# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/798468084
# Title: [Exercitatio Philosophica De Natura Voluntatis Humanae] Exercitatio Philosophica De Natura Voluntatis Humanæ (shelfmarks Leibn. Marg. 41, Stück 6; ZEN Leibn. Marg. 41)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=798468084
# Lines: 963 recognised on 33 of 33 pages, mean confidence 0.84
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 798468084:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
   a
X
 u
E
b
U
III
M
+
u
=
0
3
3
∞ 8
0
Mikrolilm-System-Vertrieb
l1
SÄCHSISCHE LAN

## Folio  -  — 798468084:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
ea
2o
i
MB.

## Folio  -  — 798468084:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
lil. 4  
.
SISCHE LANDES

## Folio  -  — 798468084:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
oria ettrrea.
b utt

## Folio  -  — 798468084:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
EZERCITATIO PHILOSOPHICA
e
De
udu 
ni
UNTALISATEI
MIANA,
D AM
DEO T. D. Zg. V, BENE ZAYANZF,
IBI
ILLUSTRI UMIVERSTTATEENENSI
SuB PR ESID1O
I R 1
AMPLISSTMZLEXCEEDENTISSTMBAC
PA ECF ARISSTMI
NI. CASPRRIEOSHERI
PTIXSICES PROTESSORIS PEIBLIEI ORDINARII
CELEBRATISSIMI ERCULTATISEMILO.
SOPTLCAE IL. T. DEC ANISPEOTA.
TISSIMI,
AUTORIS, PROMOTORIS ATOVE
PRAECEPTORIS SUITUOICUETUDF.
VENER ANDI
PUBLTCE EKADETORAM DTSEMISTTIONI
No
SuBsICFY
NEINHARDUS STOMALS
OSHA BRHO. WESTPEALUS.
DTE XITI. DEC. A. MI. DC. LVI.
A ACROATERIO PHILOSOPTORUM.
FI. L. O. S.
SENA, NLSLANOSTANNO.

## Folio  -  — 798468084:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
.t
  .  et.
a
 prono .
od
 s .   e
e t 1 10
n
 E. 3 1 F .C
1
s  Ct  CBEI TM
.=
a
d 5.     a
e
au 
i
ide td .
et e 1.      
5
 a s
at F s i  tet
1.
. e
 onaio  oas  inm dectera aod b.d
i ise a fuaiet 
1.
is
C . . 1
+
  ( B . A. I. lii reet et  .. 4 o
ue    et 1t. .
sad  o . t.  313 V C 
t ((F   S
Le
e 
q
 S
I 13S. E 
-
s
A  
 e   F 1. . .  
3ttCt
 oiua

## Folio  -  — 798468084:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
de
mo
L∞E
E 33
V
s
 ds
De
d
38odote
D 
De
NATUIA VOLUNTATIS
HIII M A N A
p
lExeloyurum.
Iventium, quae in hoc mundi opitreio
concinentur, Cummam esedifferentiam,
vel cum, qui primis, quod dicitur, labris
e Caltim principia contemplationis hujus
e
) universi delibaries latere posses rerolmi
levixvidetur. Alia enim corum, dum
Tolas operationes vitales edere ridentur, ea conctant ani
ma, quam vuls o veseralem (eu veserativam vocant. Spe.
eantque huc omnis generis plaMEX, Quarum quATUOE
Cumma genera constituunt Boranici, nimirum BoCarlo
Eirc mar, herbam; Pouzaror, (uFruticem; Daperor Fruticems
e derdeor arborem. Ipla aurem haec anima, quoniam et-
iam caeterisinest, adeoq: AC ee plantis exanimalibus commu-
nis eA, ut dc, quia ratione ejus, tanquam principii,  vivere
omnibus vivenribus competit, ut Rriltoreles TI. de Anima
Cap. 2L. tex. 25. P Cap. TV. 1. 3+. docet, maxume commu
vis e primaanima merito quidem, nuncupatur. AC quo.
niam Calrim nucritionis, augmentationis ec gencrationis
caula cs quibusnobiliorestsensus ee intellectus, nostro
judicicnon erraverit, qui aliis ignobiliorem, de insimatri
esedixerit. Sune deindevirencia alia, guae pet lensus ob.
jecta externa cognoscunt, cornica polmodum, sin bona
Cuxgueindoliconrenientia tuerint apperunt; six malas
A 2
MimUS.

## Folio  -  — 798468084:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
praterca etiam delocoad locum Pemovent. Ouorum
animas procul dubio ab actu poriori ac nobiliori, voca.
tur sensriva Ceu sentiens. Hlilce se tandem adjunsune
adhuc alia, dirna haec masis linguentia _ ad. Fns en.
tium e Nacuram nacurarum, Deum T. O. HI. Condito.
rem luum quam proxime omnium accedentis: utpote
quaenon modotaculiate vesetatira sc sen sirira non de
Rienuntur; Ced e parre adhuc diriniore de immortalis
anim a nimirum rationali, quae a Philosophors leu noy
dicitur, praedita lunt. Ilujus animxe dux diverla, secun
dum Dd. Phiy (icos, dantur Facultates: gnarum altera in-
tellectus, altera voluntas audit. Cum autem in campo
Phrlicorix ullanobilior a ad alias Scientias AFresques
praeprimis ad Theolosiam utilior, quam de Animarario:
nali inveniatur materia, nos quoque cadem illecti, de po-
Reriori eiusdem Paculcate, qua VoLurras dicta, aliqua.
lem nottroqueingenio rqualem institnemus discurtum.
TADECTOR BEHEVOLE noRrO Conarui FaVC, et quae ex
bonis Rutoribus, noltrisque Praeceptoribus collectas
hucque ad notrum hoc exercitium allata reperies, aequa
nimiter lege ac interpretare.
THESIS I.
PAILCCMEMMC Oaamur, in limine Aatim nonems.
nobis sermonem esse, non de Voluntate in sua lati-
indine, sed Caltimurihomini attribuitur; es ejus animae
rationalis altera potentia dicitur. Docene quidem vul-
dBoctores, e rirens intellectuale, adeoque sic eriam
Deum acque Anselum. ese rolicirum; roluncaremque elle
vini axpecendispiricualem, qua natura incellectualis in bo.
nutri per incellecum apprehensum inclinac, ica, ue (secun-
dum verba Thox P. L. D. XIL. art. L.) cum habet, in eo quiescats
cum

## Folio  -  — 798468084:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
cum vero non habet, ipsum quarat Ebi simul disputane
an voluntas haec omni natunae intellectnali eodem competat mon
aosan diverso? _, ue seripta docent; in dirertas trahuntue
Parces. Ouibusrerdimmiscerenos nolumus, intendentes
Taltem de voluntate restricte ad hominem nunc agere: cui scit.
idco, quod anima racionali constar, roluntatem proprie
compecere, per omnium laniorum contessionem certisti
mumelt
THFS. TI.
Et quoniam hôc modo de caagere instituimus, prae
cerimus controrertias, quascirca Fermologiam ejus ruleo
morent. Ilerum scilicer, veluti Cracum genqua, duo E de
cr niar dicitur, quod animus, quo modorule, nimid celeri-
tate, quali currens, moreatur ac feratur: ita Latinum Volun-
tas dictum sic a volarm, aut a rerbo volito, ideo, quod ipla ad
res, quasdilisere incipic quasiroliter. An, quod ex Scho-
lasticis quidam rolune, descendat potius à nomine volu-
bilitas; quod rolratur nune in Fuga nunc in prolecurio.
ne Anreco a verborolot Andenique, sicurhocverbum
(volo) inceorum est a Craeco Bsnquai, abjecto u secundum
contuerudinem Aolensium, qui (uc sul. Cxelar Scaliger aie
de Causis Linguae Latinae Libr. I. Cap. XXV.) ovnonhabentpro
conlonance, e ideo pro aunenss dicere Polent aunen (9, pro
Aon85, non O dc. Ita a nomine BSAnoISVenIaL VoIuntaS, MIUEA
tione aliqua Facta pareim in ipsis literis, partim, uc A OlOS
Facere jam diximus, in pronanciarione.
TBES. ITL
Equidem non latetnos, quid a Doctoribus rilgo A25
EnatuF; omnis nimirum inguisitionis initium debere sumi ab ex-
positione nominis. Cujus;  Thomx de Aguino credimus, dux
unc partes relmembra: alcerum, adducens ids à gno nomen
ad sienificandum est imposuum, quod rulso Fermolosiamro-
cant; alcerum explicans id, ad quod penificandum nomen est ims
positum, Quodusitato Lodicorum termino commode vocari
Potest definitionominis. Vide Thomami P. J. On. XIII. art.
LL. ad F. D art. LLX.) Vetum eummos, ae Thest L. monui-
A
i
mUS

## Folio  -  — 798468084:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
mus, sermone inAiture relimus non de rotuntare in comuni,
bire (ut Forlan rocare poremus) in actu signato, led saltim de
natura voluntatis humana, non Sperabimus, a nobis requiti-
cum iricorum omnium erolutionem. Mictences proinde,
qux ad allatas illas Fermologias norari possent, ut et recen-
tonem rariarum in lectione Auchorum occurrentium sioni
cationum, Caltem aliquas, quas trequentius, in foro Phys
copocissmum, occurrere ridemus, breriter adducemus.
THES. IV.
Prater cum icaqi sensum, quo nosroce Poluntatisnunc
utimur. a ucuntur Phylici plerique, lignitieac illa I. guem-
cunque adpetitum animantium, tam rationalem, quam sensiti.
rum. EIc quando de animalibus dicitur, quod velint come-
dere. Cum camen incer Caniores Phrficoscertum (E. bruta
Tolo appetitu senlitiro constare. IP. Signiticatur ea ip se actus
volendi, Cre, ut ruiodrocatur, volitio. Oux acceptio etiam in
Ethicis celebris elt, ubi definicur roluntas boni cum ratione
appetitio. Et adducitur procanon modo autoritas Ariltore.
liss qui in Fthicis ea ab electione e consultatione distinxics
Teder Augustini, qui P. Perract. dixic: Nihil est tam in potestare
voluntatis, quam voluntas ipsas hoc est, volitio. PorrDTII. nO.
catur etiam ea objectum, Cive, ut Armandus de Bello Viluro-
Cac de explic. Terminor. Lib. II. Cap. CXLV. ipsares volita. II
quando dicitur: Voluntas Rexis est, ut larro suspendatur. Iic
enim (aic Arman dtus) non accipitur proporentia voluntatis, nec
etiam pro actu voluntatis ejus: quia suspensio latronis non est po-
rentia volitiva Regis, nec actus elicitus a potentia; se d sumitur pro
re volita, quia suspensio latronis est res volira a Rece. Cuilier-
mus Vorrillone J. Dist. XLV. arr. I. explicat. termini I. fol. 10b.
6. dic roluneatem hoc modo Cumtam dicere voluntarem si-
enis uti tunt praecepta es prohibita. Putacque B. Scheiblerus,
Operis Meraph. Lib. TI. Cap. IIT. Fit. XV. art: I. num. 500. P. m.
130. hoc senlu esse accipiendam rocem roluntaris, quando in
Plalmis dicitur: In capite Libri scriptum est, ut facerem volun-
raem nam. Trem quando Paudus L. Thessal. H. 3. dit: Potum-
tas

## Folio  -  — 798468084:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
tas Dei est sanctificario vestra. Oud etiam referriposse rides
cur illud salratoris apud Johannem Cap. V. V. 30. 8 (yr i de
Anua o equoV, a m a 50dEn qua 28 SuareS VE naeoS. Nongna-
ro voluntatem meam, se d voluntatem eins, qui misit me, atris.
THES. V.
Verum hae signiticationes omnes alienae nunc Tune B
nostro insticuto, qui Voluncarem Cumimus, ut jam Exepe in
ancccedentibusmonnimus, proporentia vel virtute voliciva
secundum quam dicitur rulgo, duas esse anima rationalis po-
tentias, Intellectum es Voluntarem. Ft hoc modo dum Lum
cur, alio nomine vocatur appecitus rationalis, appetirus intelle-
Etnalis intellections, item spirirnalis, ideo, quodnon, uti appe-
titus sensucirus, macerix immertus sic, ductumque vel dicta:
men sensuum sequatur, sed Eic potentiarationalis animao
(quam spiricum esse cerrissimum eAt) e in operando judici-
umracionis audiat. Appetiuenim sensitivo trahimur in bon
num a sensu apprehensum: ast voluntate, tanquam appecitu, mo
vemur in bonum apprehensum es monstrarum ab intellectu, ait
rectissime Toh. Masirus Comment. in Physiolosia sua Lib. VL.
Cap. X X. P. 2.
THES. VIs
erxmissistiis circa nomen, ad rou re recuar opq
ut persamus, ordomoner. Solet autem d rariisrarie des-
niriroluncas. Ouiliermus Vorrillons lococitato fol. 106. F.
cres adducic, duas ex Auoustino, _ unam ex Doctoreirre-
Fragabili. Prima Rugustini in lib. de Libero arbitrio hac eA.
Voluntas est rationalis morus, sensui praesidens 5, apperitui. 1105
enim modo (addit Vorrillone) est anima nostra recina, impe-
rans caeteris potentiis, ut proseguantur aliquid, uni fuciant. Al
tera ejusdem Paeris in Lib. de duabus animabus haec est: Polun
tas est animi morus ad aliquid prosequendum vel fuciendum. Per
tiarero, quam Doctori irrefragabili eribuic Vorritono, hao
CA: Poluncas est vis cognoscen iomina sui actus. Ouamita ex,
plicatille: Per hoc, quod diciur ris cognolcens, differtrolun-
tas a tota parte sensirivi, in quanulla extar coenitio; licet aliqua-
tis suiobjecliperoexcio. Per hoc aurem, quod disitur domina
C1

## Folio  -  — 798468084:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
Sui actus, differt ab intellectu, qui mere naturaliter in objectum
suum movetur ex parre sui; non sic voluntas, seu nostra, seu divi
na; sed libere. Hac Vorrillone.
TEES. VII.
Similes hisce apud Scholasticos alios occurrune, quas
Brericatis Audio ducti subticemus. Addimus aurem quas.
dam exscriptoribus Physicis. Primo quidem illam Magi
Ari Subcilicarum, sul. Cx L. Scaligeri Fvero. CCCrII. sect. III.
ubidicit: Est voluntas intellectus extensus (lire, ut paucas post
lineaSrOCaE, promocus) ad habendum ant faciendum, quod eo-
enoscit. FF deinde illam Francisci Ticelmanni Compend.
Nac. Philos. lib. XII. Cap. T. Voluncas est talis potentia; per quam
homo appetit, vult es non vultea quae secundum intellectum ju-
dicatbona velmala. Cum qua eadem Fere est illa Joh. Vel.
carionis Comment. Phys. Lib. Ir. Cap. XXIV. Voluntas est poten.
eia anima rationalis motiva, quahomo intellecta cupit, ut bona,
velrennir, utmala. Item illa Calp.. Bartholini Lxercit. de a
nima Cap. WV. Theor. YL. Voluntas est animae rationalis facultas,
quâhome velelicit, quae bona, vel aversatur, quae mala ab intelle-
etu iudicata sunt. Ftrandem illa supra cit. Maxiri d. Cap. XX.
5. 2. Quam etiam B Sehciblerus, maonum nostrae W CApta-
lix lumen, Lib. de anima Part. II. D isp. VI. 5. 4. probac: Vo-
luneas est anima intelligentis vis, qu’a ea, quae ab intellestu appre-
bensa es jndicata fuerunt, homo vel elisit, vel aversatur.
THES. IIX.
Exhilce quam probemus, quasque improbemus, an,
requam dicamus: Placec aliqus praemitrere. Ouorum pri.
mum (ic: Esse in homine vim e facultatem aliquam ratione cn-
insbonum appetit, e malum aversatur ac fucit. Hloccumcer
cum licinter omnes, quos norimus nos, de alias quoque
manifectae rericaris, hinc consticuto co, ponimus ali
ad Nempe, sicuti praeter cognitionem sensualem; qua
etiam brutis competit, pollet homo eriam incellectu, quo
percipic e cognoscirca, quae cognicionem sentualem exée
dunc: Ttapraeter appetitum sensitivum, quo Pariter brutacon
canesdatam esse homini pocentiam appecitivam aliam, eamque
enri

## Folio  -  — 798468084:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
sociFranc. Pirelnannus d. Lib. in Praefat. depredicat,) nobiti
date nobiliori isti potenvia cognoscitiva correspondentem, C ta
dem, per quam ad ea porest inclinari amanda, odienda, prosequen-
daS fucienda, ad quae nequaquam sufficit apperitus ille sensiti
Uus.
THFS. IX.
Constat etiam de hoc inter Auchores, quosnobislege.
re contisits atque sidubitare quisrelis, rationibus id pro-
barum dari pocest quamplurimis. Non porest aurem id
negare, nihi qui rel prorlus denesarerichominiejusmodi
appetitum, qui ductumrationis sequatur; rel aFirmIdTIE, u
nam eandemque esse inhomine pocentiam, qua ler e viroe
(nt ita loquamur) tam ad nutum racionis lon incelleaus,
quam sen us. Utrumque autem hoc quanca inferat absurdas
nemini, cui Canum est sincipue incoonicum este Porest, ar-
que nos malumus aequo Lectori iudicandum relingueres
quam prolixe edocere.
THFS. Z.
Vericarem potius Theseosnostra parefaciemus, nece
meree sineratione quicquam asereraerideamur. PoNn.
musnurem idicerum Facere rerbis praelandaci Ticelmannim
quando l. 0. Cap. P. inquic: Id in se homognilibet experitur, ca-
lem aliquam vim sibi inesse, per quam possit ea, quae per intellectus
indicium ut bona vel mala coenoscit, aut velle aurnolle. Ilis scil.
probaturmembrum Theteosillud, quod aiebat, in homi-
ne esse vim appetitivam boni ex ratione. F. AC rero hanc rim
diversam ab ea, quae sensui conjuncta est, e ad sensus iudicium
movetur, quod in eadem Thesi dicit. probatur ex codem Ti
celmanno inde, quod experiamur, hominem ea posse velle aut
nolle, eaamare vel odisse, quae negnaquam sensus apprehendit, 5
quae adjudicium sen sus nullo modo videntur sic amari vel odio ha-
beri. Onemadmodum lexempli gratia) virrures amamus, es
probitarem amatam prosequimur; vitia aurem odimus e fuci-
mus atque aversamur, quae tamen manis estissimum est sensu non
apprehendi, acproinde sensitivo apperieu sic non appeti, cum ille
tantum prosequatur, quae sen sus jndicat convenientia. Flac Ti
TCLMAMNUS
THES.

## Folio  -  — 798468084:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
THES. XI.
Tdem hoc probare quoq; nonnulliconantur ex dissidie
IlIo, illaque lucta, quam de obiectis quibusdam apperendis
aur fusiendis in nobislicet oftendere, quam cum oprimé
descripcam nobis extribeat desideraLISTIMUS ROTTEE PEXCC-
Dcor B. Scahlius Institur. Metaphys. Part. General. Cap. VI. 8.
XXIII. verba ejus adponere non piorabimur. Per intellectum
(ait ille) intellicimus, malum esse e inhonestum, proptereaque fu-
oiendum habere consuctudinem stupri cum nxore alterius. Sed
a sensu jucundis simum hoc judicatur e oprimum, Ss idcirco ho-
moincontinens sub indicio sensuum mancipatus appetitstuprum,
eoque delectatur, quod fit appetitu sensirivo vincente rationem.
De quo conqueritur Mledea apud Poëramt; cum dicit, palame
prositetur:
Videomeliora, proboque,
At homo continens eandem quidem experitur luctam, ejusque
appetitus sensitivus in illicitam propendet venerem; sed ratio ejus
 appetitus rationalis tandem vincit,  elisit id, quod honestum.
praeeo, quod jncundum quidem sensibusque eratum. sed turpe s
inhonestum est. Verum hac racione in praesentiautinolu-
mus, cum verbis Tirelmanni omne, quod probandum fuit
Cufficienter probacum cse pureniuS.
THES. XII.
Sicutinec illud aronmentum, quod extribus inhomi.
ne animabus quidam delumunt, urgere placet; licer illima-
Xumumrobur ineserideatur. Fcenim R in homine ipso
actu ad unctres distinctae animae, regecatiranimirum, sensi-
tira e rationalis, (uti quidem mulei celeberrimi Authores
SaEHUME) non porest non appecitus senlicirus in homine esse
distinctus realiter ab appecitu rationali. Verum, ue dixi-
mus, nec hoc arcumentum multum nunc ursebinius, cum
resalias sceridens.
THES. XIII.
Deteriora lequor.
qua
Pergimus aurem nunes a coeca pasbe
in det potentiam oi ob animam rationalem.

## Folio  -  — 798468084:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
qua constat.
Focnommnane porentiantribui, parerex
eritis iltis a nemini non noris loquelis, quibus dicitur:
hominem habere voluntarem, esse volitioum, velle es appetere bo-
num esc. Cum autem homo constet ex animarationali, ue
Forma specitica, e corpore orsanico, ut materid; omneque,
quodips tribuitur ex hisce principiis (rel alterurro, relu-
ErSque) ut causis soleat deduci: etiam hujus apperitus cau.
Cam in hominis subsantialibus dari oportet. Ouam qui-
dem unanimi ore rulso adsignant animam rationalem, cui
cum spiricibus hoc commune et, quod st intellectira ac ro-
licira. Adeogue sic, quodhomo rolicirus est, estob animam
rationalem. qua praeditus est.
THES. ZIV.
Tibi tamen notandum dilcrimen inter hunc appeti-
cum, qui dicitur porentia animae rationalis, e potentias a-
nimarum macerialium. Perhas sciticer quae sicactios sitnon
modo in organo corporeo, sed e dependenter ab coi uthoc
moti complures dixerint, eas esse totius compositi potentias, non
solinsanimae. AC rero anima rarionalis, sicur immaterialis
est, _ ab omni macerix commercio liber a, ita ejustiae po.
tentiae Cunt primo e immediace; homini aurem (tori com-
posito) cribuuncur uc ulcimo denominato, sire ii, in quo
cum anima sunt quoque porentix. Oud spectat, quodrere
quidem d recte dicatur, animam sapere, coenoscere intelligere,
contemplari e velle; non autem animam irasci veltimere. DC
quibus rideatur PhiloCophus L. de anim. F. 64. 66. (5 L 1b. 2LI.
.Lo
THES. XV.
Porro quarto ponimus quoque hoc: Esse concedendure
haic fdchtai hominis objectum; circa quod versetur. Si enim
unicuique facultati ac porentix cerrum correspondet obje-
etum utipater ex inductione, eciam illi aliquod adsionan-
dum est, aut danda Cufticiens ratio, cur ea inter caeteras po-
tentias omnes sola objecto debeatcarere: Incerim pro no-
bis illudest. quod (ipsa etiam appellatione clare monente)
omnis appericus sic alicujus. GuOA(IIAMVETUM, YCTUI CTIE
d

## Folio  -  — 798468084:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
hoc, roluncatem hominis, qua appecicus speciesca, esse
alicujus. Ouod iptum nihil eA aliud; quam ejus obie-
etum.
LHFS. XVI.
Oninco addimustioc: Sient appetitus non estnisiboni: ita
es voluncatis objectum non posse essenisibonum. Fluic hoc exiis,
quae ThCC. Peaeced. diximus. Fst enim roluntas appeticus
species. Jam aucein, quicquid airmatur velnesatur de se-
nere, altirmatur relneeacuretiam de specie, secundum C’a-
nonem Lodicum acourarissime explicacum dB. Stalio Regu-
larum Philosoph. Part. IL. Disp. XIc. Rec. IC. Er nulla species
habet aliquid, quodrepusnat generi, cen rideri porest a
Dud eundem loc. cit. RCC. XIV.
3
THES. XVII.
Sexto dicimus: bonum hoc cognoscere, uri alii faculiari
in homine competit, ica non opis esse, idem denuo appetirui offerri
cognoscendum. Ob quem enim tinem qua lo institueretari
terata haec cognitior Auequid enet hoc attirmare alind,
quamentia, Faculeates scilicet cognolcentes, temere de lInC
necessitare multiplicare
THES. ZIIZ.
Seprimo dicimus: Sicuci appericus objectum, in quod
ferturnon cognoscit, sed propender lalcim in prolecucio-
nem cogniti, di proutrariactacultas cognalcens, variatet
iam ae distinguitur ipse appetitus; ita ex ejusdem facultatis,
cornoscitivae judicio, ac dutamine venire determinationem
boni, ut hoc set illius appetitus objectum proprium, es illud
Bajus. Nimirum hoc est quodrolumus: appecicum, uti rul.
8d dicitur. non ferri in incoenitum, junctumque semper esse
cum tacultate cognoscente, e quotuplex lacest, tocupli
cemillum eriam esse, sequique unumquemque judiciume.
jus faculcaris cognoscencis, cum qua in eadem anima, reli
Falcem (ur alii loguuntur, a nos nunc ponemms) cadem ejus
Nasce Cs conjunctus; cum aucem quilibet provendeac in bo.
num hocbonum ita absolure dictum, ene objectum appe-
eicusmaceriale et commune, proprium reroreddi huie vel
isti

## Folio  -  — 798468084:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
icti appecitui ex cognitione er judicio lacultatum coono
scentium, ica utex. er. proucest cognitum aracione, liat ac
cproprium obiectum roluntatis. scu appetitus rationalisi
Prout autem coenitum est a ensus tiac ac sic propriumobje-
ctum appeticus senliciri. ETriguidem Racuendum esse duci
mus, cum nullahrujus restrictionisratiomelior conAet.
TH F S. XIZ.
Sic utimo _hxC PhC(IS: Ouodsi bonum ab intellecta hu-
manocognitum continet omnia, cirea quae fertur vel versarur 
lantas humana continet que ea sola, es nihilamplius sequitur bonit
illud esse objectum voluntaris humanae adaeguarum ac rotale.
Ouod ipsum concedant oportet, quicunque conceduntre.
sulam illam: Cui comperit dehinicio, ei compecitet detini
cum. F. C Ciquidem ea detinicio objecti adxequati ac totalis,
quam in antecedente poluimus.
FHES. XZ.
Verum cum de objecto roluntacisros controverla sie
inter Auctores, dum aliqui solum bonum id ese rolunt; alique
autem tam bonum; quam malum; alii etiam aliud scripeis fuis.
finon expresse docere, salrem per legirimam consequentiam.
inferre ridentur, Paulo prolixius deco disserererolupcest,
idque quod asseruimus in anrecedente, uc omnibus pateaci
clare demonstrare.
PHES. ZZ I.
Fc quidem jam supra Thel ZVII. diximus, roluntaris ob
jectum non posse esse, nisibonum, exinde posse coltigi, quod
appeticusnon sienisiboni. Accumnechoc concodanto-
mnes, eo autem nesato, labascere rideatur toca illa arsu
mentarionostranccessicas postulabit, idem illud ostendere
Ouodurfeliciter tiat, praemiccemus pauca de ipsis nomini
Bus, objecto scilicet, ejus que diritione in adaquatum e inada-
gnarum, ut pateae quidnobisnunc iisrenist.
THES. XXII.
Signiticatur itaq: roce objecti id; quod alicui porencix, Fas
culeati aut habicui percipiendum, considerandum, vel quox
eunquemodd alio crastandum proxonitur es objisitur. Aut
AC B.

## Folio  -  — 798468084:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
UcB. Scalius Tab. Metaph. VII. delinic, eAt, id circa quod aliqu’a
porentia velhabitus aut eorum actus versatur. ationomine
dicitur materia circa gnam, _, ut Crammatici norune, de
Scendic a rerbo objicio. Fsenim gnasiob ex actuum, coque
tanquam objecto quodam obice sistuntur ac determinantur illi; ne
vace es in incerrum ferantur, eleganter ita exponente Thomd
Comptono Disp. Loeic. II. Sect. I. S. P. Pehocmodo dicitur rul-
50 objectum auditus esse sonum, sustus laporem, oltactus
odorem. ac. Dicendum itaque paricer crit. objeaum appe-
ticus esse id, circa quod ipse suo actu rertatur.
THES. XZTII.
Distinguitur aucem objectum hoc in adae quatum et in-
adaequatum. Et illud, etiam B. Stalio loc. cit. dicente, CAt,
quod complectitur omnia, quae a potentia vel habitu attinguntur,
nec plura complectitur. Ouale ex. sr. est Conus respectu audi-
tus, e corpus naturale respeatn Phrsica. Inadaeguatum
aucem dicitur rulgo id, circagnod versatur quidem habitus
velporentia; sed non complectitur omnia adillum habitum illamque
potentiam spectantia, sed praeter ipsum etiam sunt alia, quae ab iis
tractantur ant percipiuntur. Tale objectum eAt ex. yF. COIOr
respecturilus, e Flementa respectu Phyficae. Utut enim F.-
lementa considerentur d Phylico. e colorem percipiat ritusi
actamen nec Elementa continent omniaca, quae in Physicis
cractantur; nec colorem solum percipicrisus. SuntergoF-
lementa Physica, se color estrilus objectum inadxe quatum.
THES. XZIV.
Nostronerotiouthacce jam applicemus, a nemine in
dubium erahi porest, neque unquam a quodam eractum fu-
issememinimus, desiderari, appeti, e amari Bona. EInde
reluci circa bonum unt appecicus actus, ita ricissim, b0-
tium est appetitus objectum. Verum dum concendune
aliqui, appeti eriam malum quandoque. (sicuri quidem
Occhamuni Ratuere, velle voluntatem nostram malum ta-
te, quod nec revera bonum sit, nec apparenter. (ape jam laudatus
Scalius inquie. Regularum Phisophic. Part. T. Disp. IIX. Rec.
F. P. IR.) ab iis concedetur quidem, esse bonum appetiens obje-
Eum,

## Folio  -  — 798468084:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
ctum, sednon, esse ejus objectum adae quarum, rerum aclus volun
tatis aliquos ferrietiam in malum.
THES. XZY.
Et certe dubiam posse alicui riderithesinnostram, in-
ficias non imus. Nec obCtant ei Colum haec, quae Occhamus
ee alii dicunt sedeciam alia. Sienim rerum est, quod dixi-
mus, quei tit, quod dicitur rulgo, ee ipse dristoteles eriam
TTI. de anima Cap. TTX. G VI. Ethic. Wicomach. Cap. II. docee
25oec505 Ceu appetitus duos esse actus. alterum, appetere (5 a
mare; alterum nolle, odisse es fusere? Ouod item Catuitur,
inter eos actus interjacere alium, qui est, actionem suspendere.
Nolle enim, odise, ac Fusere malum, no est verlari circa b0-
num, sed directe circamalum. Veluti quoque negactionis
suspensio ridetur actus circabonum. Ergo Colum bonum
non est appecitus objectum.
THES. XXVI.
Verumenim rerdhacce declinare, de nenoceant abigere.
nonmasno opnserit Hercule. Nam P. quantum ad e05, qui a
MINC. appeti quandoqne eriam mala ex. or. Turta, Cupra, CxdC5,
rapinas, ec. iis ita vulso respondent: Distinguune (T.) ex
Philosopho inter id, quod revera est bonum: et inter id, quod
bonum est saltim apparenter. Ouam distinctionem muleis in
locis d Scacrrita inculcarinocum est. (2.) Distinsuunreriam
inter id, quod apperitur aut odio habetur; de incer rationem, sub
qua apperitur ant odio habetur. Ouorum illud objectum ap-
Decicus materiale; hoc formale vocant. (3.) Dicunt: esse qui-
dem appecitum quandoque etiam mali: verum luno apparere
vel coenoscimbonum; aur siquidem illa ipsa res, nec bonalit,
nec utbonacognoscatur; appetitamen sub ratione boni, quod
exinde venit, vel cum ea conjunctum est aut solum venire vel
conjunctum esse putatur. Tea quirapin2Sc. 8. Furta, de cxdes,
rescerte pestimas, e de omnijusta lescillicitas appetit, ap-
petic subratione boniucilis aut jucundi. Oui opeat es inI-
precatur alceri malum, optar e imprecaturrindicta caula.
qua bonum habecur a multis rica ipsa jucundius. Onipor
ro sibiipsi opeatrel etiam conciliat morrem, Cacit illud se-
EuA

## Folio  -  — 798468084:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
cundum verba Suarezi, in viriure alicujus boni posicivi,
Guatenus scilicet cum morre illa quam oppecit, Dutat con-
junctam ese corentiam malorum, quibus in hrâc rica sub.
jectusfuit, d quam carenciam promaiori bonohabet, ac est
ipta rita. Facundum enim est non habere malum; uti ex
presse aic PhiloCophus J. RhorOr. Cap. NV. Ft ita hi omnes
quicquid faciune, Faciune instinctu alicujus boni, e unins-
cujusque objectum primarium est ronanor seubonum.
T ET ES. ZZLVTI.
II. Occhomum quod spectat, ait ille quidem, apperi ali-
quod; quod nec revera bonum est, nec apparenter. Ue quando
quis deserea religione, quam Canactin, ee Deoacceptam esse
credie, idololatriam sectatur. Verum non probat, quod
probandum est. Pempe, hunctalem appetere e sectari idolo.
latriam sub nulla ratione boni. Bonum enim omninohic Lab
e, idq vel spes serrandae rica, aut consequendorum hono.
rum diriciarum; rel ejus generis aliquod aliud. Ut adeo
e in hôc actu maneac objectum primarium bonum, ob
quod scilicer sic. quidquidtc.
THES. XXITX 1
TIT. IIIud, Quod de distinctis apperitus actibus adlatum
fuic majus alere dubium ridetur. Verum porest de illila-
cistieri, modo accendatur id, ob quod primariohiactus fi-
unc. Ouod iterum non est aliud, quam bonum. Fugicenim
C. 8. aliquis a latrone, ut fusa illa suam vicam serret, quam
pro bonohaber. Averlatur icem alius, odie, de improbac
delicta quod probare aut sectari illa intionestum norie ab-
stinere aurem ab cis, res ab aliis commissa improbare, hone.
um, laudabile, ac bonum. Sicut e c. g. quirespuitcibos,
ideo respuit, quod sibi rel ingratos, vel nociros, vel laltim
non utiles eHe, perluatus est; rel aliam aliquam causam,
gux tamen semper est ratio boni, istio odii d naulex HaBet.
Ouod iplum ridetur innuere illi etiam, qui ajune, so nolle esse
aliquod velle, mesativum scilicer, idem innuens, ac velle aliquid
non esse, ant non sic vel sic esse, reluci ex Tlennacen(IS Lib. IIX.
Philos. narural. iratt. Y. cap. II. lea docer B. Scheiblerus l. 0.
THES.

## Folio  -  — 798468084:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
THES. XRIZ.
V. Ide ccpondecur eriam ad ultimum, pericum ati
actionis suspensione. Fit enim ee haec intuitu alicujus bonis
vel, quodinsticuere cam curpe, prohibicum, inurile aueno-
cirum putatur; vel (altim omictere cam melius adparec_
masis conducibile.
THES, XXZ.
Manec itaque sic certum, quod diximus, bonum aratio-
ne cognitum esse objectum nostrae voluntaris adaequarum. Telum
enim complectitur omnia, quae a roluntate acinguntur, de
peaeter canihil complectitur aliud. Uc rerissime Aristoreles
L. Polit. Cap. T. Ceriplerit: Ejuscratia, quod bonum esse viderur.
omnes omnia faciunt.
THES. ZXZI.
Seddicataliguis, quomodo complecti porest  bonum
mala: Ad quodrespondemus: quando dicitur, objectum ad-
aequatum complecti omnia, quae a pocentid rel habitu aliquo
actinsumeur, non hunc esse sentum: omnia debere contineri
sub objecto illo, veluri inferius sub superiori, aut partes à toto:
Sed hunc: omnia (3 sincula, quae praeter illud objectum percipi-
uneur. coenoscuntur, aut modo quocunque alio accincuneur ab a-
liqua potentia. facultare, aut habitu, altinsi, cognoscie percipi
eraria ipsins, aut in ordine aliquo ad ipsum; ita ut ipsum prima-
rio ab ea Facultate vel habitu actincarur; reliqua autem secunda-
rio, E ob ipsum Oua de causi aliqui rocane objedtum hoc
primarium, primum; e ultimum. Ita c. c. in Phirlicis obje-
ctum adaonatum ac tocale est corpusnacurale. Hoc con-
Sideratur primario. Ouacunq;v. Pexter ipsum ibi considera-
uss considerantur in ordine ad ipsum, quatenus luncejus
principia, affectiones, species, specicrum principia auE aF.
sectiones, aut etiam affectioum actus, aut quacenus modo
quodani alio ad iplum reteruntur; e ad ipsius coenitio-
nem conserunt. Oux inter iteruri intercedit differentia,
dum aliquaminus, aliqua mesis secundario, de ita omnino
per accidens sire, ur alii rocane, indirecte ibi tractantur; de
quibus ut culius disseramus, racio in stiruci disnadet. Con-
simt

## Folio  -  — 798468084:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
simili ergd modo se res habet: cumr iis, circa quae actus ali-
quosroluncatis secundario verlaris supra diximus REcin-
guntur scilicet ca in ordine adbonum; et ita d bono dicun.
tur contineri.
TDFS. ZXXTI..
Tdem. ni Fallimur, dicere incendic Andicas F20 de Lib.
IL.. Physic. Disp. XII. pac. 174. Cujasrerba, licet non ita plana
ac perspicua, ue nostra illas libec adponere. Ouxrirille:
Per quod finis constituatur in actu primo ad finalizandum: FF
selpondet: Per bonitatem. Onia nimirum volunias non pot-
est versari circamalum. utmalum, amande illudies licet ali-
quando appetatur non esse, non appetitur tamen; ut illi est ad-
nexa carentia beaticudinis, nec. simpliciter ut non esse; sed ut est
conjuncta carentia miseriae, quam cupit damnatus fugere: (FIxc
quidem in cujus oraciam dicac, aut quomodo. intellecta
relie inrestisare non Potuimus): Undefic, quod quamvis po
tentia circa contraria verserur, non tamen eodem modo, se d circa
unum primo C per se ranguam circa objectum; circa alterum
indirecte es secundario ranquam circa objecto suo opposium. Ilaec:
T20.
TIES. XXXTTI.
EA rerd illud praeprimis liic notandum, quod; ut Fera:
cur roluncas circabonum necessum RC, ipsum prius a ratione
coenosci.. Neque enimfertur, aut ferri potest appecitus in
incognicum; uc rulso dicitur. Proponit aurem roluntati
intellectus objectum; a quo postmodum, eanquam à princi
pio formali externo (ceu rocant Conimbricenses Disput. Fth..
IV. Onest. II. arc. T. Concs. TT. Col. 32. B.) actuS rolUnEatISTU-
munt specieni. Et ideo dicicur rolunras porentia caeca; ex
adrerso aucem Intellectus ejus Dux ac Rector. Onatenus item.
Voluncas dictamen hocrationis sequitur, dicitur de iplara-
tionis particeps, autrationalis per participationem. De quo p lu-
raproponere olent. rulso  Physici e Echici.
THES.XZXIV..
Nosproponiis hilce; pergimus ad examen definitio:
numillarum, quas Thich VI. de VII. acculiimus. Feguidem:
duasiltas Ausuistinilocum inrenire no pose, ex ed pateleit
quod.

## Folio  -  — 798468084:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
uodoeneris locoponaturrox mons, qua camen quonodo
deroluneate co sensu, quo porencis animae nottree diciturs
Tumca, praedicari possit in quid per nulla rationem Pacer. II0
ScCo, quod ajune, pede praecereamus, in priori falso _ praerée
omne racione dici, moveri à voluntare sensum (ablolure enim
dum dicieur, de omnibus sen sibus ralere debeticum camé de
Sensibus externis cerrum sic, eas ab omni, sire roluneatis sire
rationisimperio ese exemtas) deindeinneutra exprimi ipsi
us objectuni; per quodtamen iplam detiniri debere Docto-
resrulgorolunt. Fc in priori quidem planenulla fic objecti
mentio. In posteriori. aucem videtur fieri, sed implicice,
dum dicitur, esse roluntatem animimotum ad aliquid prose-
quendum vel fuorendem. Verumtixcnon sufficiune, ed expri.
mi debecproprionomine lus proprium e adaeguatum ejus
objectum. Sicur enim omnis potentia alicujus elt, itanisi
dixeris, cujus sit proprie, quiddicatem ejus nunquam erades
aut expones. De quibus quidem plura dicere ponemus; (
necessitas exigerer, d charra ansultiapermitreret, aut etiam
rationostri instieutiterret. AA cum ex paucishilce, quae di
ximus latis, supergi conster, in neuere harum definitionum
velverbulum concineri, ad exprimendum conceptum ro-
luntaris quiddicatirum quod taciac, iis merito nunc con-
Tenti abimus.
THES XXRV.
Nequemeliorhis estilla, quam Decori irretrasabili
tribuic vorrillone. Primum enim, sivis cornoscens ettrolun
cas, quid quaesamus cognoscit. ObieElum lanc Puum ipsam
noncognoscere, sed a roluneare cognitum de propolitum
accipere, ex ancecedentibus liguers de a Fhrlicis P a. unani-
miter adsericur. Unde siproprium Cuum objectum non co-
onoscie, quid, qualumus iterum, cogroscet alivd. Mage
vero absurdum illudesto quod addie rorrillons, ea cogniti
one differre voluntatem à torâ parte sensivva, in qua nullos
extercoenitio. Ouxe certe invercere nos nussi dubieemus,
dicentescum Phylicorum coronz, seusibus omnibes es sin-
suliscomperere objectorum suorum coenitionem: Csque
C0.

## Folio  -  — 798468084:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
eoenitione differre sen sun ab apperitu, quodhienihil co-
Bnolcac, Sed in cognicum tantum feracur; uri quidem in an
cecedentibus elare ostendimus. Ouod deinde in eadem de
tinitione dicitur. esse voluntarem dominam sui actus illudue
quidem in dubium non crahamus non ridem ustamen, quid
ad conceptum ejus quiddicatirum exprimendum taciat. FF
itanec exhac detinitione, quid he roluntas? Patere potest.
THES. XXZVI.
In quarta illa, quae Scaligeri erst, quid desideretur,
quisque primo ejus auditu percipit. Noshoc modo dici-
us, eReeam ralde impropriam, cum roluntas formalicer
intellectusnon lic, sed altera ejusdem animae potentia, cu-
jus pocentia ip sc est. Hoc quidem non nesamus, segni intet
lectum ejusdemque, actum voluntarem. Ac exinde colligi nequa
quam pocest, quod roluncas sit ip se intellectus exten sus vel pro-
moins.
PHES. XXZVII.
Decaereris ex Ficelmanno, Velcurione, Barcholino ec
Masiro adductis, judicium Lectori remittimus. Cum c.
nim a nobis octensum hactenus sie bonam esse objectum volun-
vatis adaequarum ac tocale; peceant, d riciolam definitionem
reddune, quicunque praxeter hoc aliud aliquod ipsi intru-
dunc. Ouod iplum ab omnibus jam nominatis, quin e
ipSo Scalisero factum, lectione ad Oculum PaCOE.
THES, XXZICZ.
Nos coloptionem ut tandem nostro imponamus ex
excirio, dicimus, commodissimie omnium (Talvo alioru
Iudicio) docere, qui ita roluntarem definiune, volunsas, di
CenCCS, est appecitus boni cum ratione. Cum quibus idem dice-
rec, qui diceret: Voluntas ost pocentia animae rarionalis, boni
per rationem cogniti appetitiva. Ita enim ablurda, qua a
lias definitiones insequi hactenus ostendimus, eritantur;
e Praeterea quid sc roluntas, quxeq: sic ejus non ab intellectu
Colum, sed de ab appecicu sensiriro differentia; clare _ SinC
rerborum abundancia exprimitur:
PAN FUN.
SUIPREMO NUMINE, SINE OVO NIMEE
EST A HOmINE, SE2 L. AUSFF
OLORTA.

## Folio  -  — 798468084:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
CONSECTARTA.
1. Voluntas an possit cosr? dispucant vulso. Videturque de ejns
actibus internis, ut vocancur, res certissimarulut de actibus exter-
nis dubitare quidam velint.
2. Actus voluntatis imperari sunt actus voluntaris, es non sunt.
3. Astra licet, sient in reliqua sublunaria, it a eriam in corpus
hominis, ejusque temperamentum, inftuere vuleo credantur; nul.
lum tamen dominium eis in voluntatem, tanquam potentiam spi-
rirnalem, adscribendum est.
4. Ouodvuleo dicitur; intellectum esse radicaliter liberum
prolixa indicere videtur expositione.
5. Copula enunciationis carecorica cum sit ejusdem pars forma
lis, non tancum in sienificando connexionem seu unionemprae-
dicari cum subjecto, sed es in hoc, quod ipsa reveranni-
at ac conjuncat racio ejus consistere
videtur.
idnostrum sit velledOCeS, STOMAKE. PAtrOMI
Ec bene velle cuisincipient sudiie
Boniominis causa adponebat bac erudita
Dispurationis Auctori
PRAESFS.
Elsnum curgul est: huncotia, blanda voluptas
illum, alios oxum copia larea juvat.
Func aris lituo sonitus permistus anhelo
Excitat ad puenam nocte dieque trucem.
Tauperiem indocilis parier mercator, ad indos
Currit; Nile, ruas ex quoque pallet aquas.
pertaesus terram dominus mare pellere saxis
Audet, ex excelsas mittere ad astra domos.
Orbavit loncas avibus cula Phasidosundas,
solaque sub muris frondibus aura sonat.
sed nonrellerum tale est: in perditus illue
incumbens palles Enthea amOre D F.A

## Folio  -  — 798468084:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
et nunc Divinis inhias, nunc rite sophorum
Scripris: dependes doctus utris que frui
Musa tibicordi eet: restantur scripra perenni
Digna Ccdro aterno non moritura die.
Macte, STOMA F, istis captis: DFHSannuat, opto,
Indulsens votis vela secunda tuis.
Hac
Eximio ac doctissimo Dn. Auront hujus
dispucacionis, conterranco ac amico
Cuo Cinsularicer dilecto, benerolo af-
fectu acque tarore praculabundus
apponcbat
Tenricus CCorine. Bilseldia-
Cuestphalus.
OmagtehtPhiloxenus in den Franssissen Reben
suchen seine Sreud und Eusc; FTerostratus mag auch Preben
Machdem chacten Falscher Bohelt; Sardanapalus Der mag
Su den sanoden Sprigeciten vollenfiihren feine Eaq
Bnd Binsterben mie ein eBier: CE8 mag auch der Duyler gehen
in der schmart. bemolteren acht, uno hindurch Die iben Pehen)
ETac ver Venusschonsten Lochters alles alles sen vertacht.
Dennman lobet den Der Retes, sich Den Choctern abulich maches
Fugeno Kunstuno RBissen (chaffe, iver Denselben wtro anhangen.
Rau auch etse EEr es meint, mitder Chren. Rrone vrangens
Denn pezetgen ihre Otrahlen: Fugeno. Duummannie ver
geabes
Denn sie ist Der rechte Fenix, Der erstnach dem ZoDe Lebi.
Dleses hatmein merther Sreund) Serr Scomxus auch ermogent
Delcher Damit Retem SlelB) aus Den Duchern hatgelogens
Bleich der Dienen fusses Bontg) Welcher SletB auch s0 gelingis
DaB er Fumzu allen Zeicen, Freude, Eust unoFhrebringt:
unmein eureer fahret fore, laht CCuch aber Beue ersthoren
Bondem Willen, welcher son, Curen 20b uno Siulim vermeh
ren:  u Oaget

## Folio  -  — 798468084:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
CagnutMorphens. Gohnessaget tulsfe eo tehenicht anE
a feistis scdeet) pfleget auc gelabee zusein.
oti den. L uno aber wohl. D er das Zob Durch SletB er.
Wirbet)
Welchen Seur noch WBasserenorh) noch des Momus Dieio ver.
Dirbet;
DaB Cuch. Dleser. Cag wird geben, etm schr schoneo Chrenpsano.
Dieseo wenige sarieb su Ehren seinemhoch.
gechreen Berrn Zondomanuno
Werthen sreunde
Hleinrich Oleide.
acforcirer omnia vinciti
Vincit Pieridum nahc quoque castra labor.
Care STOMLL, mos labor improbus arguit astus.
on levis adscensus, qui jnea celsa petit:
Plurimus han oun sacot. nocturnus olivo
Immoritur: demum pulera corona datur.
Dexter TOr Aruosforinnet, comprecor; ausus;
appluat Onutus dexter 70 A. Libi.
Testandx benerolentix es Cavoris erso
hraec appoluie
Johannes Decer) Bilfela. Furium Cultor.
Detam nunc lcandas perculce stomae C a
chedram:
Nomine lic rebus conrenience luis:
Ineenud verum dudum detendere lingua
Nocti. (ic proveracverticis almus tionos.
Ergo alaeris pergas, donecruatacta per orbem.
Wuncia Fama vehiens, ore favente canat.
Ita eratulabatur
MlacchiasMullerus Wertera
N. eAphal.
dui
Dorchmein Berthersic versprechesichemle ausgerecter sadi
Mlprobus ille labor;

## Folio  -  — 798468084:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
itantas animi ser vavit ab indole vi-
res
Audeat ut tandem Musaru tancere culmens
etd
Isnon immerito donatur munere palma.
Sic cumnon fessus sedeas in culmine Phaebis
Tenumenon servat sollers sapientia clausum
Dum te cum Doctis Dis docta putatio ver-
sat.
Cum decu eximiummentis Teclaret inorbe,
Onavaque sedulitas dederit tibi Palladis artes,
Dious Apolloruareddet tefronde Mlacistru.
ivas instudis, vivas Co estoratotum:
Pauculahac sinceri animi cestandi causd
Dn. Concerraneo ac Contubernali ap-
Poncreroluie
Freinricus Buscher.
Ulicu asconte modo recta voluntas.
A srehaud prastabis, Faciesque Favente Minerra.
Craculoridcirco, dum publica pulpita scandis:
Sic etonim poteris ciculum Famamque mereri
Docti: Sicquecuum nom en laudesque mancbunt.
ei
Tlisce Per-Eximio es Praestantissimo Dn. Re-
spondenti, Umico suo, plurimum dilecto
 cordicirus applandere es
voluit es debuit
Vicolaus Dlages Perrihas a W cAphal.
N. H 1S

## Folio  -  — 798468084:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
(uD,
SSIMO
eiuem
ef
oside
senid,
ssint.
BIOH.
LLV.
Eque
C
CrO
Ald.
iam
enat
CI
CHE LANDE.

## Folio  -  — 798468084:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
PSÏCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
 e

## Folio  -  — 798468084:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
co
homan

## Folio  -  — 798468084:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 9 lines, status machine
e
e
 t
e
a
p ali at a
i
it  e nobat
n e

## Folio  -  — 798468084:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/798468084/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
alo
l
e
u macs se   t
ee
s
peestin
1
 
e
e
e
aae det 
s
d sto  
1t
Lcien.
ar5.
L4
e
u
a
e
ee