# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/798399260
# Title: [Disputatio Ethica De Actionum Humanarum Moralitate Et Indifferentia] Disputatio Ethica De Actionum Humanarvm Moralitate Et Indifferentia (shelfmarks Leibn. Marg. 41, Stück 8; ZEN Leibn. Marg. 41)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=798399260
# Lines: 1,492 recognised on 49 of 49 pages, mean confidence 0.88
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 798399260:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
   a
X
 u
E
b
U
III
M
+
u
=
0
3
3
∞ 8
0
Mikrolilm-System-Vertrieb
l1
SÄCHSISCHE LAN

## Folio  -  — 798399260:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
ea
2o
otorolai
MB.

## Folio  -  — 798399260:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
lil. 4  
.
SISCHE LANDES

## Folio  -  — 798399260:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
oria ettrrea.
oc ler

## Folio  -  — 798399260:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
ea
t
DISPUIATIOETHICA
n 
DP
ao o  i m
NTAMIAKDM MORALITATE
ET INDIEEERENTTAS
D
D
A M
a
DIVINA ANNOENTE GRATTA
IN TLLUSTRT ACADEMTA TULIA
P R Ai S II F
 
G
DAl. IOAHNL CSOeEBiME
PFITLOSOPEI ET I C D. FTLILISOiET MO.
RALIS, PHTLOSOPMLE PROEESSORE
PUBLICO.
DOMTIO, PRACEPTORE, EAMTORE
F
AC PATROHO SUO AT ATF M
SUISPTCTENDO.
Ad. d. XTI. Calendar. Novembr.
IN IVLKO MAONO
tua
lublico l.Fuditorum examini
submittet
e
22
IOTANNES SVI2D5.
Tangramunda Palxo- MarchicuS.
106) (0))d
TTEL MESTADII
ypIS HIEARIEI DAVIDIS MuLTERB Acad. TyP

## Folio  -  — 798399260:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
bi
sesa
si
   da  enti  e   oa ade  t 
1.
et 1 ut sa
A1 Aq
.
1
1
i
1. 
s. 1
bA v
1. a ed
e
2s
S LA t d
 FIC et  d
.
e
 1  A

## Folio  -  — 798399260:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
IR
Premodum Le verendo pariter ac eruditissime
Docto
A. ML. GEOROIO AIVHOLVO.
Poccx Laurcato C. alarco,
Sxdensis ex religuarum Diacelos iltius FC
elumensori dc inspectori prxclare prorlusmerito;
PARENFI SUO
religiosa deveneratione suspiciendo
Arada or NHSStr a MaVra
RENARBNDE DONINE PATER
Cod ajune: Philolophiam illum
cui Temel injecie manus difticulter
a le dimittere: Id iptum de mitu,
e qui, nelcio quo tato aut inclinante
altro, ab incunce atare iri in amorem hiujus
Studiis accidit. Fcenim licet nimiam, quan-
quam, quodapertetateor, infelici succestu hu
ic Audiorum generi hactenus impenderim o.
peram: nesciocame, quimruminandisillis, qua
oxonesar deon  nonpuratelle egs anpTa
adhuc laborissloram ponam. (labent quippe
haecScudia in le aliquid dirini, a quo de ingrari-
isnoris ad coru perlerucationem pertratumur.
ei
Philosonhandu est pancis aommindhant pla-
A2
cet.

## Folio  -  — 798399260:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
cet Ncopcolemus ingui apud Ennium; Fg0
contra: Philosophandum est omnino; nam paucis
as
hont placet. Scilicer ditticile est, in Philolophia
Paucaesecinota, cuinon line aut pleraq:, auto.
A
mma:. Sedoutnam contendenem subrehe.
retraciol llonclum camen el, prima lequen-
cem in sccunelisterriisque LubhCtere.
Nonita pridem Factum est, cum Tu, Fonora-
tissime P’arens, muleis me de cdendo Academi.
conim cudiorum admoneres specimine. En
adolt. Verum non illad quoccMagitabas, sed
Philosophicum; Idgi non elegans, led quodNa
curx injuria imporentindulsit ingenio.
e Suscipeillud, Amantissime Pater, quodenixe
rogo inmubitronte, a aflectuimpotentis ad et.
fectum perticientis, (imeaaS. metirc. F90 ad
idommanimi incunibam impecusut nihiil o.
mictam indultrixe, quo rencritudo mex scientia
inmelius queat d rectius contormari. Vale,
Pater pientis sime perpetuo sospes ac felixs Da-
bam ITEIMESTAVE in Academis JCLIA, ad
Dd. IIL. Calend. Noremb. Annorecuperatae
GFACIX CID IDC LXXIX.
Cesigteissti Liis ais
OHIANNES BunoDE

## Folio  -  — 798399260:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
_ 1 d  _  
tuae oro
 teo ete
e
et
d
d
t
i
t
t
oog
Es
 vo t ddo eto o tao
s
ete
e
is
s
e aedtente u ruto auorta atm ne atite
dis
anora comenta
  
 
est
 uso
a
EADEVBI AIVMANAUUM
MORALITATE ET INDIFFE.
RENTTA
5. To
Lamsi jus aliquod esse, quodnos ad Be
 agenoum propellac e a malis sétionibus
Sotibeac, omnes omnino serites, quae qui-
t demtorridos nimis mores respuune, inaninis
attirene sustragiis; Non minus tomen 
muli, qui quoties aliguid pravi delienaus
intus in animo nos iirgene, idiplum inagis ArGVUHE. OuOtUS.
quisque enim hominum eam etteri pectoris ct, quem poltma.
le Facta ponae promerica horror non percutiae Indidie nem.
De Supremus rerum Opifex humano generinon solum illam
racionis rim, qua bonum à malo dignolcere, ee illud, utpore na-
curx lua apprime conveniens, appecere; hoc autem, ut eidem
maxime adrertum, averlari pocest: sed ee idipsum singulari
praecepio, ab ipsa naciricace humano pectori quoli inscripco,
quod proprerea neminem plane tugere pocelt, pertribuit. Pist
enim, verba Cunt Onilelmi Orotn. ae Princip.is Turis Naturalis
cap. III. 5. II. lumen intellectus homini aenarum saris aoecat, omne
bonum esse landabile, omne vero malum vimperandum; Plaenie
mmen Pacure Auctori huis naturali roucia otiam vinculum legis
A
adderes

## Folio  -  — 798399260:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
adderi, it eo magis quod honestum judieamms sequi, quod vero tumpe
indicamus fusere debramus. Hlxec cA illa lex, de qua Lactantim
ex Cicerone de Vero enlen cap. VI. dicit: quid sit vera ratio natura
concruens, diffusa in omnes, constans. sempiterna, quae vocet ad offi-
eium, jubenio vecandigue. Flanc enim logem non opinio gennit, sed
innata vis insernit, aIc Cic. Lib. II. Rheror. Qud collimans Phi-
Jolophus. fus aarurale a posteriori detiniens illud dicie esse, quod
nbique eandem vim obtinet, non quod ita videtur. vel non vide.
tpr. V. EchicOr caP. VII.
II. Flujus juris exactam detinicionem reliquie nobis Vir
incomparabilis Flngo Crotium Operis de Ture Belli ac Pacis lib. l.
cap. l. s. X. Tronacurale, inquitillo, est diccacum rectae rationis,
indicans ausi alicui, ex ejus convenientia ant disconvenientia cum
ipsanacura racionali, inesse moralem turpicudinem aut necessita
tem moralem. ac consequenter ab authore natura Deo talem actum
aut vecari autpraecipi. Vicic autem, jus nacurale esse d ct acum
rectarationis, non, iplam rectam racionem; susnacurale enim est
illa norma ad quam omnes humanxe actiones debene exisis
Rocta veroratio, quae actiones ad hoc jus conformat, Cancone
de conreniencia et disconveniencia carum cum lege formae
judicium. Hlocincelloetus practici iudicium, quando id, quod
racionali nacurxe conoruum deprehendie, peragendum, quod
vero cidem minus conreniens esfecognoleit, omirrendum A2.
cuis, legis nacura praeceptum sequi dicieur; Pc homo qui huie
judicio obremperae, aetinmesqueluas ad id, quo recta ducit ra-
tio dirieic, nacurx racionali de ipsi naturx legi contormiter rire.
rejudieatur. Indieat nempe haec lex, qua actiones humanam
nacuram deceant, suxquo eandem curpicudine quadam infici-
anc: supponit enim in objecto honectacem ab une curpicudi
nem ab alcerE PaECC. vid. C3. Grocim l. 6. Hrominis autem naeura
id expoleit, uc id, quod curpe racionalique nacura indecoruu
elt, fusint: quod rero honeltum ac decorum, omni nilu ample.
eti allaboret. Jurre quod curpeac indocorum eH. ut natur
nora inconreniens et al iplomet Deo vecirum fugere, quod
vero honelum nc decorum, utnaturx noltrae racionali con-
ernum ec ab iplomst Deo praecopeum scctari jure quodam
adArim.

## Folio  -  — 798399260:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
adstringimur. Hlomo enim in Jucticia a Deo conditus cAt;
julte ergo, etiam line peculiori Dei praecepto, vivere ipsum
oporrer; sinlecus, esse non porelt quin erarem incurrae pae.
nam, quippequi nacuram inceoram scelerisque puram à Deo
eonditam curpisstimis decurpae vieiis. Ex quo consequieur.
jus nacurale ipli quoque Deo debere incunabula; est enim pars
ricula quaedam divina imaginis es idea ejusdem sanstiiatus, quemo
ddmodum scice loquieur H. Senniges Observat. in IF. 6. de T. B.
a6 P. Lib. T. Cap. l. 5. X.
III. Proxima proinde ue apparee natura lepis ratio huma
narum actionum divecla est conditio; Onarum cum aliquae ita
EBE COmPATAEX, uc in sC dc lua nacura quanciam cum humania
nacura in volrane convenientiam, quaedam vero cidem prorsuo
adverseneur, non poruie Deus, quin homini has averlari, illas
vera ampleeti imperaret. Htinc clegancistime ch. Frider.
Ledererus, de Jure Belli privan Lib. I. cap. L. 5. 4. Intrinseca, inquiEi
actushonestas es curpiendo sunc fundamentum legis nacuralis, non
sicus fere ac indigentia pauperis eleemosgna: non autem ipsa lex
naturalis. Ieaque cum legem nocuralem propter tiumanarum
hecionum honestacem de curpicudinem lacam esse constetineces.
tecs,illum, qui de harum actionum bonicate ee maliria exatio
judicaro discupiti nosse quo jure illae reneantur; Sublaco enim
jure omnis simul actionum bonientis et malitiae noticia collitur.
Idcircd d nos, de Actionum humanarum Moralitate et Indifferentiai
Id ect, de imputatione es non impuratione actuum bonorum atque malo-
rum acturi, uc de moralicatis dindifferentiae racionibus eo metius
conctaret, paucula inancccessum de Nacurali jure praelibanda esse
duximus, priusquam ad iplam hanc accederemus cractationem 
In qua ut inoffento provehamur pede 1. de Hlumanis Actio-
minibus 2. de Moralicace ipsa, tam secundum essenciam. quar
secundum inhaerenciam; Fc denique 2. de Hlumanarum actio
num indifferencia brevibus, sed quantum latis estr asere in a
nimum induximus.
IV. Per Actionem tiumanam non incellisimus unumquem.
quo promiscud morum, qui a faculeacibus quibuoris homini
connaris

## Folio  -  — 798399260:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
connatis producitur, se d qui orisinem ducit adeoque perticitur
ab illis Faculencibus, quae homini Cunc maxime proprix. Niui
enim Faculeares, per quasactiones illae eduncur, humano generi
etene proprix, non humana, led alio Forcean nomine Forene
appellandx. Cum aucem duxe line faculeaces seu porentia
Coli homrini proprix, quibus non iolum pex reliquis animalibus
brucis eminer, (ed ee Deo astimilatur, intellectus nempe de Vo-
luncas: illa aetiones, quae ab his veluri principiis oriuneur de
diriguntur, id est, qua pralurente incellectues decernente voluntate
susciriumur. ue loquieur Clariss. Pusendorssins de Officio Flominis es
Civis Lib. J. Cap. l. 5. II. Cont. Caspar de Lacil. Assert. Eth. XII. C.
runt humata.
V Dum aurem actiones humanas ita dici volumus, quod
principia. Per qua eliciuntur sc perticiuntur homini sine maxi
mepropria, non omnes ommino actiones, quae ab his humano
generipropriis Faculcacibus produci possune, incelliximus; Fto.
nim operationes incelleatuales et discursirae soli homini inter
omnes cresturas lune proprix de tamen sic humanae non ai
Cuncur, ProucaCcurACE notaE PonciuS Cursus Philosophici Fchica
Disputat II. Ouest. VF Conclus. I. Sedillas tancum, quae ab ho-
mine libere, cam quoad crercicium quans quoad speciem, exer.
cencur adeoque in ejusarbirrio posiex unt. Quo pacto ri-
stoceles LII. Fthicor. Nocomach. cap. II. Actionetm humanam esse
dicit, cujus homo dominus est, i. C. quam in libera sua pocestate habet;
uri exponie Anconius le Grand. Instunt. Philosoph. C artesian. P arto
 Arric. XXL 5. I. P. 1109.
VI. Ee in hoc, quod humariae actiones esse dicuntur illaes
quae non inconsulco incellectus judicio, cum plenario lbertacis
usu exereentur. maxime reliquis in homine se prodencibus
conerudistinsuuncur mocibus, quos nonnulsi diseriminis erged
Actiones Tominis vocont; Qras Franciseus d’Abra de Raconis
Summae Philo sophiae Parr. II. Pralud. post. cap. I. Proposit. IV. IIlas dicit
esse actiones, quae nacuralirer es necessario, non aurem libere ab hon
mine prosiciscuncur, illique cum caeteris animantibus communes sunt.
Ec hujusmodi actionum alix hominii lune proprix ue ridere.
AETE

## Folio  -  — 798399260:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
Rere _ C. alia ipsi cum brucis animantibus communes, ut nutri-
tio, dccretio, generatio dc. Huc percinene quoque actiones
intancum ee lymphacieorum, quae omnes racionis judiciuman-
teverrunt ec proprerea e centu humanarum actionum exclu.
duntur.
VII. Iis perttancibus non omnina possumus sentire cum
iltis, qui Actionem humanam detiniune Der actionem hominis 
voluntare es incellectu ad bonun vel malum morale determinatam
Nulix enim illarum accionum quae in exemplum actionum
hominis a nobis allatae lunc arbirrio humano subjacene, can-
cum abest uerel adbonieatem vel maliciam moratem à volun.
care ec intellectu determinari postive. Polico aurem, illas actio.
nesimproprie hominis appellari actiones, sed potius nacura-
Les dicimereri: per hoc tamen nondum exculacur illa detine-
tio, qua idem detinieperseiptum. Witticeri camen non possu-
mus, humanas petiones communicer illas tantum appellaris
guae ad bonum relmolum moralo jamcum decerminatae sunes
Ouanquam humana accioni per moralicarem accidentalis quae
dam superoddacur differencia. Hlumapa enim actiones (unE a-
ctioneslibera, quae ab homine per racionem exercentur; MO-
rales aurem acliories prater liberratem de racionem insuper
cerrum qualicatem connocane. Hlinc Poncins l. C. Conc. II.
Duamvis inquie, realicer idem sint, actum hominis esse moralem
es esse liberum, tamen sub alia racione actus aliquis dicitur liber,
e sub alia iterum moralis. Etenim liber dicitur, ut procedit a
potentia potente ipsum ponere vel non ponere, posiis omnibuiper se
reguisitis ad ipsini postionem: Dicitur vero moralis, ut dieit ordi-
nem vel formatem vel fundamentalem ad existimationem, illam lau-
dis ant vimperii, ses ad ipsam landem vel viruperium. ElaC
illE.
IIX. Sunt voro actiones humana dicto modo consicieratae
in duptici differencia; Aliae ab iplis illis potentiis, e quibus eli-
ciuntur ec in objectum praevia incentione liberrime cendunt,
recipiuneur; hujusmodi lunc omnes illi actus qui ab intellectu
de roluncare prodeunt eisdem que immanene. Alix, quae qui
dem

## Folio  -  — 798399260:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
dom ab incelleetu de roluntare prodeune, sed ab alis porentia (e
cundum imperium ratioris circa objeetum exercentur; cujus
priodi tune omnes illae aetiones, quae inforioribus in homine Don
teneiis a supremis iltis faculentibus, incellectu nompe ee volun
cace imperantur ec cum illis unum, numero actum constir
eine; ue edores bibere, ambulare sec. IIIx ab adjuneto internae s
Etae ExternA VOCANCUE Aeque ha aetiores urroris miodocon-
Sideratx non Cuntincellectus aut roluneatis simpliciter, quomo-
do incer eas e elicicas ac imperatas actiones nutta enser diffo.
rencia: sed lure incollectus de voluneacis prour incellisuntur
lae piscencia oxere cum respectur adcereamr qualicarem mos
ralem. ACtus enim eliciei, qui eliciuntur a voluneace Pola incra (e
iplam, ut velle, nolle. eligere, rejicere: uc de imperati, qualossunei
in elligere, ambulare, coere, bibercdc. id caneum quod in actio.
Dibus hurrionis phylicum est denocane ee ab tine moralirespecti
peaeleinctune. Nos aucem, quando humanas actiones incer.
ras e excernas constiruimus, ipsa illa denominatione innui-
mus, non de mocu cancum phylico, sed de alio aliquo cuni
hoc conjunelo; nempe libereare, fermonem nobis este.
IX. Scilicee in omni trumana actione duo Cune, nacorale es
moril.: Narurale est phylicus ille motus quo pocenrix homi.
nis cam racionales quam irracionales ad aliquid peragendum
non sine prorido summae ec primae C’auIx concurlu moveneur.
Fchic mocus in les hoc est, in genere nacurae est inditterens, id
est, moralicor neque bonus neque malus: caereroguin enin
Deus. qui cum lingulis singulorum hominum concurrie actio.
nibus, a peceari trumani caula immunis censeri vix possee.
Alias dicitur subctantia actus. Hic vero mocus physicus indo-
lem actionis moralis induic, quatenus a principio libero, uE ta-
li, procese; cuicamen inest necessitas quaedam incrinseca, sou
ex joris dispolicione infixa obligacio, actionem cerco modo et
ad cercam normam; illa juris dispolicione comprohentam, di
rigendi. Illa directio ubi ab agence debico modo tacto Fuerie,
sic uc detio examultim adnormam consruac. ca bona et honc.
cta roeacur; ubi anora aboratum tueris, mals es curpis au
di

## Folio  -  — 798399260:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ez ut docet Clariss. Pusendorssins Dissertat. Academic. Append. con
era Velth. s. Onod si aurem. Hlinc laudatur id quod in symposio
ve
Placonis legieur: aou WeEIS Est ExeI. avri ee cavris egrloverns
vn naan, Er aigsee. Otor b vor oIer, n aiveir, n actr, n sane.
gea, du S TerCON avro n avro nandv ustv, CM V ru 5 a
edu rorOV aEEn, nancoS  id wearloiveror uy opdios, raxor
Ererat, un oedos se, airger. Omnis actio ita se habet: ipsa in se
considerara neque honesut nequo curpis est. Ouicquid ieiur facio
 V. 8. bibere aut casere, ant colloqui, non est horum gnicquam
bonum secundum se, sed n ipla operatione, qua quodammodonstiura
fuerit, talis evadet actio; igicur si bene recteque instunatur, bona,
si male, sic mala. Et hoc et illud, quod in actionis humanae
consideratione morale rulge appellatur. Ecenim cum illae a-
ctiones, quaruhomoDominus cl, cidem non poltinenon impu.
cari, illa aucem impucatio non animorum inclinationes tancum.
red e certa regula contormiter asendi consuecudines, quae mo.
rum appellacione rulgo reniune, relpiciat, factum inde est, ue
omnes actiones, cum exagencis voluntate, cum ex juris cas auE
approbincis aue improbantis auctoritate rata _ cHicaceS, mo.
xales appellara ANF. Vid. G. Feleo D. ssertat. de Jure agenat n ora
liter d. 8.
2. Quid vero AE illa humanarum actionum moralicase
undescd _ quibus consticuneur, nunc porro expendendum
venie. Noraliras, inquie Pavonns Summa Ethica Disputat. I.
Onest. I. Desinit. VI. est Enc ad versonam rationalem spectans, ne
ea praeter usam racionis habet libertarem, scu ut est causa libert.
Dicitur hic moralicas r. esse Ers. Quod Ei vero moralicas Fns
eA, habebie racionem boni; Ouor modis enim Ens, tol modis e
bonum dicitur; Arist. I. Erhicor. Eudem. Cap. IIX. Traque mon
ralicaserie bonum quid. Bona aurem duorum sunt generum;
alia lunc simpliciter calias alia secundum quid; Haec ica di-
cuntur proxcer esse tancum: IIla rero propter qualitates e o-
Perationes uaSi vid. B. DN. D. FTorneim, Voctrina Moralis Lib.
IC. cap. alt. Conter. Clariss. Durrims Instienr. Moral Part. III.
Secb. IlL. capo VI. S.I EC Posteriori hoc modo considerata
B 2
bona

## Folio  -  — 798399260:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
bonaicerum sune duplicia; alia enim sune Naturalia, ita di
eta. quod nocent quascam qualicares substancix pertectionem,
accidenclem quidemnon parum adaugences, cujusmodi lunc:
pulchricudo robur _c. alia Moralia, ica dicta, quod nOFeNE
quandam morum perfectionem, quae ex conveniencia corum
cum lua norma aestimatur. Hlujusmodi bona lune omnesa.
etiones secundum virturem. Conveniune ergo duo haec bo.
nocum genera inhroc, quod norone urraque qualicarem et ac.
cidens; Wifforunt vero praeter mocns intinieos alios cumpri.
mis lubjeetis: Hacuralium enim bonorum lubjectum QVO1.
urileq. uneur non homo Coliem, (0d de reliqua lune animalia, se
subjoctum QVO cltcorpus; Moralium aucem bonorum to.
eale subjectum, cAt homo ee quidem Tolus, vepoco quicontum
racionis ulir de voluncaris libereare vollet q Parriale re.
mocum subjectum boni moralis estipla anims; Prorimum re-
ro ejus actiones, qux e inde concrecire morales appellan.
TUE.
IX. Sedcum moralitatem bonitarem quandam notare in-
cellexerimus, non ditticile est judicare, quid sibi in detinirione
moraliearis allegata 2. veline verba: aa personam rarionalem
sectans. Cum enm appecirus rationalis non sic nisi bonis Aristot.
. Fshicor. Nicom. car. 1. illud bonum quod sub actionem cadie
adrationalem personam spectee necessumest. EInc durem tri.
Dlex est: ucile, jucundum de Hlonestum; inter quae bona po-
Aremum maxime horiorabile e laudabile ect. I. Magnor. Mo-
ral. Cap. II. Eccomlitie in operacione anima rationalis secundum
virentem; Ceperirio autem, animae enin rarione, ant non sine ratione
(quae alio quam secundum virtutem ese nequic) est officrum hoc
mnis oroprouem, 1. Fhicor. Wicomach. cap. VII. Quare illud quod
hi: ad perlonam racionalem spectore dicieur, erie actio lecun
dum rircutem: haec enim actio proprie morasis diciturz Juam-
visulus obcineat. uc actiones eam bonae quam malae sine siseri.
mine rocencur morales: ille eomen per prius, hae autemper
pottorius sic dicuntur. Bonxe quippe actiones magis liine mo-
rales quam malxe. Unde Thomas 1. Il. Duest. C. ArtC. 1. Mo.
ralia

## Folio  -  — 798399260:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
sia sune, nic, qua secundum se ad bonos mores perrinent. ConF. A-
drianuo Flecreboora Exercirat. Fthic. XXIII. 5. ZI. ic. Velchemi-
us Ineroduct. ad EI. Croc. de s. B. ac. P. ad Lib. l. CaD. I. I. S. V. Cum.
que actio, celtc Alexandro in Lib 3. Topicor. cantum de volantaris
actione proprie dicatur, moralicatem internis octionibus aequo
excernis non ex aquo, Ced aeguiroce competere manifeltum
eAt.
ZEII. Veruri praeterquam quodilla Pavonii moralicaris se
tinicio nimis generalis est, et lioc in ea delideramus, quod pron
ximam moralicacis racionem non mianiteltor. Pcenim non a-
sic homo moralicer, quoniam asie prour rarionali pertona di-
onum est, nequo, quia praecer ulum racionis habet libereatem
sed aliud quid libera setioni superrenint necessum est, quae ei
dem cercum moralicacis characterem imprimae. Ilanc ergo
moralicacem. leu bonicarem, ut quomodo lehabent recto perci
Diamus, in primis nocari meretur, quod e B. BN. D. Florne-
jus. loc. cir s. XIII. Probe oblerrandum inculeat: Bonum mon
ralucer nihil dici, nisi gnarenus hahet ordinem aliquem ad Dcum
es convenienciani cum ejus lege; addure nonnulli: es rectaratione.
Recta verorario, immo eipla lex naturae in summo ee perte-
Ciltimo Bono; quod Dous elt, habene Fondamentum FliHC rB.
Ae FI. Hennisesiloc.cit. Maxima, inquie, feluitas es bonitas cujus-
que rei est redituo ad suum principium; quoniam ab hoc cnneta pro.
cessore es habent quod junt: Imo hoc perfectius est, quicquid est, quo
propius ad similitudinem ejus accedit a quo esse suum dependet. FE
elegancee Philo Judams, reei cmentas: F0ro SE 68 Na CY 2oIS à elsa
B1 AOODONSLOY aSBEVOY TEN, Yd aNONIS su QVOI Tuv. jErat SE, orar
o ros es5 20 agoV s apns endorn  od nogu Baire n
ErEras dec. Hloc illud est apud eos, qui optime philosophaci sune
(incelligie Seoicos) decantatum ultimum bonorum, conlentienter
Nacurx vivere. Ouod sic, cum animus semiram virtutis ineredi-
onsiper vestigia ductumque rectae rationis ambulat e segnimrDe.
um. Nihil cerce coci rei pocuisset dici aptius: Virim nem
De rationem segnitur, haec naturam, ista Deum uE dit). LipL.n
Mannanit. ad Philosophiam Stoicam L ib. II. Dissertas. XIIX. Fioc
ITAQVC

## Folio  -  — 798399260:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
seaqre mods illud moralicer bonum dicendum erie, qrod ol
vina essentix consruit. Quid vero divinae elsentix congruat,
nacuralicer non constac nili ex lege quam Douscor Ooprimus cor.
que Maximushrumano inscriphe pectori, uc aingularum actio.
num humanarum norma lic, easdemque ita conformet ue
divinae lux eMencia conpruant. Ee quid naruralis ac aecerna
illa lex jubeac, quidve recet, recta maniteltatratio, quae est lin
sulare Deidonum. quod incer intinicas animi dores per miler-
rimum procoplastorum noctrorum laplum deperdicas unicum
meximum nobis feciereliqui. UInde liquet, rectam racionem
cum nacurx lege, quarenus illa actionum humanarum norma
dicitur, recte conjunsi, quoniam id quod cum nacurae lege
conlentit, rectae quoque racioni, quae est rd oncior y à levsis nes
mecer, UE VoCaE NazianZenmOrat. XV. congruie, d vice verla
Differunccamen Lex naturae e recta racio, quodhaec illam ob-
sectum honeltum praecipientem rel curpo retancem peasup.
DoniE.
SEIII. Vorum cum recta ratio monstret quid nacurae legi
ic contorme. L ex aurem haecindicet quid essentia i. C. Sancti-
eaci divinae, 3d cujus imaginem homo condicus etr, conoru.
aC, perinde esse riderur, lire actionem moraliter bonam dica-
musillam, qua cum recta ratione, vel, quae cum natura lesc, velo
quacum natura rationali, vel denique, qua cum essentia divina
conpruic: omnia enim illa in essenciam divinam ultimo re
Folruneur. Essencixe aucem divinae nil nisi bonum congruit
ipla enim ek lumma bonitas e perfectissima Paneticas. LiC DC.
us, inceorâ libereare lua, necessario non pocest velle nisi bo.
num: Tramobrem voluncari divinx ue regula humana vo-
luncas sele contormare cenetur, quoniam e idem objectum
est, circa quod veriseur roluntas sivina e humana, nempe bo-
num. Voluneas enim divina est rectissima et pertectissima, ha-
bens incellectum intinice perfectum, qui in objecto proxonen-
do errare non potest; Quare voluneas humana, si quidem
recte operari velie, conformare se debec sd voluncatem divi.
num, uc adprimum exemplor de menluram omniumm rolunta.
cum s

## Folio  -  — 798399260:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
tum; vid. ThomaSi. II. GuxeH. ZIX. Artic. IV. _c IX. Ouod
camen non ita capiendum est, qualinos contormare teneremur
divinae voluncari secundum rolita macerialia, quemadmodum
deliravit Occams Vid. . de Vaseniia Tom. II. Vistinct. II. Onast. XIV.
P. II.X. Fcenim, non tenemur relle quae Dens vult, sed qua Deg vult nos
velle; inquit Durandus I. Dist. net. ulc. Onast. II. POcest quippeDeg
aliquid rello, quod catmen legi ab iplo nobistradiex contrariAEUE
Sc anobis sine pecento heri non pocest. vid Paronius summe
dichicae Dispucat. II. GWest. III. PropOMC, III. 6. 40
ZIV. Demoralicateisitur ex his sic cenendum eNsers No:
Stram voluntatem divinae roluntaci esse contormondam, quae
cum non sic nisi boni, tioaram quoque volunicatem, si illarme
Tocuta tuerie, ejus bonicace imbui; sin minuss esse molams
Ouicquid eroo voluetinius quod cum dirina conlenlerie cnem.
eia. bonums quod vero ab eadem dissenseric, malum crit. Sed
a hiaec moralicarem saleim e longinquo petune. Propius itao
que adrem accedendum est. Aetio illa quae divinae ellentia
consruit auc eidem ad verlatur, congruit auc adverlocur illi vel
perlemeriplam, prouc estactio, vel propter aliud quod ei con.
Junecum elt. Prius dici vix pocest, quoniam actioproue cl
actioiDco non adverlatur. tirgo polterius. Hloc aurem in
primis est terminus seu objectum a quoipla specificatur actios
Illudigicur certa qualitare morali imbuca esse cportet, a qua IC,
ut aetio quae circa idem objectum verlacur divinee voluncaci
velrepugrier vel congrune. Ilacque qualicas objecto vel per
naturam vel per arbuerium imponencisineric. Hoc Pollerio dicere
traur dicet, nili velimus, Deum, Perinde uc Adamus brucorum
speciebus nomina uc ipli vitum cAt impoluit, rebus bonitaris
demaliciae cigniticaciones pro suo orbierio indidisse z Quod ta-
men dicere maxime frivolum est, quoriam qui hominem ac
suiimaeinem racione de voluntare pallencem condidit, cundem
cercae legi; cui nulla lubhe racio quam imperanicis voluncas,
subjectum esse velle noluie, ut ue homo Crescoris lui simplice
volunenti deberet observanciam. erius icaque verum ests
Objectis illis gualirares ictas per nacuram inesse, et Dcum illas
gronia

## Folio  -  — 798399260:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
quoniam lanctieati suae, adcujus imaginem homo ab ipso pri-
inicus formacus elt, vel convenientia vel disconreniencia cranc.
non eocuisse, quinhominem adilla prosequenda, heec aucem a
verianda, lege nocurali coerceret. Quomiodo voluneas Dei
nacurae que lex objectorum moralieace estenciali, cujus Formale
in conveniencia e dilconveniencia, cum dirina essentia consictit,
nacura posteriora lune; Nihilo eamen minus haec ad illa recté
examinatur, ita ue dicere liceac: Hloc est bonum, quia natura le-
Bi roluntaciqre dirina consencie; Fc: hoc estmalum, quia eis-
dem concrariseur; sed non: Hloc est bonum vel malum, quia
Deus BC voluit d ica legeconlticurum est. Illa reromoralicacis
racio a priori, haec aurem a posteriori delumea elt.
=V. EC ex his apparet quid de origine moralitaris sen-
ciendum siC. Mitcimusisitur Pyrrhonis es Florilli Scholas, actiones
pro bonis aut malis habentes, pront ex animo motes puro es irrefran
Eto, aut contra cum aversacione es reluetatione prodirent vid. Fran-
oiscus Baco Baro de Verulamie, de Ansmentis Scienciarum Lib. VII.
cap I. Ec homine indignum illud Theodori cujusdam effacum.
Vitiorum carpitudinem a stultorum imperitorumque plebecula opinione
constacam cemere alserentis; vid. Cornelius Acrippa de Incerriendi-
ne e Vanicate Scienciarum cap. L. IV. A quo parum abludie impia
Flobbossi senteneia, qua ille bonitatem ex maliciam humanarum
actionum hamano arbierio deberi alferits vid. ejus Leviachanis cap.
VI. _x XV. Ouiequid enim horum vel male Panorum vel ma.
de feriacorum est hominium, vel solo vindicari pocest contom.
cu, tancum abest. uc operolam respontionem mereatur. Ta-
cemus quoqueillos, qui moralicatem in solo hominis libero col-
locane arbitrio; Quamris enim ut aliqua alicui vel in laudem
eanquam praemium, velin vicuperium eanquam poenam, im-
pucari possit actio. praerequiratur, ue libere opcracus fuerie, ade-
oque impuracionis racio sit quoque libercas: in illa eamen mora-
licas non consictie, sed porius in relacione objectorum ad estem-
tiam divinam, et actionum adnaturae legem, quae eR vera, inter.
na ee Formalis moralicacisracio. vid. Florneim l. C. 8. XIII.
XVI HiC irerum monemus, nos, dum moralicarem hu-
manarum

## Folio  -  — 798399260:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
manarum actionum ex relatione earundem ad natura lecem orire di
cimus, minime id relle, illi legi nullam prorsus subeserationem
Ted ex mero divini Numinis beneplacico ortam esse, proucdo.
Cet Perrus Porretus Cogieat. Rational. L1b. TII. cap. X. qui Propter
ea octionum humanarum bonitacem at maliciam primo ipli Deo
deberi asserere nullus dubitat; quod in sensu lupra 5. XIV. d
nobis explicato rerum quidem esse porest; hôc aurem eAt Fal(IS.
Limum. Sed hoc pocius Faceri cogimur. Deum nacurae legem
propcer bonicarem s maliciam quae objectis actionum inest lano
xiste. Cuomodsactionum humanarum bonitas ee malicia non d
sussione ecincerdictione primario, securi manitestum est ab obje.
etis pendere videcur.
ZVII. AE inquiss ( peceatum Pcu mala actio elt arouias
etiam bona actio erit aliquid levi Ccu normae conpruens. Quod
E (IC. non eric bonum nue malum ance legem, unde aetiomLim
moralicas primo derivarida lic. Aut oltendatur: dari etiam
eransgressionem cirra legem, aue actionem legi contormem
muila leve DolIId. Sed relpondemus: Aliud esse, dicere, dari
aetiones lexi contormes vel difformes ante legem z Rc aliuds
dari actiones moralicer bonas vel malas ance legem. Prius
asserere ablurdicarem redoler; Polterius auremnos aftirmamus
ec probomus ratione pecica a nacura objetorum, quorumcum
alia eciam ante legem dacam ita tuerine comparaca, uc tnminis
macurae apprime consencirent, homo eadem citrn nonam sppC.
ce potuic, ac proinde actio illa, quam circa idem objectum
operatus est, boni denominacionem meruie. De malo senlus
elto conerarius. Quod aurem homo calo objectum cirra non
Nam poruie apperere, interna utique ejus efecit bonitas, per
quam e idiplum homo à se prolequi dignum aucumavie, li
cec expressâ legc ad id nondum esec obstrictus. Homo enim
eciam anto nacura legem polieam nacurae rationali consentien-
ter vivens, aue bene agens, illud quod sui est ofticii fecissee.
eriam  cum actiones ejus eam bona quam mala exrelatione ad
lexem aectimandae non luissent.
SUI Bocancer dICimUS: Nominem etiam ante lesem rosi
tare

## Folio  -  — 798399260:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
eam si beneesis set suum fecisse ossicium: Non enim putandum eAt hy.
manas actiones anre nacura legem policam tuisse prorlus indit.
Ferentes, quemadmodum praecer Porroium hodie nonnusli ma-
Bri nominis Viri linictre opinancur. Exinde enim hoc leque.
recur: Decalogum à D00 promulgaeum. Legemque naturae
cordibus honinum esse inscrivenn non quianecelle crat, led
qio Doo licplacuie; Onam a rei verieare alienam esse doctri-
nam quilibee, qui line praeconcepeis opinionibus rom aeltimac,
agnoleit. Quamotrem id omnino tremicer credendum elt: P.S.
se quaedam a Dco per narura legem praecepca, quaedam vero
prohivica; non quia D0o sc Cuic visum, led quod illa ra-
tionali nacura aPEa, hxc eandem minus decencia esse co.
Brovic. Ssie rericacis bonieas de mendacie curpieudo, non
depender ex praeceptione aue prohibitione excrinleca, (ed na.
cura veriusque merinscea. Id quod de Aristocelas indleaturus
II. Echicor. LVic. cap. VI. non Colinm affectus, cujusinodi lune, ma.
serolentia, invidentia _c. Sed se aetus quosdam, uE honsi.
cidium: adulcerium dec: concinuo luo nomine cum pravitaco
connexos cse docet. Sublaca quippe omni lege hromicidium
nihilominus eslet malum, quoniam in le involvie quandam curpi.
eudinem, quae racionalem creacuram nullatentsdecer. Forepio
hocipsum illastrae lmili Pir Clariss. DN. D. Scherzerus Breriori.
Fuctachiani Echica Quaest. XL. VII. Sicnt, inguie, quaedam corpo
ra nacura iua curva, quaedam nacura sua recta, ita guidam a
Atno nacurarecte, natuta curvii. c. mali sunt. Et Peuri se ha-
bot regula ad curvitarem judicandam, ita se habet lex ad actushu-
smanos. Sublacis veri omnibus regulis e mundo, linea tamen est
lec recta vel curva in se, quia connatam secum habet quasi rego
am, licet absqne recula curvitas es rectundonon adeo perfecté pos
fet cognosci.
XLIX. Dicis cum Joh. And. Ostandro, in Animadverhoni-
bus luis ad (I. Ciror. de l. B. et P. p. 60. Si daretur aliquod bonum aue
malummirale ance legem. quomodo oblicacio, quae non nist a supe-
riore proficiscitur, ibi adesse posset? Nam bonum es malum
morale invoivit respectum ad personam qua istam actionem
edit 3

## Folio  -  — 798399260:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
edit, eesi s nuta est oblizarso, neque eriam est bonum e malum.
Scd tultra ex magni hujus Viri aurhorieace impix ili sencen
rixe, detionum humanarum boniratem de maliriam ab impolicio-
ne divinâ Toluimsorcum crahere, oltingitur species; Iplemer
enim Oiander I. C. P. 59. Droxime praecedence, aaleverat, esse
quadam bona es mala antecedenter ad voluntarem divinam, qua
ideo bona vel mala sine; non quia Dens ita voluerie, sed quia in se
sint bona vel mala. Fosco aurem B. Virum ita lensisse, haec tamen
ejus racio nos non Rringeret; illud enim: Oblicationem esse à
superiore, es neminem oblcari sibimet ipsi. de obligacione Ariete
sic dicta carcum valet. Obligabatur aurem homo ctiam ante
lesem votiram ad bonum amplectendum e malum averton.
dum per cuam nacuram, cujus dignicas honclti appecitionem
exisebac. Itaque cum Ludovico nsolina de Iust. e Jure
Tom. VI. Disputat, XLFX. S. 1 dillinguimus incer oblipationem
ex jure policiro ortam, et illam, quae ex jure prodie nacurali;
Ec dicimus: illam ex praecepto oriri ee se diffundere in obje.
ctum; Ilanc aucem vice versa ex notura objecti (e diffundere
in Prrecepeum. Hinc Plur. Reverend. DN. D. Mever Analys.
Ethicor. Aristoc. ad Nicom. ad L1b. V. cap. VII. elepancissime
Feribie: Ouia quadam secundum se bona, quadam secundunt se
mala erant, ideo quadam Dens jussit, quaedam vetavit, non autem
quod haec, vel illa à Deo sanc pracepta ant verita, per hoc vel bo.
na vel mala primum fiunt. Sane si oblicarionem suam jus natura
haberet a divino mandaro, tum nullum amplius discrimen esset in.
ter praecepta divina nacuralia es posiriva. Est voluntas, est impe-
riem Dei natura posterius jure natura, icirur non possunt esse fun.
damentum juris natura. Ia quod est causa cur jus natura sit juo,
debet esse natura prius jure nacura. Tole quid in objectos circa
quod ins naturae versatur, est quarendum. Scilicet nt jus natura
habeat rationem justitiae es debiti seu obligationem, hoc prove
nit ex intrinseca proportione inter objectum e actum, compa-
racum ad rectam rationem seu nacuram rationalem  socialem
Junsimus his DN. Jean. Frid. Thornii Tractat. de Subjecto jaris na
ruralis cap. VII. 5: 25. motatu digna verba: Accidit, intit ille, o-
c
mnibui

## Folio  -  — 798399260:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
nibus rebus a jure natural mandaris vel prohibiis, ut in objecta
inteat malicia vel bonitas. Nam unanimi consensu receptum est.
actiones ex praescripeo juras nacuralis resultantes ideo bonitatem nan
cisci, quod cirea rembonam occupentue contrarius aurem vel ed tana
tum nomine contrahere pravitarem; quod circa rem malam versen
tur. Ec nonnullis interjectis 5. 28. idom ita persies Ouories
quaeriti, num hom.cidum sic fuciendum? continuo assrmat racio-
nalis creatura; Si gnaratur assertionis casa, illa dabitur, quea in
se malum est. Vera uiique causa, quae in objectoponit principium
oblicationis. Sod non quiescet curiosuo animm, ulteruu instabie
es rocabit, quare malum ic: Hlio ipsum objectum ad normam poo–
nendum eidemque applicandum est: ex qua applicatione id responsum
dabitur, qnia ex sua narura adver sacur honestaris reculae nobis im
plancata es ab hac discrepat; Si procedas ulera ex inguiras, curillud
rectae rations disconveniens malum sic? Respondebitur, quia simul a
dese eterna abhorret, cujus vis impressa est hommi. Si nec dum
Pedeat mens, Cs petat, cur leziaterna contrariecur? decisoriam accio
piet causam; non quia voluncas auc imperium divinum prohibuerit,
sed quod justieia es sanctetari divine opponatur et ab eadem deviet.
HIaec ille; Tuibus quid dici queac elegantius, aur ad percipien.
dam ulcimam moralicatis originem illuctrius non rideo. conF. Sia
napius Vissertats Frh. cap. VI. 8. 5.
ZX. Dum verii humanarum octionum bonieatem de
maliciom primio ab objectis pendere hactenus aftirmavimus, et
non minus carundem Formale in contormitare et difformitate
cum naturae lege 8. XV. concticuimus, diceree Forcassis aliquiss
liarum actionum tormale non in illa conformitare de diffor.
micace cum nacurx lege, sed pocius in contormitate de diffor
itace cum luis objectis consistere. Ad hoc aurem reponimuse
Objectahumnorum retionum spectari posse duplicicer1. ante
lecem, prouc intellisuntur illa habere quandam cum racionali
nacura convenientium aut dilconronientiam 2. pront illorum
amplexus vel juga peculiari lege jam nune imperatur; Oux lex
cum actuum circa objeaa tam bona quam mala orcupato-
rum pronima sic norma et regulo, actionum et bonarum ec ma-
barum

## Folio  -  — 798399260:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
larum tormale rectissime in convenieneis ex disconvenientia
cum nacurae lege licum esse videtur aceri.
XXI. Verum evim vero, cum actionestam bonee quan
malx pro diversicare objectorum diverlae e prorlus intinica
Tinc. Cingulinutem vircutum aecus per nacuixe legem non
imperari; neque omnes ac linguli viciorum actus per en
andem nacura legem vecari rideantur nacurae illa lex omnium
humanorum actionum regula e norma esse non videtur. Dis
cirrus vero; ert lex nacura de lingulis et vircurum ee viciorum
detibus decerminace non praecipiac, nihilocamen minus in genere
illa bonum sectari se malum averlari jubec. Ouo pacto B.
Mersnerus Dissertat. de Legibu Lib. III. Duaest. VI. actus virruo
Ios dopliciter considerari posse dOceE i. in genere, quatenue
nem Deboni sunc. 2. in specie, ue lunc tales; Fc dicie: Omnes a-
etus virevosos quoad genus imperari per narura lezem, non auteme
mnes quoaa speciemisc. speialissimam. De viliotis actibus parili modo
Formari pocest judicium. ccum omnia in universum cam vireun
tu quam viciorum objecta ad eria illa generalissima naturae leois
Praecepra, qux lune: Honeste vivere. Neminem ladere, . Suum
enique rribuere, reduei polline, illis polthabitis lacius patentem
humanarum aetionum normam anquirere trivolum prortus
elto
 XII. D0 actionum humanarum objectis, a
quibus earum moralicacem primo oriri altirmavimus
hoc adhue inonenoum ect; non dici illa simplicicer res, circa
guas verlantur oetiones, led et simul modos qui easdem affici.
unE. Sic v. 8. homicidium dicitoractio primo mala ex obje.
eto; cum tamen versetur circa rem quae secundem esse luum cst
perteete bono. Deducendus igitur estanimus in cogitationem
ejus quod huic objecto accidir, si quidem velimus hanc actio.
nemmaliciam tuam ab obiceto indipisci; Hoc autem cAca.
des. Sedeum publica auchoritace hominem incerticere carni.
fici impune liceae, homicidium aetio ex objecto mala non cAt,
quia est caedes hominis, led quia est peremciohominis innocen
tis auchoricare priratd. Lrague cades hominis innocentis au
Thoritare

## Folio  -  — 798399260:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
thoricace priraca est obiectum homicidii, non aurem homosm.
plicicer. Ee hoc volumus, quando actiones moralicarem suam
ab obieetis muenari dicimus. Id quod nonnulli haud acten-
dunt qui ab objectis nullam desumi posse starnunt moralicaiem, quia
objecta revera non sint bona vel mala moraliter c. c. 70 odisse De-
um, dicunc esse actum malum exobjecto, nec tamen objectum hujus
actus esse malum moralicer, quin potius summum bonum in omni
genere in quo censeripossit. Actamen. actionis qua quis Deum
odie objectum non est Deus limplicitor; led odium Dei;
Duod quia in (c malum eAt, eriam ipta actio de objectilui pra-
vieace parcicipat. Frultra isirur actionum humanarum mo
ralieacem ab objectis qroque pendere negatur.
XXIII. Fchaee eic moralieate secundum essentiam, hoc
el, extra actionem spectata. Sequicur nune ut octondamus,
quomodo humanas actiones eadem afciat. Non Custicie au
tem ad humanarum octionum bonitatem ee maliciam, ut ver-
sentur circa objecta bona a mala. Ecenim licer actio bona
dici non possir, nili pro Fundemento habeat objectum bonum.
ab c0 camen actionis bonicas ex moralicas in corum non de-
Pender, (ed praeterea eriam ex parce agenris in qualiber actio.
ne cam bona quam mala considerari mereneur non agens lo.
lum ejusqueincentio. sed ec alix nonnulla iplius actus circum.
Canciae, uc rocantur, ex quibus simul Cumcis illa actionum cum
sua norma, quae naturae lex est, conforritas et distormiens ae
Rimanda venic; Ouxe si non omnia debico modo comparata
Fuerinc, Facile Ac. urilla actio, qua eriam objeccum bonum habet,
in tocum hac viciola.
XXIV. EIOc ut spercius oppareat, illa, qua ex parteagen.
eis ad humanarum aetionum moralitarem requiruntur, paucis
jam nunc ridchimus. Aristoteles VI. Ethicor. Nicom. cap. II. duo
ad omnem moralem actionem valde necessaria indigitat prin-
cipia incellectum nempe e apperirum rationalem; Onisquid e
nim bonitaris ant malicio est in humanis actionibus, non aliunde
pendet, quam ex eo quod guisseiens e volons seu libere facit; Peri.
tir cassendus de Phulosophia Epicuri Fon. LIL. Append. cap. YI. FC
HEC

## Folio  -  — 798399260:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
haec duo principia ad omnem humanam actionem ita lune no-
cectaria, uc neurrum eorum ab attione morali abesle porties
Nam si alteruerins facultaris motio absit, aetio ipsa moralitatem
obtinere amplius nequit: nam si desit cognitio, oritur actio invita
per ignorantiam; si apperitio aut voluntacis inclinatio abfuerit
dicitur invita per violentiam; inquie Clarisi. DH. Durrius
Ethica Paradigmaticae Sect. I. cap. V. Aphor. l. 5. l. Cont. Ont.
berlethus Erh. cap. XXV I. Schol. ad 5. II.
XXV. Per incellectum vero Philoloplius non praecise in-
celligie illam animae racionalis pocentiam quâ illa cognolcie de
intelligendo operacur, led porius veram objecti se praecepci de
codem noriciam; Cum enim igroci nulla sic cupido, necesse
CA, incellectum obiceta, priusquam appecitus in illa Faets fera.
cur impecu. speculari, inque illis racionem appecicionis vel Cuo
ex, Drouc eadem vel bona vel mala cne deprehenderie, olten.
dere. Cum vero line peaecepei nocicia honecta à curpibus dis-
cernere homini post laplum perditticile accidat, requiritur in
agento ut aliquam salcim generalem praeceptorum de ho-
nelto ampicetendo de curpi aveclando habeae cognitio.
nem; Oux anon adtuerie sponce sed bene agenci, tru-
Ara, velsi mavis, indisterencer, sin male agenti, non minus tur
pireregisse videtur; IIli nempe, qui juris ignoranciam maleta.
etis suis praecendune, ab improbitace vix possune exculari, cum
illa ignorancia superabilis sic se vincibilis, ita quidem, uc Facili
conscu quilibet ad hanc juris cognicionem queat adscendere.
Undeillud: Non juris sed facti exousat ienorantia. ITuc quo
quenocicia circumctantiorum, quas rocane, pertinet; IIc enim
quis sponce agac, necesse est, ut omnes actionis circumcancias
pernoleat. Duamobrem Aristor. III. Erhicor. Nicom. cap. III.
Spontaneum ene dicie, cujus principium, est in ipso acente singulas
actionis circumstancias sciente. Non tamen praecise omnium
quae accus moralicatem ucprasuppolica ingrediuntur coenicio
ne asens indiser, led eorum tancum quae actus moralicacem
proxime concticuune. Hinc Poncins Cursus Philosoph. Eth.
Dispurat. III. Ovest. I. Conc. II. Hc, inquic, actus sic bonus formaliter.
reguirisur ut procedar e coenitione, non tamen qu’a cognoscaur
actmo

## Folio  -  — 798399260:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
actus esse libensnec qua cognoscatur restexe quod cognitio direa, qud
proxonicur objectum actus seu hanestas, sic recta, nec consequenter
qua coenoseaiur bonitus formalis actus Nam ue sit actus bonue
Formaliter, debet esse moralis, es ut sit moralis, debet esse liber econ
sequenter voluntarius, talis aurem nequit esse absque cognicione.
XXVI. Omnium aucemillorum quae ad adus alicujus mon
ralicatem praerequiruncur quali Forma quaedam est intentios
Suntonim de objecti s circumtanciarum incellectio rolunea
eisque libereas actionis moralis eantum quaedam praerequilita.
quae quidem actionis moralitacem, si non adfuerine, collune, e
andem vero lud praecencis in eorum non consticuunt. Sic a
quisignorancer _ ri quadam eonctus rem aliguam curpem den
signavoric, actio illa. licet curpis fuerit, eidem rix impurari pon
celt, cum non libere neque seiens operatus lic. FE s quis
Feiens, eloemolrnarum crosarionem Deo else accepeam, libere
Dauperum succurrae penuriae, salcim vctamee suae relihcetur, per
hocquod sciens e volens egie, non bene, lod propcermulam ina
centionem pessime egisse putandus elt. Undeliquet. in encionem
ageneis ad actionum humanarum moralicacem. laltim qua im-
pucacionem, plurimum conterre. Hinc Ph losophus mOnCEE
MEgnis aeat rectés oportet ut operetur sciens es eligens propier ipsar
d. 0. propcerhonectacem quam considerae in objecto vel aau
II. Ethicor. Nicom. Cap. IV. Sic E quis viea Audone lanctimo.
Diae, lalcim uc vanam Religiosi inde captet sloriolam, honecte
quidem rivic. sed quoniam non quond omnia praeccptis hone.
flacisle conformae. vienperio quar laudo haec illius actin di
enior est; Finisenim cocius religiola hujus operae non est ipla
honectas, Codinucilisgloria. Fx quibus perillultre est, ab objecti
bonieate moralicatem actionis in eocum non pendere: CxcOro
quin enim omnes illae actiones, quae pro funcsmento objectum
habene bonum, bonae cenleri deberent: (ed d a finc quem aGens
sibihrabet propolicum ab objecto in actionem introduci; Obje
eti enim bonicace lupposicâ, actus bonicacem e malitiam luam
praecipue sumic a tine. Jua ctiam ectracio quamobrem derion.
straciones in Echisis pocistimum à tinali caula desumAnEUE.
vidu

## Folio  -  — 798399260:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
vid. Marrinus Schoockius Colles. L.08. Dispatat. XIIX. 5.
XIII.
XXVII. Revero cum humanarum aetionum moralicatem
praecipue a tine, quem agens libi habet propolicum, pendere di
cimus, non incellioimus id cantum, quod ab agenre incenditur
ex aliasvocacur intencio marorialis et obisitiva, led limul media
per qua voluncas in tinem rendic, quae alias vocatur intentio poro
malis, indigicaca volumus. Fcsi enim actio aliqua bono nitatux
Fundamenco bonaq; Peragenda sulcipiarur intentione, illexiri.
is aurem perticiatur modiis, non bona ledprava cenleri debeez
Icpocesi quis sucori elam surripiae calceos, ut illismilerum sub.
deret cgenum, non exiltimatur ille ex bon a incentione exinebe-
ne quoniam medium isti fini, qui elt Cubrentio cgent, non c
proportionacum, sed ejus boniracem rollie; Ftenim, non lunt
Facienda mala ut inciebonum ereniac, dicit Apokolg adRom. 3 218.
XXIIX. Actioquoq; qua profundameneo objectum bonum
nonagnoscie, ex bon aazentisincentione bonirare non imbueturs
Supponienem pe bona incencio ejus generis objectum à quo ipla
speciteaeur actio; Idque linerin(ced bonitare desticuneur, omni
bonicaris fundamento ex ipla carebit actio. Adeoquoad actionis
bonicarem ee ipcus objecti ex ueriusque incentionis bonicas re-
quiritur. Secus acque in malis actionibus, quibus nequiequam
prodelt bonangenriscircamalum obicetum occupaci intentio.
Pocest quidem actio circa objectum bonum occupata perinton-
cionem pravam reddi viciola: Nvila tamen actio cirea objer
etum curpe occupaca per incencionem honam reddipocestbona.
Interest quidem plurimum, qu’a caus, quo finc, qua incentione quid
fiat: sed ea qua constat esse peccata, nullo bona causa obrentu, nulle
quasi bono finenulla velut bona incentione facienda sunt; adro
dum elesanter leribie Auenstinus contrae Mondacium cap. VII.
ZXIX. Neg;camen hoc praetercundum elt: Boniratem e
maliciam humanarum actionum per ipsam quoqueincentionem,
tormalem quidem, non parum adauxeri. Posico, enim quod
aliquis actus sic de secie sua es ratione objecit bonne,  quod ettum
hiac inbonum finem; Vel e contra: posico quod sic malus es fiat
etiam in matum finem, quanso forcius moverur voluntas dum ad
illone

## Folio  -  — 798399260:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
ellum sinem tendie, tanto erit iste actus crespectire) vel meliorvet
dererior; Cune verba Roberri Sandersoni, de Oblicat. conscientie, Pra-
Eect. EI. de Bona incencione 6. IV. Actiones isicur eam bona
quam malae gradibus incer e differune. Alias cortum est, quono-
Bilius est objeetum circa quod rerlatur actio, eo ociam bonitate
praetanciorem esse iplam actionem. Verum licet aetio quae bo.
no innicitur objecto, bonaque inconcione peragicur, bona sE,
eamen quo forcius voluntas ad illum tinem cendie, ed maxis
ex ipta illa actio bona cenlenda videcur. Idem de malis action
nibus eto iudicium: quatamen ec aliis nonnullis racionibus à
se invicem discernuntur, alia enim illarum iex lunE compora.
ex uenon Tolum verlentur circa objectum malum, led ec pessi.
ma peragantur incentione, qui gracus eAt maliciae maximuss
alix autem circa obicetum quidem malum led bona verlantur
incencione, qui gradus malirix est remissior; Alix denique ver
tantur quidem circa objectum bonum. Sedmala incentione, qui
Sradusest malicix intimus. In universum tamen quo pejus es
objectum co decerior ipla exictic actio.
XX. Exhis procut dubio aluece, quidtam in actionibus
bonis quam malis valeac intencio, quam proprerea Poncim, l0c.
sit. conclus. VI. rationem formalem constitutivam actu boni in esse
boni formaliter appellare non dubitarit. Docanrer aurem dio
eic: in esse boni formaliter; Duplicem nempe Scholacici Docio.
res actus boni bonitarem taciune: Ulnam, quam illum dicune
habere ab objecto, camque rocant substannalem; Alceram, quam
illum dicune obtinere non ab agentis incentione Colum, led de
ab aliis nonnullis iphus actionis accidentibus; Et hanc rocane
formalem. propeerea, quodincentionis de circumctanciarum re-
liquarum recticudo sic quasi forma informans accionum mora
Iium, eisdemqre animam quasilaroineur
XEXZCI. Diximus luperius, actiones eam bonas quam malas
speciem Cuam mucuari ab objectis, de haetenuspluribus adserera-
vimus, actionum speciem etiam ab agentis incencione penderei
Nonimmerico proinde quaritur: Onomodoes objectum es inten-
eio ad unim actus concurrant specificationem: Sunt enim in ali
guibus actibus duo aCCus, interior, gui YotumCaS EA d exteriori

## Folio  -  — 798399260:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
qui potentiis volunearis imperio parere apris natis propriuset
Voluneassurem, ut ex arice dictis constae, moralicacem. uam
hancileicur à sine; Fxcerior vero actus non nili ab objecto.
Ergone inceser alignis actus duas specie diltinctas moralicates
Obtinebic propter hac principia specie distincta, idque co mo-
eis, quondo objectum exterioris actus per accidens ad tinem
voluncaris ordinaturs Ad hoc ingeniolissime respondet Savo.
narola EpiC. FrM. L. Ib. II. 8. 27. Onia finis est objectum volunta
tis, quae omnes alias porentias movet, idcireo etsi actus exteriores spe
eiem a proprio objecto habeant; tamen formaliter speciem a fin,
macerialirer antem a proprio objecto habent. Id enim quod est ex
parie voluntaris se haber ut formale ad id quod ex parte exterioris
actus est. Verum quando objectum exrerioris actus per accidens
adfinem volantaris ordinacur; tune actus exterior in duabus specie-
bus quasi dispararis existir, quarum una non continetur sub alia, id
est, in illa, quam ex proprio objecto, e inea, quam ex fine obcineto
Onando vero per se ad sinem voluntaris ordinatur, tunc una sub alia
concinetur, scilicet, qua est ex objecto, sub illa, quae est ex finc. Nam
finis magis eeneralis est. HIxcille.
ZZ=LII. Aliquories eriam hactenus fecimus mentio.
nem circumstanciarum, quarum cognicio non solum ad spon.
ce acendum, led ex oblerroncia ad recte agendum mulcum
conducat. Ouidisieur per illas moralium actionum circum
Ctancias cignibcari relimus, quaque illa sine, paucis nunc mo.
Debimus. Thomas circumstantiorum nomen ex illis quae invenio
untur in loco es quantitatibus corporalibus ad actus morales tra-
itum esse asserit, 1. II. Onast. VII. Arric. I., Quemadmodum enim
ilta quae rei in loco poliea accidunt, ita ee illa, qua actioni
jam cum in esse constiruta accidune ejus non inconrenientor
appellari videntur circum tancia. Durandus autem in IV. Sen-
rent. Vispnt. XVT. Oaast. TII. per circumstantias actuum intelli.
sis omne id quod non perrinet ad substanciam actus pront est in
pecie narura. Quo pacto omne illud quod mocui alicui phyC.
eo extrinsecus accedic r. e. cognitio, deliberatio, objcetum 
incencio, circum tanciarum nomine inlioniendum esset. Ve-
rum quemadmodum ex superioribus liguet et es mox dicen.
3
di

## Folio  -  — 798399260:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
dis constabie cognicio; deliveracio, objectum, intentio, non
tune vuda actus moralis accidencia, led cundem incrinleeo
consticumne, ica quidem, uc li ab actu aliquo abtuerim actus
ille moralicer neque bonusneque malus censeri possie. Inraloie
iamen opinio, illa quae ad suoltanciam actusmoratis non perris
nene, circum starciarum domine ense appellandor
XXXIII. Erarum circumctanciarum Piccolominens Crado
Ethic. IL. cap. XII. decem refere species: Agens, quod agirur, In
quod agens agir, quo instrumenro; quomodo, cujus finis eratia+
quando, ubi, eoram quo quamdies. Quarum circumctantia
cum differentiarum ulrimae dux videntur abundare; Denulci.
nria enim ad ancepenultimani commode porelt reduci; Ellrima
aucera nihil aliud dicere videtur quam acteis icerarionem. C’uni
vero numerus non sic actionum circumstantia; led ipsae plures acti-
ones ac actionum substantia, setinience Cupremo Scholasicoruie
Boctore Thoma, 1. II. Ouest. VII. Ariic IV. _ illa cum lecunca
circumctanciarum differentia coincidic. Quare octo Calcim re-
inavent circumCtanciarum harum species, qua in rulsusnoco in
etucuntur verrieulo:
OCTIS, GLTID, CIBF, OLIIDUIS ALTXILIIS, CUR, OHIOMO
DO. OUANDO:
Aristoreles auteri. loci ex remporis circumstantiis posthabicis,
sex reliquas eanquar praecipias recenser III. Fithicor. Nico.
triacti cap. II. quorum racioriem redoidie Clariss. Durrimo Incti-
EUE. EchiCAE. PAPE. III. SeCC. I. CaP. VII. 6. XIII. COnF. Camoras
rins Explieor. Ectricor. AriRoc, ad Nicori. adsIb. TII. Cap. I.
XXXIV. Sed urquod rec est dicamus, actus moralis
circumstancia proprie dictae ex memoratis (I quae lunt, alixe
riulia sune quam locie cemporis circumcancixe; Ilae enim non
Femper ue recensicae reliquae iptam actus moratis subltanciam
inrediureur, sed lune quaedam accidencia quae norinuniquam
in actiosibus merencur oblervari. Approbe carien ad moras
ses actiones dicuntur concurrere, quoniam carum bonicaren
de maliciam insienicer honnunquam augene; imo incerduris
quoque speciem mutane: Sic furtum rei ad rempublicam
percinencis, quod camen non simplem fucurum led peculacus
b

## Folio  -  — 798399260:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
est, commissum in loco Reipublicae rebus lacro, Grarioripees
na plectendum elt. Hioc aucem casu has circumstantiaspro.
priam racionem amircero s objoeti naturam induere, docetAn
ton. De Crand. Instirat. Philosoph. Cortes Pares X. ArtIC. XXI. 5. Zlo
X X X V. Verum Pavonius Summae Ethica Disucat. I.
Ouaesto V. Proposit. I. nihilominus supra recenliras aetus humane
raciones essenciales consicuriras ejus circumstantias e ratio
nes accidencales recte dici perhiber; Sciendum est; inquie ille
circumstantias; posse comparari; vel oun actu interno v0L
luntatis; vel cum actione exteriore, qua est objectum actus
interni.
Respectu actionis exterioris circumstantie hac
bene simpliciter rationem circumstantiarum, quia se habent ut acs
cidentia illius; Respecta ancem actus incerni habent duplicem ratios
nem; nempe cum objecti, quia sant per illum actum volita, s ina
reerant cum actione unum complerum objectum illius actus; Tum
circumstantiarum son accidentium. si comparentur cum ea ratios
ne seus specificatione actus interni, qua sumicur ex actione excernas
Dualo enim est objectum, talis est actus qui ab eo specificatur: AB
in toro objecto actus interni, quod est concrecarum ex actione es cira
cumstantiis, actio se habet ut substancia, circumstantia ut accideno
ria. Frgo illa specificationes actuo interni, qua sumuntur ex cir-
cum stancris habent se ut cirsumstantiae e accidentia respectu specin
ficationis quae sumitur ex actione. Ac vero exteriores actiones
ab interioribus tam temere divellende non lune, unam enim
tix cum illis cimul tumcae consticuune actionem. Quamvis
isicur excorioris actionis, quacenus illa nudum motum physi
cum denocae; circumstancia, quae oppellantur, accidencia
quaedam line, quomodo de ipla moralitas à Durando; loc. cits
humanorum moruum accidens recte appellatur; Prout ca-
men illa in gonere morun. Conlideratur; de quocenus una cum
incerna actione unum specie actum constiruie, hae cireumm-
Ctancix de eentia illius aetionis, et non nuda ejus acciden.
tia esse dicenda lune. Moralicas quidem internis actionibus
primario comperie, de eodem camen non minus _ iplX exIer.
nae actiones participione, quonium cum internis unurm
numero actum consticuumto Falsum deimde CAt, actio
ACD

## Folio  -  — 798399260:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
nes externas una cum cixcumstaneiis moralibus incervarum e
etionum esse objectum, internasque actiones ab excernis spe.
cificari:; Fcenim actiones externae ad internarum actionuem
objectum reterri neuriquam possune: quoniam contradictorium
elt. aliquid esso actum de simul, objectum illius actus. NCguO et
iam, quod videcur lubinnui, omnes illae sic dictae circumctan
tix ad objectum percinene, sed plurimae concernune ipsam
actionem. Jua ergo fronce Pavonins externas actiones una
cum circumstanciis moralibus incernarum actionum esse objem
ctum, quids ee intornas actiones ab externis speciticari alse
rErO ausuS eAtD Sune; ut anee diximus, interna d externa8.
etio una numero actio; Excerna est quasi materia, quae ab in
terna eanquam Forma morecur adcertum aliquem terminums
ad quem cum ambae simul ferantur, et decerminans e deter.
minaca, duxe, ue sic loquor, unius actionis parces, incepram
quandam actionem constimunt, quae speciem suam funda
mencalicer ab objecto, formaliter à le ip(a i. c. ob incencione
ageneis obtinee. Racioigitur quam Pavonins proctabiliendo suo
dormace, quod circumstantix etiam incerni aetus lnc accidencias
prorlusnulla eAE. Fricimus quipee, externas actiones inter.
narum objecta dici non posse, immo nec omnes circumstan.
tias ad objectum pertinere. Fc Posico, sed non concesso.
excornas octiones una cum circumstanciim incernarum acio
num objectum conscicuere, propierea tamen nondum licet
ab objecto ad ipluum concludere actum, ica ut id, quod obje
jecto accidie, ipsi quoque actui accidere inferre poltis c. 9. Sie
intencio verberacionis hominis deliberato animo accidenss
Tune aucem inde auderes colligere: ergo incencio quoq; estac.
cidens respectu internae actionis; Minime: est enim ipsamer
incerni aetus subltancia. Nos ienque pronottra sencencia, oir-
cumstantias actuum moralium vulgo ica dictas non este acci
dencia sed subctantiam corundem inoredi argumeneamur hune
in modum: Quicquid pertinet ad substanciam actus moralis.
illud non est ejus accidens. Sed circuistantia, vulgo ies di.
Atae, actus moralis, quae sune incentio, objeetum _c. pereinene
ad subltanciam actus moralis. F. non Cunc ejus accidencia. Ma-
10.

## Folio  -  — 798399260:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
hor per se larismanitesta ett néc probatione indisee. Minoris
aurem probationem superius dicta plus laris contirmare PO.
EOFUME.
2X VI. Redimus ad nostras loci ae temporis circum.
cancias, illarum que rectitudinem ad actionem moraliter bon
nam. Ei quando opus est, omnino requiri adseveramus, id
Gue quia illae, eanquam ad actionum moralieatem pariter nes
cectariae, nacurae praecepeo indicari videntur. Fcenim de ipsas
circumstantias, quas ia vulso appellant, actionum moraliter bonas
rum implicire lex continet; ita ut legi omnino conformis actiocen
Seatur, in qua debita es necessaria concurrunt circumstantia. verba
TunE VVendelini Philosoph. Moral. L. ib. I. cap. III. Onaest. VI. Vi
delicee. Lex natura es divina non tantum praeseribit quid fieri opor.
reat, sed etiam qua sini, es quande, ubi esc. inquie B. FTorneins Ciu
vilo Docer. Lib. TT. cap. VII. 6. XV. Unde Potest incellisi, quod
hae circumstaneix ad actionum moralieatem nonnunquam per.
quam sint necoltariae; Necesse enim non est, uc omni adsine
actioni; Aliquae enim sune actiones, utor verbis Poncii Curs. Phnla
Eth. Disputat. III. Onast. II. ad quarum bonitatem parum refere
guando elicinneur, an scrlicet de die vel de nocte, ut actus potissi-
mam interni. Hlinc non licet dicere: Hic actus caree aliqua
circumltancia, ergo est malus; (ca insuper requiritur, uc catis
circumancia illi actui in esse debeat. vid. Pacarecus in II. Ser
EonE. Scoci. Distinct. XL. II.
XXXVII. Aeramem hae circumstanciae inagis ad acrionis
moralis complementum quam ad moralicaris imputacionem fa
eiune. Non enim imputacur agenti alicni objecti circa quod
verlatur moralicas idoo, quod certo tempore locoque conre.
niente actionem aliquam exercuerie, led porius quin libere canm
incendie, probe seiens illam legi à Deo policae vel consencire vel
advertari. Actioergdmoralicatem luam mancilcitur ab obje-
etimoraliratis impucacione; Oux geminam habec rationems
unam eanque proximam, nempe legem, per quam ad objecta
quadam velavertanda vel amplectenda obaringimur; alcerars
eanique remotam, voluncaris indifferenciam cum intencione
recte rel secus agendi. am si roluncas noAra ad unum, V. B
BBda lB.-

## Folio  -  — 798399260:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
maliclam, perpetud esset determinata, ita quidem utnon possee Res
se ab illo arertere sc diversum intendere, ineptus esser Deus qui
aliud a nobispeceret, et injuctus qui aliud nobisimperaret. Ve
rum si nulla esset lex nuila quoque humanarum, actionum vel
in praemium vel in ponam essee impuratio, policheeiamhomi
nem esseagens liberun.
XZXIIX. Nocac ergo actio moralis aeprepatum quid
ex libereate indifferentiae, Objecto e obligarione quam impu
ratio sequieur; Dua verbo efferuntur per conformicarem d
ditormicacem cum nocura lege vel reeta rarione. Ilinc ele,
Banter Perrui Poulationus Dispntat. Philosoph IV. Assert. XV. BonI
satis, inquie, e malicianatura est proporrioes conformitas quaedam
mensura incer ipsam actionem e objectum ac finem juum secundum
vel contra rasionis reculam: Fx quo objectum ipsum per se bonum
vel malum redditur, solum qua cansae modum obcinet: Actio vero
vel objectum simut cum actione accepium formalicer in essende, ut lo
quuntur, atque absolurene Enseimmodi.
XXXIX. Ouoniam vero uc actioni alicui objecti sui imperi
tari possie moralicas omnivo reguiritur, uc ageneis illa actio cie
Spontanea, actiones morales oporret non esse uniusmoni; uees
dam enim ex praevia sciencia ec Dlen a ac deliberata hune incen-
cione, quae uno verbo dicuntur proarericae; Ec hae lune plene
ae pertecte morales. Quaedam vero repentino aliquo inotu
_ ffectuum impetu, vel ex ebriecaro, nulla ancoprelsà delibe.
racione, commircunturs lr ba imperfecte ac semiplene morau
leslune. Ouxcamen Pemiplena moralicas achue suos habee
eradus; Fitenim quo magis relminus actiones lune spontaneae,
edmasis vel minus lune morales eoque mogis vel minus im
pucari possuncure in laudem se Deamtum, si sint bonx, (1vo
in ricuperium ee Doenam, li sine mala. Qvoedam tandem actio
nescumnulla parce line spentancae, neque bond neque malae,
adeoque heque inlaudem neque in vicuperium impucacirae
eAe POllunT. Frhae lune illae quae alias voconeur indiserentess
Dequarums Formali rarione nunc videndum cA.
LL. Mnaessrens CW Schciblero L ib. l. M taphysicOr. Cap. XXII.
uast. la a Deda o mediuminser bonum es molum e Ec inditte.
rencem

## Folio  -  — 798399260:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
renrem actionem inter bonum ec malum mediam esse volui
uS. I. C. Calem quae in se neque bona nequemala(ic. Illa enim
quae inter virentem e vicia (unt media, indifferentia esse, dOcet
Firillus, Carthacinensis Philosopbus apud Dioeenem Laerrium, de
Vit. Doemat. es Apopheheernat. Claror. Philosoph. L ib. VII. conf.
Apolejus de Philo sophia Platonis Lib. II. ita quidem, ue quemad.
modum a vicio recedune, ita ad bonum non pertinent. IIX
actiones nonnullis permissa, aliis rectius nentra dicuntur; Ecenim
non omnes actiones permissae Cacim lune moraliter noutra,
quoniam potelt esse aliquid permissum, quod eamen lit morali-
cer malum, v. 8. cum necellicas d racio belli nonnulla excu
lac ac permittie, qua tamen in se spectara moralicer mala
tunt.
XLI. An aurem denturtales actiones, quxe in le de Tua
nacura considoratae sinc indifferentes, non heri aut nudiustertius
demum caepit controverci. Johannes iiss jam olim a Constan-
riensi damnatus est Concilio, quod incer alia perhibuerie: lla
esse opora indifferentia, sed hanc esse divisionem immediatam huma-
norum operum, quod sint vel virinosa vel viriosa. Vid. Carank a
Summa Constant. Concilii Sess. XV. Error. I. II.. Arric. 16. FE quem
Fuxit, quae incer (c bella jam aliquor recro seculis gesserineduo
illi Scholalticarum subrilicacum Archicecti Thomas ec ScotuS d
quorum ucorque, quidem dari actus secundum objectum indit.
terences, quos vocant lecundum speciem aonorie, ille aucem
huic actus indifferentes aeliberatos, quos rocane indifteren.
ces secundum indiriduum, concedero noluit. Ilorum urri.
usque mentem uc recté percipiamus eosdem paululum com-
mictemus.
XTII. ThomaSF. TI. OuXs. ZIIX. Artic. 9. octus huma.
ni indifferentiam in objecto quarendam esse docee, non autem
in ipla actionis Forma, qua pendec ab acentis incentione
ee lingularitus nonnullis circumstanciis. Diei enim actum
rulc indifferentem, qui versatur indeliberate circa cale funda.
mencum rel objectum in quo per se nulla insic rel adverri
DOTTE

## Folio  -  — 798399260:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Dossie bonitas se maticia 3 Non vule aurem actum esse indittéo
rencem; qui circa obicetum, licee permilsum, doliberato su5q
cipicur aminio. Ouicquid enim hôc modo agimus velrecta
eacioni ejusque tundamento congruit, unso aetus retulcar. b0.
nicas, vel ab eadem discropat, hinc actus prohuie pravitas ee
eralicia. Duam in rem denstinus de peccat. merit. e romisso
L. b TI cap. XTIX. Micum ost; aie, si voluncas possit in medio quo-
aam consistere, ut nec bona sit nec mala e Aut enim justum dilis
cimus, es bona est; ant justum non dilisimus, es mala est. Ouis
autem dubier dicere, voluntasem non diligentem justitam non
modo esse malam, sed pessimam voluntarems FIXC VE de men-
eem Masistri sui Thoma uberius declarae savonarola Lab. II. F-
thicae 5. 29. Quando aic: Actus hamani speciem ab objecto relato
ad ordinem racionis habent; si enem sunt secundum ordinem rae
rionis, boni; s aurem (uni contra ordinem rationis, mali secundum
seciem existunt. Contingit autem, aliquem actum humanum se
cnndum suam speciem non aliquid ad ordinem rationis pertinens
incladere, ut festucam de terra levare. Ouia etiam aliquid ino
dividuo secundum accidentia, quod negnaquam speciei, convenit;
imo aliguem actum secundum speciem, non tamen secundum indio
viduum indifferentem esse contineit. Necesse est enim, quemlibet
aectum homanum aliquam circumstantiam ad minus ex parto in
tentionis habere s Ouia quilibet actuo humanus ad aliquem finem
ordinaeus est, alioquin actus humanno non foret. Si ereo ad finem
qui est secundum ordinem rationis ordinans fuerit, bonus 5 son au-
remi ad finem qui ordini rationis contrarius, Bc malus futurne est.
Atq hac modo semper bonus vel malus existir. Flac iHo.
XCIII. RegeriE SCOEuS TI. SentenE. Ciltinet. ZLI, Ouod,
Si daneur actus secunum speciem suam indifferentes, necesse
Ii e cales cari secundum individuum. Id quod Thomictae, com
municer per Fallaciams aequivoracionis, quam in terminis bile
ComniEei oxivaneur, explodun. Accame mens ScOeinOn
elt, dicero: Vari actus secundum indiriduum indifterentes
voniam ciantur cales sccundum speciem, idcod, quod nulta
exiE.

## Folio  -  — 798399260:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
exiltat species nis in indiriduis, quemadmodum illiinterpro.
tantur; Sed quando actusindifferences secundum individuum
tales dari aucumat, quoniam quidam sine secundum speciem
eales, hoc rulc: Si datur actio quae secundum objectum luum
eK indisterens, necesse cAt candem quoque secundum circum
Ptancias luns ene indistorencem. Actionempeilla quae proob.
jectorem habet indifferentem, de qua in praecepio nihil ex
proteso tradicum ek, plane nequie cenleri indifferens
nili ee circum Ctantiae ejus, quas rocane. int indifferentes; Pline
actus d nobis sinc praecepto profectos ad aliquam nacuraecom
odicacem, ut fricare manus, ejicere spucum, ambulare; cur.
rere _c. Si non per incentionem agentis excessus accedae
viciolus auc circumctancia inconorua, pro indifferentibus de-
num habendos esse existimat. Fc hoc paricer ridentur vello
qui peculiarem aecionum humanarum speciem actiones indis
terentes constieuune. Verum quemadmodum 5. praeced. mo.
nuimus, (i actio suscipiatur per incencionem, esse nequie, quin
vel bona vel mala (iE. Fx quo eamen hoc non sequitur: in
ter bonum de malum morale non dari medium; Lcenim, ue
oblerravie Vir Doctictimus Jacobus Pournonc Universae Philo
Soph. Sgnops. Pomo. II. cap. X. de causis virturum 5. 5. Object. 3. Ino
ter bonum es malum morale non datur quidem medium in actio-
nibus deliberatis actu, hic es nnno elioitis, quia illis; salrim ex
incentione operantis debetur rectiendo rationis, qu’a si careant, mala
si polleant, bonae sunt. Datur vero respectu quarundam ationum
in secie) quibus hac rectindo non debetur, neque ex intentione on
perantis; quia ab hac praescinduntur, neque ex objecto. Id quod
inucilem Cuilletmi Chabroni Philosoph. Fomo. IIT. T,r actat. Moral.
Disputat, II. Sect. XI. Conclus P. de oetuum humanorum secun-
dum indiriduum indifferencia curioliearem omnimode con-
Futae.
XLIV. EtE vera haec de actuum humanorum secun.
dum indiriduum indiffercetia sencentia omni prorsus desticuatur
Fundamenio, per hoc, quod inconeio agentis fereur vel in b0.
rum vel im mulum, unde actio vel bona rel mala exitie. Ni-
E

## Folio  -  — 798399260:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
hilo tamen minus Poncius l. c. Dispucat. WV. Ouast. I. concl. YYS
eidem speciem quandam recti aftingere annieur, ita scribens:
Ut quis opereeur bene, debet non solum videre esse aliquam bonita
tem ex objecto aut circumstantiis in actione, ant objecto ejus sed et.
iam eam intendere directe Et ut male agat, debet videre aliu
quam malitiam ex objecto aut ciroum stantia aliqua z Et si non videat
bonicarem ac incendat eam actus non erde bonus: Similiter si non vide
ac malitiam, non erit malus: Sed porest quis hic ex nunc operari, quin
videat malitiam esse in actu, ant etiam quin videat bonitatem, ant
si eam videat, quin eam intendat. Erso operatia tum erit indif-
ferens in indienduo, hoc est, nec bona nec mala binitace aet malitia
morali. Verum praecerquam quod Poncius hic à Masistri lui
sencencia, quam alias rara rosa sequieur, nonnihil acfectit, dum
detus indifferentes etiam circa objecta cerca qualicare morali
affecta occupari asseric. in hoc quoque gravissimélabieur, quod
illum qui circa rem malam, quam quidem novic este malam,
ejus eamen maliciam non incendie, occupacus olt, indifteren-
cer agere putac. Oucmadmodum enim cx C. XX1X. conae,
actio illa qua pro tumlamoneo habet objecium malum, licet
bona suscipiatur animo omnino mala eit, quoniam fundamen.
ci malicia per bonam incencionem neuriquara collicur. Ec A
ab aliqua aelione abur agentis incencio: quomodo quaelo illa
secundum indiriduum dici porese indifferens; Non Entisenim
nuliae lune affectiones Dcinde non videa, quomodo quis
ex propolico agere pestic, quin agur proprer tinem. Quod
si hc: Quomodo ergo hoc pocto actio aliqua in indiriduo in.
differens esse porerit. De actionibus infancum quidem haec
racio veritieari por. videtur, sed cum illae qua tales extra ge-
nus moralium actionum sinc juxca S. VL. trustra quis ad illasin
probanootide dogmacecontuserit.
ZLV. Frustra ergo Scorus de ejus alfeclae indifferentiom a-
ausin ejusquaerune circumltanciis. Sednec laris commode illa
ab objcctorum natura peci ridetur. Nam si actus humaniin
differentia ab objecti qualicace deriranca est eriam objectum il
duc in se indifferens esse oportet. Bonarum aucem actionum
0b)e.

## Folio  -  — 798399260:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
objecta includune aliquid rectae rationi conveniens; Malarum
vero actionum objecta aliquid recea rationi repuonens con-
cinent. Quare si aliqua dacur accio indifferens secundum ob.
jeccum, quam Scholastiei rocant secundum speciem, necesse
elt illudneque recea rationi conveniens, neque eriam eidem
repugnans quid includere, caeceroquin enim actio circa illud
nonindiftorens, ed velbona vel mala crit. Tlujusmodi autom
objeera quae non importene aliquid ad rectam racionem perci-
nens rulgo habere dienne has actiones, v. 8. ire ambulatum.
collere de cerra Feltucam ee c. quae actiones ita sune comparacaer
uc in Cc quidem indifterences, ad moralicatem camen suscipien-
dam perquam apeae sinc. rid. Burnathus Lib. I. Ethices cap. XVI.
Veruncomen hae locuciones: ire ambulatum, collere decerra
feltueam e c. (unc quidem ex carum numero quae pocillimum
mocus plylici ligniticacira lune de a moralitate obltrahuner
objecta camen illarum omni prorlus moralitace neuriquam de-
Ricuuncur; Ersi enim occidere, concumbere Xc. quo perti
nenc, iro ambularum; tollere deterra Festucam ee c. adbonum ee
ad inalum linc indifferencia, quoniam mocum cantum phylicum
signitieane, qui de ad id quod recrae rationi, congruit e quod ci
dem actverlatur decerminari porest; tamen non Catim, cen
cumbere, occidero. ire ambulatum, collere de cerra feltu.
cim scc. uc actus, dicuntur esse resindifferences, qroniam lem-
per cum moralitare quadam lune conjuneta, licee etiam ciera
moralicarem illam queantincelligi. Quamobrem ex his velu
ei rebus indifterencibus indifferens accio aeltimari prorlus ne-
guic.
XLVI. Nosergoactiones indifferentes illas esse dicimuss
quae accionum moralium forina, quae in incencione ex hanc in-
lequente impucacione conlictie selticuuncur: nOn aCtendeHTESS
quid rulgo de objecci permilliore parriant. Poceltenim acrio
esse indifferens live illa bonum sive malum habeat obje: Tum
uti ex lequencibus pacebit.
XL. VII. Compecit aurem illa indifferentia accibus non (o-
lum externis sed etiam internis. IIlis quidem, nCN PrOTCeE
Jadit.

## Folio  -  — 798399260:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
indistoronelam Interni actus, quemadmodum externae aoclonos
dicuneur morales propcer moralicatem actionumr internaEUI.
sed propcer indeliberarionem, quam non-impucacio, in qua
accus indisterentis torma conlictie, lequieur. Sic si quis cogicas
cionibus intaerens scalpae capue, aut ungrens rodae, aliasque
his limilliras cdat acciones; non dicitur indifferencer cgiste
propcer indicterentiam inconcionis, quae hic nulla est, neque
propter indifferenciam objecci, quoniam line causa sclapere CB
Duc unguesquo rodere aliquidhumanae nacura indecorum im
porcant, (edpropter indeliberationem, propeer quam eciam il.
Ix acticnes agenti non impucantur. Hinc iltx actiones, quae pro
Fundamento rem indifferencem habere dicuntur ideogue per.
micsa appellantur e pro indittorentibus habentur, cujusmodi
sune, ejicere sputum, ambulare, currere feltucam de cerra leva
roec. E quidem deliberatae sinc, proprie indisferences non lunE3
Quoniam acciones ad nacurae comodicacem a proximi curam
Spectantes deliberate lulcepexe lune bonae. et cum lege aequo re-
etaratione consentium, quae nacurae contervacionem de tam lui
quam proximiamorem praecipit. Faectem quoq; deliberace vel
cum proaresi incermiltae cum nacurae ec proximi detrimento,
nullo aliomajori malo urgence lunemala ec lexi rectaeque rationi
concrarix. vid. VV endelinus Philosoph. Morab. L1b. I. cap. III. Ouast.
VII. Ecs enim in illis objectis, qua rulso permistorum nomine
veniune, benicas de malicia cam apertae non linc, ut, quemadmo.
dum in aliis rebus, Racim primo obcutu queane adverci, non mi
nustamen a circa has qui delibertate verlatur peccare pote
utur, si circa ejusmodi res deliciamus, ob leritocem macoria il-
luda Deonobis non masno rereacur ricios ld quod illis, qui a.
etioneseciam deliberaras circa hujusmodires indisterentes per.
snissas proclamant imponere ridetur.
DELIIX. Internis actionibus paricerproxcer indeliberatio-
nem eo peritindissereneia leu non impuracio. Sune autem il.
Ixe mocus subieanei, qui ad praesenciam rei alicujus lubico obje.
eta, auc ex alceracione corporis, aut ex imaginarione repenciva
expicali, inordinace st no contormicer loxidirina inturgune.
aMIO

## Folio  -  — 798399260:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
aneerationis advertenciam ee voluntatis consentum: Oui meo
ens Scholalticis Doctoribus dicuncur primo primi; ad differen
ciamillorum mocuum, qui quidem proeeresin scu deliberation
teni ancevercune, in poceltoce caiven nocra sune, ita quident.
UC, Si velimus, praepedire queamus, ne in animonoltro exlurgrne
Eit hi dicuntur illis nioens secunoo prims, qui propterea quod
in noctra poreaace lune, à moralicare prorlus iminunes esse cen
Peri nequeunE. SeeuS quani illi quos primo primmns vocane
mocus, quipropter indeliberationem e racionis inadvercentio
am prorius indifferences, i. c. neque in praemium neque in pos.
namiluncimpucabiles. Sie cogicacio rei curpis, delubito in a.
nimo noltro oborea; praecer intentionem _ deliberarionem,
omnino indifferens elt, cum non deliberate ealis morus in
animo nostro prodierie.
XEL IX. Ex dictis plus Pacis liguer, quomodo actiones in
dicterentes non solum incer (0. sed e a moralibus differane
actionibus. Rcenini illa actiones quae pro objectohabenerems
uei rulzo appellane, indifterentem, masis sune indifferentes aE-
que illae qua pro objecto vel bonum vel moluin habene. Eb
illae quae proobjecto rem habene bonam iriosis lune indifferen.
ces aequeillae quix habent remmalams Unde d inter indiste
rences nerus esse oradus quiliber animadverrere pocest. Fa.
reor eamen hanc accuuin indifferentium differenciam magis
incellisi posse, quam explicari; Nam E ipsam indifferencium a.
etionum Formam, a qua earum pendee denominario, conside
remus, nihil fere differre videntur.
L. Cum moralibus aurem actibus indifferentes accioneo
conrenimne in genere aecus; Differunt vero () objectis; Accio-
num enim moralicer bonarum objeccum per le tonun etts
Malarum vero accionum obicera tam bona quam mals eAepos.
sunt. At rero indifforentes actiones tam cirea res indifferen.
ces. quasrocant, quam bonas et alas verlancur. (2) etiam forma
differunt, Morolesenim accienes formam suam Corciuntur ab
incentione ageneis e moralicaris objecci impuratione: ind. Re
rencss verd ab imcenciomis illius aegue im purationis ablencia.
Loho F.B

## Folio  -  — 798399260:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
LI. Et haec lune, quae de accuum Hlumanorum Boralio
tace ec Indifterencia inpraesenei disserere erae inccicurum.
Duod svero qua in parre defecerimus. Benivolum Lcccorem
per omnia Mularum Sacra obteltamur, ue errances corrigere de
in viam reducere relie. Quod luperest supremum Numen
animicus precamur: ut Scudiis noltris porro clementer
annuere, largioresqi protectus, in sui eloriam ee licorari
Orbis emolumentum, imperciri
relit:
 la

## Folio  -  — 798399260:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
(uD,
SSIMO
eiuem
ef
oside
senid,
ssint.
BIOH.
LLV.
Eque
C
CrO
Ald.
iam
enet
CI
CHE LANDE.

## Folio  -  — 798399260:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
PSÏCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
 e

## Folio  -  — 798399260:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
co
homan

## Folio  -  — 798399260:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
ded 
e
e
e
e
elt p
ri
it  u

## Folio  -  — 798399260:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798399260/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
alo
d
e
 ena s   
ee
peestin
1
 
e
e
e
aae det 
s
d sto  
et
Lcien.
ar5.
L4
e
u
a
e
ee