rei aut reali, et cum
abstrahitur a materia per mentem,
nontontum abstrahitur ab ca, ab(-
C
XX
cractione praecitionis leu limplici
led ecneracionis, leu remorionis.
Peu complexa. Acqui abstractio se
cundumrem a materia, et abltra
atio ab cadtem, secundum ratio-
nem, specie disterune: quin, ex abl
que
cractio a materia secundum rario-
nem, sedpraecisionis, specie differr
ab abstractione, secundum ratio-
nem quoque, sednegarionis. ErgO,
et ens inimareriale per indifleren-
tiam, ee ens immateriale per essen-
ciam, in quantum a materia abstra
huncur, cum coonolcuntur, I. C.
in ratione fcibilis, Specie ditterunt.
Eit
Oec Meraphysica, quae verla-
Tur CirCa enSimmaieriale per indiffe-
rentiam, es rulgo rocatur pars ce-
neralis, differt Specie a Pneuatica,
qua rerlatur circa ens immateriale
C2
pe

## Folio 52 — 797899227:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
2
Adriani lecreboord,
per essentiam, eC rulgo VOCaEUL
P
Mecaphylicae Pars specialis, quod
erat demonstrandum. Ouod autem
Pncumatica, doctrina de Deo, di-
diltineta it specie Scientia a TheO-
logia; jam lacim ante contract.
Amesium a nobis est disputatum et
demonstratum. IIoc superett, ui
usum Meraphrsicae. Ceu, Primae Phiin-
Sophia (qua rocc alterune conrra lo-
lam orroropiar, doctrinam de Ence;
in posterum intelligemus) ob ocu-
OS ponamus. AC quamris Prima
Philosophia. Leu Meraphrsica CE dis-
ciplina Theorerica, leu speculativa, id
camen non impedit; quo minus sui
usum habeat, cumque non con-
temnendum; quemadmodum et
Phrfica, licet lic et mancat disci-
plina contemplativa, ulum luihabet
praeclarum ac non paenitendum in
Medicina. Ft, quod hictenendum
eA accurate, decopio contemplatio,
seculatio, OpponItur non usui. qui
c
incerdum dicitur XpaEis, Tumtd vo-
CC
MI
BB
et
Muil
A
git
MII
BiI
III
l
le
si1

## Folio 53 — 797899227:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
a
ul
Dissertatio.
cehac latissime (quo sentu Medi-
cinam, et concionem, aeque iplam
Thealiam vocamus practicam) sed
reahe, Aricte lumta voce, prout ab
usu dictinguitur, quo sentu Philoso-
phia dicitur quaedam practica, PrONE
cy
paz5 ligniticat opcrationem; sire
moralem canum, quolenlu NOcoir
excludie, et denomnac Pihicam,
aeconomicam, politicam, practicas; live
eciam arrificialem, quo lentu Xoin
oir includie; dt denominat Gram-
maticam, Rheioricam, Loricam, Pra
clicas. Sed dehocnegotio ride plu-
ra apud Kehbermannum in Praco-
onitis Philosophicis, et In C ollerio
meo FThico disp. F.
VE veco usui Metaphysica, Peu
Primae Philosophia. Clarius Pateat,
distinguendus primum renit. D sus
Meraphisicae nonnullis in Directum
distinruitur, qui immediare Meca-
phylica coonitionem lequitur, ee
fere idem est, qui rulgo dicitur
finis operis, et Indirectum, guinOn
E
directo

## Folio 54 — 797899227:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
54
driani TLecreboora.
directe ex Mecaptirlicae narura
Auit, led exincentione poturs Me-
caphysici, ucentis sua Meraphysices
coontione pro arbitrio, CIICaTCS
ac disciplinas alias cognolcendas,
ex fere idem elt, qui rulgo dicitur
finis operanirs. Milu non incommo-
de duplex Mecaphrlicaensus Ratui
ridetur: unus internus aeque abso-
lucus qui Meraphrsicae CA quast
essentialis; e eiperle considerata
competit: alter externus seu re-
speccirus, quiei est qual accidenia-
lis, e Ciconrenie lpectata cum re-
latione, de ordine ad dilciplinas
alias: prior dicicur, quemintrale
obrince, quo line elt illa imperte-
Ed
cla: alter, quem in aliis obrinet dil-
ciplinis, qui, etiamlinon obrinca-
tur. Meiaphrsica in le tamen eli
pertecta: prioreltrerum Mecaphy
licarum contemplatio; qux lacte-
nus cluciliitima, quacenus, homi
nis incelleccum rariorum termino
rum dx distinctionum noriria im
buendo:
bi
siu
bi
b
U
u
P
Ad
e
db
edt
teret
Gun
G
.
0
II
ubu
listo
HI.

## Folio 55 — 797899227:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
UIa
IB
16B
16
do
UI
O
1
1.
Dissertatio.
buendo; eum perticit ac promoretu
nam cum omnes homines natura
Scire deliderene, a nulla disciplina,
naturalis ille appecitus expleturme-
lius, quam a Meraphysica, quia
illa docet contemplari prima X
univerlalissima principia omnium
entium cognolcendorum, quorun
contemplacio ipla libiprerium eA,
e digna, quae per sC ApPCTAEUE, _C
quae le lua ucilicare commendat:
posterior ulus relpicir alias discipli-
nas, extra Mecaphrlices ambitum
constiruras: atque n: de Turispru-
dentia ee Medicina nunc non di
Cam, quae urraque terminis ex di-
Kinctionibus Mecaphrlicis utitur
quam Frequentictime, conspicitur
15 quam maxime in Theoloria e re-
liquis Philosophiae partibus: Theolsiamt
Quodlpeccae, docene loci communes
Theolorici. e religionie coniroversiae
cu omnis generis adverlariis, Pon
rificiis Socinianis, Remonstratibus, e
niheranis, agicari lolite; qua plane
nOn

## Folio 56 — 797899227:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
C
Adrini Tlcereboord;
non polsine carere terminis Meta-
phylicae simplicibus, Scilicet entis;
existentiae, smblistentiae, luppoliti,
perlona, inharentiae, unitaris, uni-
verlalicatis, dictinctionis modalis,
vircualis, formalis, emimentalis,
quiddicatirae, rationis, tum ratio
cinancis, tum ratiocinata; Caula,
cum liberae, cum necestariae, tum
principalis, tum procatarctICx,
cum procoumena, cum instrumen-
talis, ecc. ut raceam tot distinctionum
formulas, quibus ex Mecaphr(icd
petitis deciduntur controverla,
lolruntur objectiones in Theolo-
ria, non tantum circa nudos tidei
articulos, led e circa ejus mylte-
ria, cum explicanda, tum deten-
denda: circa Phrsicam et Mathe-
marcam, ulus es specialis Meta
phrlicae, quarenus utrique Cuum
largitur objectum, ex lua principia
lingulis: in Ethica quoque non est
concemnendus ulus Mecaphystia
Quatenus sine ejus terminis de di-
Ctinctio-
Ie
ell
e
et
a
P
d
et
ine
IA
Ab.
II11
lul
Ait

## Folio 57 — 797899227:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Hu
al
iD
l
t
sib,
ea
1111
ct
Disserrio.
Pinctionibus, nec summi boni na-
tura, nec riecutum moralium caula
atque proprietates, explicari pol-
lunt: FE, Si doctrina de Deoin Me-
taphylica rerineatur, peculiarem
+
Tui ulum habet in doctrinamorali
de pietate et cultu Dei nacurali:
Sed nultibi tere Major CernituE
Mecaphysicae ulus, quam in Locicas
cui quoque cA coonata e atinIs,
cui mucuo dat omnes diritiones
entIs, in caulam e caulatum, ubje-
ccum ex adjunetum, in torum ee
parrem, idem sire conreniens, es
direrlum sire distinctum, ut Lo0i-
cae interviane tanquam principia
incomplexa, quibusmentem dirigac
in coenitionem rerum. Or de usio
Meraphysices inierno, essentiali, +
qui et competit per se spectata, non
nihiil plenius philolophemur, (cien-
dum elt, quod omnes omnino la-
BiEuS (IME PTOPEEE OPCTaLIONCS, GuC
ab iis proremune: nam, licuri opC-
Farronibus gignuntur, ita rurlus
C 5
TubiC:

## Folio 58 — 797899227:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
8
Adriani FLeereboora,
lubjeccum Cuum dilponune ad ope
randum, (ed cum Facilitare. Opera-
tiones habituum, vel proptee lc
lune, vel proprer alias operaciones,
vel prOPEeF OpUIS. PropceELC, Tunt
operationes habicuum leu diicipli-
narum Theorecicarum; item virtu
tum moralium: nam dilciplina
Lheorerico rerlantur circa ejulmo-
Ci objectum, quod, quianon cMin
noltra poteltare, cornolcere qui
dem  concemplari poltumus, at
aliquid in eo circa illud operari
nonpollumus, aue, haccenus in
noltra porestare uE, uc aliquid in
IIIO aut ex illo possit a nobis heri,
non tamen hocspectamus, quid d
nobis heri porur ex illo, led quic
illud CE, tantum, quae illius natura,
CdulX Proprierates, EEC. AIgne hInC
dicuntur disciplina Theoretica: is
c
enim dicitur secopcirin Philoophia,
guilto modo rescoonolcir. Duoc
virtutes ctiam morales, cantum
luarum. Operationum Causi, com
DaTENEUE,
Dase
rd
1
1
1
C
H
Ppe
Qp
Ait
lin
M
IMB
Ieiu

## Folio 59 — 797899227:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissertatio.
patentur, hinc est manitectum.
Virrucum moralium propriae fun-
ctiones dicuntur neahas, licutiar
tiumm funEciones dicuntur Ho1nEtS 3
E quamris ins nomocus Anis (IE ab
IPla X0n0d diverlus, 7pa Eecos tamen
finis non es alius quam conpahia
ut docet Arist. Fth. l. 6. C. 5. Feli-
Citas cirilis lica cA in virturum mo
ralium operatione acque exercirio:
aEqui felicitas luirantum causd ap.
pecicur, ex non proprer aliud. Frgo
e vircutum moralium opcratio-
nes proprer sciplas trunt: FC, (I
vircutum moralium. OperatIONES
non herent propter sciplas, cun-
dum esfer in intinicum. Opera:
riones prudentia, LuIHE PTOPTEE
Operationes aliaS, nempe DTOPTeE
Operationes virturem moralium:
verlatur enim circa idem obje
ccum, nempe circa ea, gux lio-
mini suntbona vel mala, qua Arist.
uno verbo dicuntur reaura: harum.
recum inVelLIGAE MATUTaM, aEqUC
(C6)
COnci

## Folio 60 — 797899227:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
60
Adriam Teereboora
conditiones, differentias, caulas, et
id genus alia, Prudentia, non ut
coonolcat, ledur, secundum cogni-
tionem iltam, vitam; actiones hu-
manas dirisat, morelque formet.
neque rero solum praescribie, quid
e quomodongendum, led de mo-
vec appecirum; in quo lunt rirtu-
cum moralium habitus, ad agen
dum, quod praelcripsit, et quo
unumquodque praeleripsiE modo:
atque, haec eRcaula, quod fieri non
possit, ni quis probus sir sine prudentia.
aut prudens sine virinte morali, uE
docee Arist. l. 7. Eth. 6. ult. OpC-
rationesilla, quae ad opus reterun-
tur, periinent ad artes: lic, actiones
aeris medicae reteruntur ad lanita-
cem, ec tiniunepropter cam; im-
peratoria, Proptervictoriam; ai-
chirectonicae, proprer domum. AF
que lx quidem artes luncpropter
Opus, quod est actionibus poste-
eius, e posillas superttes: lunc ex
alix, qua edunt ejulmodi opera,
Gua
I
e
Il
1a
I
H
1
D
ab
G
L2
se
alG
i0
CDM
Hor
lutu
s
eir

## Folio 61 — 797899227:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissertatio.
6F
quae in actionibus consictune, ec
nna cum uis incipiunt ac delinunE,
uelune, Musica, Locica, Pierica
ex id genus alia. Meraphysica et
Scientia leu disciplina Theoretica,
ideoque expecirurproptersciplam,
h. C. Proprer luas operationesiimO,
canto magis expetitur proprer le-
meciplam, quam Physica vel Ma
thematica. Quanto verlatur, CIrCa
nobilius e ab ulu viea remorius
objectum: ideoque finis internus,
atque ulus Metaphysicae PropriuS.
primus, ablolutus, atque cslentia-
lis, elt, contemplatio carumrerum,
quas diximus ad eam pertinere:
Hlaec enim illius propria tunctio
atque Ereprcca elt. Hlaec contempla-
tio non est inepta quaedam et non
contemnenda res, led maximi Do-
cius precii: utpore quae menrem
hominis rehementer ornet ac per-
FIctar: atque ideo, omneshominesna-
tura impul su expecunt scientiam, do-
Cente Arist. ImcIo Metaph. F
EUM

## Folio 62 — 797899227:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
62.
Aariani FLecreboord,
cum scientia st cognitio rerum per
Caulas; trerinon pocest, uc naturale
ictud desiderium expleatur, nisi
tum, cum causas primas noverimus
1
ex principia prim a usque ad elementa,
uciloquitur Arist. l. T. Phys. II ini-
t10. Ideoque, cum prias caulas
ex prima principia, aeque adco
omnium scientrarum elementaera
dat Meraphrsica, illa Cola sciendi
Du
deliderium exrinouere ralec. Llae
cerea molelta quaedam res elt ad-
miracio, accue ex adverio,
Nil admirari. prope res est una,
Cumici
Solaque, quae possit facere ( ser-
Vare beatum.
ut canst floratius. Admiraeio enim
ex ionorantia caularum OrItuI: Ca
igitur homines impellit adinvelti-
la
Orit
sI
IIdC
ratie
Ai
HONI
dam
Guat
Mibd
ettem
Fell.
ErinH
CL III CI
I Co pe1I
randas latentes caulas carum re- tI
rum, qua illis obvertantur. FIOC laone
Arist. diterte docet, l. T. Metaph. Iil, qua
6. 2. Cum aIE. Propter admirationem,
ia
J. nunc. C elim inceperunt horrines
Philo-
disp rel. 2
adhue d
Teamus
P
si
1
1

## Folio 63 — 797899227:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Disseriatio.
Philosophari: ec ut scias, quid hoc
EE. propter admirationem, quati leip
Cum interpretans Fubjicu; propier
fueam ignorantiae: l. C. UEIgnOraM-
riam effugerent, ex qua admiratio
Oeitur. Dciritur moleltumelt, cau-
Las cerum ionorare, ita omnis scien
tia quidem, que caulastradie, admi-
rationem illam, acque animimole-
Hiatollie, 2c follicicudine, admira-
tionis comitem ec ltahomine quo
dammodo beat: Ped nulla magis,
quam Mecaphrlicaupore quae pri.
mas de comunissimas caulasreddir.
eltenim veriltimu, quod Poetacanit.
Felix, qui poiuit rerum cornoscere
causas.
Et in hoc absolritur usus Metaphysi
cainternus, absolutus, eeiinsespecta-
ta Coperens. DeuluMetaphylice ex
ternoac relpectiro, in ordinceere-
latione ejas ad res ac disciplinasa-
lias, quamris actum (it d nobis. sel.
disp vol. 2. disp. FL. tamen nonnitiil
adhue amplius agendum de coju-
dicamuso.
FitZ

## Folio 64 — 797899227:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
6 4
Adriani Leereboord,
Erli non is nobis mos elt, nec
Scribendigenies, ut aliorum com
pilatis e contarcinaris lententis
aC rocibuS, Sed uE PEOpEIIS COnCC
ptus aOrOS exprimamIIS VerbIS,
nunc tamen alcerius loquemuelin-
rua, utemurque lermone alieno ac
mutnaticio, ut Mecaphrsicae Adver-
Pariis constet; non nos este (olOs,
sed alios, lonce notis doctiores
eolque ModernOS SCripEOTeS, Par
tim luperstices, partim non ica pei-
dem detunctos, qui hanc Sieniia-
rum Dominam, ac Philos ophiam
D
Primam, a luo, quem hrabee, utu
commendant. Fcporuislemustoto
hoc labore luperledisle, ut quem
exanelavimus Disp. Select. Vol. (el
Disp. Er. ubi Mecaphysicae, in dilci-
qu
plinis aliis, ac praelertim in Theolo-
eia, ulum Fusemonstrarimus, niti
ejusulum, non tantum in discipli-
nIS coonoicendis ( quod ibi Fa-
ctum) led ex in rebus agendis ac
faciendis, monstrare, eset propo.
CITu
s
A
e
p
le
ll
PII

## Folio 65 — 797899227:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Disseriatio.
situm, quod nunc taciemus. Nem-
De, in eo erratum est hactenus,
quod, aut nullum eseMetaphyficae
ulum clamitarerint ejus holtes, aue
ad Colam Theologiam, hujulque
controverlias; eum contrazerine
ejus amici, ad alias rero discipli-
nas, mulcomaris adrita commu-
nis ex cirilis actiones, inutilem
cam existimarerint: Unde factum
quoque eH, ut hoc ejus ludium,
aut plane neplectum, aut d tolis
Theologix sudiols (atque uri-
nam adhuc ab omnibus) fueritex
cultum, ex (quod dolendum) super-
ficiarium eantum in modum, rerum
Mecaptrlicarum riereum ras (in
quo Continenur) lambendo, pul
temnon attingendo, ut Tul. Scali-
gerituic verbis loquar: ac, nucleum
guiellerule, nucem Frangatopor-
tet. Nemo ramen hic exiltimee,
ulum Metaphysieo in rebus agen-
dis ellecalem, qualis est artium et
prudenciarum, quippe, quarum el-
Tencia

## Folio 66 — 797899227:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
66
Adriam DLecreboord,
lencia in agendo ex faciendo clt
licai non fic Mecaphysica, Quae FOFa
in contemplando elt collocata: sed
ulushic, arcibus e prudentus est
incernus ac Anis carum proprie
dictus: at Mecaphrsica, elt exter-
nus, ee finis ejus dici nequie, nili
valde improprie, in quancum haec
In Co Aniri, id el, terminari porelt,
non autem, in quantum uIC, Clt CjuS
TLC
terminat respectus
Mletaphysicausum, tam late paten-
cem, e univertalem, quam late
pacet, et univerlalis cA, ipla Me-
taphysica: Proponemus Peimum in
genere, communicer, cum in dilci-
plinisee coonolcendo, cum in actio-
nibus vica et taciendo, deinde in
specio, IM. Theoloria, ad quam Decu-
liarem respectum dicie, ec in qua
linoularem Tui usum haber dira
nostra Meraphisica, ut Philos ophia
Prima. Acque, ut omne hric odium
auc sinilerum quorundam, Mrera-
prsicam viliori habentium loco,
judi-
1

## Folio 67 — 797899227:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
Cib
OId
el
e
il
eb
Dissereatio.
judicium declinemus, generalem ejus
usum verbisproponemus, Claristr
mi, Doctissimique Viri, Amicino-
Ari colendi, D. Johannis Claubere,
uc celeberrimi, ita mericittim,
apud Tenroburrenses, Protelloris,
exiplius Ontosophia, mucuo acce-
pris, quod non indignabirur, sed
Fracum accipiet, vir humanisimaS,
qui ulus triginta Mecaphysicae ibi
proponie, et tuse exponie, exem
plilque demonttrat sum Me a-
physicae specialem, in Theologia,
verbisproponemus, cum Werenber-
oi cum Scherbleri, ucriusque in Ppi-
stola dedicaioria. Meraphrsicae suae
praesixa, cum ex Mecaphysica divinau
aloru, seci. procemiali, tum Cx l. I.
C. F. Philosophiae Primae, Barthol. K ek
hermanmi. Poruisemus ex Kesteri
Metaphysica Phorimana, dE CX PEx
Fatione Cesneri ad Meraphysicam Foh.
Versoris, et disg. Phil. 22. Lavateri,
de infiniris aliis fcripcoribus Meta-
hysicis, que huc Faciue, delcriplile;
sed

## Folio 68 — 797899227:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
68
Adriani Hlecreboord
sed pucamus, quinque horuin Au
chorum verba laristactura, aequis
rerum aestimatoribus, iisque omni-
bus, qui, nec praejudiciis laborant,
nec afrectibus abripiuntuE. Tali
ordine procedit Erudicisimus D.
Claubergius, recensendo ulum zc-
neralem Metadhrlica. I. 2 sus est,
ad simplices terminos M eraphysicos,
exira ALC: aphysicam occurrentes, in-
telligendos. II. 2 sus est ad axioma-
tum enuncidiorum Meraphysicorum
extra Mecaphysicam occurrentium,
cenminum sensum recte intellicendum,
eundemque ab abusu contra Psendo-
eraphemata vindicandum. TII. D sus
est, in cornoscendo quovis themale par-
ticulari seu non Mecaphisico, per re-
ductionem illius ad suum cenus, in Pri-
ma Philosophia declararum. IV. D sus
est. in Pelationibus ubique occurren-
tibus plene cornoscendis atque expli-
candis, deductione carundem per cene-
ralia omnis relationis requisita, quae in
PY
CP
Com
1
1
111

## Folio 69 — 797899227:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
U
Disseriatio.
69
communi exponuntur; sed etiam in
productione, diversirate, caeteris que
primis relationis generibus, common-
strantur. V. Dsus est, in existimanda,
rectissimeque dejudicanda, omnium re-
rum dignuate es perfectione, vel indi-
enita. e es imperfectione. VI. D sus est,
8
in generalissimis es supremis omnium
incelliribilium convenientiis ac diffe-
rencus perspiciendis. VII. D Sus Mera-
phrsicae est, ad cornoscendas plurimas
divisiones e distinctiones rerum pro-
priases speciales, quaienus earum fun-
dameniatracit, necessiatem que mon-
straci ex quo cornu copia distinctionum
appellarur. VIIL. Dsus est, in abs-
trahendis es distineuendis iis, quae in
uno eodemque objecto sunt conjuncta,
sive formalicer tantum, sive etiam rea-
liter sine distincta. IZ. D sus est, in
resellendis frivolis distinctiunculis.
X. D Cus est ne quamvis distinctionem,
reale, illico, discrimen inferre aurume-
mus. ZI. D sus est, Metaphysica sub-
jecta praesoribit  assionat reliquis
disci

## Folio 70 — 797899227:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
90
Adriam Tlecreboord,
disciplinis, gnibus explicandis exer-
ceantur; ea que hoc pacto constimit.
TY (7 7)
discernit. ZII. Sus est, Meraphysica
etiam ad subjectorum; inferioribus
screntus jam assienatorum, atcribuia
invenienda viam monstrat: am si
ducamus subjecta ista inferiora per
omniaentis generalia seu Meraphysica
attributa, perquirendo, quomodo singu-
f
lainhis inferioribus subjectis determi-
nentur, eisdemque approprientur, ha
bebimus attribuia propria e
F
nes speciales. Duam adrem, praeier
generalem aciributorum doctrinam,
etiam divistoentis prima, ex omnibus
acrributis educta, plurimum facii
ZIII. Dsus est: Mecaphysica praescri-
bit attribuiorum in multis inferioribus
scientus explicandorum ordinem legi-
timam e uniformem, per convenien-
tem realium eniis attributorum dive-
ta
acit Metapho-
sica ad multarum rerum definitiones
contexendas; partim genera proxima.
partim quoque differentias, submini-
strat.
sir
P
s
B
1b4
I
1
MA
MliIS
BAbi
1
bp
Ia
Ibu
bila
1
I

## Folio 71 — 797899227:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
issa
Ct
1IA
Dissercatio.
sirat. ZV. Mecaphysicae est usus mulii-
plex, intractatione thematis alicujus
simplicis, in locis communibus conseri-
bendis, adinterrum tractacum conscri-
bendum, ad disserendum ex tempore de
re quaxiam objecta. ZVI. D sus Me-
taphysica est; rationibus Mecaphystcis
opus est, quum de illa reinatura, vel
naturae parre, quaestio est, quam cum
aliis genere distinctis rebus communem
habet, maxime, si alter quaestionis ter-
minus sit Mecaphysiens. ZVII. D sus
est, prosunt media Metaph; sica, ubi
propier intellectus infirmitatem, ex
propria subjectae reinarura, nulla de-
promere possumus. ZVIII. Dsus est;
opus est arcumentis communibus Me-
taph. ad eos, qui propter intellectus he-
becudinem non sunt capaces dida (cali-
Corum. ZIZ. Dsus est: cremus Meta-
physicis rationibus contra adversarios
et
perfrita frontis, qui non concedunt pro-
priase particulares nostras hypotheses
 e
 assertiones. LR.sus est; facint ar-
umenta Meraphysica ad ipsas rationes
didasca–

## Folio 72 — 797899227:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
02
Adriani Hecreboora,
didascalicas, vel illustrandas, vel ulte-
cx
rius confirmandas. ZZI. sus Me-
taphysica est, ad declaranda s pro-
banda enunciata s arrumenia spe-
cialia, non Mleraphysica, per reduciio-
nem eorundem ad generalia Mleta-
physica, quibus comcinentur. ZX II.
Dsus Meraphisicae est; ad exami-
nandas mulias sententias familiari
e
Termone tricas. ZXIII. Osus est: Me-
taphrsica didactica, omnes; quae circa
res Metaphrsicas in Flonehticis oc-
curruni, controversias e propris prin-
x Y 7)
cipus diindicat. Z. IV.Sus est: Me-
taphysica milis est, ad Tlarmonicam
rerum inferiorum cum supremis rerum
fastions collationem ucilissimam jucun-
dissimamque instiruendam, es quast
ovurabcar superiorum es inferiorum
 7
C
aonoscendam. XV. sus est. Prima
Philosophia tollit illam ienorantiam,
qu’a, in specie  secundum quid, nesci-
mus, quod, in cenere, satis constat.
XXVI. Dsus est; habirus Meraphi-
sicus nobis prodest, ut nihil facile ad
miremut
III
s
MM
si
1B
D
es

## Folio 73 — 797899227:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Ht
Me
P
bii
ei
(I
M
IAI
CA
b
ta
h
Disseriatio.
miremur eorum, qua vulons ex insci
tia es ionorantia generalissimaru
causarum admirari solet. ZXVII. 2
sus est. Meraphysica eum usum pre-
stat maxime, propter quens omnes
omninoaries ex disciplina primitus in-
venia sunt ac constiinia, dum pancissi.
mis tradit plurima. XXVIII. D lus
est: Prima Philosophia cunctas mict
se disciplinas unit, es divortia carisi-
2
c
demtollit. ZXIX. Osus, coronis. esto
D
pracedentium; ex Primae Philosophrae
cornitions hans utilitatem reporiamns,
quod omnia SCrmoS. ZXR. D SuS:
Metaphysica utilis est ad xoinoir es
ee
ZeuE decentem in vila; hoc est, ad
agendum ex faciendum, quod discipli-
napractica, poelica, orcanica, pra-
cribunt.
sum seciolem Metaphysica
in Theolooia lic Luisexcollielau-
dibus ac depradicat Verenber
eus in Epist. dedicat. CITata.
Sintlucet, qui odiose vociferentur,
Imi

## Folio 74 — 797899227:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
74.
driani Tecreboord,
imo C seditiote clamitent: arcete
liberos vestros à Philolophii:
hinc nascuntur haereses. Netan-
p
ac
oue Mecaphylicam, (namillam
imprimus invisam hahent) sed tan-
quam pestem arcete a rebus huma-
u
nis. Sint, qui ammmum studiis Pti
lolophicisimbutum nna cum hu-
pa
manitate exvant ai que propciant
n
op1.
ut scilicet optimi dideantur Ihico
pistus
LO91, eo Chrischanae relivionis co
lumina. Sint, qui divinis instru-
clus
clliteris, Philolophos. levioris
in (ot
armaturae milites, veluti sexace
narios de ponte dejiciant, quasiil-
lorum subsidus non eoeamus act
Christianae ditionis pomaeria pro-
pacanda vel stabilienda:  con-
dumeliam interpt
ti
Eter 
Philosoptiam Theolooixe uri-
tem, imd necesariam, asserat. Leo
certo
P
s

## Folio 75 — 797899227:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Disserratio.
ub certe nullus dubito, si Philolo
UI.
tdI
I
tuio
I
1
(II
i
eD
60
I
BI
eb
H
pD
ess
I
s
pluam in sancta civitatis consor-
n
91I
f
rum, ut altera alteri sit, tum orna
F
q
mento, tumusur; futura. Sit sane
regina es domina Lhcolog1a: Sed
nulla domina tam potens est; qu’ae
Dedisse quarum recuset officium. Ab
si
aliis admoneri se patitur, ab aliis
com, Co ad suam elorian pertine
L
recredit, si Famulas habeat quam
honestissimas. Duam erat sacrum
qe
atque sanctum ministerium summi
a
Sacerdotis in veteri leltamen
EO Nullo indicebat ornatu, ma–
onum sui decus, quod satis se con-
secrabat divinis, quibus operaba-
1n
tur, mysterus. neque tamen fic il
lustre satis Deovisum; nisi rem
mis atque auro hominum oculis
pl

## Folio 76 — 797899227:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
76
Pariani Hlecreboora,
pliSolymorum gloriat, cum be-
C
migniore D.SpIrIrS aura reple-
qupen
terut, es gloriosa Det praesentia
tis
collustraret
1)
t
n p.
socles nullus en eo locus
()
telreem
f.
ntr
fgo
93
ramen humana ad divina trans
0
erre erubescit, ut divina ad nos:
tu
non Rhecorum elegantias fasti–
dit non LosiCorum rationes,
(
u
aversatur. Nunquam aurum il
4
13)
mo
suet
lit quamin pecto-
n
re Sacerdotis. Nunquam ligna
asene
su
UI
n p
pacra, quacum jucundum Deo
ta
Oreeberent habusulum. Lunquam
Philolophra suo bonori maris
servit, quam ubi Thealogix ser-
t
vet uhi SacerdOrs pectus poli-
A.
L2Or.
q
p

## Folio 77 — 797899227:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
la
be
MI
II
Il
Ua
Net
Is
1
si
s
M
D
et
)
et
b
ent
t
o Y
p
Dissercatio.
s
Facili aocendi genere ornat, accu
rata veri indamne acuit, s armis
quibus Theologia abundat, scite
atque oportune, auversus l’ostes
int
verctatis, uti docet. Nes vicissim
Lheoloo, majorem meium at
que moram sua penetralia aditu-
ris, inpiere potest, quam sin cu
stodiis ipsi sit Philolophia, qusae
fideles excubias aeit, ne profanum
vulous, illotis, quod ajunt, mant
untia
bus, illam artineat, et que adeat.
Ita mutua commulatione bono-
rum, nimirum duplicato lucro.
Theologia praesidio est , Philo-
Coptrix, Philolophia Pheolo-
SIX, usur. Duam beneergoin uno
dectore morari possunt, si ThcO-
Logla in intimis quascordis reces
sibus ad gubernacula sedeat: PHI
d 3
l0(0-

## Folio 78 — 797899227:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
V8.
drini Tlecreboora
loloptua tutam illi praestet custo-
diam. Fundem ulum Mec2
po
phrtile specialem in Theolo-
li exemplis contirmae schei
oq4
blerus in Fpist. dedic. Cial2. MIC-
morabile est, quod Boerhius nar-
rat, cum in Niceno Concilio omnes
dicerent, duas naturas C unam
ist
personam Chrisc, neminem tamen
scivisse, quid pertona esset. EX
F
qua etiam ienorantia factum est
ut cum aliqui dicerent, tres esse
personas divinas, alii tamen nol-
dent ita loqui: apparetque aded
+
C uga
Talis necessariam esse aouctnamin
Metaphysicis, qu’a, quid incom-
muni lupposrum sit, vel perio-
nd, dilucidatur. Ita frequenter
quaeri solet de perlonaum divi-
narum diltinctione. Damalce
uS ait, eas ratione distinqui:
alit

## Folio 79 — 797899227:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
li
)
U
M
b
+1
sit
Dissortatio.
e)
aliirealiter. At quid sit, realiter
vel ratione diltineur, aliunde
non, quam ex Metaphy (C1S, scrre
potest. Cum de divina providen-
d disputatur. saepissime incidie
mentio Nlecesralis de Conrin-
gentix, quibus terminis non recte
fia
qu
cognuis, satis diffeulter expluca–
A
cur, dirinae scieneie intallibili
uc
as; eo humanorum actuum
iu
libertas atque contingentia
un
Contra Pontiticios celebris est
disputatio denoris Eccletre. AF
quae norarum sit natura cs condi-
tio, solus praeseribit Mecaphy (I
tre
CuS. In docir
q
ns
+
tio, quorum doctrina ex Meta
phylicis peienda est. In Phoci
Mlanis controversus, cum de S. S.
Frimirare disputatur, frequenter
d45
arxu

## Folio 80 — 797899227:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
80
Adriani Flecreboora
+.
niar
L
arcumenta funt ex natura caulde
e
n
Fntis, independenis de intini
ut
ei ingularis dunvertalis, lim-
plicis de compoliti. At hos
e
omnes terminos declarat Meta
P
e
plyLICa. l’est l apacus reforma
it
rionem a Luchero instiutam
Jo
cxrb
curdata suit
opinione FLacCITILIrICI, qui aje-
i
bat: Peccatum oririnale Tubscan-
ciam esse es non accidens. Sed
lapsus in oerat, quod non sciebat
rationem accidencium: arrue-
bat ner
an
eis praedicabilis, ad esse lub-
Sariitale. Neque enim accictens
ue
Dredicameneale definiri solet,
Cut ille assumebat) quod t id.
quod odelle de abesse potest,
E3C. sed longe aliter. Specialis-
lie ulum Mecaphylicae in
ThcO.

## Folio 81 — 797899227:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Disseriatio.
8E
Theologii oltendic Calovius in
sect. 2. proemiali Metaph. divi-
nae, ubi(IC aIE. De Theoloors di-
cam, et paucissimis. Olticium eo-
nev, e eEngurinor. In didaonania,
sive rerminorum explicitio, (1
ve conclutionum contirmatio,
s
Pecietur, perquam necessaria MC
TapY CICX cognitio deprehendi-
tur. Absque ea plurima sunt in
Theologicis, quae accurate scire
C
nequeunt. Duando de Principio
primohdel, de normicontro.
vertiarum; de perfectione lcri-
ad
Deurae disseritur; vel de umitate
de Flentir, de lubstanciâ, de
Derlonalitare, de dexendentia,
coc, disquisitio. in loco de TrirI
po
edlc instituitur: quid sine Met
phytica intelligi poterit COn
13
clio

## Folio 82 — 797899227:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
82
Adriani rcereboord
clutiones quoque Pheoloricae lon-
se plurimae, neque denire expli
o
Cu neque occurate probari, pos
suni, sine discincta ecaphylice
qui (5).
cornitione. Nonexplicatl. Quan-
aoscet. alterum extremorum, vel
nerunque, aut terminus Meta
ptirlicus est, aut Mecaph. ter-
P.  3.
meno vesticcum est. Quales sunt
Eae: peccarum originis clcac
Es
cidens. Perionae divinae disse-
a
rimerealiter. Fllenia a perta-
e
uq0
qusi iaca et
Anon dittell LLaliter: c tales
insinitre alice; quae ne intellioi qui-
s
dempossunt ab us, qui Wecaptry
Eicae cornitione desticuuntur. Pon
probarI. Confirmatio enim prae-
ns
t
suoponit intelliventiam. Adde
quodin Theologia plurimae sint
ets
b
b01t
est
M
radill
quaesciones, quae licet per se Ed) in- (unII
nsece, non THCOlOcICX, sed so
A∞ 1
Potus
hoti
s
Ib
V

## Folio 83 — 797899227:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
ta
Dissertario.
potius sint Mecaphylicae, ad
Theoloriam tamen applicantur.
d
v. c. An actus primus unius rei
on esse actus primus alte-
rius rel: An Tublantia porsie
esse line proprii lubliltantiie
10
Anunionem veram insequarur
nai
proprietaum communicacio
An propria communicari pol.
GnE DEC. FTarum sane decisio,
n
apprime Theologo accuratiori est
necessaria, quae tamen non nist e
Mecaphy Cica hauriri potest. ITinc
etium, quid in exexxco Theologi
co possit Mecophrlca, facile
constat. Certum enim est, nullam
p
esse hatelin, quae nou subinde ad
c
eraphylicam recurrat, s hete-
rodonias suae ecopaera ab eat
emendicare tentet, sive vitiosI
xomtu Metaphysicorum. D
467
plica
e
C3
Bb
-
et
fIS

## Folio 84 — 797899227:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
D4
Tecreboord;
plicatione, sive Captiosa principio-
t
ude n
rumessictorum jaclalione. Quod lo-
ouaniur, non modo scholalticae se
luicarum dilpucationes; sed vel
maxime Phociiana, adversus my
s.
Sierium 5. S. LFInIEAEIS, Contra elten-
ug
lix dirine comrannicabiliratem,
eroscoccor in unirace eilentiae plu
rolicarem, characteres pertonales,
t
relaciones subliltentes, diltinctio-
tem perlonarum realem, eternam
Filii generationem, propriam SpI
ricus Sancti perlonalitarem, exc. ito-
eeni opposiriones e exceptiones innu-
era, qua neque ECISI, negne Cxa-
inai, ant contutari, possunt, absque
Mecaphylica coonsiione. At quis.
a
qu
quis. cum sendio Lheolorico accurario-
ri, Primae Philosophia operamnu-
vavir pie es sobrie, is cerre eomelius
haeresecon impiecatem in apricum pro-
ducere, es versutissimos quosque hare-
ticos elacibulis protrahere poterit. is ed
felicius placiia eorum examinare
principia confutare, arsumenta spe
C10sis
q
s
C
p

## Folio 85 — 797899227:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissertatio.
BE
ciosi ssima dissolvere, adeoque veritatem
Theologicam ab apinocpoIS sophi-
sticationibus vindicare, atque lartam
rectam tueri noverii. Quod denigne
Ehuser locorum scripeura conier-
nic; heis quoque non minimum suppe-
ditat Metaphysicae cornitio adjumen
tum. Ira, qualis bonitas set, cum qu’a
omnia condica dicuneur, Genel. X0
3T. quanta sit Porentia Dei, quae su-
pra noltram et intelligentiam,
Fph. 3. 20. qua sit neceBITaS, qu’a
opus sir erenire scandula, Matclio
18. 7. CcC. ut deatre explicetur, pluri–
murii juvat primo Philolophica, BO-
nicatis, Porentie, ecelltatis, ec.
consideratio. Dua e alia probe pensi-
tans Schegkius, gravissime ait, c90
quidem (ic judico, rum demum tore
felices ee beatas Ecclelias, sI aue
Philolophi boni dent operam
Theologix, aur Theologiphilolo-
phentur pic. lib. T. de demenst. ITCC
pollum omirtere. Clar. Viri, ee de
unirersa Philosophia mericissimi.
Bariio.

## Folio 86 — 797899227:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Adriani Flecrebcord,
Barth. Cekbermanni, verba, quae
p
habetlib. L. Cap. T. Prima Philoso-
phiae, ubilc inquit. Specialis urili
Tasattineit S. S. Lheologlam, in qu’a
(ane multi sunt arriculi, qui sine scien-
tia MecapyCa, nec plene, nec eru-
dite, explicari, nec conira adversarios
satis efficaciter defendi, possunt; ut est
u
aoctrina de Deo d S. S. Lrinitate,
de Perlona Chricti, irem disputatio
de Micsa: an accidenria panis et
1
num: es, quae sunt hajusmodi aliae per
Theoloriam controverstae plures. C um
variae sini dispucationes de haCramen-
EIS, ulique facilinerotio ex is nos pos-
Cemus extricare. si Sacramentum re-
solveretur es reduceretur ad prima
illa senera, quae in ccaphyliCIS tra-
duntur, nempe ad doctrinam de rela-
Tione: qu’a recte intellecta, nec move-
renturista controversia, aut. si move-
rentur, sine marna difficultare iterum
quiescerent. Similis est ratio in doctri-
re
na de DCO CC 5.S. LetitatC, inque
aliis
is pla
9l)
Mitt
b
Qua 2
boridiil
MHiHIS
bona.
MIta. l
ex MC
MDDA
seneta
rs THC
Metas
ab MHo
MIII si
est: AC
Tid: Gu
MIIB pB
tordo
renbeist
bermull
leu
Theot

## Folio 87 — 797899227:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Dissertatio.
8
aliis plurimis controversin omnium
disciplinarum; es facultatum. Mtera-
phrlica Pndiosi sumant exemplum
aliud ex I. cap. Cenes. Vidit Dous
quae fecerat, e ecce erant valde
Bona: ibi omnibus rebus tribuitur com–
munis ista proprietas, quod sint valde
bonx. Arvero, e qualis sit ista bo-
nitas, non aliunde intellioi porest, quam
ex Metaphy lica, quia non incelliritur
ibibonitas moralis, sedbonitas el-
tentia e rircutis sive eAicacia. PH
rus Theologus, nist idem quoque sie
Mecaphy licus, hanc proposirionem so-
lide mihinon explicabit: signidem bo-
num in Theologia duplex tantum
est: Ades videlicer es Adei obedien-
Eia: qua duo de creaturis omnibus mi-
nime possunt dici. Ouamrishaec qua-
tuor doctimmorum Virorum. We-
renbereir Scheibleri. C alovii,  R ek
termanni, teltimonia lutticere va-
leant ad Mecaphysicae Cingularem im
Theoloria e non pretercundam uti-
licatem oltendendam, non postum
Famem

## Folio 88 — 797899227:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
88
Adriani Flecreboora,
tamen peaetermittere, quin e ad
experientiam ec exempla provo.
cem. Adornari iple olim indicem
quastionum Theologicarum ultra cen-
cum, ex ola Meraphysica Maccoviim
e ejus principiis, ibi Lolucarum,
subjunctam editioni d me procu-
2t:
alxe: quiidem Lurhor, guancum
fuerit adjutus à distinctionibusMe-
taphisicis in controvertis Theologi-
eis decidendis, ex Theoloria ejus Po-
lemica, ec utilictimo distinctionum ac
Recularum Dartim Theolocicarum.
partim Philosophicarum; libello; ac
speciatim, contra Socinum, in suo
Anti-Socino, liquet. Ouid: quod
torus liber secundus (rellii Socnia-
m, de 2no D80 Patre, non CiEnili
Metaphysicis aroumentis instru-
ctus, quae non alicer, quam ex Me-
taphysicis Colrie; Cummusnostri se
culi Theolozus paricer ac Philoso-
phus, CI. D. Bisterfeldius; (cujus
Primam Philolophiam hic exhibe-
mus) nec aliter Colri posune: de
Guts
C
H
St
p
bl
M
l
sitt

## Folio 89 — 797899227:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
dell
Il
1a
db
e
Dissertatio.
3e
quis unquam Gostarium, inter Soci
nianos maximum Philosophum, Ccri-
bentem contra Kekhermannum, et
facobum Marrinii, Philosophos, ee
Contra Trinitarem, ex Metaphysica
potistimu aroumentantem, refura-
bit, nili a praesidio Meraphysicae in-
Scructus.ee, partim exponat, partim
evertar milui aliquis, ex tola scti-
LB
peura rejecta Meraphysica lequen-
cia axiomata Meraphrsica, in lcriptis
Socinianorum occurrencia, quibus
r
iIi abnEnNEUT. Ex doctrina de Ente
in genere. Onius et ejusdem reinna est.
natura. Plures naturae plures reSCOn
Stitmun. Vna res pocest plures reS
constituere. Ouodnon est, non porest
perire, e0. Ex doctrina de affectio-
nibus Entis Cmplicibus. ReS C red
modus numero distinsmuntur. Fxtin-
etio ex formae in dererius mutatio, quae
fucura sic alienirei. bonitarem ejus
nontollu. Verum non semper opponi-
turtallo, sed interdum eriam imper-
ecto e analoro, est que idem, quod
per

## Folio 90 — 797899227:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
90
focti
Adriani Hecreboora,
perfectum e summum. Exdoctrind
de aftectionibus Enris disjunctis.
Duod quid est, ab eonequit dictingui,
ex, quod ab aliquo distinguitur, non
est id ipsum, a quo distinguitur: adeo-
que, quod est in aliquo, non est id.
ipsum, in quo est: C alius est is, qui
apud aliquem est, es alius est ille,
apud quem aliquis est: es gnod est ali-
Cujus, non est illud ipsum, cujus est.
Dua eadem sunt, illorum est eadem
detinitio. Ona realiter distinguun-
tur, ejusdem ellentiae lingularis esse
negueunt. Oua numero non ditte
rune, illa eadem sunt. Duorum defi-
nirio seu eRentia nequit esse cadem,
maris numero diltinguuntur, quam
quorum cA eadem. Quae realicer
idem sune, eorum unorem mulcipli
cance, mulciplicat es alterum; vel,
mulciplicato aur communicatonno,
mulciplicatur ant communicaeur es
alterum. Quod communicatur firu-
rate, vere etiam commmunicatur.
Nemo potest alieri dare (s COMU.
HICaTCZ

## Folio 91 — 797899227:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
11I
et
1
Disseriatio.
DE
nicare, quod non habet. Dui commu-
nicat aliquid alteri, habet aliquid.
quodille non habet. Nemo sibi ipsi est
aequalis, es aequale non est idem. Res
materiatae corporea, rei spiritua-
lis caula aut principium esse, nullo
modo porest. Plures caulae primae ad
unum eRectum concurrere nequeunt.
Dua novam Formam recipiunt; non
amplius ea sunt, quae fuerunt prius.
sed alia sunt facta, es id, quod prius
erat, interiit. Cauta media, non potest
esse causa rei principalis. Alind est
res es elentia ipsa, aliud est virtus
ejus,  propriecas. Duocontraria
in una e eodem Tubjecto neguenne
concurrere e de eoeflentialiter prae-
dicari. Dilparata, cum sint oppolta
eidem, secundum idem, ad idem, eodem
tempore, inesse non possunt. Duicquidse
prius habet aliquid, principionon ca-
ret. Finiti ad intinitum nulla est pro-
perrio, erc. Ex Doctrina, de Substan-
p
riaes Sublistentia. Communcabilis
eRentia; communicabilis quoque est
lubl2.

## Folio 92 — 797899227:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
72
driani ecreboora,
sublittentia. Duod est in alio, non
est per le lublittens. Non omne, quod
apparet, est aliquid per Ce sublistens.
Omitasellentia numerica e cene-
ratio, consistere nequeunt. Omne in
dlividuum est incommunicabile.
Onum numero singulare, non po-
rest esse tribus commune. Idem est,
esse hanc naturam in plures naturas
indirisibilem, et lubliltere incom-
municabilicer. Indiriduum nonpo-
rest inexiltere. Id, in quo aliquod
Tublicit, praestat, es prius est eo, quod
in eo lubriltit. Sublistentia nihil est
aliud, quam lubltantia incommu
Dicabilis, e perCona nihil est alind,
quam subltantia incommunicabi-
iS; natura incellectnalis. Mulcipli-
catis exiccenciis, mulciplicatur lup-
polieum. ParSpotier suppositinon po-
test desionari nomine torins: (5C. F.X
doctrina deperlona. Onae rario est
Peclonae in rebus crearis, eadem est.
in Deo. Duae sunt perlonarum, eriant
non perlonis tribui possunt. Per-
Pona

## Folio 93 — 797899227:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Disseriatio.
lona communicant, res communican
ts. Perlona in pertona naturaliier
esse nequit praesertum non-reciproce.
Perlona non dicitur esse e manere.
super aliquem. Perlona a pertona
nequit procedere. Nratura sine perlo-
namori nequit. Actiones sunt per-
Ponarum ac luppolutorum. Elien-
tia non constat ex perlonis. FPencla
prior est perlona. (nidature com
municatur eslentia perlona, ei datur
es communicatur persona, ut sit illa
pertona. Dbi una numero ex indi-
ridua est essentia Substantialis, ibi
una est perlona. Tot sunt indiri-
duae ellentia, quot sune perlona.
Obi est essenria ex perlona, ibi est
compolicio. Dbi humana natura non
est, qua per se perlonam constitnat;
ibi homo cerius es indiriduatus esse
nequit. Duanatura, quarum vira-
que Perlonam apta est constituere, non
vossunt uniri unione perlonalt, (6.
Ex doctrina de Accidentibus. Ac-
cidens sine subjecto existere potest. Dna
actio

## Folio 94 — 797899227:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
94
Adriani Hecreboora,
actio non potest introducere habitum.
Vnus unius hominis accus non porest
roram omnium hominum naturam
corrumpere. Omnis relatio principium
habet ab eo, respectu cujus est rela
tio, 5c. Ouis enim omnia recen-
Teat axiomata Mecaphrlica, extra
Tacras licreras, ex ca lolum, vel ex
plicanda, vel crertendad Fantnunc,
quicunque Meraphysicae Audio, uE
inutili, quin uenoxio, nuncium mit
cune, aeque ab aliis micti rolune.
Vidcane, ne almilentur iis, de qui-
Dus lndas Epist. Suae vers. 10. 60a
ad BKdidare, Bracpyu∞oi. PTonne.
0multasirrepsile ineptias, noyo.
paxiaS, Futilitates, implerates, per
Scholasticorum audaciam si impu-
dentiam, in nobilissimum illud Atu
dlium: Fed enim abusus rei nontol.
lic ejus ulum, nec ritia artiticum
unquam lune imputanda arribus:
Tunt de guamplurima hicbona Fru
Dis d ucilitatis non contemnenda,
Quodhoc Seminarium abunde mon-
+xa
lbt

## Folio 95 — 797899227:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Dissertatio.
05
lrat d C L. D. Bisterfeldio, in quo
omne lolium extirpacum averrun-
cacum, e nihil traditur, nis quod
Ceusu luo commendtat. FTujuS Respy-
nies cum mihi copia facta cAet, d
doctissimo, et pletate, et modestia,
Ornatissimo vico, D. Marcotalri.
Ongaro, Fateor, ita mihi primam,
+
ac lapiusiteratam iltius Bistertet
dianae Philosophiae Primae lectio-
nem placuisse, uc latiari rix porue-
rim, quin dx animum induxerim,
eam in commune sudiorum et Au-
diolorum bonum, recudendam da-
re Trpoorapho, quodnulla pror-
lus extarent exemplaria. Vino ven-
dibili non opus est (uspenta hede-
La. Breris eshec Metaphysica maxi-
mi Bisterfeldii, sed quae nihil camen
Omittie, quoderadendum crat: nec
Spinishorret, nec lentibus Equaller,
nec ineptas affectat subtilitates.
nec inutiles perlequitur nugas, nec
in terminorum Barbarie, nec In
distinctiunculis futilibus consumi-
CUTS

## Folio 96 — 797899227:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
96 Adriani Hlecreboord, et 6
tur, sed perlpicua est, ex ad ulum
Ccripta atque instiruta, nontancum;
reliquarum Philologhiae partium;
Ted _ Theologix, Jurisprudentia,
Medicinae, omniumque disciplina.
rum, atque adeorua communis ac
cirilis. Deprehendi non lemcl, ta-
cile nauseam oboriri aut raedium,
etiam iis bona mentis Candidatis,
qui lerio animum ad Mecaphrlica
Audium appellune, ex ejus ec pro
lixitate, e obscuritate, ec, quae lape
concornicatur, inucilitare. Sed hoc
Meraphysicae Bisterfeldianae Semina-
rio, quae lunctradita, breria lune,
clara lunc, utilia sune, quod tecom
perturum, E lereris Lector, sde
boni viri (pondeo. Sicubi tamen
Fortohaereas, agc operam oflerO;
hoc Philosophiae Primae C. ompendium
∞7
Bisterfeldianum minoricemporisa
laboris dilpendio, pro prirato C’ol-
lesiorum MLetaphysicorum cexCu, lIm.
posterum praelecturus.
E IX L S.
PITILO.

## Folio 1 — 797899227:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
l
si
1B
es
11b
es
M
e
e
Di
H1B
p
ass 
a
P1G. 20
d
n
e
HLLOSOPHIa
P I M A.
C A P. I.
DC PRTME PHTLOSODMIE
detinirione ee dictributione.
PHTLOSOPHLA PBTMA, est uni-
versalis, Peu deEnte, sapientia.
el est disciplina, notiones cateris com-
munes, explicans: rulgo, NIF-
PAPHPSTCA, rectIUS, C A-
THOELCA, rOCaTCTUI.
R F CFV L. AE.
Je ( debere esse philoso-
pm primam, reru cogno-
cendarum, mentium co
A
PMO
si
la
e
o

## Folio 2 — 797899227:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
 PHELOSOPHLA PETMA.
onoscentium, humanarum que coeni-
tionum, panharmonia demonstrat.
ep
Rerum cognoscendarum: NVili
enim omnisena omnimodaguere-
rum mulcicudo ad ordinatam quan-
dam communitarem, ac proinde
ad pauciratem tandemque aduni-
catem, rerocariqueat, nullus crit
earum ordo, led mera contusio et
chaos; carundemque certa cooni-
tionulla. Adhaec, quicquid est in
1
rerum nacura, auc elttnsprimum,
auc a primo ortum: orta autem d
primo, lunc, ex aprimo, ee per pri-
mum, ec in primum. Ron. FT. 35.
Mentium cognoscentium: Nul-
Ius quippe humanus incellectus,
cam vilis ek, guin, natura lud, omni-
um incellisibilium (iE CapaX. DenI
que humanarum cornitionum. Siqui-
dem omnis humana cognitio; aut
eA analysis, rerum conjunctarum
sejunctio seu distinctio, aut genesis,
sejunctarum conjunctio, auc raria
prims
t
i

## Folio 3 — 797899227:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
1.
1
vib
Id
ad
est
d
Ha
1
1.
C A P. 1
urriusque complicatio.
TE. PHTLOSOPHLA PeIMA,
gure merio vocatur sapientia.
Incellirentia, el cerra primorum
principiorum, scientia, principia-
torum seu conclutionum exproxI
mIS, Capientia, carundem ex primis
principiis, nocitia. Erenim, prima
Philolophix officium est, ab infimis
pradatim ad lumma alcendendo.
omnia, vel obscura, veldubia, in
clarissimas notiones certissimaque
axlomata, in quibus pertecta (E
mentisquies, relolrere: vicistim;
retroorado ordine a summis ad
ima descendendo, rorum ac dilci-
plinarum rarietatem repraelentare:
lcque, continuam Entrs mentisque
scalam, luppeditare: quodnobitis.
limum exercitium veceres Demon-
strationem ac Analysin dixere:
TTL. Philolophia prima, arit de
ente reneralissime smmio.
Nempe de ente, nonpoluiro
a 2.
2de0-

## Folio 4 — 797899227:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
4 PHFLOSOPHFA PRTMA.
adeoque priratiro e negatiro, et
polciroirationis et reali; comple-
20 e incomplexo; impertecto d
pertecto; per le ee per accidens;
simplici et collectiro; naturali ex
non naturali. Suo tamen modo es
87
q
minime lauisfecerit: deber enim
E
omnium disciplinarum tam actira-
C
Et
rum dx tacllrarum quam contem-
mucila Foret Theologia, (I peccata:
urisprudentia, si crimina: Medi.
cina, Simorbos sic et Philolophia
peima. si prirationes, negacio
nes, ex res paulo ante indicatas,
non explicaree
+V. Philolophia prima explicat
nociones communissimas.
Notio, ekimago, qua aliquid in
menre repraelentatur. Lc, vel lune
primae ee generales, quibus omnes
dilciplina utuntur, vel nonprima
de speciales, quae ad lingulas perci-
nento

## Folio 5 — 797899227:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
A P.  L
nenE. Prime, lune nobis infitx e
innata; nonprime; vel d corpori-
bus, per lenlus, vel a Spiritibus, ra
riis modis, indicae ec illacae. PrimaS
nocionesnobisinnates elle, resipla
celtatur. Pieri enim nequie, uc pri.
morum illorum axiomatum, Omne
ens est: omne ens habet snos modos:
omne ens habet operationem congruam:
quae in uno tercio conveniunt, ea inter se
convenunt: omne cotum est majus sua
parie, CC, veritates, per univerla-
d
lem, adeoque pertectam induction
nem, innorescane. Vulrare aurem il n
verulam. ududu
lud Tupplemenrum, Nec potest con-
traria instancia dari, plane oriolum
elt e fucile. Ilas primas innatalque
nociones, vera Meraphrsica, tan-
quam omnis humana cornirionis
Lemina, inveltisat, oblerrac, expli.
cac; non implicat, crolries non
inrolvi, conorueconncetir e Or
dinar. Inde facile patet, quinam,
ucrulsd loquuntur, cermini, adhoc
A
forum

## Folio 6 — 797899227:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
B PHLLOSOPHLA PETMA.
Forum pertineant: nempe omnes
illi, guibus Philolophia specialis,
Medicina, Surisprudentia, Thco-
Logla, ex arresmechanicae, commu-
ncer ucuntur; ideoque; non tan-
tum ex Scholarum umoraculis, led
etiam ex communis vitae humana,
puta domelticae, civilis, et lacra,
chearro, lunc pecendi. FE gnoniam
hraec disciplina ab innatis noriciis,
xorars Ervocais, Tumit imtium, lcire
a quibusdam vocatur Ars WVa-
duralis.
v. TTotiones illa communes, vo-
cibus, a sensibus haustis, exprimuntur.
Hloc enunciatum, quam perlpi-
Cux reritaeis magnaeque utilitaEIs
est; tam nesligenter obleeratuE:
Vericas ejus liquer: Duum enim
omne nomen, lacissime lumeum,
(de humand non anrelica lingud
Loguimur) CE rox,d natura intelli-
sence ad rem aliquam lionitican-
dam, electa; omnis aurem rox, lE
Cert

## Folio 7 — 797899227:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Hd.
Dmneo
cidis
LBeD
MuII.
CaI
let
18)
1d,
IaMI
151
1IB
1.
A P. e
certa liquidi corporis agiratio, ne-
cellum el, ne omnes voces a Cor
porum moribus e Ratibus, adeo-
que d lensibus, petantur. Acque
hic lacer, cum rerum ac dilcixtina-
rum omnium, cum spiricualium e
corporalium, inestabilis harmonia,
e ipltima prime philolophix cla-
vis. Immensi enim usus ett, lciie,
ImO exFerirI, reS maxime COrpO-
reas ex abjectissimas haudraro esle
nobilissima rerum divinillimarum
argumenta. Quamobre Concinuus
inter primas noriones phy liCaSe
mecaphrlicas instituendus est pa-
rallelismus:enixéque danda opera,
Ut Senlus XRario le mutuojuvent.
Tlinc illi, qui in Prima Philosophia
roces proprias deliderant, iplam
ne per trantennam quidem alpe-
Zille ridentur. Scilicer, existentia,
subsistentia modus, oradus, simplici-
tas, composicio dependens, Ccc. AC ri-
Eiers placet, signiticatu, metapi
A 4
(ICO3

## Folio 8 — 797899227:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
8 PHFLOSOPHLA PRLMA.
Lico, rocabula propria Lunc. Duii
porius, quo quidcralsrus, quo juid
agis mecaptioricum ele, co in
Tubrilissima hac dilciplina cAt pro-
Fundius acque Cubrilius: Omnis
cuippe insemolameraphora, reta
concordantia Alia clt.
ve. Philo Cophia prima, est omnium
specsalium disciplinarum maier; nu
tria, e mazistra.
MLacer: guia ab ipsa primo pro-
ficiscuntur ce in iplam ultimo re-
Colruntur. Natrix: quia ipCa illas
C
explicar de ampliilear leu multi-
plicat: Denigue magistra: quia ipsa
univertas ex lingulas examinat et
 R
probat. Hlic occurritnodus vindice
disnus; num hoc quoque ad discipli-
nas superna urales, adeoque ad ipsam
theoloriam. sit ex. endendum: OimnI-
HO: nili rerum naturae vim Facerc
velimus. Verum hac assertio nihil
Theologia eminentix retraratur,
nihil quorundam immodestiae lut-
et aC4
1
i
M
et

## Folio 9 — 797899227:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
eti p
OM
Grela
Iet
C A P. d. 
FraGAEUF. T anta enim CAF N I ISS
primorumque de eo axiomatum;
abyilus, uc ne angelica quidem
mens, omnia, etium excellentistima,
in ea lacentia, perspicere queat,
nil dirina cracia lumen ca reve-
lec. Nulliicaque Adeimytorio haec
Capientia contradicie, licet ca, (0l
lud vi, clicere nequeat. HIOc duo-
bus porillimum modis praestat: cla-
riltimis, nempe, detinitionibus, de
accuratilsimis demonttrationibus.
Clarissimae definiciones TUHE; quae
res obscuras, seu dehniendas, non
ex aeque obscuris, muleominus ex
obscurioribus, led ex natura n0-
tioribus, notiticant. Hinc detini
tiones ex conjuzatis (lolo primo
termino ens excepto) ut trequen-
cistima, ita ineptilimae lunt: pueros
non riros decent. Accuraticima
demonstrariones fune; quahuma-
nam mentem plane cranquillane,
anque in primum axioma liquido
relol.

## Folio 10 — 797899227:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
TO PHET. OSOPHF A P R TMA.
relolrunt. FIX, rales, Cunt, vel
vere, ex caulis ex rebus, reipsa,
vel quasi, exrationibus, noltri re-
et 
Spectu, prioribus, deducla. Ita ens,
ex luis principiis, principia, exle,
C+
affectiones, ex principis, eE Po.
eriores ex prioribus, concludun
cur, licet rcipsa unum idemque lint.
VEI. Finc, ex communions nocio-
nibus axiomata, omni excepiione ma-
jora sunt colligenda; eague theore-
CL.
sice, practice,  poetice, ii elli-
renda.
De horum axiomatum tabrica
ac combinacione deinceps; hiceri-
bus verbis de iplorum utu. Sapiens
philolophus, cum simpliciter dicie,
omne ens est ordinatum; eo ip(o sub-
intellectum rule, omne ens debet esse
ordinatum: uem omne ens potest esse
ordinarum, Oux oblerratio, Arecte
perpendatur, dexrreque applice-
tur, ad oculum pacebit, ommla,
non sulum scientiarum, verum de
prudem.
AC
1

## Folio 11 — 797899227:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
A P. L.
D. 2
prudentiarum, r. g. Politicae, suril
prudentia, Thcolooia practica, e
ArtIum. C. E. Lodica, Oratoria,
Mledicina, artiumque mechanica-
rum, axiomata, esle Philolophia
Prima conlectaria.
VELF. Hac disciplina, tum faci-
lioris, tum accuratioris, doctrinae, or-
dine, omnium est prima.
Esle primam, ordinc doctrina
accurarioris, vix aliquis ibic infi-
Cla5: nimis enim clare hOC DaTCL.
AL, Candem ctiam, Facillimat, Ca-
terarumque clarem ele, omniunr
TerIe PTaxIS nGAE: magna quip
pecontulione juventuiprimolpe.
ciales, polt cas, generales dilci-
Plina PTOPOMUNEIE: qui eC unuS
ex praecipuis Scholarum morbis.
Flac enim ratione nihil distincte ac
Tolide a discentibus cognolci po-
rest: cum cerrittimum liE. Genera
lia esse simpliciora, ac proinde notiora
clariora, specialibus. Elinc quo
A 6
Priudi

## Folio 12 — 797899227:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
TZ PH ELOSOPH E A P R P N A.
Frima Philolophia, clarior ec Faci.
E
lior est, eoperfectior; quo obscu.
rior e disticilior, co est imper
Ed
CCCtOI.
TZ. F si linona nulla tam barba
ra sit, quin Philosophiae Prima semina
repraesentet, attamen una id praestai
planius; plenius,  conruentius,
quam alia.
14
a
FTeora Biblica Scilicet, non Rab.
binicae, quae a01no(op  ClE, Uber-
carem, ClaxitacCM, VerITaLeM, Or-
dinerm, ex accuracionem a(ECgIIEUE,
aFELI
braarum lonoe altiores ac com
miniores lioniticationes, quam
vuloo A, ellent obserrandae. YVO5
hac vise eradimus Mocaphylicam
LatinaM.
B)
Z. Lst quoque in ipsa Philosophia
Prima ceria generalitatis scala ex
Caiena.
verlali-
A
O1b
Vd
d
P

## Folio 13 — 797899227:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
C A P. II.
versalibus notionibustractare de
bea (quamobrem doctrina de
Deo e Spiritibuscreatis ad iplam
non perriner) dantur camen uni-
verlalicatis gradus, quibus, gene-
ralissimis generales, hisminusge-
necales, lubordinantur. Qua lub
ordinatio, ut ob miram respectuum
implicarionem, cornitu Pat diffr-
cilis, ita paulo diligentius obter-
rata, insignirer utilis elt.
C A P. TI.
DeFinte de Flsentia.
Deilosophia Prima ests quae no-
ationes omni enti communes, ex
plicat.
Vel, quae explicat Transcendentia.
Transcendentia aurem sunt, notio-
nes omnibus pradicamentis, Teu Cer-
eis rerum clactious, communes.
E BS est, id, quod est.
DOr

## Folio 14 — 797899227:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
24 P H TL OSOPH L A P RIM A.
ITon ens est, quod non est.
Enticas est, id, quod est entis; Peu,
id, quod in ant cum ente est: quod
non est nihil.
Nihiil est, quod nullaienus est;
leu; quod ne entitas quidem est.
Entis consideranda sunt: Prin-
o
CipIa  at
SFaCUS.
T
Principia entis, Cunt Entitates,
ex qnibus ens est. seu constat.
Sunique. L. Pentiae Consistentia.
Fsentia est, EntITaS, per quam
Ens est; leu, per quam ens simplici
ter x per, se esse concipitur.
Est quali primum ec intimum
Encis consistentia, accributorum,
E+
affectionum lcilicet, e opcratio-
num principium ec fundamentum
R F CF V L X.
L. NOdineseri concipiendi
aquendi, parum entium per
sectione, partim mentium nostrarum
at
et
imperfebtiore, MITHMU.
Fint.
eAS
et
de
de
q
M
U
d

## Folio 15 — 797899227:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
tel
quod
esti
rin.
et
C A P. TI.
Enrium perfectione: quia nullum
ens tam eltimperfectum, quinta-
lem ex rantam perfectionem ha-
beat, utnos iplam uno mentis actu
perfecte cornolcere nequeamus.
Mentium noserarum imperfectione:
qula, licet, omnia apprehendere, id
eA, aliquarenus, nihit tamen com
prehendere, id est, omni modo, quo
aliquid cornolcibile elt, cogno-
Ccere pollunt: hoc enim toli infi-
nito intellectui competit. Tantata.
men elmentis humanae perfectio,
uc harc luam imperfectionem in-
geniose compentet. Sicuti autem
A
nocio, cAreiintellect
et notionis, imago: unde sibIre.
0q
pondent, praeleruim in lingua la-
Dienti e accurata.
T2. Decté e utiliter Ens ejusque
notiones per TTonens sen noriones
dissentancas es disconvenientrae ex-
plicantur.
Duoniam mens humona ex ni-
bilo
M A.
e5
EM
t

## Folio 16 — 797899227:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
I6 P A LLOSOPHE A PRLM A.
hilo creaca est, Facilius inicelligie.
quid non sic res, quam quid lc.
Elinc, tantanegacionum a prira-
tionum, quae lpeciales negatiOnes
Cunt, tam in simplicibus terminis
quam in Composicis, utilitas: Fanta
per univerlam logicam antiiheseos
trequentia ac ehicacia. Duc perti-
net illud. Comraria, leu dissenianea,
juxia se; posira, clarius elucescunt.
lcaque conimuus, quoadHeri po.
telt, AaL, InTeT TETMIMOSPOLITIVOS
e negatiros, adeoque d priraci
vos, paralleliimus. Termini autem
Spectales, vel ex mere possiiris con-
Stant, UE DeuS; Vel ex mere neçaii-
vis, utpuraenesationes, vel ex mix
tis, utomnia entlacreata, qula Cx
nihilo condica Cune, itemque pri-
PaFIONCS.
ZFT. Recte es utiliter Ens ejus
que notiones explicantur per COn
ugata.
Conjurata func, nomina ab co.
dem
vete
pa
tuI
1
ab
e
I
s

## Folio 17 — 797899227:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. LL.
demprincipio varie deducta: Punt-
que, vel abstractas vel concreta:
illa, habene modum signiticandi
Cimplicem, haec, compolitum: quia
vero mens noltra compolira elt
nunc conjuncta seligir ac relolrie,
nunc lejuncta colligiraC CompontF:
aEque pEs rarios hOS intuIEUS aCCU-
raciorem rerum anatomen inlli
tuit. Et autem concreta, lensibus,
ita abstracta, menti, lune notiora.
Elinc, lingnallebrxa perlonam ter-
tiam verbi pro radice habet, ut,
om q
Pili fait; quoiplo, ee exi-
Cenciam et rem exiltentem, et
actionem e remagentem, lcite ex
primit. Fuerie igirur operepreciul,
hanc rem nonmihil declarare: ele
enim utilicatis immenlae. Ooler-
ventur monita lequentia. L. Omni
omnino notioni, tam generali; quam
speciali, applicentur congueata. Sin-
sulisenim, obmentis nottra con-
ceptum, inrerum Fcecunditate Fun-
darum,

## Folio 18 — 797899227:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
IB P Ex E L OSOPH E A. E R E MA.
dacum; conveniune, certo tamen
modo ec gradu. 2. Idque affirmarire
enerative. Piam de necatira con-
 tere
1c
i
Verumque theorelice per  Lipra
+t
clice perDF
BF L. Paetice per P
TF. ST. 4. Conjurata exprimunt po-
tentiam, actum, vel modum seu sta-
tum. Potentiam activum; ut uniti-
rum, unitiras; ves passivam; ucuni-
bile uniendum, unibilicas. Actum,
FF
vel simplicem es abstractum; substan-
cira es infinitivi; nc uniras, unto,
unre: vel concreium; adjectiva, es
participia, actira ex passira; ucunus,
uniens, unitus: starum, adverbia;
eagne, vel potentia, uc, unitiré, unibi.
licer, uniendé, vel actu, unc, u
nlenter,  UnITE S. Si hac conju-
cata in aliquà linsua non occurrant
pura fincenda sunt barbara; eaquer
non tam in enuntiatione, quan in
meditatione, usurpanda. Etiam hrac
in parte excelliclingua lancta, qua
Ob
DCO
ipal
etis
det
menL
e
aisi
eM
jisen
quale
Tan
Vei
Vib
asb
dena
Iin
ops
ett a
frm
ess 
Ii L
HIa
Cdil.
Tadus

## Folio 19 — 797899227:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
I
Ib
l
C. A P. II.
obconjup acionum rarieratem con-
jusara Felicirer exprimIr. Seguitur
eam led non alleguitur, CiraCas
derirationum rarietare: qua ta
menLatinam longo interrallo polt
le relinquir. 6. Conjueata se mutuo
norificant, id CC, explicant, probant,
 multiplicant. 7. Conjugata sibi in-v Rput
vicem sunt proporrionalia: Nempe
quale et quantum estunum, tale d
tantum (intrinseco scilicet non ad.
ventitio respectu) eit alterum. 8.
Ui conjuratorum concordantia non est
discerpenda, sic nec differentia confun-
denda: nimirum, ut unum non eA
ullin
line aliero, ita nec unum (Palris
oppolitionis e relationis legibus)
eAt alterum. 9. Ab uno conjurato est
firma illatio ad quodvis conjuraium
ejusdem reneris, affirmatira s nerati
va. Ejuldem generis lune, quae po-
centiam, actum, vel ctatum, signiti-
Canc: VE, Si eA unitirum, est unicivi.
cas, unibile, unibilicas uniciré, uni-
bilicer

## Folio 20 — 797899227:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
2O PHLLOSOPH E A P RTM A.
bilicer. Si non est quodrishorum, ne
ullum quidem cst. lrem: Si eltunio.
est unicas, uniens, unirum, unien-
cer, unice. Pesnisi hac singula bine,
iplorum nullum ect. 20. Qesaia
poientia, firmissime necatur actus:
sed, non starim posira porentia, poni
tur actus; nih incer ipla srespecialis
quaedam et neceltaria connexio;
nimirum, l actus faciat ad elten.
et
CLIOnCM. LL. PO.
sico actu firmissime ponitur potentia;
sed non stalim nezato actu, necatur
porentia; nili sic nexus paulo ante
dictus. 22. Inhis axiomatibus, laient
omnium ratiocinationum seu sillosis
morum radices ex nervr: item que
omnium solutionum tontes. Ilic aCCu-
rate nota, univerlam transcenden
tium ex praedicamentorum cate.
tenam, nihil esse aliud, quam en-
eis quandam quasi genealogiam,
seu per conjugata, aArmacira et
negatira, Aexionem. Corijugatio.
nem
CM
III
DM
qui
sII
D
Iul
Ters
B
Es
CIBd

## Folio 21 — 797899227:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
A1
lads
Ein
131
NiB
ib
II
AII
AII
ibi
cCl
t
ile
eA
M.
I,
D.F
2  ba a
nem; inquam; nontam verborum
dut nominum, quam rerum eEnO
tionum respectu: omnis quippein
universa natura ec encrelopedia
mulciplicatio tit ri conjusatorum.
TV. Recté es utiliter Ens explica-
tur per principiaes actributa.
Hujus canonis eadem elt ratio,
quae praecedentis; nempe, qula
mensnostra compolita elt, ne lim
plicistima quidem accuratius scru-
cari porest, nisi aliquam compoli
tionem ipsis applicet. Aequehinc
quoque oritur Tabula C onjurato-
rum, paulo ante indicata. IIXCFa-
men composicio mentis, non in-
fert necellario compolitionem en-
tis: nam etiam enri ceneralissimé
lumto, adcoque et limplicissimo,
cum principia, cum artribura, actri-
buuntur. Idtamen, ec linc crroce.
a maono cum Fructu, Et. Sapienter
Faciemens, quod exlua rerumque
Crcatarum, nomimatim corporca-
rum

## Folio 22 — 797899227:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
22 PH LEOSOPH EA PREMA.
rum, analogia, licque a nocioribus
ad ienoriora, procedat. Aclapien.
ter eriam Facie, quod judiciolé se
corrigat, nec haec rebus omnibus
6
per le, sed lua imperfectioni im.
putet: quem modum contemplan.
di Philosophi, abstractionem e pra-
cisionem, vocant. Plac nihuil est aliud,
quam considerario coonolcibilis
unius, non considerato altero: li
cet illud alterum arctissime cum
primo cohaereat; quid. licet reipsd
lape unum idenque (ic. Ratio eAt:
quia quandores aliquarantae perte.
Etionis elt, ut cam mens noltranon
Satis percipere pot, actu uno, co.
ibus, aut aliquo.
t.
EIESTCDCEIEIS, aut aliquantum va-
Tlatis. ITaudlecus, ac rem accurarius
inspecturi icerum acque iterum, vel
diverlo litu, cam intuemur. Scien-
dumitaque graremerrorem eAe, si
quis exiltimet, Ensreverddifferre,
luis principus, velactributis; ret
PriD.
Hb
CuM
is
IUI
st
ne
quet
EBI
Hi
fit
eHt
K
bo
patie
est
t
P
7.
die
ps

## Folio 23 — 797899227:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
10i
Mil
uuIIIB
SOM
HIOII
em
118C)
etta
olit
etD.
nec
ret
iD
es
Ial
ND. 6
i
MV
aI
Mi
C AP. TI.
principia d scinricem aut actribu-
tisi vel acrributa a se invicem. lcac-
nim nullum ens simplex foret inre-
rum natura, ee darerus prooressus
in intinitum in principiis, quodpla-
ne ablurdum elt. Sed una eadem-
que res, pataEns, nunc essentia, nunc
consistentiae, nuncunitatis; nuNC VC
ritatis, imapinem, mentiimprimit.
Hioc rolunt PhiloCophi, quando di-
cant; haec omnia maierialiier. (
fundamentaliter esse idem, scilicee
entitate, formaliter, lecundum di-
verlos colque inadaequatos con-
ceprus, direrla. Acque hoc recta
rationis artificium admirtendum
elt, aut de omni accuratiori eE pro-
Fundiori rerum cognitione delpe-
randum: qua de re intra plura in
Ficulo de Entibus rationis.
Emphaticum aurem est, quod
dixerimus, Principia in plurali,non
principium in lingulari numero
Tuleo enim nonmu unum entis
prim-
3

## Folio 24 — 797899227:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
24 P A LLOSOPH EA PR EM A.
principium PEaLLMNE. AE ex unO
principio, qua unum est, LeSCOn
Eicui vel quali componi nequiti led
Ealcem duo requiruntur. NNos igi.
tur, necessicate coacti, alterum ad.
didimus, de quo paulo polt.
x
Denique ucilictimé distinguitur
x
ita enim duplex vel porius criplex
0 N
entis latus clariis repraeleneatur.
r. Nocio Entis per se clara 
 1
evidens est, sol aque meniis arentione
ex reflexione, cognoscitur.
Actentio mmentis, eR conorua ejus
cum re coonolcendaunio: Reftexios
eH actentionis iceratio aC VarIaLIO.
Veramque jurant Pronomina e
Conjurata. Pronomina namque e
rationisrespectus limul exprimunt
relque qual praelentes siCtunE. EL
quoniam Fnris norio eM iplimima
mentis humana lux, idco lola per
conjugata, line genere, detiniri,
id ek, claristime explicari porest.
Tura

## Folio 25 — 797899227:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. TI.
juratur tamen ejus coonitio, li d
luis effectis, afccetionibus putâ et
Operationibus, delcribatur. Res e
Aliquid terme pro ejus Eynour-
mis habentur: quamris utrumque
aliquem praeterea respectum inclu-
dere videatur. Fc, aliquid, PropIuIS
exprimit rocem antiias.
VL. Ens, est primus, Sc alae EntiS eF
Mentis, fons, summus que apex. Ita-
que ut omnis catholuca genesis primo
ab illo incipit, ita omnis analisis ul-
timo in illud redit ex resolvitur.
Hloc est primarium Primae Philo-
Cophia artiticium, mriturque aureo
illo axiomate. Non darur in prin-
cipiis procressus in infinium: Seu,
Omnis multindo potest es debet re-
vocari ad unitatem. Ouxe prarIS,
non tantum inhrâc univerlali, led
in Cxteris quoque, tampracticis,
quam theoreticis, disciplinis, di-
ligentissime est obterranda. Ejus
illuttre specimen ei aegumentum
Praeber

## Folio 26 — 797899227:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
PHLLOSOPHZA PRTMA.
prabee proprestio numerorum A.
q
richmetica: quamobrem Lapiens
antiquicas numerorum s magni-
cudinum scientias, Mathemaricas,
quali primo discendas, ec docendi
vim habences, vocarit. Et revep
incredibilis est usiis, E primae no-
q
tiones inter se, Arichmmetico et
GCOMCETICO MOTE, COHJUINSANEUI
vel lejungantur. Atque hoc indi
cacum roluit Prchagoras. Verili-
mile enim non est, cantum Philo-
Sophum, qui, vel Elebrnus fuir, vel
du q
Juam docirimam ab TTebraiS hau-
SIE, tam absurdam sencentiam de-
fendisse, qualem ips Aristoreles
tribuit. PTimirum, si naturalem
numerorum ductum leguamur, po.
terius. Ordinatam axiomatum ca–
tenam; construere; lecus, plurima, vel
omitremus, vel otiolé et odiolere.
pecemus, velcurpiter cotundemus.
VTF. Ens est, axiomatum, leu di-
onicatum, primorum mater.
xio
DC
AX
El
a
IpIC
II

## Folio 27 — 797899227:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
III
Ell
DCet
ert
DM
ed i
AMI
IM
ext
st
V
Aat
de
elb
et
D0
bH
Ve
16
C A P. II.
Axioma limpliciter primum af-
Firmatum eR, Ens est; negatum.
Fns non est non-Fns; e. Non ens
non est Fns. Proportionalia une
axiomata ex conjuratisfacta. Cla-
qu
Liuis tamen et efficacius primum
Axioma primo disjunctire etfer-
tur. Dgoalibet, de quo dicitur vel
CogItatur, aut est, aut non est. LLaC
quipperatione, mentis attentio ad
juuatur e variatur. Ilinc, lyllo
rilmi disjuncti; sune omnium pri-
mi, communissimi, clarismI, C
Fortissimi, tanculque dilemmatum
est ulus: Deinde, idem primum
axioma, Omne ens est, enuncIatur
e
cum intioni Fructu, modaliter et
copularire: Impossibile est idem esse
es non esse. Sicur enim priuS, entis
ex nonentis, immediatam, itahOC
irreconciliabilem oppolicionem et
repuonanciam, exprimie. TIOc
principio nicuntur syllogilmicon.
nexi leu condirionales, IdeOque
ap(ae
Hd.

## Folio 28 — 797899227:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
PHTLOSOPHTA PRTMA
ipasulu X cridentia proxini lunt.
Hoc luperstirioh quidam Lociei,
Quicareooricos, quosrocane, lY
Lorilinos; rix non adorant, obser-
vare debebant. Simplices enim
dictiszllogilmi, in polteriori axio.
mate, Cuo loco, indicando, Fun.
dantur.
VTTF. Ens, intimé est proportionale
suis principis ex attributis: et vicil
Uum. Principia ex attributa sunt in-
rime proportionalia Enti. Tlic CA To-
tius naturx nexus plane adaman-
rinus, e harmonia prortus indis
Tolubilis: qua Tublata, non tolum,
omnis humana nocicia, sed e
omnium rerum, cerlitudo tollere
.
tur. Tlino oritur secunda e tertia
axiomatum classis. Secunda, Fa-
tione principiorum: ue Omne ens
2
habet essentiam; et Dnicquid habet
essentiam, est Fns. PCon-ens non ha-
bet essentiam; et. Quod non habet
essentiam, non est fins. Trem, Duale
e
_
I
Lt
Ms
M
Ib
It
bb
2t
Is
M
1
i
a
scitt
H
Mi

## Folio 29 — 797899227:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
IXI
I1
ilt
HII
Eu
Id
A P. II.
es quanium est ens, talis es tanta
est ejus essentia: et, qualis es quan-
ia est essentia, tale es tantum est Lns.
Eciamnegatiré: Onale es quantum
non est Ens, talis quoque e tanta
non est essentia: et, qualis 6 quanta
non est essentia, tale quoque e7 tan
tum non est Ens. ExhIS eftacis, pro-
cedic demonstratio a priori; lirC ex
vere cansis Aac, ut aliquando in
phylicis; sire ex quasi, quae Ra-
tiones inferentes vocari Lolent. POr-
ro, ellentia specialia quadam no-
mina deinceps lorrietur, qua BIC
nondum intelligi pollunt: uc Na-
tura, qua est essenita operativa.
Omaditas, essenria cognita: forma.
scilicer toralis, essentia distinctiva
Hluc perrinent Ouaectiones. An,
num, Cc utrum, icem Duid.
TX. HIoc axioma; Fns CR, est
undamenium omnis ratiseinationis e
1
ooismi.
ls isitur demum tirnium ac l0.
E 20
lidum

## Folio 30 — 797899227:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
30
PELLOSOPHKA PETMA.
lidum habet alicujus conclutionis,
Seu dubiae propolicionis, allentum,
qui iplam in hoc principium re
Tolrerie ac reduxerit. Quae redu
ad
etio, sire directa, sre indirecta,
per absurdum. Cit, AE, penetratione
rerminorum, id elt, accurata no-
cionum nociria, adeoque detini-
rione. Si enim linoulorum rermi-
norum detinitiones inter se con.
f
qu
Fetantur, protinus apparee, an con
Siuane, vel non conoruane, an libi
aperre vel occulce, explicice ret
impliciee, contradicane.
X. Fand vulcaris usus est labu-
+
da, in qua Fntia es non-Fncia sibi,
parallelé, e eradarim opponnniue.
Supra de cenerali ancirheleos
uln egimus: hic obseeracudionum
e aXioma. Quo generalior est ter-
minus posirirns, eo specialior est ne-
ratio; ec, quo specialior est termi-
nus positions, eo generalior est neia
u 
rio. Sic plus complecitur, non sub-
SanLI3
HIb
1
Nil
RI

## Folio 31 — 797899227:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
e
BH
edi
Eaitt
Id MI
delit
Tet
e C
uliB
IC1
Mh
si
iMIHI
relet
AI
1bI1
C A P. TII.
3T
stantia, quam non-Ens; quia eriam
accidens, elnon-Cubicanela; plus,
non-corpus, quam, non substantia;
quia eciam Spirirus ektnon. Cor-
PuS. PVon-Pristoreles comprehen-
dic luble, cum omnia non-Lntia,
tum omnia Entia, praecer iptum.
Nimirum implicire cujulris rei
contradicentia lunt, non lotum
ejus oppolica, puta disparata, 2d
o
verla, prirancia, es relata, led ee
diverla.
C A P. III.
De Consistentia.
cuicur alterum Entis princi-
pium. Consistentia.
Consiltentia, est entitas; per quans
ens est ad Ens; per quam ens cum ali-
qo ex respective esse concipiiur.
tistonali ultimus entis terminus
ex Consticutirum complementu.
B d.
TTInC

## Folio 32 — 797899227:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
2
PHLLOSOPHLA PREMA.
Hlinc oriuntur variitermini, ii
que, ut communimin, ita ulita-
riltimi; adeoque diligenciltimé d
clarissimé, quoad heri porest, ex-
plicandi, ue, habitudo; respectus,
s
tia, modificatio; actio, passio, dare,
accipere, porentia, convenientia, non
conveiientia, conornentia inCon: r
eit: 1, et LtsItCS.
B. F CF V L X.
2. B NV Philosophia prima, maina est
a
Vocum penuria  ambiemias.
Ptam, nec ommes Entium se
Spectus adhue lune latis oblerrati,
nec illi, qui obterraci lunt, per-
t
spicuis d diltinctis rocibus, prae-
tercim in Latina, rustica, ec mili.
Cari, lingua, expresti. Ex vocum
aucem inopia oritur ambionitas;
e hInC, MaONA FerU aC MeHEIS
confulio. NTos dabimus operam,
ut definitionibus pleraque illustre.
TIIIS s
III

## Folio 33 — 797899227:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
it
AtH
1AI
AIb
III.
Als
H
1P
117
et
8
153
Et
A P. III.
mus; nenos, vellectorem, de mo-
leltis ambiomrarum enarrationi
bus, Xx Intricatis, qui, ex oblcu-
earum notionum per aequé oblcu-
raS, explicatione oriuntur, qYris,
Facigemus. Iias difficultates in prae-
lenei quoquecitulo experimur. Ila-
elenus enim alterum entis princi-
pium ferme fuic anourmum leu
innominatum. Vocant quidem ali-
qui illud, Existenriam: Ced hXC VOX,
ec nimis spectalis, ec, ob autorum
dislentiones; nimis ambioua cle,
Liceat ITaquC Id vOCaTC, consisten-
am, donec apEIOE VOX OCCUI
TAC: naM BCC nObIS ulquequaque
PlaceF.
illas
Ei
I. Deum solu ce et
TF. Tullum Ens tum est absolu nm en
etum DE
tum, quinintimum, eumque varium, cu alio est
includat, respectum.
HIoc univertalis experientia et
recta ratio demonterat. Experien-
tiam olcendit modus loquendi,
Omnibus linguis communis, ec in-
ductio:

## Folio 34 — 797899227:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
3+
PHLEOSOPHZA PRTMA.
ductio: omnes quippelingua deo-
mnibus rebus ulurpant voces rela-
tiras. Indnctio. Omne enim, auE est
Primum, duca primoortum. Omnia
entia orta a primo, plane intrin-
secum et elencialem respectum
dicere, ad Ensprimum, liquer. En-
ternos quoque respectus in Ence
primo esle, intinita ejus perfeclio,
qua, e in lc ell, d omnes secundae
+
Derfectiones ab eo derivantur, c
vincir. Hloc pulcherrimé doceclin.
n namine seis s
rua Lancca; dum Deum EI voCAE, ah
et EI Cionificat Ad; haeque duce
voces ab eadem eadice oriuntur.
Scilicet, Dens est Ensillud, quod
Id omnia; e Ad quod ordnia.
lac omnia criam docet ratio. Si
enim aliquod ens omni modo ab.
Eolutum foret, quod nullum pror-
Eusrespectum in se includeret, uti
que nulla ejus este poller unio,
nulla comunio; ac proinde plane
qu
eset in natura oriolum; quod ab-
surdum.
u
s
2

## Folio 35 — 797899227:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A P. ITI.
Furdum. Finc Fum Collicice incul-
cane Philosophi, relationes, alias;
elle transcendentales, alias, prae.
dicamentales: llx, entibus in se
d
essencialiter perfectis quali Luper
adduntur: illa, vel iplam encium
consticurionem ingrediuntur; vel
ex iplorum elfentis necellario se-
guuntur. Leaque, dirilio entis in
ablolucum et relpectirum non csi
incelligenda, simplicirer, omni, lect
secundum quid, cerio modo.
Ex his jam apparer, hujus se-
cundi principii, C’onsistentia, urili-
225 dC necelsras. Id enim, nist enei
applicemus, esus respectus nonob-
Ferrabimus; guibus non oblerva
s
tis, coonitio Colida ex Fructuola.
nion est speranda. FIanc quoque
onsistentiam, lciré, ut omnia, in
dlicac Scripeura PFal. 33. 8. Ouia
iple dicit ee Est: iplC mandat et
dTal.
FLF. WVullum eAS in universa
6
rers.

## Folio 36 — 797899227:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
d
PATLOSOPHEA PRTMA.
rerum na ura est Colicarium, (ed omne
ens est Symbioticum, seu pertinei ad
Cocietaiem.
Hloc, tanquam confectarium.
Fluit ex praecedentibus; idgue, u-
s.
niverlae naturae nexuS, Ordo; de
vanharmonia, contirmaat. ElInC,
inesabile rerum omnium commer-
eium, intinitaque unio e commu-
HIO, Qua deinccpsnobis raria aXio
mata luppedicabit. ITinc, nullum
in natura, vel (pirirualis rel cOr-
d. ctiditatum
Ie3
A
9
bu misut
voreas datur vacuum; led omniatiu
C2
drctillimé luarisliméque inter Consiso a
in
cohaerene: unde aurea naturae C a-ct, , 1
extriui
tena OrItur. Idco Deo nomen Flo-ciusi 1
lixa sut
impolicum est. Signiticat enimste
cons
Ordinatissimum ec; ut ita dicam, a
Ordinantissimum Ens: Leuomnimodos listssu
ass
1
fibique ex rebus omnibus congruentis-ui
simos ac perfectissimos ordinatores vel
rectores es cubernaiores. Verum de
his in specialibus uleriuea
FV.. LLiHS
A
l
Aa
e

## Folio 37 — 797899227:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Vim.
estib
C A P. TLI.
TV. Tlinc univer sa coenitionis hu-
manae basis es clavis est, COL
L. A TIO.
Collationem hIC VoCaMHS, menLIS
actionem, quarem cumre conterr;
Peu, qua plures notiones ad unius
coonitionem applicar ex ordinat.
Hlac collatio, elt, vel Reductio, qua
res cum luis principiIs, vel Dedu-
ctio, qua cum aliis, adcoque ee
principiatis, comparatur. Ltague.
quodris thema, res noriticandas
habeatur procentro, reliqua entia
omnia pra circumterentia, pro
nociticancibus aroumentis; hinc
resultabi quadam quali cogitatio.
num ee meditationis abysus.
V. Communissimi illicermini, Ila.
bicudo, relpectus, modus, ec. du-
pliciter accipiuntur; nempe, vel an
recedunt es quasi conscituunt ens; vel
id constiturum conseguuntur ex affi-
ciunt; unde eE affectiones rocantur.
Ellustremus lingula; ubi rocibus
entitas

## Folio 38 — 797899227:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
PHTLOSOPHZA PRTMAS
entiias, E aliguid, FCTE REeMUE PFO
ourinitas
milcué T. Flabicudo, est entitas,
qu’a enticas est adenticarem; leu, qu’a
aliquia est ad aliquid. FlInC OeITur
peralis; se habere. Tlabere dicirur,
cui aliquid cst unitum ; leu, cum
quo est aliquid; haberi, quod ali-
cui est unicum; leu, quod ekcum
aliquo. 2. Respeccus; est habiiudo
ens quasi quiescens e 
cere enim; clE, Cc ad aliquid ha-
Dereratione C
emillae et recepea limilicudinis seu
LIassMIS. Cmodris enim corpus, ad
quaris corpora, in proportionali
Ephaera, constitura, rim luam emie-
q
eiE; corunque vim in se admiccit
seu recipic. 3. Relatio, est habirudo
Ferri enim, ekt, le habere ad ali-
quid, ratione morus; qualitendere
ad aliquid 4. Modus; est habiindo
entis, id quasi terminans es frurans;
tu
quali pernciens et complens. Mo-
ditica-

## Folio 39 — 797899227:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
i
es
qua
C A P. TTI.
diticatio. est entieas, per quam meo-
dus est, vel fir. 5. Actio (genera-
listime Cumta) est modificatio entis,
qua ab ipso aliquid est: Ceu, est en
citaris dario. Dare dicitur id, a quo
est entiras. 6. Passio (generalis.
me lumta) est modificatio entis, qua
ipsum est ab ente. leu, est entitatis
accepiio. Accipere dicitur id, Cu-
jus entitas est ab aliquo. 7. Pon
centia, est enritas; perquam est mo-
dificatio. Dicicur etiam YIS. Fstque,
vel actira, vel patura. POrencia
Eq
actira, est vis danct: Peu, vis entis,
perquam ab ipso est aliquid. POten
cia paltra, est vis accipiendi; seu,
vis entis; per quam ipsum est ab ali-
quo. B. Conrenientia, est modus
entis, quo ens est cumente; leu, quo
ens est, ni ens. 9. TTon convenien
tia (seu disconvenientia late lumto
vocabulo) est modus entis, quo ens
non est cum ente; Jeu, quo ens non
est ni ens. 20. Conoruentia, est con-
Vene

## Folio 40 — 797899227:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
40
PETLOSOPUTA PPTmA.
renientia entis debita. Debitum, est,
sine quo enria esse non possunt. TL. In-
ac 2
congruentia (Aricce dilconrenien-
tia) est, noncorvenientia indebita:
Ceu talis, cum qua entia esse non pos
Sunt. T2. ScatUS, est, variorum mo-
CL
v
dorum cenjunctio es quast concursus.
F3. Circumstantia, est aliorum,
ux
qua(t CZ1
habiindo.
Porro, hae ex limileslabiindi-
Des (de quibus deinccps criam
a nobisconcipiuntur; vel qualiel
Lenc entium principia, Partes, et
e
pertectiones constituentes; vel
E4
guali adjuncta, ee perfectiones lu-
peraddicae, leu consticurionem se-
quentes: quod probe nocandum:
lecus varia oritur contulIo.
VI. Ob conlilcentiam entiantili-
+
ter flectuntur per praepositiones.
CP
Praepositiones enim, rerum habi-
cudines, Sacum motumre; expri
MUME: C Pecuntur ex circulo UtS
tabituchinis ingre c Cum, Cj. seh COFPO.
per, p contra etc subi ob.
CD
81
siH
b
ab
L
re
CD
tal
Ad
I
b
s
s
it
s
1
II
V
At

## Folio 41 — 797899227:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
I
11
iill
IaM
lIe
MM
C A P. TII.
A. D
corporei. Hlocpraeclare docetlin.
rua lancta: primo, dum rebus, fa-
uno
q
cies, in plurali, S, tribuIE; Ita
legimus, facies aquae primigenia,
abr, terrae hominis, Angeli,
Dei; lecundo, dum nomina e
verba cum praepolitionibus non
componit, sed ea in lua generali.
tare relinquendo, cum iplis combi-
nanda, innuit.
YTT. Ex consistentia, varia oriun-
tur aXioSta.
Primo, ratione Entis: uE, Omne
ens habet consisteniiam, e vicissim.
Ton ens, non habet consistentiam,
un
. Vicissim. Omne ens habet consi-
stentiam sibi proportionalem s con-
ernam: Onde: Ouale es quantum
est ens, talis, es ianca est ejus con-
sistentia: e vicissem. Deinde ratio-
ne eslentix. Onicgnid habet essen-
tiam, habet quoque consistentiam, e
vicissim. Duod non habet essentiam
nec consistentiam, e vicissim: Item:
Essen

## Folio 42 — 797899227:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
42
PHILOSOPHKA PRIMA.
Essentia est proporrionalis consistentia
e vicißim: ad eoque, qualis es quan-
ta est essentia, talis  rania est con-
sistenria. e vicissim. Caererum, Res
quaelibet est consideranda, sapienier
e prudenter. Sapientia, Ponderat re-
rum ellentiam de convenientium:
prudentia; carundem contistentiam
e differentiam: unde utilis.
mae oblerrationes in rica humand
OrimMEAE.
C A P. IV.
equita
ti
e
ecruis ntis ingenere
  X 
actenus de Entis principiis, le-
 GuUNEUE C)LLS atrribHIa.
Rcccibucaentis. Sieni enticates, quae
es per principia conveninni: Leu,
quae per essentiam et consisientiam sunt
cum ente. Vulso rocantur Modi.
Atribura Entis; possunt dividi
generalius ex specialius.
Divisie
IBI
si
dit
V
MC
p
HIB
1C
1b
bn
IB
Ui
I
I.
i

## Folio 43 — 797899227:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
culo
M
C A P. IV.
Divisio generalior sit triplex.
3
L. Ariribuia enis, sunt Mod
vel Modificationes.
Modi, lrictius dieti, sani enri-
tares, quasi immotae, quiescentes, (
Rxae; veruncamen morendi aptitu-
dines lcuporentix: euque, vel acti-
qua
va, vel passivae. Hlec accributa com
2
mode rocantur AfectIOnCS; EE CX
primunt entis Ctarum. Modisica
tiones; sunt entriaies, quasi Auentes,
ipsique entium moius, vocabulo ge-
neralissimé lumco. Sunique, vel actio
nes, vel pasiones.
(3
EF. Attributa entis, suni, vel
Duantitates, vel onalitaies; voci
bus communissine luICIS. Dnanti
ras, est postessentialis, luveraddica,
habitudinum capacicas; TCu, est en
titas, exentis principiis oria, per quam
ad varias habrugines, est
apim
restimto partia Entis, ver Lqsi par
natum. tium.
Hlinc oritur comparatio catho.
lica, in quantirate; et quaeltio,
Duan

## Folio 44 — 797899227:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
44 PHTLOSOPHIA PRIMA.
Onanum, ac responio. Lantum,
itemque aequali as  inaonaluas,
Leu, paritas es imparitas.
Aqualiias, est convenientia en
tium in quantitate.
Imagualitas, est non-convententia
entium in quaniciate.
dualicas, est post-essentialis, (u–
peraddita, ad modificationes poten-
tia; Leu, eR entitas, ex principiis
entis orta, per quam ad varias mo-
dificationes est aprum natum. Estque
vel activa, vel passiva.
Ilinc oritur comparatio catho-
lica, in qualicare; ex quaeltio Ona
le ex relpontio lale; icemque si-
milindo e dissimilitudo.
Similitudo, est convenientia entium
in qualitate.
Dissimilindo, est non convenientia
entium, in qualitate.
EFL. Attribura Entis, sunt vel
nrinseca vel exirnseca:
Illa sunt, quae enti per se insunti
ddCo-
st
I
L
Ii
VC
si
n
d
b0
V

## Folio 45 — 797899227:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Ch
C A F. TV.
A
adeoque ab iplius principiis Punt,
emanane, seu reluleant.
Flac sunt, quae enti cum aliocol-
laio conveninni; adeogue, nOn ex
Tolo ente, per le sed cum aliis
lumto, reluleane:. Vocantur denomi-
nationes extrinseca.
Excellunt illae, quae ab ente ad
ercipientem, appetentem, et mO.
ventem leutractantem, relato, re-
Tultant.
R F GVL A.
I. A Trribuia entis dari, univer-
La salis hominum e linouarum
experientia, testatur:
Nulla quippe lingua, bactenus
nota, eAt, qua non habeat nomna
adjectira, verbalia, et adverbia.
Ouin adjectira haudrarb perlyn-
caxin rectionis duorum lubstanti-
rorum compenlantur, item adrer-
biaper duo vel plura verba; quod
Frequens est in lingud Hlebraed. Vo-
CAHEME
i
VII
1MB
eII

## Folio 46 — 797899227:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
46 PHRLOSOPATA PREMA.
CantuE autem artributa, ue indice
tUt. non tam re, quam raciOne,
ditcerre ab ence. Vetaenim e In.
terna entis acrributa, nihil lune
aliud, quam iplamecentitas, cum
Certo aliquo relpectu, qui lapeper
negationes dprirationes exprimi
cur, apprelCnSa.
TT. ∞CIF
proportionalia.
manant enim abente, ejulque
principiis; libique inricem TunE,
vel subordinara, vel laltem coor-
dinaca. Elinc oritur tertia axioma
cum classis, eaque maximi mo
menei de usus; habetgueeres par-
tC5. Prima, explicat proportio-
+
Omne Ens habet actribuia, e vicis
sim: Non-Ens nulla habet alrribuia,
vicissim. Duale e quantum est
ens, talia es tanta sunt attributa;
viciBim. Duale es quantum non est
ents:
Bus.
bsi
Ca
8
dul
B
Alt
est
bi
est
Gu
Dtt
AIta
qlor
tMt
bipi
Aet
este
b
Ml.
HiI
tolm
BII

## Folio 47 — 797899227:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
lal
1
d
C A P. IV.
ens, nec talia es tanta sunt atiri-
buia, e vicisim. Secunda, expli-
Cac proportionem prineipiorum
ec actributorum, junctim se lin-
oularim. Junctim: uE, Si sunt entis
principia talia, es rania (unt ejui
altribura; e vicisim. Sirillarim. Se
est essentia entis, eruni quoque attri
baia; s vicisim. Dnalis es quanta
est essentia eniis; talia es cania quo-
que (unt actributa; es vicißim. Irem
Si est entis consistentia, erant quoque
attribnia; es vicisim: Dvalis e
qanta est consistentia entis, talia es
tanta quoque sunt attributa: es vi-
sisim. Terlta, CxPlICaEproporrio-
nem actributorum inter Cc: uc. Si
est attribuiorum unum, es catera sive
ngula erunt. Si unum non est, ne-
que caetera erunt: Sinon sunt sinrula,
nullum est. Onale ex quantum est
unum, talia es ranta sunt quoque Ca
tera. FF. Duale es quantum non est
num, talia nec cetera sunc. Intel
lige

## Folio 48 — 797899227:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
48 PATLOSOPHLA PRTMA.
lire ubique proportionem, non
alienam, led incrinlecam, ac sin-
cutorum terminorum detinitioni
bus inclusam.
FFI. Generales aurributorum di-
visiones magnam lacem ipsorum de-
tqui
clrinae adferunt: In primis analyti
catholicae. Danda enim cA opera,
uc omnium specialium disciplina-
rum notiones, ad has communes,
rerocare queamus. Juam adrem
(
plurimum Lacie distinctio inter
modos et moditicationes: Sic In
ritulo de unicare, unio: unitio, com-
munio, disumo, disjunctio; addicio,
subductio. similesque TermINI, sunt
explicandi. AEquehaec nominaver
balia, cum iplos actus rerum for-
males, id ele, immediate et necel.
Pario ex carum esfentia resultan
TES, TUm CaetCTAS OPCFALIORES, ex-
primunt.
Er. Cogirationum (adeoque no-
cionum ex nominum) humanarum
anali
AII
Hiit
qu
t
CO.
1a1
Id
d
NI
de

## Folio 49 — 797899227:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
A
o
C A P. IV.
A. C)
analysis docet; omniaentis aclributa
utilier revocari ad quantitaiemt e
qualicatem.
Ita Sacra Scriprura ip(imet Deo
quantitatem e qualicarem attrI
buit. Ratio hujushaud ek obicura.
Cum enim omnes humanae voces
a Censibus sint sumtae, sensus au
tem in prima coonitione primb
corporum qualicates ec quantita-
tes apprehendant, urique conten-
tancum est, ut communissima en-
tis stcribura IIS exprIanTUT. SIC
enim mens humana corporalium
et incorporalium rerum harmo-
niam facilius de utilius cognolcito
V. Atrribura Entis extrinseca
praesupponunt intrinseca.
Exprimunt enim varias entishas
Ditudines externas, quae, si non
proxime, tandem camen in inter-
nis affectionibus Fundantur. Leaque
denominationum ortum, natu-
xam, ec ulum, Prima Philosophia
Gene.

## Folio 50 — 797899227:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
50.
PHTLOSOPETA PRTMA.
reneraliter debet explicare. Tan-
cus quippe elccarum ulus, ut etiam
Dei ellenthalia nomina ab exter
nis respectibus sint delumta.
YL. Attribuiaentis generaiim Cum-
ra, non sunt accidentia, nec ens com-
vonunt, verum id quasi ordinant es
distinguumi. Ctallus ex perniciolus
qua
ertor el. omnia ausibuca elleC.
cidentia. Iea enim, vel non omni
enei compererent, vel nullum ens
Foret simplex. Adhaec, absurdus
daretur in intinitum proorectus.
E
xributa, quip
ve entia, hrabebune actribuca, id
ett, accidentia, ec sic deincepsin
intinicum. Imo; quo ens ellet lim-
plicius e excellentius, cb Foret
compolicuus. Res ipla quippedo.
cet, ens, quo sic praelcantius; eo
plura habere actribura interna, ex
Pollehabere enterna. Ita Dcus pol.
4
set habere actribuca quali innu.
s
1
b

## Folio 51 — 797899227:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Tit
EIau
ulii
(AN
Oss
1b
L
ab
MII
et
Ust
I
1
Cb
d
C A P. IV.
2
mera. Firgo, inquis, nihil func. Ab-
C; neque enim nugamur, quando
vera attributa, rebus, d ratione, et
Oratione, attribuimus. Nimurum at resolvuh
tributa eandem dicunt enticatem, eiu  pro
proshomis
qua ens, ledcerro respectu ac modo, scuticu,
le habentem. Onde manifesto li-
quet, Tonomnem relationem elle
accidens, nec estentialiter ab el-
lentia distinoui. Dui contrarium.
praelertim in rebus dirinis, effir-
mane, illi ens omni modocradu-
que simplex, id est, Deum, vi lux
sencentie armxeque conlequentia,
negant. Siquidem ipsimee Faten-
tur; Dirinam perfectionem, SinC
variis relationibus, nec Concips
nec exictere polle.
VII. Ex attributis oritur noous
eniis scatus: stacus, hic, est differen-
tium modorum post-essential Con
venientia Ceu concursus. L5 a qui-
buldam rocarur secundus. ab aliis
cerrisi nempe ab IIS, qui scatum
2
essen

## Folio 52 — 797899227:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
PITLOSOPHTA PETMA.
essentiae, consistentia, et atribuion
rum, diltincté considerane. Reque
hinc oritur eriplex Aacera, ad quam
omne ens examinari a porelt de
s
e
debec: scilicet, ES I, OV ALE,
OV ANEVM, adeoqueNON
ESTNTON-T AL F, ITON.
55
T AITTVII. Sub FSI compre.
henditur, tum essentia, tum actua-
lis existentia, ac pronde dux qua-
siones, quid sit, et an sit res; Icem,
quid non sit, de an non sit.
eaqi
C A P. X
.
De alcributis ntis in specie de
N
e
guidem de uniare.
leributaentis in specie, sint,
Lvel unita, vel disjuncta: V uleo,
c
Modi, vel uniri vel disjuncti.
Ateributa entis unita; sunt, quo-
cum sincula omni enti conveniunt.
 sunt, Vel prima, vel non primai
seu

## Folio 53 — 797899227:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. V.
Ceu priora, vel polteriora.
Prima sunt, quae abipsis entis prin-
cipiis per se, non per alia atrribu-
ra; sunt, leu emanant.
Ea rulob recensentur tria, .
mtas. Veritas. Bonicas.
Oniras est, coneruentia entis cum
Ccipso; vel, est non- incongruentia en
tis cum seipso.
HToc est, est affectio entis, quo
ens sibi ipsi nec contradici, nec
seiplum prirac, adeoque, nec omnis
nec quodam modo, le rollie, nec
libi contrariatur vel advertatur:
nec a seiplo disparatur, differt vel
distat: sed secum omnino consen-
tIE e congruit. Sub unitate com-
prehenduntur multae notionesge-
nerales, exque utilistimae; in pri-
mis, Posibilitas, potentia operatio
unio, unitio, unitiritas, unibilutas, diffe-
rentia communio, consensio; concrua
muliindo, paucitas, maenundo, par-
vitas, facilitas, additio; conjunctio.
multi

## Folio 54 — 797899227:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
54
PHILLOSOFHLA PRTMA.
mulsiplicaio, proportio; immeatio,
praesentia, assistentia, et similes:
opposcum unicacis dicatur mulii-
indo transcendentalis, vel abCardicas
et entiativa repuenantia.
Atuc etiam reterendae sunt plu
rima notiones Frequentisimae; ut,
imposibilitas, imporentia, otiositas,
imunibilitas incapacitas, difficultas,
improporiio, e lumiles.
Ad hunc quoque locu pertinet;
sejunctio. subducrio, droisso; absen-
ria, distantia, e Timiles, Possibili-
cas entis est, ejus, cum esse, conrruen-
; leu, ejus, cum esse; non-discon-
venientia: essendi non repionantia.
Porentia est; entis coneruentia
qua abipso aliquid, enticas, est. Di-
+
Catur effeacia et faculras. Barbaro
quidem, led clare, operativitas.
Operacio est, modistcatio entis,
per quam ab entis potentia aliquid est.
Pollet dici entificario.
Unio est, statusentis, quo est cum
estie
Onicio
s

## Folio 55 — 797899227:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Ja
A P. V.
Onitio est, modisicario, FeI mo: US
L.
 actusentis, per quem est cum ence.
Oniciritas est, potentia entes, qu’a
ab ipso est unio. leu qua se unit.
Onibilitas est, potentia entis, qu’a
ad ipsum est unio. leu, qua ipsali-
quid unriur.
Difterentia, Seu distinctio, entis
est non convenientia, qua haec entitas
non est, illa; leu, una non est alia
Vel, quanna e unaentitas est. Di
citur etiam, alietas, alteritas, et
diversitas.
Communio vel communicatio,
est convenientia (CatuS vel mOTUS
qua id, quod est entis nnins, est quo
que acterius.
Mulricudo, conzrua est differentia-
i. .
rum differentia; Leu; est disferentia con-
tinnata. Dicitur conerua, uc discingua-
tur d irascendentali, que est aburcta.
Pauciras, est mulrirudinis absentia;
Ceu, est modus entis, quo non lans
muliae differentia.
Mlagni-

## Folio 56 — 797899227:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
PHTLOSOPHLA PREMA.
Maonitudo; esi modus, quo ens
2
ue admulia.
ParvItaS, est modui entis, quo se
habet ad panea.
qu
lacilitas, est maena possibilitas.
Addicio, seu conjunctio, est dif
erentium unio:
Mulciplicatio, est, additionis ad
dirio, Teu IEeracio.
Proportio est, misltiplex, seuva-
riaentium coneruentia.
Tinmeatio est, plurium unionum
ac communionum unio leu conjunctio.
Praelentia est, entium coexistentia.
Alliscentia est, coexistentia ope-
rativa.
Mulcieudo cranscendentalis, est
non entis cum seipso inconeruentia.
Impossibilicas est, non entis cum
esse incongruentia; leu, essendi repu-
enantia. Repusnantia est inconoru-
entia omnimoda.
Immipotencia est: non-entis incon-
rueniia, qua ab ipso nihil est.
Otio-
d
11
(1.

## Folio 57 — 797899227:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
Atdit
a
1A
ti
II
1t
A P. Y
Oriolicas, est impotentia, qu’à
quid, nec vim, nec operationem aUE
usum, habet.
Inunibilitas est, ad unionem in-
coneruentia.
IncapacItas est, ad recipiendum
icongruenta.
Improporrio est multiplex in
coneruentia.
Sejunctio est, disunio.
Difticultas est, parva possibilitas
unitorum.
Subductio est, unius ab altero di-
unio leu remorio.
Dirisio est, mulriplex, Peu itc.
rata, subductio.
Ablencia est, unins sine alio exi-
tentia.
Distantia est, non-uniia differen-
tium existentia.
R F C V L X.
L. P Tiribuia entis unita cum ente
seipsis simpliciter recipro-
CaNtNr.
FLInC

## Folio 58 — 797899227:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
LHLLOSOPHLA PBIMA.
Flinc nora de perampla orieur
dxlomatum clalsis:; ut; Omne ens
habet artribura unita ex vicissim.
es
Lon ens non habet acrributa unita
5 V
3.
ens, talia es tanta sunt ejus attri.
buia unita es vicissim. Icem; cui
comperit aitribuiorum unitorum u
n et compeinnt sinorla. F. L, Cui non
compeleont sineula, ei ne unum quidem.
LeCacistime enim, tam necaciré
quam attirmacire, Cam proporcio.
nalicer quam simpliciter, concludi,
cur a lingulis ad singula.
+ his fuma
llii e
TT. Atiributorum unitorum cerin
est es numerus es ordo.
p
etibuca en-
tis, quam rulgo recententuu, quo-
eldiana experientia ec clatlicorum
authorum analssis crincit. Lraque;
in is oblerrandis longé majorellet
adhibenda diligentia: Iea Meta-
phrsice ulus longe foree illustrior
ooeu
2C uberior, praetetum in discipli-
MLS
8
sI

## Folio 59 — 797899227:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
ailia
1t1
1,
1
sat
10
qu
IId est
deII
es
A P. 
nis practicis. Nec tam Facilé, uE
mulei pucane, ad pauca illa capita
TerDCANEUF. Onamris autem plu-
rima linc, et menshrumana indies
plura obserrare queat, non tamen
c
lunt innumeia. Secusmarima to-
ret ecin linoulis ee in univerlis en
ribus contulio, quod ablurdum.
Tec res ulla a mente humana (0-
lide postet coonosci. Nempe, in
adiricabili illa tacundicare cs put-
rgo
cherlimus quidam circulus: quo en-
cium, quali emanationem, mana
tionem, et ad se iplaremanario
nem; vel, quali principium, me-
dium extinem, exprimunt. Ec hi
cresentium relpectus ac llacus, une
enuini es omnigeni aurributorum
fontes; qua de re ctiam alias. Ip.
Lorum ordinem quod attinee, in-
renue tatendum ck, hic a pleris
que, etiam doccistimIs; mecaphy:
licis, valde peccari. LiClimante-
nim, iplorum, auc mullu auEPrO.
6
miscuum

## Folio 60 — 797899227:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
60
PALLOSOPHLA PEEMA.
miscuum etse ordinem esseque
perinde, a quocunque incipiatur.
AC, hic error, non solum horri
bilem obscuritatem, indignamque
x
+
delinitionum puerilicalem, verum
ciiam noniam nobilillimorum
axlomatum sariarems peperit.
osconabimur aliquam lucem his
cenebris interre. Omnia enim per-
lequi, non es compendii. Interim
tirmiter Htaruatur, curam tam va-
eo
rimam quandum catenam, Ccu lub.
ordinationem ex coordinarionem.
EFF. Ariribu: aentisunita, non
sunt aeque prima, sedesi quaedam iniei
ipsa quast cenealozia.
HIoc iplorum definitiones exi-
denter demonstrabune. AF Lam
Lubrilis est haec contanouinitas, ut
acerrimum eciam intuitum ac ju-
dicium laepe fugiat aur Fallat. UIa.
obrem non delune; qui parum
aur nilil haec curene; unde oritur
ImaxIma

## Folio 61 — 797899227:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
e
ABII.
lette
ba
A P
maxima illa ec rerum ex ingenio-
rum intricario. Si enim haec omniu
proprietacum primasemina, accu-
race non diltinguuntur, nec det
niuntur, quomodo specialium di-
sciplinarum notiones, longe et
plures es compoliciores, exacte
distingui clareque detiniri pote-
runc. Ouid enim certius, quam er-
eorem vel defectum, etiam exi-
ruum, in principis, parere im
manes errores ac defectus in prin-
Cipiaris; guippe quod in tislaepis.
SiE EE reperantur, dC angeantuE.
IV. Vnicas recte statuitur primum
eniis artributum.
Valoo definitur, Onicas, quod
lic modus, quo ens est indirilum
in lc; ec ab alio quocunque diri-
sum. Sic ejus eflenera collocarur
in negatione dirisionis, et tan.
quam confectarium deducitur, di-
visio ab alio. Verum, primo ter-
mini detiniences sune oblcuriores
det

## Folio 62 — 797899227:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
62
PHTLOSOPHTA PRTMA.
definito: neque enim intelligimus,
quid sic divisum indivisum, aliud,
nisi prius sclamus, quid sic unum.
Deinde. Ita, exiouus apparethu-
e
rributi ulus; ac longé maxi-
inus est, s observetur esse entis
conoruentiam cum lciplo. Ita c.
nim, ejus applicatione, tanquam
lydio lapide, entia imposbilia et
ablurda deprehendimus. POrro,
Cac unicas, non tam; quud (IE ab-
Tolucum quid (cum omnia ateri-
buca sine respectira) sed quodre.
necaliorem dicat respectum; et le-
quentium Eit quali genus. Poste-
riora enim actribura, aprioribus.
e
et senus ex distereu
DIURC comne Eas est Umo s. Est q est
r. Pollibilitas accipitur, vel laies
vel stricté.
Late possibile, aCCipiTUE pFO nOn-
impossibili, cuinonrepuonat essei
rZCt
ilte, pro eo, quod porett este
est una ,i et utu epert
cm si. sit  tuppositiorm uo eC NON
ome illa suppositio falta et
quia non pt et
O

## Folio 63 — 797899227:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. V.
et nonesse; et opponitur neces
Tario. Ilic adhibetur sensu priori.
Sic, omnoens est postibile, ac ipse-
eE Deus; quamris sit ens lumme
necellarium. Dicit aucem illam en
es pertectionem, qua, ens le ip-
lum non deltruit, cum seiplobel
lum nongerit; led qua omnia enti
comperentia inprimis ellentia et
eslencialia, optimé inter le con
sentiune e conspirant. Ecenim, si
ens sciplum deltrueret, nunquam
esset vel elle porter.
YF. Impossibilicas, non est affe-
cio entis, sed non-entis.
Infra quidem diridemus ens, in
possibile e imposibile; verum non
erit dirilio realis, led distinctio no-
minis. Ens enim ec impolbile, une
contradictoria; ut pacer ex utriul:
que detinitione. Hlac imporsibili.
ta5 auteMI, Paro aperte ponitur, led
plerumque occulce; unde dicitue
implicica ex in adjecto; quandoni-
WNdAEUIo

## Folio 64 — 797899227:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
64.
PHTLOSOPHLA PRIma
mirum ca conjunc
f. 1 a fEr. 67
si
ud
untur quae unita.
p. 1 0a
no
tenrs cranlcendentali repuonant.
Hlinc oriuntur absurda rerum mon-
+
Aea; uc Deus factus, finitus, composi
tus mutabilis; electionniversalis, crea-
tura absolura actus sui domina: justi-
ficatio partim per fidem: pariim per
et
opera, satisfaclio proculpae non pro
Paend, pretashypoeriticu lempus eter-
num, accidens fine subjecto; corpus illo-
qus
cale, herco-cerous. ACCUTaLE Carrie
hic obserrandum, he diverta habea
musprooppoltis, caque judice.
mus repusnantia, qua inter se uniri
gueune: uE Immanuel Deus-homo.
Eleque enim natura dirina ec na-
curahumana, tam oppoliea Lune,
quin illa hanc intimé perticere, 2.
deoque ira cum ipsa polirunri, uc
una cademque perlona, vere, et
Deus, ec homo, lic. In physcis quo-
que quocidiana experientia multas
nacurarum, puta mineralium, plan-
6
carum, ex animancium perfectio.
LUMI

## Folio 65 — 797899227:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A Ex.
V.
rum; combinationes docee, quae
prima Fronce impossibiles videri
Poterant.
YTF. Porentia actira est, atrribu.
tum entis plane iranscendentale.
Nullum quippe ens est tam par-
rum ex cam abjectum, quin habeac
luam dx proportionalem operatio
rru-
cirublicae, intimm cngile
Ara, necullam unionem vel com-possit aligois
munionem in rerum natura poexonscribe litr
Lgib. Entiim
exercere. Et haec potentia, vel est
modus enti luperadditus, vel est ipla
entis essentia, que clprima ec inti-
ma operatiritas. Operationem in-
cellige, non quamris, ledcertam.
a conoruam, cujulris naturae a
lcatui, camq: nunc limplicem, nunc
rariam ee mulciplicem. Fxceilit il.
la, quae dicitur actus fermalis; illam
lequuntur alia, ordine natuEX CON
Tentanco.
Hloc autem generalissimé de quo-
risente, etiam minimo accidente;

## Folio 66 — 797899227:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
66
PATEOSOPUTA PRTMA.
est incelligendum. Elinc, quando
dicieur materia primae d quantica
risnullam este efficacia, id non de
quaris esticacia, led qualicaribus
L
propria elcaccipiendum. Deinceps
potentiam, efficaciam; facultatem, vim
virtutem. Icem operationem, efficien-
s
C
tiam, ee actionem, terme prolrnonr.
mishabebimus: quamris aliquando
inter le distingui ponint e loleanti
idque, ut aziomaca, e plura, ac in
Specialioribus disciplinis uriliora,
haberigueant.
VEIF. Onio SCcommunio, ali.
o
quando idem, aliquando diver (a; . I-
trumqne, nonc staium, nunc actum,
sirnifrcat.
Maona ck, ut etiam antehic
monuimus, Mecaphylicarum vo
cum ambiguitas, quas omnes fulé
enarrare, toret cadiolum. Lux def
nitionum, sufticit compendio. No-
Minacim nomina verbalia inio, jam
Cacum, jam mocum. jam actionem,
Jam
dit
que
id
da.
gen
NIII
BI
nUI
nUI
set

## Folio 67 — 797899227:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
TaII
MII
O
Etib
Aee
15VI
IbH
IO1
aIII
Ed
_I
DI
C A P. V
jam passionem, exprimune, adeo-
que in accuratiori consideratione
ad direrla conjugaca lunt referen-
da: lape criam nora vocabula An-
venda. Sic, aliud ekt unio, aliud u-
nitio, aliud communio, aliud com-
municario: aliudunio, aliud com-
munio. Unio cAtons e balis com
unionis, communio cAtructus et
Scopusunionis.
TZ. Omne ens estunitirum ex u–
nibile:
Idest, porestesse, unionis, ec ter-
minus a quo leu principium, es ter-
minus ad quem: verum non cujusris,
Cedproportionalis. Inde oriturin-
finita X inexplicabilis rerum com
municacio _ Commercium, EC VerC
catholica Locietas.
X. Verarerum differentia, est u
nitatis proles.
FCt enim repetita unitas. Ouan-
AO ISITUE GenUS CjUS DOMLEUE nOn
convenientia, non est incelligenda
haec
A.
3
IM
Ad
VB
UI
eti
10
a1.
t
AB

## Folio 68 — 797899227:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
PHTLOSOPHTA PRTMA.
haec rox: de inconoruentis seu ab-
Turda repuonantia; non de cd, qua
Tollic, sed que ponicentitateminon.
c4
quae dicii imperfectionem, led con-
C
lentancam perfectionem. Cumque
dicat pertect
neceslum ek, ut omnis vera e rea-
lis differencia candem fundetur in
conrenientis sen unicate.
22. Multitudo conorua, differt a
mulritudineiran (cendentali. ut ens a
non-ente. TIOc Patet ex delinitio.
4
nibus. Inconcrua, est imperfectio:
Cd
ledconerna oritur ex pertectione.
et
eaque actira e eminenei, nempe;
exintinit producendi ris unde con-
orna varietas, CA decus regnI, natu.
n
ex
ra, Fratla, e slOrix. Onitas vero
eltradix, menlura, ac (copus, vel,
ut alii loquuneur, eficiens, AnIs,
maceria, ex Forma, ommis conoru
multitudinis. Cacerae notiones de-
inceps in specialibus magis expli.
CaDUREUT.
XLZ. LX
SE
s
bin
Hit
HN
est
_D)
V
MI
Qu
AI
P
he
1aII
Hea
AI
M
I

## Folio 69 — 797899227:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
a 
e
ZET. Ex unitate oritur nobilis
quaedam nobilissimorum axiomatum
(plua
NNos quaedam exempli caula reu
Citabimus.
T. Ratione unitatis. Omneens est
unum: es vicissim. Non-ens non est
unum, e vicissim. PTam quod non
est unum, est implicica concradi-
etio, omnilque ablurditatis mater.
Onitas, cum lic entis modus, est pro-
porrionalis enri; adeoque. Duase est
quantum est ens, talis es tanta est ejus
unitas; es vicissim. Sic, in toto hete-
rogeneo, non estrequirendaunitas
homogenea; in aristoeratia mo-
narchica, in democraria arictocra-
tica, unitas. Sic male concludune
Anabapeiltae, ex unitare spirituali
e ccclelrastica, unitarem cecono-
micam expoliticam. Male, ex unita-
ce pertonali in Christo, concludicur
unitas nacurarum _C PIOprICEaTum.
lrem; 2bi santentis principia, el
Tencia

## Folio 70 — 797899227:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
C
PHTLOSOPHTA PRTMA.
Pentia et consictentia, ibi est unitas.
es vicissim. Dualia e quanta sunt en
ris principia, talis  tanta est entis
unitas,  vicissim.
AdhaeC: Si ens estunum, habebit
IIet
lior e
Cratio
crelet
labuI
etiam caiera entis attributa, et vi. ea, H
cissim; Oualises quanca est entis uni- ocult
tas, talia es tanta quoque erunt actri-
Adhaec: Cumunitas sit entis con-
erventia, quo ens magis erit unum, eo
cexisparibus, id elt, nacurd
Tua Calra, excellentins, constantins, ex
durabilins. Froo, ens lummum, crit
summe unum, adeoque simplicissi.
mum. Elincoritur intrinteca Spiri
e
5
cuum incorrupcibilicas; es tempe.
ramentum ad pondus cs. Arinius
cemperamento ad justiciam: dixeta
Simplex salubrior raria; medica
menta limpliciora tutiora CompO.
qu
Eatis: Fadus, amicilla, alix que unio.
nesrmBiorIca, InTeT PaTCS; COn
+gB.
Aantiores amicitla, Faederibus, ecc.
IntC
HIIHE
fort
dilpe
HICH
CiOFF
Pdd
dius
lique
port
Intl
Iten
mili
Mest
tates
Ma
teD
rem

## Folio 71 — 797899227:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
A,
bl
(I
d
Db
id
Il
C A P. V.
inter impares. Monarchia durabi-
lior es, Aristocraria, Bac, Demo-
cratid. Tlinc, concordis Les parra
crelcune, dilcordia vel maximae di
labuntur. Flinc, Virtus, Seu poten-
tia, unita, est fortior dispersa; unde,
Oculi parri proporcionalicer cer-
nunc acurius maonis; cor paerum
Fortims ck magno: lux unita Fortior
dispersa; unde, deducuntur specula
4
ucentia: Viccuspropiior est effica-
cior remoriori: quamobrem natu
0
3
ra dou per lineas rectas. Flinc, ra-
dius perpendicularis elt Fortior ob-
liquo, ec obliguusunus alterO, pro-
porcionalicer; unde oritur, rariecas
infuentiarum ee tempectatum;
item, propagatio Loni, odorum, (I
milium que qualicarum, per instru.
mentaunientia; Frinc, quo facul-
tates crcacurarum incellisenrium
madis uniuntur, id ett, unireiin-
tenduntur, eb a0une perfectius. I-
cem, pluribus incencus minor ele ad
singula

## Folio 72 — 797899227:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Lu
PHTLOSOPHLA PRTMA.
lingula Tenlus. Elinc, tanta spiritua
lisecltaleos, repetitionis, et abstra
et
etionis, vIs, a habicuis generatio.
Flinc, coonitio limplex praectat ra-
tlocinatione; viliolimplex est cer
LIOPrCFFCCA;
e
omnes, lingulas, ei totas hominis
Faculeates. Et Creaturarum rs
lium rita aeterna consistet in perte-
Et
s
Lacultatum cum Deounio
ne ex communione.
TTinc, vis anciperistaleos, qua
contrarium circumdatur d contra
rio, sicque ejus virtus ob unionem
C
unitur. Sic aniperistaiphylica ca
lor in ventriculo. ex qui est in me-
dia aerisregione, e in cellis, auge
Ex
tur, afcigore ambiente; anciperi.
Stali policic
d
E
naprohibentinterna _ ciri
lia: anciperictasi theologicd Deus
extenebris e cruce, producie lu-
cem; centationes angent Aidem,
spem, ee charitatem.
Or
E
si
L
A
B.
Cs
lL id
suI
Oea
EUS,
pot
Ll
que
IHm
Ol
di
Mt
HD
Pa
IM
rdlia

## Folio 73 — 797899227:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
M
101
ess
IMI
s
Ie
ea
1
8
et
VI
ua it .
Porro, gua unitas citentis con.
ruentia, sieul quodlibet ens apperit se
 suam essentiam, iia quoque appeint
suam seu proporiionalem unitacem.
Ilinc, rC5, quo cA excellentioi, eo
majorem CapIE volupEarem, Cx V-
nionenaturali, majorem dolorem
ex dilunione Ceu leparatione con-
tranacuram: unde patet, quid. HE
lumma creaturarum racionalium
beacitudo e mileria. Hlic apperi-
cus, est Fundamentum motus COr-
porum naturalium, qui dicitur vio
Lentus. Dumenim corpus vulcaE-
que appecie conserrare unitatem
luam naturalem, tugIt a COrpOrC
impellente leu cam turbante. FTinc,
omnis corporum dolor OrITuI ex
dillolutione continui. FF, Simile si-
mili candet. Inde oritur omnis a-
mor, omnilque motus mundirm-
Pacheticus, quo, omntaentia, HOn
impedita, cendunt ad lua connatu-
ralia;uE, Graria adsraria, leria ac
levias

## Folio 74 — 797899227:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
sa
PALLOSOPHLA PRTMA.
Leria; hinc oriuntur omnes locieta-
+
tes; quam obrem charitas est rierus
praestancissima; quia es maximeu.
nicira. Frinc, vacui, id elt, disconti.
nuationis fuoa in nacurd: FLInC, COr.
q
poranaturalia liquida, pralertim
inter heterogenea polita, appecune
figuram rocundtam. IlinC, OTUIS
Compachia in corpore humano,
quo, uno membro laborante, labo.
rant ee reliqua.
TI. Patione porentia. Omne ens est
potens seu efficax, es vicissim. DCullum
ens est impocens. leu oriolum, es vi
cissim. Dnale es quantum est ens, talis
 tanca est ejus potentia, ee vicissim.
Liltenim nexus plane adamancinus
_ reciprOcuSinterens, ejulque cl.
tenriam, contistentiam, efficaciam,
ex efficientiam.
TFT. Datione mnionis e
nionis. Dbicunque est unio, ibi est com
munio, e vicissim. Omnis enim unio
elt, propter communionem, lecus
esse
MIIa
lut al
Bess
CC
est al
Vi
HB, 1
bossilt
unie
rerM
It dl
Cl
boll
L1
LiM
 bb1
et
Htissi
Losti
lbdt
leid
qe
HIII,C
BIIBI

## Folio 75 — 797899227:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
A P
eset Frusera: FE, omnis communio
Ct ab, per, ec lecundum, unionem.
Obi non est unio, ibi non est communio:
e vicissim. Dualis et quania est i-
nio, talis es tanta est communio, es vi–
cissim. Solene aurem mulciplicari
aniones ratione conjuratorum et
cerminorum, ac potillimum deno-
minari d terminis ad quos. Sic in
Chrilto non estunio nacuralis, licet
Sit duarum nacurarum, divinalcili
ceta humanae, led pertonalis.
TV. Ratione conorna multiindinis.
2. Omnis differentia posiriva fundatur
in convenientia sen unitale; adeoque.
Duacunque inter se posicive differunt.
necessario quoque inter se conveniunt.
Posirive differre dicuntur, quae verae
res lunt; ica hiomo distert ab Anzc-
loieopponitur differentia polucira
illi, qua ens revera dittert a non
ente; ucliomo a nihilo. Onde ori-
tur admirabile illud axiom 2. 3. e-
cessum est, ut tandem una eademque DEus.
2.
6

## Folio 76 — 797899227:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
PHTLOSOPHTA PeIMA.
res leuenticas sit radix omnis, e con-
vementiae; et differentiae. 4. Omnis
multindo conerua potest es debet re-
vocari adunutarem. Sic, omnismul.
ticudo finium, ad unum finem do-
mnis multicudo clacientrum, ad
unam efficientem; omnis mulci-
tudo exemplorum seu ectrpo-
rum, ad unum exemplar seu pro.
corrpum: lecus daretur progressus
in intinicum. Item, omnia principia,
Tire Uinc ellendi, srecoonolcendi,
polsune ac debent ad paucissima
quaedam principia rerocari. AEque
in hac reductione potistimum con-
Cistie Philosophrae Prima magiste.
eium: Sicur omniu reductio practi
Ca ad Deum, est anima Theoloria
PractiCx. 5. Comerua multundo leu
VaxICtaS, est decus regmi, natura, era
tia, es gloria. Neque enim omns
sedquaedam, ec quidem excellen
2
cissima, ex perfectione, eaque actira
ec em
si
lii
I
s

## Folio 77 — 797899227:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. V.
ex eminenti. Secus iplamer Dei
omniporentia intrinlecam include
ret imperfectionem; quod inli-
num elt.
V. Ratione additionise subductionis.
T. Si agnalibus addanur aqualia,
toca eruni aegualia; es vicissim, Sitoia
sant aequalia, agualibus acinalia fne
runt adai: a.
2. Siagnalibus addantur inaona-
lia, vel inagualibus agnal: a, tD: a erune
maegnalia; e vicissim. Si iora sunt in-
aegualia aequalibus fuerunt additaina-
qualia, ant inaegnalibus aequalia. 3. Si
agualia (abducantur ab aegualibus, re-
sidua sunt aequalia;  vicissim. Si rest
dua sunt equalia, es illa, a quibus fa-
Etafuit subductio, fuerunt agnalia, uti-
F
que subducta fuermnt aegnalia. 4. St
ab aequalibus (ubducantur inagualia,
residua erune nequalia, et si residua
aequalium (uni inaqualia. subdueta
fuerunt magnalia. 5. Si ab magnali-
bus subducuntur aequalia residua erunt
inaequa

## Folio 78 — 797899227:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
DATL OSOPHEA PRIMA.
inaqualia. Caecerui mirabilis ori–
tur, per mutuam addicionem, tum
in Terum Natura, cum ln Cnerclo
paecia, Algebra.
o
YE. Ratione proporiionis immea
TiOnIS.
F. Dua in uno tertio conveninnt.
ea quoque inter se conveninnt;  vi-
cisim: quae conveniant inter se, conve-
munt in tertio quodam: nem pC PrO-
porcionalirer; guarenus inilloter.
rioconventunt. Adaequaté; (COn-
veniant adaequate in illocertio; in-
adequare, E in illo Terrio conveniane
e F
Conreiint inadaequate; quodaccu
lurdissima oricur contulio. V. E.
s
ullacenus lequitur. Cenirum dia-
meiri A, est quoque cenirum diametri
B. C. ejusdem circuli: Cero diametes
e
 c
A Cldiamerer, b. C. Loia animaca
tionalis est in pectore; eadem iota est in
caxise homnis; erro pectus est capni.
IEE
1

## Folio 79 — 797899227:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
a 
Ltamalé infertur; tora Dei essentia
est in calo, eadem ioia est interra; er-
eocalum est aequale terra. LnCOnB, PHC
P
quoque in dirinis; l’aier est essentia
divina; Filius est essentia divina; erso
F
Pater plane idem est quod Filius: Quia
Pacer e quidem ellentia dirina
Tednon Tolusi e ellentia dirina cAt
Parei lednon tolum. FIC, inquam,
Conremencia non reciproca ec IM-
adaequata. Lloc quippe elmylte.
TLII, CUM PNAELES, TUM SCPIPEUEA,
congruentistimum. Unam simpli-
cissimam entitatem, esse tres entitaies
respectivas, C viisim.
2. Dueinunoiertio non COnVe
unt, ea quoque non conveniunt inter se:
scilicet relpectu illius terti. TTaC
duo axiomata, sunt fundamentum
OIMIS COMPATREX, numeTALIOMIS
menturationis, ac ponderationis
omnisque yllogimi simplicis, seit
CaregOrICI; cujus tigurae aC mo
di omnes pollunt es debeucrelotri
4

## Folio 80 — 797899227:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
80
PHTLOSOPHLA PRIMA
in axiomatara; qua de re in Loricis.
3. Omniaentia sunt proporiionalia
inter se; unde oritur panharmonia,
oOrbis, rorum, ex dilciplinarum, et
L
ucilissimum illud ettacum; Via Dei
inregnona: nra Eruttae, C
proporiionales.
po
4. Fx panharmonia rerum, oritur
ineffabilis earum immeatio, seu muina
uno es communio. VEque pantrar-
monia rerum, elt omnis humana
praxeos, puca contemplationis,
2
+
aclionis, e effectionis, lcu verila-
cis, honeltaris, de utilicatis, men-
e
Tura ex bals; ita immeacio, eA
omnis geneleos janua, omnilque
analy (eos per univerlum Enc;clo-
3+
padiam ClaYIS.
YEE. Ratione praesei:
ex Y
ens est praesens sibi ipsi. 2 Lullum ens
abest a seipso. 3. ulum ens distac a
seipso: unde revera contradictori.
um ek, unum idemque ens finicum.
v. 8. anselum vel hominem, este
UnO
HI
M
as
tsi

## Folio 81 — 797899227:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
u
C A P. VI.
BF
spetici Extisativae paliue Corporale
uno eodemque tempore in diverls
LocIs adae quatIs. 4. Vbicungue ens
operatur, ibi est; seu, omnis efficientia,
praesupponii praesemriam; relellentia,
vel virrurIs. Imo, accuraté loquen-
do, omnis realis, vuloo physica effici
entia, praerequirit essentialem acentis
presentiam: canque, velioialem, in
SpiFITibUS, Vel partialem, in COrDO
ribus; quirulao vocatur contactus
VIFEHEIS SEmaYNCEICUS.
AEquehoclc exiguum axioma-
tum ex unicate deductorum speci.
men; quoain caeceris quoquetitu-
lis diligenter est obserrandum.
A P.
VY
De Veritate.
Eguitur Veritas, quae est coneru-
eniiaentis cum sua essentia; leu,
affectioentis, qu’a ejus apparentia, ant
essictentia, cum essentia conermi.
Ealsitas

## Folio 82 — 797899227:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
PALLOSOPHLA PRTMA.
FalLICaS, est inconernentia non- en-
iis cum est, quae ipsi affinciur, es
sentia.
1.
Ad veritarem pertinet, perci
pere, percepirunias, perceptibilitas,
cornitio: specres cornoscibilis, ver-
vam mentis, cujus species deinceps
LUO LOCO eXPOMEHEUE.
T. Percipere, est inirinsecam si-
miliimdnem capere. Leu, espcaciier
in se habere.
2. Perceptiricas, est vis leu apiim
indo entis, qua intrinseca similitudi-
ne efficaciter in se habere porest.
3. Percepcibilicas, est aptitu-
do eniri, qua ejus similindo esse vel
haberi potest.
PerceptIO, est, vel non vicalis,
vel vitalis.
Perceprio non ritalis, est, qua
percipiens quidem similitudinem in se
haber, eamque reflectit. leu ali-
quam moditicatam Cimilicudinem
en 
ex LC CmiELE; Sed novam non pro-
aieit.
Pet

## Folio 83 — 797899227:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
A P. V I.
Perceptio ricalis, dicitur cognitio.
Coonitio, est vialis perceptio.
qu’a percipiens etiam vi sua similitu
dinem in, se habet, eique je unit:
unde oritur repraesentatio.
Species coonolcibilis, estimaro
seu Limilicudoret cognoscenda, corno-
scenti faculeati impressa, ut sis Co-
raitionis principium seu Oriso.
Verbum meneis, est imaro seu si-
militudo rei corniia a coenoscente ex
cornoscibili specie expressa, ut sit
intimus cornitionis terminus leu com
Plementuis.
R F. G V L HF.
P.Fricas recté staruitur, alterum
entis auribuium.
Ouid lu veritasentis, rehemen
ter controvertitur inter phitolo-
plios: Plerique eam detiniunt,
quod sit convenientia entis cum in-
tellecta suo: vel quod siienris intel-
liribilitas. Dux descriptiones licet
6.
Vera

## Folio 84 — 797899227:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
PHTLOSOPMLA PHEMA.
verae sine, Tune tamen ipso defini-
to lonré oblcuriores. ITam, in-
rellectus, sxecialior terminus eAt.
quam reritas; nec porest intelli.
i quidlic incellectus, nili prius
cognolcatur, quid Cu vericas. Ex
quo curpi circuso, ImaGna OPIEUE
Oblcuricas; ac veritatis cornitio
s
fermé e ieriea et infruetuolama-
HCE: QuaTO; HOS rCI CX HOEIOFI.
bus ac clarioribus deducere cona-
ti lumus: Nimirum vericas entis,
eMilla conoruencia, qua congruam
similicudinem in Ce trabee. Oua
perfectio duas alias perfectiones
in se includie; unam, quasi pal-
Tiram; quam liceat rocare assi-
milabilitarem; alteram, quati acli-
ram; quam liceat vocare assimi-
lativraiem. Sinc his duabus per-
Fectionibus nulla essec rerum unio
et communio, nullum commer:
cium, receptio e operatio nulla.
Asimilabilitiis, est perfectio emis,
qu.

## Folio 85 — 797899227:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
A P.
2.
qua ejus similiiudo esse e haberi po-
test: Assimilarivitas, est perfectio
eniis, qua sui similicudinem efficere
seu producere poesi. Flinc jam pa-
tet, quid sic encis veriras; scili-
Cec, omne ens est estrcax, id clt,
habet vim aliquam encicacem pio-
ducendi. IIIa entitas producta ne-
cellario eAt limilis producenti;
adeoque omnis efticientia similis
et proportionalis est, tum ettca-
cia, tum ivlimet ret efficaci. Vi-
cillim; quia omne ens elt ettcaX;
nec ullum ens ett Colicarium, ne-
cellum ek, ue unum ons lE capax
efficacie alceriusentis; lecus tru-
Pra esset illa efticacia. FIOS omnes
relpectus exprImIE. Veritas; nem-
De, est illa perfectio, qua similitudo
quaedam, puca conorua leu pro-
portionalis.  ab ipso s in ipso
esse potest. Ouae eficacia, nOn FaMI
puro, quam lioniticanti vocabu-
o, dicieur apparentia. AIque, uE
haC

## Folio 86 — 797899227:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
56
PHTLOSOPHTA PREMA.
dFF
2C Scholastici indicarene, lapien-
ter omni enei cribuerunt Capien
tiam, hocque consticuerunt urilissi.
mum ac protundistimum axiomai
e
Omni enti competit pocentia, sapi-
 Va.
enFIa C amtor.
XF. Faisiras non est entis, sed
nonentis attriontum.
FC enim ejus cum ipsamet esen-
cid ex estentialibus repuonantia;
adeoque sciplum prorlus deltru
eret. Lcague, Ii qua CnEia, V. 3.
mecalla, gemmae, radices, dican-
tur falta, id non tir omni, led
cerro ex particulari quodam re-
spectu. Hloc scité indicat linoua
Graeca, quando Frequentissime
en
Orlcos enter pOnLE pTO aaydcos veré
ex Germanica, dum mahr verum
decivaca waar, erat.
TI L. Omne ens est perceptibile.
Vuloo dicitur, Omne ens estintelli-
oibile; quod quidem axioma est
veris.

## Folio 87 — 797899227:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. VI.
verissimum, sed nottrum est se-
netalius ec altius; intellectio enim
el quaedam perceptio. Perceptibi
le autem dicitur, cujus aliqua sI
milicudo etle, ec ab aliguo habe-
ri, porest: idque dupliciter, tei-
minacire, vel effective. Terminaii-
ve seu objectciré, quo per aliquam
limilicudinem porest exprimi ee
repraesentari. Sic, omne ens cAt
perceptibile, etiam respectu pri
mipercipientis seu incellectiis di-
vinI. E. fective, quo aliquam lui simi-
litudinem alicui percipienti porcke
imprimere; adeoque esse perce
Peionis causa. Sic CorpuS COrpOrI,
imo e spiritui creato, sui limi-
licudinem immictit. Elaec Impri
mendi vis, elt entis etCacla, II
preltio, efficientia, ex quidem pri-
ma ec subtilissima.
TV. Omne ens est perceptivum.
Idelt, omne ens est apeum na
cum, entis similieudinem in sc ha-
verc

## Folio 88 — 797899227:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
C
HTTLOSOPHTA PRIMA.
bere. Sic quxlibet lublcantia, etiam
inanimaca e linsplex, cs percepei-
ra. Ouodlibet enim corpus recipIE
radiosleu efticacias cujuslibetcor-
p.
Poris, in proporcionali sphaela
5
actiricatis lici, ec quidem, cum
TUa, EUM RCCCPEI MAEUTA, Conre-
niencei. Cum enim omnia COrDO-
ra moreantur, adeoque unionem
e dilunionem appecane, necestum
eAt, uc. Corporis uniendi conre-
nienciam, di:uniendi dilconvenien
tiam, luo modo, percipianc. LIOc
Forlan voluere Phithazorei, quan-
t L
buere. Acque haec perceptIritas,
elt proporrionalis enti: unde, quo
1
1
+
cepriricas quoque el alcior ex nO-
C
bilior: SC, corpus animatum in-
animaco, senciens viro, intelli-
DenS TenTIenEI, SpITICIS CFCaEUS
Cor∞ori. Deus omnibus crenturis,
Lrat
elia
nILC
BE
p
1I
O
HC
(C

## Folio 89 — 797899227:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. VI.
nicé praeltat. Benc autem, no-
tanda lune verba eniis similundi
nem, in se habere. Nam illam,
ens, vel aliunde accipit; sIC per-
cipiunt entia creata; vel exiciplo
habet, Sic percepit ens increa
FunI.
Caeterum, hanc univertalem, per-
cipiendi, tum actiram, tum passi-
vam, rim, erincie, rerum panlar-
moniaa catholica commmunicatio.
Omnia quippe conorua, lunt Pal
tem aliquo modo inter sc unibilias
omnia autem unibilia, inter le Pune
quoque luomodo communicabilia,
dE vicillim. At, omnia entia con
ruune inter sc. Acque hinc orieur
nexusrerum, tum lpiricualium in
ter le, tum corporalium, cum (xi–
ricualium _ corporalium.
VL. Fd veritare orimniur multa
inst: nia exiomaia.
FF quidem L. ratione ipsinsmet ve-
ritatis.
T. Omn
3e)

## Folio 90 — 797899227:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
PATLOSOPHLA PRTMA.
I. Omne ens est verum, ex vi
cissim. 2. Non ens non est verum,
(
 vicissim. 3. Duale  quanium
exo
est ens, talis tanta est ejus veri-
tas, e vicissim. Ergo, Cntis in-
complexi incomplexa. complexi
complexa, realIS FealiS: PatIO
nis rationis, naturalis naturalis.
raquu
+s
qu
arllucalis, accilicialis, necellatu
necellaria, concingentis Con
tingens, Ca veritas. 4. Juta ve.
+
EItas eA modus entis, nec re ab
ence ex ejus estencia dittere; nii
que ejus est, dare res veritatem,
cujus est dare esseniiam; FL. Dui
non dat rei essentiam, nec dat et ve-
ricarem. Sic in republicanemO PO.
telt dare anthoricatem legibus,
nis earum condendarum porelta.
di
PeC
11
s.
11
Tet
III
M
in
Ve
e,
Ast
IbI
bi
seu
cem habeat. Ec, qualem ec quan- I
cam habet porelarem condendi, q
talem quoque detantam habet po
cellacem judicandi. FTInC, nCc FC.
clela, nec Papa, Potek cribuere
autho-
Qu
COr
Idi
II

## Folio 91 — 797899227:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. VI.
auchoricatem canonicam, libris,
vel canonicis vel non-canonicis:
quia non haber porehtatem Facien-
di libros canonicos. Elinc, inter-
pres, non debetsentum intextum
introducere, Ced insitum cducere,
5. Ouia veritas elt congruentia,
nerque veritas veritan conoruit, non
sepisonai. Ouxecunque enim in unO
rertio conreniune, ca conveniune
interle. Froo, quae vera Cuniin lu-
mine naurae, non possunt esse faisa
in lumine eratiae: 8 sloria. FF, quod
verum est inuna disciplinâ, non porest
esse falsum in alia; e viciβim. Duod
demonstraeur falsum. un una, nont po-
test esse verum in alia. Vnde miri
bilis oritur torius encrelopaedia
Leu omnium disciplinarum, harmo
Ma; qua nulla ulliconcradicie, led
quaeris quarris jurat ee laltem ali-
quo moco notiticat. Si vero alijua
concradiecio appareat, non obler
vantus leges oppolitionis. Ledmu-
TaTuI.
E

## Folio 92 — 797899227:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
s
PHTLOSOPHLA PRLMA.
tatur, vel subjectum, vel pars, vel
relpectus leu modus, vel denique
circumstantia, tempus, aut locuS.
VbI camen accurate nocandum,
aliud esse, disciptinam concradi-
et
cere dilciplina, aliud tractare id,
Quod alteranon atringic. DPempe;
aliud est, tacere de aliquare, alind,
illam negare. Ita mulea docet phi-
Lolophia prima, multa cheologia,
quae plylica non allequitur, non
camenillanegat. Ondepatet, Pri
mo, Dniversalia principia philoso
phica, praeserum metaphisica, debere
habere locum in caereris disciplinis, ab
proinde etiam in ihevlogieis. DuIC
quidenim competir generi, com
pecit etiam speciei; de, quicquid
repuonae generi, repionat cclamm
speciei. Nec el dicenda pcaa (15
e6 aMo yer transtins de renere
in cenus. E quis, ex generalibus
aroumentetur ad spectalia: verum,
E2 guis ab una specie relic conclu.
dere
de
I
e
l
A
d
C
C1
M
It
b

## Folio 93 — 797899227:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. VI.
dere ad aliam speciem, vel, quod
unispecieiproprium est, velic et-
iam tribuere alteri, cum commitei
tur ablurdus clenchus; ut; siquis a
motu, generatione, manducatione
plirsica, relieconcludere, incon-
sue, ad motum, generationem,
et manducationem hxperphr
cam: Si quis a jure Furopeo spe-
ciali, concludat ad jus ACaricum
speciale, d jure Anglico adFIun-
aricum. Secundo, illum, qui non
solvirareumenta; ex philosophia, vel
alia. ucrocant, facultate recte ex
provortionalirer, contrathesin sua fa-
cultaris, puta Thcologix, Juris
peudentiae, vel Medicina, allaia,
nec plene, funginec sacisfacere respon
dentis officio: quod poriltimum in
coconsiltit, uc omnium vericatum
concordantiam oltendat: quam
obrem merito, contra multorum,
E non sententiam, laltem praxin,
Pronunciamus; Bonus philosophas
facit

## Folio 94 — 797899227:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
d4
PHTLOSOPHIA PRTMA.
facit bonum theolorum, illudque in-
Cullum estatum. Hloc verum est phi-
losophice, falsum theologice, Fan-
+
quam. verllatis opprobeium prO
Lcribimus.
TT. Patione perceptionis, (s c0
onitionis; quae aziOIaEa, uE CO LIME
uberiora, specialia quaedam, de
quibus deinCeps In PraeCCDEIS agC
tur, anticipabimus. I. Onia omnis
percepiio est unio, necessum est, ut sit,
reies percipienti, es percipienda est
mutuae ipsarum habitudini proportio-
nalis. 2. Duia cognitio; est perception
ex. quidem vitalis, necessum est, ut
st rei,  cognoscenti,  cognescen-
da e muiuae ipsarum habitudmo
acstatni, proporiionalis. DICO, pro-
portionalis, neque enim necelta-
rium elt, ut coonolcens in omni
coomtione lit aequale coonolcen-
doi porehellemajus e minusi led
requiritur. Cufficiens apriudo de
quali capacitas, uc cognolcens
PONIE
pet
b.
si
Hit
15
D
1.
UI
eI
in
est
1t
O

## Folio 95 — 797899227:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. VI.
po efcaciter cognoscendilimi-
licudinem in le habere. 3. Cornitio
est, vel apprehensiva, vel comprehen-
siva; illa est, qua aliquid; haec, qua
omne cornoscibile cornoscirur. 4. C.0-
onitio est, sensio, vel incellectio; illa
est, corporea; haec incorporea vel
spiritnalis cognitio. 5. Ouia in co-
onolcente requiritur proportio, id
ele, Tutticiens capaCITaS: utique en-
J
i perfectiora es spiritualia possunt
t
cornoscereentia imperfecliora es cor-
poralia: unde, omne ens, criam mi-
nimmum, est incellisibile. Sic intelle-
ctus humanus, angelicus, de di-
vinus, cognolcir lensibilia: quin
intellectus dirinuscoonolcie omnia
entia; tam sensibilia, quam incellioi-
bilia; etiam minutissima; idques
non per limilicudines arebus lum
cas, Cedper propriam luam essen-
ciam, quae est omnis creatx entita
tisidea, seu arclcerpa limilitudo.
6. OMIAI COBHOSCENTE ReGNITITuE
PFO.

## Folio 96 — 797899227:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
96 PALLOSOPHTA PRTMA.
DFOPOETIO, utique entia; in quibus
non est ista capacitas, non possunt
coenoscere illa, quae vim suam exce-
7.
PeC
dunt. Froo, sensus non coonolcie Mig
spirituale; Facultas naturalisnon. Mbt
elerata non coonolcie supernatu.
Falia: Finicum non comprehendie
infinitum; Judexinterior, quata-
lis, non porest coonolcere de lu.
1)
periori, nec decausa jurildiclio
HII
vrit
H0,
eiiI
II5
nem suam excedente: Corpus quia
nimis lucidum. Fonus nimis ma- guil
onus, qualicastactilisnimis vehe. neu
mens, Odor ex lapororcano len- impo
sus adverlus sensum, non perti. per
citur, sed destruic. 6. Ouia In CO. ore
ondicendo requiritur proportio, huu
everitas solienti competue, adhaec,
nonentis nulla cA ad ens prOPOF-
EIO, urique non-ens non poiest cornosci
nisi perens. Nempe ut se res habet
in essendo, it a e in cornoscerdo. Pri.
rationes igitur, non coonolcun.
tur niui per habitus. EC, DeuS co-
gnolcit
lui
e
HIM
SuMt.
ddc
serit
eA

## Folio 97 — 797899227:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. VI.
onolcie peccata per luas ideas.
7. Juta In COOnILIONE REGMITITE
proportio cognolcentis ex cogniui,
utique, quo major est illa proporiio, eo
accuratiorerit cornitio; CE, quo mi-
nor est proportio, eo minis accurata
erit corniiio. Illa autem dilpropoe-
tio, vel non-proportio, potisimum
t
oritur, ex imperfectione cornoscen-
tis: praelertim in intellectione
quia nullum ens tam parrum,
quin intellectualem cui limilitudi-
nem habere queac: aut quando ex
imperfectione rei cornoscendae; ques
percinee, improporrio leu incon
rruentia medii e Cacus. Atque
hinc deducitur, promotio cornitionis
humana, uc tum ca, quae alias
coonolcinequeune, cognolcantur,
cum ea, quae quidem coonolcipol
unt impertectius, pertectiorimo
do ex gradu cornolcantur.
Si difficultas sit ex parte rei corno-
scenda, quodnon EIE ParIS CHHCaL,
F
UE lui

## Folio 98 — 797899227:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
d8
PHTLOSOPHTA PETMA.
ut Cui similicudinem Facultari co-
nolcendi IIPPIIAE, tum promo-
vetur cognitio, ejus aurmento. SiC,
vilus, promoretur perspectir
Species augentibus; auditus, in
Srumentistonum mulciplicantibus.
qualicas tactilis non adeo forris
coonoscitur per luum oppolicum.
Ratione potentiae cornoscentis; pro-
motio coenitionis fit, vel virium coeno-
(centium unione, vel rei cornoscenda;
7
Objecti, accommodatione.
Onio virium Anit; ex viunita
ris, lupra judicatae: quando nimi-
rum, Facultates cognolcentesi uni
rei lune incenta, in eaque quasi
concentrantur; vel. circa candem
rem laepius repecuntur. Ex primo
modo, oritur cccatis, maoni in
Supernaturalibus, MecaphrlicIs,
Machematicis, aliilg; sublimioribus
medicationibus, ustis ex momenti.
Accommodatio rei connoscenda, fit.
ratione vel quantitatis, vel qualitatis.
Rati
I
b1
di

## Folio 99 — 797899227:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
HI
se
C A P. VI.
Ratione quantiraris; vel objectunt
marnum minuendo, vel mulia ad
paucitatem, velunitatem, revocando.
Faculcas enim humana co accura
eiuscognolcierem, quo magis ad
finitudinem accedic. Otrumque tE
abstractione, id el, lecernente Con-
lderatione; quando consideramus
remunam, non considerata alia,
licet ipliincimé juncta, imo non
raro plane eadem sic cum ip-
Sa: estque abstractio universalium:
unde, tacilius coonolcimus, prin-
cipiageneralia, quam spectalia;
hincque. Oricur, methodus re-
xa e unica; vel parncularium.
unde oritur, tensuum et disci-
plinarum rarietas. Ilinc, utilisti
mum axioma; Mlens humana, faci
liusrem cognoscit perparies, quam si
mul tota: unde, multa, quae non
porest coonolcere tora, cognolcie
Der partes; lic, mulciplicationem,
diritionem, in Arichmeticis, quam
E
2
limul

## Folio 100 — 797899227:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
700
PHTLOSOPHTA PPIMA.
Timul totam rix mens humana pol.
Pet absolrere, felicissimé expedie
perpartes.
Accommodatiorei cornoscenda, ru-
tione qualitatis est major ejus asimi-
Latio; Qua MIMITUI, TeS COGHO.
scenda tacultari coonoscentihit (I-
milior. IdtE, quando exnotis do-
centur ionota, vel ex notioribus
ionociora; qua estoptima docen-
di dilcendique ratio. Sic, ex sen-
Tibilibusdocentur intentibilia; un-
de certissimus ac ucilistimus ca-
nOn: Res intellectualis, deducta ad
sensibilem, mover hamanas faculta-
ses facilius felicinsque. TLinc, Cimi
lia e exempla maximam habent
explicandi vim. Ilinc, oritur mo-
dusdocenti, erpicus, allesoricus.
hieroolsphicus, emblematicus
aliique ex similicudine deducti:
Hlinc, ferme unirersa Mathema-
EICA FATIOCIMaLIO nILITUE PFOPOI-
tione: Flinc, Anchropopatheia in
SCrIpEu

## Folio 101 — 797899227:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. VI.
TOT
Scriprura, qua Deus le captui no-
Cro accommodar ex condelcendic;
FTinc, tanta memoria arriticialis,
praeleruum innumeris, eC non= Or-
dinarisrebus, retinendis aceraden-
dis, vis. ITinc, admirabilis, linoua
Hebraae, utilicas, Tubtilitas, ac no-
bilitas, qua, res maxime spiritua-
les, ino dirinas, rebus MaZIME
sensibilibus clarissimé ponie ob
Oculos; quam iplins excellentiams
ac proinde, veram vecerum Cab
balam; quam hodierni Judai pla-
ne lonorant. Hlanc Ilebraeorum
Capientiam, Orientalesphilo(ophe
unt imitari, ejulque umbra aliqua.
Occurrit apud erchagoram et
Platonem. Inde; Platonicus do
cendi modus, Aristorelico lon-
oc est protundior; utilior, 20
in vica humana efcaciOr. Z. Ra
tione repetitionis, cornitio est
vel prima. vel non-prima: illa est
qua res semel; hac, qua res tierum
cornos

## Folio 102 — 797899227:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
XO2 PNTLOSOPMTA PRTMA.
eoonoscrur; quae maonae Cst ettca-
cia e utilicatis. Huc Perrinecillud,
Saepe recordari, medicamine forcius
c
omni: et, in (YmbiotiCIs, Recogni
c
to  Revisio; quando eadem causa
in eodem foro denno judicatur. 8. Ra-
tione medii, cornitio est vel immedia-
a vel mediara; illa est, qu’a res per se
ipsam; haec, qua per aliam cognosci–
tur; unde OrimHEHE signa. 9. Xa-
tionemodi, corniio est, vel directa,
+.
recta quali per unam lincam re-
E
Ccam rendit inrem cornoscendanihab
qua per multiplicem vel obliquam.
e+
30
qu
istque vel rejexa, vel refractu: illa;
perunum; hac, permulciplex sit me-
dium. Ad reflexam pertinernobilis
illa actio, que cognolcens lemet
ecluammet coonitionem conside.
G
raC c examinat. In Scripturis vo-
catur luimet ipsius exploracio et
probatiO 2. C OF. E3. 5. L,COF. TT.
28. 20. Ratione rei cognita, cogni-
110

## Folio 103 — 797899227:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
t
C A P. VII.
203
iio est, praeteritorum; quae memoria
praesemium; quae cormtio inniva;
vel fuiurorum, qua praecognilio seu
prOnOStICUM VOCAEUF. SPAPGUNEUE
aucem prognostica, peromnesta-
cultates, ita ut line prognoltica
Philolophica, Medica, Symbiori
Ca Thcologica, eEC.
C A P. VIT
De Bonitate
VC ulque de Veritate, lc-
gnitur BonitasS. ci offit sut in Repoblit. ar
Bonitas, est entis cum consistentia
sua conoruentia; Ceu, est talis en-
tis coneruentia, quaipsum cum ente,
ens cumipso, esse potest.
Bonitas est, vel summa, vel non
Cumma.
distantia simul id oibus infinita, et nun
Bonitas summa, est omnimoda sen sibus in
omnis modi gradulque, coneruentim
ta. Hlaec ablolute elt necellaria:
2
nisI

## Folio 104 — 797899227:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
EO4 PHTEOSOPETA PPIMa
nilienim esset, prorlusnihil foret
Bonitas non-summa, est cerri modi
radusque coneruentia. II∞d ClC d
lumma, per ec propres lummam
bonitatem.
Malitia est, cum entis consisten-
a inconernentia.
EStque vel summa, vel non-sum-
ma: vel transcendentalis, vel non-
e
Erancendentalis.
Maliria Cumma, est omnimoda
inconermentia. HlaC, nec CA, nCC
ullo modo cseporcst.
Maliria non- summa, est cerio
modi gradus que inconernentiae; seu.
esi debitae bonitatis absentia. DC ejuS
Speciebus, alias agetur.
Lx bonitate. Duic appetitus, appeti
.0
tivitas, appetibilitas, aluque afAMCS
termini, in primis affeltus, quate
C
HUS prO appettu aCCIPITILT. ApPC.
TITuS, nocac rim; vel accionem.
Appetitus, quatenus vim nocat.
est entis percipientis circa rem per-
CbpFAM

## Folio 105 — 797899227:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. VTI.
20C
ceptam habitudo. Apperitus, quate-
nus actionem notat, est entis per-
cipientis circa rem perceptam modi-
ficatio.
Appetitiritas, est, vis entis per-
cipientis, qua circarem percepiam se
modificare potest.
Appetibilitas, est potentia, teu
apeindo entis, qua percipiens circa
ipsum perceptum se modificare potest.
Appetirus, hactenus lacissimé
lumtus, quatenus accum politi
rum e non-politirum lub le com
plectieur, est, vel Amor, vel non-
aror.
Appetitus, Quatenus est actio
Doluira, est percipientis cum perce-
pO unirio.
Ft, Appetitivitas, est percipien-
tis cum percepio unitiviias. Appe–
tibilitas reco, est, percepti cum per–
cipiente unibilitas.
Amor est, appetitus, vel affectus
ionis; HCIPC, HIINC VII, MUNC
F
actio-

## Folio 106 — 797899227:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
1O6 PHLLOSOPHLA PRTMA.
actionem, uniciram, significat.
Amabilias, cA, idem, quod ap-
pecibilicas polcire lumta.
TCon-amor est appetiius, vel atte
etus, disunionis. seu non-appetitus,
quo percipiens circa percepium, se dis-
anii. vel disunire porest. Vocacyr
eriam odium, latissimé Cumto vo-
Cabulo.
TCon-amabilitas est, non-appetibi-
litas, Id Cl, rei percepta cum per-
cipiente munibiliias.
R F GV L A.
T. B D Onitas recte stainitur tertium
a Deniis aitributum.
Bonicas vuloo definitur, entis
cum apperitu suo coneruentia; vel en-
eis appetibilitas; quae delcripriones.
licer Fallae non tint, lunt camen
detinito e polterioresee oblcurio
res. Juis enim (cit, quid sIE vo-
luntas, quid appeticus, sinelciat
quid ic bonum. Et appecibilitas
nOM

## Folio 107 — 797899227:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A P. VII.
207
non consticuit boniratis essentiam.
Sed ex cd AuIE.
Bonitacem autem esse aetribu
cum entis reciprocum, ex utriul
que definitione liquet. Nrisi enim
omne ens, bonum foree, consi-
Kentix sux, adeoque sibi iplI, se-
puonaret, leque e alia entia co-
existentia, deltruerer. Acele artri-
bucum entis ordine tertium, itidem
patet. Verias enim est, conoruen-
ciaentis cum lua essentia, bonitas
cum consiltentia: Ledtac praelup.
Donit de lequitur illamm.
EI. Maliria transcendentalis, ler
Tumma, non est entis. Ced nonentis
 quidem impolsibilis, atrributum.
EC enim omnimoda incongru-
entia, omnemque bonitatis mo-
dum ec oradum tollit. Itaque, II
esset vel esse pollet, malum es
non-elle, eslet aque bonum ac
bonum de esle: imo malum et non-
esse, esser bono ex este, melius de
E
C
Poten

## Folio 108 — 797899227:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
OB PHTLOSOPHTA PETMA
potentius: quae lune ablurda ee
manifeste contradiccoria. Hlinc ori-
untur conlectaria quaedam accu
rate nocanda. T. Omne malum, quod
occurrit in rerum natura, necessario
est cum bono, in bono, e propier
bonum. Secusdaretur malum lum-
AnUm. 2. Bonum est, esse quadam
mala: omne quippemalum possi-
bile, ek ad bonum ordinabile, ade-
oque modo quodam conducibile,
nonquidem ri, lua, sed ri ordinan-
eis boni, aebonum eA, ut bonicsr-
cacia e excellentia, prelertim Cum-
miboni summa ee omnigena, c09
E
nolcatur de aenolcatur. 3. Malitia
possibilis non est entitas sed non-enti-
TaSinempe certaee debita, non ommis
entitatis, negatio. Ceu priracio. Si
hoc recte explicaretur et applica-
retur, non cAent tOL d Lanta
de peccari orivinalis et actu-
alis natUTa SE OrEU, tencDEa e
curba. Frenim polcira epithera,
Gua
It
I

## Folio 109 — 797899227:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. VII.
100
quae peccaris, aliquando a Capien-
tibus philolophus, actheologis, imo
ab iplomet Spiriu Sancto, cribuun-
tur, non lunt accipienda univoce
Cedanalogice tantum exqualiequi
voce. 4. Primamaliria radix, est
nihilum; non prima creaturarationa
lis mucabilitas in malum. Teu labili–
tas es defectibilitas. Omnis quippe
creatura constatnon-encitateecen-
cicare; adeoque, lua natura, vel
plané, vel certo modograduque;
estannihilabilis. 3. Tlinc malitia,
qua talis, non datur proprié causa
efficiens sed deficiens. PTegienim non-
entiras per polutiram etticientiam
produci porest. 4. Duia possibile ma-
lum, non est purum nihil, sed priva-
tio, e si est, necessario est cum bonos
inbono, e abono mutabili, itemque
propierbonum, utique quodvis malum
constatmateriali es formali. Mate-
rialeeltres, Scilicet substantia, e
accidens, bonum; formale, con-
Geuen.

## Folio 110 — 797899227:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
TTO PHTLOSOPMTA PRTMA.
orventiae debitae in substantid et
accidence defectus, seu ablentia.
Ondeimmane oritur chaos, Ehaec
duo non distinguantur, led contun-
daneur. Nunquam autem lunt ejus-
demgeneris, adeoque nec logice
adrerla leu contraria; led pri-
vantiailecus se immediaré destrue-
TenE. 5. Cum omne malum sit propier
bonum, nec sit possibile; nist quare
nus ad bonum ordinabile; nec actuex-
istat nisi quatenus ad bonum reipsa est
ordinatum; clare sequitur, nullum
malum, magnum velparrum, esse
vel esse posse inscio vel invito summo
bono: sed, si quodmalum sit, vel frat,
id es sciente e volente, led lanctilti-
me, summo bono, esse es peri: Iu-
Tulsitimum enim e plane contra-
C
dictorium est hiomentum, esle ali
quodmalum vel ordinabile rel or-
dinatum ad bonum, Cummo bono
idnon ordinante. Ex quibus liquet
quam Fuciles linc arroces illae calu
mMtaS

## Folio 111 — 797899227:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. VTI.
TFI
mnix, quibus quidam Reformaroe
laceslune, quod, PTacurae Scriptura
nixi, proticeantur: Nrihil prorlus A-
cri, quo Deo caulas secundas ab 
terno praedetanienre ex in tempore
eas determinante, hoc elt, pertecté
prxordinance, nontrat. Nrimirum,
excellentissimum Cummae bonitatis
Specimen e mapisterium, quod ex
malis, e permala eriam, compa-
rate loquendo, pellima, optima,
optimé, Eciat ac queat produ
CeFC.
ETF. ExBonitate oriuntur mul
ca e praeclara axiomata.
Eequidem. L. ratione ipsinsmet
bonitatis.
T. Omne ens est bonum, e vi
eissim. 2. TCon ens; non est bonum es
vicissim. 3. Duale e quantumt est
ens, talis e tanta est ejus bonitas es
vicissim : V. ∞. entis naturalis na-
curalis, Cupernaturalis Cupernatu.
calis, corporea corporea, spiritua-

## Folio 112 — 797899227:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
TT2 PATLOSOPHTA PDTMA.
lislpirirualis est, boniras. PTinc Ruie
Tincerum judicium comparatirum,
quodnon lingula leorlim sed uni-
verla junctim debet considerare,
ubi occurrie distinctio boni probe
e
s
obterranda, iu Ber HoV e aipelco Epov
e
praestantius e eliribilius: Illud est,
melius in se e perse, hoc, respectucer-
tarum circumstantiarum, considera-
tum: (IC aurum est praeltantius in
Ce. sed ferrum est eligibilius ad
conficiendum gladium. Sic Monar-
clua per le est praestantior Aricto
1
mae populis quibuldam lune eligi-
biliores. Sic cultus NV. l’estamen-
et per le estpraestantior cultur. Te-
Ramenei; ledhic primo e pucrili
eccleliae Ratui erat congruentior.
Itaper le melius erat P aulo, ut eAfet
cum Christo, lednonerat elioibi-
lius respectu ccclesiarum. Phil. L.
23. 4. Ouia bonicas est modus en.
cis, nec ie ab ence es ellentia dif
tert

## Folio 113 — 797899227:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. VTI.
XT3
Fere, urique ejus est dare rei bonita-
tem, cujus est dare essentiam; et
Dui non dat rei essentiam, nec ei dat
boniratem. Rerum ergo BOMITaS
adeoque rirtutum e viciorum dit.
Ferentia, non elt arbicraria vel ima-
rinaria, led pendee, vel ab ipsa
rerum natura, vel a conorua le-
rillatoris roluntare: unde leges.
uninaturales. vel posiriva.
PL. Ratione appecirue e commu
mcationis varia le offerunt axioma-
ca; quae, quia magniutus lunt, pau-
lo altius repetemus.
X. Voces, appetitus, affectus, ex si
miles, generalissime accipimus, ita
ni omnibus ontibus, corporibus, pura
Epiritibus, iplique Dco, veré, quam-
vis analogice, tribuantur. 2. Ap
petitus consideratur, vel ouatenni
est motus Ceu tendentia, vel quatenus
est status leu quies. IbI, Parione
termini adquem, ckamor seude
Cderium unionis; ratione termini a
quon

## Folio 114 — 797899227:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
TT4 PHTLOSOPHLA PRTMA.
quo, elt amor benevolentia es bene-
ficentiae; TLIC; eKamor complacentia.
3. Mlaenum operae precium est, ha-
bere rabulam apperituum catholicam;
In Qua PPIMIR OMMIUM ApPCEITUUM,
adeoque rirtutum actirarum, actio-
num, pastionum, moruum a lta-
cuum, radices repraelentantur. Pi-
deamus icitur hujus tabula fabricam
3
usum. Fabrica sic se habet. A. Ap-
petuusentis, est primitions. Vel deria
x
vativus: Ile est, quientiprimo com
petit; Ceu quo appecuntur intimé
d
conlentancaenti. F sique constunti
Vns. Vel consecurious. 5. Appetitus
constitutious est, quo ens sua princi-
pia. vere velquasi sic dicta, appetit.
Sic omneens apperit se, tuam et
sentiam; consistentiam, luique du
rationem de conterrationem. FIIC
appetirus esC Lummus es extCrO
rum lequentium FonS. Ad appeti.
cum conliltentia perrinet appecItus
intrinsecae ec simpliciter necesta-
TIX
ei
VH
HHt
1a
D

## Folio 115 — 797899227:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A P. VII.
FI5
rixe locietatis, quo nullum ens rule
esse plane lolicarium et quali me-
lancholicum. 6. Appetiins consecuri-
vus est, quo ens sua attribuia appe-
sit; puca, unitatem, veritarem,
et Caetera, corumque conjugata.
Sic corpus narurale quodris, appe-
cic suam quanticatem, qualicarem.
tiouram. Citum, alialque proprie-
tates, ex ipsins ellentia ex conti
Aentia, emanantes. 6. Appeciims
derivations est, qui entinon primo com
periti adeoque primirirum praelup
Ponir. Pores rocariappenins societa
tis: Fst que communior; vel Specialior
Ille est unionis, hic communionis.
8. Appetitusunionis est, quo ens ap-
petit esse cum alio ente: porestque ro-
Cari apperiius exus. Sic ens, vrule
elle, cum luis correlatiris, conju-
ratis, quali extrintecis: leu caeteris
aroumentis consentaneis. Ilic, in
Aingulari gradu constiturus, dicitur
Marnetions: qui es lubtilis ec oc.
13. Bisterfelirus sefe ocedit in Metan
physicis ut Verritandius in Physicis, v.eu
um ubi a gribus motus.

## Folio 116 — 797899227:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
B16 PHZLOSOPHLA PETMA.
Cultior (edemcacissimus: uti in ae-
commodatione, qua ens rule aliquid
de luojureremittere, ut alii enei
conlentanco uniatur; ve. Quando
liquor rraris alcendie, vel corpus
durum dilrumpitur ne natura ne-
xustollatur. Ide appecitus sc exerie
in oppositorum propinguitate, Cum ens
libi congruentius cligie; itemque
in mediorum penetratione: Ita Era
C
cusmagnetis transit per aguam.
ionem, aurum, argentum _C. Ap.
pelitus communionis, est apperius ope-
ratirus. Est que primarius, Vel secun
darius. I0. Appetitus operatirus pri-
+
imal
marius, est productirus, quo ens ento
en
toram suam essentiam dar. Lst que
reneratons vel spirations. Generatio
est, productio prima, qua ens, es suam
essentiam. 6 vim productiram,
suae similem, enti dat. Spiratio est.
productio secunda, qua ens quidem
suam essentiam. sed non vim prodis
E
ctivam, ejusdemgeneris, enti dat;
idque,
II
A.
et
Cl
1b
IB

## Folio 117 — 797899227:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
e
CA e VTI.
pahe Teenariu in Mrinitat
=1
idque, ne detur progressus in in-
finitum, led conoruus ad primum
productirum repressus. Iii duo
producendi modi lune genera-
les, ec nocdum latis inveltipati e
oblerrati. Neque enim spiricibus
tantum, Ced e corporibus conre-
niunt: unde hac oblerratio, cA plu-
rimorum plrlicorum lecretorum
Claris. 1O. Appetitus operations
secundarius est, quo ens enti non dat
totam suam essentiam; sed vel par-
tem tantum suae essentiae: IC Col dac
lucem luam omnibus a se illumina-
EIS: vel aliquid a sua essentia distin-
C
ctum: Ita Deus dat omnes perte
etiones creaturis. Elic apperItuS,
dicitur aβimilarions, vocabuloAri
ete lumto: Poteltque, rationere-
cipientium, diridi, in appecitum
impresionis vel excitarionis. Ic est,
quoens enti comminicat vim aliquam,
quam hoc antea non habuit: uE, quan-
do Deus primo tidem hominiin-
Fun-

## Folio 118 — 797899227:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
XL8 PHTLOSOPHTA PRIMA
p
Fundit: Hic est, quo vis data conser-
varur es auretur; ue quando Deus
Tidem hominis conterrat de actuo-
Jam reddit. LL. AApperins deri-
varivus specialior est, qui enti in cer-
10 stain compecii. Fstque cubernati-
oms, vel consummaionis. Ille est,
quo ens ordinat ens; et quidem
plerumque ens praeltantius, WI
nus praeltans. Sic anima hiomi-
nis subernat COrpuS. 12. Ippeti-
tus consommationis est, quo entia in
perfecto stain se reciprocé communi-
cant. Elic apperitus est contumma-
caquies; quae non cRoriola, sed
maxime actuolai omniumquepea
cedentium appecituum qualt Ico-
pus _ colophon. X3. Nota, tor esse
species apperitus non-positivi, quot
Sunt. Ica elt fuga annihuilacionis,
corruprionis, mutilationis, ni
6d
miae prellura, vel diltractionis
partium, incorpore, e sic dein-
CCDS.
24. AF
Qu
BI
BIb
A1
si
MMi
vet
On
ele
InL
tH
di
al
pia
sit
Ph
pel
1b
AM
H
dut

## Folio 119 — 797899227:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A e. VII.
E19
F4. Acque haec sc Tabulae ap
e
Pecicuum Pructura:  sus ejus lon-
ce maximus: isque, genericus; vel
analyricus. 25. Dsus genenus est,
quo, ex appetituum combinatione.
omnes entium apperitus es moins de-
prehendimus. Sunc enim appetieus,
simplices, compoluci, decompo
ETI. 26. D sus analriieus est, quo
omnes entium appetirus in hos primos
 simpliciBimos resolvimus; Scque
veras rerum coulas inveltisamus.
Oniverlus enim natura, gratiae, et
loria, proceltus, repraelentatur
in hac. cabula. Sunt autem hi appeti-
cus diligentissimé interse conteren-
di; idque consentaneé e dissenta-
nec, ubi ocCuErIEipPOrum oouIna
deca et avrinabeta, itemque abto-
lure e comparate; ubi le oHtert,
praeeminentia leu praedominantia, et
Subjectio Ceu cesio appecitns. T7. Sym-
parhia, est appetiinum convenientia.
Antipathia, est appetimum discon-
venien

## Folio 120 — 797899227:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
X2O PHTLOSOPHLA PRENA.
venientia, nominatim contrarietas.
Obinotandum, vientium luperio
rum, maximé primi; omnem
ancipathiam eandem reduci ad
Tempachiam: item in creaturis.
praelertum Corporeis, prorariore.
ad
spectu, cam affectionem, quae vi-
detur ancipathia, esse simpachiam.
e. 9. allium e rola ratione ma-
ceriae lunt antipathetica, sed ra-
tione mutua conserrationis lune
Lympatherica; quia alterum alte-
et inconoruum luccum lubduci.
28. Appetirus ad eundem finem or-
dinati. sunt simpatherici. 19. Duo
bonum est universalius, altius atque
excellentins, eo appetitus est fortiori
e sc negatire. 3. Hlac tabula est
deducenda per universam encrelope
diam, in primis phxlicam, lm-
bioricam, ex cheologiam. 4. Ope.
rationum defectus; seu Fallacia,
hinc quoque deprehendi possant: nem-
Desioblerretur, quomodo, est et
RON-
se

## Folio 121 — 797899227:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A F. VII.
125
non- est, tale de rancum, contun-
danEUF.
FFT. Patione caierorum tran
Ccendentium. Principiorum, putx
ee aetributorum. Prempc. T. Omne
bonum habet essentiam, e consisten-
tiam, ec vicistim. 2. Duale es quan-
cum est bonum, talem et tantam ha
bes essentiam es consistentiam, et Vi
Cilm. 3. Omnebonum habet caiera
attribura, ex vicistum. C. 9. Omne
bonum, cRunum, verum, ordina
tum: et omine unumm ele b0-
num, exC. 4. Dualis es quanta est rei
bonitas, talis ex tanta, quoque est ipsins
veritas, C.
TV. Ratione communicationis.
Ouia appeticus est unitio enrium,
ucique omnis appecitusintert com
municationem. Omnis enim unio
est, propter communionem. Lrgo,
Omnebonum est suicommuniiatirum;
Fc, quale es quantum est bonum, talis
quoque  tanta est ejus commnnica
110.

## Folio 122 — 797899227:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
22Z PHTLOSOPHTA PRTMAS
tio. Flanc boni rim proximé intel-
C
ligIE SCrIpTUra Gen. 2. 32. Quod
omne, quicquid fecerat, erat valde
bonum: id est, utita dicam, raldé
benerolum de beneticum. Igitur
in bono Cummo, aeterno; e per-
fectione infiniro, est communica-
tio summe bona, aeterna, ec per-
fectionis infinitae. Vbicunque au
rem est rera e realis communica-
cio, ibi quoque necellario est vera
et realis acceptio, ac proinde vera
e realis productio. Obicunque
vera ex realis est productio, ibi
necellario est producentis e
producti distinctio. Ergo ne-
cellario in Deo, Tummo, eeter
no, e intinito bono, est lum-
ma, aeterna, e infinité perfecta
multicudo et locietas. Ablurdum
quippe ekt. Bonum lummum non
polle cst sinebononon-Cummo, id
elt, creato: e bonum non-sum-
mum esse adtequate CaPAX COM-
unl.

## Folio 123 — 797899227:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. VIII.
2
municacionis Cummo e inA
a
C A P. VTII.
De Ordineo
go
Actenus de ateributis cnris
prIIS, SCGUUNEUE NVon- pri-
Ma, quae ex entis principis per prae-
cedentia attribuia emanant.
Ea praecipue recenlentur ertas
Y
Ordo, Perfectio es Pulchriendo.
Ordo, est muliiudinis in ente con-
Eruentia. Confusio, est muliitudinis
nconernentia.
In omni ordine obserrandi lunt
termini. Terminus est enticas, intra
quam est ordo: leu, exiraquam non
est ordo.
Terminus est, extremus; vel me-
dins.
Fxtremus est, inira quem totus
ordo est: CAgue, a quo, vel ad
2
QuEMo
adabcl

## Folio 124 — 797899227:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
T24 PHTLOSOPMLA PRIMA.
gnem. Medius est, intra quem non
totus ordo est.
Vel. Terminus CIC prinUS, a quo
medius; per quem, uleimus, ad quem,
ordo ett.
Ordo. T. CH ablolutus, velre-
Et
SpecCIruS.
Ille est, qui enti per se; hic, qui
enti cum alio enie collato competit.
PriOr, Porest vocariinternus, polte
TIDE, externus.
Ordo. TF. est Peaordinatio vel
Coordinatio: Illa, est ordoeorum,
quorum unum est ante aliud: FlaC, est
ordo eorum, quorum unum est cum
alio. VuI∞O. Orao est, subordinario.
vel coordinatio: Illa, est ordo inaqna-
lium, haec equalium. Verum sc
neralicer e accuraté loquendo.
non omnis praeordinacio est sub.
ordinatio.

## Folio 125 — 797899227:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
C A P. VIII.
R F G V L XE.
C. D Tiributorum non-primorum
Certus porest e debet esse nis
Morus (5 ordo.
Certus porest essenumerus e ordo:
Fecus ablurda daretur, tam in enci-
bus, quam in mentibus, contulio;
nec poller accurata pleniorquetia-
beri rerum Cogntio. Cerins quo
que debet esse numerus ex ordo; le-
cus, Felix, nec genelis, nec analy-
Si5, juxta ea, pollerinsitui. Ouan.
ei durem in protundiori medicatio
ne ucraque praris lumomenti, Cx.
Perienua lacis Luperque celtarur.
Duamobrem per unirerlalem in-
dluctionem, diligenter lunc inre
Aiganda, inventaque acri judicio
Ordinanda; inprimis peci postune
ex Sacra Scriptura, qua esttacun-
dissima notionum praeonantium
macer. IVo5, Iiruri memOres,
uCVICCErIa ACLINZCMUSO
AT. Or

## Folio 126 — 797899227:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
X26. PHTLOBOPHTA PRTMA.
FI. Ordo recté statnitur; entis
atiributum non primum.
Primo, recté Ratuitur transcen-
dentale entis actributum, qula
Omnienticompetit, eAque notio.
consideratudiona, ac a Cxteris at-
taqu
d
Elbulis distincta, adcoqueminime
negligenda. Pronuntiamus vero,
Omine ens ordinatum, non partici-
praliter. Sednominaliter, ue loquun-
put, hoc ell, non, quod one ens
ab aliquo alioente lic ordinatum;
ita enim ens primum, a nemine clt,
vel ordinatum, vel ordinabile; led,
quod nullum ens sr inordinatum.
NeC dicimuS tantum, Omne eAS
Ordinatum nezarivé; sed e posstivé:
quia in omni ente, cciam limpui-
cilsimo, es conrrua mulcicudo, seu
intima ec, uc ita dicam, consticutira
habicudo, uc lupra patuic. Haec ve-
ro mulcirudo, nisi ec enti ec sibi ipl
e
consruerer, ec ens, et le destrue-
xCC.
DC.

## Folio 127 — 797899227:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. VIIL.
T27
Deinde ordo, recte CaruituE
accriburum entisnon-primumiquia
alia praesupponit, uc claret ex iplo-
rum definitionibus. Hlinc clt, ordo
elsentia seu naturae, contistentia,
existentia, veritaris leu cogni-
tionis, ex sic deinceps.
TFI. Confusio transcendentalis
non est affectioentis. sed defectus non-
entis.
FIoc paulo ance fuit demonstea-
tum. Ftenim in non-enre, nec ele
aliqua multieudo, nec conoren
tia. Dico, confusio tran(cendentalis.
Nam confusio certimodi ex relpe-
etuis porest esseraria, quamris et
iam ipla transcendentalem. ordi-
nem praesupponat. Sic Auctus ma-
rini nobis videntur esse contulis
mi, licet phylice lint ordinatissim.
Sic monstra dicuntur confulia, I
conterantur cum certo quodam dt
inadaequato ordine; at li conteran-
tus cum ordine unirers, ordina
F 4.
tisa

## Folio 128 — 797899227:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
2.2. C
PHTLOSOPHLA PRIMA.
tilsimum est, quod plurima maxi-
aque dentur monstra.
IV. In omni ordine, saltem sunt
trestermini se. aliquid triperius iato, et ali
nferius, . primu pleliu ed
Flic terminorum ternarius eltpla
MC pSpcedyS. Tummiq; per univerla
encrclopaediam momentiinecim-
IerIto splum FOrIS natura, piritu
alis, d corporca; clarem, dixerim.
4
Ejusrorias, necessitas, d ucili-
as, magis declarabitur in specia-
libus: interim contule Aristote-
Lem. X. T. de cael0. t. F. S seq. TTInC
quoque Auic, quod in omni eRectu
necellario occurrar triplex caula,
nempe cluciens, exemplaris, extina-
Lis. Dito salrem: quia etshaud ears
pluresterminimedii else rideanenes
accamen, omnes vel ad unum rero-
caripollune; vel esordinisrepeci-
eio auc combinacio. Acq; huncreré
Cacrum ordinisrernarium, Deit no-
  n1 c
rneM 11Ii
fehovah, divinissime
exprimie, juxca illud Pauli Rom.
2F. 35

## Folio 129 — 797899227:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
 P. VIII.
T29
2T. 35. Fx ipso, per ipsum,  In
ipsum sunt omnia.
V. Fx ordine oriuntur utilissima
axiomata.
T. Ratione entis. I. Omne ens.
est ordinatum.  vicissim. 2. PT on
ens non est ordinarum, e vicissim.
3. Duale  quanium est ens, talis
e tanius est ejus ordo, e7 vicissim.
IX. Ratione principiorum en-
EIS. L. Omicgnid habet essentiam es
consistentiam, illud est ordinatum: es
vicissim. 2. Duod non habet essen-
tiam es consistentiam, id nec ordinenz
habet, e vicissim. Dualis e quan-
ta est entis essentia e consistentia, talis
etantus est ejus ordo, e vicissim.
TLE. Racione Cxterorum aErI
bIEOrUM L. Omne ordinaium est
unum, verum, bonum, (5C. C7 Vi-
cissim. 2. Quod non est ordinaium.
nec est unum, verum; CCC.  Vi-
eissim.3. Dualis es quanius est re
Ordo, talis es tanta est ejus umtaS, ve-
at CC, 5 vcssM
V. L. r

## Folio 130 — 797899227:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
E3O PHTLOSOPMIA PRIMK.
v2. Ordo est, anima mundi.
Mundi, inquam, generalissime
Tumti. Nimirum, ordo ckanima,
cconinatura, glatia, di glorix;el
aMima, Omnis locielatis dirina, an-
felicae, et humanae; ac proinde
domelticae, Scholatticae, polirica,
et eccleliasticae: est denique ani-
ma, unirerla enerelopaediae, sin-
rularumque ejus partium; unde
ordo in studiis est, omnis folidae
Ecientia mater e magiltra, vera
que memor panacla. Ilic Ordo,
qui porcitrocarietrinsecus, fun-
datur in ordine intrinteco: scili-
cei, quia ommia entia ordinata
In Sc. lunc quoque ordinata in-
ter SC.
VEE. In nullo ordine, datur pro-
ressus in insinitum.
Secusordo corerer terminis, nul-
laque eller terminorum congruen.
eia; quod utrumque, ordinis de
Amirioni ropuonat. Lloc autem re-
EUIS

## Folio 131 — 797899227:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
x
C A P. VITI
T3E
rum est, non tolum de lingulis et
Darticularibus, sed etiam de uni-
vertali omnium omnino rerumor-
dinc. Isenim, I careret termino
guo, entia ellent a non-ente; (ITCF-
mino perquem, entia cslent per non-
ens; li termino ad quem, entia el
Fent proprei non-ens, nullunque
ellet rerum labbachum. Vude,
quam rulgare, tam fucile, cA illud
Aristorelis tiomentum. A natura
non intendi corpora Cingularia leu
individua, sed tanium genera e
species; Nam; cumtraec, enttara-
tionis sine, quis non videe, quand:
p
tidiculum, imo quam pernicio-
tum, SE hoc eHatum: R eVeTa, nOI
modo, Theoloria, led X univerla
Philolophia, peltiselt. Plinc, mun-
di aternicas, sincularium non-incelli-
sibilitas, caelorum nescio qua perenns-
tas, divima provideniiae, vel omnimo-
da necaiio, vel absurda enervatio,
aLI∞que maxI HAX, SUINE PrO-
P
e
fecta

## Folio 132 — 797899227:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
232.
Ed
PHTLOSOPHLA PRLMA.
fecta, porio, exhioc axiomate,
oricur aliud, usuis plane infiniti:
nempe. Omnis muliindo es porest.
 debet revocari adunicarem. Ouam-
obrem necellum elt, ut univertalis
ordinis, terminus AC guis primus,
dic quoque medius, e ultimus, et
c
+
ricissim. Leaque, nis verilatima
nifeltam rim facere velimus, Fa-
cendum elt, omnium rerum pan-
hermonia fundari in Sacio- Pan.
A 
ela lrinitate, iptamque esse omnis
ordinis tontem, normam, ec fI.
c
nem. Ipsacognia ecagmta, uni-
verla natuca et Scriptura, mera
Luxelt: IpSd, Ignoraca, vel necra-
Ed, nil nils cenebra de horrendum
Chaos.
L A L6.
C
P
De Perfectione  Pulchricudine.
d indo.
Per-

## Folio 133 — 797899227:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
C A P.- 1Z.
133
Perfectio est, coneruaomnium ente
debitorum praesentia. Debica lune,
Cinequibus ens elleneguiE.
Imperfectio est, enti debitorum ab-
sentia.
Pulchriendo est; omnimoda entis
conoruentia
Deformitas est, omnimoda incon-
oruentia.
R F C+D P A.
C.D Erfectio transcendentalis recte
stainitur, distinctum entis ai-
pributum.
Dico iranscendentalis. Speciales
enim pertectiones, c. 9. oraduum.
moralis. supernaturalis comparata.
dequibus luo loco, necomm enti,
neclemper, nec ubique, conre-
Munc. AClinchac, ens, nec clt, nCC
esse porest, ut ex detinirione patet.
Vulgo perfectum definitur, cui ad
essentiam nihil deest. Verum non la-
eista

## Folio 134 — 797899227:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
234 PHTEOSOPALA PRIMA.
tistacithaec definicio. Nam perte-
C
etio, non tolum excludit defectum,
V. ∞. li homonascatur uno pede,
sed etiam inconoruum exceltum,
UE, si homo nalcatur tripes; imo
e conoruum enti debitorum ordi-
nemincladit: Sic impertectus ho-
Mmo Foret, si pedes ei nalcerentur
+
ex pectore; nempe pertectio prae-
lupponit omnia praecedentia atcri
buca; accamen aliud quid quam ipla
exprimIt: nam nec solam entita-
tem, nec bonitatem, led ceream,
cum praelenciam, cum congruen-
ciam, indicar. Ouocircamalé ha-
Detur pro entis velboni Cynourmo.
f
Et
TI. Perfectio transcendentalis.
triplicem in se complectitur perfe-
Ctionem.
Prima porest vocari essentialis.
qua ens habet omnia necessaria ad es-
sentiam. Secunda consistentia, qu’a
habet omnia adessennalem stacum ne-
+
cessaria. Ferta modalis, qu’a habet
BMIs.

## Folio 135 — 797899227:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. IX.
3
omnia necessaria ad starum secundum
id ek, omnia attribura es proprie
tates neceltarias. Sicuti enim ens
non porest esse sine lua Cssentia, ita
nec potestesse line debita lua con-
Cstentia, debitaque sua cAicacia
secus foret ens inutile et orion
Cum. Onde procinus duo AuunE
inaoni mometi contectaria. r Nul
lum ens posse esse, sine suis propriera-
tibus essentialibus. Finge creari d
Deohominé. qui carear intellectu
eE voluntare: quis qualo ejus inre-
rum naturaulus Fritne verus, 6o
nus, homo: Oux Dei, in tam stul
toopere creando, lapientiad 2. Pro-
prietates entis unius non posse, subje-
L
etive, communicari entr alii, c. 8.
proprierates dirinas, angelo, homi-
nii humanas, bruro. P’inge alinum,
intellectu, voluntate, de lapien-
lia dumana, praedicum Profecto.
Capiens ille alinus, Culcissimus ali
nuS Fuerit. Prusta crim Foret ipliuS
alr-

## Folio 136 — 797899227:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
.
36
PHLLOSOPHLA PRTMA.
aliminieaseEnatUTA. Pr∞OnC OmmneM
etticacem entium communicatio-
nem necamus: Minimé gentium.
e
5+
Vei escctiram proprietatum com-
municationem, si it2 loqui libeat;
qua ensunum in alio producit pro-
priccates luis limiles ex consenta-
ng
Deas, libentiltimé acmuclimus, IE2
A.
subjectiram, qua proprietas, vel
mioret e lubjecto in lubjectum,
vel sinul EE in duobus diverlis (ub.
Sdu
3
eCEIS EaHGA2I asIOX OV Xy aNOYOI
jure merito proleribimus. Si alicui
enti; vel humana, vel anselica,
vel dirina, arte, aliquae perte.
C
qu
ctiones natusaliter indebica, lu-
peraddantur, illae, naturales pro-
priccates, non remorent, ledprae
lupponuni de promoventi nontol
lune, led extollune; non contu
mune, led contummant. Ira hu-
mana Chrilti naturae, cum dirina
unitae, data lunt maxima, ec; pro
CapcunOCO, InAMIEa dOna; IMA
Serunt
3
I
2
tn
bu

## Folio 137 — 797899227:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
A P. IZ.
serunt tamen ex in aecernum lartae
rectae mancbune, naturales ejus.
TUMI aNIMCS TUM COrPOFIS S PTO-
prietates; uetinira praelentia, pO-
tentia, excellentia.
TLT. Experfectione, fructuosissi-
maoriuntur axiomata.
L. Ratione entIs. I. Omne ens,
est perfectum, e vicisim. 2. TF on
ens; non est perfectum, ex vicissim.
3. Duale e quantum est ens, talis
1
( tanta est ejus perfectio, s vicisim
II. Ratione principiorum. E.
Duicquid habet essentiam e consi-
stentiam, est perfectum, es vicissim.
2. Duicquid non habet essentiam es
consistentiam; non est perfectum, ce
vicissim. 3. Dualis es quanca est
essentia e consistentia entis, talis 
tanta est ejus perfectio;  vicissim.
LII. Racione corerorum actri-
bucorum. T. Ouicquid est perfectum,
est, unum, verum, bonum, eC. e vi-
sissim. 2. Duod non est perfectum,
ABb

## Folio 138 — 797899227:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
E3B PHTTOSOPHTA PRIMA.
nec estunum, verum bonum, e vi-
cissim. 3. Dualis es quanta est ret
C1
perfectio, talis quoque est ejus unitas,
eEC.  vicißim.
TV. Pulchritmdomerito statnitur
distinctum entis attributum.
Duamris ratione ortus vox, pul
chrimdo, Cuimatur a rebus corporeis,
actamen, ratione usus et lionitica-
tionis, primario compecit spiriti
bus. Cum enim omnimodam con
rementiam, tam externam, quam
internam, signiticet, aue nullus elt
in Perum naEUE.
ac proinde nullum lupremum ordi-
AratIS, id elt, Beus, automniaen-
tia lunc pulchra, hoc est, e sibi
ex aliis omnimodo contenranca.
Acque hinc oritur mulica rere
olrmpica, qua admirabilis, cA o
mnium entium maximorum, me-
diorumorum, ec minimorum, spi.
ritualium, ac corporalium, quinde
prima Fronce inter le contrario.
xum
O
UI
1
est
st
2.

## Folio 139 — 797899227:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
1
M
di
D
C A P. IZ.
(3G
orum, luarissimus relpontus et
contonantia: cujus prudens expli-
catio e applicatio est Feliciltima ee
Aidelissima naturae clavis.
V. Pulchrindo transcendentalis
praesupponit omnia caetera attributa
FA enim iplorum conlectarium
e colophon. Dicotranscendentalis:
E enim de speciali agatur pulchri
tudine, haud raro, res aliqua ride-
tur, alicui, vel coparate, diftormis,
quae plene e transcendentaliter
Conliderata, est maximé contormis.
YE. Ex pulchritudine, eximiaori-
unius axiomata.
I. Rationeentis L. Omne ens est
pulctrum, e viciβim. 2. ZV on-ens
non est pulchrum ex v cissim. 3. Dau-
le C ouanium est ens, talis esanta
est ejus pulchrindo, es vicißim.
TI. Ratione principiorum. I.
Ouicquid habei essentiam e consi-
stentiam, id est pulchrum; s vicisim.
2. Duodnon habet essentium  con-
sisten-

## Folio 140 — 797899227:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
24O PHTEOSOPHZA PRTMA.
sistentiam; non est pulchrum, es vi-
5
p
cissim. 3. Qualis es quania est rei
t
essentia C existentia, talis et Tania
est ejus palchriendo; e vicissim.
n
FTF. Ratione CxterOrum actri
DutOruM. T. Duicquid est pulchrum,
estunum. verum bonum ecc. ex vi-
cissim. 2. Duod non est pulchrum,
nec estunum, verum, bonum, e vicis
sim. 3. Dualis es quanta est rei pul-
chriindo, lalis e tanta est ejus unitas,
veritas, bonitas, CCC. e vicisim.
C AP. Z.
ibucisentis disjunctis in
 A C
 sCnecC. Llactenns ae attribu
tisentis unitis, sequunur disjuncta.
Attributa eniis disjuncta; sunt,
quorum non sincula, sed alieruirum
omni enti convenit. AlIaS vocantuE
modi disjuneti, ee prima entis dit.
F
CeTenTIa.
attri–
E atE
ib
10n
M
IBi
1)
1
la
EI

## Folio 141 — 797899227:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. X.
E4E
Attriburahaec, sunt consideranda
reneraim e speciarim.
Generaum perpendenda est, ipso-
rum aiura ec usus.
aruram explicat ipsorum inven-
tio, communis divisto, Ex Congrib
dispositio.
DCus actribuiorum communium est
longe maximus; isque genetions vel
analytIBHS.
R F C V L. A
T. A Ttributaentis disjuncta, (unE
Lprimae et summae eniis diffe-
rentia, primaeque e communissim
ejus divisiones.
Flaec quoque reciprocantur cum
ente, verum non ligillatim, ut at-
criburaunita, led disjunctim: quia
semper contradictionem explici
tam rel implicitam involrune, ac
prondeuniverlam nacuram bipar
tiuntur. Sicnon recte dico, omne
ens est dependens; necitidem rectes
OmBe

## Folio 142 — 797899227:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
E42 PHTLOSOPHTA PRIMA.
omne ens est independens; sed rectis
Time, omne ens est, vel dependens, vel,
independens. Cumque lia difteren-
tiae, sint modi entium, non ne-
celtario reipsa differunt ab ente,
quod moditicant: sed haud rars
intimé e Cslentialiter id determi
nane, velrantum aliquem rationis
respectum de extrinsecam deno-
minationem ipsi luperaddunt.
TI. Communium divisionum inve-
niendi via est duplex.
Scilicet; una a priori, altera a po
steriori. Apriori est, quando praece-
dentes generalissimi termini inter se
junguntur ac disjunctim combinantur.
Generalis enim terminus, generali
addicus, Arspecialior. HIOc autem
HE, duplici ratione. Primmo, ex ter-
minis oppositis, polutiris vetnegati
VIS: Ut ens cle, eslentiale vel non-
essentiale, verum vel Faltum, bo.
num vel malum ec. Deinde ex ier-
minis conjuratis sed relatis: UE enS
ett,
Via
tet
elt
Ot
et
de
E
M
1
P
Nt
Pd
Cia
FC
le
Gu
Mat
1d
OH
M
IA
Ut
L1L
sib

## Folio 143 — 797899227:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. Ro
24 3
elt, producens vel productum.
ordinans vel ordinatum, perti-
ciens vel perticiendum, e sic
deinceps. Per conjugara intelli-
se eriam quatris Rexiones gram
maticas, puca caluum temporum,
modorum. ecc. Acque hucerium-
phat ars Catholica. Via a posterio
ri est, quandonniver salis per encyclo-
paediam fu inductio, omnelquespe
cialium disciplinarum diritiones
relolruntur in generalissimas: V. 8.
celebris apud serO5 est dirisio,
quod contractus; actio sit nomi-
nata vel innominara: haectranste
racur ad Meraphysicam, dicaturques
omne ens est nominatum vel inno-
minatum: Cujus diritionis intionis
in omnibus dilciplinis eA usus. ILaC
via ralde acuit judicium: FR au-
tem utile vel porius necellarium,
uc utraque ria conjungatur: iC enim
Meraphysica ex speciales dilciplina
 uEIAS POPrIOCRE MAMUS. VEI
autem

## Folio 144 — 797899227:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
244 PHTLOSOPHTA PRTMA.
aurem prior, est ingeniolor, ita
polterior, estcertior. Eltque dan-
daopera, utdiritioneshras velusi.
catis terminis, vel, s li deline, pru-
denter excogitats, exprimas.
TFT. Communes communium di-
visionum divisiones porissimum sunt
tres.
TIx diligenter unt obserrandee;
secus magnae oriuntur tenebra.
Sciendum igitur, primo, has di-
ritiones csle, nominales vel reales:
Illae Cunc, quae non tam rerum natu-
ram, quam vocum usum, explicant.
Tla, quae ipsa entia, distinemunt. Sic
diridemusens, in postibile ex im
polsibile: ac nullum ens estimpol.
Cbile: eroo contradictorium est
alterum membrum. Ouisergoha
rum diritionum ulusd Longe maxi
mus: idque duas potissimum ob
caulas. Prima, quod polt Ange.
lorum de hominum laplum in uero.
rumque Locietate lint Frequentissi
Ia

## Folio 145 — 797899227:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. Z.
145
ma. Ita nimis (aepe occurruntentia
ablurda, Falla, mata, contula, ec.
Alceras quodilla, quae certorespe
etu unc possibilia, bona, ordinaras
_C. alio respectu polline esseim
Dorbilia, mala, contula.
Secundo, diritiones communes
Lunctales; vel simpliciier vel Secun-
dum quid: absoluié vel comparate:
Simpliciter tales sunt, quandoomni
secundum quid, quando cerro modota–
les sunt. Sic Dens ratione perte-
etionis est simplicirer infinitus: lci-
entia humanae Christi naturae sc-
cundum quid. Sic aliquid est inde.
pendens abloluré: aliquid compa-
rateeantum.
Tertio, communes diriliones
Tunt, primitivae vel derivativae: illa
sunt, quaimmediate ex prioribus no-
tionibus resultant: ha, quae ex poste-
rioribus. ut, ens, es principium rel
Principiatum. Principium CAt, nON.
caulale rel cautale.
TI

## Folio 146 — 797899227:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
146 PATLOSOPALA PRTMAO
Flic noca, qnod hae communes divi-
siones se immeant, id cH, le mutuo
declarent, probene, de amplifi-
Cent.
V. sus communium divisionum
Meraphysicarum est amplissimus.
Primo, ratione geneseos, qu’aomnes
na
omnium specialium disciplinarum di-
visiones, sive linereales, lire noi-
nales, inveniuntur: nimirum, si hae re-
neralissimae divisiones combinentur in-
ter se: ut ens estpolicirum vel non
poliirum: Poliuirum est perma
nens vel luccessirum: Non positi
vumelt, simplex vel compoluum;
vel eadem junrantur cum terminis
disciplinarum specialium: ut porestas
politica el, competens vel incom-
petens, limitata vel illimitata: ma-
giltracus es ordinariusvel extra
ordinarius, lummus vel non lum-
muS. Atque hoc eodem modo in
e
remuntur distinctiones, que utram
que in docendo ex disputando ta
CtumE

## Folio 147 — 797899227:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. Z.
247
ciunt paginam. Secundo ratione a
nalyseos: qu’a omnes omnium specialiu
disciplinarum divisiones in has resol-
vuncur: ut lubstantia cA, spiricus vel
Corpus, id est, est dirilibilis vel in-
dirilibilis: corpus naturale est, Cim-
plex velmmixtum, id eR, eAt simplex
vel compolicum: quae analylis dex-
ere adhibica, mirumin modum acuie
judicium.
TV. Mulium sicum est in ac-
curaro communium divisionum or-
dine.
Obiquenatirus ordo cA, clavis
intelligentie ex panaceamemoria;
verum hoc in primis in generalibus
notionibus obcinet. Ouam Darunm
autem huic ordo in his diritionibus
curetur, docet experientia, et ple-
rarum que mecaphylicarum inspe-
etio. Scd hic quoque obserranda
elt illa regula catholica, vera me-
chodimagistra: Wocioraignotioribus.
adeoque, simpliciora composiioribus,
 2
sene-

## Folio 148 — 797899227:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
Z48 PHTEOSOPHLA PRTMA.
generaliora specialioribus. praemitan-
tur. NNos conabimur lalcem ali-
quanto meliorem lequi ordinem:
Plane exactum, ordinem ejulque
demonstrationem Xillustrationem,
vix tert compendium: nam primo
Tingule diritionum membra foret
probandai r. 9. dari ens aliquod in-
dependens, intinitum: deindemul-
cinoricermini, corumque habitu.
do, essent declarandi: Hlunc igitur
laborem alii occalioni relerrabi
MuSo
C A P. XI.
De communibus entis divisionibus.
n
ratione essentia.
Vousque de communibus entis
 a divisionibus in genere, jam se
guintur inspecie, fuuntque immedia
TiuS, ex principus, vel ex attributis
Cntis.
FX

## Folio 149 — 797899227:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. XI.
d. .
Ex principiis entis, vel ex essentia,
vel ex consistentia.
Ratione essentiae, oritur pentas seu
divisionum quinarius; nempe, quod
ens sit, positivum vel non-posicivum;
reale vel rationis;nacurale vel non-na
turale: vitale vel non-vitale; essentiale
vel non-essentiale.
Enspositirum est, quod habet enti-
ratem: UC ridens, liber.
Conposicivum est, quod non habet
entitaiem sed eamrollit: estque, puré
negativum vel privatirum.
Pure nerativum est, quod simplici
ter, renerauum e omnim odo: enii
tatem tollit; ut non-ridens, non
lIbeT.
P
Privacirum est, quodinente capaci,
speciatim ex certo modo, enritarem
tollit; uE CaCuS, TervuS.
Flinc Frequens oritur distinctio.
quod aliquid dicatur e incelliga
eur, positive, vel non-positive, necati
Des vel privative.
6

## Folio 150 — 797899227:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
E5O PHTLOSOPHTA PRTMA.
Fnsreale est, quod revera est: UE
Deus, infernus, cali rotundicas.
Fnsrationis est, quod revera, non
est, sedtantum esse concipitur: ue
DeusMars, pursatorium, epics.
clus in ccto.
Ensnaturale est, quod primorerum
ordiniconornit: uc Angeli, hominis.
immorcalitas.
B
si
ens non-naturale est, quod, perse,
Diabolis hominis mortalitas.
TCaura est, essentia operariva:
Fns vitale est, quod ad vitam per-
net; uc spiricus animalis, intel-
lectio.
Fnsnon-vitale, est, quod advitam
non pertinet, uc spiritus argenti rirL,
delcentus lapidis.
Ensvioum est, quodinerinsecam se
movendivim habet: uE Deus; anima
facionalis, planca. Ilic morum non
incelligas physicum seu corporeum
tantum. sed metaphysicum,  genera-
lissime sumium
EMS

## Folio 151 — 797899227:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. XI.
XS.V
Eus non virum, est, quod intrinsecam
se movendi vim non habet: ut idola,
cerra, metalla.
Ens essentiale est, quod ad essentiam
rei pertiner: ut aeterna deitas, ele
Filio Deiellencialis: animalitas, Clt
ellentialis hou.
Non essentiale est, quod ad rei essen-
tiam non periinet: ut humana eslen
tianon eh essentialis Filio Dei, qua
Denselt: corrupcibilicas; non elt
essencialis humane naturae.
Deincepsin reoulis crimus par
CiOreS EC brerIOTeS, nC COmPeN
dium nimis exerclcat.
R F CV L. SC.
T.  Istinctioentis in postrivum es
non-positirum, magnum habet
usum praserum in disciplinis pra-
Eticis.
Ouamris non sE dirilio realis,
Ted nominalis tantum: neque enim
negatio, relpriracio, qualilcunque
13. 4.:
et quan.

## Folio 152 — 797899227:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
252 PHTLOSOPHKA PRIMA.
e quantacunque etiam (E, veré de
proprié ekens, ledentis negacio.
Freone falla lunt vel eantum Acti-
tiae: Minimé gencium. Vere enim
P2.
qu.
+12
 sloriae, plurimae nerationes et
priraciones; ex perlenon Puncen-
citates led enticatum remoriones.
Sic proh dolori nimis multalune
in humano generepeccata; rerum
illa non lune verae entitates, sub.
Ranciales vel accideneales, abfolu-
tievel respectirae, lec entitatum,
Dure porenciarum, habirudinem, et
actionum congruarum, ablentia.
Duamobrem, quando ipsiSnOTIO-
nes policirae attribuuntur, id AF)
non proprié ledanalogice; quia le-
cus, nec concipi, nec exprimi, pol-
C
Tunc. Ita Scriptura Capienristime pec
cacum origimale rocat, legem, COr-
puS, Carnem, vecerem hominem,
nonueindicee, quod habeat entita-
cem, led uc mulciplicem ipsius rim
SE HOX-

## Folio 153 — 797899227:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A P. X 1
 noxam adumbret. Hlaec respul,
chrepoller explicari ex Algebra, f--
ubi Frequentilsima cst. aditio3-4, +6.
Tubducens. Norentur igitur le- idem op 
quenciamonita. T. Enspositivums
est scopus, norma, es basis, non-positi
vi: Ideoque illius coontio de tra-
etacio, coonitionis X tractationis.
hujus. 2. Nonraro, pralertim in
protundioribus rebus et notioni.
buS, daur posirivi ex non-posiriri.
complicacio: quorum relolurio e
judicium pendet a retolutione
complicatorum leu simplicium. 3.
Privationum propinqua arrumenia
nominatim renera ex difterentia.
poruntur ab habitibus e objectis: ad
ditisAinibus, r Cint prirationes per-
fectirae. Privatio perfectiva est, quae
neat imperfectionem: ut innocentia;
sidit perfectiva, quae necat perfectionem
uc imprudentia. 4. Frequentissimun
est vocum acnotionum postrirarum es
on-positiarum. uEIEa diCa; cam
2t.
biim.
b ams
1. sin 5

## Folio 154 — 797899227:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
5i+
PHTLOSOPMTA PPTMA
bum Ceu permutatio: SIC xternA DeI
rica exprimitur per immortalica
cem; horrenda ricia per horrenda
monstra, apud Prophetase Poe
in
taS,ld eAt, LacrOS e protanos vates.
T.E. Ensrationis, est ucile vel fucile.
consrationis vile est, cujus sictio
copum, exemplar, ex originem con-
ornam habes. Talia sune notiones
decunda artium; Erpi, parabola,
cenimata, emblemata, hueraslr.
phica lacrarum literarum; itemque
OrpheMulai, Lini Hichodi, FIO-
meri, Virgilii; Ovidii, aliorum-
que ingeniolorum et judiciolorum
Poccarum homenta.
aut nulum prorsus, aut inconeruum
fundamentum scopumque haber: adeo-
que nonulum, ledabulum: Talia
Lune, pursatorium, opera lupere-
rogationis, homines in Lund. Cx-
Eecum, entiarationis; fabricantur ex
comparatrone entium realium, acpi
VBB.

## Folio 155 — 797899227:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
d
b.
C A P. XI.
inde, recté euriliter, juxtaipsa, di
stribuuntur. Sic lune subltantia,
guancitates, qualicates, relationes
tictae; e deincepsper Cxteraprae-
dicamenta.
LEL. Natura; accipitur laté vel
stricté.
Plures quidem haec rox habee
Conificationes, lednos eas hicre-
cenlemus, qua maximé taciunt act
PropolItum. LaTC aCCIPIEUEnatuTA
proessentia, consittentia, et lcatu
operaciro rerum, cumnaturalium,
cum supernacuralium, rum arrificia-
lium. Stricte, proiildem, guate.
nus rebus nacuralibus competit.
Primus ordorerumercatarum; ett
ordocreationis: qui est omniumle-
quentium ordinum balis et Fanda-
mentum. Elinc, e praecernaturalia
ee riolenta, vuloo dicca, natura-
tem ordinempraelupponunt.
EV. Ensnon-nacurale, est superna-
urale vel arrificiale
7
hirit

## Folio 156 — 797899227:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
E56 PHTLOSOPHLA PRTMA
Ens supernaturale, est, quod est
vel fit, per pocentiam entis primi ex
traordinariam. Hloc nunquam re-
puonat univertali naturae ordini;
ac pleraque entia naturalia non de-
Cruic di contumir, sed perticites
conlummat. Sic lumennatura non
tollitur a lumine pratiae vel elo-
qo
la, Sed extollitur. IIluc pertinene
miracula. Ens artificiale hic voca-
US, quod est, vel fit, per liberam
ercatura rationalis poientiam: eamque
angelicam vel humanam. Vnde ori-
untur encia ab arre Ansclorum bo-
morum ec malorum, quae, quamvis
Limemira, non tamen unt verami
racula.
Entia arrificialia; ab hominibus
producta. Cunt qualiinnumera, quae
atilicer revocantur, ad dilcipliras
liberales ex illiberales, simplices et
compolcas. Adhuncticulum perti-
menccermm, connaturale, nativum,
conu nnatum insitum, additum;
ACGuI

## Folio 157 — 797899227:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
C A P. X L.
acquisrum, praeternaturale, contrana-
turale, aliique cornati. Fluc quoque
reterenda illa dirilio, qua ensdi-
Cribuitur apud Scholasticos, inna-
eurale et morale, id cst, in necella
rium ec liberum, internum de Cx
TerNUM.
V. Devita e morteacere, perti–
net ad jurisdictionem primi philosophi
Tum specialibus, tum genera-
dissimae huic disciplina, magna AE
injuria, quod de rita terme tantum
agacur in Phylicis: qualiverb lola
corpora viverent, aequaliomnis vi-
ta cTer, arus vel actus substantia sic
nulla, accidentalis. At experientia
docet, elte ritam, non lotum vere-
catiram, Cenlitira, ex humanam, led
etiam angelicam, dirinam; et lac,
eadem docet, praelertim creaturas
rationales, non modo virere, qua
entia, sed eriam, qua ralia entia lunto
unde ec, vita temporalis, aterna; do-
mestica, scholastieim ervilis, militaris,
666lb-

## Folio 158 — 797899227:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
258 PHLLOSOPHLA PRIMA.
ecclestastica c. Sic quoque est
mors naturalis, crvilis, ecclestastica
ec. Ouocirca, generalia genera-
licer, specialia specialiter, explicen-
tur. Sumitur autem vita; aliquando
prostatu aliquando pro actu, aliquan-
do proprincipio vivendi. Ecvitale, hic
cam lace accipimus, ut ec acciden-
tibus, ee substantiis, competat: ita
dicimus, incellectio, volicio, vera
4
accretio, eit actus vicalis. ACcipI
mus autem viram, non latistimo
illo signiticatu, quo quavis actuosa
substantia vivere dicitur, (ICUT: d 5Fa-
vissimis authoribus et plerisquelin-
ruIS, aqua ionis: lapis, vivus dicitur
5
E
LedAricliori, quo illa vivere dicun-
cur quae interna se actuandi, id est, mo-
vendi, conservandi, ac consummandi
vim habent. Caterum; Cx vica co-
GnoLcitur natura mortis; quae est; vica
cessatio ob principii virifici disunionem
seu separationem. Incellise lepa-
LH
adnocalem, quan
VerL2

## Folio 159 — 797899227:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. X I.
53
virisica virtutis e efficaciae. Sic.
anima rationalis porest elle in luo
corpore nec tamenilludviriticare.
Acque ex hac detinitione patet,
Deum esle prorlus immorealem.
omniumque impocsibilistimum es
sc, uc Deus moriatur, liguidem
iplemet libimet iplisima vita cA.
Angclos et animasrationales esse
immortales, quam diu Deus, ipto
rum riviticum principium, vules
icem non morilpiricualiter, quam
diu dirinus Spiricus, ex gratia, ipsis
adelc; idem de cateris, errara pro-
portione, sc judicium. Ilic no-
tandum magnum illud praelentis
natura a sratix mplterium, quod
dirine aperu Christus, Joh. F2. V.
24. nerripe, aliam elle moriem, ut
itadicam, vivificam, quae, princi
pium viriticum, e naturam viviti-
candam, disjunsendo, purgat et
Conluramae, aliam mortiferam, quae
alterutrum rel utrumque, contu-
ndto

## Folio 160 — 797899227:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
T6O PALEOSOPHLA PRIMA.
mit. Prior, in inteoro naturae statu,
habebat locum inplantis: polte-
rior, minimés sed e spirirualis dia-
bolorum, a corporalis brutorum,
 HOMIHUM MOFS, Per pecCatum
in mundumintroiit.
VF. Essentiale, est constiturioum
vel consecutivum.
Fssentiale constilutirum est, quo es-
c
sentia constar. SicIWCorpore, mate-
e
la e Forma lunt essentiali corpori,
quia Corpus ex iis tanquam parti
buscomponitur. Sic in spiricibus,
quin et in iplo Deo, mens nottra
concipiequasimateriale, commu-
ne de decerminabile quidi icemque
Formale, proprium ee dererminari-
rum quid. Atque haec dicuntur esse
de essentia rei. Essentiale consecnti
vum est, quod ex essentia emanat, seu
quod quidem non constiinit essentiam.
sine eotamen essentia esse nequit. L-
les lune eRentiales cujulque icv
proprietares, sinc quibus, si res
eHeE.

## Folio 161 — 797899227:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. XIL.
E6E
ellet, prorlus torer incprade teu
Aranca: omnilque demonstratio d
prioriprorlus corrueret.
C A P. XII.
E communibus Entis dirilio-
nibus, racione consiltentio.
Patione consistentia oritur terras,
Teuquaiernarius divistonumentis, e
quidem hocmodo.
Primo, ens est actu vel potestate.
Ens actu est, quod revera est, seu
quod exiscit.
 qui (s
astentiaesi, modus entis per quent
revera est inrerum natura. SiC e CnS sici
primum, ec omniaentis creata ex
ictunt.
Existentix, adeoque omnientis
Quod est actu, competit Duratio, (5
alicubiesse leu bietas.
Duratio est existentiae continuatio
leu permansio.
Duratio Cl, aeternitas vel non aeter-
nitas.
ATeF.

## Folio 162 — 797899227:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1
162 PHLLOSOPHLA PRTMA.
ternitaS CA, duratio infinita 
interminabilis; Peu, quae, nec inilium,
nec medium, nec finem habet, nec ha-
bere potest.
NNon aeternitas est, duratio finita,
Teu quae terminos habet, vel saltem
habere potest.
Palis est duratio omnium rerum
ErCatarum. Estque, Vel Serum, vel
Tempus.
Arun est, duratioentium creaio-
rum incorrupribilium, leu, per se inde-
fectibilium: vel, eA duratio, quae ini
qura cndia
tium habet. Sed non habet finem. Ita
adane
e
0
s eo
t
Angeli, animae racionales, aterta
prima, lunc aericerna: quin etiam
homo in Cacu inteoritatiserat avi-
cernus. Iplum enim naturamorta-
lem tuisse, est error non tolum
Fheologicus sed etiam PhysICuS.
Lempus elt, duracioentium creato-
rum corrupribilium, leu per se defecti-
bilium. Talis elt duratio meteoro-
rum, morus; imo; de actionum an-
gelica-

## Folio 163 — 797899227:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
11
CA P. XII.
263
relicarum, ex animae rationalis.
celtantium. Intellige hic, tempus
reneratim sumtum, Quacenus tem
pus, tam permanens, quam luccel
trum, lub se complectitur.
Hlinc lecundo, Fns est, vel aeter-
num, velnon-eternum. Ethoc, vel
aviternum vel temporale. AdheC, DH
raiio, est permanens vel successiva.
illa est, quae simul tota est. Talis
eltxternicas, erum, ec tempus sub.
Aantiale, seu duratio, qua corpo-
rum nacuralium eltentia durat.
Duratio successiva est, cujus pars
una est post alieram: leu, quae simul
toranon est. Elaec CA durario motus
ex temporis sricte dicti. Sichora,
dies, mensis, annus, seculum est du
ratio successira.
Flinc, ens, tertio cA, vel perma-
nens vel (ucceioum.
Obietas est, modusentis, per quem
ens est inspatio. Latine dicatur prae-
sentia, et barbare, sed utiliter, ad
essentia
Spa

## Folio 164 — 797899227:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
264 PHTLOSOPHLA PRTMA.
Spatium est, existentiae, capacitas;
Teu id in quo ens existit vel existere
potest.
Vbieras est, infinita vel finita.
Dbietas infinita est, qu’a ens neces
Cario est in omnibus spatiis. Sic tolus
Deus ecubique, Alias diciturDcum
ubique ese repletivé.
Vbieras finita est, qu’â ens necessa–
rio est in aliquoranium spatia, eoque
finiio. Hlaec omni et lolienti creato
COmpeTII.
Estque, vel defincira stricte dicta
vel circumscripliva.
e
Dbieras definitrva est, qu’a entia in-
divisibilia sunc in finito spatio. FlinC,
lunc eorain toro, et tora in lingulis
lpacii partibus. Hlaec competit an-
relis, anima rationali, e lpiritua-
libus quibusdam accidentibus; uno
verbo; omnibusspiritualibusenti-
bus, excellenrer lc dictis,nCC occu
par spatium; id ClE, aliorum CntIuI,
vel dirersi, vel euldem gene
rIS.

## Folio 165 — 797899227:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C AP. ZII.
265
ris, coeriltentiam, non excludits
Vbictas circumleripcira est, qua
entia divisibilia, seu phy lice quanta,
sunt in spatio sinito.
Hlaec competu omnibus entibus
corporcis.
Hinc commensurantur spatio; id
elt toraluntintotis, ec partesco-
rum lunt in partibus spatiorum, et
occupant spatium.
Occupare (patium est, ita in spa-
tio existere, ni corpus, ejusdem puti
generisens, eidem Ccilicet corpori con
existere, vel eidem spatio simul inexi-
sterenequeat.
Penerratio corporum elt, plu
rium corporum in eodem spatio ada
quata ceexistentia.
HIaec eA contradictoria ee im-
Dossibilis.
Ilinc jam oritur quarta enris di-
vilio: nempe, quod(E, vel illocale
vellocale. Illud dicieur, cujus ubietas
est infinitai hoc, cujus est finita.
Cord

## Folio 166 — 797899227:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
266 PHTLOSOPHTA PRTMA
Enspoteltare est, quod non est.
esse iamen pocest. Talia Cunt omnia
entia polbilia, nondum existen-
2120
un
R F GV L AF.
P. . Xistentia, nonre, sed ratione,
differi, ab actnalisentis essentia.
Earsceniia, eA vox ambioua va
rieque accipitur ab Authoribus: ec
quidem, nunc pro lola existentia
CTCatUrarUM; nUNC PEO geneTE;
Tublstentiae suppositalis ec inexi-
entia accidentalis, aliguando pro
Sublistenria substantiali. Onde va-
riae oriuntur controverliae; quae
quia termetantum verbales lunE,
distinctis vocum et phratium des-
nitionibus, conciliantur. PTOS exI
Cenciam accipimus pro eo entis
modo, quo rerera clt. Unde parei,
iplam non pollererera distingui ab
ex
esentid. LCon nente primo; cum, ob
ejus simplicitate, cum, ob existendi
necel.

## Folio 167 — 797899227:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
est.
a
ub
ilt
Id
IId
C A P. Z IL.
a0
necesratem. Nec ineniibus secun-
dis; quia, antequam revera sint,
vere nihil lune. Sic nihil fuerunt
creaturae anre creationem. Si vero
aliquid dicantur esse, id At relpectu
entium, quae illa producere pos
Tunt. Sunt, id el, esse possunt.
LL. Ratione exiltencia, utilia
oriuntur axiomata.
2. Ratione entis. Omne ens
actuale habet existentiam, es vicissim.
Ton-ens, non habet existentiam, es
vicissim. Duale s quantum est ens.
talis es tanta est ejus existentia, es vi-
cissim: ut, entis infinier, infinita,
corporeis, corporea, totalis, tota
lis parcialis partialis cit, exiltentia,
_C LC deinCCpS.
TI. Ratione principiorum entiso
Onicquid habet essentiam es consi-
stentiam, haber quoque existentiam, et
vicillim. Ouod non habet illas, nec
hanchabet, e vicilm. Onalis es
quanta est entis essentia es existentia
talis

## Folio 168 — 797899227:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
268 PHTLOSOPHLA PRTMA.
talis es ranta est ejus existentia, et
vicissIm.
TFL. Ratione modorum entis.
Duicgnidhabet modosentis, tumuni–
versos, rum sinoulos, habet quoque exi-
stenciam, e vicilum. Ens, quales a
guanios habet modos; talem es ian-
tam quoque habet existentiam, e vi-
cissum.
TFF. Duratio non differi re ab
exiscentia.
Recte quidem X utiliter, ob in-
adaequatos noltros conceprus, ab
ed diltinonitur, ced ideo rcipla non
cltres alia. Nreque mulciplicanda
Tunt entia Ane manifesta nCCCMMTa
ce. Cogita, rem non durare; eoip
Tocogicabis iplam non esle. Ieque
u
enim hic stricte accipitur duratio.
produratione longa, ledproqua
cunque, ita uc eriam instantanca
durent. Nontam rocis orrus, quam
usus est inspiciendus. Sentus cst,
rem, dum est, non illico perire. C ae-
Terum 3

## Folio 169 — 797899227:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
ld1
I111B
IIMHII
eit.
albi B
P Ita
etA
 M
IIIa
a
DIB
aa
Ba
1d
ed
A P. ZII.
rerum, Similia axiomata RULNE eX
duratione, sicuti ex existentid: Quae
iplemet judiciolus Lector deducat.
LV. SETerNITAS, non est divisibilis
es successiva, sed prorsus indivisibilis
 simul rota existens duratio.
Porstius, ejusque asseclae, raldé
crassé hac de re philosoptantur.
cum vel soia recta ratiOnOS CODAE
ut regulam politam alurmemus. Si
enim areenicas est luccessira, habe-
bit partes: Ti habet partes, non exit
intinita: vere enim infinitum non
porestconttare ex partibus, cum
numerus intinitus cllenequeat. Fr
0juxtahane lubrilem, fucilem vo-
lebam dicere, opinionem, Deus
incepie, imo ne quidem adhucin-
cipere poture; quae plane inlana
Tunt. Neque enim intinitum paI-
tium numerum, hactenus poruit ab
Tolrere. Sed, inquis, hoc ame capi
nequit. Onal vero Rupidus euus
captus, rerum dirinarum ec intini
LaruT

## Folio 170 — 797899227:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
1. 70
PETLOSOPHTA PBIMA.
carum mensura Hec. Ouin contrd
Lana ratiocinatio omnes Papientes
Cogit,ut hanc reritarem assererent
EEtueantUT. Nempe, in veralen-
1
centid es veramentis tranquillitas,
liccerem non comprchendat, sed
tancum apprehendati in Falsd, me-
rum praecipitium, ex contula in-
guiecudo. Instas: non possum aterni-
raiem sine successione intellicere. Fa
tCor: nec Scriprura abnuie, quando
nostraincapacicati le accomodans,
ipla PeTPATTES, PraeterIEUm, Pra
lens, ex Fucurum, describit. Verum
distinguendum erat, iter realem
luccestionem, ex parie rei, C In
cerimagimariam, exparte nosiri: e
quae supra deuluucilium entium ra-
cionis diximus, reperenda hic Lunt.
2V. Arum, necessario habet ini-
tium, nec tantum competit spiriti-
bus. sed etiam quibusdam corperibus.
Sunt maomi nominis Theolooi
de Philolophi, qui existimanE, nOn
iCDU-

## Folio 171 — 797899227:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
u
Is
IH.
C A P. ZII.
7
repuonare. Taltem quibusdam:
creaturis, ur poruerint elle ab xcer-
n0. Sed contraria sententia eltcer
tior e modeltior. Hlaberent enim
illa creatura durationem, vere in-
finitam, essentque, polico taliAa
tu, prorlusimmucabiles; quae duo
lune dirinae naturae privileoia. POr-
io, ex natura materiae prima, latis
constat, etiam corpora quaedam
c
esse aeviterna. Peripaterici pu
eant, calum quoque csseariter-
num. Apud plerotque, praeterrim
Ariltotelicae phrlicae addictiores,
etalaricium est, hominem natura
esse morcalem; id, si intelligatur
de praelenti naturae Catu, Ccilicee
post lapsum, verum est; (1 de Primo,
ante lapsum, tallum. Cum aerum
non repuonermaterix prima, Cur
repuonaree perpetua ejus cum ani-
mahumanaunioni: Imo, et diri-
na perfection, nominatim lapien-
ia e jultitix, ex unirerlae naturX,
T2
repuO.

## Folio 172 — 797899227:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
172
PHTLOSOPHLA PRImA.
repuonae, ut torustiomo, animd e
corpore, orte aeterna, line culpar
morietur. Ouod lianima rariona
Sis immorcalis et, repuonaE; ut
les
CalICOrpOri junoatur. Ablonum
c
dominum luum, ob quem univerla
LSVaT. Oua dCne.
cellarsu corrupribilitate, ex ele-
d
mencorum contrarietate protella,
+
Ed
caduntur, gratis ficta Cunt.
o
V. Lempus; recté stainitur du-
plex: lcilicet Meraphysicum es Phy-
Peun.
MCetaphysicum, acctibuitur e
Tubltantis corporeis, inerinsecé de-
C2
Fectibilibus quidem, actamen per-
manencibus. Sublcantiarum quippe
estentia est simul cora, nec conti-
Ccit in Auxus led consentanea quiete.
Fuc quoque pertinent accidentia;
In primis actiones, in InCCanLIPTO:
ducta; ue simminacio; juxta plerol
que, genoratio substantialis; justif
Cati

## Folio 173 — 797899227:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
e
+
1
et
Pa
Ie
Id3
DrO.
10
(Mi1
C A Eo ZLTI.
u
cario; uno verbo, omnia accidentia
indivisibiliter productu. ILac omnia
incipiunt per primum sii esse, e7 defi-
nuni per ulumum sui esse. Tempris
physicum stricte dutum eleluccetti
rum. ejalque Parreseres lunE: pra-
teritum, quod fuit, ex non est amplins
praesens, quod adhus est: e murum.
quodnondum est. sederit. Inde ejus
natura conliltie in perpecuo Duxu 
SE, HEaCd UMa PaFEC, HON lEaLind
negandum elt. torum; quod accu
race esc oblerrandum in disciplinis
practicis. Sic, acihuc hodie cAtre
ea, cademque, ccclelia, licet nullu
eriorum, Quod anEO EICCCNEOS
annOS rizerat, Luperlit. Superest.
adhuc imperium Romanum, erli.
ejuS patres rarie LInE IMMIMTaCA;
plumque fado murilatum. Ilares,
uxta Scholalicos, incipiune perul-
rim suinon- esse es desinunt per ul
mu sui on-esse. CQuam Ob rCI:
lemper in us consideranda, antebe
TI
aet

## Folio 174 — 797899227:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
274
PHTLOSOPHTA PArMA.
dentia connexa, e consequentia : ubi
dilixenter nocandum, eleranter es
Z
Fructuolé polle repraelentart, per
durationes phrlicas, durationesre.
rum cheologicarum, politicarum,
Timiliumque. Iea cum gratia aliqua
pollumus disterere de ortu, incre.
mento ee occalu, de intantia, puc.
0
A
1
AItla, adolelcentid, juventure e sc.
nectute Mundi, Ecclelia, Rcipubli-
Cae, Faederis, Antichrilti, ee simi-
lium.
VF. Alicubi este, est universale
omnium entium existentium aitribu
THT.
Ouodnulpiam elt, non elt. HIIC
autem, uc ubique, in hac dilciplina,
maona rocum penuria lIBOramUS.
League Cogumur, Ca5 a rebus corpo-
reis muruari, ee quali lublimarc.
Oua nihil censibus percipimus,
quinid in certo loco nobis occuI-
rat, ideo iplimce Deo, Scripturam
pracuncem imitari, Locum esloco-
PAIM

## Folio 175 — 797899227:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
D
IM.
M
C A P. X IL.
eum differentias, adlcribimus. Se-
cus, nec ejus praelenciam, nec et-
cienciam, nec eminentiam, expri
mere polsumus. Interim hinc cla:
ret, Deum, nec localiter moveris
nec ullo modo aliquam mutatio
nem in le admittere posse. Alias
eneis infiniti ubietas Foret finita.
Ftl veronoshanc Dei excellenei-
am ne concipere quidem queams,
sinc spatiis, tamen ideo Deum nulli
spatio includims. At, per omnia
patia inguis, non solum realia, sed
etiam imaonaria intelliris. Omnino.
Fed merico: id nitaceremus, Deum;
contra rectam rationem eScriptu
ram, huic mundo includeremus.
Supramaonus fuit ulus successionis
imaginariae, nunc par, linon major,
elt spatiorum imarinariorum. ILeC
quiexagitane, vel intirmam, vel
contulam habent imaginationem:
 quidem ipta Scriprura doccat,
Deumne a calo quidem calorum:
FI. 4:
CapI

## Folio 176 — 797899227:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
X76 PATEOSOPHLA PREMA.
x
capi; ergo exera calum ett, adeb
gue In LpaCio imas LMaCIO.
VFL. LAS Finstu, nes in omnibus,
nec in diversis locis, simmub. esso potest.
EE aVsOnia, DE onvIonta; entis
et
finici, arone ekt. Ton portc esse
In omnibus, ac peoinde intinicis,
Spatiis, ipia definitio demonstrar.
ecminus ablurdum, est, creatu
s
Tam, ve DIrieualem, vel corpora
lem, uno eodemoue tempore, elle
Z.
in diitinctisspatus naeequatis; quia
ita discarer a leivla. Unde mirari
hicet, elle riros judiciolos, qui ob
male incellecia rerbalacrae Caena,
p
cioniadrectum, toreant.
Xa
VIXL. Corpus quoddam eNe In
Locoline loci occupatione et alte-
rlus corporis exclutione; contradi
ctorium est.
1.
LTIOFICFF
cedit alter, corpus aliquod, puta
Christi, ita eseinloco, urtorum (u
IN EOTO,

## Folio 177 — 797899227:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. XII.
in toto, ex torum in linoulis parti
bus. Sed quidhoc ete aliud, quam
corporum de Spiricuum nacuias.
confundere : Nam, UC TaCCaM,
quancitace rerere nihil esse aliud,
quam modum, a meteria, (0ld
ratione dilcineum; mANCENE COK-
pus Christiguantum: MtanCC. FF-
DOnC QuAnEICAS exETCCE adEUI
luum formalem  Lxercet. Li∞O,
neceslario extendic paTEEM CHETa
DaEEeM; EE, C non ibi elt CapUE,
ubi tunr peces, ec viciltum. AdlaC;
guisgnaneitatis, quiscorporeitaris,
usus, Ci nec partes Cicit diltinruunE,
nec Sparium occupane? Sed quaelo,
quishrujus doctrina usus in Theo-
Logia: Ouidad tidem, quid ad speur,
quid ad Chriccianam charitatem,
urat idelem, praelertim plebeium,
Si Libiimaginetur, in lacramento,
pedes Christi elie in capite ee ca-
put inpedibus. Sane. cam montcio
laaeatio, longe alio funda
E 5.
eBento.

## Folio 178 — 797899227:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
X78. PATLOSOPHLA PRTMA.
mento indisebat, quam lacramen-
talis cuiuldam phraleos, analogias
e racionis de Adei, repuonante,
detOrtOnO.
T. Z. Ensporenca, est tale, poten-
ti vel, naiurali, vel non-naturali:
vel remoiavel, propinqua.
Pocencia naturalis est, quae primo
c
perum ordiniconrruit: Sic natrrali-
cer exoro ucpullus. PTon-natura.
lis poientia est, quae non-primo; pUta
secundo vel. terrio, rerum ordino
coniruit. Estque Tupernarur aliS, vel
dvina omniporentia. Hlac lcire voca-
tur, obediencialis, Guia DeuS, eE CX
encibus potesttacere quod rule; r.
8. ex lapidibus Alios Abraha, de
vocatnonentia, licur entia.
Rom 4. 17. Nempe, omniastum
entia, tum nonentia, ipsi abloluré
parent. Lluc pertinent vera miracu
q
I. Pocentiam artiteialem voca
S, qua in crecturarum intelligen-
FHM.

## Folio 179 — 797899227:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C AP. XITE.
(7G
rium porentia es voluntare fundarur :
Scilicet angelorum ex hominum.
Fluic pertinentmira illa, quae a b0-
nis velmalis Angelistierilolent.
Potentia remora ek, inter quam
ex actum mulia: propinqua, inier
C+
quam ex actum, non multa: proxima,
aC+
inter quam e actum nihil iniercedit.
Saepius enim varta potentiarum lu-
bordinatio ec. qual Concatenatio
datuE.
C A P. Z ILL.
De communibus Entis divisioni-
e
bus ratione modorum in genere.
Equuntur communes divisiones Fn
tis, ratione modorum; quae sunt
vel oeneraliores, vel specialiores.
Generaliores ormniur, ratione mo-
dorum in oenere. Farum occurrit
hectas seu lenarius, es quidem hoc.
modo: Fns est; modificatum, vel non
medificaim convemens, vel inconve
IL. 6.
MeitS

## Folio 180 — 797899227:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
28O PMTLOSOPMTA PPTMA.
viens: simplicitertale, vel secundum
quid: absolurum, vel non-absolutum:
finirum; vel infiniium: limitatum,
vel illimitaium.
Ensmodisicatum cst, quod con-
ernos snios modos habet. VoCarUI,
modicum es moderarum: Sic, actiones
EZ
cum rirture conjunclae, sunt opti-
me modiiicata.
Fnsnon moditicatum est, quod,
vel nullos. vol inconoruos modos, ha-
bet. Vocatur eciam, immodicum
C
ad
immoderau. SIC, acliones vi–
iolae Luncimmoderacae; Ila, DrC
eium Eaepius immoderatum cR.
Secundo, Uns est, conveniens sen
comperens, vel inconremens leu
IHCOmpeTeHS,
IIlud elt, quod sibialiisve convenit.
ElOC, quod sibi aliisve non convenii.
Sic eAtorum, judex, proccllus, lo-
cus, Competens vel InCOpeteNS
e
Terrio. Ens est, cale limplicirer,
vel secundum quic. Ulud CAt, tale
Omni

## Folio 181 — 797899227:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A P. XILL.
EBE
omnis hroc, cerro modo. Sic, Deus est
Dominus simpliciter independens;
Imperator Turcarum elt dominus
independens, ratione hominum.
Hlaec diltinctio est trequenti
ma sCmagni usIIs.
Ouarro. Ens est, ablolutum.
vel non-abfolutum. Illud est, quod
non habei respectum; hoc ele, quod
+
habei respectum, roce (respectus)
oeneralissime sumta.
Finsnon-ablolurum est, relatum
vel comparatum.
Relacum vocamns, quod ens im
mediate respicit: Sic Pacerretertur
pa
ad Filium, Frater ad FraLECMI.
Comparacum ens est, quod ens me
diare. interrio aliquo, respocit: UB
Principes aequalis porentia ex PO-
Tetracis.
Ouinto; Ens est, finicum, vet
infinicum. IIludek, quod fines sen
terminos habet: FlOC, quodnon habet
nes sen termnoSo. Lta, OMBIS CFC4
cur

## Folio 182 — 797899227:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
L82 PHTLOSOPALA PRTMA.
cura eA Anica ratione essentix, Con-
silcentia, etticaciae, et cllicieneia;
Deus el infinitus ratione omnium.
Sexro. Ensest, limitatum, vel
illimitacum. Ilud est, quod cerios
fines haber. It2 LeoaEi Doteltas per
d
instruerionem eie limicata a lecan-
te. FToc est, quod certos limices non
habet. Sic abloluri domini porestas
est ilsimicata. Limes proprié est
minus: Cedhic generalisi
me accipitur.
Acque ha duxe polteriores di-
vitiones oriuneur d quantirate,
quae; cum (E, vel molis; vel virtu-
tis, auE porius relpiciar, vel rei essen-
tiam; vel atrribnia, cadem quoquo
lacicudine sunt accipienda.
R F CV L A.
Pommunes entis divisiones ra-
tione modorum oeneraliores,
utilier distinguuntur a specialioribus.
p
elacipuns noster scopus in his
diri-

## Folio 183 — 797899227:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
C A P. XIII.
83
dirisionibus est, ur pecialesdisci-
plinae, Speciales tuas diritiones, et
hine mulciplicare. c hucrerocare,
gueani. Dandaisitur cAopera, ut
reneralia per inductionem specia-
lium collipantur, ec tueselioan-
tur. Hloctic, A roces et phrales
Spectalium artisicum dilisrenter ob-
serrentur, necuriles aliqua negli
ranEur. AFha diriliones genera-
liores Tunc practicis uliraristima
inprimis Policicis dc J. C. Nreque
liae diritiones repuonant doctrinx
Lupra polca; V. 8. Quod omne ens
sit modificatum. Ceu. (nos habeat mo-
dos; hic autem dicamus, dari ens
non modilicatum. Nam primo, ut:
Cupra quoque indicatum fuit, hae
diritiones lune potius nominales,
quam reales: et locietatum pertur-
batio, eas peperit. Deinde, pleo
rumque unt intelligende non lim
pliciter, Tedlecundum quido
X. X.. P oces, abTolutum e non.
2b(0-

## Folio 184 — 797899227:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
F84 PATLOSOPHTA PRTMA..
ablolutum, latissime parent.
Solrere proprié est, ligaia dis-
junrere. Ligare est, aliqua medio
vel vinculo joncere len unire. Flinc,
innumeei Oriuneur, in Phy LICIS=
mechanicis, d Lymbioricis, lega-
tionum ee Lolurionum ocio eAb.
solvere, quicem specialius quidelt,
quam solveres actamen generalisti
ine quoque accipitur. PECM qualI a
dinculo solvere. Relpeccus aute, lunE
quali xexii vincula. TFInC, quorlunE
rinculornzenera, corquoqi lune ge
nera absolurionum. S2C, DeinCepsCH
Tolucus legibus lubdicorum pro-
priis; ac non elt Colucus legibus
e
C+
communibus, puca contractuum,
2
vel dirinis. Sic, marna tuinjuria
Doccoribus Retormatis, quando
ipS aftinsitur, quodltatuant a di-
vinis decretis excludi media; quia
illa alterunt ablolura. Absoluta,in
quam, illa alserune, ratione cauld-
um externarum impulAraE.
MOr

## Folio 185 — 797899227:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A P. XIII.
188
non ratione caularum instrumen-
talium teu mediarum. Sic, DeuS ab-
solute ordinarie Detrum ad Calu-
tem, id elt, ob nullam caulam vet
conditionem in iplopraerilam, non
cameordinarit, cu line fide, led per
fidem, ad riram xeternâ, deducere.
TET. Plane mirifica, est, rela
tionu, tum varieras, ium socieras
Parieras plane est inestabilis e
incomprehensibilis. Vulgo dicitur,
relationes etse debilissima entitatis;
quod cum grano lalis est accipien-
dum. Rectiuis diceretur, quod (IME
f
requentissima es espcacissima entira-
reS. DIMMIa qUIPDE AESIIEHEA COH
Tentanea, exprimune relaTIOnES
conrenientiae, dillentanca, dilcon-
venientia: e unirerla LogiCa, nI-
hilest aliud; quam relationum spC.
culum. HIanc racietarem excipie
miea relationum socieras, quam
CTIACL EV. EPIZ CopZ ( WV Cireuminces
sionem, nOS, meatIOnEM, VOCALE
Tole-
is

## Folio 186 — 797899227:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
186 PHLLOSOPHLA PR LMA.
Tolemus: quae nihil est aliud, quam
varius relationum concursus, combi-
natio, e complicacio. Hlec, in uni-
versa Fncyclopaedia. praelertim in
protundiori reru anatome, utram
que facu pasinam. Vide Logices
nOlEra c. 3. Rdmirabilis verohaec;
cum variecas, tum locietas, relario-
num, primo ec ultimo fundatur, in
on
adtorando S.S. Lfinitatismysterio.
FV. Ens intinirum dicitur ambi-
oue; nemperatione, vel imperfectio-
nis, vel perfectionis.
Ens infinitum, aliquando dicitur,
ensincerium (s quasi vacum ac confu-
sum. Sic, Geometrae postulane line-
am infinitam, id elt, indetermina-
tam e propolto problemati lutte
ccuram. Sic, aliqui dicune, poten-
tlam materie primae esle intinitam,
id CA, per Cc, ad nullum certum nu-
merum; nullanque certam For.
mam, decerminacam. Sic, nullum
ens, gudens, estintinirum: lecus;
nOn

## Folio 187 — 797899227:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LII
D1.
MI
1
D
Il
A P. XIII.
18
non Foret ordinatum, sed contu-
Tum. Hloclensu, Deusiplemernon
eRintinitus. Elt enim decermina-
tissimae essentiae ec subsiltentia.
Sed dicitur, etiam ens infinitum, ra-
tione perfectionis. Aeque, (IC, Tolus
Deus simpliciter de proprié estin-
finitus; hoc es, nulla pertectio.
est extra iplum e nulla imperte-
x
ctio est incta iplum. Alia quaedam,
in prinispractica, li dicantur infi-
nica, id intelligendum eR, secundum
quid. Iea, Tanouis selu Christi, di-
citur fuisse valoris infiniti, non,
Quod rago, ambiono, ec InCerto
lcopo. Fuerit eftulus, nec, quodpro
reprobis, et, uc gnidam luaricer
charoricantur, pro infinitis mun-
dis, suftecerit, sed, quod electos ab
omnibus iplorum peccatis perfecté
DUEGAVCPIE, Ita uE, ne minimum.
quidem peccatum expiandum recti
cerie, e nec minima quidem out-
0
cula superdue de Frustra estula fue-
FIF

## Folio 188 — 797899227:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
S8 PHLLOSOPHLA PRTMA.
e
rIc. neque enim Pacer cum unico
Cuo Filio contulas rationes nirit,
Sedommia, accuracisimO numIero,
pondere, de mensura, cumille or-
dinarie, cum huc adminirarI.
C A P. XIV.
De communibus Entis divi-
Tionibus ratione Onitatis: eequi
dem de prima decade.
guntur specialiores entis divi-
siones ratione modorum, 6 qui
dem, primo, ratione modorum pri
morum, cum rationenon-primorm.
Latione modorum primorum,
oriuntur ratione Vnilatis, Veritatis;
 Y
D. BomiaIS.
Ratione unicacis, constinimus
drias decactes: quarum prima sib. se
habet.
Ens est, possibile, vel impossibile;
coneruum, vel inconernum; esstbaX
vel
is

## Folio 189 — 797899227:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
C. A P. Z IV.
189
vel inefficax; activum, vel passivum:
facile, vel difficile; simplex; vel com-
postium; universale, vel singulare: pro-
CI
ductum. vel improductum; idem, vel
non idem:; consentaneum, vel dissenta-
neum.
T. Fnsposibile est, quod cum esse
ac cum seipso, conernii; leu, quod cum
esse non disconven; cui non repuenat
G
esse. Sic, Deus est postibilissimus,
omniaque entia finica, qua con-
4. 40
c
eradictionem non implicant, vidi-
vinae ormniporentia. lunt poli-
Biliao
Eris impossibile est, quod, cum
esse, es seipso, inconeruit; leu, quoct
ico esse ex sibiipsi repuenat. Palia
2
luncomnia, contradictionem im
Plicancia; UE, COrDUS HOM-Guancum
accidens actuale non inhaerens,
proprietas communicabilis. Deus
finitus, compolurus, alicujus ret
gnaTIS.
Obinotandum; aliquid elle pos-
sibite

## Folio 190 — 797899227:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
19O PHTLOSOPMTA PRTMA.
sibile e impossibile simpliciter, omni
modo, respectu e in omniltatu.
aliquid secundum quid, Certo nO-
do, respectu, et in certo Ratu. Illa,
Pollecrocari, impollibilicasratione
essentiae, haec, ratione consistentia e
existentiae: Jtaque, Si accuratum
quis velicterre de rei alicujus pols
a4.
bilicate vel impossibilicate judici
2
at, unI-
vertum eorum, qua ConCerMMInE
e
possibilicatem vel impossibilica-
rem, circulum. Sic innumera lune
Deo possibilia quae hominibus e
Angelissunt impossibilia: Aliquid
eA posibile Regi, quod estimpos-
sibile prirato: Aliquid est possibile
natura, quod est impossibile legi
1
bus: Aliquid Fuir possibile in Ratu
inteoro, quod esimpomibile in Ca-
tu corrupro. Sic aliquid eAt posti.
bile Deo, generatim loguendo;
quodips jam esimposibile ratio-
ne sapientistami consilii, justitix,
ex

## Folio 191 — 797899227:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
III
D
1
Iiit
1
II
b
a
d
C A P. XIV.
T92
de veracitatis. Sic, d Deo non pu
niri peccata, possibile est, simpli-
citer loquendo; at, si ca permit-
tac, hoc latupolico, iplius julticiae
ec majestari repHgnaE, UF. Ca nON
PUMIaE.
TT. Ens est congruum vel inCOn.
ruu.
Ens congruum, Ccu proportiona
le, est, quod tancum e tale est,
quale e quantum esse debei. Lea ju-
+
Alia, humilicas, Aides, ubiquecon-
rua elt.
Ens incongruum, Ceu ImprO
porcionale, est, quod vel non est tan-
tun; vel nontale, quantum  quale
esse debebas. Iea, culrus creaturis de-
C
bIEuS, Deo inconoruus est: Cc, cuI
cus Deo debicus, Creaturis InCOn-
ruuselt.
EEF. Ens est efficax vel inCH
CaX.
Fns efficax, seu operolum, est, a
quo aliquid est; leu cujus est aliquis
usno

## Folio 192 — 797899227:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
192 PASLOSOPHLA PRTMA.
nsus. Sic omnia, etiam minima, d
Deocondica, unt operola.
Ensefticax, lcuoriolum, cR, a
quo nihil est: Leu, cujus nullus plane
est usus: ut verbaociola, e hiomi-
nesionari, inLOcICTaTE.
EV. Ens est actirum vel pallirum.
Ensaccirum, leu datirum, elt,
à quoentitas esse porest; leu, quod se
communicare porest. Ita, ens primum
eAt Cumme datirum, Luique com–
municatirum.
Eus passirum, seu receptirum
elt, quod ab aliquo, vel in quo aliquid.
esse porest. Sic, homo per Spiritum
11.
ec gratiam divinam potest tieri di-
vina nacurae, luo modo, particeps.
Ania sensitira humana potelt
consrue recipere induxum d im-
Derium anima rationalis.
r. Ens est Facilevel difficile. IIIgd
est, cujus maona est possibiluas: F206
cujus parva. tlac quoque dirilso es
F
relpectire et comparate intelli-
senda.
VL. FMS

## Folio 193 — 797899227:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1
A
d
C A P. X IV.
293
VE. Ens est simplex vel com
Dolitum.
Ens simplex est, ens indivisibile
Peu, quod pluribus imperfectis non
constat. Sic Deus est ens simplicil
Cinum.
Ens compolitum est, quod pluri-
bus imperfectis constat: ue planta,
L
homo. Dico, imperfectis, quiaomnis
.
composicio inferi imperfectionem
nempe, cum partium componen
tium, tum compoliu, quatenus
et d componente, et a Partibus,
pendet.
VEL. Ens est, lingulare vel u-
niverlale.
Ens lingulare est, ens immulti
plicabile: ut angelus Cabrict, 50-
qu
claces, Bucephalus. Vocatur indi-
viduum, ec d quibuldam, species
pecialissima.
Ens univertale est, ens multi-
plicabile. P si que Cenerale vel SpC-
cialco
TUHa

## Folio 194 — 797899227:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
T94 PATLOSOPHEA PREMA.
Illud, est maris muliiplicabile: ut
corpus naturale: IOc, est minus
multiplicabile: ut animal. Illud, con-
tinet hoc: hoc, continerur abillo.
VTTL. Ensest, improductum vel
productum:
Ens improductum est, quod non
est ab alio: UE DCUS PaFCF:
Ens productum est, quod est ab
alio; leu, quod ab alio essentiam (nam
accipir: Sic Omnes creaturae lunt
producta d DCo.
De Specialibusproducendi mo-
dis agerur uo loco.
L X. Fns est idem, vel distinctum.
Peu non idem. Identitas est, plurium
convenientia. Sic Pater ex Filiusin
divinis unt unus idemque Deus.
Diccinecio eR, entium non conve-
nientia: Leu, modus entium; quo
unum non est alind. Sic alia Fa cul-
fasin homine, est intellectus, alia,
voluntas.
Distinctio est, realis vel rarioniso
Dictin

## Folio 195 — 797899227:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. XIV.
195
Dictinctio realis est, quandores
revera leu inse e perse distingunn-
tur: UE TIomo differt d bruro.
Dictinctio rationis, quandoentia
non revera inter se, sed a nostro in-
rellectu distinenuntur. Sic definicum,
Flomo, dinltinsuitur a definitione,
ab animaliraiionali.
X. Ens est, consentaneum vel
dissentaneum.
Ens consentaneum est, quod cum
ente convenit: ut antecedens con-
venit cum contequente, Connexo-
rum unum cum altero, caula cum
effecto, Tubjectum cum adjuncto.
Ens dissentaneum ek, quod cume
enre non convenii.
Vide Logicae nostrae CapUF. A.
R E GV L AF.
e
.T Ecta ratio porest sufficienter
Le utiliter judicare de possibi-
litate es impossibilicare entium.
Graris et disticilis quaeltio elt,
2
GMIS

## Folio 196 — 797899227:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
296 PHTLOSOPHTA PETMA.
.1
quis in humand rita lic judex pol-
x
x
libilitacis eimponibilitatis: eltque
maxim momenti, praeleruim in
controreriis Adei. Vbi duo ex-
trema diligentiltume carenda lunt,
defectus nempe de excessus. Defe-
s
etus committitur, quando immodetta
ratio, ommia, angustissimo luo
valculo, capere, de metiri laca-
sIE; nec ea credere vule; quae
2
non perteclé comprehendic. IIac
imprudentia, e ab ipsamer recta
20
acione, a ab experiencia, retu
EaCUE. Ab ipsamet recta ratione;
quia iptamer diccac, infinita non
poste capi a Ainiro, adeoque nec
intinitam Dei porenciam d lc. 1b
experientia; quia quilibee homo
lanae mentis experirur multa, quae
Tunt cerrissima, a se pertecte capi
non polle. Ita qualiber fermé di
Sciplina, lua haber axalanuma
etiam iplX Mathematicae, qua
clarissum a demonstratione nitun-
TUI.

## Folio 197 — 797899227:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
1i
1B
UI.
C A 2. ZIV.
tur. Peaque Capientissime _ vino-
ivc
ODINCOaFCOS Paulus F ph. 3. 20. IdE
DUVa MENCO ITEP ZAVZa NOIn ( aL VTED
EHHECIOS 8 3 Wov. aIrZuEDa n VOEIE:
Illi vero, qui potest super omnia fa-
cere; superabundanter. Super eat
quae pecimus ant intellicimus, E
Hloria.
Verum, non minus, excessus
Quoque est carendus, qui commit
ritur, quando affectu quodam per-
turbaca ex fascinata ratio, etiari
ea le credere dicit, quae, auE ex-
plicicam, aut implicitam contra
C
dictionem, involrunt. Oualia mon-
Ara, Frequenter, a variis tidei ma-
ictris, vel potius crrannis, plebi
DrODinanEuE: V. 8. Quando jubent.
ut credamus, holtiam seu spumani
panis esse iptissimum Chrictum,
accidens existere line lubjecto, vi-
Cum, tactum, puctum oltactum,
imo omnes nostros Cenlus, dextre
 accurate applicatos, Falsi; qui-
b uS

## Folio 198 — 797899227:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
298 PHTLOSOPHLA PRTMAS
bus, ex limilibus, ur asenciamue,
 nObIS IPCEF
nisi prius omnem sentuum rim,
omnem recta racionis lucem, Cx
cinonamus. AC, inquis, omne ver-
bum apud Deum est possibile. A
onolco; ledres coneradictorianon
est verbum, sed lurdum quid et
+ gC
3t
AMUEUI: appylOV eC aNoyoV. Instas et
cD
Tnoeminas verba Pauli. Optime.
Sed longé aliud eA. Deum posse
plura ex majora facere quam nos in-
telliramus: aliud Deum posse eafa-
cere, quae recta ratio manifeste im
possibilia agnoscit. Deus elt omni-
Porens: verum, elt etiam lapiens.
AC (abtE blasphemia dicto) in-
Sipiens Foret, li per sensus ee ra-
cioms judicium mecogeret, uc ld
negem, quod, per lumen Adet,
vule uc afairmem. Non adtero
Theoloricam quidem, sed Colidam
relpontionem: Non tam de DO
centiu, quam de roluneate Del,
Cx

## Folio 199 — 797899227:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Ds
e
d.
C A P. XIV.
199
ex iplius verbo esse dispurandum.
Tlicnoca, non lequi: Menshuma-
nanon potestscire, omnia. Deo posse
bilia; eroo, nec judicare potest, an hoc
vel illua sic impossibile: Aliud enim
el. loqui de omnibus porsibilibusi
aliud, de certoimpombili, ex cujus
detinitione patet, iplius contra-
dictio: Deinde facilius cognolci
cur, quid non Cc res, quam quidI.
Ica non sequitur; Mens humana
non coonolcicomne verum; exgon
neclcire potek, an hoc sctallum.
V. Ens pattirum, hec genera-
lissime est accipiendum.
Scholastici non male dicune, Pas
sio accipitur rrammatice vel physice
Ira, omni actiom relpondet pasto,
scilicet conorua e consentanea.
EK autem paltio, et pertectionis.
ee imperfectionis. Ita, amari, ho-
norari, paltio ck, led non dicit ali-
quam, amati, honorati, imperte.
ctionem, sed poriuspertectionem.
4
Ita

## Folio 200 — 797899227:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
200
PALIOSOPHLA PeTMA.
Tra, creari, conterrari, subernari;
C
perfectionem dicir in CrCaTurIS.
Duanto ergo magis verba pastira
ad
Deo applicata perfectionem ex
PrIMENEd
VI. Omnis compoluio includit
C
impertectionem. Aliqui, compo
litum definiune, ens, in quo lune
plura, seu, quodpluribus constat.
Flaec detinitio non es rara narios.
Secus nullum darerur ens simplex.
In quorisenimente, ut lupra vidi-
mus, est congrua quaedam multi-
cndo. Tritur recte pronuntiane
Philosophi. Relatio, Scilicet qua re-
latio, non componit, sed distineuit, Id
ni foret, icerum nullum polee dari
ens limplex. Omne quippe ens.
eciam simplicillimum, vere differe
a Compolitis, vere ipls eM excel-
lentius, vere simile vel dissimile.
Siitaque hae relationes compone-
rene, idem ucique ens, forec simpli
ciltimum ex non limplicistimum.
VII. Dnic-

## Folio 201 — 797899227:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
C A e. ZIV..
2OL
VTI. Onicquid revera in rerum
natura existit, sinculare est.
Fieri enim nequit, ut idem dif.
Ferat d Ceiplo; adeoque vere sIeE
mulciplicabile ex immultiplicabile.
Froo, inquis, entia univer salia, sunt
entia rationis? Recte: Inucilia ita–
que es plane fictas Minime gentium,
Sunc enim in natura fundamenta-
licer, licer non formaliter. Nimi
Z
rum, intellectus humanus non po-
cest, rerum convententrum de dit.
e
ferentiam, vel concipere, vel ex-
primere, nilicas inter le comparet;
ex qua comparatione relultantuni-
verlalia, ucilissima humana cooni-
tionis organa. Ilis oblerratis, in
tumum abcune spinola illa se
Otiolae, plerarumque Scholarum
de 2niversalibus, disputationes.
VIII. Principium indiriduatio.
nis non est aliquid ab essentia rerum
diversum, sed ipsis sima earum propria
essenita
ac

## Folio 202 — 797899227:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
2O2 PHTLOSOPMLA PRIMA.
Ratio: quia, quodliber ens, actu
exiltens, est per seplum lingulare.
qua
Poriusereo; univerlalitatis, quam
lincularitatis, principium fuissee
inveltigandum. Nempe, _ DeuS,
e Angeli, detormae lubstanciales,
c
de maceria, ∞ exuscompolacor-
e
pora, et accidentia, cam relauiras
quam ab loluca, per luam essentiam
indiriduantui.
et
p. 
et
IX. Distinctio ductinctionis in re2
e
lem s Lacionis sufficit.
Alliexcogirant intermedias quat
2
dam, puca distinctionem modalem,
formalem, ex naturarei. Verum, (i
F
recte explicentur, Lacile reducun-
cur admembra propolca; quae lunt
Contradictoria, adeoque immedia-
.
omodircalis, distin-
etio inter ens poluurum denerati
rum, incer prirationes, icem InTer
entra racionis, divers generis, lunt
reales. FE revera, haec reductio,
etilior elE, ita nIS CurIOSA di-
C
alinetionum

## Folio 203 — 797899227:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
du
I
C A P. XIV..
sinctionum mulciplicatione.
203
X. Distinctio distinctionis in rCa-
lem ex rationis magni estnsus.
Sune quidam novi Theologi,
quos inter excellie Crellins l. 2. de
Deo, qui existimane, omnem distin-
ccionem rationis, auc este Fallam et
sucile, adeoq; mucilé, aur reipla di-
sinetione realem. Jui error vero
abcurdus. imo ridiculus est. Seque
retur enim, ens simpliciltimum, esse
compolitillimum. Lrenim, cum ens
a
Cimplicistuma sic infinitae perfection
nis, utique, mens hiumana. innume-
ros, e veros urilelque porest de eo
Formare conceptus. Si ergo diverli
tasconceptuum, infere diverlicate
reru coceptarum, ens limplicissimi.
eritcompolicissimu. Sin COEra, UIILjo
utilis tuerie aliqua distinctio ratio
HIS, quae non sic realis. Caeterum,
distinctio rationis, diriditur, in di
sinctionem rationis ratocmaia,  ra
rionS ratioCIanIS: Illa est, quando
l6
X 4130.

## Folio 204 — 797899227:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
204 PHLIOSOPHLA PB TMA.
ratio habet aliquod fundamentum in
re: Pura in ejus perfectione: vel
quando connocai mulios respectus aut
xri
bura Dciinter Cc. Ilac guandoratio
non habet fundamentum in re, sed ean-
dem rem cum ipsa comparat: quod
C
non poces leri line repecitione
conceptus simplicis.
monma
C A P. XV.
De communibus entis divisionibus
ratione unItatis, es quidem de se-
cunda Decade. Sccunda dccas sC
Le habei.
s est necellarium vel non-ne-
Rcellarium; imimutabile, vel
mucabile; incorruptibile, vel COr-
ruxcibile; immobile, vel mobile;
requale, vel inaequale; simile, vel
dilsimile; unibile, vel non-unibile s
unicum, vel non-unitum; externum,
vel internum; subjectum, vel ad.
junetum.
EnS

## Folio 205 — 797899227:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
OMt
C A P. XV.
205
Ensnecessarium est, quod non po-
test non esse: UE DeuS.
Ens non necessarium est, quod po-
rest non esse; ut caelum. FTIc obler-
ra, Verbum (Porek) complecti prae-
teritum (POEuIC) es fucurum (Pore-
FIF) 2. Varios esse necessiratis es non-
necessiatis modos e gradus. PVon-ne-
cessitatis insignis species, est libertas
qua pertinet ad Pnemmaticam. leu
doctrinam de spiritibus: illi quippe
Coli liberi lunt. Omnis vero, tum ne-
cessicas, tum non-necessitas; est con
ornasuoenti: uc entis lpiricualis ne-
cesticas, estspirirualis; corporei
corporea, enris independentis li-
+
bertas, est independens, dependen-
tis, dependens.
3. Fns necessarium, uno, potest
esse non-necessarium, alio respectu e
modo. Nreque enim neceltiras e
non-necellitas qua ris, lunc oppo-
lita, led direrla. Aeque in verane
celstatis ac non necessitaris conci.
liatiOnC,

## Folio 206 — 797899227:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
206
PHTLOSOPHTA PRTMA.
liatione, Fundata est panharmonia
mundi, lacerque ummum. Philoso-
phraeO Lheolosiae mzllertu.
Ensimmutabile ck, quod non po-
test, a seipso differre. Ceu, aliud esse:
ue consilia dirina.
Ens mucabile elt, quod potest a
Ccipso differre: ut consilia humana.
dunt quoque varinmutabilitatis
ac mutabilitatis modi e eradus; StC,
aliquid est mutabile rarione esten-
e
iua
s
+qo
ciae, consistentae, acclsburorum.
Ensincorrupcibile ett, quod non
porest non durare: Leu, quod non potest
desinere esse: UE DCUS.
Ens corrupcibile est, quod porest
non durare. Ieu, quod porest desinere
esse. Ita calum, poltlaplum estna-
curalicer corruptibile.
Ens immobile cst, quodubi snum
nequitmutare: Ita Deus, omni mo-
do,cerra, naturaliter, quoadrorum,
e immobilis.
nsmobile est, quod ubi suum po-
test

## Folio 207 — 797899227:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
10
C A P. ZV.
207
test mutare; ue Anselus, Sol, qui est
corpus nacucale mobilissimum.
Ens aequale est; quod convenit cum
alio in quantiraie; uc, eusdem per-
fectionis es spirario in dirinis, cun
jus e generacio.
Eluc pertinet, ens adaeguatum.
Ens inxquale est, quod cum alioin
quantitare non convenit: ue hominis
regeneratio est actio praeltantior
prima ejuscreatione. lue pertinet,
ens inadaequarum, quod est latus, ma-
us; vel anounstius, minus.
Ens simile est, quod convenit cum
alio in qualitare: ue, genitum ele
Timilegionenti.
Ens dissimile est, quod cum alioin
gualitaie disconvenii; uE, monstrum
haudraro es dissimile signentl.
Huc perriner, ensaltimilabile d
non-asfimilabile.
Ens unibile est, quod potest esse
cum alio ente: UE, dlirina natura po-
celperlonalirer unirs humana. Ln-
EI

## Folio 208 — 797899227:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
208
i
PHTIOSOPHIA PRTMA
tia unibilia a Locicis dicuntur di
Ver
Ensnon unibile est, quod non po-
test cum alio esse; ita vero maxis
consentaneum est, repuonare Di
vina Majectati, ut possit suppoli
Colicer uniri natura brutX.
Fntri inunibilia a Locicis dicun-
tur opposita.
t
inet, ens communicabi
le e incommunicabile.
ns communicabile est, quod plu-
rium esse porest: Eic, anima rationalis
est communicabilis omnibus hu-
manicorporis menibris.
Eus incommunicabile est, qnod
plurium esse negnit: Sic indiridua
ertonalicas el, incommunicabilis.
Ad hunc locum reducuneur, com-
mune ee proprium, publicum et
prIratum.
Ens unirum est, quod est cum alio:
Tic anima rationalis elt UnITA COF-
borihis virt.
d

## Folio 209 — 797899227:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
oll
UII.
l
lis
eA
1a
5
C A P. XV.
2C9
Fnsnon unicum est, quod non est
cum alio: sc anima rationalis est
non unita corpori hominis mortui.
Illud, rocatur, conjunctum, hoc,
sejunctum.
Ens conjunctum, est leparabile
vel inseparabile.
Ens leparabile est, quod potest esse
sine conjuncto, anr conjunctum sine illos
sc certa figura es leparabilis a
Certo corpore.
Ensinleparabile cA, quodnon pon
test esse sine conjuneto, aut conjunctum
sine illo: Sc, quancitas estinlepara-
bilis a corpore.
Encia sejuncta. sunc propinqua
vel remora. Propinqua sunt, inter
quae non est marna distantia: LIC, aguae
nubium, lunc propinquae aquis ter-
ex IncluIIS.
Entia remora sunt, inter quae est
magna distantia; lic aquae supra cae-
lum cerrium lonoissime distantab
aquisterrae inclulis. Htuc reteran-
TUF

## Folio 210 — 797899227:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
22C
PATLOSOPATA PRImA.
tur, praesens e absens; socium e non-
Socium.
Ensinternum est, quod est in ente;
(c lapientia hominis est in homine.
Ens externum est, quod est exrra
eaq
ens; EC bona Forcunae Tunc extea
hominem. Sunt autem varii inexi-
stendi es exira existendi medi v. 8.
circumsare, adctare, anteltare, pro-
Rare, lupraltare, lubstare.
Ens subjectum, est, cui aliquid prae-
ter essentiam additur.
Fstque recipiens vel occupans.
Recipiens est, quod sibi unit ad-
junctum: est que in se, vel ad le: IIlud,
quod interins, uc esfentia luaspro-
+
priecares: hoc, quod exterins sibi ali-
quidunie: uchomo, veltes.
Subjectum occupans est, quod se
alienirei. leu adjuncto, unit. Voca-
e
cur alias; objectum. Itatacultates
perCIPIEHTES, APPeTenTES eC CKC.
quentes, uniune le, rebus perci
piendis, appecendis, et exequendis.
Adjun-

## Folio 211 — 797899227:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
UI.
ut
H
A
17
D.
d
C
C A P. ZV.
2FY
Adjunctum elt, ens, quod alicui
praeter essentiam unitur vel additur.
Fstque receprum vel occuparum
Receprum vel in rem, vel adrem.
R F. GV L AE.
T. Y TIsnon-necessarium, ad neces
sarium: mucabile, adimmu
tabile: corruptibile, ad incorrupcibile
mobile, adimmobile: inaequale, ad
aeguale; disimile, ad simile; non uni-
bile, adnnibile: non unirum, ad uni-
tum: externum, adiniernum: adjun-
L
cum ad subjectum: tandem necessario
revocatur.
Secusnon daretur unirertalis, in
rerum natura, ordo.
II. Sophistica illa quorundam Scho-
lasticorum maxima: Qua realiter à
se inricem differunt, ea lunc sepa-
rabilia; diligenter est cavenda
Hlinc enim lequeretur, rem posse
esse line suis proprietatibus; item,
proprietatem unam posse esse line
alid

## Folio 212 — 797899227:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
QT2 PHLLOSOPHZA PRTMA.
alia Abi connacurali; quae revera
Tuntmonstra Meraphysica, cantum
ad errores quoldam palliandos ex-
in
e
e
cogitata. St 1ta le res habet, va
Aristotelis demonstrarioni a priori
e a polteriori. Ouare omnino,
cum ex Philolophico, cum ex Theo-
Logico latifundio, proleribatur.
C A P. XVI.
De communibus entis divisionihus
qu
ratione Verilaris.
DAcione Veritatis constituimus
Ldivisionum entis decadem que
Siclc haber:
Ens est rerum, vel Fallum; per-
ceptum, vel non-perceprum; cla-
rum, vel oblcurum; certum, vel in-
certum; sensibile, vel non-sensi-
bile; comprehensibile, vel incom-
prehensibile; signum, vel Cona-
tum; ellabile, vel inestabile; nu-
meratum,

## Folio 213 — 797899227:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
d
ilio
HIIS
d
112
MlI
p
a
18.
CA e. XVI.
2.13
meratum, vel innumerum, ec de
nique mentura, vel mensuratum.
Ensverum est, cujus apporentia,
facies, coneruit cum ipsius essentia.
Sic Deus aeternus, eMlentidunicus,
pertonis erinus, eAt DeuS veruS. AU-
rum a natura productum, eA ve.
rum aurum: an eciam, quod ab arte
productum cA: dilquiratur.
in 
Ens Fallum est, cujus apparentia
non coneruit cum ipsins essentia: CIVe
aliquam apparentiam liabeat; live
illa Careat. Sic ateEnUS DCUS, PerD
Condunicus, est Dens Fallus. Rurum
apleudochrmicis Factum; est Fal
Cum.
Ens perceptum est, cujus simili-
tudo ab aliquo efficaciter habetur. Sic,
omnes res naturales, lunt coonita
Angelis.
Lnsnon-perceprum est, cuins si
militudo ab aliano non habetur effica
citer. Sic, mulea affectionesrerum
naturalium, lacent hodiernos Phy-
COS.
Fluc

## Folio 214 — 797899227:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
E4
PHTLOSOPHTA PRTMA.
Fluc pertinent diritiones, quod
ens sirnocum, vel ignorum; cogni
cum, vel incoonirum; manitectum.
vel occultum; notius vel ionorius.
Ens clarum est, cujus habitudines
p
CB
sieillarim, dictincte, percipiumur: Sic,
in plenioriluce; clare ridenturres.
Ens oblcurum est, cujui habitudi-
et
nes junctim; contuse; percipiuntur.
Sic; in crepulculo res ridentur ob-
Ecurius.
Enscertum est, cujus habimdinum
ratio, convenientia e dilconre
e
niencia, saris percipitur. Sic, prima
Mleraphysices axiomata lunt certa.
Ensincertum est, cujus habitudi-
num ratio non satis percipitur: Voca-
tur dubium. Sic, multa hodierna
Mledicinae principia lunt dubia.
Ens lenlabile est, quod sensibus
a
percipi porest: Sic pleraque COrpOra
naturalia lune humanis sensibus
percepribilia.
Sensus est, corporea cornoscen.
di vis.
FHS

## Folio 215 — 797899227:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
si
il
db
C A P. XV I.
2.15
Fnsnon sensibile est, quod sensibus
percipi nequit: SIC, PraCIPUa COF-
porum naturalium partes, huma-
nossensus ferme larent.
Adens non-sensibile pertinee, in-
celligibile.
Incellectus, est Spirirualis cognos-
cendi vis.
Ens comprehentibile est, quod
perfecte percipi, Ccu coonolci porest.
Sic Deoomnia entia lunt compre-
hentibilia ee comprehenta. Fnsdi-
citur comprehendi, quando cornosci
tur, in quantum est cornoscibile.
Ens incomprehensibile esi, quod
perfecte percipinegnir. Sic, Deus est
incomprehenlibilis omnicreatura
intelligenti. Fsuc pertiner, ens in-
scrucabile.
Signum est, ens, quod sui similiti-
dine, aliquid a se discincrum pircipi
facit. Ceu notificat. Sic, Agura COr-
porum nacucalium, lunt signa in-
TeEAK nacuEX IPCOrum
e
SigI
1
1II
Ve
Ma
d.
1d1.
Ca.
18
di
Ou.
Ets
CAS

## Folio 216 — 797899227:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
2F6 PHTLOSOPHTA PRTA.
Signum cs, inscrumentale vel for-
maleo
IUlud, est, quod nocum seu coeni-
rum norificat; ita, restigium cerri,
Poniticar cani, cerrum.
HHoc est, quod etiam ienocum noti-
ficat; ita, species vilibilis, cervir
cerrum indicat cant.
Enssignatum est, quod per simile,
a se destinctum; percipitur leu norifi-
catur. Ira Chriltus est sionarum
omnium erporum Molaicorum.
Ensestabile est, quodverbosionifi
cari potest. Lta, gualitates COrpO-
rea, hactenus occulrae, lunt vere
v 3C
Chrlice csfabiles, non appylat.
)
Verbum, ut ec, dicere, hic eAt ac-
cipiendum generalisime, ita uE, di-
vinum, angelicum, humanumque,
e
complectatur; quae doctrina, ejul-
que analogia ex ucilicas, nondum
eM laris inguilita.
Ens inettabile est, quod verbo
Penifcari nequit. Fsique tale, vel
OM HB3

## Folio 217 — 797899227:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Cel
s
AIII
d.
nis
p
tele
1a1
di
du
1
C A P. ZEVL.
2X7
omni, vel cerro modo. Sic, Deus elt,
ec humana, et angelica lingua,
ineftabilis.
uc pertinee, ens nominatum,
 innominatum, maoniapudiC
IOS, Imo e, modeltiores Phy-
sicos ex Medicos, usis.
Lus numeratum est, ens, cerio
numero definium: Sic certus estKel-
larum, certus electorum, numerus.
NTumerus est, collarae leu ordinatas
Cexraegnantitalis, noi.
Estque primitivus, vel derira-
FIrUS.
Primitirus est, unitas, prouchic
aCCIDIEUT.
Onitas est, numerus quirem quan-
tam, per se perceptam. Ceu solam.
sienificat. Sic. Sol in mundo est unuso
Poslerrocari, numerus negati-
rus. Nrumerusenim exprimie, au
res non lic cum alia, vel lic cum
alia simili, scu ejuldem ordinis,
uncta.
ume-

## Folio 218 — 797899227:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
2F8 PHTEOSOPHLA PREMA
Numerus deriratirus est, qui rem
quantam cum alia perceptam, leujun-
etam, sonificat. Sienificat. inquam,
et quod, ec quomodo, graduquer.
juncta lic. Ica binarius, ternarius,
caeterique in infinirum mulciplica
biles, lunt numeri deriratiri; pol-
leneque vocari, posicivi.
a
6
Mensura (Aricie Colitoquemore
Tumta roce, est sirnum, quo alicujus
quantitas cognoscitur: Ita, Cpha; Crat
mentura aridorum, corus, liguido-
rum, apudFTcbraeOS. Mensuratum
est, id, cujus quantitas aliquo sieno
cognoscitur. Ira, Pondere, menluta.
numero, Deusommlafecit.
Iuc pertince, ens numerabile,
ex innumerabile; dimensum, ex im
menlum.
Denique. Ens est mentura vel
menturatum.
Nensura (accuratius (umFd vOCC)
est ens, cui aliguid conernere debet. SiC
tinis es mentura omnium medio-
XUI.
Men-

## Folio 219 — 797899227:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
et
1
Fal
0.
LIB
(1IB
la
A
eHt
e
ce
Si
id
ess
C A e. XVI.
2 TG)
Mensuratum, est ens, quod alieni
coneruere debet. Sic calceus debee
congruere pedi.
TTuc pertinet distinctio entis;
quod sit procoerpum, vel ectrpum;
contormatirum, vel contormabile;
mensurabile, es incommenturabile
R F GV L A.
I. CTenum debet esse proportionale,
es ret sienificanda, s potentia,
nisirnificat, es sibi ipsi.
Hlaec proporiio seu analoria; CA
anima lioni: Traque, sionum, quod
cacaret, elt insipiens e ineptum,
quoque, sionum majorem habec
proportionem, ed clexcellentius
e efficacius. IIoc licer oblerrare,
in omnibus Tionisnaturalibus: idem
quoque accurate est atcendendum,
in lgnis arbierariis, corumque
conoruentia hine examinanda.
FLinc, omnia ligna, a Deoinctituta,
Duca expi e lacramenta, hahene
E2
aHal0.

## Folio 220 — 797899227:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
220
PHTLOSOPHEA PRTMA.
analogiam prorsus admirabilem et
mana, excellune roces arriculaia,
 qu
Dronunciata, vel lesipta, Grarum
Lyltemata dicuntur, linena. Ouo
aucem linoua miorem cum rebus
ligniticatis haber proportionem,
eo ele nobilior utiliorque. Inde
Facile cle, colligere, veriorem esse
Praronis, quinacuralem hominilin-
buam polculat, quam Aristocelis,
quicam neoat, lenteneta. Ecenim,
i ex infinica lonorum arciculato-
xum ulcicudine, senus humanum,
line ratione ex judicio, certos quol-
dam clegir, sulrum fuie; Forerque
Linguarum inreneio, res plane con
Tula SE FemexaE
c
verborum proporcionem, conre-
vienciam pura ec difterenciams nec
oblerrare, nec enuntiare, aut po-
cuie, aut poresthomo, utique mu-
rus est. brucilque imperfectior
quippe quae lenta lua COnGrueH-
cistime

## Folio 221 — 797899227:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
A P. ZVI.
22E
rissime exprimune. Vulgaris illa
objectio. Si essei linoua quaedam na-
turalis, ulique omnes homines illam
nossent, nullius est ponderis. ILaud
secuS, aC I quIS argutaretur, la-
nucarem non elle homini natuca-
lem, quianon omnes lurclani: vel,
alii homines sune leprosi, alii hy-
dropici, aliipocaorici, ecc. C190
fanitas homini non elt naturalis.
Nam homini in inceoro uo Catu
e
quaedam linona, ec tuit, ec tuislee
naturalisi carera linoux, unt ictius
naturalis ex primae, babrlonica
contusiones, nimirum aaditiones
Subductiones, velpermurationes;
Si quis existimet primam illam na-
riramque linguam fuisse Ebraeam,
libens assentiar: qua de re fortan
alias plura. Hlic nota, vulgarem
cermologiam, qua rocum derira
carum racio reddicur, intionem
quidem habere usum, led veram il-
lum, quae caulas reddirsplarum ra
2 3
dicum

## Folio 222 — 797899227:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
222 PHTLOSOPHTA PRIMA.
dicum: c. 8. Quare terra rocetur
is e
PretL _ non Or, cur adhibeantur
hae licerae, licerae hoc ordine, non
aliae alio ordine, esse prorsus ina
Rimabilem, dignam rero Philoso-
pho. nominarim Physico eMeta
physico.
II. Onicas, est omnium caetororum
numerorum radix mensura, es meia.
Philosophi qui negant Vnitatem
ellenumerum, aut rocis ambioui-
cate, aut prarieerore, scipsos aliol.
que intricant. Nram, primoerer-
cuncuniverlam Arichmeticam. St
enim numero non addatur nume-
rus, mancbitidem numerus. Ergo
Sibinario addatur unitas, non orie-
cur cernarius, led mancbie bina-
rius. Item, Ei a numero non (ubdu.
cacur numerus, mancbit idem nu-
merus: ergo, lid ternario autera
tur unicas, mancbierernarius: Quae
plane Cculta Cunc ec ridicula. Dein-
de, quid taciet Metaphysiea, li uni-
1a5

## Folio 223 — 797899227:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
sie
Bd.
II
du
eti
la
C A P. XYII.
22 3
FaS nOn SIEnumerUS. OuaerO qOE
Cunt Dii d relpondes: Vnus. Ouot
mundidOnuS. At, lnquis, unitas,
non est numerus; itaque male rel-
Pondes. Ejulmodi itaque Opinio-
nes, circa rocum homonrimiasla-
borances, catholico Audio, non lo-
lum inuriles, led e noxia lunt.
Ouamvis enim numerus oreu ad
corpoream quantitatem pertineat,
ulucamen ad omnes dilciplinas, in
primis adMeraphysicam, lC ex-
cendic.
C A P. ZVITo
Decommunibus entis divisionibus
ratione BonItaLIS.
Atione Bonitatis, conscimimus
aa divisionum entis bectadem Leu
Cenarium, qui sic se habet.
Ens est, bonum, vel malum; ap
Petibile, vel non-appetibile; theo-
X2. 4.
reticum,

## Folio 224 — 797899227:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
 24
+
PHTLOSOPHLA PEEMA:
t.
Scum, vel inhronelcum; urile, vel inu-
eile; jucundum, vel injucundum.
Ens bonum est, quod cum consi-
e
Scenria sua coneruit. Sic ltatus mundi
corporei ante laplum crac ralde
DonuS, Gen. T.
Ensmalum est, quod cum consi
Scentia sua non coneruit. Sic, hodier-
maluS..
 COFPOFC
2
Ens appetibile est, quod perceptum,
aqu.
percipientre stnnibile. Sic. cibus elE
appecibilis, animali clurienti.
Appecibile ck BEor, prasianiS
t
vel apclor, eiisibilins.
Lceltai
+
est melins. Sic aurum preltat cha-
IvbI.
Eligibilius est, quod ratione cir-
cumstantiae estmelius. Sic, chalvbs
melior cA auro, ad conticiendum
ladium.
Ens Fheoreticum est, quod tan-
FEtM

## Folio 225 — 797899227:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
liit
elt
in A P. Z VII.
225
cum cornoscitur; Peu, cujus cornitio
non ordinacur ad bonum aliquod pro
ducendum. Dicitur etiam, contem
placivum. Sic, mulei concemplan
Turres Mecaphisicas.
Ens cnersericum est, cujus corni-
tio ordinatur ad alicujus boni pro-
ductionem. Vocatur, operatioum.
2
Estque Praclicum, accirum, v08
Doecicum, Factirum.
Praxis, actio, est boni honesti pro-
ductio. Tales TunE, OpCFATIODES,
Echica EC Cmbiotica.
Ex
Pocsis, Factio, est boniutilis fer:
arrisiciosi productio. Tales TunEope-
raciones Arirum, cam liberalium;
quamilliberalium.
Enshonectum est, quod rerum na-
tura, esentia puta ex consillentie;
CDBOYHI
Sic, hiominem omnia ad Deiclo
riam ordinare, honectillumum eA.
Fluc pertinene divisiones; quod
ens sit jultum, vel injultum; aequu
 5
rel

## Folio 226 — 797899227:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
226 PATLOSOPHTA PRIMA.
vel iniquum; decorum, vel indes
Cornn.
er
Ens urile est, qued essentiae con-
Sic, media debent esse apta ad
procurandum tinem.
Ensinueile est, quod efficientia non
conaruit: sive, tanium inuiile sit es
oriosum: ita multa nuoa In L ogicis
ee MLecaphysicis luncinutiles: sive sit
noxium e efficientiae adversum. IEa,
docerina Aristorelis de aeternitate
undi, plancnoxia elt cudio Phy-
sic0.
Hluc pertinet divitio, quod ali-
quid sir conducibile, vel non-con-
ducibile. Ita a maonis Philosophis
et 
Lheoloris, DCCCaTUM VOCATUE
conducibile, id est, non lud natura.
Ted ordinantis bonitate, ad aliquod
bonum, ordinabile.
Ensjucundum est, quod concruit
appetitui. Iea, risiofaciei, Dei gra-
eiam declarantIs, creacura intelli-
senti

## Folio 227 — 797899227:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ia.
tai
IId.
atC
id
A P. ZVII.
enti, est jucundissima.
u i .
Ensjucundum est, quod apperirui
non conernut. Ita, vilio Faciei Dei
iratae, creatura intelligenti, estin-
jucundissima.
R F G V L A.
I. 8Ivisio entis in theoreticum es
practicum cum crano salis
est accipienda. In Ca quippe, usus
Potius, quam naturae rerum, habui-
mus rationem. Nros enim nudam
contemplationem minime probamus
adeoquehocumbracilisentu, nul-
las, ne disciplinas quidem, theore-
ticas; agnolcimus) sed omnem
coonitionem ad praxin destinatam
C
volumus, audacterque pronunelâ
uS. Quacunque coenitio non facit ad.
cornoscentis summum bonum, ea est
imperfecta; Icem, Ouacunque intel-
lectio non juvat creacuram intellicen-
tem, ad visionem, adeoque fruitionem,
Fntis primi imperfecta est. Et, nulla illectio veri d
L 6
guvat 2. nulla irspacta e
AFGuO

## Folio 228 — 797899227:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
u 
PHTLOSOPMTA PRTMA.
Atquehoc senlugenerali, omnes
a
disciplinas omnelque iplorum par-
1
Les Practicas elle, desideramus.
C A P. XV III.
n
De communes eneIs divisionibus.
ratione orairiis.
D. Atione ordinis, consciiuemus di-
visionum entis dodecadem, Qua
clc habet.
Ens est ordinarum, ves inordina-
cum; ordinaxium, vel extraordina-
rium; ordinans, vel ordinarum; de-
terminatum, vel indeterminatum;
directum, vel indirectum; media-
cum, vel immediarum; prius, Con-
nexum, vel polterius; principium,
vel principiatum; dlc, vel ab alio;
independens, vel dependens: in-
creatum, vel creatum; _ denique
Cautavet caulatum.
Ens ordinatum est, quod habet
conruam mulindinem. Sic, calum
eu

## Folio 229 — 797899227:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
ad di
Iua
12.
la
de
2.
C A P. XVIIL.
2. 29)
eolim, et nunc, comparate l0-
quendo, est corpus ordinacilsimum.
Ens inordinarum est, quod non
habet coneruam mulcicudinem. Sic,
Poct laplum, mulciplex ortaes, in
caloeterta, contulio.
Ens ordinacium est, quod ordini.
modo, omnibus, vel salrem plerisque
commani conrruit. lea, eA rempeltas,
medicamentum, vocatio ad ota-
cium, procellus juris, veltirus, ordi-
narius, vel exrraordinarius.
Ens extraordinarium est, quod or-
dini, singulari modo; coneruit. Ita
Eella: morbus, jus, ofticium, con-
virium, aepe CA extraordinarium.
TTIC accurate notandum, alina
esse, ens exeraordinarium, aliud, in-
Ordinatum. Fns. Quippe, exrraordi-
narium potee eAc ordinarissimum.
Ica, lyncaxisirreoularis, in Gram-
matica, non c dedecus, led ler-
monis decus.
Ens Ordinarium, vocatur analo
DUM:

## Folio 230 — 797899227:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
2. 30
PHTLOSOPHTA PDTMA.
rum es regulare, extraordina-
irreoulare.
Analogia est, communis rei cum
suo ordine (recula) conornentia. LIa,
declinatio rocis (Mensae) eAt ana-
105a.
Anomalia est, sincularis, qua(I
Occulra, rei cum suo ordine (regula)
conermentia. Sic declinatio rocis
caelum) elt anomala.
Omnis anomalia simplex (nam da-
cur etiam rariis modis compolica)
est plconamus, elliplis, vel cnallaoc.
p
Fleonasmus, exceltus, est. quando
communi ordini aliquid additur.
Fllip(IS, defectus, est, quandocom-
muni ordini aliquid demicur.
Enallage, permutario, est, quando
in communi ordine aliquid commuta-
tur. In entibus exeraordinariis, ex
Cellume dirina miracula.
Ens ordinans est, quod producit
ordinem. Ica, Deus estunivertaliss.
Rector.
Lissimus Ordinator e
Fns

## Folio 231 — 797899227:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
1dd.
ia
80
lId
est
do
1
A P. XVIII.
23E
Ensordinatum est, cujus ordo ab
alio producitur. IEa, OMRES CrCatUTA
Ordinantur a Deo: univertus exeF-
CItuS, Ordinatur ab Imperatore.
Ens ordinatum est, praeordina.
cum vel lubordinatum. Iund est, in
cajus ordine unum e(t ante aliud: FToc,
in cujus ordine unum est cum alio.
Ens decerminatum est, quod omne
modo cradnque est ordinatum. Sic,
Omnes res creatae unt ab aeternO,
in consilio Dei praedetinita, intem-
pore ab iplius porentia praedeter.
minacae.
Ens indeterminarum est, quod non
omni modo eraduque est ordinatum.
Sic, humana consilia, judicia, la
pius lunt indeterminata.
Hluc pertinet, ens detinium es
indefinitum, itomque, indifferens
seu adiaphorum, quod, ad honecta-
cem velinhioneltacem, nondum cA
determinatum. Tales dantur mul-
ea actioneshrumanae, lunirerlim.
Benc.

## Folio 232 — 797899227:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
232 PHLLOSOPHTA PRTMA.
eneratim puta vel speciarim, con-
siderentur. Nrulla enim actio hu-
mana lingularis, noralicer eltin-
difterens, verum aut bona aucmala.
Ens directum est, cajus ordo est
C
u
simples. Stc, adius Solis perpendi-
Cularis, CK directuS.
Ensindirectum est, cujus ordo est
composius. Sic, Solis radius obli-
IIucpertinet, ens rectum ex ob.
liquum. Sic, consilia bellica, sunt
vel recta e averta; vel obliqua et
overta, suae dicuntur Arntagemata.
Ensmediatum est; quod cumenie,
per alind, habet ordinem. Sic, ordina-
riorum inistrorum rocatio, AE
per cccleliam, adeoque est me-
diaca.
:
Ens immediatum est, quod cum
ente perse. line alio interposito, ha-
Det ordinem. Sic, Apostoli P’auli vo-
catio fuit immediara ab iplomet
Christo. Cummo ordinante, non in-
TCTVE

## Folio 233 — 797899227:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
11.
C A P. XVIII.
cerremente cccletia, profecta.
Ensprius est, quod est anie aliud;
Peu, quod est, dum nondum est aliud.
lea, lux primigenta fuit caelo priOr.
Ens Pocterius est, quod est post
aliudi leu, quod nondum est, dum aliud
B
est. Ita, Sol Fuit polterior terta.
Ens connexum est, quod est cum
alio; Ita, in qualibet planta, per
semengenith, bruco, homine, o
mnia principalia membra simut
Formantur, non unum post aliud.
FIIC oblerra, hranc divisionem
intioniter immeare caeteras entis
diritiones ecnotiones. Ita eAprio
TITaS, Pollerioritas, ec connerio,
+
ratione elencia, conlistentia, sub-
liltentiae, existentia, loci, tempo-
ris cognitionis, dignitatis, nudi
OrdiIS, CEC.
Ensconnexum est, continuum,
vel contiouu.
Continuum est, cujus termini, ex
crema, sunt iidem. Ita, Corpus Fce
MIIX

## Folio 234 — 797899227:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
234 PHTLOSOPRTA PRIMA.
mina matris, est continuum.
Contiouum est, cujus termini sunt
.
Juncti alterius terminis. Ita Cmbero
nIS COrpuS, eAt COrDOLI maternO
contisuum.
Principium est, unde, seu a quo,
aliquid est. Sic, aqua primigenia,
Fuic principium omnium corpo-
E
cum. Incubatio Spiritus sancti, tuit
principium omnis motus in aqud
primigenia.
Principiatum est; quod est ab ali-
quo. Sic, omnia corpora naturalia,
Lune fructus aquae primigenia.
Omnis Tolida conclusionum in (pe-
cialibus disciplins coonitio, orieur
ab axiomatibus e norionibus HC
caphr(icIS.
FJuc reterantur diltinctiones en-
EIS; quod sit primum, vel non- pri-
mum: primicirum, vel derirati
rum; principale, vel minus princi-
Dale; primarium, vel secundarium.
FnS d le est, quod non est ab alio.
Sic,

## Folio 235 — 797899227:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
1
_i
C A P. ZVIII.
235
Sic, Deus estens a sciplo, non po-
licire, neque enim sciplum Eccie,
led negatire. Ica, Cupremus Prin-
cepsporest aliquid facere d seiplo
in Republica.
Ens ab alio est, quod est ab alio.
Sic, Filius Dei est a Datre, Spiritus
Sanctus a Patre ex Filio. Neque
enim omnismodus effendi ab alio,
includie imperfectionem. Ita, Je
horapluebat d Tehord. Gen. 29. 24.
Ens independens est, quod non est
ab alio, cum imperfectione. Sic, Dcus
est ens omnimodo readuque inde-
pendens.
Ens dependens est, quod est ab
alio, cum tali imperfectione, utid, ad
quo est, sine ipso, ipsum vero, sine illo,
esse nequeat. Sic, naturalitermOtuS
hominis non potest esle linemotu
Solis, ab cogi oritur: AC, motusS0-
lis porest ese line motu hominis.
Sunt aurem rariae rerum depen
dentia _ CaTCnX.
ld

## Folio 236 — 797899227:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
236 PHLLOSOPHLA PRTMA.
Ensincreatum est, quod habet es
Teniiam ab alio independentem. SIC,
Tolus Deus el ens increatu.
Enscreatum est, quod habet essen-
tiam omni modo ab alio dependeniem.
Sic, omnes. Anseli, cam boni, quam
malis fuere creati. Creara fuit aqua
primisenla, seu materia prima.
Creatio elt, metiata, vel imme-
diata. Illa est, quae a puronibilo pro-
cedit. Sic, Creatur ania rationa
lis. FIac est, quae a nihilo, certo modo.
e
dicto, procedit. Sic creatum FuiEcor-
pus Adami. Ono verbo, creacio est,
omnimoda rei finitae productio.
ECt aucem haec dirilio, quod ens
sir increatum, vel creatum, contra-
dictoria eimmediata, ica UC Ter-
tium renus encium dari nequeac.
Jea, Spiritus Sanctus neceltario, vel
e ens increatum, vel creacum.
Neque enim rox, increarum, HIC
accipitur, pure negatire, qua r2-
cione non- enria luncincreara, led
Guat2

## Folio 237 — 797899227:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
11
6
C A P. ZVIII.
237
quata polirire, quatenus est affectio
reti CHLIS
Principium est, non-caulale, vel
Caulale.
Principium non cautale, est a quo
principiatum est sine dependentia. SIC.
cermminus d guo, eAt principium mo-
cas. Tempus pracedens, eltprinci-
pium lequentis; NVox, Fuit princi-
Dium dicl.
Principium non- caulale, est tale,
vel ob suam impersectionem: ita nihil
ese principium omnium CreaTO.
rum; vel ob principiati perfectionem;
nunirum, quando principium cA
cranscendentalicer principiato cor-
relatum, icaur sinc eo elenequeato
Sic Deus Pacer eAt principium Filiis
noncaula, nils catachrestice loqui
velimus.
Principium causale est, a cujus ve
aliquid pendoi; dicirurque, causa.
Elinc igitur nova emeroicentis
distinctio; quod sit caula, vel cau-
latum.
Causo

## Folio 238 — 797899227:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
238 PHLLOSOTHLA PRIMA.
Caulx divisiones, sunt genera-
les, vel speciales. Illa, limmeane,
id es, explicane, probant, ee mul-
ciplicant.
Vide Lozicam nosiram, in primis
majorem.
Caula est, exerna vel interna.
na est, quae rem producit, sed
eam non constitnii.
Esique Finis vel Fthciens.
Finis est, causa exrerna (leu ob
Cujusunionem) propier quam obt-
nendam, res est. Sic intrabicatio eA
Anis domlis. Finis causalitas ck,
quodiple lui desiderio ordinat seu
e
moret etticientem, ut le ac media
Aniconorue ordinet.
Finisest, cujus, bonum obrinen-
dum, vel cui, res cuibonum obti-
C
netur. Sic, lalus aeterna elttinistio-
minis, enjus; Hlomo cMFInIS, cmi.
Inuniversdnatura, perlonae lune
Fines, cui, caeterorum entium.
FficienS est, causa externa, a qu’a
aliquid est.
CAH-
M
Ps
IHI
pa
r
M.
It.
Ia

## Folio 239 — 797899227:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
el
ut
ini
s
100
GIs
et
A.
et
Ia
1
i
D
AB
C A P. ZVIII.
239
ansalitas efficientis consiltir in co,
quod ipla a fine ordinata, vel le lo-
lam, vel le ex alia, effectui conorue
Ordinat.
Ad caulam efficientem omnino
reterenda eA causa impulsiva (inter-
na externa) instrumentalis, s ex-
emplaris.
Caula interna est, quae rem consri-
mendo producit; adeoque eltcaulati
DaES.
Estgue Materia vel Forma.
Maceria est, causa interna, ex qua
res est. Sic, corpus humanum Ct
materia hominis.
Causalitas materia consistie, in
patira sui ordinatione, qua For-
mam recipit, ab caque perticitur.
Forma est, causa interna, per quam
res est. Sic anima rationalis, cAt For-
ma hominis.
Cansaliras Formae consistit, in Or-
dinatione actira, qua materix uni-
ta, iplam, e caulatum, proxime
perticit.

## Folio 240 — 797899227:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
240 PHTEOSOPHLA PRTMA.
pericir, ides, omnimodo ac gradu
Ordinac.
Ex caulis, oriuntur lubalterna
quaedam entis diritiones; ue quod
si materiale, vel immateriale; For-
matum, vel informe: organicum,
vel inorsanicum.
Caularum est, quod ab alicujus vi
pender. Ita, omnia creata pendent
aD CO.
Caulacum est. Anitum leu me-
Ct
7. +
dium, effectum, siricte ductum; ma-
ceriatum, vel tormatum: quae non
Temper materialiter; quo adrem, (cd
formaliter, quoad detinitionem, dit.
terunto
C A. P. ZIX.
Decommunibus eneis divisionibus
2
ratione Perteclionis.
vistonum entis ratione Perte-
ionis consiinemus hectada
Setb

## Folio 241 — 797899227:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
N
A P. ZLZ.
24. 2
Cen senarium: niirum. Fns est per-
d
d
fectum, vel impertectum, comple
cum, vel incompletum, totum, vel
paES, Inceorum, vel non- integrum,
inchoatum; vel consummatum,
congregatirum, vel legregatirum.
Ens pertectum est, quod omnia sibi
debita conerue habet. IEa, Quaeris
etiam herbula, naturalicer eltpei-
fecta.
Fnsimpertectum est, quod omnia
sibi debito. conerue non habet. Lta,
omnia pia piorum opera, in liac
vita, Punc impertecta.
Ens complerum est, quod omnes
(uae perfectionis terminos habet: SiC,
rircrisinta annorum, estens com
pletum.
Ens incompletum est, quod non
L
omnes suae perfectionis terminos habet.
Sic, intans bimulus, est ens incom-
pletum.
Hic noca, hoc in Jocogenera-
ins accipiterminos, quam, ubi 291-
TUII

## Folio 242 — 797899227:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
 2.
PHSLOSOPHLA PRIMA.
.C
tur de subltantia completa et in-
completa.
Adhanc dirisionem pertinet illa,
qua ens dicitur plenum vel va-
CHLI.
Totum, est, ens unum, ex pluribus
consrans: UE, Mundus corltar ex
x
DluEIbuS PacLIOUS.
Paes est, nnumillorum, ex gnibus
l
rotum constat: lc
uncpartes Mundi.
et
4
Totum est, actuale vel porentiale.
2
Locum actuale est. cuiparies sunt
essentiales. Hloc primario, compett
lubstantiis corporeis, secundario,
d
de analozico, SpirilibuS _ acci
dentibus.
en
Lorum actuale est, elsentiale vel
inteorale.
Porum cllentiale est, quod constat
parte, porenria, perficienda, et parte,
actu, perfierente: Jeu, parribus praor.
dinatis.
re
ale torum, compolicum est, ex
materia

## Folio 243 — 797899227:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
I
C A P. 2EIZL.
2. 4. 3
Materia dE FOrmmZ, CZ NatuEQ SC SUp-
2s
Polto, ex esse de citencta, ex gene-
re ex differencia.
Focum integrale est, quod consiae
C+
variibus ejusdem perfectionis: Scilicce
si
vel perticiendis, vel perticientibus
Ceu, quod constat partibus coordinatis.
Taletorum, estcompolituim, ex
pariibus quantitativis: sivc, illae paries
quantitatirae sint materiae, Quodpro
pric rocatur totums inteorales ue
artes corporisequim: sive sint for
maeiuE parcesanima Cquin. RMa-
Losice quoquetribuitur, rebus Epi
ricualibus ex accidenribus.
Focum inceorale est, homore-
neum, Limilare, vel heceroreneum, cil-
Similare.
Flomogeneum est, quod habet par
res ejusdem natura  nominis: ut
aUTUM.
Eeterogeneum est, quod habet
paries diverse naturae  hominis: uE
planta.
 Lb

## Folio 244 — 797899227:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
24+ PHLLOSOPHTA PRTMA.
E
PEt autem dirisio haec incelligen-
C
das comparate _ cerro respectu.
Direxlo quippe respectu, unum
idenque torum, porest dici homo-
geneum e heterorencum. Sic vena,
2
respectumembrorum majorum, est
similaris, in le tamen, dissimilaris.
Torum potenriale est, quod suis par-
pou
tibus est essentiale. Lalia lunt gene-
c
C
2a d species. Toca, Inquam, nOn
realia sed rationis, diverus parri
busconstat.
Divisiones parrium respondent di-
vistonitororum.
Inccorum est, torum, quod omnes
suas paries conerue habet. Sic, inte-
erhomoelt, qui, nec mutilus, nec
mancus elt, nec membra habce
diltorta.
a
Non-inteorum est, toium, quod,
vel non omnes suas parres habet, vel, si
habet, non habet conerne. VEliomo,
guipede caret, velpedem luxatum
habet.
FAS

## Folio 245 — 797899227:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
E A P. Z IZ.
2.45
Ens inchoatum est, quod fit Peu in-
cipit esse. Sic, primum germen; ekt
lanca inchoata.
ins conlummatum est, quod per
erte est: uE arbocomnious fuis par-
tibus Ec numeris ablolura.
Inentibus successivis, hac diritio
macrum habetuluu.
Enscongregatirum est, quod cx
entibus deversae naturae constat: UE
mundus, Respublica, Ecclehia.
DicIEUE, eS collcEciv.
Ens Peorecatirum est, quod non
constatencibus aiver sa natura: UE, O
tio, anima rarionatIs
C A P. X Zuo
+3
Decommunbus ens cuvisconibus
ratione PulchricuainIs.
1
ivisionum entis ratione put
achrinaims constiinemus hep.
ade seu sevienarM: neM PO. Ln est.
E
PIIL.

## Folio 246 — 797899227:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
2 46 PHTLOSOPHLA PRTMA.
pulchrum, vel curpe; purum, vel im-
purum; Ornatum, vel inornatum ;
pacatum, vel curbatum; beacum,
vel milerum; lymierrum, vel alym-
mecrum; denique Tympathecicum,
vel MOn- Ermpathecicu.
Fins pulchrum est, quodomnimode
conornit. Ita, Christus elt, pulcliri
q
cudo omnium pulchertima.
Fns curpe est, quod non omnimode
a
conornit. Iea, Beelzebub, esETurpI-
iudo ominium curpiluma.
Dantur autem varupulchricudi-
MIS e curpitudinis gractus.
Fuc perrinee, ens contorme e
difEOTInE.
Enspurum est, cui nihil inconcrui
est unitum: sC, aurum purum ekt,
Cuinihil alieni cst admintum.
Lus impurum est, cui aliquid in-
conorui est unitum. Sic, aurum im-
purum est, cui inelt argentum
Vel 25.
FnSOrnatum est, enjus natura ali-
quiid

## Folio 247 — 797899227:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C A P. Z X.
247
quid conerui est superadditum. Sic,
Dei gracia luperadditur hominum
natura. Sic, omnes veri Aideles, Tunt
ornati justitia Chricti.
Fns inornatum est, cujus naturae
aliquid conerui non est superadditum.
Sic, Ada eFrapost lapsu crarnudi.
Ad non-ornarum pertinee conta-
minaium, quando rei, impuritas u
veradditur.
Enspacatum est, cujus durario sibi
conernit. Teu, quod habet conrruam
quierem. Ira, Familia, Relpublica,
e Ecclesra, es PaCaC2.
Ens carbarum est, cujus duratio
non coneruit. leu, quod habet motum
inconrruum. Ita, mare laepeagita
tur procellis de Auctibus.
Ens bearum est, cujus status est
pulcher. id es, omnimodo concruns.
Sic, Deus Cemper cA bcatissimus.
Consistit aurem omnimoda coneruen-
ria, in omnium malorum absentia
omnium que bonorum praesentico
F 4
aB.

## Folio 248 — 797899227:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
246 PHZLOSOPMLA PRIMA.
Ensmiserum, non-beatum, est,
cujus status est curpis, id cli, non omni.
modo conernus. Ica, Belzebub, post
judicium extremum, crit iler
409
LLMIS.
Ilit staius inconermentia consiscit in
c
bonorum absentia; malorume pra-
sentia.
FnsCymmetrum est, quod mensi-
rae sue conoruit. Ica, dirina executio,
accurate relpondei dirins con-
Siliis.
Eus algmmmetrura est, quod sita
mensurae non con:ruit. Ica, luaria
eventa raro relpondene iplorum
contiliis.
F
Farine dicitur. enscommentu-
abile ex incommenlurabile.
Fiutia Lrmmerra inter IC, sant,
qua unimensice conrruunt. Sic dan-
cur, linex, Lisurr
MMETIa.
e
Encia aErmmetra, sunt, quae uno
commn mensure non coneruun. Siex
Spiri.
1
HIB
H

## Folio 249 — 797899227:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
C A P. X X.
cd
24G
Spiricus, sricle dicti, Cune asymme.
tri corporibus.
a
Ens sympathericum est, quod con-
sentienrem cum alio efficientiam exer-
cet: adeoque cum eo; vel cooperatur.
vel compatitur. Sic; calum et terra
sunt corpora ympathetica.
Ensnon-sympachericum est, quod
dissentientem cum alio exercet efficien-
tiam. Obiexcellie, antipatheticum
quod contrariam exercet efficientiam.
Sic, prima ee Cumma elt ancipathe-
tia; incer Filium Des e Belle-
bubem.
Nocandum vero, cam in Phr-
sicis, quam in Symphioticis, una ca-
denqne entia, diverlo relpectu.
C
esleincer Le, Crmpatherica ce anti-
pathetica. Sic, lupi acidillimo hu-
muriconoruircaro ovilla, unde ar-
denter illam appetit: aE nOn COn
Gruic hic appetitus ovi. Sic, Agulus
Clt ympacheticus tigulo, ratione
Opiticii, led ancipatheticus, rarione
lucri:

## Folio 250 — 797899227:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
25O PHLLOSOPHLA PREMA.
lucri: unde tioulus figulo inuider
Atque haec lc breris adumbratio
Meraphysicae, 2dquam, Omnesto.
EiuS Encrelopadiae HOEIOHES re-
duct, et, per quas, exdem
cummo cum tructu, de
duci, ee portune,
et debene.
Finis Metaphy si
ad
vite

## Folio 251 — 797899227:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Peaxisprimae Philosophia.
I. TDRaxis Primae Philosophiae, est congrua
ejus applicatio, estque Cenesis vel
anati (is Metaphysica.
II. Oenesis Metaphesica est, qua aliquia
juxta terminos et leses primae Philosophia
componiins.
III. In terminis Metaphysicis attendi
tur enumeratio es immeatio.
IV. Enumeratio est, qua Prima Philo-
Sophia considerat ens in latitudine transcen-
dentali e praedicamentali. Latitiao trans-
cendontalis est, in subj ecto nctaphysicae, e
subjecti principiis, es assectionibus. Latitudo
pradicamentalis est, in subjecti speciebus. Iac
transcendentia ee praedicamenta de quolibet.
ente, quatenus ens est, enunciantur,  qui-
dem, vel omnia en singula, vel omnia ex illis.
V. Immeatio terminorum istorum est.
quo de se invicem enuociantur, est que reci
proca vel discuncta. 
lianas figuras adun.s
VI. Immeatio reciproca est, qu’a ens e
affectiones ejus unita inter se convertuntur.
VII. Immeatio dipuncta est, qua entis
affectiones diversae, quae dicuntur primae entis
differentiae, enunciantur de ente, de princi-
piis entis, de ipsius affectionibusunitis, veb
denique, de predicamentis. Atque hic est finis

## Folio 252 — 797899227:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
252
faecundissimus, unde scaturiunt distinctione
notionum primarum sine numero.
VITI. Leces Metaphysicae sunt numerotres.
I. Termini Primae Philosophiae sortiuntur
varias denominationes a disciplinis theoreti.
eis, practicis,  poeticis.
2. Termini cranscendentales faciunt ad
coenitionem, admirationem. e veneratio-
nem Dei, quatenus alii enunciantur de ipso
in abstracto, alii autem removent omnem
imperfectionem ab ipso.
3. Terminos primae Philosophia, ut e
aliarum disciplinarum, oportet mentaliter
deducere per viam illam didacticarum termi-
nationum, roum, ile, ore.
IZ. Analysis Metaphysica est, qua opus
resolvitur in terminos Primae Philosophiae:
estque explicita, vel implicita.
analysis explicira est, quando termini
Metaphysici formaliter eruuntur eg expri-
muntur, ut in principio erant.
analysis implicita est, quando termini
Metaphysici occurrunt mentaliter, juxta re
oulam: Termini speciales omnes possunt ac
debent revocari ad terminos Metaphysicos.
Tlic notandum est, quod utraque Analysis in
uno eodemque disto non raro occurrat.
F I N LS.

## Folio  -  — 797899227:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
Hereobuin
Ciisdea1I.
CaAr Het.
DeMMIH
egoriui.
neius nobi
UI corpoii
Sretoniui.
5, Duedsi 
Testimon
Torum Ha.
JCrorUm,
Adairi 8
BerctibM
nomanis.
deaudii in
12 taliula5
Elsuneren)
(iodi. He.
e Natulis
Cune phii.
eu avolo.
1S10(i)
hores, fa
eses: Qud
ein.

## Folio  -  — 797899227:0378
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 797899227:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
25
us

## Folio  -  — 797899227:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
es
ia
s
e
e
a
a
s
e
 e
t
pu
 
e
 
e 
i
o
e
a
e
 
u
o 
l
s
e
d
d
 
e
 
e
s
e
i
e

## Folio  -  — 797899227:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/797899227/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
a
t
s ni
  t
e
e
d
a
e
si
e
Ett
ca
e
utr
u
ed
a
d
c
e
o
a
s
e
es
ulad
e
o
t
e
l
t
e
est
e
oste
es
ea
s
et
e
u
a
tor est
s
et
a
es
ee
ut
le
te
la
Lei
s
e
e
des
des
l
d
a
dep
s
t
e