# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/798280190
# Title: [Iusti Christoph. Böhmer Polit. Et Eloqu. Prof. Programma Disputationibus XII Pufendorfianis Ab Io. Christoph. Leonhard Gera-Varisco Respondente In Iis Perpetuo Publice Instituendis Praemissum] Ivsti Christoph. Böhmer Polit. Et Eloqv. Prof. Programma Dispvtationibvs XII Pvfendorfianis Ab Io. Christoph. Leonhard Gera-Varisco Respondente In Iis Perpetvo Pvblice Institvendis Praemissvm (shelfmarks Leibn. Marg. 41, Stück 3; ZEN Leibn. Marg. 41)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=798280190
# Lines: 737 recognised on 25 of 25 pages, mean confidence 0.85
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 798280190:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
   a
X
 u
E
b
U
III
M
+
u
=
0
3
3
∞ 8
0
Mikrolilm-System-Vertrieb
l1
SÄCHSISCHE LAN

## Folio  -  — 798280190:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
es a
2o
otorolai
MB.

## Folio  -  — 798280190:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
lil. 4  
.
SISCHE LANDES

## Folio  -  — 798280190:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
voria ettrea.
b utt

## Folio  -  — 798280190:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
INSTIOITRISTODMI. BOTIMER.
POLIT EP ELOOV. PROFI
DIS
1sFC
ld
PROGEAMMA
ra 
et
i
ALEAIONIBVO
a att la
edit Srei e it 1
AB. 1
detrit
1i
IO. CMIRISTODHI. REONMAEI
GFR A =u V ARISCO a
RESPONDEATE IN TIS PERPEErC
ee geetii cli
1
1
ui
EFBLICE INSTI
DENDIS
ER AEM+SSVM
ee
ACCEDIT EPISTOLA VIEI EXCELLEITISSINI
AD AMIOVM OVR MONITA QVAEDAMAD
PRINCIPIA IVFENBORFIAMI OPEKIS DE
SE
51deC
OEFTCIO HOMINIS ET CIVIS
.
1nie coacim.
esi cisis stitdis
i
1diC
. 15
CONTIAENEVR.
.
TTEL MSTADII CID ICCTK.
vibit
EX OFETCINA HAMMPAHA.
d
t

## Folio  -  — 798280190:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
n
Ez
 tor
adobadSbCidEDDd 
5
X
X
H
X
de
X H
SSCoq 
d
de
X
_
EabdessdEb
H X
e
_
X X
3E
X
X
de
X X
De
cnetatii
ExramEra dum indicimus, non qualia olim Roma dabat,
quum gladiacores populo sisteret, bollica glorix Canouinis-
que sicienti, sed liberalia ingeniorum d incruenta, disqui-
ltiones videlicerlicterarias, de nacuralis iuris ac populorum
consuerudinum nocicia: non alienum ab negocio hoc fore contido,
si in restri oraciam, eives lectissimi, ad Capientiam non simulatam
ducenda pectora, nouis his laboribus, cum Deo suscipiendis, de ho-
rum sudiorum indole ac fontibus summatim praeludamus.
Ius dari, quod inter gentes plures, auc senrium rectores inter-
cedit, sne ab ipla natura profectum. sue moribus et pacto cacico
incroduetum; nemo facile in dubium vocabit: eAque haec praecta-
bilis illa scientia, quae docet, quanam ofticia belli, qua pacis tempore
exigantur: qua relisione iusiurandum, qua lide pacta, qua lanctitace
Fcedera incunda snE, et servanda. Si ergo landi ducitur, ius, quod
cuique patrium est, curatius nosse: mulco magis eximia dionum laude
erie, leges nosse perpetuas, et omnibus temporibus populisque ad
commodatas, veram illam honectatis naturalisque aequitatis racio.
nem, cuius semina nobis insica sune ac innacas ad Deum tamen
auctorem reterenda, quia, ve talia in nobis principia existerene, ipse
voluit. Ouo magis mirandum, argumentum hoc antiquis tempo
ribus vniuerle ac cerco ordine neminem tractauisse: et qui cracta-
runt parces, ita in iis elaborauerune, ve mulcum alienae reliquerint
industriae. Proxime superioris Exculi haec est gloria, ad sero ven.
turos posteros permansura; quod haec doctrina nobilis, oblicterata
tractenus, et caligini immerla, in clarissimam quandam lucem eniti
caperit.
Prilei aeui mortales, Capienees cetera, quae huc pertinent, plene
numquam, plerique rix leuiter accigerunt, rerum naturalium inda-
gacioni potissimum inventi: et quae, de bene honesteque vivendi ac
asendiratione secundum ductum luminis naturae agic, disciplina, ne.
Secta diuiacuit algue intonguata. Chaldxorum pauca de mioribus
   ino
DPDe.
a6E
H
X
A

## Folio  -  — 798280190:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
peaecepta superlune, eaque veroblcura, licut et Pertarum: AcgrpriI
inuoluebant omnia Cymbolis ac figuris, ve cognieu difficiliora forent.
Sinensium de honesto ac curpi doctrina, Furopaorum fere omnium
Capienciam superare credicur, posteaquam illa sens nobis norior facta
Licer enim ignorauerint hactenus magnum illud mentis lumen, de-
monstrandi arcem, aliisque scientiis nobis cedane; ciuilioris tamen
ricae praeleriptis, a C onfucio tradicis, culristimas Ctiam genTeS XQUaTE
duc rincere perhibentur: nili fortan, qui ictuc cunt, redcuntquer
eloquentius mulca, quam rerius, de populu, quam lonsissime ano-
bis distico, narrant, credo, re ruborem multis incutiane: qui, in tanta
emendata religionis luce, curpiter inhronecteque inter Christianos
vivunt. Graeci, orientalium exemplo; morum regendorum pruden-
tiam aenigmatibus obscuritatibusque inclulerune: multa quoque intra
naturalis iuris dignicatem ab iis sunt cradita. Socrates, qui inter
Craecia Capientes Familiam ducit Facile, primus sudii plus ordinisque
ad doctrinam hanc actulie, quamquam ipsc scriplerit nihil, vir mo-
deste cenvicerque de sciplo sentiens, et alienistimus a rentolis sui
cemporis scientia licterarix iactaroribus. Plato, discipulus eius, sim-
Pliciorem magistri sui docendi racionem derelinguens, acurius in-
geniolusque de rariis rebus disquirendi modum invexit, multaque
improbanda admiscet: neque prittoteles, ille dux olim philosophan.
cium acque imperator, hodie rix gresarius miles, quae de nacurali
iure ex ratione Cana nobis innocelcune, adcurace omnia cradidie:
licet enim in Capiencix Audiis ob rractandi ordinem, distinguendi
acumen, etrerum pondera multos alios Cuperer; qui tamen a par-
cium Cudio sunc racui, numquam in ipsius iurabunt verba, sed eadtem
erxa iplum libertate reentur, quam ipse sibi in luos magistros, reri-
catis Cudio, indullit. Stoici, Fortiori Capiencia imburi, et hominem
propemodum exuisse, voluerune videri: sed vane multa iaetirant,
in doctrina de Formandis moribus, et quae humanas vires excedunt.
Iple Cicero, ac quantus vir, qui in eximio luo de ofticiis libro,
omniumm. tere inter antiquos pertectistimum doctrinxe huius compen.
dium exhibet, mulca speciatim monenda omisie, nec principia de
cidendi senuina rbique in medium protert. Si recerum iurecon-
Taltorum Komanorum scripta, erudica Panc et magno Rudio elabo.
cala, intepia superetsent, itis nacurae docripam mirihce illo ee
_C

## Folio  -  — 798280190:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
Aci pocuisses periri rerum arbieri dudum iudicaverunt. Dolendum
vehemencer, Tustinianum, illaetabili liccerariae rei faco, pro ince.
oris illis operibus, excerpra quaedams pro clarissimorum rirorum
tuminibus, illam legum aliarum super alias conceruatarum multicu.
dinem nobis transimissse, guae recentioribus saeculis cantam com.
mencariorum molem peperie, quorum veinam auc minorem habea-
mus copiam, aue non videamus imminere maiorem. Nimis IOn-
cum Poret, et a praelentis (criprionis indole alienum, reconlere omnes
ac lingulos, qui in disciplina hac excolenda operae quid studique col.
locauerune, partim remori illi a vera religione, parcim Christrani
ipsi. Id vnum Mlencio have praetercundum, Scholalticos, quos vo.
cane, eximii quid praectare in his pouuisse, ni in tam infelicia et ignara
artium bonarum Caecula incidissent: pollebant ingenio, et perspicaces
valde crane ad videnda ca, quae alii perperam scripsisent: sed mulea
argueo ne dicam an incemperancer inter se disputarune, quae, in tanca
nostrae xtaris luce, non modo ignorantur reilicer, verum etiam lau
dabiliter concemmuntur: in quo ipio camen diversa cuendi Audios
cnoulare praebene humanicatis modestix que exemplum, rationibus
inter se certantes, non convitiis, animi impoteneis eurpi Fcetu.
Omnium optime de hac cultioris erudicionis parce meritus eAt
HYOO GROTErS, magnus vir ac illustrator naturae et gentium
iuris; quamque artis formam Audiis eam Palutaribus iniponere mulei
hactenus destinauerute, nemo perfecie, ipse primus concinmanie te
licistirrio successu. Ouum in pactia, coc cius laboribus ornata, male
haberetur, in Galliam autugie, carus in primis Hicolao Pcirescio,
Cummae dignationis viro, qui excicacus fortan iis, quae super augmen-
tis scientiarum tradita sunt a Pranciseo Baeone Verulamio, lapien
riimo Anslixe Cancellario, auctor Orocio fuit sualorque, Ve natu.
ralis iuris sentium que disciplinam, peo ca, qua pollebat variae crudi
eionismaonitudine, et subacti vi iudicii, illustrare adgrederetur: natum
inde opus eoreoium de belli ac pacis iure, victurus liber, quamdiu
Bona liccerae et solida crudicio in pretio erunt. Deber ergo ingenio
indultria quo Cummi huius riri ciuilis pariter ac eruditus orbis, quod
ab oblivione et silentio vindieata sic eius iuris disciplina, quod in
Fcederibus, pactionibus, controuersisque eorum, quos nulla tenee
iuris privaci communio, suc reges illi cine, sive par resibus ius ob.
cincane,

## Folio  -  — 798280190:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
tineane, rim suam pocistimum exserie, re mirari lacis hauc liceat.
reperiri hodie quoque, qui rsum doctrinae huius in humana vica vix
derionstrari posse, contidenter latis adseuerare auline. Ouid ciuili
iuri praecter incellisentia nacuralis, cordate dudum ab aliis est olten.
cum: animum illa prxparat fucuri iurisporiri inctruitque, et a di-
vinis ad humana, ab rniversalibus ad parcicularia rlero, quasimanum
ducic. Onamlibet enim, re praeclare monet, recondita vir doctrinam
et ob exquilitum recorum ac ciuilis Capientia suctum summovere
praedicandus, Bor CcF RrS in vindieiis luis pro studiis ciuilibus, Pa.
rum iuvee, s quis rndocim vircutum, et harum extremorum detini
tiones in numerato habeat, onarus etiam, quid vniversalis sc iulticia,
quid particularis; quod quam parum conterat de iure respondenti,
incrilo conspicillo omnes rident: hoc camen roluerunt reteres.
pex immenlationestaris iurisque naturalis spatia lonso tractu excur.
rendum illi esse, cuoluendosque humanorum actuum linus, qui in
Audio legali operae precium uc facturus. Certe ad ius ciuile, quod
nihil et aliud, quam nacuralis ad Romanae rei publica incticutionem
relata, Komanisque moribus et licteris explicara ratio, curare ad
discendum longe plura requiri, quam communiter perhiberi solct,
vt alios sileam, graviter octendit, limatistimis suis de origine iuris ci
vilis lucubratiOnibUS, IANVS YINCEATINS GRAVTHA, crudicae
lcalixe splendor, vir, iuxta solidam priuati iuris peritiam, in elegan
cioris doctrinae, et ornate dicendi scribendique Audiis adprime ver-
Cacus. ILicer non detuerint, qui benc quamuis a Crrorio tradica;
Arenue et audacter retellere, vel subdole minimum ac versure depri.
mere sint annisi, ve soli ridereneur Capere; amabitur tam en semper
liber tam praectans non Colum ab iis, qui in otio licterario ad erudi-
tionem. ciltilis ricae rlibus apcam, (pem patrixe, iuvehturem ingenuam
dueune, sed etiam ab aliis, qui in actcu rerum et publica lucc verlan-
cur, magnorum principum in ardua omnia comires adiutoresque.
Ec nunc quidem, quo pluribus inseruire pollit opushioc Crorianum,
in alias quoque linguas est translacum: in Gallicam ab AN FON1O
CrexINO, regio quondam Ablesato, non minus gerendis prin-
cipumnogotiis, quam eorum gestis eloquentia ornandis apto: et
ancebionnium in Feuronicam a consulcissimo Scnrrzio, cuileripto
praetationem addidit doctistimam, excellentis rir erudicionis, ct acerri-
miinserim CHR ISELarVS TnOmASIrS, Fridericiane Acadlemie esori
POH.

## Folio  -  — 798280190:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Post Crotium alii palsim in doctrina hac rberius exeotenda in.
dustriam suam COIIOCALCFUDE: LOAHHES SELDEMNS, crudica et
modelta Grociani operis xemulatione, de nacurx et gentium iure
juxta disciplinam Ebrxeorum elegancissime Scripsic: TROM AS aucem
HOBDESErS, protundi rir ingenii, curbis parriae sux indignatus;
in libro de ciue, et Leuiachane, quem rocat, mulra protulie huic
vercinentia: principium eius, quo rritur, inter ciuitates divertas
aut sentes perpetuum esse bellums commodius benigniusque expIi.
pori posse, quam vulgo heri solet, quum ab iis maximo lape cum
suxercilio condemnetur acutissimus FIobbenus, a quibus minime
lectus fuit, grauiter ostendie excellentistimus auctor codicis gentium
diplomatici, Cummaque doctrina celebratisimus; luculenta praeta.
rione, rarissimorum seriptorum collectioni praemista. l. Sileo alios,
qui ad imbibendam illam diuini humanique iuris sapientiam, qua
non vnius nacionis leges et consticutiones; led cotius humanx Pocie:
ratis iura complectitur, viam Sternune: qui, quid iuctum, quid aequum.
quid gentibus rniueriis expediac, et, ve paucismulta complectar, qui
artem ac Facultacem recte rivendi in Pocietare ciuili commeneatio-
nibus suis, minoribus quamlibee, cruditistamen, tradune explicane
que, non obiter hic, ec in cranscur su ame laudandi.
Oui tocam hanc denuo materiam de industria pertractauie, ac in
nOvaM. maiori adpaTAMI REHNXIE FORMAM, SAMVEE EVFENDOREIS
est, haud ignocum licteraco orbi nomen. Sulcepie ille hanc in sc
operam sualu hortatique BOLHEBVROLL, principis ouondam in
aula Moguntina viri: et quum vnivertalis primum iurisprudentia
compoluisset elementa, octo de nacurae et gentium iure libros dein-
ceps euulsauit, qui pleniorem doctrinae huius faciem exhibent, et
popularius exponune, qua a Grocio sublimius erant pertractata,
neca invenibus, ob concilum loquendi genus, tam facile capieban-
tur. Foregium opus hoc aliquoties prodiie, illustratum quoque
aclaristimis viris: editionem rltimam adornauie, notisque auxit ACa
demixe Ciessenlis decus praecipuum, TO. HLCOL. HERFErS, iurecOn.
ulcus eleganter doctus.
1)
Panci quoque rilus est liber iste exteris sencibus, ve Lacine
Ceriptum, in luum converterint sermonem: in Anglicam cum lin-
suam cranoculit eximixe ric doctrinae PENVETEYS; et in Callieam
nobi

## Folio  -  — 798280190:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
nobilisImUS IOAH HES BARBEPR ACTVS, qui in ampla, quam prX.
Ccriphr, praefatione, de naturali iure generatim erudiceque agit; mo-
necque inter alia, Curtinum, de quo supra dixi, Grocii de belli ac
Pacisiure librosinon larisbene commodeque, Crallicereddidisse. Iple
Putendortius, Ve doctrina haec eo gratior Foret Faciliorque adolescenti
in spem patrix inventuti, ex diffusiore suo opere potiora in compen-
dium milie, citulo, de ofticio hominis ac ciuis, indico, quem ipsum
libellum ee doctissimUS AN PONLNS PEISSEREES, et nuper de
mum modo laudatus Barberracius in Callicum sermonem rertit.
Ouamlibec autem beaeae vir memorix samvel Pufendortus
magnum sibi nomen comparauerit his scriptis, et quod longe maius
est, Cola vircuce lua, praelidiis aliis adiumentisque desticurus, ad tan-
cum in regia aula Berolinensi Pastigium emerterie: hauc tamen eAt
existimandum, tam praeclare ad unum omnia ab eo esse dicta, ve non
aliquando, modecte et citra cavillandi sudium, ab eius sencentia
discedere debeamus. Ouam ipse sibi in aliorum scriptis diiudican-
dispermisit porectarem, aliis quoque in lua lubens concesit: et in eius-
modi arsumento, in quo, suo iure, regnec racio, nullius hominis
canca nobis auctoritas videri debet, quin id potius amplectamur,
quod erauioribus racionibus nicitur. Non operole hic recensebon
quae cum inter et singulare quondam Academix huius orna-
mencum, SAMVeLen RNOnEEIII splendidioribus postea muneri-
busin aiila Cimbrica admorum, et rderostadensis provinciae prae-
torem, disceptata lunt: vel sola, quam lubiunso, elexantistima epicto-
la abunde docerinon omnia a Putendortio plene adcurateque tradica
esc. Scriphc cam rir quidam illustris ad amicum suum, virum icidem in
dignitace praecipua constitutum: quumque mihihumanicerille permi
Perie, recruditae hx animaduertiones cum aliis communicentur, vehe-
mencer mihii gratulor, accepisseme, quo commentationihuie nostrae;
cenui cecera, splendorem ac decus conciliare postim: ita vero le lC
habec culcistima epistola s:
Oeasti me sententiam, VTR SVMME, in amici oratiam, an commode prae-
Lleceretur intenturi liber viri suo quondam merito celeberrimi, SAMVELIS
eVFENDOREIT, quem de officio hominis et cinis inscripsu. Inspexi, opus,
quod a multorempore non consulueram, deprehendique principia defectibus non
Erignislaborare. Quum tamen pleraque semtoncia in proeressa non admodum
princio

## Folio  -  — 798280190:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
principiis cohareant, neque ex iis tamquam caussis deducantur, sed porius aliun-
de ex bonis auctoribus mucuo sumantur; nil prohibet, libellum multa bone fru-
eis continere, et visem compendii doctrinae de ivre natura iis prastare, qui
leni aliqua rinctura contenti, scientiam solidam non adfectant, quales sunt nimis
multi auditores. Optarem tamen exstare aliquid firmius et efficacius, quod lu-
cidas faecundasque definitiones exhibeat, quod ex rectis principiis conclusiones
veluri filo deducat; quod fundamenta actionum exceprionum que natura vali-
darum omnium ordine constimat, quod denique scientia alumnis certam ra-
tionem praebeat praetermissa supplendi, oblarasque quaestiones per se decidendi, de
terminata quadam via. Tlac enim a scientia absolura et rite tradita exspecta-
ridebent. Ft tale aliqui dpotuisset ab incomparabilis Crotii indicio et doctrina.
aut a profundo Flobbri indenio prastari: nisi illum multa distraxissent: hic
vero prana constituisset principia; iisquo nimis constanter insticisset. Meliora
etiam, quam vuleo habemus, et pleniora potuisset Feldenus, si ingenium et do-
Etrinam maiore stadio in cale opus conferre voluisset. Plurimum etiam refer-
ret parallela addi iuris civilis incer hominesi recepri, praeserrim Romani, ipsius-
que etiam iuris sacri: ita 2 sus iuris nacurae apud. Fheologos, et Jurisconsulos
pronior futurus esset, quod nune maeis sermonibus oelebratur, quam necoriis ad-
hibetur. Interim vero quia desideratum opus non exstat, et prae aliis Pufen-
dorsianum compendium apud nos vulgo innoruit; hoc saltem e re esse puto, ve
quaedam lectores audicoresue, inprimis circa principia abusibus, magis exposica,
moneantur: quorum pocissima in hiis summis capitibus consistunt, quod nec R-
nem obiectumque; nec caussam etlcientem iuris natura recte constituiso
se auctor videatur.
De Ane ita diseree pronunoiat 5. 8. praesationis sua: Anem Scientia
iuris naturae tantum ambitu huius vicae includi,i Ft quoniam obiict
posse pranidebat, immorialicarem anima nacurali ratione eninci, ac proinde
quae hinc consequantur; ad iuris institiaeque obsernarionem facientiam ad doctrinam
iuris naturali ratione coeniti percinere; respondet eodem loco, animum qui-
dem hominis ardenci adfectu immorcalicati imminere, luique dectru-
etionem vehementer auerlari, acque inde apud plerasque sentes in-
oleuisse perlualionem de animxe a corvore separatae duratione, ce
quod tunc bonis bene, malis male sic futurum; eiusmoditamen circa
tiaec perlualionem, in qua animus hominis plene ac Armiter adquielcere
POltic, ex solo Dei verbo hauriri. Haec auctor. Verum enim vero, li-
eet ram verum esset, quam falsum est, immorcalicacis anima plenam demon-
stratio

## Folio  -  — 798280190:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
strationem a naturali ratione non suppeditari; sufficeret tamen prudenti, saltem
magnum pondus habere arcumenta, et sem bonis melioris vita eximiam dare,
instum vero improbis metum futura grauissima peena incutere. Insentis enim
mali etiam non magna timendi ratio, ne dicam magna verisimilitudo curam
canendi excitare debet. Neque aut consensus omnium pane centium, an
insicum desiderium immortalicatis serni possunt. Sed firmum argumentum
et obnium omnibus (ut cerera nunc praeteream subtiliora) prabet ipsa divini
Numinis aenitio, quam recte admittit auctor; et inter ipsa iuris natura funda-
menta merito collocat. Neque enim dubitari potest. rectorem universi sa-
pientissimum eundem que potentissimum, bonis pramia malis poenas destinasse,
et exsequi destinata in futura vita, quando in hac praesente pleraque impunita
impensacaque transmitti constat. Iiaque negligere hic futura vita curam,
quae cum pronidentia divina inseparabiliter connexa est, et contentum esse in-
feriore quodam iuris natura gradu, qui eriam apud atheum valere possit (de
quo alias dixi) est scientiam pulcherrima sui parte multare, et multa huius quo-
que vitae officia tollere. Cur enim aliquis pro caritatibus, pro parria, pro re
publica, pro recto et insto, discrimen fortunarum, dienitatum, vitaeque ipsius
subeat, si eversis aliorum rebus ipse consulere sibi, et in honore atque opulentia
vitam ducere possit. Nam uni nominis immorialitati famaque posthume, id
est rumoribus, unde nihil ad nos perveniat, vera ac solida bona posthaberes
quid aliud quam splendida scultitia fuerit? Sublimior est pleniorque disciplina
uris natura exposita secundum disciplinam Christianorum (de qua Praschius)
immo verorum philosophorum, quam ut omnia praesentis vitae commodis metia-
eur. Ouin amplius, nisi quis ita natus institutusue sit. ut insignem in virrule
voluprarem, in vitiis molestiam inveniat (quod non est cniusnis) nulla ratione
amagno scelere deterrebitur, quo incentia bona impune sibi parare possit.
Sit spes fallendi, miscebit sacra profanis.
Ac divinam vindictam in fucuram usque vitam productam nemo fallet:; eaque
firma ratio est, qua homines omnem iuris oblicationem in factum traduci debe-
re intellieant, si sibi ipsis consulere velint.
Traque neque illud admitendum est, quod insinvat auctor, quae intra pe-
Atus latitant, nec foris prorumpunt, ad ius natura non pertinere; qu’a ratione
ex mutilato Anc iuris natura, etiam obiectu ejus nimis contrahi manife-
stum est. Ouum enim sub exitum 5. 8. dixisset, iuris naturalis scira ad Fo-
rum dumcaxac humanum adapeari, quod rlera hanc ritam le non ex
cendae, mox subiicit P. 9. torum humanum circa externas tantum
homiris actiones occupari: ad ea autem, quae intra pectus latitant,
meo aliquem eAC CluM aUC IIBaUM LOraS PIOdUCUME, nOn PenCtaq
RegUC

## Folio  -  — 798280190:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
neque adeo circa ea Pollicitum esse. Vuteriora diserre theolosia morali
transcribit, cuius principium reuclationem esse docet 1. 4. et quae ho-
minem Christianum informat s. 8. ubi etiam addic, ius naturae mulris
in parcibus prave ad forum diuinum adplicari, quod theoloso maxi-
me cura est. Tragne (inquit 5. 9.) Theologia morali non (UH-
cir exreriores hominis mores recunque ad decus compoluisse (quass
vero philosopho morali, aut iuris naturalis doctori sufficiat) Ced in eo mazi-
melaborat, re animorum motus interni ad placicum Numinis fngan-
TUF, eF illas ipsas actiones improbat, quae extrinlecus quidem recte se
vicenturhabere, ab animotamen impuropromanant. TTac auctor sei
licce solis heoloois vindicat, quae tamen omnia non Christianos eantum philo(ophos,
sed et veteres ethnicos curasse constat, quorum adeo sobria macis et senera et
sublimis philosophia fuit. Vt mirer viro insieni in hac eruditionis luce talia
excidere pornisse, non minus paraloea quam paradoxa. Platonicorum Sioico-
rumque immo et poetarum doctrina fuit. Deos esse imitandos, Diis offerendum,
Compositum ins fasque animi, sanctosque recessus
Mlentis, et incoctum generoso pectus honesto.
Neque ph losopho, sed iurisconsulto cinilitribuit Cicero, externis contentum esse:
leces enim docet curare, quae manu teneri possunt, philosophos quae ratione et
intellicentia. Adeone degenerabit apud Christianos philosophia, quam ethnici
tam sanctam et eenerosam haonere. De laxitate Aristotelis mulii veterum que-
Ai (unt; ille ipse tamen lonce altius surrexit, cumque (cholae recte hic sunt secu-
ta. Praeclare enim Aristorelica philosophia ad iulticiam rnivertalem omnes
refert virentes, debemusque non nobis tantum, sed et societati, eique maxime
quam cum Deo naturali leee cordibus inscripta colimus, et animum habeamus
veris imbutum sententiis, voluntatemgue ad recta constanter tendentem. eque
adparet, quis sit in iure natura locus inriimrando (eninstamen auctor ipse vin
in eo magnam esse faretur) si internorum ibi cura nulla est. Iaque qui edu-
cationis ant instieutionis aliorum recendae potestatem habet, ivre natura obliea-
bitur ad mentes etiam praeclaris monitis informandas, curandumque ve vir-
tatis ad (nerusdine tanguam aliera natura volumares ad honesta ferantur. Ea
rurissima proecipiendi ratio est, nam uc pulchre monitum Aristoteli, plus possunt
mores quam leges. Ft quanqnam fiert possit, vt aliquis se metuque pranas
cocirationes comprimat, ne noceant (quod tamen aere fit) tamen non efficiet.
Et prosint. Tague qui non recce animatus erit, sape peccabit saltem officii
omissione. Pe adeo eriam parum cnta aut facilis sit hypothesis, quam auctor
noster consticuit, animi intus prani, foris innoxii.
Eguidem landandi sunt
viri quidam erudici, eussendorsiana alioqui doctrina fautores, quod senten-
tiam

## Folio  -  — 798280190:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
eam duriorem et reprehenstonibus obnoxiam emendarunt, et quod iuri natura
negant, saltem philosopho morali aut theologo naturali tribuunt, curam sci
licet internorum. Sed quum in internis quoque ius et oblicationem, peccataque
in Deum, et rectas actiones natura constitui; nemo negare possit; ubi quaeso ira-
Etabuntur haec naturalis vrique iuris institiae que capita. nisi in scientia iuris na-
ruralis: nisi quis aliam quandam universalem iuris prudentiam confineat, quae
insnaturale respectu non hominis tantum, sed et Dei comprehendat, quod inane
fore et superstnum nemonon videt. Ouinporius in scientiaiuris a divina institia
tanquam fonte humanam vt plena sit, derinari convenit. N io cerre iusti
non minus, quam veri acboni etiam ad Deum vertinet, immo ad Deum macis,
tanquam meusuram ceterorum, communesque regula viique in scientiam sa-
dant, et in iurisprudentia uniuersali eradi debent, cuius praeceptis etiam
theolocia naturalis vietur. Teagne ins naturale prater rem coarchantibus
ad sentiri non possumus, quamquam is lapsus periculum non habeat, modo inter-
nam provitatem (altem alteri philosophiae parri sernes, nec plane revelatis praece-
peis transcr ibas
utenus de fine et obiecto; nunc superest, vt de caussa efticiente
iuris naturae non bene ab auctore constituta dicam; hanc enim ille non in rerum
natura, rectaque secundum hanc rationis praecepris, a divinamente emananti-
bus, sed (quod mirum et concradictioni obnoxium videbitur) in superioris de-
creto quaerit. Nempe lib. 1. Cap. 1. 5. 1. Ofticium definitur actio hominis,
proratione obligationis ad praeseriptum lecum rice accemperaca. Fit
mox Cap. 2. 5. 2. L. Cx desinitur decretum, quo superior sibi subiectum.
obligac, ve ad istius praeleriptum actiones suas componat. Ones ad.
miltimus, nemo sponte officium facier: immo nullum erit officium, ubi nullus
est superior, qui necessicalem imponat; neque erunt officia inter eos, qui superiorem
non habent. Et quum auctori officium et actus a insticia praescripins aeque late
pateant, quia toca ejus iurisprudentia naturalis in offieii doctrina continetur:
consequens erit, omne ius a superiore decerni. Ona paradoxa ab PTobbio poris-
simum prodica; qui in stain quem vocat nacurali, id est, superioris ex-
forre, omnem iusticiam oblieantem collere visus est (etst ipse variet) miror a
quoguam adptari potuisse. Freone contra insticiam non faciet summa po-
restate praeditus, qui ryrannice in suos grassabitur, qui subditos prolibidine spo-
liabit, affticet, pertormenta necabit; quibellum alterisine caussa inferet? TTine
etiam nullum ius gentium voluntarium quidam viri docti ab auctore nosero
persuast admictunt, ob eam inter alias rationem, quod pactis muinis ius essi-
cere centes non possine, quis scilicet à nullo superiore valida reddatur oblica-
vio. Duo argumento nimium efficient, uc scilicet nec consensu et pactis homines
supe-

## Folio  -  — 798280190:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
superiorem sibi constituere possint, cuius contrarium tamen ipse Tobbius
aononi. Equidem medela aliqua videtur adferri posse huic doctrinae, conside-
rando Deum velur omnium superiorem, quod eriam subinde fit ab auctore.
Nempe dicet aliquis, dogma offendere tancum specie pranicaris, si vero profan-
dius introspicias, nihi l mali deprehendi; quum semet corrigat, et remedium se
cum ferat; quoniam status sine superiore fingi quidem possit docendi craria,
existere autem non possit, quod omnes per nacuram Deo subdantur. Ita iam
et pactahominum superiorem, et consensus centium ins facient. Deo pactis va-
diditacem praebente. Atque hoc quidem de Deonatura omnium superiore ve-
rissimum est: sed tamen ipsa per se doctrina offensione atque errore non caret,
quae habet, ins decreto superioris nasci, vicunque excuses. Nam ut raceam,
quod Grotius bene notauit, fore aliquam nacuralem oblicationem, et si daretur,
quod dari non potest. Deum nullum esse, aut licet dinina existentia seponarur
raneisper; quoniam certe multa ab hominibus erea alios exisit propria conser-
nationis commoditatis que cura, qua obbius etiam pro parce annoranit : et h0c
oblicarionis vinculum latronum societates exemplo suo confirmant, dum aliis
hostes, incer se quadam officia colere eoguntur;; quamquam, et iam nocaui,
imperfectum sit valde ins natura, quod ex hoc solo fluat: haec, inquam; Vt
raceam. Sciendum est. Denmipsum laudari, quodiustus est, adeoque esse quan-
dam, immo pocius esse summam ipsius Dei insticiam; et si superiore careat,
et sponte natura excellemis omnia bene aeat, et nemo de eo cum ratione queri
possit. Neqne ipsa norma actionum aut natura iusti, a libero eins decreton
sed ab aeternis veritatibus dinino intellectui obiectispendet: quae ipsa, v1 sic dicam,
dimina essentia constimuntur: meritoque a theologis auctor reprehensus est, quan-
do contrarium defendit; credo, quod pranas consequentias non perspexisset.
Neque enim insticia essentiale Dei artriburum erit, si ipse ins et insticiam ar-
bitrio suo condidic. Et vero institia sernat quasdem aequalicatis proportiona-
litarisque leges, non minus in nacura rerum immicabili dininisque fundatas
ideis, quam sunt principia Ariihmeticae et Geometria. Neque adeo insticiant
aut boniatem quisquam dinini arbirrii esse defendet, nisi qui et vericatem: quold
paradoxon inaudicum Carresio excidit, insieni documento, magnos posse vi-
ros magnopere labi; quasi scilicoe rriangulum sic trilarerum, aut duo contrad-
Etoria incommparibilia sint, aut denique ipse existat Dens, quia ita Dens ins-
Sit. Segueretur etiam, quod quidam imprudenter dixere, Deum ivre pos-
se damnare innocentem, quando hoc ipsum ius facere porerat. Nimirum qui
ralia excidere sibi passi sunt, non distinxere iusticiam ab evener divia. Vcus
ob summam in omnia pocestarem est arone. diver; quum nec coei, nec puniri possit
neque rationibus curquam reddendis obnovius sit; sed ob instisiam ita asiito
Ut omne

## Folio  -  — 798280190:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
vi omni satisfaciat sapienti, et, quod summum est, sibi. Aegne hoc etiam
non parum ad praxin verae pietatis facit: neque enim sufficit, ita nos Deo
Submissos esse. vri eriam tyranno obediremus; nec tantum timendus est ille ob
maenimdinem, sed etiam amandus ob bonitarem: quae non magis a scriptura
saera, quam a recta ratione praecipinntur. Atque huc ducunt meliora uni-
versalis iuris prudentiae principia, qua eciam cum sana theoloeia conspirant, et
ad veram vireutem excitant. Tancunque abest, vt, qui non spe aut metit a su-
periore, sed propensione animi recte agit, inste non agat, ut ipse pocissimum
inste aeat, quadam dinina iustiria humana imitatione. Nam qui amore Dei
auc proximi benefacit, in ipso recte facto invenit voluptatem, (ea enim amoris
natura est) neque aliostimulo indicei, ant inssu superioris opus habet: ac de tali
dictum est, legem insto positam non esse. Vsque adeo abhorret a ratione, solam
lesem aut coactionem iustum facere: ramet si facendum sit, eos quorum animus
eo perfectionis non devenit, non nisi spe meiuque oblicari; et in divina maxime
vindicta exspectatione, quam nec morce effuoere decur, necessirarem plenam et
in omnes valicuram sernandi iuris et aqui posse inveniri.
Ex his intelliei datur, quantum innentntis, immo rei publica intersit, me-
liora scientia iuris principia constirui. Neque recte d. 6. 2. D. +. dicitur, (u-
periorem non agnoscenti neminem necellicarem iniicere pone: quasi
non quaedam ipsa exigat narura rerum, curaque propriae felicitaris et salulis
et multa nobis imperat ipsa ratio, ut nacura melioris ductum segnamur, ne
nobis vel malum adcersamus, vel bonum incercipiamus. Hloc rationis praecepium
omne, quum sinul alios spectat, quorum id refert, ad insticiam percinet.
F. vero licet quidam officium latius accipiant, de omni scilicet virtmris aclu,
etiam quum aliorum nihil incerest, aut an eorum intersic, non consideratur; quo
sensu dici potest ad nostram quoque officium perrinere forritudinem et tempe-
rantiam; verbi oracia, vi valetudinem curemus, quum culpentur merito, qui
non faciunt: non aspernor tamen osum auctoris nostri, qui ofticium ad ea re-
sringit, quae a iure desiderantur. Sed ejus rei rationem habeo parum auctori
aenitam: quoniam nempe in generali socierare sub rectore Dco, omnis virtus.
veiam plus semel diximus, insticie universalis obligationibus continetur, neque
actus rancum excerni, sed etiam omnes adfectus nostri cerrissima iuris regula
dirienneur; et dione de inre philosophanci non rancum humana tranquillitatis,
sed eriam dinina amicitiae racio habetur, cuijus possessio nobis duraturam feli-
cicarem pondet. Non nbis tantum nati sumus, sed parcem noseri sibi alie
vindicant. Deus torum. Nec video, quomodo auctor; quamnis acutus, à
concradictione facile excusari possit, quum omnem iuris oblicationem a superio-
ris decreto derinat, quemadmodum locis eins citatis ostendimns) et tamen
mox

## Folio  -  — 798280190:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
mox lib. 1. c. 2. 9. 5. ad laveriorem constimendum requiri ai, non tantum
oevires cocendi habeat, sed etiam vi iuctas habeat caussas vindicandi sibi in
mepotestarem. Ergo institia caussa ipso superiore anterior est, contra quam ad
Generabatur. Nempe si ad iuris originem opus est luperiore; et rursus ad
Cuperiorem constitmendum caussis opus est iure subnixis; circulus orietur,
quonullus umquam manifestior fuit. Vnde enim constabit, instas esse caussas
si nullus adhuc superior exstat ? a quo solo (scilicet) ius proficisci porest. Mi-
runt esset. virum acurum secum adeo puenare potuisse, nisi sciremus facile
enenire paradoxa tuentibus, vt praenalente sensu communi sui doematis oblini-
scantur. Ipsa auctoris verba exhiberi inter est, ne quid imponi videatur: InErO.
ducicur obligatio in animum hominis proprio a superiore, id cA,
tali, cui non Tolum rires sune malum aliguod repraelentandi Contra
nitentibus, sed etiam iustae l’ant causse, quare poltulare qucaE, CX suO
arbierio roluntatis noltrae libertatem circumscribi. Talia enim voi
in aliquo fuerint, postquam quid relic, significauie, necesse est in ani.
mohominis oriri metum reuerentia temperatum. ... Oui vero nuI.
lam rationem allesare nouie, quare mihi invico oblisationem relit
impinoere praeter lolas vires; is terrere quidem me pocest, ve cuiran
domaiori malo ipsi tanrisper parere latius dueam, sed eo metu
remoco, nihil amplius obstat, quo minus meo pocius, quam illius
arbitrio agam. Contra quirationes quidem habet, quare ego ipsi pare.
redebeam, a viribus tamen malum aliquod mihi imponendi delticui-
tur, ciusiussa impune a me possune negligi, ni pocentior aliquis hu-
ius auetoricarem proculcatam adsertum cat. Rationes autem quare quis
postulare queat, vi ab altero sibi obtemperetur, sunt: R ab isto in hunc in-
sionia quaedam bona sine profecta, s constiterit, tum et bene huic
velle, et rectius quam ipse ralet, eidem prospicere posse; simulque
S actu ilte huius directionem sibi rindicet, et denique, si quis vlero
alteri se Cubiecerit, et in iplius directionem consenserit. Tlactenns
auctor. Sed quibene haec examinanerit, satis animaduertet, nec sibi constare
auctorem, nec difficultari sarisfacere. Sane si néque conctio sine rationibus.
neque rationes citra vim sufficiunt; cur quaeso cessante vi, superstitibusque so-
lis rationibus, non redibo ad libertatem, quam dicor habuisse, quum nondum
admota vi solae rationes adessent: Ouod enim auctor ait, metu remoco ni-
hil amplius obstare, quominusmeo potius, quam alterius arbirrio agam
valebit, etiamsi rariones adsint. Ouod si vero rationes iam sola obstant, cur
non sola obstitere etiam anre metum: et quam quaso vim rationibus ulira se-
ipsum mecus dabit, quam sine rationibus non prastat sibi? An adfectns iste pa
rum

## Folio  -  — 798280190:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
rum durabilis characterem quendam indelebilem inuita imprimet menti: Fin-
se hominem, qui alteri ex solis rationibus obedientiam debet, ejusdem mox
viribus adici; et tamen in eo animo perseverare, ut non ultra obedire velit.
quam cosatur; non adparet, cur ideo quia semel coactus est, perpetuo subjicia-
FUr. Velut si aeger Christianus a medico turca capiatur, adeoneiam praeceptis
salutaribus, diu ante coonitis, sed nunc necessiate armatis, obstrincetur, ut
etiam data anfugiendi occasione maeis exinde ad temperantiam obligetur,
quam ante captinicatem: alterntrum ergo dicendum est. vel rationes ante vint
obligare, vel nec oblieare vi cessante. Hlaec satis ostendunt, deesse anctori
principia cerra, quibus veras inris rationes constituat; quoniam principia pro
arbitrio ipse effinxit, quae sibi sufficere non possunt. Ceterum fundamenia et
communia omni inri (etiam quod ex aequo et bono tantum descendit) et pro-
pria stricto (quod etiam superiorem constitmit) alias indicata sunt. Ft VE
dicta paucis recollieamus, in oninersum dicendum est: Ainem iuris natu-
ralis esse bonum sernanium; obiectum, quidquid aliorum interest, et in
nostra est potestare; Caullam denique etticientem in nobis esse rationis
eterna lumen dininitus in mentibus accensum. Hlac tam plana et simplicia.
credo, viris quibusdam acutis nimis obvia visa esse, atque inde paradoxotera
quaedam excocitata, quae nonitatis secie blandirentur, quod neque prio-
rum faecundicas neque horum imperfectio satisperspiceretur. laec ad TE, VIR
NNMME, perscribenda putani, ut adpareat, opus Pufendorfianum, et (i minime
adspernandum, in ipsis tamen principiis multiplici emendatione indicere. Ce-
terum ad particularia nunc descendere non vaeat.
Vale.
NIos Sicuc in adnocatis his, Capientia maonaeque doctrinae ple-
nilsimis, adquiescimus, et protundum auctoris, cummi viri, iu-
dicium admiramur, reque plura huius generis luo tempore prodeant,
liccerarum bono, optanus: ita Putendorti de otticio hominis et ci
uislibrum, summam operis maiorisneruole continentem, quem ante
triennium licterariis excustimus disquilicionibus, nunc iterum dilou-
cationibus duodecim academicis, quod bene vertat prospereque, de-
inceps publice habendis, submitremus. Operam hac in re suam
obcusie, doctrima etindole praectarus FO, CHRESEOPH. LEON-
H ARD, Gera- Variseus, Pacrarum littorarum, et humanioris doctri-
nae cultor Cedulus, detenloris in liccorariis his cercaminibus perpecui
Officio, me spectatore ac arbiero, turicturus. Impense gaudeo, num-
quam deesse apud nos crectiores animas, quae iuxta (incerum, (ine super
stitione et insaniis, sine imaginaria lanetiraco, pictaris Audium,
ad rerae Colidaeque erudicionis sloriam impisre contendune, iisque
incla-

## Folio  -  — 798280190:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
niclarescune ingeniorum monumentis, qua invenilem et lccera-
rum Audiis declicam aecatem in primis ornant commendantque.
Sunt vero haec, partim culciores in publica academix luce dicendi
exercitationes, illa negoriola rica proludia, quae nemo Faltidiet.
nisi qui id tantum rectum pucat, quod ipse tacie, aue faciune illi,
cum quibus iple micat in cenebris; partim rero disputationes aca-
demicae, innocux illa relitationes, quae. ( tempeltiue et modeste
de rebus coonitu veilibus instituantur, neque efferueteane in rizan-
di et altercandi libidinem, in cumultuolos clamores, aut inanes ac ie-
iunas de quastiunculis minutis disceptationes, acuune ingenium,
exercenc iuidicium, linguam denique cilumque expediciorem reddunt.
Depraectantissimo LEOrNarO, quem in restrum, opcimi ciuCs,
conspectum denuo produco, praeclara omnia robis polliceor; isque
moderatas has Audiorum et sententiarum collationes ita inltituce,
re, qui illaspraesentia lua condecorabune, nobisque dabunt operam,
impensi cemporis paenitere haut possit. Incubuit ille hactenus eni-
XC in lanetiorem disciplinam; numquam tamen seposuit licterarum
humanae que Capientiae Cudia, genuina illa doctrina omnis fulera, ac
fundamenta; alienus ab eorum moribus, qui a fastisiis erudicionis
incipiune, et ad curiam, Forum, suggectus, corporum animarumque
curam plenis passibus proverantes, reliqua bona Audia, camquam
Superuacanoas moras, animose despiciune: quod quam publico Aat
damno, per me quidem, s dissimulari queat, ignorari liceret, his
maxime temporibus, quibus, ve ille ait, nec vicia nostra, nec remedia
paci possumus. Nunc in arenam descendet eruditam cum commilito.
nibus, non terro et contra praescriptas sibi leges, led argumentis, et
quae animos decent placidos, artiumque pacatarum culcum protes
los, innocuis ingeniorum concertacionibus contligendo.
Ouare agite, quibus honos Academia ac Audiorum cordi est,
ciues ornatillimi, decus aequalium et pesrei publica, adelte benioni ac
faventes, qui beneuolentia et adplausu exsurgentes c caetu reltro in
laudem et decus animas excitare Coletis. Faxit aeternum Numen venon
modoprospera linc, quae suscipimus: Sed Irceum hoc, Felici Formato.
rum praeclare ingeniorum proventu illustre, Caluum pertteer
eiusque Aos et tama in dies extollatur. P. P. in Academia
lulia, dic TEIT Maii CTO IDCCIX.
o
X
+
obde
CD
d
3
ade
2d

## Folio  -  — 798280190:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
(HO,
SSIMO
eiuem
ef
oside
senid.
ssint.
BIOH.
LLV.
EquE
C
CrO
Ald.
IaM
rendi
CI
CHE LANDES

## Folio  -  — 798280190:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
 
PSÏCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
 e

## Folio  -  — 798280190:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
co
homen

## Folio  -  — 798280190:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
 
e
e
 t
e
o
p ali at a
i
it  t nota.
 u

## Folio  -  — 798280190:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798280190/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
alo
l
e
a s te 
ee
peestin
1
 
e
e
e
aae det 
s
d sto  
1t
Lcien.
ar5.
L4
e
u
a
e
ee