# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/804368392
# Title: [Io. Georgii Eccardi, Historiarum In Acad. Iulia Prof. Publ. Et Ordin. Historia Studii Etymologici Linguae Germanicae Hactenus Impensi] Io. Georgii Eccardi, Historiarvm In Acad. Ivlia Prof. Pvbl. Et Ordin. Historia Stvdii Etymologici Lingvæ Germanicæ Hactenvs Impensi (shelfmark Leibn. Marg. 56)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=804368392
# Lines: 11,908 recognised on 348 of 348 pages, mean confidence 0.83
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 804368392:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
u
il
omnicinicurro
iliii
Mitsi
1u
11
Mttts

## Folio  -  — 804368392:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
Lec on
Mit hi. Niligen v. de. b
Medersacee
e ebdio
B an noB eC
tim Recibe

## Folio  -  — 804368392:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
 ee  s
atur: LCibn. Mar9. 56, (3)
eeeeeeee eea

## Folio  -  — 804368392:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
1s111
11
r. 11a11. 56, (4)-
  a

## Folio  -  — 804368392:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
c
IO. GFORGII LCCARDI
AAISLDRTAEVMTACAD. IVEIA EROE
EVBL, EF ORDIN.
LINOVA GERMANICA
AAC PE NVS IM PENSI;
BISCRTETORESPLERIOVE
RECENSENEVR ET DTIVDTCANTVR,
OVI IN ORIGINES EF ANTIOVITATES LINCVA
TEVTOMICA, SAXOMICA, BELGICM, DAMICK,
SVFCTOMR, NORWVEGIOM EF IST ANDICK,
VETERIS IPEM CELTIOR, GOTMIOA,
ER ANCICAE ATOVE ANGLO-SAXONICA
EN OVISIVERVNT.
AVE LIBROS STVDIVM NOSTRA
LINCVA CRIETEVM EROMOVEATES
ALIOS EB IB FRVNT,
RCCEDVHE EF OVADAM
DF LI
OYA VENEDORIM
IN GPRMANIA AABITANEIWM.
DE LF
TA N DENAVE PRODRIVM
COLTMOVA GERME
IC A
ETYMOLOGICO COMPONENDO
CONSILIVM APFRIEVE.
HI A N O V F R A
AeVD NTCOLAVM EOERSTERUM
M DCC XI.

## Folio  -  — 804368392:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
AIOTHIF.CA
tEV. CiTA
HACLOVEKNI
br. 1
1.

## Folio  -  — 804368392:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
DEM
DVRCTILAVOIETIOSTEN
EVRSTENVND
TI V R. R N.
TTERRN GEORC
IVDEWIOEN.
DE S TIETL. ROK M
REIOTIS ERTZ-SCTTATZ
MEISTERN VND CIIVR
FVRSTEN, TTERTZOOEK
ZV BR AVNSOITWEIO
VND LVNEBVRO.
eC. _C.
MIBINEM ONAEDIOSTEN
CIIVR FVR STEN
ND ITERRN.
5
2
N
A
v
8

## Folio  -  — 804368392:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
ROITLAVOII
II
TR
I
TIOSTER
RST,
GNAEDIOSTER CIIVR.
EVRST VNID HIERR, _EC.
p
genrail
res Werck
emrut. Chur-First.
ien Ourchilauchtioleit
Liissen untesthamost me
der
e
b
se
e
1C
De
da
de

## Folio 5 — 804368392:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
De d5C d
derrulegen, hactemich
Michtunterrinden diirt
Ten, Wranm mI MChE
Derolelben belondere
Cinadle, rot sic allen
denenzugethan zulern
pheoen, Welche ctras
dienlichis zu sistten sich
bemiihien, von langer
Leither bekande gere
Ceniraere. Indemoro
sen Wercke, oriiber
ich ber Neben Stunden
s
beschaenis et bin una
daron dicles emklemer
Vortrabilt, verde ich
den Vhrlpruns und das

## Folio 6 — 804368392:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
aq
e
Be) 6C d
Altelchumunrer Teut
C
lchen Sprache aus aller-
ler alten Monumenten
unterluchen und ertla
ren, daber alle lchiveren
s
ac
aneu Cd laves
s
leris unrecllandliche
Norce, loin den Gele
en, Lchn-und anderm
Rechiten, auchi allen
X52
qu
libris ChmRichurenton
d
derlich lesenden ver
qus
alicen
C
nos
Schussicen vor
p.
Kommen, Clrlaeren, und
du
Groste
Mense non allerlerili
Corilchenneluchum
10
SCl

## Folio 7 — 804368392:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
De d7 Cda
gen mugleichmitberiih
ren. Daich num versi
chert bin, dals dicles
inem Vortraben, zum
remoltenmemertnten
tion nach, dem Vater.
lande zum Besten und
cmisen Nutzen emge
richtet (ey
C
50 lebe der
unsexreistelten TIOA
muns; es werden HW
Chur-Liirstliche Durch
lauchtioleit daselDe
Vero hotien Outheil
luno, und mich der mu
zu memem Cnterneh
men lo nothisen Prote
CtiOn

## Folio 8 — 804368392:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
de) 8 C dE
ction nu riirdisenona
dixsto
cruhien, der ich
neblt Anminschuns al
er Hlohen Chur-Lu
lichen Eripe
ceninteAlter
aua
reu vertalle
estichkei
E
reben
c
0
LVo. Chur-Furstlichen
Ourchlauchtiskeit
Felmstaet
aen L. AUB. 1, 11.
echamee Lincetie
O. BetE. LCCac.
Par
MC
rI
Oxi
Cx
spe
duc
Coi
erit
OH

## Folio  -  — 804368392:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
ORI
P.
Vemadmodum illi, quibus
ractum pelagus ingredi
consticutum eAt, antequam
eportu solrane, depictum
in cabula mundum curiolis oculisutur-
Pane, suaque narigationis cursum ani
mosolicico rolvunE; ita etiam esore.
rum veterum occano me commissurus
originesque de diritias linsua Ciermani-
ex expiscaturus, sedulus inrestigari, in-
spexi atque expendi eos omnes, quorum
ductu vel etiam adjumento optatum me
consequiposse portum putari. Pestic
erit, quem Tibijam, Lector Benerole,
oftero, libellus, in quo ordine temporis
ut-

## Folio 10 — 804368392:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
de ) 10 C DE
utcunque obserrato plerosque recentui
Autores, qui Frrmologo Germanico
utiles esse poterunt. Ouod siquorun-
dam omisimentionem, ignoscestot aliis
jam negoriis districto: si alicubi lapsus
Tum, errare humanum esse cogitabis d
meliora docebis discendi cupidistimum.
Prius autem quam ipsum Lexicon Fty-
molosicum lucem videbit, exspectan.
dum a me hrabes Librum de Diis Vete-
rum cermanorum, acque alium Distori-
am Poetarum Cermanicorum ab ultima
antiquitate usque ad finem seculi deci
mi quinti continentem. Interim vale
_ Audiismeis Fare.
Ca
Ca
C.a)
a
i
Ct
Ca

## Folio 11 — 804368392:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
e
Cap L. De orieine sudii Feymologici apud
Cermanos. P. 16
Cap. II. De iis, qui linguam Germanicam
cum aliis linevis compararunt. 22
Cap. TLT. De Lermanno Comite NVenA-
rio.
s
Cap. TV. De iis, qui nomina Cermanorum
propria exposuerunt. 37
Cap. V. DC B. Rbenano (5 7. avencino
itemque de editoribus variis L eeum (5
Capicularium vecerum, unde magnam
lucem accepit res Germanorum Ltymo-
logica. 58
Cap. VI. Deiis, qui Gochorun insuae no-
ritiam dederunt. 74 
2S
Cap. VII. Deiis, qui Gallicam linguam
Germanica oricinis esse ostenderunt. d. 9. lis qui pu
Cap. VTIL. De Foach. Vadiano, iisque, qui
de mierationibus Gentium Germanica-
rum, nec non de dixersitace lineuarum
C5 dialectorum scripserunt. 50
Gramuna
et
eum

## Folio 12 — 804368392:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
de )  C et
Cap. IX. De Otfridi Evanceliorum Franci-
corum editione.
10
Cap. Z. De Anelo-Saxonica (S Saxonicae
dialecti illustratoribus. 89
Cap. XI. Deris, qui in origines lineu Bel
sicae inquisiverunt. 108
Cap. XII. Depereorinis vocibus in lingua
Germanica es de Societatibus erudicis
variis, quae purean dae lingua nostrae cau-
sainstitutae fuerunt. 112
Cap. XTTT. Deiis, qui praeterea sub finem
seculi XVI. de orisinibus nostrae lingua
curiosi fuerunt, Remeccionempe. Mei-
bonio, Albino. Vulcanio S Lipsi0. 122
Cap. XTV. Deeditione Paraphraseos Teu-
tonica in Canticum Canticorum, quae
Willeramum autorem babet; qua oc-
casione varia lectiones ex MSeo Scrive-
rii inseruntur. 125
Cap. XV. DeHelvieii Freberi, Henischii-
Tinzerlingii, funeit es Sviceri studio
originibus E5 Lexicis Germanicis colli-
rendis impenso. 140
Cap. XVI. De Cluverii e5 Pontani scri-
pii
Ibiselalisius
lia
n
lic
Ls

## Folio 13 — 804368392:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de 1
13
C da
pris (5 disceprationibus, qua occasione
eciam de prisca Bricannorum (S Callo-
rum lingna quadam afferuntur. De
Broveriitem libris, in quibus lingua
Germanicae anciquitates illustravit. 145
Cap. XVIT. DeLexicis CS Librisjuridicis,
Germanorum verba obscuriora expli-
cancibus. 151
Cap. XVTTT. De edicoribus Clossariorum
Larinorum  Gracorum, ex quibus non
parum utilitacis inrem nostram redun-
dat.
Cap. XIX. De Melch. Coldasti Libris Ori-
sines linevae Germanicae inquirenciuti
sibus atque de ejusdem veteribus qui
busdam MScis. 160.
Cap. LX. De lingua veteri Cancabricao-
biter agitur. 171I
Cap. X XI. De iis, qui vetera monumenta
Danica, Islandica, CS Norvesica edide-
runt ac harum dialectorum Ciermanicae
lineuae origines quaesiverunt. 173
CAp. X XTI. De antiquicatibus Svecicis, e2
rumque editoribus es illustratoribus:
de

## Folio 14 — 804368392:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
add. C.
de ) 14
C da
de Svecicaitem Finnonicae C5 L appicae
Linguae expositoribus. 192
Cap. X X TII. Deiis, qui Persicam linevam
Germanica afsinem dixerunt. 209
Cap. XXTV. De scripiis Opitii, Grotii
Parsdorferi (5 Predii origines lineue
nostrae explicantibus. 212
Cap. X X V. De Boxhornii sententia Furo-
paas linevas e Seythica derivantis. 216
Cap. X X VT. De Bellini, Tsebernincii (5
Sebortelii (criptis criticis. 22)
Cap. XXVTI. De Specimine C5 regulis
etymolozicis Claubersianis. 225
Fap. X X VYTI. Descripeis criticis rorstit.
Junii Caesu (S Lambecir. 230
Cap. XXFX. De scriptis Voicii C5 Rem-
pii, ac de commentatoribus in acta San
Etorum. 237
Cap. X X X. De speciminibus etymoloricis
Morhofii, Arnoldi, Hlachenberoit (5
Kirchmeieri. 22
Cap. X X XI. De Praschii  Dannii cona-
minibus etymolosicis. 242
Cidpo
L
uct
es
Ca
Cas
at
ua
lns

## Folio 15 — 804368392:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
de) 15 Cda
Cap. X X XII. De Badikeri 65 Crubelit
cricicis haboribus. 252
Cap. X X X TYT. De Spacenii L exicO C er-
manico. 254
Cap. XXXTV. De Cravii, Bussingit (5
Tbomasit sencentia, quod scientiae
aptius lineua Germanica quam L. atina
doceantur. 257
Cap. X X XV. De Stavonicae lineua dia-
lectis in Cermania supersticibus (5 de
Scriproribus huc spectantibus, ubi obi-
ter inferitur rocabularium vocum Sta-
vonicarum, quibus ueuneur Rustici in
Dannebereensi es Lucboviensi praese-
cturis. 259
Cap. X X XVI. De FeCclineii Scripeis cri-
ticis. 306
Cap. X X XVTI. De Scbileeri studio circa
orieines lineua nostrae. 30)
Cap. X X X VITI. Delibris criticis Friscbii,
Recisneri, Palibenii S HlarTiI. 313
Cap. X X X L X. De L exico linguae Germa-
nicae Litymologico, quod ipse molior. 323.

## Folio 16 — 804368392:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
b 3. C
AP.
Ftymolozie
De orieine studii
apua ermanos.
erba non Tolum com
mune quoddamu, de pe
ne unicum vinculum
e quibus humana locie-
tasa nectitur a Conti
necur; verum etiam
Cosiracionum rerumque ligna esse, atque
ideo seriam contemplationem nostram
mereri, dudum constitit inter eruditos.
Et Capientissimus vecerum Plato in Cra-
1o, nomen esse essentiae ipsius imitario-
nem, experientia edoctus, aperte protire
TUT.
Ouem dubio procul Clemens
Alexandrinus V. P. Stromatum libro, pro
Patrum Ecclelix istius xtatismore secta-
tus est, cum duas esse dixit veritatis ideas,
nominanempe CSres: nomina autem ni-
hil aliud esse, quam siena rerum, in eum
finemeis indita, ut nobis res ipsas notisi-
centes declarent: ideoque sicut ienoratis
henisienorenturres; ita ienoratis ver-
bis.
nte platotom
Mojes. jac
idtum rephos
allis. dicta 
agrie vitentuo
bis, nec
bo
lS dIII.
ILIS et
vuu d
una
ac
se
dalae
e
idera
ceo
COr
aa
v
ud
laele
20
Br
ld
n
1
Di
de

## Folio 17 — 804368392:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
11
de
C
11
1
11
p
si
M
s.
1i5
si
3e)
17 Cda
bis, necessarium esse ipsas quoque resigno-
rari. Transtichac sententia cum mul-
tisaliis Cracorum Philolophorum pla-
ciris etiam ad suclaos, atque aliter, ac de-
buis, a Rabbinis intellecta, vana icta C ab
balae sudaica mysteria peperie, quae in
Scrupulola, imo supersticiola rocum con-
sideratione plerumque consictunt, de no-
minatandem non signamodorerum, ut
Craco Doctori vilum Fuerat, de verum
est; (ed characteres quoqueerentuum Fu-
curorum nobis estingunE. P Placoni
conmautem, Rabbinorumque Fontibus
lua derirasse videntur seculo PoA Chr.
NV. X II. Rucclinus Brito, ejusque discipu
lus Petrus abclardus, qui primi sectam
Nominalium contra Reates, qua OppOlI
ea sectae appellatio crat, instituerune, de
nominum copnitionererum quoque co
onitionem comprehendi, inter catera
magno conatu detenderunt. Nequeta
men haec Nominalium secta adversus
numerolum axmen Realium odio praeci-
puchareticae pravitatis, cui se obnoxium
cum asseclis reddiderat Abclardus, ipsam
deprimente, pravalescere, aut Scorista-
TLII

## Folio 18 — 804368392:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
de d 18
rum, Thomistarumque pro Realitate
acerrime decertantium insultibus par
esse potuisset; nis SCC. ZIV. OccamuS
Franciscanorum ordini addictus, de Lu
dorici Barari Imp. contra Toannem
XXII. Prenuus detenlor, omnia praece-
ptoris Scori placita impuonasset, ac novis
machinis e inusitata ingenii subtilitare
exstirpatam Fere Nominalium doctri-
nam reduxisset, tanto succestu, ut a suis
Venerabilis Inceptor. Doctor invincibilis,
_Doctor sincularis dicimereretur. Ejus
discipuli, Parisiis puls, dogmata praece
Peoris Cermanix intulerunt; de Joannes
quidem Buridanus BethuniensisinVien
nenlI, Marsilius ab Ineen in Hcidelber-
sensi Academia ea propasarunt. Fir-
fordia etiam, Ingolstadii Tubineae, e FOr-
tasse etiam Basileae quondam Nominales
aut primasrenuisle partes ant non planc
ueius ehc le nullas, Jacobo Thomasio, viro quondam
doctistino, Facile largior. Meminie
enint Prithemius, foannem à Lapide do-
etrinam corum, qui Reales appellantur,
primum ad Balileensem Academiam
cranstulisse, unde colligas, ante hunc jon
Man
su
1
1

## Folio 19 — 804368392:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
c
it
de ) 19 Cda
hannem Nominalesibi ad rerum Schon
lasticarum clarum sedisse. DC Ertur-
censi, Ingolstadiensi de lubingensi ACq
demiares in propatulo eAt. Lc quidem
Ertordia B. Lutberus religionis vera re
Raurator; Tubinea autem ebilipous
Melanebebon. Nominalium praeceptis
Nompu
imbuti fuerune. Unde de mosille in ACa.
demiis noctris rectat, uc Dispucationem,
sc vulso rocane, compolituri, in desini-
tione originationem spectandam sibi su-
mant, quia, secunduom Doctorum vete-
rum Nominalium sencentiam, a vocis
nocione in rei perceptionem provebimur.
Onem morem similiter servarune huC
usque membra illustris Academia Lco.
polcinae natura Curiolorum in libris
quos de rebus plylicis subinde cdide.
TUIHE.
Sedego haec Tolum hactenus in me-
dium aftero, ut pateat, Litymologias vo
cum, in quas, li latinam linguam spectes.
Olim N. Terentius Varro, _. Ferrius Flac-
Cus, Sext. Pompon. l’estus, Nonius Marcet-
Jus, Fulgentius elaciades, de post hos Isi-
Lorusis aliique reteres quo
slom. stapiai leriio
daM

## Folio 20 — 804368392:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
unica dare
at
cula
lo Budglas
de d20 C da
dammodo inquisirerant, d Cermanis d
Callis non ante peculiari studio investi.
satas tuisse, quam Nominalium sectain-
notelceret d considerationi vocum ope
xae pretium poneret etiam apud adverla
partishromines. Tum enim in nomi
num rocumque rationes primitus a no
Aris inquisitum est. Scdur caecutiebant
hocaero in omni elegantiori literatura,
praecipue vero in antiquitatum Audio,
ita ne hrilum quidem hac etiam in arte
ridebane
athoti hatmodo quis Zoannis à
Fanna vocabularium: Titi Lroit de Frulo-
visiis orthoeraphiam; M. Todoci de Kal-
ve vocabularium Predicantium; Tacobi
a Voragine Legendam duream; Petri de
Nacalibus C acalorum Sanctorum, limilis
que Farinx libros, e si velipse Caco esset,
ad nugas horum hominum Fermoloxi
Casrideat, Oportet. Muic, quaelo, absur-
dius est, quam cum ictis abgssum dictum
putare quasi ad ipsos, quia ad iplum o
mnesaquae rerertuntur, tanquam adma-
trer; ancillam elle exGraecoan, circum
_cilleo moreo, quod circum movetur ad
Territium; diadema esse quasi duo de-
Mens;
Me
qu
vet
et
8
C
S
an
1
ic
1
vic
e

## Folio 21 — 804368392:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
c
De) 2t C d
mens; Cornelium d cornu de leos, populus,
quia est Fortitudo populi; Hierongmum
aeera lanctum d nemus, quali sanctum
nemus vocari Sedtalibus nugis mona
chorum Seculi XIII. X XIV. vasta volu
minaturgene; de delibarit inde quadam
in elesanti Dissercatione de nepiris Cleri-
corum Romanensium licerariis Christ.
Funkerus, amicus mihri lionorandus.
Addi polsune absurda vocum originatio
nes, quas exipso sure Canonico selectas
in Oracione Tubilaea produxit Meisnerus
magnae Tammae Theolopus, de quas Hulde-
ricus Elloposclerus live vero nomine 70-
annes Fisebarcus, nobisridendas propi-
narit in versione Ciermanica Pantaerne-
lis RabelCsANI CAPICC XXX. Marcus item
Velserus Rerum Boicarum libro IIL. Pa8.
M. 223. Ad Cermanicorum nominum
derirationesraro descendebant, quando
tamentiumc etiam in campum renissent,
non minus insaniebant, atque C. 8. Ludo-
vici nomen deducebant à Luce dicos,
cuctos, uc sic lucis custos; Bernhardum 2
ber, tons, de nardus prodire Faciebane, quia
Tons in doctrina emanatione, puteus

## Folio 22 — 804368392:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
De ) 22C
in doctrina protunditate, ee odoriferus
in Formae suravicate sc. Vidi cgo in
Chronici Mindensis ab Etermanno de
Lerbeke compositi codice MSto omnia
Episcoporum Mindensium nominacier
manica hrac ratione expolita, e seculi in-
ut nus du ecitati condolui.
CAP. TI
Deus, qui linouam Cermani-
camcum aliis lineuis compa-
rarunt.
CUb tinem tandem XV. de initia XVI
seculi, ut omni barbariei, sic d mise.
rohuic d inepto Ftrmologias L atinas e
Cermanicas finsendi labori obex quon
dammodo apud nos positus est sudio
Rudolphi Agricola d illustris illius di
scipuli foannis Camerarii de Dalbure
Praesulis WormatiensIS.
Ec agnosci
rum capit arcta illa connerio craeci d
Germanici idiomatis, quae nospaulatim
ad migrationes Titanum sire Teuto-
num in Graeciam antiquissimas deduxit.
Ipse Dalbursius, Trichemio, Aventino
u exerpiae,
nun
ider
PaI
lau
lai
He
de
CH
Ld
l
l
olar
8
1
si
1t

## Folio 23 — 804368392:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de ) 23 C da
de Simlerorectibus, aliquot millia dictio-
num Cracarum, quae in utraque lineua
idem sienisicant, colleeic. Landem Opc.
ram praestiterunt Zob. Trichemius modo
lacictats,  COXtanCuS Conradus Celces
laurea poetica a Friderico III. Imp. dona
ta insionis; quibus applauserunt Conr.
Hleresbachius acque in nocis ad Tacici
Germaniam andr. Alchamerus de 70d0-
cus WVillicbius, nec non Muhaet Neander
in Explicatione Orbisterra ParE. l. P. 279.
280. Wolsp. LaZins de Migrat. Cent. l. 2.
aliique mulci. Lxcicarie deinde etiam
primus hampabam
Valbursii exemplum sieismundum Gele- nligvis
nium, Bohemum, Ciracis sudiis clarum,
uC an. 1543. In Lexico Symphono Balilea
edito Lacinam, Cermanicam, Craecam (5
Slavonicam liveuas inter le conterret.
Collatio cerre linguarum inter sC Co-
gnatarum ulunon caret, de veras radices
inuna deperditas in altera hoc modo la-
pereperimus, led caute incedendum eA,
netallamur, de nubem, quod ajune, pro
sinone amplectamur. Faciune huCO
mnes, qui in componendis Hlarmoniis
Linpuarum, Lexicis Polyglocis, de 10.
men.

## Folio 24 — 804368392:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
de d24 C d
menclatoribus mulcilinguibus se invi-
cemexceperunt. Aomen, Ciulim non
Strum spectes, ducit eximius liber Fiero-
nymi Megiseri Eictoriographi quondam
Calarei, cujus inseriptio cst: Thesaurus
Polyelortus, rel Dictionarium mulcilinoue,
ex quadringentis circiter tam veteris,
quam novi (vel potius antiquis incoeniti
orbisnationum Linguis, Dialeetis, Idioma-
eibus (5 Idiotismis constans; incredibili
labore summaque dilicentia, cum ex innu-
meris omnis generis dueborum scripeis,
cum vero ipsa experientia (5 diuturno
multarum peregrinationum usu suege-
rente, in gratiam studiosa juventutis fide-
liter collectum CS concinnatum. Opus
ipsa novitate sua, (5 tot differentium lin-
ruarum, non infructuosa collatione, per se
quidem muleo iucundissimum: sed (5
non Philologis tantum, humaniorisque li-
teraturae studiosis (nepote quibus omnium
quae unquam prodierunt Lexicorum,
Promtuariorum, Sylvarum, Nomenclato-
rum, quandam qua si Epitom en poterit prae-
stare) verum etiam quarumlibet artium
es scientiarum (quae quidem plurium lin-
Eua
Cuar
l
so
que
tum
Mad
Jes
su
1
nde
dive
quo
rum
el
vete
etus

## Folio 25 — 804368392:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
De ) 25 C d
suarum coenitione carere baudquaquam
possune) Professoribus imprimis vero Ili-
Sorrcis, Geoerapbis, Medicis, Chymicis,
Principum quoque Scribis, S Legatis, aliis-
que percerinantibus, Mercatoribus ilem
es aromatopolis, ipsis adeo Militibus, Mili-
tumque Praesectis, ut pernecessarium, it a
maximonsui fucurum: Cum S. Caes. Ma-
jestatis Privilerio ad octennium. Franco-
Furti ad Maenum. Sumpeibus autoris An. Ei. pali
n01603. Mereretur hic liber a viro in
hoc Audii genere rersato in utum crudi
torum exinsignibus, quos de linguis to-
tius orbisjum habemus, libris de corrigi
e suppleri. Speciatim nomina planta-
rumtotius orbis cogniti linguis expres.
CicCbristianus Monezelius, Archiater olim
Electoris Brandenbursici, in opere cru
diro Berolini 1682. Cdico, cui citulus:
Index Nominum plancarum universalis,
diversis Terrarum Gentium que linguis,
quot quot ex ductoribus ad sineula Planta-
rum nomina excerpi Cs juxta serient
A. B. C. collocari poruerunt, ad unum reda-
etus, videlicet; Curopaorum Larina sive
vetere Romana, Graeco anciqua, It alica
1
CIITII
nolyisH

## Folio 26 — 804368392:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de) 26 C
a
cumsuis, Petruriae Istriae, Venetorum, Fo-
rojuliensium, nec non insularum adjacen-
tium Maltbae Cretae vel Candia, Lesbi(Sc.
Dialectis; Trispanica Lusitanica, C in ea
Regnorum Caraloniae, P alentiae (Sc. G allica
vetere ne Oterica cum suis, Burgundia
Narbonae, Pariscensium (SC. Idiomatibus:
Anelica, ScoticaCS Trlandica, item Dani-
ca vermanica, cum suis silesiorum. Mar-
chicorum, Pomeranorum, Boru(Porum, (5c.
Termonum proprietatibus: Beleica cum
sua Brabantica; Bohemica, Polonica, Li-
tuanica, Vinidica, Rutenica, Wallachica-
olim Dacica, Tuncarica, Sclavonica Crea-
ica(SC. Asaricorum Hebraea, Chaldai-
ca Spriaca Arabica, Turcica, cum sua Tri-
politana(SC. Tartarica, Persica, Mala-
barica Brammanica, olim Brachmanica
Prophetarum. Macorumque veterum,
Zeilanica sive Cingalica, Favanica, Ben-
galica Sinica, Taponica, Malaica, C orei-
ca. SC. Africanorum  Cptiaca, hio
pica Mauritanica, sive Barbarica, (5 Tu-
nensium cum Peenorum antiqua; C anaric a
5 Madagascarica; americanorum Bra-
siliana rirginiana Mexicana es adjacen-
Fium

## Folio  -  — 804368392:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
e
t
1
An
A
t
11
0-
et
CA
s.
p
in
5.
1
Oratio Doica 40 Linguarum, ap.
Het
Syt.
Ar.
Graec.
Graec. hod.
Latin.
ADiop. Italic.
Gallic.
Hispanic.
Portugallic.
Cantabricae
Irlandae
Sardon oppidanrs
Gacae
Scetica
Danica
Anglic.
colic.
extra civer htiu
Slavonicae
Polonicae
Bohemicae
Crainericue
Muscoriticae
Anglosaxonica Dalmalicae
trisicae
Goticae
stca
Batavicae
Getoricae
Gercae anty
Rhaetoru
Lausatic.
Itungaricae
Turcica
Lappric
Estimica
Lattonica
Prus(iC. an tIq

## Folio  -  — 804368392:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
lmn. 11
Cn  I
din
ue
uor al
subitane
dermenum 
uncantum
es
pert a
ld
aedi
sieun
lam
con
qui lemrmma
cortee
o aces
De
s
11
le
e di
RVer;
Cup
Pr
Cum
Me
at
lle
at
 le
Luari
soniious,
ore
a 1e
nica ane
illame
aeccenciore C
a
1
l
1I
1
e
qua
16
1
IM
18
le
ll
Iit Bl

## Folio 27 — 804368392:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de
)
Cda
tium populorum aliorum que in Insulis (5
concinence solo hine inde habitancium, quo-
rum sermonum non omnibus sed quibus-
dameancum Plantis, quot quot apud AuLo-
resreperea fuerunt. sparsim adposita sunt.
Aliqua etiam conducie Scephani Cui-
chardi Clarmonia Geymolorica linguarum
Callice conseripea e 1606 impressa, ubi
ille ulera duodecim linguas cum Ilebrra
contere dligniticacionem hinc explicat.
Poteric quoque alicujus nlus eAe Scepb.
Stinneri Medici AnsliL exicOnEtymoloei
cum prolineue anglicana, seu Explicatio
vocum Anglicarum Lrymolocica, Cx pro-
priis fontibus sc. ex XTI. lincuis, Anelo-
Saxonica, Runica, Corbica, Cimbrica seit
Danica anciqua Franco-Theorisca, Dani-
carccenciore. Cambrobritannica, Franco-
callica, Italica, ispanica, Latina, Graeca,
LOndini 167T. exculium, in quo tamen,
quod Crracissancium haeresi adelictus (IE
reprehendas. Servatur inter Biblio-
theca Oxoniensis MSca OpuS Cnilielmi
Lamplueh Ansli, quo vocabula Latina,
Creca, Angliea cum Hebraicis vocibus
Contulit. Secutus CM cum Tbomas
Hay

## Folio 28 — 804368392:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
de ) 28 C ea
Hlayne Oxonien(IS, d de Linguarum Par-
monia Dissertationes anno 1648. Londini
emisit, quibus praelusit Lexico Harmonico
Univer sali ad pleniorem lingua FTebrai-
caecoenitionem componendo. Mino.
rismomenti sunt, qua Georgius Casparus
Kircbmeirus circa Tlarmoniam lingua
rum praestitit, nominabuntur tamen in
Ferius (uoloco.
Mericus Casaubonus, Ilaaci filius, in
Commentatione de TV. linguis, Ilebraea,
Craeca, Latinâ e Saxonica, cujus prima
Pars de Lingua Hlebraea (5 Saxonica an.
2650. Londinipublicata est, hanc quoque
cum illa e Craca contendit. Apud
Suecos idem praestare voluit MI. Sveno
Tonae, Orientalium linguarum Protessor
quondam Uplaliensis, in Investicatore
antiquitatum seu collatione linoua Sueci
cae cum lincuis Orientalibus, atque in Co-
lono Septenerionali antiquo-novo, confe-
rente etiam natales linguae Suetica cum
Orientalibus; quae duo tamen opuscula
ob autoris obitum impertecta mansisse
Schesterus attestatur. Spopondit dein-
de inEipistola ad50. Naltisium anno 1703.
c
(I
 
serii
eCC
Saxone
lalica
na at
eum
lu

## Folio 29 — 804368392:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
D
M
3
De 1) 29 C ea
Scripea Dlans Rudbeckius, Olai Flius, se
Lexicon Lrymologicum Polyslorcum edi-
turum, in quo tinnonice, Lapponicae, Sue-
ricae Istandicae, Norvasicae, Danicae Aneto-
Saxonicae, Germanicae, Beleica, Gallicae
Tralicae ispanicae, Slavoncae Graecae, Lati-
nae aliarum que linguaruum convenientiam
cum Plebraa libi demonstrandam sumse-
riC; quod opus, ue quam primum pro-
deat, opto. Specimen originationum
ejushraurire pollumus ex Lchchyologiae Bi-
blica parce prima, quam Uplalia 1705 cmi
sic. Dum enim contra Bochartum de
Ludoltum contendie, avem Selav, cujus
mentio fcNumer. XI, 31. non arem ali
quam plumatum nec locustam, sed po
eius quoddam pilcis genusfuisse, brevem
limul illi, llebream inter de antiquam
Ciochicam Sepcentrionalemq; linguam,
analosiam ex occasione vocum Ilebrai
carum l. C. Occurrencium adiccit. Ouan-
quam epo quidem iisnon asentior, qui
aore linpuae sanctae seducti, omnia no
Aracum Plebran conciliari ant ex ea de
rivari posse crecune. Non micioribus
enim mihii anibus videncur vexaris
quan

## Folio 30 — 804368392:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
de ) 30
quam foh. W ebbius AncluS, qui Sinen-
Tium linouam primitiram de reliquarum
matrem Patuere annisus est. Unde
difficili labore non multum profecisse
puto M. Geore. Crucigerum, quando in
Flarmonia Lineuarum quatuor Cardina
lium Elebraica, Graecae. Latinae (5 Germa-
nica aMM. 1616. Prancoturri edita, perpe
cuam sc unius ab altera originem perspi
cue deduxisse libi imaginatus est. Fri
volisenim d rem non crincentibus alu
luliunculis tota res, (i Dis placet, de
monstratur. Ejusdem interim opinio
nis Fuit antehrac Fenricus Mublius, vir
Pacris d elegantioribus sudiis clarissi
uS, quod ex crudita Dissercatione, Ri-
Lonii 1692. Cdita, de origine Lincuarum
variarum, stirpeque ac matre Craca, Laii
nae s vermanicae Hebraea nolis patet.
Nominandi etiam sunt hoc loco, qui
praeter ante jani dictos e plures alios (In.
sularibus libellis nostram linguam cum
Craeca compararunt. HIOC Vero Mar.
Cus Zuerius Boxhornius in Dissertatione
de Graeca, Romana (5 Germanic a linguis
earumque symphonia praectare roluit; de
Post
a
b
C
e
CI
d
Cd

## Folio 31 — 804368392:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1
16
is
e
A
De) 3t C da
Posteum Ceorg. Cbristopborus Peiskerus,
LCtI, qui Indice de vernaculae CS rerum
Cermanicarum significatione, pro Oracae
ac Germanicae lineuae analocia L iP (IX 1685.
Cdito pralulII Lexico Graco- Vermanico-
analosico, quod hactenustamen in publi-
cum non exirit. Graeca cum Germa
nicis contulit quoque Macibias Brende
lius in anomaliae TUX, QLAML NLIOETAycoN
vocat, praetatione; d Zoscpbus Maria
Bellinus Bononiensis in Lpistola ad Colle-
etores actorum Erudit. Lipsiensium, Cujus
excerpea ab His in anni 1686. mensem
Augultum relata sunt. Audio nunc in
riemia esferirum eruditum, qui virium
etiam luarum ingeniique hac inmaceria
experimentum brevi Facere velit, cui
lubens applaudam, imodo nOn, UECOI
munis error omnium corum elt, qui
migrationes gentium non semper in
oculis habene, auc in quibus contem
tus Rudii tistorici recte ordinati se vin-
dicat, Germanica d Ciracis sinistre de
duxerit. Crraric hunc errorem cum
cateris, si unicum Boxhornium exci-
Pins, omnibus foannes Petrus Pricus
IC

## Folio 32 — 804368392:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
de )32 C da
Tenacen(IS, Lingr. _ Cicograph. Prot.
Patarinus, qui non modo in Renato e
mysterio principio philologico, in quo 20.
cum sienorum, punctorum, tum e5 li
terarum maxime ac numerorum oriso
nec non novum specimen Etymologicum
propalatur, Patarii 1686. evulgato; sed
etiam in anthropeelotroronia sive huma-
na lineua Geneseos partis primae temopri-
mo Venetiis 1697 cdito, audacter asse-
rit Latinam (S antiquam Celticam lin-
suam originem agnoscere a Craeca, quam
_Hlebraica, caterarumque Orientalium
Parentem esse, ponere non ambigit.
Vellemus tamen Commentarios, quos
de Tcalorum, Tlispanorum, Gallorum, An
elorum, Germanorum, Septentrionalium,
IlGyriorum aliorum que populorum linguis
se parasse ploriatur, lucis auras adspexis-
sc. Veluri enim e Percore interdum
aurum, ita etiam ex inanibus, de quarta
luna natis libellis aliguid bonidrerum
perito aliquando colligi porest. Inte-
eros interim dicendi modos Ciraecon
rum cum Germanicis ez asse convenien.
res (edulo notarit Dan. Pecbnerus Auri-
IMOMm
n
Xeia
70
1
nu
edi
13
C
1I
C
Voc
lra
de
lC
On
d
dit
Pr
SpC
D

## Folio 33 — 804368392:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
1
1
1n
e
de d33C da
montanus Silelius in crudica Fellenole-
xia, quam celeberrimus Matib. Bernce
eerus praemissa praetatione imprimicu
raric, qui cundem cum eo lapidemmo
verat guastione 1. X. ad TacitiCermaniam.
Aretam quoqinostram inter d GraCO
rum linsram, cognationem annotarit
Fob. Clericus, Theologus Aimsteloda
mensis celeberrimus, in Praefasione ad
nuperam L. exiciFiymoloziciMach. Martinii
editionem Batavam. Sed cum plerique
exhis, ut jam monitum est, Germanica
ex Ciraecis dedueant, honori patria
communis consulere voluit Ocoreius
Lenricus Urnus Crmnasii Poctici Pro-
Fessor Ratisbona, anno 1690. Cdendo
Onomasticon Cermanico. Graecum, in quo
vocum Craecarum d Cermanicarum
harmoniam extribuie, atque ab his illas
descenderebreribus afseruie, plura dil
Certationi de Oricine Ciermanica Crecae
lineua, quam pollicitus nobis est, reser-
vans. Deceptus etiam valde eAt vir alias
protunde doctus E.duardus Bernbardus in
Specimine L:cymologici Britannici, quode
promilla, sed non edica Dissercatione de
Or-

## Folio 34 — 804368392:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
e d 34 C et
Orbis eruditi literatura excerptum
patsus est Hlikelianae Crammatica An-
slo Saxonica annecti. Ibi Fundammen-
tonescio cmiinnirus, ex rocibus quibus
dam consonantibus, Britonnicam Cire
Cambricam veterem, Anslo Saxonicam
atque adco etiam Ctermanicam linoram,
reliquasque Septentrionales ortas ese
omnes e Staronice armenioque idio-
mate sibiimaginatur; unde sibihas in
ter Pe Ctudiole conterendas sumlIF. Sed
placet mihi judicium Andrex Mulleri
Crreitentragii, quod de tris ejus deriratio
nibus in Epistola ad Tentrelium tulit.
Optatur, inquie, Eduardi Bernardi Ety
molosicum seor sim edies examinari. Non
est operae pretium. Mibi semper placuit
certisinharere byporbesibus, non qualibus-
cunque es vulgo obviis. sed ex abstrusiori
officina. Hlisdatiss facile a doctiorum
corona concedendis, nuga reliquae omnes
cadunt. Exempli er. Linovarum unius
ab altera Originatio, non dependet ab Al-
liceratione vocum bujus (5 illius lineua,
millenarum etiam; c. 8. Persica (S SaXO-
nicalinova adeo multa habet vocabula
idem
ide
M
Gu
se
Sis
CH)
110
eti
set
dc
Mo
Sac
1
dii
Ce
lod
it
D.
ca
ut
Di
ldec
ROC

## Folio 35 — 804368392:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
s
B
mncs filii vocantur infantes ad frem. 22. Firdimaier Sat
aute et post (mroli M. atatem cormipta.
De d 35 C d
idem S sonancia S signisicantia, ut RbyCh.
mum unum es alterum olim confecerim,
quihodieque abveraque sence in eundem
sensum incelliei possit. Cujus rei restent
Persam olim habebam. Neque Tamen
Perse a Saxonibus, utinec Saxones a Per-
sis descendunt. affinitas autem illa v0.
cum (in cenere loquor) vel nuda allicera-
cio est, plerum que casualis, nonnUnquam
eriam concta; vel ex prisco ueriusque
centis commercio, sive milstari, sive colo-
niario, eoque non immediato semper, sed (5
mediato (Sc. Sed hyporheses ad hanc rem
Facientes consienaviinerafatione Olossarit
Profani. Ilanorix anno r659. Fac. Re-
dincerus assinitatem Linevae Lacinae (5 quiitus la
Teuconicae publici juris fecic. Ljusdem
Ldtini Termonis cum Ciermanico, quauc
inteoras phrases, harmonia pulchre ap
Paret in 70. Vorstri Diarriba de Lacinica-
te, quae suspecta esse possit, deque Germani-
cae ac Latina lineva corvenientia, Rosto.
Chii r653. prima vice imprecsta, e la
pius deinde, ciculo etium paulieper mu
cato, recula. Reinbardus Robbieius in
Robiealibus Cive de Rebus Cricicis libro X.
c. 15.
p24
q
entro 3 ec
Vredius ixlati
en pecis a
molietuc

## Folio 36 — 804368392:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 36 C d
c. 18. Germanicas roces deriravit a L a-
tinis. Sed contrariam sententiam vali-
dis argumentis detendendam suscepit
70. Lud. Praschius, de quo postea Fusius
agendum.
CAP. ITI
De TTermanno Com. Nuena-
r1O.
Lorebat paulo post Rud. Agricolam
Hermannus Comes Nuenarius de lire
rasrenascentes blande Forebat, colebat-
que. Hlic ann. 152I. Colonia Acrippi
natpis Joh. Soteri imprimi curaviepri
uS Foinbardi vitam Caroli VI. CS anna-
les veteres, qui ab ipso incerto monacho
Benedictino, 2 Frehero cuidam ddelmo.
a Ouercetano Fginbardo, a C ointio veroi
monacho cuidam L aureshamensi ad(cri-
buntur. Hluic editioni Carolo V. Con
secrata addidic cruditam Praetationem,
in qua de Orioine, Sedibus, 5 linar a pri-
Scorum Francorum (cire esic de multis ex-
emplisprolatis ostendit, FrancosGerma
nica ulos tuisse dialecto.
HlaeC Parra
quI

## Folio 37 — 804368392:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
0
0i
1
4
e
11
De d37
C de
quidem specimina excicabant deinde
Ciermanorum, praecipue Lvangelico
rum animos, ut porro de lua lingua di-
judicanda de exornanda cositarene, duci
bus praesertim D. Marcino Luthero(S Pbi-
lippo Melanchione, communibus illis
nationis nostrae, seu religionem conti-
deres, seu liceras, mapistris.
CAP. IV.
Deis, qui Tomina Germano-
rm propria exposuerunt.
UT
POmina hominum, locorum de Au-
a
viorum propria esse antiquistima
linsrarum monumenta, qui paulo pe
nitius antiquitates pentium intuitus CAt,
inficiasibienemo. Exiis de miprati
onibus populorum, de geniohominum,
d dedialectis, quibus locuri sine, si scri
Ptorestaceant omnes, judicare turolicet;
quoniam omnia in prima lui originc ap
Dellatira, auc ex appellaciris nominibus
compolica Tuerunt. AEque, uc de ap-
pellacionibus hominum propriis prae
exteris clicamus, Carum vera origines an-
ci

## Folio 38 — 804368392:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Wed 38
C
ea
tiguissimis teniporibus apud omnes pa
tuerunt. Cum vero lingua paulatim
aliam Faciem induerene, nominaqueista
rarie pronunciarentur, aut inflecteren
tur inore vulgi; erratum etiam hic val.
de estinxadicibus ixsorum inveniendis.
Exempla quaedum rem magis perspi
cuam redtdent. Fornandes de rebus
Gethicis Alaricum Crothorum Regem
ob audaciam vircuris Baltha, id est auda-
Cisnomen inter suos accepisse, memorat, et
reltatnobis in vocabulo trunckenboltvo
cishrujus signiticatio vetus. Venantio
FORTLINATO CHTEPEKTCInomen eAt.
Adjutor Fortis, si interpres barbarus
ad sit.
Hlelmoldus Nigellus in vita MSta Ludo
viciPiilib. L. veram nominis Ludovicia
ni nomenclaturam huic disticho inclu
CIE:
NEMPCIOnALHLUTO PRECL ARUM,
WTOCHI quoque MALS est.
Unde suum nomen composuisse patet.
Delignat ergo vox Ludovici, celebrem
bellatorem. Lebuini nomen, quodno-
b1c

## Folio 39 — 804368392:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
1
es.
1
0
31d
Be d 39 C d
bis Levinus est, Ilucbaldus, Vetus autOr.
in rita S. Lebuini cap. 1. his verbis expo
nIC: LebuInuM, 2IC, CARUM sibi ANII-
CUM, juxca idioma nominis sui opcime
concruentis. Pertur enim a pericis sua
linenae, quod LIEFI YN patriorice sit V0.
cacus, quod Romanis sonat C ARUIS A-
AITCUS. Ratbodus Praject. Episc. in
Iclogd de S. Lebuino idem nomen co.
dem modo explicat, canens:
Nam si VertaTUr L. TAULIN, quod cuna
sonabant,
Carus amicus erit.
S. Liobe nomen perrecem dilectae pari-
ter reddic Rudoltus Monachus Fuldensis
in vita hujus Sancte cap. VI. Genuis, in
quiens, silam, quam VOcavit ZRWTOF
BdN, COgnOMCnIOL TF B AM, co quod esset
DILECTA. Arichili Ducis Benerentani
nomen Darid Epileopus Beneventanus
in Lipicaphio recte expoluit novum beri-
lem, lioc eR, domicellum, Xveor. Verb2
Varidis (IInE.
TIIC NOVUS a multis ARTCTLIS vovi-
TatUr HILRTLIS,
MoribusS forma consilioq pocens.
C
HC-

## Folio 40 — 804368392:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
de ) 40 C da
Ferilis enim vocem quasi diminutivam
a voce herus usurparunt medii aevi ho
mines. Roberri Ducis Normannorum
coenomen, Ouiscard, prudentem deli-
snare, Crilielmus Appulus in Pocmate
de Celtis Normannorum rariis in locis
indicat. Libro enim L. de illoita canit:
Fujus Roberrus fraier fuit, ille duca-
TUm
Dui post obtinuit, OUTSC ARDUS AD
OMNTA PRWDENS.
Libro II. decodemaic:
CognOmen OUIISC ARDUS erat, quia
CALLTDTTATIS
Non Cicerotantae suit aut versutns U-
Visses.
LibroMII. in fine item inFIt:
Cervices rigidos sic DUX ASTUTUSCS
andax
Flectere, sic finem bellis imponere novit.
Ouiveteri huic Poctae notas addidit Joh.
Liremxus lautenaus, notat, in sua pro-
vincia, lua quoque xtate, catum de astu-
tum quemris Ouiscardum appellatum
Fuisse, rocenimirum hacanomine vers
live vise, quo sapiens, et prudens denota-
tUI
la
AC
nC
ex
AY
DI
re

## Folio  -  — 804368392:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
de ) 41 C da
tur, derirata. Ita olim patuere nomi-
num propriorum rationes, de quibus
magnum actiuc exemplorum cumulum
congerere poslemus, li vacaret. Poste
ristamen, ut jam indlicari, temporibus,
sentim barbaries crevie, a oblitis genui-
nisetymis, haec de alia nomina in varios
1661 i
Reclingeri astinitar reutonica
atina
73
1659
S
vincto hic cum Comoria vinephula
C lauberu. Art. Etus molou. Teutrr
IuS in hOC CaMpOSC CXETCHIE AOCFISI
mus 70. entinus, qui in Ineroductio
nead Annales Boicos Nomina Cierma-
norum propria Audiose collegie acque
expoluit. Prodiic paulo post de quidem
2nNO 1537. Tine nomine aucoris clegans
pro illa quidem arate libellus, cujus ego
hoc tubriculo postideo edirionem: AIi-
C 5
Quot

## Folio 41 — 804368392:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
s
ia
s
1.
11.
11
15
d
13
de ) 41 C de
tur, derirata. Ita olim patuere nomi-
num propriorum raciones, de quibus
magnum acliue exemplorum cumulum
congerere posemus, li vacaret. Poste
ristamen, ut jam indicavi, temporibus,
senlim barbaries crevie, de oblitisgeni
nisetrmis, hec de alia nomina in varios
modos detorta, a nescio quibus CrrCis
_ Latinis rocibus deducta CerHUINt.
Pudet speciminibus inde desiuntis char-
eas commaculare _ ex paucis, quas supra
praelibarimus, ubi de initiis Audii ety
molosici ipud nostroshomines egimus,
derirationibus, Facile quiris intelliset,
quam fuerine absurdae. Sub seculuum
tandem Frangeliirenati, ut in aliis Au
dliorum generibus, ita de hac in re in
CPEIA PAULATIML exCUtI CAPCrUNE. Pri
mus in hoc campose exereuit doctissi
muS Z0. Mentinus, qui in Ineroductio
ne ad Annales Boicos Nomina Germa-
norum propria Audiose collegit acque
expoluit. Prodiit paulo post de quidem
AnNO 1537. Tine nomine autoris elegans
pro illa quidem atare libeltus, cujus cxo
hoc subriculo postideo editionem: Ali-
C
Quot

## Folio 42 — 804368392:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 42 Cda
quot nomina propria Cermanorum ad Pri-
Seam etymologiam restitula autore Reve-
rendo D. Marrino Luthero. Lectoribus
S. Fxemplum dedi vobis, ut pluras melio-
ra faciatis valete. Ursellis 1559. RCcuI
Cusille postea fuit Wirteberga 1570. 8
Codefridus Wegenerus, tum temporis Pa-
Sorcostadiitibersur alda, annotationes
ipsiinsignes addidit, acque Crermanico
idiomate recudi Fecit sub titulo: Herrre
D. Lutbers Secl. viel (aliie verlanetes
Namen-Duchlein, velches erstmabl obne
Seinen Namen Zu Wittenbere an. 1537.
nunmebro sebon vor 137. Fabren, nacb-
mahls mit undunter scinen Nahmen 1570.
auch au Wittenbere im Latein auscecan-
sen, jetzo der ealen Deutseben Haupt-
Spracbe aufrichtigen Liebhabern, dic der
alten Deut seben Namen Deut- und Ausle-
euns zu vissen becebren, zusefallent
Deutsch neben einer Vorrede, et Zlichen
anmerckuneen, Zwifaeben Namen und
einem der furnehmstensachen und mercte-
viordiosten Fistorien- Rexister beraus ge-
reben von M. C0dFried Wegener. Silesio
Marchita. Lip (IX 1674. Opulculum hoc

## Folio 43 — 804368392:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De) 43 C dE
celeberrimus Theologus D. Valent. AL
berti, elesantihoc Lipisrammate lauca-
vic:
Piersteiet der Deulschen Rubm in ib-
rer Sprach und Nabmen,
Durcbeines Priesters Hand. WV 163 est
das seine efliche,
Ja vohl und aber vohl ist alles ausge-
riche
Denn Luiber sinet ibm vor und WN e-
ener spricht das Amen.
sam autem antc Wegenerum libellum
hune Bocmannus Wilteberex an. IGIT.
subiunxerat manuductioni ad Lacinam
linsram de indice Alphabetico orna
Verat. Idem extat CtIAIM atOVLCOS IM
opere Tlistorico Simonis Schardii hoc
Cub ciculo: De nominibus propriis Ger-
manorum opusculum Seudio se antiquila-
ris. Autor ejus sireis Lucherus, sire alius
Tuerie, non parum in vera roces derivan-
di ratione exercitatus Fuis, altamen imuI.
10 exactiora pr.estare potuissee, si aliquam
laltem monumentorum, quibus jam a
bundamus, partem vidisset. Ilunc in
rerim libellum inceorum pene inseruie
Le

## Folio 44 — 804368392:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de  44 Cda
Lexico luo Philosophico Rudolpbus Gocle-
nius, qua de causa a Jacobo Thomalio
inter plagiarios licerarios merito reter-
tT. Post obitum Lutheri qui clarue
runt Beatus Rhenanus, Andr. Altham-
merus, fodoc. Willichius, Jo. Scumpssius
cidius Tschudus, 70. Gorop. Becanus e
Adrianus funius, quisque pro modulo
ingenu, nomima noltra propria critica
lance expenderunt. Sed hos omnes (i-
perarit de diligentia ee judicio insignis
Polrhictor Conradus Cesnerus, Gerna
nix nostra Plinius, qui, teste Melchiore
Adamo in ejus vita, Libellum multorum
antiquorum nominum propriorum, viro-
rum S mulierum, aliquot millibus ex ve-
tustiserincipum monumentis auxit, (5 se-
cundum terminationes disposuit: item
propriorum vim ac sienificationem anno-
tavit: ostenditque omnia vere certa ali-
qua ex causa imposit a esse, sicur in linevis
cultioribus (5 apud Graecos praecipue. Is
tamen libellus, Pergit AdauS, Lucemnon
vidit, sed primum apud W olsios delituit.
Ipse Cresnerus, in Catalogo operum suo
rum ejusmeminit, ee judicium hoc ad-

## Folio 45 — 804368392:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
3e ) 45C ea
dic Cuum: Apparet exsineulis ferme cer-
ta aliqua sienificatio, ut vel ominis gra-
tia vet saltem non remere, sed certam ob
causam imposita videantur, sicut S apud
Craecos fere. Nihil enim anciquius in
nostralineva, es unde, qualisante multa
secula fuerie macis appareat, extare puto.
Deinde Joh. Facob. Prisius, qui Catalo.
cum Cielneri Bibliochecae suae inseruit,
addic Marcum Widterum Tisurinum
Pastorem Kilchbergensem, opus hoc i
Cielnero inceptum, continuasse atque
cdere roluisse. Ipsc Widlerus Lipist. 138.
carum, quas Thulemarius ad Goldactum
scriptas, Prancoturti anno 1688. Cdidic,
dehioc opere sequentia ad Cioldastum re-
clic: Vidi obiter Catalorum priscorum
Ciermanicorum nominum, de quo Le boc
admonere volo, D. Conr. Cesnerum piae
memoriae collesisse Germanicorum nomi-
num propriorum virorum eS mulierum
(quibususa est Giermania, antequam San-
etorum nomina ex linevis percerinis reci-
peret) aliquo millia secundum termina-
tiones disposita. Schedas illas ab observan-
do assini meo D. C asparOWV olphiO, P. M. nA.
etHS

## Folio 46 — 804368392:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
de ) 46 Cd
etus auxi, en in ordinem redesi (5 descri-
berecaepi, nulla autem edendi occasio bac-
tenus data; Patrono nimirum destitu-
Eus. Si editione dina videbuntur, trans-
mittam, ue emendare E extuis ea locu-
pletare possis. Certumhrinc ell, a W id
lero opushoc nactum esse Cioldastum;
de Terratur illud actruc cum mustis aliis
reliquiis Groldastinis, in celeberrima
Pcipublica Bremensis Bibliotheca, mi
hrique ibi ab amplistimo Mastrichtio,
SCtoclarissimo, Ec landatae Reip. PxOtO-
Syndico ante aliquot annos benerole
monstratum Fuisse srata mente recor-
dor. Post Celnerum nomina propria
Germanorum criticam sub limam re-
vocarunt Pontus Fleuterus (quanquam
is a Scopo plerumque aberravexit) d Cor-
nelius Kihanus Dussaeus vir in hoc cru-
ditionis genere acutum cernens. Ad
junxit hic Ftymologico Teutonica lin
uxe coloptionis loco propria hominum
praecipue Corborum, Vandatorum, Cer-
manorum. Teutonum, Saxonum, Anclosa
xonum, vetera nomina eaque paucis ex
melioribus autoribus explicavit.
Tn
PTX
ba
r
Di
11
co
lio
da
aU
qua
Pr
Dub
87
sta
Dio
SCt
LI
lOc
One
m
b
V1
te
la
la

## Folio 47 — 804368392:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De d 47 Cda
praetatiuncula praemista: Nomina bac,
inquie, varie ad modum d variis interpre-
tata; quorum inventiones neque proba-
re neque reprobare in re tam difficili 5
concroversa est animus; tamet si verisimi-
liores nonnullas etymolocias a Gothis, Van-
dalis, (5 aliis peri pesse existimem. IIuC
autem necorio viros doctos operam ali-
quando daturos spero: imo hoc nostro
praevio incitamine, ad bujusmodi opusRei-
publica literariae imprimis necessarium,
enaviter serioque aecrediendum, ac prae-
standum, incendi acque instammari cu-
pio atque exopio. Secuti sunt Kilianum
Schorrelius, Carsdorsferus, aliique, inter
quoseminet 70. Tlcnricus Ocrius, Theo-
logus apudHelretiosnon incelebris, qui
onomatologiam, sive de nominibus bo-
minum propriis librum 1671. Figuri pu-
blicarit, uibi quaedam bona trugis de 0
riginibus nominum propriorum appa
renC. An. 1670. Liplia recusa CA OnomA
cologia, dasistkurezeErklarune und Aus-
teonne der vornchmsten und cebrauch-
lichsten Taus)- Nahmen vormabils Zusam-
men setrasen, nunmebr mic anbane ci-
1Cr

## Folio 48 — 804368392:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
de ) 48C
ner kurtzen Sprach. Schul oder Register
und Deixer etlicher fremden W’orter und
dero Ursprune vermebret, vie auch samt
einer bierzu rehorisen Fpistola Herrn M.
Fo. Got frid. Olcarii ieder berfir eege-
ben von 70. Fibarto Diaconoin W ettin. In
indice rocum pereorinarum (apius ap-
polite de carum oxigine disserit autor,
quodvero adpropria nomina acrinet, in
horum explicatione sequitur plerum
que Lutherum de reliquos. Flegans quo-
que libellis est sipidii Indreae de laKoque,
Equitis Calli, de origine nominum (5 co-
gnominum Parisiis r68C. Callica lingia c
ditus, ubi autor cruditus celebriora Ger-
manorum nomina exponit: sed exionom
rantia lingrae nostra quosdam interdum
errores committit. Accuratius multo
hoc in areumento verlatus estmagni de
nominis d doctrina Vir Huro Crotius,
qui llistoria CTothorum, Vandalorum de
Lonsobardorum Scriptoribus Indicem
Propriorum nominum Gotbicorum, Yan-
dalicorum eS Loneobardicorum à se exposi-
eorum inseruit. Voluit etiam Marguar-
dus Freherus Oroua deryr Cire de nomini-
bu
uo
In
Lb0
et
mo
DO
S1O
RO1
Min
05
Coi
eli
IuS
BI
de
C
d
eaec
Wn
au
Do
Perit
neC+
u
Citni

## Folio 49 — 804368392:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 19 C o
bus alemannorum Propriis librum
Posteritati relinquere, sed labori crudito
immorcuns est. Idem Pacum habuit
Thomas Reinescus, qui etiam detunctus
e cum jam esset in eo, ut ederet Epony-
molosicon, hoc ett, librum, in quo co
snomina cam virilia quam mulsebria
Roanorum a GFRCOrUI, neCNOn nO-
minapropria illorum, quos Romanibarba-
ros vocarunt, relaturuS, eendatuTS,
corumque rationes cermoloricas red
diturus crat. Meminit prolixius hu
jus sua molitionis in Praetatione Synta-
fmacis Inscriptionum antiguarum: UIn-
de nos praetermissis, qua de RROmanis
Craecisque adtere, Colummodo hic noca
bimus ca, quae de Ciermanorum vete
rum nominibus prudenter monet. De
exterarum, inquie, sentium propriis no-
minibus in libris impressis depravatis nec-
dum correctis, prolixior querela institui
posset. Duanta enim horum copia se in-
cerit legentibus Scrabonem (vetustieres,
necita frequentatos micto) Melam, Sene-
cam, Plinium, Plutarchum, Zosepbum, Ta-
citum, etolemeum, slianum, dibenaum,
Tu

## Folio 50 — 804368392:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
e
eb )
50 Cde
fustinum, ab oculatis quamvis Commen-
tatoribus recognitos 5 expolitos? Ex
ascaricis, Syriacis, Phaeniciis, Parthicis,
Persicis, arabicis, ypriacis CS africa-
nis utcunque restituea videri pessent ali-
qua; sola Curopae populorum, praesertim
Germanorum Gallorumque, (5 qui cum
hiscenseri solent, nullius fere curam me-
ruerunt, nedum ut alicujus manum medi-
cam Es salutarem experirentur.
Fline
etiamnum apud Scrabonem lib. VII. Zoper-
751795, 267CG (9, OBOVend, OBWENINOS,
ANVineOS, ZC0DaNOS, CherusCi; OuXeq
P2n eOS, CBatEHS: BaSOEAS, ES Mencor, Si-
cambri: quorum vera e Germanorum lin-
ouanataes explicanda inde nomina, Si
ismundus, Sigactus Del Engictus, Pend
linda, Deudmerius, Sigemerus vel Sige
aruS: Selidagns: Uridomars, Virdo
marus, vel PritOmarIS; W etericus: Ma
10v et R2O. Nominantur autem ibi
cum ArminioCS Theudorise, quos natu
domove Germanos fuisse nemo nescit, can-
quam povulares. Betuitus apud Vale-
rium Maximum. Livium C Florum, rex
rvernorum, es Sedulius, Princeps
Lem
let
de
Utc
quo
E
Pro
cic
celle
dic
Utr
va.
Lr
quid
um
Ir
ensi
et
Edit
detr
ami
Cu
lanc
quo

## Folio 51 — 804368392:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) Si C et
Demovicum in Caesaris Ephemeri
de VII. Cap. 88. ejusdem linguae est;
uterque aucem exprimendus Betul.
Fus, Vedultus, quod unde ductum, 55
quid sienisicet. Germani, quorum propri-
un est, intellieunt. Cingetorix, quod
Trevrorum cuidam principi, (5 Vertico,
quod Nervio apud Caesarem in Lib. V. BCl.
liCrallici cap. 45. nomen, generali placi-
10 recepta fuere, Cs in omnes editiones
propaeata lecuntur; at qui alcerum Sin-
dierieh, Fornandi Sinderich, id est, in-
rellectudives; alterum Verdicho, W eru
dicho, vel si placet Berricho Berieh,
uerum que Alemannicum, vera (5 primae-
va. Ibidem Cap. 22. SCgOnax, regulus in
Bricannia ad Cantium, exeat in libris ex-
cnsis, sed ob similicudinem litterarum X(S F
egenmina Segomar, Sisemar, Sizmar ab
lditoribus depravata adpellatione. Ei
dem Lphemer. VII. Cap. 31. OIlovico
amicus a Senatu Rom. adpellatus, pater
Teuromari (Dietmari) Regis Nitiobrieum
laudatur. Idem nomen Inscript. 8.
DCOXXIIK. 6.MCXXIV. AIBICCO;
quod eS Sidonio Lnnodioque notum: AI

## Folio 52 — 804368392:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
2e )52 C d
levicus symmacho: EIlebichus Greg. Na-
Zianzeno, Z0simo(S l. 1. C. Th. de calumn.
tTellebichus: quod clare, Olloriconem
Caesaris esse eum, quem bodieque HTelvi-
cum, Elelrisumusurpamus, cestatur: ni-
mirum cercium mutata vocali primae.
Cinsibilus, Maenicaptus, Es Civismarus
in Livii, Acepomarus in Plucarebi, Cara
tacus in Tacri, Caransus in PutropiieS Vi.
etoris lobris corrupta prodierunt e veris
Siggihildus, Maini 2et Magingaltus, Si-
ismarus, Adelomorus, Crardapus dCe
raudus, que resecta terminatione Latina
vere Germanica (5 suae gentis hominum.
Civilis, cornomen duorum fuliorum, naci-
one Batavorum apud Tacitum, quis pro
vero non habuit ? Es corruptum tamen
est ex Alemannico Sibiti, Sibico, Sibicho;
perinde ac C entoretus apud Plinium, Soli-
num ES Klianum, it emque Generidus a-
pud Zosimum, e Contare donostraris lin-
2Va. Anoli a Saxonibus acceptum boc
Kendredun dixère.
Jam in ammiani
Marcellini antiocheni editionibus inter
plurima Germanica vix unum alterum-
que reperire licet, quod Germanum sit in-
tur
eur
rem
con
que
nore
que
iia
Dios
Sunt
doct
te
CU
ort
CarI
sione
ex
rut
ula
5

## Folio 53 — 804368392:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
e
16
de) 53 Cda
curbatum es incorrupeum: Eum scripto-
rem calieacum inprimis juveneuti nostrae
commendare debebat amor veri candor-
que, quemin enarrandis forcibus aleman-
norum eo seculo factis ostendit, veteris-
que Germaniae in qu’a stipendia fecit, noci-
eia Co instoriarum alibi non obviarum co-
piosa explicacio. Verissimae cae laudes
sunc, quibus eum par copiose (5 recondita
doctrina hominum, Voctius in libro de
tliRt. L ac. C5 sospicator ejus post Frideri-
cum Lindenbrogam Hlenricus Valelius
ornarunt. Ac quam Caedatam Germani-
carum adpellationum factam ab eo recen-
sionem incuemur eS miserantes? Suncibi
ex alemannorum, lrancorum. Gotho-
rumve 5 Quadorum Recalibus (5 Viris
Narciis, Alarirus, Bainobandes, Balco.
bandes, Barbatio, Barchalba, Barzimeres,
Bicheridus, Chonodomarius, Dagalaitus,
Fragiladus, Frigeridus, Pritisernus, C2.
binius, Tlariobandes, ITortarius, Lanio
paiso, Macrianus, Maudio, Memoridus,
Nannenus, Nectaridus, Percha, Priarius,
Rando, Remisius, Seniauchus (s Seniau-
dus, Silranus, Suomarius, Theolaitus,

## Folio 54 — 804368392:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
de
de ) 54 C et
Vestalphus, Vichisabius, Vitrodorus, LIP-
Sicinus, Ulater, Zinater, (5 quae forcassis
effucerunt hunc cumultuarium recensum
alia, quae sincula Cermanorum Linovae 20
cabula sunt, eoque ex éa dijudicanda (5 c-
mendanda. Si corruptis istis substituan-
cur gennina, quae evetustis C anchenticis
Germanicarum antiquitatum monumen-
tis haberipessunt, ammianei istiheroes e-
runt, nimirum suffixa per BeDagX
Lu Latino scripeori usitata terminatio-
nehi: Allericus, Wunibaldus, F0. Cbal
dus seu Fulsoallus, Fararraco, P’arclivo-
lis, Horlimeres, Widericus vel Berttri
dus, Gondomarus, Dagaliobus, Brachi
la, quies Peracholalr, Fridericus, Exidu-
gerus, Cebuinus, Craribaldus, Rocha
rius, Liunsaiso, Mtooribus, Mauo, vel
Mavio, Mcinrecus, Nanno, N ectare.
dus, Berrick, Friarius, Randultus, Rem-
mingus vel Rimedins, Sinibaldus, Sis
marus, Gomoarius, Pealabius vel PC2-
lot, Fastulphus, Vichisaltus, Vithodo-
ris vel Vichodorix, Florslcini Lisuuar vel
Usuuardus, Sindepertus: Guorum eCer-
manica lineua etyma tradita in Lxony
Irdc
InC
ran
neH
des
Socit
r.112)
dict
dicr
2io
talc
V er
alta
eas
etis
DrC
ndc
si

## Folio 55 — 804368392:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
s
De )55( dE
molosico veram eam cujusque scriptu-
ram esse, e5 in Ammiani editionibus repo-
nendam, indubium reddunt (S prorsus ir-
refracabile: simulque docent, quam non
solum Virimaximi, Linouarum erudica-
rum omnium enarissimi, cum de talibus ju-
dicium sibi sumserunt, extra chorum, quod
dicitur salcaverint; sed S aliihuie neco-
eiomanum admoliri vero exciderint, Ca-
talocos suos Nominum propriorum reple-
verint inepciis. Cs pueriles ridiculasque
alliterationum arcutias proveris oricini-
eus vendiraverint. IIaec CUInE, qua do-
etissimus Reinelius in Lponrmologico
prolixius pertractare insticuerat. Sed
morre impeditus caeptam, quod valde
dolemus, perterere non pocuit telam.
Anslo Saxonum vero appellationesillu
Sravie Cinit. Cambdonus in Anolicolibro
cui Tic. Remains concernine Britain;
denuper exresie easdem explicaric Ed
mundus vibsonius, qui, cum nomina
Chronici quoderulsabat, Saxonicipro
pria dectarare rellet, in duabuspeculia-
ribus dissertationibus Regulas ad inve-
stieandas nominum locorum  virorum
Ori

## Folio 56 — 804368392:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
de) 56 Cde
origines nobiseradidit, dictoque Chroni
Coannorbo2. adjecit. AntehosOvili-
elmum Lambardum Commentarium de
nominibus modernis, veris E5 sincere Saxo-
nicis Latinis (S Bricannicis Civitatum. Aet-
minum (5c. Collegisse  cdidisse ex TB.
Savilii Fpistola ad Cambdenum (ciO. Ar-
moldus a Baecop S. J. Seripsit doctam de
nomine, Flubertus, atque eadem opera
de tot aliis, quae simili fine cadunt, Fipisto-
lam ad Johannem Roberti S. 7. Qui eam
Tux Fsistoriae S. FTuberti Luxemburoi 1621.
impresa p. 5cq. Cegq. inseruit. Praeno-
mina Sveo. Cothica L inCopiX 1675. in lu
cem emilit Christophorus Grubbius Pra-
les ciritatis Colmarienlis. IIOS vero
modo dictos libros siad manus hrabuisser
Gorconius Froclichardus Danck, perto
matus autor libelli anno 1708. Cditi, cui
tit. Neu erfundene doch alt. ge volnte
deulich. TeutscheTauf-namen; vidisset
vetera Cermanorum nomina non elle,
ut ipse sommiat, inania aut ab urlIs, apris,
lupis aut aliis talibus desumta, (ed ple-
rumque, livera cum iis ratio etrmolo
sicaineatur, riradicum luarum, esse bo-
t
1
r
B
et

## Folio 57 — 804368392:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
De ) sdu
ni ominis de ad animi corporisque auF
patria communis, gentisque Felicientem
respicere. Et poltet a Critico Colerei ad
calium nominum duccum pertecta de o-
mnibus numeris absoluta veterum TOu- 1
tonum Echicaelaborari; utadeo auTOr,
quem citarimus, tor novicer de ablone
compolicorum nominum labori inucili
supersedere omnino potuisset, nullo
Reip. literariae damno. Dolendum in-
terim est, pulcherrimas Germanorum
appellationes vereres seculo XIV. cum
nominibus lebraicis, Cracis de Latinis
Sanctorum luperlliciose planecum cul-
torum commutatas fuiste. Tluic enim
pestimo inori acceptum feras jacturam
tocexresiorum nominum proprionun
nostrorum, atque toc nominum orii-
nis d sipnificacionis incerta ulium vul
parem, quem non immerito 70. Fischar-
tus in Pantaerueli Germanico Cap. X. (2-
crrico Cale pertrienit. Nomina quo-
que locorum lituum, conditionem ant
condicorem Ciuum plerumque produne,
ut fulius alibioltendum.
CAP.

## Folio 58 — 804368392:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
de) 58 C da
CAP. V
De B. Rhenano (5 f0. Aven-
tino, itemque de editorions
varus Lecum Co Capitulari
um veterum, undemamam
lucem accepires Ciermano
Irca Reformationis tempora, ue re
deamus, unde digress cramus, B.
ad.  8b Phenanus in Commentariis rerum Cer-
manicarum e selectis ad Tacitum notis
linsua nostra Audiolis plurimum lucis
accendit, quodae fecerat 70. Aventinus
in libris VTI. Annalium Boicorum, preeci
Pudautem in libris. X. Germaniae illustra-
tae; quorum isti omnibus noci, hi au
tem deperditi sune, nisi Forto lateant
Mocuuria inter reliquias aventini ibi
aNervatas.
Non longe post horum obi
tum riguie Vitus amerbachius, Proteslor
Inrolscadiensis, vir variae doctrina, et
Adolphorum Occonum, Patris e filii ami-
Cus, cum quibus commercium literari-
um circa antiquitates uc plurimum.
MREIEKL..

## Folio 59 — 804368392:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 50 C
nummosque Komanorum occupatum
trabuie, quod Mscum vidi apud 10. Nico-
lai Protessorem, dum viverce, antiquita
tum Pubingensem. Ilienoro benet.
ciigenere Linguae antiquitatisque Ger-
manica Cudiolos adtecie, quando anno
2545. Curante Wcissehorno erposraplio
Insolsadiensi praecipuas consticuciones
Caroh H. deribus Ecclescasticis (5 civili-
bus a Forhario nepoce ex avi consticurio-
num libris collectas s ecaenobio Zcecrnse-
ensiprolaias cum annotationibus (S prae-
facione pubticarit. Virebat cum in
Callia exasciatae cruditionis sumique
judicii vir, Joannes Tilius, Briocensium
d deinde Meldentium Lpilcopus, quin
non paucis inseni monumencis incla-
ruie, praecipue vero nobis celebris esse
debet ob edicos CarolM. libros TV. de i-
macinibus (ub Esi Phily nomine, quo Oc-
culreligniticabat, judice VocTo, (C Phisy-
raum live Tilium qualispiritu Esiae ima
inuum cultum, hoc Caroli, seu potius
Aleuini opere, oppuonatum ire velle.
Ilic Amerbachium secueus de publican-
dislibris Capitularium ab Anseeiso Abbate

## Folio 60 — 804368392:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Benedicto Levita collectis Ratim Cogita
vic, atque eos etiam Lucetia Pariliorum
AnMO 1548. Pralo comisiE, sed causa,
nescio qua, d caepto ita destitit, ut de
mum post obicum ejus Folia tantum ali
quoc in crudicorum manus devenerint,
quibusuli lunt viri docti, qui RomaCra
tiani collectioni recornoscenda recen
Sendaeque anno 1580. praetuerune. MC
lius res successit in Germania Johanni
Basilio Eleroldo Rerovolica, gui, AIMI
chaeli Neandro in Prxtat. Frorematum
Crxca lingua credimus, per annos vi-
gintinihuilEere csit, quam ut verlaretur
in tristoriis. Isautem non ad Franci
casmodo, ledad omnium praeterea sen
tium Crermanicarum Legesreteres colli
Bendas animum eodem termetempore
appulie, d tandem roti compos anno
1557. Dalilex per Johannem Petri Opus
Cuuum impressum vidit sub hoc ciculo:
Originum ac Cermanicarum anciquit atum
libri: leges videlicet Salica. Ripuariae,
allemannorum, Bejoariorum, Saxonum,
Westphalorum. Anoliorum. Wcrinorum,
Thuringorum. Frisionum, Burgundionum,
LAB

## Folio 61 — 804368392:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 61 C da
Lancobardorum, Francorum, Tbentonum:
Opus certe piecatis nec non veteris vene-
randaque illius vere Francicae Majestatis
plenum. In quo non solum rerum ac vo-
cum nostrarum proprictas cernitur, sed
majorum quoque nostrorum imperium, co-
rundemque cum in divinis cum bumanis
solers quaedam administratio, omnibus Re-
buspublicis, cen absolutissimum exemplar,
sese exhibet imitandam: Hactenus E5
Tbeolocorum (S Turisconsultorum Rudio-
Porumque omnium incommodo aut sup-
pressum omnino aut bine inde lacerum
acque mancum dispersum. NunC autem
Wolseanei abbacis Principis Fuldensis
benienieate es in parriam sacranti stu-
dio ex superba illa celeberrimi colleeii Bi
bliocheca, inlucem, ad cemporum horum
tam in Ecclescasticis, quam in Civilibusre-
bus pertinaces illas concerrationes tol-
tendas, pacandosque bonorum animos,
divinitus sanc, prolati; opera vero BA
silii Tohannis Pleroldi, ac collacione ex-
emplariorum, quae vecustissimis, nec non
ante sepcingeneos annos depictis cbara-
eteribus expressaerane, descrioei, emen-
dato

## Folio 62 — 804368392:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de) 62 C
dati atque in lucem magna relisione edi
ii. Dirinicussane accidisse puto, quod
Woltgangus Abbas Fuldensis cxregia
veterum Legum MSta cum Hleroldo
communicarerit. Postea enim ditio
Fuldensis per Lalsos occupata cAt d cem
leberrima illa Conobii Bibliotheca
maximam partem cum rarissimis Codi-
cibus disperta. Ucinam autem Herol
diad reteres, quos edidit, Legeo exposiu
tiones nacti elemus, haberemus certe
avirohoc docto, quae studium Feymolo
sicum apudnosmire promovissent. Te-
santur hac dere ipla ejusrerba, uibi in
Praetatione; Accidis Parriae fato felicio-
ri, inquie, ut in hosce libros inciderem
qui praeter ea, quae diximus, orirines e5
rerum es vocabulorum centis nostrae (cum
in Lecum promulsatione unica illa pro-
prietas quaeratur) ab octingentis jam an-
nis suppressas omnino ac desideratas vel
aliena nobis linoua, quam bactenus ab
ullo antiquieatum diligentissimo inguisi
tore, Germana voce Giermanum sensum
magis proprium exhibent: maximacerte
es decestanda nostri seculi vel neclie en-
tic

## Folio 63 — 804368392:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 63 C d
eia vel insciciae accusatione, quod aliena
mirari appetere, at que excerna amplecti
soleat, cum domestica spernere, opes sui
ipsius nescire, acque oprima neglisere vi-
deatur. Quanca enim ubertas nostrae
linevae sit, qui ornatus, que espeacia, rude
illa acque impolua translatione facile
perspici pocest, cum cenuina illa hujus ma-
jestas, nullo aliarum linevarum plectro
assequi possit. Tantam veroeravitatem
atque divitias taneas, cum nostris ceut di-
dito monstrare atque explicatione qua
dam enucleare (ut ex contextu interjectis
licerulis deprehendi pocest) incepissem, fa-
teor insenue necotii mole, temporisque
brevitace, omne illud meum institutum
interpellatum fuisse, quod sesquimense
non inteoro describenda mili omnia, e-
mendanda, adque Longobardam indocti-
que bominis cujusdam picturam, ac ad alia
quatuordecim aus amplius exemplaria
conserenda essent, faco, uli estimo, meo
quo labores meosindies accrescere sentio-
spero Fructu quodam maturo. At inter-
pellationem illam latiori es majori lecto-
ris applausit brevi in publicum dabo. Sed
diit

## Folio 64 — 804368392:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de ) 64 Cd
magnocermanix detrimento ha Salica
reliquarum que lerum, quod rocesiniis
patrias actinet, explicationes perierunt,
una cuum ejusdem autoris cgregiis Com
mentariis esstore scentis Germaniae, in quin
busu ut ipse indicat, Priderici Principis
Palatini benignitare pellectus, ad patria
communis res antiquissimas, memoria
dignas, e ex cabularis maxima diligentia
ee cura colligendas, se totum tradiderat,
ea intentione, uc gentis, quanullatuit
Fortior, res gestas praeclaras, certa qua
dam e antiguissimorum restificatione,
in numerato haberet de explicaret, poste
ris omnibus ad imasinem reteris Crer
mania, exemplum aliquod divinum re-
licturus. Triginta post Hleroldinam le
sumerurationem annis Petrus Pithaeus
in jure cirili Cujacii Praceptoris Colidis
principus imbutus de antiquitatis Fran
cicapromus condus, novam es amplio-
rem Capitularium Francicorum editio
nem procuravit, quam an. r603. cmenda-
tiorem deleriplu irater pari literaria rei
aedore incensis Franciscus Pitboens, qui
Cxium Olossarium sive interpretationem
ob(CH
t
e

## Folio 65 — 804368392:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
1
a
Id
117
jil
1
Cn
15
D
1t
De ) 65 C d
obscuriorum verborum, quae in Lege Salica
habentur, (5 aliud Ctossarium ad libros ca-
picularium condidit, ex quibus posterius
multo auctius deemendatius ex autorra.
pho ejusdem Pirhaei se edidisse Sceph.
Baluzinsactirimat. Freat proinde Mor-
bosius, qui Polyhistoris Litterarii l. 4. C. 4.
nullum Pichaislocarium prodiisse dicit.
Pichaeis rirencibus natus eA Flierongmus
Bienonius, Callix etiam in prima pueri
tia decus; utpore qui decimo xtatis an-
nojam Ocorraphicam Terrae sanctae tabu-
lam contecit; decimo quarto de aneiqui-
ratibus Romae S de electione Paparum; de
decimonono de Excellenciarecum (S re-
eni calliae adversus facobum valdesium
lispanum scriplit. Idem jurenis riginti
erium annorum Formulas veteres juridi-
eas Marculsi cum noris antiquitates de
linguam Francorum pulere illustranti
busa patre non parum acjutus annO L6IZ.
Pariliis praelo subdidit, qua repetita vice,
accedente etiam libro lecis salicae cum
ejusdem nocx obserrationibus Cramoi
Lius annor666 recudic. Omnia vero
hac ultimae Capicularium Francicorum
edi

## Folio 66 — 804368392:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
) 66 C d
editioni Baluiana deinde sunt inserta
Lonsetamen majus opus animo volve
rat, Erpoldo patre Elius multo majorn
Fridericus Lindenbrocius, TCtus, Criticus
e Flistoricus (inc pari, qui subsidiisundi
que conquilitis anno 1613. Francoturti
per Marnios spiso rolumine nobis dedit
Codicem lecum antiquarum, in quo conti-
nentur Leces Wisicothorum. Edictum
Theodorici Regis, Lex Burcundionum, L ex
Salica Lex Alamannorum. L ex Bajuua-
riorum, Decretum Tassilonis Ducis, Lex
Ripuariorum, L ex Saxonum, angliorum
es Verinorum. Frisionum, Longobardo
rum, Constitutiones Sicula sive Ncapolita-
ne Capitulare Caroli M. E5 Ludovici
Impp. ESc. Onibus accedunt Formulae solen-
nes priscae publicorum privatorumque ne-
rociorum, ue C5 eruditum Clossarium sive
interpretatiorerum vocumque difficilium
es obscuriorum. OuO In OperE OMMES,
quas potur, Lesum dictiones Ciermani-
Cas, explicarit de ad Contessuas in nostra
lingua superstites revocarit. Nescio
vero, an de hoc Ciloslario aut de alio, o
mnia receris linsux Germanica voca
1
8
C
st

## Folio 67 — 804368392:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de ) 67 C da
bula obsoleta de rariora complectente.
intelligendus sic Hlugo Grotius, quando
Epist. 144. 2d Jan. Cordelium scribit: La-
borat nunc Lindenbrocius in concinnando
Lexico veteris sermonis Cermanici, E5
mulsa habet adjumenta, quae nec Spel-
mannus, nec aliibabuerunt. Erit id opus
erudicis necineratum necinueile. ANTen
tior tamen Ferme 10. Mollero, Rectori
Elensburpensi mericistimo, qui rumo
rem de Lindenbrogii Gilosario Germa-
nico llam bursi latente in  pomnema-
eis ad Morhosii Polybist. l. 4. c. 4. inde Or-
tum credie, quod ibi adluc Olossaria ali-
quoc vetusta Touronica, quibus Linden.
brogius ad explicandas veterum Germa-
norum leresusus est, afterrentur. Ne-
que enim superat aliud quid inter ejus
tOL Scripta inedita, toc libros colla-
eos cum codd. MStis, tot electa &
excerpta, d obserrationes, quae reste
70. alb. Fabririo, S. Theol. Doctore e
Protessore apud Hlamburgenles, in Prae-
Fac. ad iteratam Scripeorum Sepcentrio-
nalium Crpoldi Lindenbroeii editionem,
manu ejus exirata extano Hlamburoi in
Bibliotheca fohannea, cui universam su-
DCI

## Folio 68 — 804368392:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de ) 68 C d
pellectilem luam librariam, parentisque
Cui de FratrisHlenrici libros bene multos
per teltamentum anno 1645. legarit.
Vellem interea ejus de vecerum servis
opus Tlistorico. Furidicum ex eadem Bi-
bliocheca edi, certus, e in hioc plura la-
tere Criticis noltris protutura; quibus
to in de loyes
ucilem quoque operam navarit editio.
nibus de illustrationibus Kistoriarum am
miani Marcellini, Fornandis, Isidori (5
Pauli W’arnefridi. Post Lindenbro
eium Legum reterum Codicem, l exci
Pias, quae exinde croldactus in Constitu
tiones Imperiales retulit, nemo revicie
(aF. et Wer
auc recuc Tecit, quamris idmereretu
ultaque jam hrabeantur, ex quibus cor
rigi ubique de passim auseri ponet; ut
relipsinos manum aliquando operi ad
moturi essemus, li existerent, qui sudiis
hris opera pretiumtacerent. Particula
tim vero quidam unam alteram que Lc
gemillustrarunt. Ita Sibrandus Tetar-
dus Siccama Leges Frisiorum antiquas
Franekera an. 1627. Cum selectis liis ob
serrationibus imprimiprocurarit. MC
rentur etiam Frilonum leges paulo re-
CEm

## Folio 69 — 804368392:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1C
0d
Ila
115
1i
de ) 69 C de
centiores patria lingua conseripta, ut
ederentr. Et extant hinc inde in Bi
bliochecisrirorum doctorum exempla-
ria vetusta. Vidiceospecimen excodi
ce seculo XIII. conscripio acque inseri-
PcO: Landrecht ossee asie bebok der edelen
vrigen Vresen. Incipiebat: LTir is es-
krioin thet viFresa alsede londriucbtheb-
be and halde, (a 60d selva serte ande bad
thet vihil de alle affectbine and alle riuch-
terhine dc. Uc linsua specimen de-
mus; lubet praecepta divina inde excer-
DerC: Ibet vas thec erost bod. Deus
unus est. ThinCod ebet istbiena, the
Stippere is himmetrikes and irthrikis,
ebam palcurbianca. Tbet vas thetotbe-
rebod. Non assumes(SC. Tbune
Skalerbines eodes noma na vet idle untfa
eher michi send riurbeden alle men etba.
Ibet vas ebet dredde bod. Sanctisi
CaCOC. Tbu (kalt sira ibene be-
leca sunmandi. bnante eod bini re-
sta eha bi estipin hede bimutritee
and irtbrite; eher umbe stal en jer-
ne siria thene heleza sunnandi.
Tbet
as

## Folio 70 — 804368392:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
80 ) 70 Cd
as thez parde bod. FTOnora CC.
Tbu (kalt eria chinne feder and thinne
moderthet tu cheste lancor libbe. Thet
vas het fifde bod. Llon occides.
Tbune (kalt nene monstara dua. Thet
vas thet sexte bod. Llonmaechabe-
reS: Thu nestealt nen hortha nen over-
bor dua. buta mith thinere afca vive stal.
e
eu eodilikee libba. Thet vas thet siigun.
de bod. Nonfurtum CSC. Tbune
steale nene thiuverbe dua andne (xalt nau-
vet ieria oua thines ven kerstena bava
eber thifon ruichtanamet vertbane mun
Dun. Thet vas thet achrunde bod.
Non falsum testimonium dices.
Thune skalenen unriuche tincb dua. Thet
vas tbet niucunde and thet tiande bod.
Dilices Dommum Deumtuum
ex toto corderuo. Cs proximum
ruum sieut te ipsum. Tbu stalt
minnia God thinne skippere mith renere
birca, and thinne vinkerstena like thi sel-
va. Thesse rua bodo bestuthath allerba
oibera bodo. Htuc pertinet etiam fus
pro

## Folio 71 — 804368392:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de C71 Cda
provinciale Prisonum sepcentrionalium
quod ex recustis consietudinibus an
26 primium in liceras relatum d secu
l0 XVI. in eam Formam reclactum cA,
quam nunc praetert: Edidit illud cum
Cbronico Nord lrisico M. Antonius Lleim-
reich de inseriplie Beschriebenes Land
reche des Nord Serandes. Facobus Sir-
mondus, Sociusselu candidus de Polide do-
ctus omnisque antiquitatis curiolus in-
vestisator, Capicula Caroli Catvi Pariliis
2623. d Conciliorum Callix tomostresibi
dem annO 1629. cum notis erudiris pu
blici juris fecit. Priorem librum inse
ruic crudirissimus Scephanus Baluxius
Pucelensis editioni nitida e reliquis au-
etiori Capicularium Recum Francorum,
quibus Marculsi Monachi eS aliorum for-
mulas veteres (5 notas doctissimorum vi-
rorum addidit, atque omnia praeterea in
unum duobus tomis collecta ad vecustissi-
mos codices MSeos emendavit, nocisque
suis illustravit, Franc. Mugetio opuS an-
n0r667. Pariliis exeudenre, in quo vixtra-
beas, quod praeter eposraphica vitia, ca
que plurima, reprehendas. AMNO au-
tC

## Folio 72 — 804368392:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Bed
72
da
cem 1649. Codefridus Wendelinus, Ca
nonicus, Condatensis de ofticialis TOr-
nacensis Antverpiae erpis Plantinia-
nis prodire fccit Leces Salicas illu-
sratas (5 illarum natale solum demon-
stratum cum Clossario Salico vocum Adua-
cicarum. Atvero, ut alia occasionemo.
nui, grarissime hallucinatus est, voceo
Malbergi sive Fudicii Franciei Germani-
eas prourbibus _ pagis Belgii habendo,
denatale Polum legis salicae, quod pagis
Salogeue, Bodoceue, d  indoceue defini-
cur, in eandem resionem de quidem ad
nescio quae loca diaceseos leodicensis,
Zelhem Boyenbouen, de W’intersboven di-
eta,tallo referendo. Fatendum tamen,
aliqua in ejus Olossario salicobonae trugis
hraberi. Nostro avo 7o. Schilterus, ce
leberrimus TCcus Argentorarensium, de
quo nobisa intra dicendum erit, Codi-
cem Furis Feudalis Alemannici veterem
leutonica dialecto conseriptum R anno
jam 1505a Sebalc. Mcichlnero sC+O d AS
sesore Camerae Imp. editum cum NIStis
plurimis collacum denuo praelo subdidie
adpolitis obserrationibus culrori nostra

## Folio  -  — 804368392:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
De ) 73 C da
lingua dejurisnecestariis. Leges SaXO-
num, anelorum item de Wcrinorum TIu
Aris Leibnicius nuper additis sricturis ip-
dicio plenis inter Scriptores Brunsuicen
Tesrecentue. Dicendum hic etiam essee
de Speculo Saxonico, quod circa annum
1200 cippo, live, ut alii vocane, Ecko de
Repkau, vir lesum parriarum peritus de
Repka, viconoctrum inter Helinstactium
Lex saliga (Precto) in umlico, oriundus, r0-
Cunria fimmis mari omitis de Fallcenstein
simis data, ripuaria
Brabanlis. Chifecho adhuc superat ad mon-
sula fluviolus versus Loth.
eaanu
um radices) Germanica
dialecto compilarie, de cui D. Burcb. a
Maneetseld una cum jure W cichbildico de
Fendali Saxonico gloctas allerie; nili in
editione L iplix 1569. Facta D. Christoph.
Zobelius, Axtum veterem ad hodiernam
Mimensium dialectum decorquendo, il
Indtocerroribus implerisset, uc ei nulli
bicuto fidi possic. Interesectamensan
xonia superioris, rexionunque, quiju-
resaxonico judicantur, ue ex reteribus
MStis, quorum jam magnacopia in Vi
ennensi, Cmelterbytana, LipsienA, O1.
denbursensi aliisque Bibliochecis inre
nitur

## Folio 73 — 804368392:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 73 C da
tinsux djurisnecestariis. Leges SaXO-
num. Anclorum item d Werinorum TIIu-
Aris Leibnicius nuper additis pricturis ju-
dlicio plenis inter Scriptores Brunfuicen
lesrecentuie. Dicendum hic etiam esset
de Speculo Saxonico, quod circa annum
1200 lippo, lire, ut alii vocane, Lcko de
Kepkau, vir legum patriarum peritus de
Repka, viconostrum inter HTelinctacium
e Scheppenstadium lico, oriundus, r0-
patu Horeri Comitis de Fallcenstein
(quod castrum achuc superat ad mon-
tium Hlererniorum radices) Germanica
diglecto compilarie, de cui D. Burcb. a
Mancet seld una cumjure W eichbildico de
Fendali Saxonico sloctas allerie; nili in
editione Liplix 1569. Facta D. Christoph.
Zobelius, Aylum veterem ad hodiernam
Misnensium dialectum decorquendo, il
ludcocerroribus implerissee, ue ci nulli-
Bicuto sdi possit. Inceressertamen san
xonix superioris, rexionumque, qui ju-
reSaxonico judicantur, ue ex receribus
MScis, quorum jam magna copia in Vi
ennensi, Cnelterbytana, Lipsien(, O1.
denbursensi, aliisque Bibliochecis inre
nitur.

## Folio 74 — 804368392:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
ad
i
3e ) 74 C et
nitur, tandem Repkorii Speculum
emendatius prodiret. Dum haec scri
60, nunciatur, Christianum Wilhelmum
Fybenium, in Aula Cimbrica Consilio-
rium Scatus, jam in eo esle, ut Corpus
Constitutionum CS Leeum fundamenta-
dium imperii Romano-Germanici magno
_ Pcudio se judicio collectum in publi-
cum edat, e roces inter cutera oblole.
tas Crariores, intellectuque diticiliores
ibi passim obrias in Olossario reculiari,
operi adiungendo, exponat. Utautem
rara viri lummi crudicio atque in his
multorum annorum asidua diligentia
omnibus nocilsima ell, ita rem nostram
Criticam hoc laudabili labore plurimum
adiutum iri dubium est nullum.
CAP. VV
De us, qui Cothorum lineua
notitiam dederunt.
Edquo nos amerbachiana Carolina.
rum L egum editio dedurit? Com-
modum eodem tempore, quo haec rete
risFrancica lingua specimina innotue
rant, accidit, ut in WVerdinensi Caeno.

## Folio 75 — 804368392:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
3e ) 75 Cda
bio  B. Ludgero una cum Helmstadien(
condico, Codexargentens, L vangelia au
reis argenteisque literis Gothice de
Scripta continens, detegeretur. Abhu.
Jus inspectione quidam rir doctus occa-
lionem Cumlit aliqua excerpendi, Cu
aliis cruditis communicandi de commen-
rariolum in liveras Gorhicas atque alium
in nocas Lombardicas conscribendi. 110.
rum tractatuum autorem cditor Bon. PuI
canio putat tuise anconium Schoonbosium,
qui caltisato Fueropio innotuit, de Prx-
Ferea doctissimam de origine Franco-
rum Dissertationem, aliaque praeclara in-
Beniimonumenta nondum edita com
Potuisse dicieur. EBOveropotiusacce
do sacoboUerio, Episcopo ArmacanO,
non vanis arpumentis inducto, ut crede.
rec hoslibellosparentem agnolcere An-
conium Morillonum, qui Antonio Pere
noro Cardinali Cranrellano à Biblioche.
ca d Latinis Epistolis, ac Lladriano funio
ceste, vir multijusa doctrina de omnitaria
lectione, humanitatis d philosophrix o.
mnis apeodirnnai zaes Fuit. Plura
hujus Morillonii elosia congessic Colo-
MC

## Folio 76 — 804368392:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
ktesmhutorem codicis Argenter sep me pulavit
de d 96 C da
mescus in Bibliotheca selecta P. 165. 19.
Aludcamen cum Ulerio noto, autorem
avero aberrarisse in altero Commenta
riolo, cumnotas ibi expreclas, qua cx
dem lunt atque illa, quas sub Fironis d
Senecanominibus Grucerus postea edi
dit, Lonoobardicas esse credidit. Co
dex de caetero Argenteustricennalis bel
di tempeltate e cermania in Sueciam
translatus ibique inter rariora reoni ci
melia litteraria veneratus, ab crudito vi
rod Christina Regina PTO VOtO nOn rem
munerato surreptus atque ad Batavos, de
quidem inmanus Francisci funiijunioris
perlacus eli, quitanti cum Fecit, utErO8
ad instar HStarum literarum Fundi atque
ipsum codicem ex aaverse posita versione
anelo- Saxonica, additoque Olossario suo
Oothico erudicissimo ES peculiari tractaru,
quo alphabeta Gothicum, Punicumque
declarantur, nec non Thomae Mareschalli
Theologi Ancliin Cothicam anglo-Saxoni-
camque translationem observationibus
Felectissimis adjectis, eypis suis eleganter
exprimi curarerit Dordrechti an. 1665.
Ruchenticum exemplar deinde sualu
CaH.

## Folio 77 — 804368392:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
19.
11I
d
e
&t
11
5
e
c
de ) 71
C de
Cancellarii Suecici, Comitis de la Gar.
die, d Carolo XI. Succorum RegC aliquoe
millibus imperialium redempeum, in-
ima lipsaliae
terque porissima Rcsix Bibliocheca de
cora repolitum cAt. Ejusdem Comitis
de la Cardie auspiciis posthaec eandem
Versionem Gochicam, quam Ulphilaetri
Duie, literis lacinis cum versionibus paral-
telis Suecica, Istandica (5 vulcata latina:
icem praesatione prolixa de lineuarum ori-
eine, 5 Clossario, in quo Gorhica Ulsilae
cum aliis es bodiernis Gorbicis, ut vocat,
conferuntur, ITolmix anno 167r. edidie
Ceoreius Sciernbielmius, Suecus perdo
etus. Utramque tamen cditionem
mendisnonunis scatere M. Gcore. Frido
enpelius Argentinensis, qui in Srecia
aliquandiu cxerat, in Dissertatione de UI-
phila sive versione illius IV. Pvanceliorum
Gorhica Wictebersae anno 1693 habita
obserrarit. Ad meliorem Gothica
dialecti intellectum conduceret Otossa-
rium ansileubi Cothorum Epilcopi, quod
ereceriBibliotheca MoisliacensisC odice
crutum se ridisse ebilip. Facobus Mausa-
cus in Dissertatione cricica Flarpocratio.

## Folio 78 — 804368392:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
de ) 78 C da
nipraemissa pas. 355. protitetur. Et latex
illud Fortassisadhuc Parisiis inter MSSta
Bibliotheca Colbertina, utpote cui ple-
rosque Canobii Moissiacensis codices
illatos fuisse constat.
seph. sc alius. dcatub. de fi ancom lnguis paggs. 125
puscula in 4. ubu gallim 2+2
urlpracido distinctamm
VE
De us, qui Giallicam lincuam
Germanicaorumis esse osten
derunt.
NGallia publicarerat Carolus Bouillus
Samarobrinus rocum Gallicanarum ta-
bulas, live ut editionis anno 1533 Parisris
Facta inscriptio es, de differentia vulga-
rium linenarum librum. Ibi vocabula
Callica a Gracis d Latinis radicibus de-
rirarerat, quo commorit Wolfrancum
Tungerum, Secum lui temporis clarissi
mum, ut conseriberet Lingua Germanicae
vindicationem contra exoticos quosdam,
qui complurium vocum eS dictionum mere
Germanicarum E tymolorias ex sua petere
sint conari, Libellum sanc lectu jucun-
dum, raria eruditionisplenum, homini-
dus
b1
Ita
dic
de
eat
MII
Dat
ru
Tai
DO
nc
de
Pr
l
qu
ne
Ve
rit
Iu
CC
se
A
M
eis
22.

## Folio 79 — 804368392:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
e
ild
e
es
de )
79 C de
Busque tam Germanis _ Gallis, quaM
Italis _Hispanis, praesertim Legum Au-
diolis perucilem, quem auThore annOY55S
detuncto patri ouoropos tilius Argento.
rati 1586. exendi fecit. In eo doctissi-
mus autor clare demonstrat, maximam
partem omnium vocum non Latina.
rum, qua in Callico sCrIIONCNUNC Cx
tanc, ex origine Germanica declarari
posse, nili ica esent ab ipsis labiorune
mollicie corrupta, ut interdum vix agno
scipossint; id quod exemplis quam plu-
ribus in medium allatis exponit. Ec
profecto li Caperent singula nationes in
Luropa, majorem honorem, majorem
que diligentiam impenderent Lingux
nostrae, ex qua suorum plerumque cam
verborum quam rituum Colemnium d
juris rationes habent suspentas. Ljus
certe contempeis ubique, ut aliostaceam
Pele rindicaric lactenus in Flispanorum
Aldretiis (5 Covarraviis; in Italorum
el
Morosiniis, Ferrariis, Baysiis C5 Academi non italus p
eis Fursureis; in Callorum Budais, Be-
zis, Perionis, Scephanis, Sylviis Picardis,
Palchetis Tripotiis, Nicotiis, Ciniscardis,
PA
escriba–
mecp
ad fued
regr

## Folio 80 — 804368392:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
te ) 80 C da
Paschaliis, Casanoviis, Labbais, Borellis,
Menagiis, ipsis que Regiis Academicis, vi-
riscatera doctissimis. Vellem etiam
ut tlungeriani ingenii alius Faetus pro-
diisset in ulum Callorum, cujus mentio
nem, (cum dixisset in laudato Tractatu
verbum essuver corruptum esse ab exuda-
re, tametiid Latinis aliud Significet) Fa-
cit his verbis: Habent Calli sexcentas
ejusmodi Linguae latina corruptelas, quas
peculiari libello annotavi. Ejusdem
quodorigines linsux Callicana Germa
nicas attinet, sententia Fuit Zosepbus
Scaliser in Scaliceranis p. M. 239. d Ca
spar Barebius in adversariis passim.
Johannes Fenricus Ortius, cujus jam su
pra memini, itidem Callicas voces e
Cermanica linsua ortasesse posttunge.
rum in Franco- C allia lua Basilea ehcula
tradidie, de hoc mille, ee quod suxerat,
exemplis probatum dedit.
L A
De Foach. Vadiano, iisque, qui
ae orationibus centium
ser
C
a
a
n
a

## Folio 81 — 804368392:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
isi
i1
im
0
0
II
s
a5
1a
115
(2
1B
et
e
De ) et C da
Ciermanicarum nec non de
diversitate lineuarum C dia-
lectorum scripserunt.
A NnO 155I. decestit Zoacbimis radia-
nus Consul San-Callensis, qui variis
in scripeis se Polrhictorem extribuit po
Reris, e Audio eermologico manus AUI.
xiliatrices praebuit passim in operibus
Tuis, vetera monumenta Germanica col-
ligendo, conserrando d illustrando.
Ilujus Vadiani Epistolam de obscuris verbo-
rum scemsicationibus; Farraginemitem
anciquitacum alamannicarum, sive de
Colleriis CS Monasteriis Germaniae veteri-
bus, ut in regno Francorum S insecuto-
rum principum aliquot seculis habuerune
libros; necnon Librum de Cbristianismi
atatibus de sipistolam de conjueio servorum
apud alamannos Croldactus linis Alaman-
nicis inseruit. Jurit praeterea ille 10.
Scumptium in compolicione Chronici
HTelretici; atque omnia, quae hoc in li
bro de Turroris de Podanico lacu lc-
untur, non Scumplii, sed Vactiani esse
Bartholomaus Sebobineerus LCtuS in le
lectio

## Folio 82 — 804368392:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
de ) 82 Cd
lectis ad Padiani Parracinem antiquita-
cum additionibus aperte Fatetur.
Origines autem linguarum vix crui
Polle, niliin populorum migrationes de
Fata curatius inquilitum (IC, Wolfcaneus
LaZiuS Viennensis, Medicus AustriaCU
_ FlistoricuS Fercinandi IMpCraTONIS
Fibris XII. de Gentium aliquot mirratio-
 ictolia nibus, sedibus fixis, religuiis, linguarum-
que initiis es immurationibus ac dialectis,
annors55. publico primus ostendit. In
non paucisquidem, Faceor, hic errarit, in
aliquibus plane nihil vidit; insunt ta
menoperi raria ex Mstis rarioribus de
cerpta, quae mire inquisitionem Feuto
nicorum veriloquiorum (sIC Varro ery
ma nominat) promorent, atque alibi
non habentur. Plurimis Yero mOn
mentis, qua migrationes gentium expli
Cartiprocesse possime, post Larium de-
uum ecenchriseruris, hoc multomeli
ra e certiora proterre potuisset Paulus
Pezronius, non indoctus Abbas CTaIluS,
qui an. 2703 Pariliis edidit Anriquitatem
Nationis S Linene Celticae, alias Crallicae
dicta. Sednimio sentisamore, ut olim
P.C
BC
Ar
TU
NC
210
l
NdC
tat
B2c
b
IlC
san
ali
A
Let
isa
I
lc
ai
rus
CB
Tat
Du

## Folio 83 — 804368392:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
115
16,
I
1Ca
12
1
e
de d83 C e
BOctinUS, OCCaCatIIS, Celtarumque nO
mine non nili CialloS suos venire Aa-
tuens, ac linguarum Luropae Septentrio
maliumisnaruS, non masni admocum
momenti rem nobis praecticit. Apud
nos David Clodius, linsuarum Orienta-
lium Protessor Cillenus, majori line du-
bio curahanerem pereractallet, si Disser.
rationes de Cencium S Linenarum origi-
ne ac propacatione, quas promilerat, pu-
blico exhribuisset. Cermanorum orisi
nes eemirrationes pol Scaligerum, Ca
saubonum. Petavium, Usserium, Cluve-
rum, Bochartum, Salmasium, Possium de
alios illustrarunt Christophorus adamus
Rupertus in Observationibus ad Synop sin
Edistoriae Besoldi; 70. Tlenricus Crsinus im
Tsaoee Fistorico- Chronoloorea; Paulus
Hachenbereins in libello posthumo de ori-
sinibus Cermanorum S Svedorum; Wilh.
Chr. Kricesmannus in Conjectaneis de
Germanicae Centis oricine, de nuper fo-
annes Nicolaus Flerrius in erudiea Disser
tatione de Noertia Veteris Germaniae po.
pulorum; Michaelquoque Praun in libro
vernaculo, cin LitutuS: Der vahre neu
ent

## Folio 84 — 804368392:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
De 3 8+ C d
entdeckte Ubrsprune der Teutseben und
anderer Furopaei seben Volcker. IIIOS, qui
eundem cum hisce lapidem in luis ad
Laciti Cermaniam notis rolverunt, jam
Pextermitto. Sednihilominus hoc in
argumento nebula ubique nobis re-
sane, diseutiendae a magno quodam e
admiraculuum docto viro; cujus de mi-
crationibus gentium opus, quod hoc in
argumento omne punctum teret, anxie
expectamus. Fst isIllustris Codofredus
Cuilielmus Leibnirius, cui MathelIs, Ptry-
Sica, de omnesreliquae scientia hactenus
totincrementa egregia debent, se d cujus
meritain patriam communem actinirabi-
tur orbis Ciermannus, sitandem exascia
tum Elistoria Brunsvicensis 5 Lunebur-
sensis opus, cui jam insudat, lucem alpi.
ciet. Inseruit ille ruper Societatis RC
siae Scienciarum Miscellaneis Beroli-
nenlibus, Brevem Desionationem medi-
cationum de orioinibus Centium ductis po-
cissimum ex indicio lingnarum, quae peri-
tioribus Hlictoria _ Linguarium cultori
busnonpotestnon Caliram movere.
COn
Ti
M.
re
bo
er
it
Sp
Cd
n
Sic.
ear
A
ec
let
PO
de
84
16.
tu
cb
ta

## Folio 85 — 804368392:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
li
ai
10-
ri
ri
M
3e d 85 C da
Conradus Cesnerus, cujus Cupra men-
tio Facta, anno 155) librum, quem vocat,
Nuchridatem seu observationes de disse-
rentiis Lineuarum cum veterum, cum quae
bodie apud diversas nationes in toto orbe
terrarum in usu sunt, Pisuri edidic, ubi
ulea praeclara de Celtarum Giermano
rumque lingua incerspersit. ReculuS
ille estibidem anno 1610, e quidem Ca-
Spari Waserinotis auctus eructitis. POs-
Ca Flenricus Schaevius. Professor olimCy-
mnalii Scetinenlis, Dissertationes Philolo-
sicas de origine linguarum (5 quibusdam
earum arrributis, Stetini excudi fecit,
2 Morhotio non uno in loco laudataS.
Ance Schaerium Christophorus Besoldus
lectu incuncum acque optime clabora.
cum Discursum Philologicum de natura
populorum, ejusque proloci sitn ac temporis
decur su variatione. (5 simul etiam de Lin-
guarum ortuat que immutatione l’ub InBX
2632. edidir. Brerequidem, sed erudi-
tum admodum est scripeum Olai Borri-
chii, Medici Hatniensis de causis diversi-
catis Linguarum, IlaEni_ 1675. IPres
Cumr.
AP

## Folio 86 — 804368392:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
de)
80
ea
AP. LL.
De Otfridi Fvanceliorum edi-
tione.
Niecerat B. Rhenanus lib. II. Rerum
Germanic. mentionem codicis MSti
antiquissimi Bibliocheca D. Corbiniani
apud Frilingam in Vindelicis, quo conti-
nerentur Evangelia tempore Ludorici
Germanici rhythmis Feutonicis expressan
quemque W aldo Fviscopus Frisinsensis
seculo nono clarus describi cUras
Let. Nec lonse poltpatuit, Poëma
tis hujus sacri autorem esse Orfridum
Monachum Wcissenburgensem. Un.
de Achilles Pirminius Gassarus, Mecicus
Anguctanus, occationem libi Scun (itCo
dicem istum exscribendi, quem deinde
Luxico vocum veterum CS intellectu diffi-
cilium addito, ut ipFImETCEL, ad Conra-
dum Gesnerum (qui luis in Epistolis tr
jus rei aliquoties meminic) FransisIE.
Actamen epooraphi defectu conctus est
opus in manus insienis viri Matehiae Fla-
eis ilgrici remittere, qui ca tempestate
to
best
ain
rea
cat
cOr
ab
riL
Xi
Vat
lior
CO)
CuI
by
Or
ur
AC
Ba
M
Pa
de
Eu
ni
atc
ca
13

## Folio 87 — 804368392:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de)
87
Cda
rotus crat in colligendis monumentis,
unde Testes veritatis crueret de Contu-
rias Historiae Lcclestasticae OrMaret acque
habiliret. Magna horum monumen-
corumpars a Diro sulio Principe noctro
ab interiturindicata, ac deinde, Fride
rici lltrici Principisaecernum ideo nobis
colendi benignitare, Academia nostrX
cum muleis aliis selectis libris donata
(spauca excipias, quae praeterea Cuelfer-
Tyti in Bibliocheca Augucta adhUC repC.
riuneur) lancte ab ea hactenus conser
vatur. Flacius autem Oefridi lvance-
liorum librum, veterum Germanorum
Crammaticae, Poeseos, Theoloriae praecla
rum monimentum, praepolita illi praetatio.
ne, paucismulta bona comprehendente,
Balilex anno 157r. publicarit. COdex
Mscus videtur deinde in Bibliochecam
Dalatinam acque una cum cadem tan-
dem Romam in Vaticanam transtatus
Fuisse; ibi enim illum anno 1699. inve-
nic Amplissimus Fridericus RoRgardUIS,
aeque inde plus quam duo millia emen-
dacionum excerplit, id quod inferius et
iamnotabitur. Lambecius postea alici
ve

## Folio 88 — 804368392:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
e
u
venerandae vetustatis exemplar inter
Codices Bibliotheca Viennensis AM
bralianos reperit, cujus ope Flacianae
editionis errores d lacunas quasdam
correxit atque explerit. Omnem vero
OtEridi cditi contextum hoc CUM MStO
Codice contulit Vir in antiquitate Ger-
manica exercitatissimus Diedericus de
Scade, Consistorii Regii StadensisSecre-
tarius, novamque ejus editionem innu
meris sphalmatis purgatam de Clollario
luo illustratam promisit in Specimine Le-
etionum antiquarum Francicarum ex O
fridi Monachi WVizanburcensis libris EV-
angeliorum at que aliis Ecclesiae Cermani-
ceveteris monumentis collectoe cum in-
serpretatione Latina Stadae anno 1708
promulsato; cuiDcusritam Canitatem
que largiatur, ut laudabili occupationi,
quam primum fieri poterit, colophonem
imponat. Vidimus ipsi Viro Amplissi
monihil deesse ad emendatam Ottridi
cditionem praeter orium de erpoora
phum. Utrumque ut nanciscatur, rei
interest literaria. Interim Pacem ad
meliorem Francicorum scriptorum in-
e
2
ed
le
A0
1e
ei
l

## Folio 89 — 804368392:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 80 C a
rellectum praeteret ejusdem Crammati-
ca Orfridina, quae brevi erpos subibie.
Clossarium de Cxtero Orfridimum C assari
suppresso autoris nomine Willerami
sedquae in adiecit
edicioni sux adjunxie Panlus Mderila, cui
ideo hoc Cilolsarium erronee ad(criplie
Olivarius Predius libro II. prodromolsi-
Rorix Comic. Flandrix Addic. p2B. 28, ubi
idem addita incerpretatione Flandricd
inseruit.
CAP. X.
De Anelo-Saxonicaes Saxoni-
cae cralecti illustratoribus.
Am adea derenimustempora, quibus
antiquissima Cermaniea lingua dia-
lectus, saxonicanempe, mirumquantum
illustrata fuit. Notum cruditis cA, SC.
culo postnatum Chrictum quinto SaxO.
nes, praecipue qui Angli rocabantur, de
circa Iladeleriam habitarerane, in Bri
canniam, ut Scotos Pictosque cotribe.
rent, adrocatos, eandem, una cum aliis
luis conterraneis accitis libi subjugalle,
Hensisto primiu de lTorto ducibus.
Pet

## Folio 90 — 804368392:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
de ) 90 l d
Per omnem illiintulam, quam à se An
oliam dixere, extenderant imperium
luum ec cum imperio linsuam avitan;
edque leses promulsabant, atque ac
Christiana Cacra converli, populum in
Struebane, de quicquid notatu dignum
erat, memoriae tradebant. Sed illa de
lirchetu inde aDanis Angliam per aliquot tem
pustenentibus paulisper corrupta; à Cral
lis vero polcea cuni Cuilielmus Nor-
mannus, Conquestor rulzo dictus, re-
ruem Anslicarum potiretur, pene susto
cata elt. Tantitamen ab incolis hrabi
ia e(, uE adretinendam Camm, aeque pro
pasandam, telte autore Pratationis in
Glollarium Spelmannianum, praelectio
nes quasdam insticuerint inter Canobi.
tas Taristotria in agro Deronien(i, quae
tamen cum ipso monasterio exlpiralle
videntur. Post haec nocitiaillius vetur
Pissima lineux penitus deperiisset, nisi
ejus jam pene oblirione sepulta patroci
nium suscepissee Matehaeus Parkeerus Ar
chiepilcopus CantuarienIs. Salivam
ipsi morerat fo. Dajus, qui anno 1567.
lfrici Romiliam Pasehalem, Epistolas
auas
eporhae as dan
non rebensira
at
de
ch
82
1Sa
M
nIC
d
ex
lin
Ped
BIi
an
CI
A.
sec
cet
M
C07
CISC
as
ad
rut
816

## Folio 91 — 804368392:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) Or) de
duas de Fucharistia de alia Saxonice edi-
derat; de Cuilielmus Lambardus, qui Ar-
chaionomiam sive de priscis anclorum le-
sibus librum una cum Cbronologia anelo-
Saxonica Saxonice de Latine r568. impri
IiFecerat. Laucatus itaque ParkerIS,
qui tractenus libros MIStos AnSIO SaXO
nices plurimos, id temporis neglectos
de dispersos, in unum collegerat, ipse suo
exemplo populares ad studium Saxonica
lingua incieare voluie; unde primum
per Johannem Foxium Marerrolosii An
olicani, etiam quaedam Anglo Saxonica
PomoLI. Continentis, autOrem, 55. L2-
ancelia Saxonice de Anplice an. 157 c. Cdi
curavic. AnnO verO 1574. Asseri vitam
t sredi Rceis aneliae Lacinam quidem,
ledcharactere Saxonico exaratam in lu
cem dari jussit, de PraeFationem doctis(i
mampraeposuie. Diversa ille hoc uno
consilio, qua verba Joh. Spelmanni sunt,
assecutus est; ipsum sc. venerandum ar-
chetypum (majori editionis suae side) usque
ad apicem reculit: e5 lectorem (licera
rum inde Saxonicarum quasi ex improviso
enarum factum) a Lacinis ad Saxonica
Atu-

## Folio 92 — 804368392:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
de ) o2 C
Atudium suum convertere provocavit. Ab
hoc itaque tempore Ccudium hujus lin-
oux cfflorescere capit, e lumen illud
erudica Britonnix Zoh. Seldenus illi sc
dulus incubuit, cdensque Londini anno
2623 Faimeri bistoriam cum notis, in iis
Procemium Regularis concordia anglica
nationis Monachorum Sanctimonialium-
que Sasonici extribuit. Fodem anno
Ailfricum de Veteri (5 Novo Testamento
cum vertione Anglicana Onilielmus Lis-
taus ibidem crulsaric. Idem Listaeus
Psalterium Saxonicum Anglice vertit de
praelo destinarit, una cum aliis gnibus
dam miscellaneis saxonicis pariter à se
transtatis, sed immortuus Forre est hiuic
rei; exemplar interim MStum servat
Bibliocheca Bodlejana.
ANMO ve
20 1638 prodiit iterum slfrici Homi-
lia Paschalis cum excerptis de Fucbari-
stia ex duabus Epistolis, accessitque oratio
Dominica C5 Sumbolum apostolicum cum
decalogo, omnia saxonice. Ubinotan
dum posteriores tres partes jam olim
an et  Pro phona
cumnotis in ermania a Marqu. Frehero
Cdiras Fuisse. Celebrishoc aro crat ob
qu
nO
CC

## Folio 93 — 804368392:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
0
1
De d 93 C d
singularem plane antiquicarum scien
tiam Lenricus Spelmannus, Lques AN espelma-
Blus, quiundique Saxonica MSta conquin f. 15c
livie, atque iple Leges regum veterum
quocquos Ecclesiam spectant, nec non ca-
nones aliquam multos Conciliorum (uo
Conciliorum anelicorum TOmoT. Londi
nir639. publicato indidie. Filium quo
que Johannem Spelmannum magna spei
jurenemmonuie, u esalterium Davidis
Latino. Saxonicum vetus ex retussissimo
exemplari ederet Londini 1640. Ouo
autem masis surentutis Academiex in-
genia ad hanc linguum addiscendam
acueret de juraret, Prelectionem saxoni
cam apud Cantabrisienses propriis Cum-
cibus instituit, a publicum ejusdem lin-
sua ibidem Prolellorem perenni prae-
mio de Ripendio dotandum instituit,
quodmumus delectu Spelmanni priimus
adepcus CA Abrabamus W helocus, Orien-
talium linguarum jam tum Professor.
ILIC LE (BATEAI LLLAIM OrMATCE Fener. BC-
de istoriam Lcclesiasticam gentis Anglo.
rum cum Aloredi Reeis Anglo Saxonica
parapbrasi Cancabrisiae 1643. exeudi te-
LI

## Folio 94 — 804368392:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
de d9+ C d
cit, notasque adjecit, in quibus extribuit
Thomiliam Pascbalem lfrici cum L at. ver-
sione; in calce Chronoloriam Saxonicam
cum vertioneL an bardiadnexit. Anno
Sequente Whelocus Cantabrigia Leges
veterum Regum Anglorum Saxonicas
cimendatiores, ac erane in L. ambardiana
editione, dedit. Frat etiam in Germa-
nia Fridericus Lindenbroeius, supra lau-
datus, qui pretium linguae AnslO SaxO
nica poneret e tam impretsos ejus,
quam manu exaratos Codices sedulo
colligeret. Exluis enim Aupenda dili-
sentia in suos sibiusus Olossarium anglo-
Saxonico-Lasinum ordine alphabetico
collegit, quod adhc superest Ilamburgi
in Bibliocheca Johannea. Mericus Ca
Saubonus libellum Cepra citatum de lin-
oua saxonica ann. 1650. Condini rulga-
vic. Joannis autem Laerii Lexicon An
slo Saxonicum sive thesaurum antiquita-
tum 5 linguae Germanorum, quod Opus
Lixpenius Amctelodami 1652. prodiisso
dicie, tractenus mitri videre non li
cuit. Franciseus quoque Zunius Cupra
celebracus Saroniearum anciquitatum
NIII.
Lel
e
b
Dt
ve
10
Pet
EO
CHM
I1
CC
Ma
loa
Cla
AII
Dic
EE
mu
A
Cu
Dt
Sit

## Folio 95 — 804368392:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de) 95 C ea
Audiolos sibi obstrinxie cum aliis operi
bus, tum erpis Saxonicis libi comparatisqe
eedita Cadmonis Poctx retucti Para-
phrasi Poetiea Geneseos (S praecipuarum sublus
veceris Testamenti Iistoriarum, Amte-Itiketios.s
Lodamiross, cum illius copiam obtinuis
set a Tac. Usserio Archiep. Armachano.
Eodem anno Guil. Duedalus Monasti-
cum Anelicanum in publicum emittebat;
in cujus tomo P. Charta aliquot de de-
Ecriptiones terminorum terrarum mo
nasteriis concelsarum saxonica extant.
Biennio post obiit Oxonix Cerhardus
Langbanius, Theologus (criptis non unis
clarus, cujus in Saxonicis Mstis legendis
e exponendis peritiam ciblonius extol
lit. Facturam hanc resarcirit Ouiliet
mus somnerus, dilisentissimus linguae
hujus SCTUEatOF, qui Oxonii 1659 exia
iium Dictionarium Saxonico- Latino-
anclicum edidit, cui addidie tfrici Ab-
batis Crammaticam Latino- Saxonicam,
cum ejusdem Glossario, postquam ante le
prennium doctissimum Clossarium ad X.
Scriptores Tistoriae anelicanae ibidem pu-
blicasset. AnnO 1667. Thomas Mare-
(chat

## Folio 96 — 804368392:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
ot 3
9b C
Schallius una cum Franc. Junio Evangelia
Corhica ES Saxonica cum suis obserratio-
nibus docte elaboratis Dordrechti pro-
direpallus est. Voluit etiam Gramman
ticam dnolo-Saxonicam claborare, sed
operi huic immortuus est. La autem,
quam fo. Fosselinus postea composiisse
dicitur, Grammatica Saxonica, a Cieorgio
Flickelio non potuit reperiri, qui tamen
annotarie, quicquid editum sit ab hoc vi
ro crudito, illud puruum de emendatum
esse. Hoc circatempus de quidem an-
no 1670. Rob. Sherinchanus librum de
origine sentis anglorum Cantabrisix
ciuilit, qui, cum plura ad linsux Peuto-
nicae dialectos pertinentia contincat,
non parriusus esse poret, nili septentrio-
nalium Fabulis nimium daret. AnnO
2678. edebatur ab AlEredi in Collegio
magnae aulae Unirerlitatis Oxoniensis
Alumnis . lredi M. Anglorum Regis vi-
iaa fobanne Spelmanno, Plenrici silio, pri-
mum anglice conscripta, dein Larine red-
dit a C5 annocationibus illustraca, in cujus
calce habentur Praefatio lfredi R. ad
Circeorri Pastorale a dicto Rege Saxonie
ver.
ver
I
sana
ab L
PEuIS
CUS
10l11
crali
lter
TH
Ca
G
Lel
arise
arit
TI
Ort
eris
eum
Mto
Edn
nieo
an
mta
ad
usqu

## Folio 97 — 804368392:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
liM
0
1
0
ali
c
i
vi
pi
adt
pid
et
Be ) 07 C da
versum e5 Fragmentum Tlistoriae Recum
WV est- Saxonumnec non Ocheri acque UI
stani Periplus in Praesatione ad Orosium
ab tfredo Saxonice redditum deseri
PEuS. AnnO 1686. decessit Anglia de
Cus J0. Pellus, Epilc. Oxoniensis, qui non
Tolum de Junianis NScis Oxoniam
translatis, sed eriam de Anelo Saxonica
liceratura, praedicantibus hoc ITickeio de
Theraichelio, meritus est optime, una
cum riris maxime Reverendis 70. Nillio
e Cuil. Nicolsono adhuc luperantibus, de
Ecclelix Reipublicaque crudita sedulo
inservientibus. Henricus W bartonus
anno 1690. Londini edens Zac. Usserii
Tlistoriam doematicam controversie inter
OrtbodoxosS Poncificios de Scripcuris sa-
eris vernaculis, illi auctarium plurimo-
rum testimoniorum ex Anglo. Saxonicis
Monumentis depromprorum adjunxit.
Ldmundus Cib (on anno r692. Cdidit Cbro-
nicon Saxonicum seu Annales rerum in
nelia praecipue gestarum, a C br. NI. ad an.
usque 1154. de ductos ac jam demum Lati-
nitate donatos; quibus accedunt Reoula
adinvestivandas nominum locorum orisi-
nes

## Folio 98 — 804368392:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
ed 9C ea
nes, e5 nominum locorum ac virorum in
Cbronicomemoratorum explicatio. AB
HOF99. Ed vardus Tvaites Oxonix Ju
mianiserpisnobisenstis obtulit epta
teucbum, librum Fob, ee Evangelium Ni
codemi Anglo Saxonice, d Pistoriae Fudich
fraementum Bano-Saxonice.  AnnO
tandem 17Or. Pariter Orenia Tbomas
Bensonus rocabularium Anglo-Saxoni-
cum Lexico Somnerimagna parre auctius
emilit. Ut taceam, quid in editione
DStorum Saxonicorun praeltiteritRar
linsonus. ominandus mitri jam est Geor-
eius Hickesius. Wigorniensis Cathedrae
Decanus, qui insticutiones Crammaticas
Anela-Saxonicases Maeso-Gothicas anne
2689 Oxonii publicatas poltea mire au
Xit, atque r7 0b. splendidius multo ethea.
ero Sheldoniano nobis donarit sub titu
o Thesausi Linguarum vecerum Septen
trionalium Grammarico- Critici E5 Ar-
chaenlogici. Longum esset omnia hoc
opere contenta recensere, quod jam pra
Ricerunt Actorum Frudicorum LipL. Au.
tores; susficiat dixise, virum diligentis(I
unihil omilisse, quod Linguam Sa
(0
s
la
ec
ne
Fit
e
en
TCt
cer
A
de
I
e
e
i
COr

## Folio 99 — 804368392:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de d 99 C de
xonicam commendare aut illustrare po5.
Lic. Nobisrero Cermanis utilem ope
ram reddicic in eo, quod praeter Gochin
Cam, etiam Crammaticam Pranco- Theo-
tiscam d se compolicam inserveric. Mo
nendum tamen, in eo errasse Hlicke-
tium, quod contuderit monumenta
Franciea diVer(OMIIIL FCIBOTLM; aEquC
c. Br. Otridi d Willerami Aylum unius
Crammatiex lesibus adstrinxerit. Oui
enim exereitati lune in lectione horum
sexiptorum Facile ridebunt, pro lingulis
tere seculismedia aetatis lingulas Ciram-
maticas condi debere, ob diversissimas
dectinandi, conjusandi, construendi-
querationes, quae lubinde obtinuerunt.
Duod Anslo Saxonica veromonumen-
ta altinet, ea nemo Hickesio Audio(IS
excusie, atque ut sciant, ubiMSta hujus
linguae laceant, qui ei operam tribuere
reline, lonsum latis catalogum corum
contecit, de Institutionibus Crammaticae
anelo-saxonicae subjumxit, quem Cl.
Tentzelius, amicus miti, dum viveret,
ChaIs, Colloquiis Nenstruis anni 1692. P.
631. seq. inseruit. Plura MSta AnSIO
5d

## Folio 100 — 804368392:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
3e ) 100 Cd
SaxOnicareCenSverunE Thomas Smithus
in Cataloro MStorum Bibliotheca Corto-
mianae Oxonii 1696. Cdito; & Catalogi li-
brorum MStorum Academiarum Oxonien-
sis es Cantabrisiensis, celebriumque per
Aneliam ES Tyberniam Bibliotbecarum ab
Fav. Bernbardo congesti, acque Oxonii
1697. Fomis duobus puiblicati; nec non
Omilielmus Nicbotsonus in Bibliotheca
nelia istorica, Anglica dialecto con-
Scripta, cujus Fomus I. 1696. secundus
2697. _Tertius 1699. Londini in lucem
exirit. Hlaec autem Fuluisrecensii, par-
tim quia absque saxonica lingua,
qua tornobis roces reteres e notabiles,
in Teutonica dialecto deperditas, con-
serrarit, nihil boni in re Ftrmologica
praectare possumus; partim, ut hoc ex-
emplo moniti saxones mei majorem
vulxarislingux curam habeant, camque
conserrent, ne futuris temporibous Forte
proles illa veteris Anelo-Saxonica una
cummatre lua penitus nostris in oris in-
tereat. Merito enim cum Claris. 10.
Mollero in Tlagore ad llistoriam Cher
sonnesi Cimbricx cap. III. S. u. mileram
t
6
n
2
2
a

## Folio 101 — 804368392:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 101 C d6
lingux Saxonica Porrem deploramus, quae
cum omnium Germaniae dialectorum ve-
eustissima sit gravissima es incorruptissi
ma imo palmam etiam elegantiae cateris
reddat dubiam, idiomati tamen Misnico
sibilis suis e5 blanditiarum parum virili-
um lenociniis in animos se nostracium insi-
nuanti posthabetur, templisque ac curiis
imoipsis paene domibus exulat. Laudan-
dusideo non unonomine cA Bernhar-
dus Kaupanchus, Tundera Cimber, qu’i
sub praesidio M. Franc. Alb. SEpini Exer-
cicationem academicam non indocte cla
boratam de linguae saxonica inferioris
neclectu at que contemtuinjusto (von un-
billicer Veracbeune der Placdent seben
Sprache) Rolochii 1704. centura eru
ditorum subjecit. Sed diu ante hosce
alberrus Crantxius Saxoniae lib. I. Cap. I.
xore admodum culic, saxones nostros
etiam studere stridores superiorum imita.
ricermanorum. AEqueut aliquo O
do ab inceritu rindicaret nostram diale
ctum, de puerorum animis imprimeret
Nachan Chyereus, bonarum literarum
Profestor Koltochiensis, anno 1582. pubsi-
carit

## Folio 102 — 804368392:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Be ) 102 C de
Caric Nomenelatorem Larino. SaxoniCum
absolutissimum, Cujus CgO anno 16O+.
Lemgorix iteratam editionem habeo.
Dedicatio ad Ducestlollato Gottorpien
ses jurenes libro pramissa, lectur dignisi
ma eR nec possium non quaedam ex illa
luc aCterre. Linovam, inter Caecera dit,
hanc, qu’a vocabula latina hic interpreta
mur, a Cimbris antiguis usurpatam esse
quorundam etiam doctissimorum bomi-
num constans est opinio: quam Goroxius
ille Becanus, in suis oricinibus, variis ratio-
nibus 5 argumentis confirmare conatur:
imo linevam Cimbricam seu Saxonicam
e5 Belgicam omnibus aliis linguis  anti-
quiorem (5 artifsicio sinculari plane admi-
rabilem esse, multis locis ratiocinatur.
Duibus equidem omnibus inmedio relictis
hocunum confirmo, talem hanc linevam
esse ut harum recionum ad trecenta fere
milliaria se extendentium, incolas (una e-
nim Livenia, cujus inguilini marna ex
parte hac lingua utuneur, mill. C X X. lon-
ea esse perhibetur,) ejus peenitere aut pu-
dere nequaqnam debeat. Etiam si enim
ea nonnullis duriuscula videatur: quipro-
preret
p
a
et
1
et
at
it
at
p
3
et
b
n
at
C
es
lo
a
q
2

## Folio 103 — 804368392:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
De ) 103 C d
pecrea alieno fere idionate uruntur: aut
salcem idiomatamisere commiscent: ta-
men certum est, si quis hac ipsa, de qua
Jam aximus, lineua recté es concinne uta-
eur: es quidem, ut vox ipsa s pronunci
acio suavitate sua non destituaeur: bu-
jusmodi eam esse, quae es cum plerisque
aliis Giermanica lineue idiomatibus certa-
re, nonnullisque etiam non immerito possit
praeferri. Duod ipsum. sac scio, omnes it
verum esse una mecum consitebuntur, qui
aliquando aut matronae alicui, vel etiam
vingini nobili, hoc ipso idiomate, vel M
Cimbria, vel in Saxonia pure utenti CS de
rebus etiam quotidianis prudenter lo-
quenti, altente auscultaverint: (5 cum
ejus oratione aliorum idiomatum vel sibi.
los, velstacus, vel biatus, vel nescio quas
alias inepeias conculerint. Duin etiam
grave illud es masculum, quod in virili
hujus lineuae pronunciatione animadver-
eimus, tale est, ut propter id lingua bec
nequaquam debeat contemni aut repudia.
ri, presertim cum id ipsum multis aliis
quoque lineuis, satis prae nostra excultis,
insit: C cum videamus, apud Gracos quo-
A
quo

## Folio 104 — 804368392:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
de ) 104 C eE
que lineuam, que caeteris dialectis habi-
ta est elegantior, nimirum alticam ratio-
neliterae Tau, qu’a illi pro siema ureban-
tur, non parum cum nostra hac cornatio
nis, aut saltem similicudinis habuisse.
Laudatur sane a Pluiarcho Tlomerus
quod ut orationi suae varietatem concilia-
ret, omnis generis voces Graecas, omnesque
adeo sermonis Graci diversitates seu diale-
etos operibus suis intexverit: ex quo et
iommanifestum esse ait, quod Thomerus u-
niversam Graeciam, omnes que illius natio-
nes peraeraverit: atque ita inteoram
perfectamque ejus linguae cognitionem si-
bi comparaverit: ita quidem, ut ea, nist
omnibus dialectis probe cornitis, mutila
es manca fuisset fucura. Ex quo ipso, si
quis plenam es inteoram linguae alicujus
exrecia notitiam sibi arrocare velit: eum
dialectos quoque ejus non ignorare opor-
tere prorsus verisimile est. Hlabet enim
quaelibet etiam cujuslibet lingua dialectus
suas quasdam concinnitates, sua peculia-
ria ornamenta, quae sane accurate conside-
randae collicenda forent ei, qui in natio-
ne Germanica, vel alia quacunque com-
Mu
lt
18
pI
t
9
Ct
id
Ce
at
t
t
et
de
M
e2t
(9
D
sta
De
bi
ti
li
E
sit

## Folio 105 — 804368392:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Be ) 105C et
munem aliquam, qualis in Gracia fuit
lineuam constitueret: eamque vocabulis
Cs modis loquendi propriis S perspicuis; C5
preterea firuris quoque tanquam cemmis
C5 Rosculis emperet exornare.
Duam
ipsam inremurinam nos quoque ad alia-
rum gensium imitationem, aliquanto,
quam hactonus factum est, studioscus in-
cumbamus. Quod cerre si ab hominibus
idoneis serid sieret; aliquando linguam
Germanicam habituri essemusita propri-
am, elegantem, es venustam, ita verbis
tam simplicibus, quam concinne (5 felici-
ter composicis copiosam CS uberem, ut ea
muleis aliis Europae lineuis plenior eS prae-
stantior, nullisque omnino inferior aut im-
perfectior esset fucura. Certum equi-
dem est, 5 quilibet fateriid cogitur, C er-
manie superioris dialectos omnes, avoca-
bulis reinavalis, es instrumentorum nau-
ricorum, quibus ejus locibomines non in-
divent, plane inopes esse, sicuti ex adver-
(o harum recionum incolis rerum Metal-
licarum,  ad culcuram vinearum per-
timentia vocabula, quibus carent, ab aliis
sunt postulanda. Ex quo ipso quoque ma-
nisc

## Folio 106 — 804368392:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
3e ) 106 C et
nifestum est, non plane inueilem aut a
Spernandam esse eorum industriam 65 la
borem; qui diversorum idiomatum o-
menclatores consiciune, cum nulla diale-
cdus adeo sit perfecta, quae non in quibus-
dam aliarum indiceat subsidio: ut itam
quod uni deest, id ex altera suppleatur.
Verumnos, dum externa inquirimus; do-
mestica interim fere necligimus. Ouod
profecto sentinostrae parum videtur ho-
norisicum es decorum esse, quae magnam
aetatis partem in lineuis pereerinis addi-
scendis C5 excolendis fere consumit; (5
interim eam, que ipsi materna es verna-
cula est, maxima sui parce aut ienorat, aut
saltem eam borridam, incultam es imper-
fectam relinquere non crubescit. HaC
Cune Nachanis Chrerai aurea monita;
qua tamen a notris hominibus aut ne
Electa ant spreta tuisse vicentur, cum ex
illo tempore Saxonica linsux aut COn
Terranda aut excolendae opcram liam
collocarerint admodum pauci. Unde
jam saudeo illustrem Leibnitium hac et
iam in parte bonipublici causam agere,
de plurimos inferioris saxoniae dialecto
COn
6
e
o
x
Po
tc
se
it
M
x
TIE
SII
2E
te
DF.
M
de
I

## Folio 107 — 804368392:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de 3 107 C et
conscripeos olim libellos inter Scriptores
Brunricenses publicare, ut alios (IO ex
emplo ad simile institutum invitet. MO-
verat ille olim Gcrardum Acierum, Jhe-
olorum apud Bremenses celebrem, anti
Quicacum que patriarum admodum gna-
rum, ut componeret Ctossarium Saxoni-
cum, in quo voces plebeiae, FarO OCCUT-
rentes d obsoleca Saxonia inferioris ex
PONETENEUr. EE APPATALLIIM nON CON
cemnendum per aliquot annos conget
Perat rir non parra laude dignus, jamque
in ordinem pene opus redeserat, cum
mors laudabile ejus institutum impedio
FeT. Pervencrunt tamen operis reli-
quix cum magna collectaneorum huc
spectantium mole de Crammalicae Cer-
manicae Frapmentis in Ianus 7ob. An-
dersonii, Syndici Reipubl. Iambursen.
Tis, viri in his studiis insieniter docti, a
quolucem publicam expectant. Ret
licamicus quidam, esse apud se Olossa-
rium MStum a Fusto Johanne Relpio, OF
tersberea gnondam in Ducatu Bremensi
praefecto Resio, nunc Canonico Rames
lorix, viro erudito, de rerum antiquarum

## Folio 108 — 804368392:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
de ) 1e8 Cea
interioris praecipue saxonix perito con-
scriptum, cui Titulus: Verzeicbniss al
lerhand Nieder- Sacbsiseber oder Plat-
Teusseber, theils in denen Fertzoethi
mern Bremen und rebrdenfast allein se-
Brauchlicben, oder auch aus der alten Run-
Scyth- Scand- und Corbischen Sprache ubr-
Sprunelich berkommender W’orter. Mul
10 autem plures roces provinciales Cri
ticis nostrisutilissima haberi possent, si
ministri Eccleliarum, qui inpaois ri
vunt, Praefectique, quibus semper cum
rusticisnostrisres est de orium suppetit,
censum Feymologicum pendere, qua in
agro audirent rocabula una cum sionif
catione propria annotare, nobisque
communicare rellent.
AP. AC
De ns, qui in orienes lineua
Beleica inquisiverunt.
Caronica, Anglo Saxonicaeque Diale-
cto altinis admodum est SermoBelgi-
cus, unde non pollum non hic mentio
nem injicere Joannis Goropii BecaniMe
dic
di
DdX
an
Pe
V
B
cC
In
at
d
e
TI
u
sec
Di
in
cti
L6

## Folio 109 — 804368392:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 109 C, da
dici de Philologi, qui eodem tempore.
quo Match. Partcerus in Anglia AnglO-
Saxonicam linguam resuseitabat, patrix
antiquitates erolrendi oratia veterum
Scriptis perlectis de ruminatis, tandem
in eam delaplus est opinionem, linevam
Belearum, quam Cimbricam vocat, esse o-
mnium primam, llebraam ipsam supera-
re, Adamumque non alia locutum. Ouic
quid eruditionis antiquaria Fuit, ad hoc
demonstrandum contulit, ut lector fere
inritus in ejus sententiam ire Cogatr:
actamen cunctas alias linguas exidioma-
te Beleicosire reline sire nolint, dedu-
cendo, de quicquidubique esresium est,
Cimbris suis altinsendo, viris doctis pas-
lim rapulavit, Fccitque, uc cum virum
maoni ingenii, nec minoris doctrina,
Sed medioeris judicii, vere appellarent.
Operi, in quo haec asseruit, primariotitu.
IUM BEKHES ENquct Cire Originum ant ver-
piensium Fecic; cadem tamen inculcat
in Ptermathena Pieroelyphica, de adjun-
ctis, qua post cum an. 1572. demortu
Levinus Torrentius, cuires fuasmoriens
commendarerat, Plantino Anterpia
publi

## Folio 110 — 804368392:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
prplu landat Becanum
De) 0 C et
publicanda dedit. Idem Porrentius et
Jd GoroDiana linsuae Cimbricae apolo-
siam contrainvectivas fos. Scaliseri con
seripsit. Alioturiarum genere veratus
Fuit adr. Scrickius Rodornius Principibus
Belgicis à consiliis, qui anno 161) Tpris
Libros XXII. Originum rerum Celtica
rum es Belricarum cdidic, in quibus do
cuis, linguam Celticam (quam ee faphe.
TiCaMVOCaE) Latina, Craca d Chaldaa
antiquiorem esse, adeoquehas ab illa or
tas: Celticam vero abHleoraica primo
genia secundam esse d Cola dialecto di
sare. Fandem sententiam in Monitis
secundis a Adversariis Cabilire voluito
Modestius paulo dialectus Belgica ori
gines ee antiquitatem praedicarit abra
hamus van der Mylius, Theolosus Batar
rus, in Fractatu erudito de Lingua Belsi-
ca sive de linevaillius communitate tum
cum plerisque aliis tum praesertim cum
Latina, Graeca Persica; deque communi-
ratis illius causis; tum de lingua illius ori-
sine es latissima per nationes quam pluri-
mas diffusione, ut es de ejus praestantiam
qui Lugduni Babarorum 162. impresUS
et
u
a
XC
nu
Di
60
edc
Di
Ed
di
8
DC
2
sit
et
27
S
AF

## Folio 111 — 804368392:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
B
12
De D i Cdt
CA. Ejusdem van der Nylii Glossarium
Teuronicum citat 10. Pet. Fricus in ITu.
mana Linsux Geneleos Pratat. Sed il.
Iud exo nunguam vidi aut alibi addu.
etum recordor. Multovero his majo
rem laudem meritus est Cornelius Kilia-
nus Ductaeus BrabANtS, editO ANEWer-
Pix 1599. tertia vice Dictionario Teutoni-
co- Latino, in quo omnes Belgiiroces ac
radices suasingeniose de docte deducit.
Optima tandem de reliquis locupletior
editio Wltrajecti 1632. excula est. Dolen.
dum tamen, postea hunc eximium Bel
parum omnium chelaurum ab araris er-
poeraphisnomine quidem in cateris c
ditionibus auctum, at re ipsa etrmolo-
Biismutilatum, de varie Corruptu Ma-
nibus jurencuris obtrulum fuisse; de quo
etiam graricer jam conqueritur Franc.
Junius in Dedicatione Observationum
in Willeramum. Origines lingua Bel
Bica serutanti proderit quoque Cornelit
Oiselberri Plempii Orthocrapbia Beleica
Amstelodami 1637. edita, qua doctistimis
obserrationibus repleta eAt.
sistcti
AP.

## Folio 112 — 804368392:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
e) 112 C
AF. X
De pereerinis vocibus in lineua
Cermanica, (5 de Societati-
bus eruditis variis, quae pur-
eanda linoua nostrae causa in
stituta fuerunt.
L
Ingua apud Germanos (iC latis pura
a percerinorum rocabulorrum Com.
mixtione non fuerat turbata usque ad
tempora bellorum eransmarinorum _
corneamentorum in Gallia reperto-
rum, quibus ab iis, qui artes palaltricas
ibi discebant, uti postea ab illis ctiam, qui
Studiorum gratia Parisios adibane, nOn
pauca Callica ad nos delata sint. FC
Imperatores nostri laepius in expeditio-
nes Romanas cum militibus luis cuntes
Tubinde rerba quaedam lcalica vel non
cogitantes referebant. Judaeorum pa-
riter gensper totam Cermaniam disper-
Pa avos nostros pecunia emunsebat, d
proilla quadam ipsis verba dabat. Ca-
rolovero V. ITispaniarum Regeadimpe.
rium Ciermanicum crecto, de raria de
inde
in
II.
a
ni
L10
let
Gr
ut
Sp
DO
sII
ler
seb
ba
82
br
que
Jun
re
AV
le
BU
ne

## Folio 113 — 804368392:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
eet
114
ad
&
0
45
O1
lit
10
1C5
On
4
p
et
4
ea
e
d0
Be ) 1B Cd
inde bella in Italia gerence multo plures
Italorum d Tispanorum quoque roces
ad nostransierunt. IIXCVeRO anNOLAS-
Se videtur simon Rocius in libro Augustae
Vindelicorum 1571. Crulgato de d Lippe
nio acque aliis citato, cui TiculuS: Sim.
RocenDeurscher Dictionarius, das ist Aus-
leger Sclverer, unbekeant er, Deut siber,
Oriechiseber, Lateinischer, Debraeischer,
Welseber Frantzaesisiber, aucb anderer
W’orter, so nach und nach inDens sche
Sprache kommen sind. Dicitur etiam
post haec Bernh. Fcupoldus edidisse Ba-
tilex 2620. Dictionarium ertelerent al-
terley sebvere ’orter, se in der Deut-
sihen sprache eineerissen. Flore-
bat jam hac tempestate Societas Fru. X
sifera Tenconica, vulso der Frucht-
brincende Palm- Orden dicta, anno
que 1617. instituta, primam ejusdem
junsendae occalionem praebente Caspa-
re Teutlebio. Cupremo Saxo. Vinarien (is
Rulae Mareschallo, atque hoc unicum
Cibinegotium dabat, uc Crermanica lin-
Bua praestantiam ligato de Coluto sermo-
RE PYOMOYeTeE, puritatemque ejuS re-
Ritue.

## Folio 114 — 804368392:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
de ) 2+ C de
Stitueret _ COnTerraTeT. Sapientiores
Cermania Principes de illustresviri ma
pronumero huic Societati nomina tum
quidem dederunt, de habuitilla praesideo
Ludoricum Principem Antraltinum, cui
suffectus est W iltrelmus Dux Saxonix 
hoc demortuo Angustus Saxonix DuX
e Archiexiscopatus Magdeburgensis
Administrator. Inter ornamenta 50.
cietatis praecipua crat Dirus AUCI.
STUS Dux Bruncricensium _ Liinc.
burgentium, heros immortalilande di
onus, cum tribus Ailiis Screnistimis, e
quibus aritas terras Feliciter adtmc gu
DErHAE ANTOMIUIS VLRTCUS, to
eius Furopae Principum jam senior, qui
Serenissumam neprem tuam Carolo TII.
ITispaniarum Resi conjungendo bono
omine illud eRecit, ut sloriam DOmUS
Tux potentissima per univerum terra
rum orbem dilatatam Colisjubar conti-
nuum nunquam deserere postit. Uti au
cem per omnem ritamnihilnon de eri
pris _ carmine perenni disnum patra
vit, ita etiam seribendi de carmina con-
dendi artes studiose Forir, atque ipsemer
nOr
e
D
ele

## Folio 115 — 804368392:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
0
10
113
d
1i
11
ri
1i
11I
iel
OM
Be)
15 C dE
non aspernatus est. Testes sunt ele
Bantia leutonica, cruditione omnige
na, ingenio de judicio aeri retertissima
Opera ejus, dramena de Octavis, pius
que labor, Cbrist- Firstliches Davids-
Carfen- Spiel, Norimberea 1667. Cditus,
inquem de vena Conjugis Screnistima,
Filisabethae Fuliane, cujus memoria no-
bis lancta est, simul constuxit. Ouod (i
Pari modo omnia Pructiterae Societatis
membra officio suo latisfecisene, illa (I
necubid vireret, Fructibusque Gierma-
norum Criticis protucuris achuc abun-
daret. Tlistoriam Societaris hujus do-
cenenoslibri Cermanico serrione con-
TCripei, exguibIS RIICCMEFHNE Dex FrUChE-
brincenden Gesellschasse Nabmen, ror-
haben, Gemahide, und W’orter nach jedes
Finnatime ordentlich in Kupffer cesto-
cben, und in achexeilice Reimce set ZC
verfasset, quem librum Macch. Meria
nus Francoturti ann. 1646. nitidissime
imprimi curarit. Secuta CA Geore.
Phil. Clarsdorferi Foripstanteune der L
Frucbebrinsenden Gesellschasse Norim
bersx 1651. Cdita; quam excepit Caroli
C5. 1-

## Folio 116 — 804368392:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
De) n6 C da
Onstari ab Fille Teueseber Palm-B aum de
tandem Geore. Neumarkeii Neuspressen-
der Teut seber Palm-Baum Norimberzx
2668. ab iplolubnomine des sprossenden
crulsatus. Addi his poterit Joachimi
Felleri Oratio de fratribus Calendariis
cum notis Cbrist. Francisci Paullini postea
publicata. Post Fruetiferam nata es
Societas arcentorarensis, Germanica
linguxe culcui pariter intenta, sed qua
cum primis luis autoribus intercidit. Se
quebatur paulo postamburgensis socie-
tas, die lamburri sc he Deut scheesinte Ge-
nossenschasse vocata, cujus Fundamenta
anno 1643. Philippus Caescus, variorum
Sudiorum de Fatorum vir, poctaquenon
contemnendus, Hlamburgi cum lociis
Theoderico Peter (ohnio & Johanne Chri-
sophoro Licbenavio, nobili Borulso, iecit.
Dirilit illam postea Caelius in Rosigeram,
Tiligeram. Cargophylligeram de Rutige-
ram, cujus rei rationes ipse attere in tri
busschediasmatibus Germanicis, quo
rum inscriptionestrae sunt: T. Das Hoch-
teut sche Feliconische Rosenthal, oder, der
Teutsebeesinnten Genossenschassi erster
Uno
eb
ZI
e
e
E
sid
s
de
ae
sc
d
ea
+
oc

## Folio 117 — 804368392:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
e
M3
A
de ) 17 C et
und neunstammicer Rosenzunf PrIZ
schrein, darimn der selben anfane, Fort-
eans, auscans, Bevantnisse, zunfesat-
Lungen und Gebrauche, neunfacbes
Zunsc undStamm. Buch, zusamt ibrem
eanteen sciffes-Schmucke aller und je-
der Zunfc- Genossen, Zunfft. Nabmen-
Zunft- Zeichen und Zunfe. Spricben, mit
der selben in teurex bindice Reimen verfa-
sen Crklirungen, zufinden. Amstelo
dami 1669. II. Des Hochtent (chen Heli-
conischen Lilienthals, das est: Der
Deursch esinten Genossenschaffe Z Weyter
oder siebenfacher Lilien-Zunft rorbe-
richt, Amstelodami 1679. TII. Des
Hlochrentseben Heliconiseben Naceloin-
Thals rorbericbt, Ilamburei 1687. 50.
cietatem autem hanc aliquo modohac
cenus autoribus supervixisse patete M.
Toh. Poiskeeri, Rectoris Wittebergensisde
Socii Florilesi, libello, qui 1705. Witte.
berea reculus d continuatus eAt sub tin
tulo: der Hlocbpreis virdis en Deutschee-
sinten Genossensebast Zunst Tauf- und
Ceschleches. Nabmen dec. Cum Catalogi
Collegarum vernaculi prius Ilambursi
a1

## Folio 118 — 804368392:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de) 18 C de
annO1673, _ 1676. nec non W itteberga
2685. prodiissent. Onando vero socie
Caeliani in Orthosraphia Germanica
Plura immutarent, rocesque peregrinas
omnes, dudum licet ciritate Crermani
Ca donatas, auFetiam Cas, quae Ip(IS. PC-
reorina saltem riderentur, eliminarent,
denoriter à se Fabricatis commutarent,
idcirco eos talse tracturerunt 70. Balsh.
Schuppius im Teutschen Lehrmeister
Zoach. Rachelius in Satra VIII. _ Cbri-
stianus Weiscus in dramate vernaculo
peculiari, die Z veifache Poeten Zunft in-
scripto. Hanc excipiebat Pegnesiorum
Socieras Pastoralis Cdie Pegnitzische
Schaefer. Oeseuschaft) quae d Georgio Phi-
lippotarsdorfero, Patritio Norimbersen-
Ii, viro admodum erudito, exeitata est.
Ejus memoriam conservarunt, ut alios
taceam, Johannes Clajus, de Sigismundus
Betulius in quatuor partibus der Pegnitz.
Schefercy ann. 1645. _ sequentibus annis
impresta. Lesietiam de Pegnelia hac
Societate poterit ejusdem sigismundi Be-
ruli liber, quem Seiner Magdalis Lieb-
Wnd L. ob- Andencken in (Crip (IEP. 236. SC9.
Or
1

## Folio 119 — 804368392:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 10 C d
Ordinem Cyeneum Cive den EIb -Schva-
nen-Orden Fundarit vir magna apud
nos Fama Johannes Ristius, Comes Pala-
einus Calareus, Wedelia ad AIbim Pa
Sor, cui plures erudici nomina dederunt.
Institucum hujus Societatis d Fata Cnar-
rarit Collera istius Candorinus, Hoc CA,
Conradus ab Haevelen in libro vernacu-
Locuititulus: Der Zimberscbvan, darin-
nen des Schrovanen. Ordens anfane, Zu
nehmen Bevandnis, Cebrauche, SatZun-
een, Ordens Cefasse, samt der Ceseuschaf-
ter Ordens. Nahmen sind ent rorffen, Lu
becx 1666. impresto. Idem etiam de
eadem materia egit in dem Thranstiessen-
den Zumberschvan, vvelcher aller des
Schovanen Ordens Zu des Whrhebers Le-
bezeit pervesenen Micelieder Ordens-
Nahmen, nebst Conderlichen Merckovior-
diekeiren und andern Ordens- Beovant-
nissen erofnet; Lubeca 1669. POs
hac Christianus Franciscus Paullinus,
Medicus de Philoloens Henacensium do
Ctissimus, ut lingua de poelis Gierrmano-
rum masis masisque excoleretur, Consi-
lium edidie fundandi Ordinis Columbini
lat.

## Folio 120 — 804368392:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
de ) 120 C dt
laureati, atque id deinde Memorabilium
suorum sacrorum es profanorum Cre der
Deitverkeirtzenden erbaulicben Tust T0-
mo II. cap. n0. inseruit; sed succet
Tuhractenus caruit, nec fuere, quinomi-
nahruic Ordinidarent. Onamvis au
tem omnestra Societates in eo se exer-
cuerint praecipue, utlinguam nostram
emendarene, ee puram inde fccatamque
redderent, Fatotamen nescio quoaccin
dit, ut tinem optatum non fuerint conse.
cuta. Tisdem enim, quibus fundatae
lune, temporibus, bellotriennali fune.
Cis, multus miles externus Germaniam
nostram inundarit undique, ac bona
verba plurima inColentibus a percorinis
vocibus commutarit. Ouo de malo
Baptista armarus rates. Thalosus (sub
quonomine perlonato laudatus Johan-
nes Ristius latet) grariter conqueritur in
tractatu Germanico, qui inscribitur:
Retrune der edlen Teutschen Dlaupt Spra-
che, ovider alle deroselben muttrovillige
Verderber un d alamodiscerende Aufschnei-
der inunter schiedenen Briefen, allen die-
ser prachtie steund vollentommensten
Spra.
1
Bi
s
M
r

## Folio 121 — 804368392:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) nt C de
sprache auffricbeisen Teurschen Liebhe
beren fur die dusensestellet, Tlambursi
Anno 1642. Pos Monasteriensem ven
ro de suibsecutam Prrenxam pacem Cal
lica potentia omnium mentes de linguas
Occuparit, ee totubique Callica lingua,
exnostra e Latina licet corrupta, extite
runt admiratores, ut jam a quibusdam
vix aliquid componi possit, quod luem
hanc Crallicanam non redoleat. Ouide
quod d sunt, qui Callicos lepores ab ore
Ciermano exprimipollenegant, ee laudi
sibi ducune, Germanicam orationem
compculorum Gallorum centonibus
variesasse. Unde doctissimus Berneg
Berus conquectus e, in sentinam durare
nostram linevam, ad quam reliquarum
sordes corrente promiscuo deferantur, 5
nos jam a Latinis, jam a Gallis, Isispanis
etiam atque Ttalis mutuari, quod Domi
nascatur elecantius. Doleo (ane hOC eF
iam luispraecepisse Christ. Weisium, vi
rum alias dere Scholastica non male me-
ritum, de asseclam in ca haeresi habere di
scipulum quendam, cui Fama vulgaris
nomen aliquod fecit.
Ilorum enim

## Folio 122 — 804368392:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
De ) e2 Cde
rorum scriptis plebsinerrore contirma
ta, d cd insania processum est, ut ante a-
Liquot annos intecrum Dictionariume
deretur rocum Gallicarum, quibus (ermo
Germanicus exornari, (1 Displacet, possit.
Sed cgo de elegantia, graritate e copia
lingua nostra certus cum omnibus bon
nis odi hocprotanum vulous de arceo;
quod d in Belsio olimfecit Corn. Kilia-
ni, qui Dictionario patrix Lingua ideo
addidit appendicem percerinarum, ab-
surdarum, adulterinarum que dictionum,
utagnita eo Facilius critarentur.
CAP. XIII.
Deiis. quipraeterea sub finem se
culi XVI. de orienibus no-
strae lineua curtosi fuerunt.
CEd adtinem Scculi XVI. redcundum
est, quo rirebant in republ. literaria,
ae quidem historiarum Rudiis celeberri-
miviri, Reinerus Reineccius, Henricus
Meibomins, Protellores nostrates, et Pe-
erus Albinus, Ilistoriarum ProFessor W it
rebersensis, qui in sexiptis cedro dignis
nullam
Y
d
n
e
la
V
e
DC
l0
1
Ec
d

## Folio 123 — 804368392:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de) 123 C da
nullam Rudii Feymologici Germano
rum bene constituendi de promovendi
occasionem praetermiserunt: AIbinuS
praeterea in Prosrmnasatibus nOVX
Saxonum historia WictebereX 1587. edi-
EIS P. 39. commentarium de lineua Teuto-
nica se scriplisse restatur, qui li alicubi adt
linc in Saxonia lateret (certe enim ali
qua ejus scripta ancedota apud amicum
latere (cio) uctandem in lucem prodi-
ret, ere omnium literatorum esset.
In Batavis Bonaventura Vulcanius,
Craecarum literarum cassentistimus, ali-
quam pariter curam patria rebus achi-
Duit, de Lupduni anno 1595. Paulum
W’arnefridi de Cestis L ongobardorum ad
veteres codices emendatum, anno vero
2597. Fornandem de rebus Oeticis, re-
enorumque. e5 temporum successione nec
non Isidori Chronicon Gorhorum, randa-
lorum, Suevorum (S Wisieothorum dc. C.
didie una cum Cuisnoris (S Tractatibus,
quorum paulo antementio Facta, de li-
teris (5 lingua Cetarum sive Cothorum de
de notis Lombardicis. ITis adjunxie
specimina variarum Lincuarum, ut C0-
thicae

## Folio 124 — 804368392:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de) 14 C da
ebicae veteris Tentonica Gallicae, Anelo-
Saxonica, Persicae cum Germanica conveni-
eneis Cantabricae Frisicae, Wallicae, Islan-
dicae (5 Nubianorum.
Subidemtempus Fustus Lipsius e Te-
nensi Academia, ubi Protessor Eloguen-
tiae fuerat, protrons Loranu desit, atque
ob protundam antiquitatum Romana.
rum scientiam, ee srlum singularem, o-
mnium eruditorum admirationem in sc
convertit. Nequetamen in iis adco de
Firus Fuit, ut non interdum etiam ad pa-
eriam linguam Atudium suum verteret.
Proroco ad elegantissimam ejus Existo
laM XXXITI. Centuria III. ad Belgas, iibi
Hlenrico Schotto Becanianam de lingria
Belgicae portentola antiquitate sententi
amridendam provinat, de patrii sermo-
nismutationes per diversa secula attin-
sit, eaque occalione utitissimum priscae
Germanicae lineuae Glossarium e veteri
esalterio achtendoncteiano interlineari
CaroliM. aero scripto excerptum inserit,
quod deinde Olivarius Predius in Addi.
tionibus libri TI. prodromi Eistoriae Comi-
cum Flendriae p2s. 22. etiam recensuit.
In id notu somneri
C AP.
B

## Folio 125 — 804368392:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
de ) 25 Cda
CAP. XIV.
Deeditione paraphraseos Teu
ionica in Cantieum Cantico-
rum, quae Willeramum auto-
rem habet. Oua occasione
variae Lectiones, ex MISto P.
fnitire voss
Serrverii inseruntur.
Ddulus Merula DordrechtanS, TCtuS
_Tlistoricus non intima notx, Lu-
oduni Batar. tum Professor, sed deinde
Lipsi successor Factus, eximio beneficio
philologos nostros demeritus est, cum
Cdidie Willerami, qui circa ar. 2070. AB
bas Merleburgenlis in Saxonia Fuerac,
Parapbrasin ceminam in Canticum Canti-
corum, quarum prior rhycbmis Lacinis,
altera vecerilineua Francica concepta est:
Addidit Zani Houteni, Secretarii urbisL. u-
odumensis, versionem Bataram, e docti
cujusdlam anonrminotas in Francicum
textum. Edicio haec Merula Luedunt
Bacavorum ex Officina Ptanciniana apud
Cbristophorum Raphelengium, sicadomiae
Typocrapbum, ML D HC. excusa eAt. POst

## Folio 126 — 804368392:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
e
de) 2b C d
ea Franc. Funius Observationes in W ille-
rami abbatisFrancicam ParapbrasinC an-
cici Canticorum Amstelodami sins erpis
e luuntibus anno 1655. in lucem emilit.
Ubi nocandum, hos duos diversos li
bros contulos esse in Cacalogo veterum
librorum Septentrioxalium Flickesu, atque
erronee etiam Willeramum a P. MerII
la liib Raphelengii nomine publicatum
dici in Thearro anongmorum 6 P seudo
nimorum elacciane, cum de editoris P.
Merula _ typooraphi Raphelengii no
meninritulo libelli sic expressium. In-
terim dolendum est, non adco curaté
descriptum de praecerea mutilum fuisse
exemplar, unde editio facta. Decst c.
nim notabilis Willerami Praefatio Latina
a Marc. Opitio in Animadrersionibus ad
Phythmum deS. Annoncc NISto veteri
Mich. Flandrinii Senatoris Wratislavi
ensis (unde _ tertum se locis infinitis c
mendasse dicit) prolata. Serratur jat
codex ille, quem ferme ob characterum
Formam antiquam authenticum dixe
ri, inter rarissima Bibliottrecae RhC.
digerianae MSta; mihique Vratislavia
a Cla
d
d
1
n
1
Ra
D

## Folio 127 — 804368392:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
il
1I
16
11
1I
lo
0.
ile
c
BA
act
eri
vi
c
Ila
iI
ilu
1a
ce
je
de ) 127 C de
2 Clarisimo viro Conlob Kranczio, ITist.
_ Floqu. Protessore ac Bibliothecario,
benerole olim ad inspiciendum extribi
tusest. Alius Willerami COdex NIStuS
non minoris ponderis extat in Biblion
theca Vindobonensi, unde Lambecius a-
liguot verluum lacunam explerit. Pau
ina enim r6c. post versum,
Omnibus in populis dienis babitanda
colonis,
in Codiceisto sequuntur hi quatuorim
edito exemplari non comparentes:
Tanc qui plancavit, custodibus ipse lo-
cavit
Ecclesiae sponsus culturam impendere
promptus.
spiricibus superis Doctoribus atque
prophetis
Ttane defendendam contradidis acque
colendam.
TTorum versinum translatio Germanica
in codem MSco extat hoc modoconce
Pta: Der Perro der den Wvincarton
pstanzheta, der bat imo Wvinchurnela
cezet zbet. Min sponsus bat sine eccle-
siam biderben arricolis beuoleban, pro-
Pheris, apostolis, Doctoribus. Er batiro
oiit

## Folio 128 — 804368392:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 28 Cdt
oih cescaffet diu angelica praesidia, mit
den sin bevvaret voirdit contra centario-
nesS damonum infestationes. Gerar-
dusfoh. Vortius de Vitiis Sermonis libro
II. C. 5. meminit alius in recustissimis
membranis exarati codicis apud sC ex-
tantis. Nuper etiam in Dibliotheca
Cuelterbrtana inveni editionem Canti
ci Willerami, cujus margini manus C
rudita, Petri, ut suspicor, Scrirerii, rarias
dectiones exMSco bona notx addiderat.
Nec grare erit Lectori benerolo, si illas
hocloco ingratiam Criticorum Germa-
nicorum excerpam.
Pag. 2. lin. 22. jugethet) MIS. Sejunget.
Pa~. 6. l. 25. IMer in LInC genathCIMA) NS.
michinsine cecathema. V. inFra P. 42.
Pag. 8. L. antepenultima: setzheit) NS.
sezeli. Sic etiam funius in notislegit.
Pag. 9. l. 2. Wildeshruda) vilzhus.
bid. l. 20. Werthich) Wvirdie.
IBid. L. 23. ZClomon) seloibon, id eA, ve-
tante.
Ibid. l. 26. geburede) burete.
Pa8. 12. l. Y. herdnisSC) CorFerON. FIXCVOX
procrese d intra pa5. 65. Occurrit.
IB

## Folio 129 — 804368392:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
15
1.
a
de ) 129 C da
Ibid. lin. 20. Gerelich) jecelicb.
Ibid. l. 2r. herdnis(e) cortere.
Pag. 14. l. 3. herdnisse) cortere.
IBid. l. G. herdon) hirto.
Ibid. l. 13. herdan) huotent.
Ibid. l. 24. herdnisse) cortare.
Ibid. l. 16. newerthen) ne vertbem.
Ibid. l. 20. Friundin namin gemanzoemi-
nemo rerdemaganon) friundinna
min secbenmaz eo minemo reit sesin-
de an den reyde vacanon.
rbid. 1. 30. Pamo curculduuan) samo dero
turculduvan.
Ibid. l. 35. 36. Tmithe Scireche) smidezie-
reda.
Pd5. 15. l. 4. doychne) congene.
Ibid. l. I2. Lampreythe erise sebrerde)
lanefride vise cebrochea.
Ibid. l. 29. vurebringan.) vurebrincax,
quodper argentum ficuratur.
P25, 26, l. 30. CalECxZ) salfuurz.
P25. 17. l. 32. in chero douphe sereynet)
inebero douphe iro sunton gereynet.
Pa3. 18. lin. Penulc. Verchenes) feycbe.
nes.
P28. 21. l. V2. allicana) alliz ana.
P28

## Folio 130 — 804368392:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
De ) B Cd
Pa8. 23. L. 27 apheldera) affaltera.
P25. 24. l. 9. Vana chiu then con) vone
donnen dincon.
Ibid. L. TO. MEF) mich.
Ibid. l. 23. Wintcelnere) vinkellare.
Ibid. l. 32. Verthrum et) bedruozet.
P25. 26. l. 29. bi then reion an de bi ther
hixzon) bithen rehereizzon unte der
birzon.
Ibid. l. 31. noch wachan no dothr) nob-
ne munteret.
Abid. l. 33. drephed) treffet.
Pa5. 27. l. 7. In Clapho) in (taffen.
P25. 28. l. 26. hruncla) bûhela.
Pag. 29. l. 7. Houg) bebig.
Ibid. l. 23. W ardet van cen lineberson )
vardet uZ van den linebereon.
Ibid. lin. ult. Sprechet zc mer) sprechet
Sus ZC Mer.
P28. 32. V. antepenult. TuOr Ber) besuor
her.
IBid. I. penult. Cynegemo ungeMiuro
decheinemo ungestuome.
P28. 33. l. 7. Minan) hina.
IBid. l. 12. Tex W aS) P VaS.
Ibid. L. 17. herderhed) Biettere.
d
Po
Pa
10
a8
bi
Abi
Pa
1b
d
CI
b
bi
d
D
D

## Folio 131 — 804368392:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 131 C e
P25. 34. l. 34. ande vesto bin) ande dist
vesto bin.
Pa5. 35. l. 7. gethinsa) sedinse.
IBid. l. 26. luchene) lichent.
P28. 37. l. 27. er liC) obe ste.
Ibid. l. 3T. ZWCYHCt) Zeverfet.
Ibid. l. 34. Verwinnenc) uber vintene.
P28. 39. l. 15. enquethen) enquedan.
Ibid. l. 29. 20. Werelaliche chimsternisse)
verlicbe vinstre. L.odem modo in
hac pasina lin. 27. 28. legitur.
Pa3. 40. l. 3. Sido) sito.
Ibid. l. 7. Gittherranne) etesmanne.
bid. I. 9. Gitthesrilcharo) etesticbemo.
Ibid. l. 9. 10. doychene) boichene. I. nu-
tu.
Pag. 43. lin. 12. Cynech) dechein.
Pa8. 46. l. 15. riuchserda) roubgerta.
Abid. l. 16. Wviroche) vibrouche.
P28. 49. L. antepenult. Chihe) diebe.
Ibid. L. penult. post verbum nacheu-
orehea, sequitur in MStO: Das bette
veri salomonis, das ist Rcclesia, in iro
rouvet er, also der m’anin sinemo bet-
te.
Pag. 50. l. I. Chimsternisse) finstre.
eaE

## Folio 132 — 804368392:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
de ) 132 C ea
eag.5O L. 9. FO. nUniW anne ne rerthraZet)
numene bedrhuzet.
IBid. l. 15. veielo vorare, id cAt, Diabo.
lus) ibelo buorere, id est Diabolus mae-
chus.
Ibid. l. 17. Tihe) diébe.
Ibid. L. T9. Bethueran) beduban.
Ibid. l. 30. thiu was guldin.) tbin vas
suldin unte diustéca diu vas roth.
Ibid. l. 33. gcgradet) seschhtet. V. P. 52
1. 6.
Pa5. 52. l. 13. Drothe) brode.
Pa3. 55. L. Ir. Freuwe) fremede.
Ibid. l. 16. W crelalion) véhrlicb.
TBid. l. 18. thorninan) durninon.
Ibid. l. 25. Unthankes) ineratiis.
Ibid. l. 29. Withemo) videmes, i. dote.
Pag. 64. l. 29. inliche) in lachenes.
Pa5. 65. L. 9. inlichenes) in lachenes.
IBid. L. 16. Scorenon) gescorenon.
TBid. L. r7. Zuine lero) Zuinelero.
TBid. l. 19. umbarius) unbirie.
Ibid. P. 30. Zuthemon crintichon liue)
ze demo uht hufsen, id estr adme.
Pa8. 66. l. 16. 17. Lexphan) lesa.
Abid. L. 23. 3I(OCOCCUS) alsoder coccus.
P25
It
3
d

## Folio 133 — 804368392:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de 3 133 C ex
Pag. 66. l. 33 inlichenes) in lacbenes.
Pa5. 67. l. r. Guodlichant) suotlichent,
gloriantur.
Ibid. l. 9. Ouene ser rocht) ouene ancse-
vrocht.
Ibid. l. 19 doychene) tougene.
Abid. I. 25. drmstrangigh) armstraneir.
Ibid. 1. 37. Firmissima munimenta
Wabsen gescoz.
Pa3. 68. I. 6. warningan) arnunso.
Ibid. L. 12. reion) reheceisse.
Ibid. l. 26. Clarc) vasse.
Ibid. 1. 36. WcreldchimAtre) vereld fin-
Atre.
Pag. 69. l. 8. huvele) bûbele.
IBid. l. 13. Boden Willon) diemiorisen.
IBid. l. 17. ZC ciner genodo) Léincreuote.
Tbid. L. 29. lesor) luoger.
Ibid. l. 37. churgnatis h) durhnabris i. per-
fecta.
Pa3. 70. I. 2T. hare) vahsstrenen.
Pa3. 7Y. l. Y9. VUTC CIIMENE) VurccuMenS.
Ibid. l. 2F. ICCK) je er.
P45. 7T. l. 3F. hunich) Wabo.
P23. 72. l. P. miloche) lacte.
Ibid. L. 6. C0 W ether) suedir.

## Folio 134 — 804368392:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
De ) 134 C ea
P3g. 72. l. 10. PLO2ha(E) Slozhaster.
Pd5. 73. l. 3. ZC Crist) zéerist.
Ibid. l. 25. thinsa) sedinse.
Ibid. I. 26. mitrore gratix) die verdent
mit rore oratiae.
IBid. L. 3F. Thihent) aibent.
Ibid. l. 36. alii genera linouarum) alis
cratia sanitatum, alii genera linsua-
rum.
Pag. 74. L. ult. levenda) lebentez aZ.
Pag. 75. l. 8. Stanches) quetete.
Ibid. l. 12. Geknisedon) geséroton.
Ibid. l. 15. LiutzC) Mmihte i. dose.
Pag. 8c. 1 l. 2. Smethelichon) smeicbli
Chen.
Ibid. l. 3. lilne Suthenc wind) lindo sun-
dene vind.
IBid. 1. 4. musadir) mucarir.
IBid. l. 5. Bederan) setaren.
Ibid. l. 5. MdCho dir) machot ir.
Ca8. 82. l. 14. 15. Sumestundmit duristor-
mentis, interdum mollibus blandi
mentis) sumstund mit ése forhta
sumstunt mit smeiche.
Ibid. l. 18. TLaFTO) Slasson i. picresco.
P25. 85. l. 29. Tlatchey de) stafheite.
PdE
e

## Folio 135 — 804368392:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ent
alio
11A
D1
at
2A
d8.
De ) 15Cda
Pa3. 85. l. 20. Seule dir) sculet ir.
Pa5. 86. 1. 9. einc wiila) ettenvilo.
PaG. 89. doues) toimes.
Pag. 90. l. 22. Wirthesaro ruowon tra-
henc) virdegero riuvon L’aberon.
Ibid. l. ult. Aagella) stacella, crucem.
Pa5, 92. l. 4. ZCrenHCL) Zestoezet.
Ibid. l. 16. Crousade) oiete.
Tbid. L. 17. niet lin. ande) ih nis er verben.
Thbat in.
Tbid. l. 23. Mmurhrodela) mur Buotera.
Tbid. l. 3r. TCarpH) Was.
Tbid. l. 36. hardo ceseret) hardo compun-
cta unte ceseret.
Pa5. 93. lin. II. thar) Thas.
Ibid. l. 14. Ouerthruzc) urdruzze.
Pa5. 95. I, F4. Miud(amere) nieter.
Pag. 99. l. 28. hominum. Peccatum) ho-
minum. Er ist candidus (S rubicun-
dus. Candidus ist er von dero mace-
de ceborener, unte aller sunton anie.
PecCatuM ESC.
Pag. 100. l. 7. vuptela) wipfeta.
Pag. TOT. L. 1O. LLIZZCTON) lutoren.
PaB, 102, l. 22. Tino OIde) sine vel.
Ibid, I. 23. Bethrat) gedrat.
Pd8

## Folio 136 — 804368392:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 36l 36
Pa8. 102, L. 24. threxlere) drebsel.
rid. l. Penult. Tinorr olde) sinc vel.
eag. 103. Icundont) scuntent.
Pag. 104. l. 7. houch) heuis.
IBid. l. 15. 2II) aller.
Pag. Tr2. lin. 3T. mithevare bistu Camo
Hrierutalem) mithevare bistu, quia
fraternam pacem diligis; ziere bistu
Samo Flierusalem.
Cdg. IB. L. II. 12. minc hinan AughE) mih
hine suteke.
Ibid. L. 27, 18. Sethanko) sedinse.
Pa5. 115. l. 5. 6. hiro muoder) iromuotir,
unte erveleteiro muotir.
Ibid. l. 29. Iucra.) lucra, die sie von iroha-
bont.
IBid. l. 33. Pamo thiu wolegechrangoda
Zec(cara) samo thiu sunnan, éselih
Samo thiu volee et hrancoda zelescara.
Ibid. lin. ulc. 1009h) heuis.
P28. 116. l. Y. 2. Chihet) dihet.
Pa8. 118. L. 22. ande) ante abo ne gratia
ejus inme varia sit, al die vila se die
sideles ejus hic sint circumdati testa
corporis; unte.
P25, 127. l. 7. Ccuohe) gescuohe.
Pa8.

## Folio 137 — 804368392:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
1O
11I
211
etla
a
la
1t
A
il
de C17 C dt
PaS. 127. l. 12. Fectinas) vilt.
Ibid. l. 20. Thaz setnuste) die sefuo-
cede.
P43. 128. l. 12. Thraxlere) drabsel.
Ibid. l. 33. triricum. Wollent, _C.) oriti-
cum. Wollent sie radicem mittere de-
orsum, so musen sie facere fructum
sursum. W’ollent, 65C.
28. 129. I. 3r. MIC aCUTA) mit mundicia
mentis es corporis unee mit acuta, (5c.
Ibid. I. ulc. elphandinin) helfent beininaz.
Pa5. 10. l. 6. 7. Doichene) toisene.
Ibid. l. 8. elphandinimo) helfentbeinemo.
Ibid. l. 9. 10. auditoribus) subjectis.
Ibid. l. 15. ZC F. Sebon, vorethero Porte)
Ze Esebon, dieder suebent vore thero
Porte.
P28. 131. l. 32. Zuein truxclin) Lauve tru-
Belinen.
Pa3, 132. l. 6. Carmeli, vOr) Carmeli.
ab0.
IBid. l. 28, 29. Wrelelucten) Zarolustent.
Ibid l. 37. ger asduom) sewast.
PaB. 135. l. 26. 2IdcCh) Zideches.
Pa9. 137. l. 4. Marthe) marada.
Ibid. l. ulE. cruchenne) Zeicedrukkene.
lax

## Folio 138 — 804368392:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) B8 (da
Pag. 18. l. 5. Bilittilih) billih.
Ibid. l. 20. Bevele) benélehe.
P45. 24r. l. 9. ghric) gen.
IBId. l. 12. d0) Fiion.
Ibid. l. 15. ge(caphe) scafse.
Pag. 142. L. 24. Vilochrado) vilo drâbo.
Pag. T43. l. 8. gCartratant) ecarzenont.
Pa5. 24. 6. L. 13. Vorkure) vermane. V. intra
P. 163.
Tbid. l. 24. andethin) ande ich thin.
Pa8. 147. l. 4. gethingon) spero.
IBid. l. 15. Gethruhtan) Geduhtan.
IBid. l. 30. Sarera) caréuvo.
TBid. l. 32. Selende) jesende.
Tbid. l. 38. an Plaphon) in slafen.
Pa5. 249. L. 8. MiWecchet, un2 en QC.) ni
vecchet, nohne munteret, unz en 65c.
Pa8. 150. l. 7. 8. Wrolelust en ouerAuoien-
de ande lich neisande) zartlicho ce-
fuorerin ande sich leimente.
Ibid. l. 9. houst) heuis.
bid. l. F5. repromissionis, ande nendet)
repromissionis unte labet an iro die
nahe allir slahte tucede unte mendet.
P29, I5F. 1. 26. Tihet) dihet.
Pag. 152. l. 9. Miderenda) nitareta.
la6

## Folio 139 — 804368392:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
1.
114
Mt
5
11
e
1
de ) 139 C de
Pag. 154. l. 34. loghent) lobezent.
Pa8. 155. l. 8. listeliche) lustlicb.
Pa5. 157. l. 19. TadCS) rates.
IBid. l. 22. Vousen) viose.
Tbid. l. 28. ThuS) Sus.
P25. 160. l. 15. Ouer drephent) ouerdre-
Phenb.
Pa3. 16T. L. 26. Eccletiam in fudaa) Eccle-
siam quae est vineasua. Ib ne meinon
niht dic Ecclesiam in Judea.
P28. 163. l. 28. VertiuseA prO (pC) verkiu-
sest ante vermonest prospe.
Ibid. l. 30. 3r. Calectium praemiorum glo.
ria) copia caelestium praemiorum.
Ibid. l. 33. WinnOnt) unee vinnont.
Pa3. 167. l. 9. 20. thie man sumestunde
Sihec) ebic man sumstund sihet, sum-
stunt niene sibet.
Ila sunt variae lectiones Willerami, qui-
bus uti porerunt aliquando, qui lcripto-
rem hunc recudi curabunt. De Cate-
roParaphralis Cantici Theotisca ab ipso
Willeramo etiam Latinis verbis conce-
ptaest, e extat hujus Pranstationis Lari
na vetus exemplar in membrana exara-
cum inter COdices Cudianos, quosnuper
+

## Folio 140 — 804368392:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
de ) 10 C et
non parvoeere redemtor Cuelterbytana
Bibliochecae, Wustris Lcibnitiihortatum
addidit Serenissius Duxnocter. Olo(
Sarium e Francica interpretatione W ille-
rami in Caneicum Canticorum Olivarius
rreedius contecit, additâ expositione
Flandrica d Latina _ adnotatis lingulis
Foliis Raphelengica edirionis. Extatid
in Additionibus ad Hlistoria Comitum
Flandriae librum prodromum II. Pa8.
30. (9.
CAP. LLY
De Felvien, Freherr. Ilen
Schu. Linzerlineu. funeu.
6 Suuceri studio originibus
CLexicis Germanicis colli-
pendis impenso.
A AnOTBEI. Andreas Helvigius, origine
LLPOmeranUS, Etymologiarum, sive ori-
ginum Germanicarum librum instinctu
Laurentii Rhodomanni primum colle
ctum, Francoturti publicarit, in quo plu-
ralunt, quae eodemtempore cogitarerat
ec 0b
d
n
IC
e
e
1
in
de
US
U
n
dic
V
V
N
e

## Folio 141 — 804368392:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) TAT C da
de observaverat Mylius supra citatus.
AnnO 16T4. res Ciermanorum liceraria
orte Marquardi Freheri JCti de Philo-
logi celeberrimi jacturam irreparabilem
Fccit. Neque enim ille Colum edendis
ex explicandis scriptoribus medii avi
Francicis, Germanicis et Bobemicis, v2-
riisque suris publici materiis claboran-
disincubuerat; verum etiam rem no-
Aram Fermologicam ob Cinsularem c-
jus in Audiishistoricis ulum tandem ali-
quando bene constituere voluerat. Coim-
municarie mecum Vir maximéRere-
rendus aeque omnis cruditionis pro-
mocor indetesus Polycarpus Lyserus, S. S.
Theol. Doctor de SuperintendensGene-
ralis DucatusLuneburgici, exemplarCo-
dicis Lerum Heroldini, cujus margines
Freherus notabilibus obserrationibus
luis in loca lepum difficilia passim imple-
ric; ibi ipsemet (xepius allegat Commen- ou et cila
tarium suum de veceri Germanica lineva ud Lupoli
vel origine ejusdem. Opus exrexium Bab p. 36
Fuisse quis dubitet, cum doctissimus vir
optima ad illa sublidia ex celebri Biblio
checa Palatina, quae jatm Vaticanxe pars
cA.

## Folio 142 — 804368392:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
de d142 C de
est, habere potuerit, atque ipse insignem
supellectilem librariam possederit, unde
quaedam postea in Angustam Biblioche-
cam Cinelterbytum venerunt. Fs in-
ter reliquias illas Codex MStuS, qui
Chronicon inedicum ab initio mundi
ad annum _b2. progcediens complecti-
tur, in co Freherus volumen duodeci-
mum diplomatum a le collectorum ali-
cubi ad marginem citat, ex quo de appa
ratu ejus reliquo ad hoc negorium judi-
Ces. Laudatx interim origines Germa-
nicae lingua, qua tristia Fata habuerint,
eMartini Opitii epistola ad 50. Flich-
mannum anno T638. daca, quam nondum
ediram Amplictimi Felleri, Sccretarii
Ducis Saxo- Vinariensis, beneticio possi-
deo, patet. Ibi enim OpitiuS: De
Glossario Freheri, quod quaris, niC, vix
illud reperiri posse uspiam existimo. Vi-
dua enim illius Doctissimi riri, ex equestri
apud Silesios Bocbiorum familia, ut fama
itabonorum neplicentior, tantum non ma-
ture decoxit, 5 Bibliothecam insienem,
Tinselsbemio, Grutero, aliisque obstanti-
bus nequicquam, perire misere passa est.
Pixit
M
n
l
ant
si
2
q
2d
8c
tia
ta
Dec

## Folio 143 — 804368392:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
e
De ) 143 C da
vixit eamen apud illum annos aliquot bo-
mononineruditus, qui origines Germa-
nicorum vocabulorum ad reprehensionem
usque rimari solebat es talia schedis vix
ingenti sebista continendis mandaverat,
quae forre latent Arsentorati apud Bernee
gerum illi familiarem. We tamen plane
nulla philolosix Freherima specimina
habeamus, Faciunteruditi ejus Commen-
tarii in Constitutionem Karoli III. de EX-
peditione Romana; in Formulas lcederis
Ludovici Germ. C5 Caroli Galliae Regum
anno 842. percussi; in Orationis Domini-
caees Symboli Apostolici alemannicam ver-
sionem vecustissimam, in Decalogi item
Orationis, es Symboli Saxonicam versio-
nem vetustissimam; atque dissertatio
qua proprie lineva prisci Francorum Re-
sesusi; in quibus omnibus perite rete
ra rocabula exponit, e quomodo no-
Ara exiis prodierint, ostendit.
Altero Pos Freheri obitum anno
Ocoreius Fenischins, Med. Doctor, et
Machematicus AuguCanUS, Thesaurum
linguae es sapientiae Cermanicae August
Vindelicorum edidit, in quO, WE aUTOK

## Folio 144 — 804368392:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de ) 14+ C e
aic omnia vocabula Germanica, tamFa
ea quam communia cum (uis Synony-
mis, deriratis, phralibus, compolitis, epi-
thetis, proverbiis, antichetis continentur,
_ Latine ex optimis quibuscunque au-
toribus redduntur, ita ut nora haC _
pertecta methodo quilibet cum ad ple-
natm lingua utriusque ConnitiOnCML, FLI
rerum prudentiam Focile de citoperre-
nirepossit. Sed usque ad literam C.
Taltem opus laudabile imprestum extat.
Posteum Foh. Bernbardus Zinzerlinzius,
Protellor Rostochien(iS, Lexicon Germa-
nicum concinno quidem ordine digessit,
sed immaturum illud reliquit autOr
praemature defunctus, cujus MorhoFus
Polrhis. licer. lib. 4. mentionem fecit.
Voluicetiam oachimus Fungins, Rector
Cymnalui Hlamburgensis, Q Philolophus
insionis, in hoc campo deludare, de re-
censet Martinus Vogelius in Vita ejus
Lexici Tentonici iniria inter (chedtas ab
eodem relictas, quae postea majorem
partem ipne sunE ConTiIEX. Lexicon
Germanicum elaborare similiter voluisse
fo. Caspar. Svicerum, Theologu Ti
curi
M

## Folio 145 — 804368392:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
117
11.
M
C
6.
at.
1157
s
(117
Ot
115
ito
Or
118
C
115
ab
M
Ost
10
de 3 145 C et
ourinum ex Caroli Fizardi Baedikeri F.
pistola ad II er. Ambrolium Langen-
mantelium Patricium Augustanum in-
celligo.
CAP. XVI.
De Clveri Cs Pontani seri-
ptis C disceptationibus, qua
occasione etiam de prisca Bri-
tannorum Co Ciallorum lin
qva quaedam afferuntur. De
Broveriitem libris, in qui-
bus lineua Ciermanicae antr-
quitates illustravit.
iOdem anno r6I6. Philippi Cluveri li-
bri eres Germaniae antiquae Lusduni
Batarorum lucem viderune. In iisdo-
ctissimus autor, ex Cicographorum sui
seculiPrinceps, Cermanorum vecerum
origines, migrationes, lingram, consre-
tudines demores, selta denique de regi-
ones exultima recustate, Rupenda dili-
gentia cruit, expoluit, de decem linguas
Furopaas callens, quid noctris in Audiis
licy

## Folio 146 — 804368392:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
iusse puscorm ganom anqua eaadum luga q
ibusuam vocabulis sondet petr. Opmeer Miaohr. f. 59.
idem Graera et Hect. Tem confart
e) 246 C d
Etymorum Scientia prosit, ubique sele
etissimis exemplis demonstratum isit.
Adverlabatur ejus de tribus Rbeni alveis
sententix 70. Tsaacius Pontanus, HTellin-
oraSclandus, Tlistoricus, Mathematicus
ee Medicuspraclarus, tum in disceptatio-
ne de Rheni divorsiis, ostiis es populis ac-
colis choroeraphicarum partibtis duabus,
tum in pereruditis Oricinibus Francicis
Ilarderici r626. impreslis, quarum libro
primo Fere inceoro de hoc Dumine agit,
ut commodius octenderet, quomodo
Franci, Phenotransmilto, victisque RO-
manorum pralidiis in Callias irruperint,
addita _ descripta ex oppolico unirersa
propemodum Germania. De Lingra
Francorum vetere ibidem solicite dis-
guirie, de qua Forre porro quaedam atti-
sitim apoloeia prooricinibus Francicis ad
versus antaconistas duos, Gallum alverum,
alterum Leodicensem anecdota, cujus
arientio lapiusrepetitur in Epistolis BOx-
horrianie. Edem POntANUS VeFaB NO-
minumrationes passim recticinssistoria
Danica e Gelarica, aEque CriaIm PriMUS.
exactius roces reterum Gallerum inAi-
C3.
quo
lc

## Folio 147 — 804368392:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
le
sil.
10
peid
in-
11B
IISq
ieis
1O
il
40
0
MI,
ela
2
Vit
15.
11
11,
jS
1X
10.
rist
115
1
De ) 117 C et
coribus antiquis extantes collepie, de inde
Olossarium priscum Gallicum, Lux duni
2606. cum ejusdem itinerario CalliaeNar-
bonensis exculum, confecit. In iisdem
vocibus explicandis post Pontanum se
exerenerunE Anton Dadinus alteserrain
Aquitanicis, Cambdenus in Britannicis,
Predius in Flandricis, d exteri, ut adeo
nobis hinc jam Patis superque constet,
Facicum in viea Agricola recte judi-
calle, ab idiomate Gallico Britannicum
sermonem haut multum esse diversum.
Superat haec vetus live Cambrica live
Gallica linoua, corrupta licet aliquan-
cum in Bricannia Gallix, _ W allia An-
olixprovincia, de arctiorem cum Cier-
manica connexionem habet, quam cum
Hlebraa, licet eam ab hac derivatam es-
Ce nobis pertradere velit Johannes Da-
viesius, Theologus AnoluS, in Lexico
Bricannico-Latino Londini 1632. publi
cato, unde excerplit MarC. Zuerius BOX-
hornius Antiquae lineva Britannicae Lexi-
con Britannico- Lacinum, quo Callica-
rum orisinum luarum editionem post-
limmam 2654. Amstelodami a Ccor-
uquae Bi lannicae Vabula puncioru 2 esse. Gr BIcd
raecis plumnna a tatinus, vid
tunstutiones ad
quialia tambrrae descriptionem C. 15
621
davies
Gro

## Folio 148 — 804368392:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
esius etu
iit Gra
b2. 1. E
dintali
quaesprit.
De 1) 148 Cd
sio Nornio Factam, illustravit. Da-
vielium secutus est samuet Bocbartus
Callus, ee veterum Gallorum roces in
Tuo Pbales pariter a Phaenicibus luis pe-
tiit, cujus tamen opinioni Borhornius,
meliora cdoctus, in citatis modo Orici-
nibus Gallicis quaedam oppoluit. Nlon
contundendus autem cum Jo. Davielio
elt Tobannes Davidu Rhoclus MonensIS,
Medicus, qui Cambro- Britannicae linenae
insticutiones e5 rudimenta Londini 1592.
edidie anno 1B2T. ibidem recula.
Anno 1617. abiitad Patres Christopho.
rus Broverus, Arnhemensis Crelder, S.
P. e Philosophix Lector Treviren(IS.
poltea Fuldentis Collegii Rector, cui plu-
rimum debetantiquitasnostra. Edidit
ille Venantium Forcunatum ee Rabani
Mauri Poemata cum notis luis; Sidera
illustrium C5 sanctorum virorum, qui
Germaniam presertim mannam olim re-
bus restis ornarunt, cMStis cruit; e
aneiquitatum Fuldenscum libros IV. Pu
blicarit, in gnibus omnibusrei Germa-
norum ctmologica, data occatione,
racarit. Magistamen id sibi negotii
d. I.
l
p
a1
d
dI
1
et
de

## Folio 149 — 804368392:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
De ) 149 CdE
datum credidic in antignitatibus anna-
lium Trevirensium, quas Archiepiscopi
Trevirensis jussu oppoluit Ovilielmi Ky-
riandri annalibus ducustae Trevirorum
anno 1576. in Comitiis Rarisbonensibus
Maximiliano II. Oblatis _ 1625. IMPreS-
(1S. Broverianus vero labor, cui tri
Binca annos intepros impenderat, lingu-
lari FatO deTENEIS, anno deMUM 1626.
Colonix perBernh. Cualterum erpis sub-
ditus est; _ mox ab invidis ee rei hicto-
rica oloribus suppressus non ante com-
paruic in publico, quam hinc atque inde
mutilatus, atque a Jacobo Malenio erivinclu
mn
buslibris non adeo magni pretii auctus
prodiit
ac passim interpolatus eAet. FIXC ulei-
maeditio duobus in majori Forma Y0-
mis Leodii 1670. in vulous emanavit.
tlorum Annalium Parasceres capiti de-
cuera
Cimo BrOICrUS Dissertationem de vete-
ris populi Trevirorum linguanonineru-
ditam inseruit, eique Legem Ludovici
Pri Imp. Cs Cotharirejusdem filii, de bo-
mine libero, uepotestatem babeat, ubi-
cunque volverit, res suas dare, in linguam
Theocilcam cactem xetate translatam,

## Folio 150 — 804368392:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
de ) 150 C de
acque ex codice retusto Biblicthecae pri-
martitempli Preverici depromptam ad-
secit. In Annalium quoque prioris L-
ditionislibro octaro e passim voces in-
Fimxe Latiniratis de Teutonicas in Char-
tis, Donationibus, librisque bonorum
Monacicorum Catalosos extribentibus,
obrias ex Caesarii Monachi Hcisterbacen-
sis es Exabbatis Prumiensis Clossario Ma-
nuscripeo declararic. Hoc Gloltarium
80 jam inccorum e reliquiis literariis
Rcrerendi quondam Patris Crregorii 
verhami, Praepolitimonacterii Ludgeria-
nipropetlemestadium, benefcioR. P.
Roberu Verbochhor, qui cidem HO-
nasterio, dum haeclcribo, summa cum
laude praeest, accepi ac inter cimeliacri-
tica alerro. Uautem, quodres est,
ex ipsius Calarii Pratatione ad Frideri
cum Abbatem Prumienlem exponam.
ANerrabatur Prumia liber antiqrus, an-
NODCCC XCII. exArATUIS, jura de re-
ditus Monalterii continens, hunc C a la-
rius deseripsicinreorum, mutatis Colum-
modonominibus rillarum, quae ex lon-
Eaericace barbara quali videbantI,
Cram
Ct
tis
Cat
id
ra
Cr.
Pat
de

## Folio 151 — 804368392:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
i
1
1159
N
N
s
M
N
C
4
N
117
M
ade ) est Cda
Crammatica rero sylum ob antiquita-
cisrererentiam retinuit illaesum. Vo-
cabula tamen juridica de ex Theorisco
idiomate descendentia acque obscurio-
ra semper additis expoluit slonis, qua
Critices Cermanica studiolis ului non
parro eslepossunt.
C. AP. XVII.
De Lexicis (5 libris furidicis,
Ciermanorum verba obscu-
riora explicantibus.
N Legibus, Statutis ee Constitutioni-
busimperatorum, Regum, Principum, tun Glossar
Populorum ec Communitatum multa denceslansl.
in temonisjm
verba processuremporisrara, obscura et 2
firee
dissicilia sciculieri, manisestum est; cum Hund.
tamen accurata talium scientia ad in-
tellectum Legum pertincat omnino ec a
perfecto seto requiratur. Inde autem
sequitur, bonum secum etiam debere
bonum esse Critieum acque etrmolo-
UMI ACCUTATI. VetCreS TCtOS RO-
manos haec optime persperisse ex Gellii
lib. 13. Cap. 24. dilcimus, ubi Phavorinus
R 4
COM.

## Folio 152 — 804368392:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
de ) 152 CdE
commemorat libros rerum verborum-
que veterum, atque ex iis explicat diffe-
rentiam vocum praedae e manabiarum.
Labeo Antictius FCtus celeberriimus, Co-
dem Cielliol. 13. Cap. 10. autore, in Ciram-
maticam sele atque Dialecticam literas-
que antiquiores altioresque penetrare-
rat; Latinarumque rocum origines de
rationes percalluerat: atque ca praeci-
pue scientia ad enodandos plerosque ju-
rislaqueosurebatur. Idem Gelliusad-
ducit Verrii Flacci librum de obscuris
Catonis, quem Macrobins ob lingula-
rem juris Pontificii scientiam extollit.
Duid. quod omnes fere, qui de Origi-
nibus Lingrae Lacina olim (cripserunt,
Seti protessione Fuerunt. AC Duare.
nus, Cujacius, Budaus, Hloctomannus,
Crodotredi, d reliqui furisprudentia re-
stauratores (aepenodosjuris Crordios o-
De Critica artis secuerunt. In variis
Cermanorum furibus patria linsua li-
teris mandatis, quorum maximus ulus
ekin Foro noltro, non minore opus est
cur a ad explicanda loca difficilia, e (aepi-
us verbum male intellectum aut easpi-
taTC
r
D
su
1
tro
70
et
Dei
l
ad
e
in
et
B
Ca
et
tio
Dh.

## Folio 153 — 804368392:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
M
c
1t.
0
e
1
d
YIS
Ila
AB
C
157
C
118
1
(C
Be ) 153 C et
tare aut labi Facit furisperitos etiam ce-
Iebres. Sen(IE hOC Paulus Matthias
W chnerus, TCtus non incelebris acque
Episcopi Bambergensis Consiliarius, de
inscitia aliorum subveniens edidic 1619.
Observationes Practicas, in quibus disfi-
cilia d obsoleta verba Germanorum
suridica mapnacura exposuit. Icerata
vice prodierunt illa Argentorati 1700.
hoc Cub titulo: Pauli Matrh. W’ebneri
TC. C5 Comitis Palatini Caes. itemque
Job. Rudingeri JC. Observationum Pra-
cticarum editio novissima cum notis di-
versorum fCeorum accuratissimis, addi-
tionibus, indicibus e5 Praesatione 70.
Schulceri. Welineri exemplo Christo-
phorus Besoldus, vir Cuo aero doctissimus,
Exlaris _ Electoris Barari Consiliarius,
de Protessor Turis primum Tubinga, de-
inde, ex Lutherano Romano-Catholi-
cusfactus Ingolstadii, anno 1629. Tubin-
ex in lucem emisie Tbesaurum practi-
cum, continentem explicationem termi-
norum atque clausularum in Aulis eS di-
casteriis Romano. Germanici Imperii ust-
catarum; ubi simut quam plurima ad sta-
R
Tum

## Folio 154 — 804368392:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
de) 154 C da
cum Reip. mores, historiam, lineuam que
Germanicam pertinentia, variam pariter
rerum coenitionem suppeditantia, (5 tam
nova quam vetera documenta passim inse-
runcur. Recusus est Caepius hic urilissi
inus liber Norimberoa cum Johannis
facobi Speidelii J. I. D. Correctionibus
_ ex Autoris autographs auctus s locu-
plecatus 164r. _ 1643. cum addirionibus
vero Christ. Lud. Dietheri 1659. 1666.
2679. Laudatus modo Spcidelius ipse
quoque opussimile consessit ac aliquo-
tiesedidit. Annovero 1657. illud exi-
mic auctum iterum erpis Cubdidie (uo
titulo Speculi Furidico. Politico. Philolosi
co. Tistoricarum observationum (5 nota-
bilium; verborum, rerum es antiquita-
tum Germanicarum. Clausularum item
Ss terminorum practicorum, nec non plu-
rimorum tam publici quam privati juris
Ouastionum es Decisionum. Flabet pro-
Fecto in hac egregia collectione Frrmo-
losus Germanus amplammessem para-
tam, de plura eriam bona ipsi dabit ele-
eans fusti Gcoreii Schortelii Tractatus
de sincularibus es antiquisin Germania
JurE
juri
uC
Deue
Mo
C17
dl

## Folio 155 — 804368392:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
que
Ntet
AM
est
11
MId
b1IS
C1I
b1IS
66.
ple
10
Xi
(1
et
1A
tA
(CM
II
ris
0
10
1d
le
HIIS
et
3e) 95 C de
juribus observatis maximam parcem ad
huc usicatis, Germanica lingua conseri-
peus _cditus 1671. Inter pia autem de-
sideria nobis est enasci riros eruditos,
qui majorem, quam hactenus Factum,
curam impendant Prorinciarum CTer-
manicarum _ urbium ctatutis, in quibus
ritus veteres de antiquitates, verba quo-
que d alianotabiliare condica latent, qui-
Busaore admodum careimus. Magno
quidem Audio hanc circa rem verlatus
CA Denricus Cisebertus, cujus fustinia-
nus Farmonicus omnium fere provinci
ArUI GTETMAMICATUM, ViCINOrumque
regnorum Statuta collisit, cademque
lingulis paragraplis Inctitutionu jun-
SIC; Periculum vero Scatutorum har-imo prodrere
monicum de Deuteronomium harmoni-
cum, pluraque hujus diligentissimi viri
alia Bibliopolarum incuria Llambursi
achuclatere diCunTT.

## Folio 156 — 804368392:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
)
us  eti
GAP. XVIII.
Deeditoribus Clostariorum La
tmorum C5 Ciraborum, ex
quibus non parum utilitatis
in rem nostram etymoloe
cam redundat.
Umhaec in Cermania oserentur, vi-
res suas in editione Conciliorum
Anglicanorum exercebat superius jam
laudatus Tenricus Spelmannus: Dum
autem hoc ad opus Patres, Concilia, me-
eliigue seculi autores ledulus erolveret,
incidit in plura percorina vocabulaC0-
thica, Vandalica, Saxonica, Teutonica,
Longobardica, Normannica, _ec. igno-
ex item functionis officia, dionitates,
magistracus, _ infinita hujusmodi osten-
dit, quxe neque in Lindenbrogii Glosa-
rio, neque ullibi alias, explicata ridebat.
Iplc itaque talia inunum collegit, de pro
virili enodarit peculiari opere, cui titu-
lum Clessarii Archaiologici Fecit. Pri-
ma ejus parsprodiit Londini 1626. altera
1664. cum priore ibidem excula; Ulci-
1E
m
1687
e
Savi
bulot
aliis
tur.
5.
1622
Schit
rium
Sis(
5.
ptan
quae
delo
vus
Jue
rEL
un
Aact
Cri
Lab
exar
rein
libr

## Folio 157 — 804368392:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
1I
rC
eretu
i
HO
AICd
ricdus
set
bal.
sI
11II
C1a
III-
1a
ma vero inteori operis cditio Londini
1687. Procurata cA. FOdem Lempore
F0. Lydius Luxduni Batarorum promul-
cavit Clossarium Latino. barbarum voca-
bulorum obscuriorum, quae in Clemancio (5
aliis sequioris avi scripcoribus inveniun-
tur. Sic etiam Heribertus Ros veydus
S. J. Cum rindiciis Kempensibus anno
162T. Antw erpix adderet Johannis Bu-
Schii Cbronicon Canonicorum Recula-
rium S. Aucustini Capituli W indesemen-
sis s Tboma a Kempis Cbronicon Montis
S. Aeneris, in calce dedit nobis Olossa-
rium rariorum Es barbaricarum vocum,
quae in bisce Chronicis occurrunt. Ad
ornavit etiam 70. Meursius, vir Doctisi-
mus, Olossarium Lacino-barbarum, illud-
que inCiloctario Ciraco- barbaro pag. 94,
102, 505,507, 596, 574. adducie, licet id
hractenusnondum prodierit. IIlustra-
cum est deinde idem argumentum a
Critico eximio Crerh. Johanne Vostio in
libris de vitiis Sermonis  Olossematis
Latino barbaris Amstelodami 1645. 8
Francoturti 1660. impressis, quos Thomas
sceinessus, cruditorum, dum viveret,
P

## Folio 158 — 804368392:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
de ) 158 C dE
princeps plurimis in locis, teste Morho
fio in Polyhistore, emendarit, interpola-
rit, de auxit. Servatur iltud exemplar
cum reliquiis caeteris Reinelianis in Se-
renissimi Ducis Saxo- Cizensis instru-
etissima Bibliotheca. Fosdem de vi-
tiis Sermonis librosapudamicum Brun-
Pricensem cum nStis iplius Vossii e-
mendationibus ee addicionibus ridi. Sed
cum quatuor tantum libri olim prodie-
rint, in nupera operum Vosssi editione
Amstelodami M D CCII. abColuta qua-
tuor his addiri fuerunt libri quinque ex
AISto autoris. Ouintus liber roces o-
rigine barbaras in inedia Latinitate, e
roces Latinas quidem aut Cracas origi-
ne, led in bonis autoribus non obrias
expendit: Sextusrecenset roces, quibus
aliena ligniticatio indita est: Seprimus
voces barbariei Fallo suspectas conside-
rat: Octavus roces, quas in aliena ligni-
sicatione politas esse Falso crediderant
eruditi, ab trac injuria vindicat: d nonus
tandem de barbarismo vocum conjun-
ctarum asit. Isquem paulo ante cita-
vimus, Rcinessus, in VitapropriaCerma
nice
MCe
1OT
AAUBD
ceper
Tame
mnii
erest
lingi
ctissi
samm
L. ab2
iC O
11
Me
vi
1a
etu
AII
167
deri
d
lls
no

## Folio 159 — 804368392:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
ola
5
lic
DIC
11d
1d3
dUS
11IS
de
1I
int
11S
111
1d
c4
ce
de ) 19 C de
nice deleripta, quam inMtulaomeo asser.
vo, teltatur se etiam ynciosas Gerinas, (I
ve Olossarium vocum barbararum apud
Aucores tam veteres quam recentiores
repertarum n soxeior compoluisse, quo
tamen opus hoc derenerit, ignoro. O
mnium diligentiam sperarie Carolus dut
Fresne Dominus de Cange, Crallix illud
Tinoulare ornamentum, in duobus do-
ctissunis operibus, quorum unuum 51os-
sarium ad scripiores medie (5 insimae
Lacinicaris tribus roluminibus Parissis
1678. editum; alterum Ctossarium ad
Scriptores medie (5 insimae Craecitatis
duobus voluminibus Lugduni 1088. C
vulgatum complectitur. Superest ta-
men magnus obscurorum medix xeta.
tis rocabulorum numerus, in his libris
non explicatorm, de ipse quotidie co
rum aliquid oltendo; non uno eciam in
loco ex Cermanica de Seprentrionalium
reliquarum lingrarum ignorantia erra-
vic Cansius; unde reipubl. literaria
valde protieuuum etiet, si aliquis vir do-
ctus ejuslabores rerideret, corriseret d
AUSCTEL.

## Folio 160 — 804368392:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
2e ) 160 C de
Ex veteri idiomate Germanico non
pauca quoque in polteriorem Craecita
tem irreplerunt, atque a Crraecis rice
verlaetiam quadam mutarunt medii x-
viCermani, un de una cum Cangio me-
rentur crolri, qui ante cum eodem in
campo desudarune, _ Crxeco-Barbaras
roces expoluerunt. Id quod praestite
runtNicolaus Risaltius, SCFusParisinus, in
Clolario actico pet ZoBaeBasco e Foh.
Ncurscus in Cloclario Craco- barbaro,
cujus exemplari in Bibliotheca Greltica
asterrato Matthias Berneegerus selectis-
limas obserrationes de emendationes ex
suegectione Metrophanis Cricopulittie
romonachi d Patriarchae CPtani PrOTO-
Cingili, manueropria passum adscripsIE.
CAP. XIX.
De Melch. Coldasti libris oriei
neslineua Germanica inqui-
renti utilibus atque de ejus-
dem veteribus quibusdam
MddIIo.
leCa AnMU 1635. grarem sacturat
ares Critica CTermanorum patieba
t
Is
Var
CC
lat
1
Ca P
blic
ver
rate
re
Dus
Tur
6B
dec
Teri
tori
silio
Bar
Ckie
dur
che
450
OU
nan
lec

## Folio 161 — 804368392:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Ild
sicc
ile
101
1
1
1ob.
11On
sica
(ic
10
1.
2
De ) 161 C dE
tur morre Polyhictoris eximii Melcbio-
ristlaimens feldii Coldasti, qui non Colum
variis scripeis Antiquicates, jus publicum,
remquelicerariam insigniter illustrare-
rat, sed Facem eriam accenderat lingra
cultoribus, varia monumenta Peuroni-
ca stupenda assiduicare collisendo, e Pu-
blicando. Extabar illo tempore apud
Baronem TTohenlaxium in arce Forste-
ekia, ut schobingerus indicat, veneran-
dum antiquicaris monumentum, quod
vere aureum rerum Germanicarum
thelaurum continebat, tunc ante annos
450. d amplius scriptum acque ab Impe-
ratorelleinrico, Conrado Rege, Junio-
re, aliisque imperii Principibus Duci-
bus, Marchionibus, Comiribus, Baroni-
bus, nobilibus aliisque poetis decanta-
tum in certamine mulico, uc conjicie
Goldactus, quilibi illud a Schobingero
acceprum duobus tomis interrum de-
Scriplie, atque exinde Tyrolis Regis Sco-
torum W’insbekiique Equitis Germani ad
filios, (5 Winsbekeie nobilis fuminae ad si-
ham Paraneses anno 1603. publici juris
Fecic, additis notis eruditione singulari
PlE

## Folio 162 — 804368392:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
De ) 162 C
de
plenis, in quibus obscuriora verba expo-
luie originesque eorum quaesivit.
UB
Occasio condicorum poematum horum
plenius cognoleatur, lubet ex Goldacte
praetatione quadam in medium afterre-
AGraca, inquie, es Romana Linevanul
lius imperium majus atque diucurnius
Teuronice fuit, quae cum ipso quodammo-
do Tellure orta sensibus dissuissimis, unde
res penificarent, es animi sui sensum, ver-
ba suppeditavit. Nam, si priscaehistoriae
ides, a Suecis primo in Delvetiam, a Da-
nisillata in Normanniam, in Beleium vero
aSaxonibus, inde in Britanniam, porro a
Gorhis ac Vandalis in Ialiam ac in Vispa-
niam a duevis ac iisdem Gothis, denique
Galliae impacta a Firancis.
Verum istas
apud Cientes diu non perstitit, quae excusso
imperiijugo hodie vestigiatantum servant
eaque perpauca. Nec mirum cum ipsi
Sueci Dani, Sarmata, populi continentes
eo anobis abierint, ust intelliei, nisi summa
cum difficultate a nemine nostrum possint.
est Cermanis inteora, incommistaque pe-
rennat, nec alio nune sermone, quam majo-
resnoscriance annos sesqui mille, utimur ;
9)ua
ent
e
Det
u
Det
dub
sec
1108
eat
nit
Per
Vn)
ex
suo
Jor
qui
Ple.
um
210
On
tut
1207
Let
d0b
rea
aI

## Folio 163 — 804368392:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
de
101
id
pto
e
De ) 163C de
(∞ 1 I
Duainre soli Cermani habemus eloriari.
emollita tamen pronunciationis asporitas,
d.eiti
Derba item partim antiquata, alia pror-
1e
sum ob soleta.
it
ipsa autem racio dicendi
iL
vebus, aut, si mavis ita appellare, indicena
atque auroxdcor, quae ut sinculis mularit
seculispronum est ostendere. Et vidimus
nonnulla Carmina, quae cum evandrinis,
ut sic dicam, atque Saliaribus in genere
suo queant compon.
Duippe par atque
eadem Cermanis, quae Romanis quondam
nicidanda linsva seudium. Quod qui nu-
Perum ac procuratorium calumnianeur,
injurusunt in dilicentissimos nostros ma-
jores. Lonsiorapono ad compendium,
quinque proxime secula vide in quibus eri
plex, more Romano, aulieorum exerciti-
um. Ciquestre, Cymnicum, alusieum. In
isto sermonis atque incenit cura, qu’a ad
Oratoriam at que poeticam informaban-
tur. Ieaque viri Principes ac equestres,
non nunquam etiam imperatores, Reges+
certamina insticuere poetica, in quibus
nobili familia vireines offerebant victo-
riam cantus, non secus atque in hastilii-
diis. Contentio de praemiis erat ab Im-

## Folio 164 — 804368392:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
peratore propositis, aut quodam Princi-
pum Magnate. Rem non dubito fore, qui le
vemes non satis dienam Principum viro-
rum Personis judicent. Scabi erunt se-
re, qi contra Majorum laudabiliter insti
euta Libero addictiores quam libro, corti-
eiquam codici denti quam menti nibil re
ctum praeter quodipsorum ebriosis moribus
conveniant, putabunt. Dui si didicerint a
cten
nimines imperio corporis uli servitio, non
admirabuntur majores ab exercitiis cor
ponis ad animitranslatos. Praterea non
tunc demum ad Germanos exerciratio ista
commieravit; fuit eadem multis ante se
culis in aula Caroli M. C5 ex sentesaxonum
Arturi Britannorum Recis. Sublataite-
rum ante Rudolsi Habsbursensis avum, da
mna nobilitatis, quorum e mores cense-
bantur, es ingenia simul excolebantur.
Lam tamet si juvenes ferme cocorma
caeteri tamen adullioris mentis. Heroum
cesta atque Ducum, alii satgras in Princi
pum at que Nobilium vicia nonnulli admo
nitiones tanquam ad Alios prasentes reci
tabant. Exemplis non est necessum Vi-
disticum alia, tum illa aurei, quod Schobin-
sen
 renet
ra
ter
ric
d
ex
+2
D0
Dc
bur
et

## Folio 165 — 804368392:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
get
se
1077
DrI
10
AA
eta
109
11IM
1e
sc
M1I
a1
11I
Cl
(eY
de d 165 Cda
per noster possides monumenti. Indebas
juvit in antecessum dare pareneses, dum
caecerorum deproperarentur. Ouam ve-
ronos Goldactus beasset, sipromissis Re-
isset, de reliqua hujus voluminis poema-
taedidisset. Bono omine exo in Bre-
en Bibliotheca incidi in primumm A-
PosraphiColdastini comum, cuiprah.
xuserat index nominum Poetarum, qui
integrum opus comiposuerant, ex quo
deprastantia ejus judicarelicer. Utau
temeruditis innotescat, illum hic inse
ram sis ipsis, quibus conceptus est ver-
bis: V. Keiser Deinrich. 2. Kunie Cbun-
rat der junge. 3. Kunig Tyrol von Scboe-
ten und Fridebrant sin Cum. 4. Kunis
Went Zel von Bebeim. 5. Llert Zoge Dein-
richvon Pressela. 6. Marcerave Otte von
Brandenbure mit dempsile. 7. Mare-
erave Fleinrich von Missen. 8. Der Her-
120ge von anbalt. 9. Tertzoze Johanns
Don Brabant. 10. Grave RudolF. Don Xu-
venburs. I. Grave Kraft von Zoccen-
bure. 12. Grave Cbunrat von Kilchbere. 13.
Grave Fridrich vonLinine en. 14. Grave Oc-
re von Boctentoben. 15. Der Marggrave
201

## Folio 166 — 804368392:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
de) 166 C et
von TIosenbure. 16. Herr Heinrich von
Veldic. 17. Herr Cot frit Von Nisen. 18.
Cras aibrecht von Beicerto. 19. Cras
Werner von Konbero. 20. Herr facob
Don Wartel. 21. Terr Walthervon cilin-
Ten. 22. Bruder Lberhaxt von Sax ein Bre-
dier. 23. Perr Rudols von Rotenhure. 24.
Herr Fcinrich von 5aX. 25. Ylerr Lcinricb
2on Fravenberr. 26. Dervon Lurenbere.
27. Flerr Dietmar Don A(. 28. Der vont
seE
Cliers. 29. Plerr W ernberr von Lufento 30.
et
err Heinrich von Stretlingen. 31. Ferr
Liristan von Clamler. 32. Berr Utrich von
es
Nure. 34. Tlerr Feinrich von Morun-
Ven. 35. Der Scbenke von Limpars. 36.
Schenke Utrich von W intersteten. 37.
Pierr Reimar der Albc. 38. Ierr Bur-
kart von Hohenvels. 39. Cerr Desse von
Rinach. 40. Der Bursorave 2on Luns.
A1. Ferr Fridrich von lasen.
Bureorave von Rietenbure.
42. Der
43. Herr
Milon von Sevelingen. 44. Derr Dein-
rich von RWeCen. 45. Herr Walter von
der Vocet veide. 46. Meister Beinrich
Deschler. 47. err Hlilbole von SNami
et
D
de
2

## Folio 167 — 804368392:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
B
10
11
DI
60
0H
Se
et
Os
e
1
eto
de ) 167 C de
∞ot. 48. Terr Wolfram von Pschelbachi
49. Pon Sincebere en Trucbseze Zu S. Cal-
Jen. 50. Der von Sacbsendors. S1. W achs-
mut von Kunzingen. 52. Ilerr W ilbelm
∞on Deinzenbero. 53. Ierr Lutoli Don
Seven. 54. Perr W alter von IetZ. 55.
Herr Rubin. 56. Tlerr Bernge von Hor-
bein. 57. Der Tanbuser. 58. Llerr
Nithart. 59. Don Buchheim. (ACque lI
omnes extabane intomo, quem seculus
perlustrari, primo Bremens; sequen-
tia vero in Lomo sccundo sive deper-
dito sive alicubi, de Forte Parisiis, laten
LC Continentur: 60. Der von Tohanns
dorf. 61. Endelhart von Adelnbure. 62.
Derr Blieses von Secinach. 63. Herr
W absmur von Muthusen.
64. Tlerr
Tlareman Don ONC. 65. Terr Keimar
von Bremenbere. 66. Terr Johans von
Rincenbers. 67. Der von Wildonic. 68.
albrecht der Marschal von Rappresvile.
69. Derroctevon Turne. 75. Herr 6osti
Don Fhenheim. 71. Von Suneyee, 72.
Pon Scharpsenbere. 73. Herr Cunrat der
Schenke von Landeyec. 74. Der W ins-
beke. 75. Die i insbetin. Ib. Klinso

## Folio 168 — 804368392:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
de 13, 168. C
da
revon Uncerland. f77. Cristan non Pup-
pin, ein During. 78. Tlerr Dleinrich Iletz
bolt 2on Wissensec. 79. Flerr Utrichvon
Licchtenstein. 180. Der Durine. D SI.
Winli.82, POn Mancour. 8. Pon
RautC. 84. Flerr Cunrat von Alistet
ten. r 85. Perr Brune von Horenbere.
86. Ferr Hue von W’ erben vog. 187. Der
Puller. 88. Von Trostbers. 189. Plares
manvon Starkenbere. 90 Von Stadeege.
9. Ferr Brunvart von Ochein. 92. Von
Stambein. 93. Perr Cioni. 94. Rost Kilch.
herre von Sarne.  95. Der Hardesger
96. Pon Wisponla. 97. Der Schulmei-
ster von estingen. 98. Meister W alter
von Prisach. 99. Von Wengen. 100.
Herrefeffel. 101. Der Taler. 192. Der
Tusenthasce Schreiber. 103. Steimar.
104. Clerr Alram von Gresten. (105. Ierr
Reimar der Pideller. 106. Horr Ha varts
107. Ferr Guneher von Vorste. 108. Ferr
Friderich der Rnecht. ), 109. Der Burggra
ve von Regensburs. 12o. Herr. Nun. III.
Hern Geltar. B. 112. Ferr Dietmar der
SetZer. 113. Pterr Reimar von Ziveter.
4. Der june Wissener. us. Von Obern-
bure.
e
S
do
M
a
v

## Folio 169 — 804368392:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
st
1
de C169 (d
bure. X.n6. Der alte Missoner. I17. BrI-
der Wernber. S. Der Marner. 119.
Sustent von Trimpere ein fude. 120.
Der Cast. TEI. Pon Buvenbure. 1225
Deinrich von Tertincen. 123. Herr Ru
dols der Sebreiber: 124. Meister 60rt frit
von Scrasbure: 125. Meister Johans von
Tadelonb. 126. Der Regenbog. 127.
Meister Chunras Don Wurrabure. 128.
Der Criger  229. Chunez von Rosbeim.
130. Rubin von Rudeern. 131. Meister Fri
derichoon Sunenbure. 132. Der Kol von
Nussens133. Der Dirner. 134. Meister
Siceber.  135. Meister Fleinrich Fromen
Lop. 136. Der vilde Alexander. 137.
Moister Rumslant. 139. Meister Spervo
vel. 140. BoppC. 141. Der Lit seba vet.
142. Der Kanczeler. Plurimos ex HIs
autores allegat Goldassus innocis ad Pa
ramericos neenon in Replicatione pro Im
perio conera Oresserum. Fuisse autemeoe
matiahaec, veille suspieatur, in certami
nemusieo decantata, conjicias etiam ex
his Indici Nsto citato adjectis verbis:
Dichie resunzen bant nuzemale, sind ir
C. und XX XFIMII. Actarien cum in Indi-

## Folio 170 — 804368392:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
de ) 170 Cea
CC T42. Poëtae nominentur, putarem e-
quidem gnatuor coaros, qui certami-
nifortenon intertuerint, reliquis adje-
etos. Flabuie Goldatus alia plura mO-
numenta NSta, quorum ulum nobis
denesari dolemus. Adducie Caepius
Olossarium vetus in Bedae arcem metri-
cam, quod Bremae pariter ridi, vetustis
Simo charactere seriptum; Biterol(um
Poetam; Veteris Poetae Tistoriam Cavani-
Henrici de Cravenbere, Equitis Suevi
poemata: e5 Cbristophori ab Helmsdors.
sire (ucipse Goldastus se ex Bibliandro
_FlacioIIIyrico TOm. P. AIMANH. rer.
P. 253. XT. III. P. 105. ad marginem Cor-
rigie) Rudolphi ab Embs Compendium
Bibliorum metricum; Anongmiveteris di-
eta Catonis metro reddisa, d plura alia,
qua ubi invenienda lint, lubenter scire-
muS. In eribus Ilamannicarum Rerum
Tomis Francoturri primum 1606. Cditis,
de postea 1662. reculis, Croldactus etiam
emologicum Audium egregie adjuvit,
non obserrationibus solum suis selectis,
Fed etiam publicatione antiguiMimorum
lingua nostrae monumentorum, ex qui-
BLIS
b
uit
ea
a
c

## Folio 171 — 804368392:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
De d 7C de
businprimis sunt Ruodeperri Macistri S.
Galli Epistola es in iis Otossae; trabani
Mauri Clossae Latino Barbaricae de parti-
bus humani corporis; Nomina mensium
C ventorum secundum Thodiscam; Ken
ronis Monachi S Galli interpretatio vo.
cabulorum Barbaricorum in Regulam S.
Benedicti Abbatis; (5 Catalocus nomi-
num propriorum, quibus alamanni quon-
dam appellati, ex vetustissimo codice mo-
nasteria S. Calli ordine descriptus (5c. In
ejusdem viri collectaneis, que Bremae,
utjum dictum est, cuctodiuntur, non
dubium est plura concineri, nobisutilia,
quorum communicationem benero-
lam ab Amplistimo Senacu nos aliquan.
do imperraturos considimus.
G, AP. A L. nniuuI
De Lineua veteri Cantabri-
Ca. DOSCHLCEIG MILO
 eeti ect 
mines lineux Celticae veteris diale-
atos sciri ere Criticorum Cerma
norum elti Cancahricam autem rete-
rem, per omnem Hispaniam vlicatam
blim

## Folio 172 — 804368392:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
de ) ey2 Cd
olim linguam, quae hodie Vasconum d
Bilcainorum est, ad istam referendam
clenon dubitant erudici. Tenoca illa
exteris fuerat, usque ad secutum fohan-
na Albretana Reginae Nararrae, cujus au-
SpICUS, interprete Johanne de Licarraeue
de Briscons Lovum Testamentum Canta-
brica lineua politistimis erpis Rupellae
257. exculum CR. Celeberrimus au
tem Reinessus, qui annO 1637. 150e8 eva
Linena lunicae errori populari Arabicam
es Punicam esse eandem opposita AIten-
burpiediderat, ibidem eodem anno pu
blicarie Commentationem parereicam de
DeoEndor ellico ex Inscripcionibus in rilla
rixosa Cusit aniae reperris, ubi lineuae Can-
tabricx cognationem cum Germanica
post Cluverum exemplis non unis con-
Frmat. Deerat Grammatiedistius lin-
sua, cujus specimen non contemnen-
dum, una cum magno rocabulorum
numero (ux Notitiae utriusque Vasconiae
Pariliis ar. 1658. eruleata inseruie Arnot
dus Oihenardus, Callus doctisimus.
313  Ct ECC B, Cd
atlada
AP.
linquae
in numerali
 vulcan
cerpa

## Folio 173 — 804368392:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
a ee
de d 173 C d
AF.
YVY a
LdL.
15.3 SC 
De us, qui vetera monumenta
Danica, Islandica  Nor
mecica ediderunt ac harum
dualectorum Germanica lin-
ena orgines quasiverunt.
 act
sid jam Vocat nos Seprenerio, cujus
linouxe Banica, Norpesica, Islandica
et Syecica parirer non nili dialectus Cer-
manica nostra unt, ut omnes Scandina-
vix populid Germanis sire lcuronibus
ortum suum erahune. In his aurem
parcibus, e quidem primicus in Dania
hoc seculo Audium Fermologicum ex
colicaepit, Olaqe W’ormio, Medico e Phi
loloxo consummato, Cacem popularibus
suis accendente _ anno 1636. Flatnia
Danicam literaturam antiquissimam, vul
eo Gothicam dictam luci reddente, und
cum Dissertatione de prisc a Danorum poen
si, qui liber deinde 165r. majori Forma
Tlatnix recutus est. bidem FastosD
nicos 1626, de 1651. Monumenta Danica
1643. Seriem Resum Daniae Runice de L. a
Fine

## Folio 174 — 804368392:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
de
174 1
inecumnotis: Lexicon vero Runicui
CMaoni Olarii Pastoris in Islandia sche-
dis congectum se propriis Obserratio-
nibus illustratI 165O. imprimi FCCII.
Bereolus Canuri aguilonius anNO 1640.
Flatniae edidie Diatribas de Danicae lin-
cue cum Graeca  Latina mixtione, II
quibus rocabula recentuie, quae ex diale-
Eto Danica in Graecam atque LatinAI
linguam commiprasse pucavit. A Chri-
ptiano Ostersen W eylle, (SIVC, VIE AIBErEIS
Barcholinus in Libro de Scriptis Dano-
rumindicat, Vedelensi) Cimbro, Senato-
reRoltildensi ibidem Clossarium juridi-
cum Danico. Nor mecieum, b. e. explicatio
vocum omnium forensium Danicarum (5
Norvecicarum 1641. primim de repeti.
eis vicibus+652. 8C1665. emicta est, in qua
pluria OpFIIIX FTUIGIS EXTAnE.
diu aurem arite Dstersenium, anno nem-
DerbOS. Blascus Fkenberger, Civis FlenS-
burgen(ISs, Libro Leeum Fucicarum in Ger-
manicam lingram eranslato, _ quidem
in secunda editione, addiderat Reperto-
rium alphabeticum, in quo voces Dani-
eas dieciliores in Legibiis laudatis oc-
CuI.
M
N
O

## Folio 175 — 804368392:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
H
il
3e d 175 Cda
currentes exposuit ex cum Concordan-
eiis Tbordonis Deshm, Resumque POA
Naldemarum omnium Consritutioni
bus, mandatis de pririlesiis conculit. AN
NO VerO 1645. Stephanus Johannis Sbe-
Phanius, Tlistor. ProteslorSoranus, Saxo
nis Cirammariei istoriae Danicae uberes
e doctas notas adjecit, quae philol050
amplam messem subministrant. Idem
2n. 1634. Jam, e deinde 1638. Cdiderae
Nomenelatorem L atino Danicum bipar-
situm, quem poltea rocabulis Islandicis
auxit, reste Bibliochecae Relenianae cata-
1050. Perrus Jobannis Wandalinus ca-
talocum 300. vocabulorum Danicorum ex
FbrRA, UE DUEAE, originem ducencium 165I.
Slesrici excudi curarit. Succedente
tempore reteris literaturae Runicae Audi-
olis inservire voluie Thomas Bartholinus,
Thomae Ailius, crulgatis Hlatnia 1690.
Antiquitaribus Danicis, in quibus multa
recerum monumencorum loca addu.
cuntur ae illuATANEuY. OFEO quOque
Sperlincius, Consiliarius Rexius d Hist.
Prot. Publ, symbolam suam conculit an-
n01694, quo Commentariolum de Dani-
e ad

## Folio 176 — 804368392:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 176 C da
caelinouae es nominis antiqua cloria inter
Septentrionales; e anno 1707. Quo com
mentarium de summe Recio nomine (5 ti-
tulo Septentrionalibus (5 Germanis o-
mnibus (S aliis nsICatO, RONNINC, (5 
jus apud Danos origine ejusque potestate
es majestare Hlatnix publicavit, majora
longe line dubio praectirurus, (I Ouingue
volumina septenerionalium Nationum
antiquit ates edisserentia de diu jam pro-
missa, aliquando priblico donaret. Ouam
vellemus autem, ut Amplissimus Fride-
ricus Rosteardus, Consiliarius d Archira-
riusRegius, cuiDelicia Poetarum Danorum
lucem debent, Ftymologico Danico ma-
num admoreret, si quidem pernegotia
prarioraliceret. Apparatum enim in-
signem hanc adrem congessit de omni-
um terelinouarum Furopaeorum cooni
tione, judicioque perspicaci praeditus,
cum videret Germanicam linoram ad
Danica veteris intellectum plurimum
conterre, ejus quoque monumenta se
dulus conquilirit de rariora sibi descri-
plit. Duxe Viri doctissimi diligentiaue
Cermanis meis innotelcat, aliqua exiis
COm.

## Folio 177 — 804368392:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
l
s
11IB
1M
D
N
0
a
(M
1
id
5i
1
De d 17
C da
commemorabo. Extanc autem apud
iplum (1) Emendationes plusquam MM.
in Orfridum, ROMX +699. ex Codice Pa-
latino- raticano, qui iplissimus CA, ad
quem Flacii editio exaratatuit, collectae.
(2) Cantilene veterum Germanorum jucto
volumine in folio descriptae juxta Codi-
cem membranaceum maximi pretii ae
antiquitatis, qui in Bibliotheca Regia Pa-
riscense aNserratur, de Ommino per anuS
Goldacti vel Freheri ad Thuanum vel
Puteanos esic in Regiam pervenisse vi
detur. (3) Notkeri Paraphrasis P salmo-
rum ad exemplar, quod juxta principem
Codicem Monasterii S. Cralli exleripeum
Fuic, Paristis an. 1696. CxaTaTUM. (4)
Omnia Francisci funii vetera Ctossaria
Oxonii 1694. deseripta. (5) Tymni ve-
teris Ecclesia XVI. ex Schedis Funianis
ibidem deseripei. (6) Taciani Plarmo-
nia Livancelica e Bibliocheca Oxonien(I
deprompta anno 1694. _ Postea à Cl. P al-
thenioedita. (7) Tractacus Isidori YIi-
spatensis contra Tudaeos ante 800. annOS
in linouam Teutonicam conversus, Pa-
rilis 1697. juxta Codicem Bibliotheca
CO1-

## Folio 178 — 804368392:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
De d 178C eta
Colbertina descriptus a deinde ab eo-
dem Palthenio publicatus. (8) Nota
Continua in idem Isidori fragmentum, et
ldioma autem, quod Estandiloguun-
sLingua t, Danico multo purius aeque illud
lum CA, quo Runa sire monumentr
sia e Eu Dania vecustissima loquuntur. Unde
aequochit. utilem operam harum linguarum cul-
coribus navavit Runolphus fonas Istan-
dus, qui anno 1651. IlaEnix emisIE Recen-
rissima antiquissime lingua Septentriona
disincunabula, id est, Grammatica Islan-
dicae rudimenta. Neque minori bene-
ficio philolosos affecit Petrus Fob. Rese-
nius, quando FLaEnia 1665. Fddam Istan-
dorum snorronis scurla Islandice, Dani-
CE_Latine exantiquis Codicibusmsstis
edidit. Fonas Ruomannus Istandusl
Plalia 1676. Monosyllaba Islandica Cur
infinem emilie, ut Linsua Islandica, co-
Piailtorum alias excellenti, matris com
munis caterarum citulum vindicaret.
Catalocum Monumentorum slandicorum
quae vel impressavel NSSta supertunt,
extribuitnobis Thormodus Torfans in Se-
pas Broderus
athedtalis dinon
us Elo. prof. reliqua. H
ia Rectar set in
dlanodo
ricae ejusdemque
imtatet, Sed
terar. Martalth..
.p. 186.

## Folio 179 — 804368392:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
D
3e ) 179 Cde
rie Reum Danix lib. I. Cap. T. unse eum
depromprum hic inserius.
A.
Adonius (25a. 1. C. Adonii vita.
AlaectesSaga. Alastecki vita.
Alexandri mitcla Caga. Alexandri M.
vita.
Amloda Caga. mlodi vita
Andra rIMUE. de Andrio carmina.
AnS laca. Ani vit a.
AImundar OC TryOOTA FIMUI. de A
smundo C5 Trycovio carmina.
Arna Bistups Paga. Arnii Episcopi vi-
+B0
Arons laga Hliorleits POnar. dronis
Tliorlest filii vita.
Amicus oc Amilius rimur. de amico
E5 amilio carmina.
B.
Bandamanna (202. Bandamannorum
(Conscederatorum), vita.
Barcar Paga Snaetell2 alI. Bardi Nivei-
montis Deastri vita.
Barlaams (292. Bartaami vita
Betus (aBa. Best vita.
BiOrns

## Folio 180 — 804368392:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
de ) 180 C d
BiornsCaga Tsirdaela KapPa. Biornilit
dalensium pucilis vita.
Blomerralla (292. de Floridis (in afri-
ca) campis relatio.
Bosa oc FTerrands laga. Bosit C5 Her-
randi vita.
Bua (aga. Buji vita.
Barings lasa Cara. Barinsi venusti vi
ta.
Brodahielea laca. Heleri cum cuspide
vita.
Brandterosa catr. de Brandterosso
(bove) narratio.
Bodrors Biarkalaga. Boduaris Biarkeit
vita.
Breta Cogur. Britannorum Eistoria.
Damucta laca. Damustii vita.
Droplausar Cona lasa. Vroplaugis filio-
rum vita.
Dinus laga Dromblata. Dionysu super-
bivita.
Orouma fons Pasa. Tonis Sommiatoris
vita.
o FG

## Folio 181 — 804368392:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
de ) 181 C da
F.
Egils laga Finhendca. Egillis Unimani
vita.
Fgils Paga Stcallagrims Sonar. Egillis
Scallaprimi silii vita.
Flislaga. Elis vita.
Erreles (ag2. Errici vita.
Trrbrogia (a52. Cyrbieciorum (1. e. Fy-
renscum) istoria.
Firiles (aga VidCorla. Firici Pererrina-
eoris vita.
Edda. Pada (liber Poeticus.)
Firikes Rauda (aga. Firici Russi vita.
Fdrardar (aga Mins hels2. S. Fdvardi
(Aneliae R.) Vita.
P.
Fertrams Paga Oc PlatO. Fertrami 5
Placonis vita.
FimmbosaRamma [282. Finnbocii Ro-
busti vita.
Flateriar Annall. Flateyenses Annales.
Floamanna (a8a. Floannorum Disto-
rea.
Flores oc Leo Taga. Floris C5 Leonis
vita.

## Folio 182 — 804368392:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
3e ) 182 C dE
Florents Pdg2 Fraeka RonuneS. FiO
veneis Francorum Rexis vita.
Fridthiots (aga Fraekna. Fridtbiop Ve-
seti vita.
Flores Konunes laga oc Sonalans. Fl0-
ris Recis (5 filiorum illius vitae.
6.
Gibbons Paoa. Gibbonis vita.
Caungu IIrOItS Ca52. Rol pedestris
vit B.
CreiralId2 Fhatr. Cciraldi vita.
Gisla laga Surs Fonar. Oistin Suris filie
xita.
Orectis laga Aerka. Gretteris Robusti
vita.
Orimars laga. Onimaris vit a.
Cudmundar Bilkups (aga. Se Cudi-
mundi Episcopi vita.
Granlendinga thater. Grontandensi
umRerum historia.
Crumnars lagathidrandabana. Cunna
ris Thidrandicidae vita.
Cunnlangs Caga Ormiscungu. Gunn-
tauei Ormstunga (i. e. linovae serpen-
einae) vita.
Gullthoris laga. Tboreris aurei vita.
GoriIms

## Folio 183 — 804368392:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
3e ) 183 C et
Grims oc Frialmars riur. De Grimo
E5 Tlialmare carmina.
II.
Halsreckra laga. Halse Regis militum.
bistoria.
HlalEdanar lasa Bronutostra. Halfdani
Branae alumni vita.
FralEdanar Paga Fy seinsPonar. Halfda-
ni Fystoini filii vita.
Elarallas Pasa Flrinssbana. Haraldi
Ringicidae vita.
Hektors lag2. Sectoris vita.
TiroIEs Rralca Caga. Firolso Krateii vita.
Tlemines Paga. Hleminei vita.
Hlervarar laga. Florvarae vita.
HTialinchers oc Olrers (aga. Fialmohe-
ris Cs Olveris vita.
Hloona oc ITedins chatEr. FTognio CS Fle
dini vitae.
Holmveria Caga. Folmensium historia.
Eratnkels Coda laga. Strafnkelis Cu-
rionis vita.
Alrinssoc Trrgora rimur. de Trinco
E5 Trycovio Carmina.
FIrolEs Paga Crautreks Conar. ITrol
Cautreci filii vita.
atc

## Folio 184 — 804368392:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
e
de ) 184 C ea
EIrolis Paga Ckugoa AAS. TIrOIE StuB-
sensis fatui vica.
Elromundar (25a Cirips Ponar. Fro-
mundi cripi siliivita.
Tlunorrala. Tlunervaca (Cbronicon
Episcoporum Islandiae.)
Ilaensa thoris Paga. Thoreris Gallinacei
Vita.
FTratns laga Sreinbiarnar Conar. Itrafni
Sveinbiarni filii vit a.
Hlalltredar (aga Vandraeda PKaIId2. Hat-
Fredi periculosi Poëte vita.
Flalconar Ronunes lasa Flatconar Ponar.
Tlaconis Regis Hlaconistiliivita.
Hluga Straplers laga. Flugonis Scapula-
rii vita.
Hlatconar (2ga Hlarekes Ponar. Hlaconis
Tlareci filii vita.
FTaralldz rimur Rreungiarna. de Pla.
raldo reneri dedito carmina.
Hermodar rimur. de Iermodo Car-
minao
Islendinga Bol Ara Froda. Istando-
rum liber auctore ario Polybistore.
Istirdinga Paga. Issiordensium historia.
Larlmanns Casa. Tarimanni vita.
IIII

## Folio 185 — 804368392:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
De ) 185 C dE
Illuga laga Cridartostra. Ilusii Cridis
alumni vita.
Solculs Paga Bua Conar. Hoc ullis Buji
filii vita.
Tomsrilinga laga. Tomvikineorum (Fu-
linensium) historia.
Tons BiCkupS (a82. S. Zonis Episcopi
vita.
Jvents Caga. Zuentis vita.
Tons lasa Leiklreins. Tonis Lusoris vi
ta.
Jonatas riur. De Zonata Carmina.
sons laga Bapticta. S. fobannis Bapri-
stae vita.
Tons Pasa Cudspiallamamnz. S. Johan-
nis Lvancelistae vita.
R.
KarlamagnuIS (252. Caroli Maeni vita.
Ketils (aga LTangs. Ketillis aensi (1. C.
Esocts) vita.
Rnvilinga Capa. Rnytlineorum (C anu-
tiorum) bistoria.
Konrads Paga Keylara Conar. Conradi
Caesaris silii vita.
Kormates Caga. Cormatei vita.
Krola rets laga. Rest asturi vita.
M 5
Kla.

## Folio 186 — 804368392:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De 3 186 C dE
Rlarus Paga Kerlara COnar. Clari Ca
saris filii vita.
Roclu draumr. Catlae somnium.
Kristindomslaga. Kirialacis (1. C. Ale-
Xet vit a.
Kallinius rIIUE. de Callinio carmina-
RruHS Sp2. Krucki (Fonis) vaticinium.
Le
Landnama. Landnama (d. e. liber origi-
num islandiae.)
Langtedgatal. L. ane fedcatal (L. C. Serie s
Principum Septentrionis.)
Laxcaela laga. Laxdalen sium bistoria.
Laosreminga (ag2. Liosvatnen scum hi-
storia.
Laurentius Bilkups (a82. LaurentiiB
piscopi vitiaa
M.
Mabels Serku rimUr. de Mabele forti
carmina.
Mariu Cag2. Mariae (vireinis) vita.
Mareretar CaGa. S. Mlarcarethaevita.
Nirmants laga. Mirmantis vita.
Mtaenus Paga Oxtenera Parls. S. Magne
Comitis Orcadensis vita.
MOt
M

## Folio 187 — 804368392:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
6
pla
(IH
pija
jed
tt
10
de ) 187 Cde
Motuls Paca. De Pallio magico bisto.
rta.
N.
NialS Cag2. Nialis vita.
Nikcolas Caga leilcara. Nicolai Jusoris
vita.
Nicidatragu[aga. Nirida Famosae vita-
NornaseAZ chaUEr. Nornacesti, vel 6c-
sti a Parcis denominati, vita.
Nitculas Paga ErtcibiCtuPS. S. Nicolai
Archiepiscopi (Lyciae) Vita.
O.
Orvarodds Caga. Oddi jaculatoris vita.
OIKotra (29a. Oltofrii vita.
OIvers rimur. de Olvere Carmina.
Odda Annalar. Oddenses Annales.
Olats Paga Trygera Ponar. Olasi Trie-
evini vitae.
Olats Paga Helsa. S. Olasi Regis vita.
Orteneringa (aga. Orcadensium rerum
historia.
Orms Paga ScoroltsPonar. Ormi Sto-
rolsi filii vita.
OrarS rimur. de Ormare carmina.
P
cuuttcelo c aent Cn M
Pelts

## Folio 188 — 804368392:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
De ) 188 C et
Petrs lagapocula. Pestri Apostoli vita.
Partalopa Caga. Parcalorivita.
Polistucors rimur. de Polistutore carmina.
Philippi Fagra rimur. de Pbilippo ve-
nusto carmina.
Pals BiCkups (23a. Pauli Episcopi vita.
Parcerals laga. Parcevalis vita.
R.
Ragnars laga Lodbrokar. Ragnaris
Loabrochis vita.
Pemundar (aca. Remundi vita.
Reinald2 oc Rolu rimur. de Reinaldo
es Rosa carmina.
5.
Sicurdar lagathosla. Sieurdi Facitur-
Mt VIta.
Scirlunga (aga. Scurluncorum (familiae
Islandicae) historia.
Saulus (aga OCNicanOFS. SaulIAC Nica
noris vita.
Sorta Aerkalaga. Sorlii Robusti vita.
Sigurdar Fot2 (28a. Sigurdi pedis vita.
Sigurdar lasa Turnara. Tigurdi Tor-
neatoris vita.
Sreins rimur MuLs POnar. de Socino
Monachi filio carmina.
3B1BaC
d

## Folio 189 — 804368392:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
VItA
piMA
ve
it A
arid
alab
i
silia
(CA
1.
itA.
or
1Ho
a2
Be ) 189 Cdt
Siereard2 Paga Frxetena. Sigurgardi re-
sett vita.
Stida rima. de Stidio carmina.
Scurlaues laga startlama. Scurtangi la-
boriosi vita.
Sverris lasa. Sverreris Norveg. Regis
vita.
SEVES FALEE KAEtAT POMAT. SouSI, Cacti
filii vita.
Staldhelsa rimur. de Deleio Poetacar-
mina.
SrarEdaela Paga. Suarfdalensium histo-
ria.
Samlonar laga Fagra. Samsonis venu-
sti vica.
Sciornu Odda draumr. Oddii astronomi
somnium.
T.
Frojomanna Casa. Trojanorum bisto-
ria.
Phomas Paga Erkibi(KuPS. S. Thomae
Archiepiscopi (Cancuariensis) vita.
Trodelslasa Riddara. Tiodelis Equitis
rita.
Thialar Cons Coga. Fonis Limatoris
vita.

## Folio 190 — 804368392:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
2e) 190 C d
Thidreles (ag2 aF Bern. Theoderici de
Berna vita.
Thordar lredu (a82. Thordi meruen
ai vita.
Thoris ITaleges rimur. de Thorere
alcipede carmina.
Thorsteins laga Siduhrall2 Conar. Thor-
Steinii Palli de Sidufilii vita.
Thorsteins laga Vikings Ponar. Thor-
steinii vikingi silii vita.
Thormodar laga Kocbrunar Stalldu.
Thormodi Colhrunae Poetae vita.
Thorsteins laga Uxatots. Torsteini Tau-
ripedis vita.
Thorlates Bilkups laga. S. Thorlaci F
piscopi vita.
Thorleits laga Fartaltalldtz. Thorleisa
Comitum Poët a vita.
Thorseins (a52 BxiarmagnS. ThOr-
steini Vrbis Roboris vita.
Vitars Papa Sertra oc Onundar fagrai
Vifaris Robusti CS Onundi venustivita
Vatedala laga. Vaszdalen sium bistoria.
Valldemars Cag2. Valdemarivita.
Vallna Liors(aE Liosi Vallensis vita.

## Folio 191 — 804368392:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ii de
116H
rere
bot
led
AIt
C
oxa
Ide
t d0
isto
1A0
de ) 192 C de
Victors Capa oc BIauS. Vietoris (5 Blat
vita.
Vigaslumslaga. Olumi occisoris vita.
Violundar laga. Viclundi vita.
Vithialins (aga liods. Vithialmi Siodi
(i. e. thesauri) vita.
Vilmundar laga. Vulmundi vita.
VIEs Paga UBga Conar. UIsi Ugeii filit
vita.
Vemundar (aga oc Visasleutu. Vemun-
di es Scuta occisoris vitae.
UIthamsrimur. Deulfbamo Carmina.
Valvers thauer. Valveris vita.
Y.
Engrarslaga Vidtorla. Enevaris mul-
sivaei vita.
Norepica Islandicisfere conreni-
entia e Dani _ Suedi subindenobilcum
communicarunt. Dictionarium vero
Norvecicum una cum borolocio rustico
rum de Calendario cum nocis es cbaracte-
ribus suis Tlatniae 1646. editum Cbristia-
no fani, Pastori Asteur oldensi in NOr-
er egia debemus.
CAF.

## Folio 192 — 804368392:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
CAP. ALLH.
De antiquitatibus Svecicis ea
rumque editoribus C illu-
stratoribus, de Sveciaitem
Finnonicae, Co Lapponuca
linqua expositoribus.
Um Wormius linera Danicae ope-
ram daret, apud Suecos, aemulam
Danorum ab antiquo gentem, Christia
na Regina rerum poriebatur a doctos
pramiisad Audia elegantiora promo-
venda prorocabat, patria etiam anti-
quitatum de linguae non oblita. Sub ea
enim Colleeii antiquitatum Upsaliensis
Fundamenta jacta lunt, quod postea au-
Spiciis Caroli ZI. Srecorum RegIS a Ma-
onoCabriele Comite de la Cardie, Regis
Reoniqu Srecia senatore _Cancellario,
occalione Codicis argenteiredemti, an-
no 1666. Cabilicum eAt, constituto praesi-
decerto atque Aseloribus, qui antiqui-
tates linguamq; Cothicam (sic Srecicam
veteremm vocant) illustrarent. Et cum
patrix antiquicates nonniss OpC NIStO-
rUM

## Folio 193 — 804368392:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Ct
e
1121
AI
105
10
ii
ed
osis
11I2
12
is
107
1
(H
0
M
(1
1i
11
de, d 193 Cet
rum reterum, quae difticulter admodum
comparantur, inrestigari atque explicari
possint, laudatus Comes de la Crardie, ut
Tummus erat Mularum patronus, Dona-
tione Testamentaria, a Joanne Tlador-
phio NTolix 1672. Dublicata, libros,
quos indetesso Audio conquisirerat,
MStos ad Historiam d antiquitates tri-
um Reonorum Septentrionalium per-
tinentes, optimo consilio, Academia
Uxlaliensi e Collegio Antiquitatum in
perpetuum legarit. Virebattum Gcor-
eius Stiernbielmius, Praeses deindeC olle-
sii Resii antiquitatum, qui explicata-
rum Runarum sloriam Wormio Dano
invidens, dicebat, Runas illasnon esse
Danicas, sed Gochicas, h. C. Suecicas, d
Toannis Burei, antiquarii Resii, Elemen-
ta Runica usurpata d Sveo-Gothis vete-
ribus UIpCalia 1599. Cdita primum erudi-
tionis Runica puctum Wormio instil
lasse. Idem deinde popularis illius
Olaus Rudbeckinsastirmavit. UErerO
Stiernhielmius Srecica linguae d gentis
antiquitates non modo (upra Danos, (ed
supra omnes praeterea Furopae nationes
Cx

## Folio 194 — 804368392:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 194 C et
extolleret, majus opus molitus est, cue
titulum Runae Svecicae dare voluit. CuME
tamen illud impressum non (IE, videtur
autor ipsi immortuus esse. Synop(Is
tamen ejus prodiit, undeliquet, opusin-
ceorum in duo Cyscemata distributum
Fuisse, quorum prius sequentia compre-
henderit capita.
I. Pideri omnes Linguas, quae in Orbe
cognito exticerunt. 5 bodie extant, ortas
exuna. C5 ad unam posse reduci.
2. Nacurae conveniens, imo omnino nei
cessarium fuisse, ex una Linena multos
oriri.
3. Ex confusione Babytonica nullan
novam Linguam exortam: (5 si qua exor-
ta est, momentaneam, s ad breve tempus
extitisse.
4. Flebream, Phaeniciam, Cbaldaam,
Sgram, Arabicam, N: ypriam, X tbioi
cam, Pbrycicam, Persicam. Dialectorum
non linouarum esse vocamina.
5. Temporum 55 Locorum intervallis,
Dialectos abire in Linguas.
6. Ex Scyrhica ortas Lineuas erimasus
BOX

## Folio 195 — 804368392:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
b0
M
oito
1111
de
1S1
150
P
de ) 195 C dt
non minus Orientales, quam septentrio-
nales, es Occidentales.
7. Tbraces e5 Getas, fnisse Scythas.
8. Fix his profectos primos Populos,
primamque Lincuam Graciae, quam alias
dictam Barbaram cullu novo politam, mi-
nime vero extirpatam, posterioribus tem-
poribus demum Hellenicam es Gracam
nuncupaverunt.
9. Graecos cultum, elecantias, poesin,
Musas, Sacra, Deosque ex Tbracia ba.
buisse.
20. Scytharum propasinem praeterea
esse Europaos; Germanos, Gallos, Iberos,
Britannos, aborigines, sive Umbros pri-
mos taliae incolas. Fiisce omnibus unam
Linguam fuisse Scythicam, in varias Dia-
dectos postmodum scissam.
U. Germaniae Caput es Principium, olim
Fuisse Scythiam Furopaam Minorem, Pen-
insulam nimirum scandinaviam, anti-
quissimi vero Scriptores Balchiam, Basi-
liam, abalum, Barnomannam, C5 c. 17y-
perboreorum Insulam indicitarunt.
12. Fx hac Insula (revera Peninsula)
derivatos in Germaniam, es diversas Or-
b

## Folio 196 — 804368392:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 196 (de
bis Terrarum Reciones, non solum mulios
Copulos; sed etiam Sacra, Ritus (S DeOS.
13. Peninsula ejusdem, (5 Fyperboreo-
rum centem Principem fuisse Suconas si-
ve Suezios, quos bodie Suethos, Suecos, (5
Suedos vocitant.
14. Graecis cum Typerboreis ab anti-
quissimisusque temporibus communionem
fuisse Sacrorum, amicitia, (S mutua Ne-
cessiudinis; (5 quod maris est, Craecos
Deos coluisse inter Maximos, apud Fyper-
boreos natos.
15. Suechis cum Thracibus es Byzanti-
nis communes fuisse Deos; adeoque ipsos
Deos ebryeios ad Fyperboreos mierasse.
16. Line nam Latinam ex tribus ortam
pocissimum; aboriginum, sive Thuseam
GraCaES Pbrycia.
17. Ciceronem S Parronem, qui pro-
peer peculiarem linguae Lasinae peritiam,
babicus fuit Romanorum omnium sapien-
cissimus; lineuam Latinam non intelle-
xisse; nec Demosthenem, ipsumque Pla-
eonem linguae Craecae fundamenealem sci-
entiam babuisse.
18. Lingnam Flebraam, nonminus quam
Cbal

## Folio 197 — 804368392:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
103
ost
i
M
e
Os
p
es
sos
1M
17
M
M
de ) 197 C et
Chaldeam, Chananaam, (5 Arabicam,
Dialectum esse linguae Primae, minime ve-
ro ipsam linevam Primam.
19. Indolem, s Proprietates vocum.
linouae Plebraae veras impossibile esse, dari
posse, nisi ex radicibus lineua Scytbica.
20. Voces Adamaas, cujus generis
sunt adam. Eva, Cain, Setb, Noab, (5 c. quas
proantiquitace linouae lebraeae vulso ejus
sercores adducunt; non minus Scychi-
cas, imo Suethicas esse magis, quam He-
braas.
21. Fx vocabulis priscae linguae, Gallica,
es Ibericae reliquiis, eas, probari, Scythicas
fuisse.
22. Antiquas voces Thuscas, quae super-
sunt ex lingua Aborisinum, Scytbicas esse.
23. Linguam Cambricam, quae vetus est
Cimbrica, Dialectum esse linguae Scychica.
24. Voces quae supersunt, linoua ve-
toris Phrygiae, Serchicas esse.
25. Linguam Persicam hodiernam, ut (5
Armenam, maximam partem constare ex
lingua Scythica.
26. Deorum Nomina, pleraque omnium
Centium, oririne esse Scythica, e5 in illis
San-

## Folio 198 — 804368392:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
18)
798 C e
Sanctum Dei Nomen Fetracrammaton.
 Orieine esse Scrthicum; nec ullum
hactenus PI.braum aut Cabaliscam, veras
nominis istius proprietates, mulio minus
mysteria, aperire potuisse. Oua Deo
dante reddet aucor.
27. Ultimo Sermonem Primo bomine
concreatum, aut cum ipsa Ratione, cujus
character est, E5 index in sensum incur-
rens infusum. Opushocprincipale se-
qui debebat systema secundum, quodu
proru ipse Sciernhielmius illud delineat,
extribiturum erat.
1. Connubium (S Nuprias P ANOS(5 F
EtUIS, hoc est. ETermoniam GS analo-
eiam Rerum CS Verborum;
2. Observationes SS Axiomata, quae proprie
spectant act Scientiam hanc novam Ety.
molocicam;
3. Cerrum numerum Radicum Universa-
linm.
4. Sicillatim singulas Radices, ex quibus,
corsoordince metbodo, in ipsa rerum
Peresi fundata, Rroi (5 Flumina v0-
cum, in praecipuas ES ex bis ortas lin-
guas educuntur, Cs hoc est LEXZCON,

## Folio 199 — 804368392:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
10
it
154
de ) 199 C da
Sen CLAVIS LINGUARUM PRIMA.
RUM UNIVERSALIS, abo iP(O PrO-
missus.
Plurima Fateor hoc opere continen-
curbona, sed hocnobisnotandum, prae-
rosatiras, quascunque demum Stiern-
trielmius e Suecireliqui luae lingux tri-
buune, matri illius ac Borealium reli-
quarum Veteri Germanicae potiori ju-
readscribi, e (qua sententia etiam do-
etissimi Joh. Molleri, Rectoris Flensbur-
gentis eAt) iisdem, quibus illi utuntur.
argumentis hant difficulter posse rindi-
cari. Sciernhielmius praeter Runam
Sueticam conseriplit Marorum dramao-
Gothicum sive Orieines vocabulorum in
lineuis pene omnibus ex lingua Suecica ve-
teri; sed ejus tantum prima litera A-
Lephu, nec ea inceora exeat Uplaliae im-
prella. Fecic d conditorium Linsuae Sue-
eicae sive Lexicon vocabulorum antiquorum
Gorhicorum, cujus sola litera prima
Holmia 1643. excula, integrum vero
Opus MStum allerratur in Bibliotheca
Collegii anciquitatum Srecici, teste li-
brorum Catalog0 1690. cdiro. Idem
N

## Folio 200 — 804368392:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 200 Cd
Leges Westro-Gothicas antiquas C NSto
veteri cerro ordine digectas cum Peata-
tione ex Indice vocabulorum obscurio-
rum, corumque explicatione HTolmix
2663, Ulphilam vero, Icu versionem IV.
Evanceliorum Gothicam cum versionibus
parallelis Suetica Islandica (S vulgataL a-
tina,nec nonPraesatione prolixa de lineua-
rum origine s Olossario, in quo Gothica.
Ulsilae cum aliis es hodiernis Gothicis con-
feruntur, IIolmia 167r. publicavit. F.
jusdem anti. Cluverius seu Origines Sueo-
Gothicae post Fata autoris 1685. exiverune
in lucemi. Lacet vero adhuc promicta
e Forte non perfecta est virgula divina
seu clavis linguarum generalis. Inomni-
bus autem his scripeis non rulsaris eru-
ditio, at nimius eciam in patriam afte-
ctus deprehenditur. Fo. Loccenius in
Antiquitatibus Sueo. Oorbicis TTolmia
1654. impressis, acque in aliis opcribus
moderatius paulo antiquitates Septen-
trionales considerarit, quod de de Joh.
Schessero, Critico eximio, dicendum, cu
jus Practatis de SitueS vocabulo Ux saliae
1677. de tribus orbibus aureis in Scania
eri

## Folio 201 — 804368392:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
10
iia
GuI
1A
Ht
10
A
la
1a
De 320c Cde
crutis éterra 1675. de ansiquis verisques
regni Sueciae insienibus 1678. ibidem pro-
dierunt. Nobis proticuum esset, si
Schesterihujus onnotata nondum edita
in Grotii Prolezomena ad Scriptores G0-
thicos e propria experientia e medita-
tione congecta, quorum Schubartus in
liceris ad Rudbeckium mentionem Ca-
cie, haberemus. Olaus Verelius, Regni
Antiquarius de Stiernhielmii amicus, c-
jusque opinionum Fautor, linsux vete-
riscultores sibi devinxit rariis scriptis.
Edidit enim sistoriam Gotrici ES Rolfo-
nis Westro-Gothia Rcrum 1664. cum luis
_Schefferinotis; Fragmentum Olai Trye-
giasons eodem anno; Herraudi (5 Bose
Tlistoriam 1666. Tristoriam Pervarae cum
annocacionibus prolixis 1672. Manudu-
etionem ad Runocraphiam Scandicam
2675. Disserratiunculam de voce Fanin
2674. Lexicon Scandicum 169r. Omnia
erpis Uplaliensibus expressa. Post Vc-
relium plurima quoque in cdendis re-
reribus srecix monumentis praestirie
Fonas Rurmannus paulo ante CItaFIS.
Praetex enim Monosillaba istandica,
Schet-

## Folio 202 — 804368392:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
130 ) 202 C dt
Schefteroreste, edidit Klaugu grat, n. C.
Fhrenodiam de morte ilustrissimi Co
mitis Maeni Cabrielis de la Cardie car-
mine Droti-keuas Cire heroicolingua ve-
teri Iolandica ad imitationem veterum
Staldorum UpTalix 1664. Fragmenta
quaedam LL. veterum collecta ex diver-
sis scriptoribus detsistoriis lingua eadem
ibidem 1667. Versionem Sveticam Ei-
Rtorie veteris Islandica lingua scriptae de
Resibus Norvarorum, quae vulso Konun-
ea sacur nuncupantur, Wilingsbursi
1670. Tiliods erein l. aerem poericam
veterum Staldorum autore Snorrone
Scurlaesonio Islando, vertione Latina bre-
vique indice illuseratam praelo adorna-
vit. Idem Pistoriam Olavi Tryegonis
Regis Norvagiae lingua veteri Istandica
per Oddum Monachum conscriptam
vertit in hodiernum Sreonum idioma:
Fravamat vero, Cire sententias morales
Regis Odini in Latinum translatas notis
Philologicis illustratam editioni paravit.
Voluic etiam Ligara liod, Satyram Islan-
dica lingua per Ciudmundum Frlandi
compolicam cum vertione Sretica c

## Folio 203 — 804368392:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
1
1
1b
is
ed
1
5
1
de ) 203C de
crulsare: sed mors insticuto laudabili
impedimento fuit. Eodem temporis
momento claruit Job. Tladorpbii, Se-
cretarii Archiri Regii d Collesii Anti-
quitatum patriarum APessoris, nomen.
Observationes illius de tribus Regnisvetici
coronis Schefteri libro de Insipnibussve
cix subjunctae Cunt. Oux praeterea ille
Dublicavie, haec (une (2) anongmus de Vi-
ta Alexandri nI. rrchinis Sreticisconseri-
Peus Wilingsborgi 1672. (2) Chronicon
Rythmicum duplex minus d majus sreti-
cotermone scripeum, cum rariis diplo-
matibus de instrumentis publicis ad id
Spectantibus FTOlmix 1676. (3) S. Olai
Regis Normagiae Fistoria, eychumis Sveticis
cum quibusdam Diplomatibus e Instru-
mentis ibidem 1675. (4) Codex Lecum
Danicarum (5 Scanicarum exantiquisCO-
dicibus exscriptus ibidem 1677. (5) Faer
rentuna Hlarads Runesteener, med dheras
korta schrifi ocbuthydnine, i. C. Explicatio
Lapidum Runicorum ibid. 1680. (6
Leces antiquae BierRoae, Metropolis olim
Svecie exmembranis ibidem 1687. (7
Leres provinciales Corlandia cum versi
C

## Folio 204 — 804368392:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 204 C et
one Srecicaibid. 1687. (8) Lecesciviles
Wisbyenses exlingua antiqua Germanica
in modernam Srecicam transtatae ibid.
1689. (9) Leges maritima Wisbyenses
antiquissimae c vertione Srecica Mich. A-
sricola Epilcopi Aboensis cum reteri-
bus Codicibus impressis collata de edita
FIolmiae 1689. Tuter inedita ejus emi-
net Opus de monumentis S lapidibus Ru-
nicis exomnibus srecia provinciis sum-
tu resio collectis, mumerumque, te-
Ate Rudbekio, millenarium excedenti-
bus. Alia ejus anecdota recenset 10.
Schefferus in Srecia licterata ec F0. Nol-
lerus in Iypomnematis ad candem.
Olaus vero Rudbekius, Medicinae apud
Uiplalienses Proteller, plerasque Stiern-
hielinii opiniones cum suis conjecturis
ingeniolis lane, sed aliquando etiam au-
dacistimis magno operi inclulit, cui A1-
lantica sive Manlieiminomenfecit. Ibi
Gothicam, hoc es, Srecicamlinguam
sentemque antiquissimam Facit, supra
omnes actollit de origines omnium po-
Dulorum Furoxaorum una cum corun-
dem lacris se moribus e Scandinaria
(uc

## Folio 205 — 804368392:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de) 205 Cd
Tua arcessit. Nectantum Crxciamen-
dax aula estin historia, quantum ille in
rebus patria accollendis sibi sumit. Ar-
dumenta camen, quibus adhaec adstru-
endautitur, ponderoliora, non parum
Ciermanos jurant ad demonstrandam
Cuae linguae nationisque retultatem,
quam Srecicae parentem esse doctissima
ex Colida dissertatione, quamprimum cdi
diena, IIlustrem Ceibnitium cricisseme-
mini. Rudbeckii Aclantica prima pare
anno 1679. altera 1689. _ tertia 1698. I-
Plalix excula est; quartavero imperte-
cta remansit. Distoriam Torstani Wi-
kine sons Anno 1680. Facobus Kehnbiel-
mus, Regni Antiquarius, atque anno
269r. Tlistoriam Olai Tryee me filii Regis
Nor mesiae Upsaliae cum notis publico
extribuit. Ericus vero durivillius, Pro-
Tettor UpCalien(Is, 1693. ibi de linguae Svio-
nicae recta scriptura (s pronunciatione c-
Bit. Cudmundus Olof2- son. Regius FranS
lacor linsua antiquae sire Istandica, Ii
soriam Scurlauen live Sacann af Scur-
lance binum scars. Sama in dialectum
Srecicam translatam Uplalix 1694. Du-

## Folio 206 — 804368392:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de 3206 C de
blicijuris Fecit, in cujus Praefatione plI.
rahujus Farinae scripta promitrit. An
n0 +696. Ilolmiae prodiit crudita Nicolat
Tielmanni, ibidem ad S. Olaum Ecclesia-
Ra, Grammatic asvecana. L: Odem tempo-
ris intervallo Johannes Perine (kiveldus,
Regis Srecia Secictarius, lingua patria
operam haud lerem cribuit in ssistoria
rerum Sepientrionalium Snorronis stur-
lesonii, quam ille cum vertione Srecica
ee Lacina anno 1698. emisiE, atque in
vita Theodorici Regis Ostro- Gothorum
es Traliae, quam (a50. Cochlxo conseri-
ptam) cum annotationibus, Sueo-G0-
eborum ex Scandia expeditiones (5 com-
mercia illustrantibus 2699. ITolmia ex-
cudi arit; de plura adhuc meditatur in
publicum edenda. Nicolaus Rederus,
APeNOr Collegii Antiquitatum, Disser-
tationes duas, unam de Arcento runis,
seu literis Cothicis insienito Lip(IX 1703.
alteram de Nummis Reunicis ibidem 1704.
edidic. Jam Elias Salinus, Concellariae
Regix Actuarius, non solum Promprua-
rium furis Sveco Gothici ex antiquis Re-
oni Legibus es Stacntis ordine Alphabeti

## Folio 207 — 804368392:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
p
15i
iA
et
0
B.
1
159
isi
331
+
a
in
eb
De (207 C ea
so collegisse; sed etiam jam Frymoloei
cum Linenae Sveo-Gorbicae condere dici-
tur, quod utinam brevi in usum publi-
cum prodiret. Summatim vero de
candide in Autoribus Srecicis pleris-
quenoto, eos ingenii plurimum ad in-
reltipationem antiguitatum luarum aF
Ferre; sednimium Runissuis, guarum
camenne unica quidem ultra Christia.
nimum in Septentrionem illatum 2d-
Scendit, cribuendo, de antiguitaris nostra
nostrorumque medii ari Scriptorum
Rudium insuper habendo, ingravesnon-
nunquam errores incidere, qui, nisi ab
erudito historico Germano, agnosciris
Possunt.
Linguae Finnonicae d COBnALX Lappo-
nicae mentiohic eriam Reri portet; led
quoniam illa longiuscule a Germanica
abcunt, paucis laltem de obiter refero,
Eschillum Petraum, Epilcopum Aboen
Pem, anno 1649. ABOX Institutionem
Linguae Finnonicae; Bricum vero Scrode-
rum jam anno 1637. Lexicon Latino-
Scandicum quadrilinoue, b. c. Latinum,
Svericum Ciermanicum eS Finnonicum
II0

## Folio 208 — 804368392:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
de )208 Cd
Trolmix edidisse. Publicarit quoque
Nomenclaturam Fimnonicam Zlenricus
Filorinus, Praepolicus ex Pastor exmari-
ensis, quae sub tirulo rocabularii Latino-
Sveco. Germanico- Finnonici Hlolmix
1695. recula eAt. Finnonicae cognata
est Lingua Estbonica, ad quam nobis
Manuductionem dedit Henricus Coseke-
nius Llanoreranus, Pastor Goldenbecen-
sIS Q PrapOlitus W yHEenSIS, nECNONCOn-
Sictorii Regii Reraliensis ANesOr. SpC-
cimen lingux extribuie J0. Arnoldus
von Brand in Ttineris Moscoritici DC-
Scriptione pas. 264. Scq. Lapponicam
linguam cum Hlebraa contulie jam su-
pra adductus Olaus Ruabekeius, Junior,
in Fappone Hebraizante UpCalia 1703.
exculo atque in Epistola peculiari de eo-
dem aroumento ad J0. W allisium An-
Blum data. Idem quoque de Lingua
Lapponica quadam actingit in Nora.
Samolad Ave Lapponia illustrata, cujus
prima pars UpCaliae 17OT. prodiit.
AP

## Folio 209 — 804368392:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
que
ICII
Mo
nid
121
1bt
et
est
O1
pe
salta
De
CAI
(1
1017
903.
Cd
N
il
s
jue
A1
e ) 209 C
CAP.
Dens, qui Persicam lincuam
Ciermanica assinem dixe-
unt.
TEcustisimos vero Celtas ee cum sis
Germanose Serchia ACatica in Lu-
ropam commisrasse mulei catuunt,
nec sine Fundamento. ITinc Per-
sica linsua magnum rocum cum no-
Aris congruentium numerum nobis ex- djecta Hista
linquae porae quo
tribere dicitur. P OnilielmiBurtoni Lipsa- ed. lind.
frahunt erudici, de convenientiam utri-
usque lineux Marc. Zuer. Boxhornius in
oiu
Epistola ad Nic. Blanck ardum 2647. Ccripea, lip s. ep, 44.
_Lacici editioni anno r6Or. Subnexa de - 3. ad scely
onstrare conatur. Ante cum jam Mich.
Piccartus, AIIdorinus PhilosopuS,
Germanos Persarum fratres esse peculia-
si Oratione adserverat, Fassusque exat
maenus scalicer, cum rationeillos insa-
nire, quiita sentiant; (S Franciscus Ra-
pheleneius, Bon. Vulcanius, Justus Lipsius,
nyligs lings. Bolys. C. XI
Gcor.
s. Tobet
p. 133

## Folio 210 — 804368392:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De ) 210 C3a
Georeius Richterus (5 Sam. Bachartus
idem jndicaverant. Juin de Clanans
Salmassus in Libro de Liner a Tlellenistica
Tcriplerat, Persica seu Parthica, quae e5
ipsa autores originis habeant Scythas, in-
finitas proferre voces, quae eadem reppe-
riantur in Graecaparitor(S Tentonica ai-
alecto. Ouam opinionem ipsi vero-
similiorem reddiderat Joh. Elichman-
nus, Sileliuonatu, Linguae PexlICa peri-
tissimus, qui mulco studio tandem com-
pererat, ex eadem origine fuxisse Germa-
nicam s Persicam linevam, ad banc con-
jecturam illum ducente infinita vocum
copia veriusque linguae communium, sed
es verbis similiter terminaris, eodem
modo composicis, aliisque argumentis, ut
deeohoc ipse Salmalius in Pratatione
Versionis Arabicae Tabula Cebetis ab Elicb-
manno elaboratae testatur. Fundamen-
cum hujus sux sententiae nobis ipse F-
lichmannus libro peculiari extribuisset,
nilimatura eUM MOrS annO 1639, OF-
Si literato Curripuisset. Posthuncta
men Cbristianus Ravius, qui opima ori-
 eed..
Cn

## Folio 211 — 804368392:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
etI
AliI
AiCA
c
ppe
at
10
at
ert
DM
MMA
C0H
CHA
ip
sett
TeM
II
onC
icb.
A
F.
le
I5
14
rI
M
de ) 2n Cdt
entis spolianostris terris intulit, eandem
linguarum Perlica de Crermanica con-
venientiam in Flementislingux Perlicae
P. 89. Censic. Interim opinio illa senunqua
vid. pag. 34, 25.
probare potuit Andrea Nullero, Creiffen-
bagio, Christaphoro Adamo Ruperto, atque
aupusto Buchnero, viris in hisstudiisver-
latissimis. Fehic quidem in Epistula ad
Andr. TCcherningium scribit: Casu quo-
dam sit, ut diversarum lineuarum voces
eadem sine s nibilominus tamen naiae
domi. Observarunt summi acque erudi-
cissimi Viri quasdam Persicas voces, quas
es Germani habemus, at que ejusdem sigr.
frcationis. Duas si quis Persicae Originis
aut illas Germanicae statuere vellet, non ne
exsibilandus ille videretur? Jam vellem
Adrianum Relandum. Clarissimum Vi-
rum, qui linguas orientales apud UItra-
jectinos proticetur, de plurimistractenus
eruditis libellis, quancum in hoc arou-
ento poss, nos edocuit, pertraderi
posse, ut in eandem rem suo more cu-
ratius inquirat, de luam pariter senten-
eiam nobis dicae.
CAP.

## Folio 212 — 804368392:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
3e d 212 C dE
CAP. XXIV
Descriptis Opitii. Crotii-Tlars-
dorferi (5 Vredii orieines
ete
lingua nostrae explicantibus.
APartinus Opitius, Cermaniae Virgi
LLlius, de omnium elegantiarum poe.
ticarum apudnos parens, ut Lingram
Patriam juraret, 1639. Dantisci emisit In-
certi autoris Rbyehmum de S. Annone Co-
Jon. Archiepiscopo anteD. aut circiter an-
nos conscriptum es animadversionibus e-
rudicis illustravit. In Pratatione de an-
tiquitate noAtrae linsux de de significatio
ne nominum quorundam propriorum
Cermanix eleganter promore luo dif-
serit. Diuetiam animo volverat Da-
eiam antiquam ee supendum ad eam ap-
Paratum undique congellerat, led de-
Cultorio rita genere impeditus ultimam
operi manum apponere non potuit,
quod postOpicium anno L639. Pette (ub-
lacum plane periisse Mortiotius putat.
Neque inde nobis quicquam superest
praeter ea, quae in ejusdem rariarum Le
est
1
1CE 2tM
clio-
ti
et

## Folio 213 — 804368392:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Ibd
C
(M
d
A
0
M
At
E
la
de ) 2B Cd
etionum libro Sarmatica praecipue com.
prehendente _ 1637. impresso obiter
Commemorantur.
AnnuS L64S. abctulit nobis Huconem
Crocium, omnium scienciarum capaci
ingenio praeditum, qui lludio etiam cri-
tico tantum inter reliquos eruditos e-
minuie, quantum lenta Colent inter vi-
Burna CupresTi. Ex Historia vero Co-
ehorum, randatorum S Loncobardorum
ab copariim versa, parcim in ordinem di-
gesta, e postobitum ejus 1655. Amstelo-
dami demum edica, Prolexomenisque Re-
cum Gothorum ordinem SS Chronologiam
comprehondentibus elucer, cum de nostras
d Septentrionalium res percalluisse. Ad.
jecta Cune Nomina appellativ a (5 propria,
nec non verba Gotbica, Yandalica, (S Lon-
gobardica, quae in illo volumine reperiun
cur, cum Polida explicatione.
Sequenci post Fugonem Groti
um defunctum anno Georgius Pbi-
lippus parsdorferus libellorum Ger-
MANICONAI MABNO MUMErO nOtUS
aeque ob Ayli vulsaris elegantiam
celebris, cujus quoque jam supra
men-

## Folio 214 — 804368392:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de d 224 C dE
mentio facta, Norimbereae Specimen
Pbilologiae Germanicae continens disquisi-
iones XII. de Lingnae nostra vernaculae
iistoria, methodo 5 dienitate Serenissi-
mo Augusto Duci Brunsr. e Lunebur-
pensi, omnis exudicionis clegantioris
cunc Catori, Cacrarit.
Cum anno 1650. Olivarius Trediusq
TCcus Brugensis, in co eset, ut Histo.
riam Comirum Flandriae daret in lucem,
praemilit illi Brugis eodem anno Libros
Prodromos duos, in quibus quid sibi ve-
Line Comitis de Flandria roces explicarit.
Verlacus quidem ibi est in opinione ex-
ronca, quoderanci, qui calliam Occu-
Parunt, ejusdem generis de linguaetue
rint cum Ciallis veteribus ex Flandrensi-
bus nostris, quodque a prima orisine
dua habicarerine eam, ubinunc Llandria
Tica est, regionem: nihilominus tamen
bona aftere plurima, qua Germanicae
lingua cultor ionorare non debet. Scitu
certe digna lunc, quae libro L. Cap. 7. _8.
de Frarcis lingux Lacina Studiosis, de
Cip. 22. d 13. de orixine lingux CallICa
ho

## Folio 215 — 804368392:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Met
1
II
A
OFI
11o
sto
exB
1os
sC
ilo
1
1C
1(1
AC
id
est
Ca
tu
e
Ca
80
de ) 215 C de
hodierna ex lingua Romana magnam
partem corrupex afFert. Libro II. Cap. 2.
Cacalogum vocum Callicarum vererum
extribet ex dutoribus anriquis, easque
cum Flandricis suis contert. Cap. 20. in-
ceorum rocum Francicarum GoNarium
exHlictoricis, c’apicularibus, Lexibusque
verustis de Diplomatibus Francicis colle-
ctum inscruie alque expatria lingua ex-
plicavit. Cap. 21. Specimina aliquor lin-
Dua Francica vereris cum Flandrica col-
latae dedit. Cap. 23. Flandrorum L egem,
Keure-Brief dictam, cum Lege salica
compararit e roces ejus disticiliores ex-
poluit. In Additionibus operis p28.
22. Glollaria, Lipsianum, Octridinum
Callari, e illud, quod ipse ex W illersmo
collegerat, recensuit acque cum Flan-
dricis rerbiscontendit. Idem Vredius
universam Linguam Latinam ad fontes
Graecanicos, incenti mole es volumine se
reduxisse Libro I. Prodromo tectatur,
quo. tamen opus tactenus incditum
est. Obiter norandus est error Hlennin-
Bis Wictenu, mortem doctissimi Vre-

## Folio 216 — 804368392:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
e
e
e d2b. C d6
diiin annum 2642. referentis, qui 1a
men acuc agnOY6SO. rIXIE, variaSquE
Flistoriae Flandricae partes Parronis luis
l
dirersis eodem anno dedicarit.  ci
el
BAON OAPLLXV t
de Boxhornii sententid, Furo
paas linonas eScq
vantis.
dt
 S e
DNB CCHO MILMB
li anno 165. vicam cum morte
 CommutariI Marcus Civerius BOX-
bornius, Eloquentixe _ Fistoriarum Pro-
Felsor Lusduni Batarorum, nostris su
diisutilem operam navarit, quandonon
Solum Fistoriae suae Universali notabiles
Etossas Theoriscas inseruIe, atque In Exi-
stola ad Nicolaum Blanckardum Persica
vocabula Curruicum Germanicis Contu-
lic, Cedeciam una cum Hlarmonis Histo-
rix Fcclesalticae Breviario Prima Religio-
nis Christiane monumenta Teutonica Lu-
Sduni Bac. 1650. Cdidit, atque Origines
Gallicas (postobitum ejus demum excu-
Pas ee supra a nobis citaFaS) expoluit. 1-
dem in additionibus ad Cbronicon Seclan-
at
d

## Folio 217 — 804368392:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de)
277
do
dicum fobannis Reyeersberpii, Middel-
burgi r644. publicatum Nominum pro-
priorum ersina curiose expendit. Ma-
jores aurem ipsi gratias agendi caulas
posteritas haberer, (i licuisseripsi pertice-
re opus diu meditacum, quo Centium
ee Linguarum Furoxxarum Orisines
Serchicas nobis demonstraturus crat.
Lubet sententiam ejus HanC CIrCAREI Cx
Georeii Hornii Praefatione in Origines
Gallicas, paulo Fusius explicare. Cum
anno Cbr. 1646. inquie FTOrninS, ex An
Eliaredux ipsum Boxhornium ossicii ES bo-
noris ergo salutassem, tum forte exgravis-
simo convalescentem morboreperi: cum-
que virium debilitas consuetos in Acade-
mia labores nondum ferret, neque la-
men domi ociosus omnino desidere posset,
ue lonei temporis caedia falleret, Origines
vocabulorum Beleicorum examinare caepit.
Vidit innumera vocabula Germanis, L. a-
einis, craecis 5 aliis per Furopamnationi-
bus, communia esse. Inde conjiciebat d
communi fonce eam similicudinem profe-
etam, id est, eadem omnium illarum en
Finm

## Folio 218 — 804368392:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
de ) 218 C et
eium Origine. Displicuerunt Goropii 5
Schriekeii conatus, neque satisfaciebant
nova Cl. Bochardi, proPhaenicibus, ma-
chinationes. Quare alia via rem ac
pressus, communem quandam Linzuum,
quam Scytbicam vocabat, matrem Graca,
Latinae, Germanica (s Persica statuit, ex
qua illa velut Dialecti, proficiscaneur. Non
ereo vel Latinos a Gracis, vel hos à Cer-
manis, quae communia inter se habent,
hausisse, sed ab eadem, id est Scybica ori
gine. Ii ipsius conatus cum in publicum
emanassent, multis ipsa novitate mirabi
les videbantur. Quidam praecipiti ju-
dicio labores ejus in universum damna-
bant, quod vel nulla Lingua Scythica com-
munis fuisset, vel saltem penirus oblitera-
canobisque incognita esset. E dicebant
eum novam Lincuam, suo arbitratu, cude-
re. Alii fatebantur quidem ejusmodi
olim linouam fuisse; caeterum necabant
en le Oraecos vel Latinos sua vocabula ac-
cepisse; nam de Germanis, utcunque id
heriporuisse fatebantur. Qua quidem
prejudicia non absterruerunt Cl. V. ut vel
s
a
6a
sta
ru
E0
16
e

## Folio 219 — 804368392:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
110
ant
A
CMM
ebdus
Vom
jet
entus
otit
IIII
abt
jit
BA
pAt
21
de
Bu
2s
MA
est
M
eB
Vo
de ) 229 C ea
ab opinione semel concepta desisteret, vel
caeptum opus abrumperet: quin maris in-
Rammatus fuit, ut cunctas Linguas ea-
rumque Lexica, cum cura es studio excu-
seret, unde slvam infinitarum vocum
concessit, ex quarum collatione suam de
Lingua Screbica opinionem sibi stabilire
posse videbatur. Et animum in proposi-
eo ipsius obfirmavit, quod marnum illum
Salmasium, nuper incenei damno reip. li-
serarie crepeum, in eadem fere sententia
ex commentario de Lingua (ellenistica de-
prehendisset. Lingna icitur Serthica a-
pud anciquos notissima fuit, ut (5 ipsa
sens Sercharum, quae septentrionales Assae
Cs Furopae populos complectebatur. An-
riquissima enim Orbis divisio in tres par-
tes fuit, quarum media Graciam, Icaliam,
asiam complectebatur; Septentrionalis
Seythia, Australis Athiopia dicebatur.
Strabone teste. Scytharum iis genera A
rimaspi, Sarmatae, yperborei, Saca (5
M ssacetae. ut idem autor libro XI. refert.
Sub yperboreis Hispanos, Gallos, Cerma-
nos, Illricos, Britannos complectebantur,
quae

## Folio 220 — 804368392:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
de ) 220 Cd
quae nationes in universum, Celtae (5 vel
Celto Scytbae. Jamveroomnes hos Cel
to-Scytbas, id est Illgrios, Germanos, C al-
tos, lispanos, Britannos, Suecos, Norvazos,
una lineuausos, ex professovir dilicens
Phil. Cluverius ostendit, ac tum autoritate
vecerum, cum populorum appellationibus,
nominibus propriis es aliis, quae communia
habebant, rerum vocabulis probavit. Alii
vero, quosinter etiam Salmasius, Germa-
nos a Getis (5 Dacis Poncicis ortos statu-
unt. Hi autem ipsissimi Scythae veterum
es ipsorum lineua ea quam Boxhornius
Serrhisam vocabat. Sed equid post
mortem ejus laboriolis his Commenta-
riis acciderit, de quo derenerint equidem
nescio. Ipse interim Borhornius Cux
Tententix Fundtamenta breviter propo-
Fuit in Libellis duobus de Dea Wehalen-
nia lingua Batavica publicatis. Prioris
titulus est: Bedicdince van tot nochtoc
onbekende afcodinne Nehalennia; over
ettelike bondere faren onder e sant be-
rraven, ende omtanes ontdectet op het
Strandi van Walcheren. Tot Leyden
1647.
10
diu
ve
ke
S0
de
de
Di
ri

## Folio 221 — 804368392:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Ve
Cet
Oat
0S1
gents
1AIB
busu
pit
Alit
Ma
1I
sset
10
1IIIS
1a
M
12
10-
p
+15
(00
1et
et
7.
be
1et
de ) 22 C dE
1647. Posterior inscribitur: ant vors
op de Vrasen, voorcestelt over de bedie-
dingevan de afcoddinne Nebalennia, in
veleke de semeine herkomste van de Crie-
ken Romeynen unde Duyeschetale uyt den
Schychen duydelicke bevesen, en de ver schey-
den out beden van dese volckeren ont-
decke, ende verklaere vorden. ibido
1648.
AP.
ZXI
e
De Bemni. Tschernneu (5
s
Schorteli scripris Criicis.
e eret e
A NnO 1657. M. Job. Bellinus, Rector
LSchola Wismariensis, in Societate.
Ceuronica der W’illige dictus, Orthoera-
phiam Tentonicam, live, uxticulus libelli
Cermanicus Mabet: Hochdeutsebe Reche-
Schreibune, darinnen die inscemein se-
brauchliche Schreib. Are und derselben in
vielen stueken grundrichtise Verbasse-
runsunforsreistich sezeiset vird, lube-
excrulsarie. Abidem anno 1660. pro.

## Folio 222 — 804368392:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
De ) 22 C et
diit ejusdem autoris syntaxis Praeposicio-
num Teutonicarum; Cire, ut rule riidi-
omate inscribitur, Deutseber For vorter
kunstmassise Fucuns, nebenst foreree-
atzter nocmendie erforderter abvan
delune der Cescbla bt-Wann- Furnann-
und MiccelW’ orter. Utroque in opu-
sculo quaedam bonx norx cogitata oc
currunt e commendari mererentur la-
bores ririnon indocti, nili orthograpti-
Ca Caessihares infectus eNet. AnnuS
2659. abstulic nobis par insione Poeta-
rum Cermanicorum, Opitiana restigia
arcte prementium, Simonem nempe
Vachium Rexiomontanum, e andream
Tscherningium Rostochienlem, Poeleos
Protessores, quorum ultimus hoc iplo
mortislua anno Lubecae emisic elegan-
tem acque etrmologis utilem libellum;
cuititulus est: Unvorereisslicbes Beden-
cken, iiber etlicbe Misbraucbe in der
Deursihen Scbreib- und Sprach. Kunst, in
Conderbeit der edlen Poëterer. In Sa-
xonia deinde nostra ec quidem Bruntri-
Cianno 1663. Justus Gcoreius Schoscelius
1. UI.
et
de
Ii
1
Bt

## Folio 223 — 804368392:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
di
etet
16
Ei
AH
1B
11I2
DC
12
1UIS
14
sid
pe
1M
105
(0
H
nd
eB
set
ipsa
uSq
bia
a
pi
de d223 C et
P. U. D. e Serenissimi Ducis Bruntr.
et Luneb. Consiliarius aulicus de
Consistorialis emilit opus de Lin-
BUA GIETHANICA PATEIM rENOVATUM
ae auctum, partim plane norum,
quinque libris constans; in quo linsux
hrujusoriso, genminitas, antiquitas, uber-
cas, de inmultis incomparabilicas octen-
dicur, linguaque ip la a rariis inepeiis vin-
dicatur: in quo nec minus linsuae ipsius
fundamenta recte structa, Grammarica
nimirum es Poetica in arris formam reda-
etis: Doetrina componendi, derivandi in
Linguam introductio, tot vecustissima C et-
earum nomima propria, Dialectorum va-
ratio, Proverbia Germanica, modus inter-
Pretandi Scriptores rerum Germanicarum
ut s de linguaipsa, primitivaitem seura-
dice lineue Germanicae, plurimague alia
lineuam, remque Germanicam concernen-
tia, tam ex recentioribus, quam ex anti-
quitace inteeris cractatibus aut orationi-
bus eruuntur, enarrantur, explicantur.
Germanice quidem, ita tamen, ut in toco
operelingua Latina sit simul explicatrix.

## Folio 224 — 804368392:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
de ) 224 Cea
utiplis autorisutar verbis. Oratione
X. Pa5, 159. Cq. Optimum ille nobis Con-
silium de Lexico Germanico omnibus nu-
meris absoluto conficiendo extribuit. In
derirationibustamen rocum, radicum
que inquisitione non admodum Feliciter
verlatum Fuisse virum caetera eruditum,
nobis hic cum Morhotio notandum est.
Schortelii ejusdem brevis e5 fundamenta-
lis Manuductio ad Orthorraphiam (5 F.ty-
moloriam in lineua Crermanica, Brun(vi-
ci 1676. impressa, ex opere majore, quod
modonominarimus, excerpea cAt. Fun-
dem quoque autorem agnoscit libellus
Cermanicus, qui Bruntrici 1673. prodiit,
Fub titulo FTorrendi Belli Grammaticalis
Teutonum antiquissimorum. Cisc de s’un-
derbaren aus fubrlichen Berichts, velcher
restalt vor langer als z wey tausend Fab-
ren in demalten Teut schlande das Spracb-
Resiment grimalicb verfasset sevesen.
bernacb aber, vic durch Mtiserauen una
uneniekeit der ubralten Tent schen
Sprach. Regenten ein rransamer Kries,
samt vielem Unbeil enistanden, daber su-
FCI
det
Tei
MI
Jus
eic
va
1

## Folio 225 — 804368392:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
pe
Con
HI
111
IIC
11I,
est.
11A
11)
(Y1
104
1
11
(1IS
l
ulsa
1N
bet
b
b
t.
pa
eHt
s
Ht
es
Be) 225 Cde
ien Tbeil nocb jetzoribren, die in unser
Teutsiben Mutier- Sprache verbandene.
Mund Arten, Unarten Wori mangel. L
jusdem liber de singularibus (5 an-
liquis in Germania juribus (S obser-
vatis jatm lupra a nObis ell COM-
MEMOTATUS.
CAP. XXVI
De Specimine (o reculis ety-
moloeieis Claubereanis.
Ncertihactenus crraverant etymolosi
in derirationibus suis de modo ex HIC-
braea, modo exCiraca nonnungua ex
Latina roces Cermanicas arcessirerant,
ingenioque multum, rationiparum hoc
innegocio plerumque indullerant. Inde
etrmolosias quaerendi labor ociolorum
hominum acque inutilis creditus est ab
iis, qui sibi prudentiores ceteris ride
bantur. Occurrictamen huic malo an-
nO 1663. Johannes Clauberrius, Theol.
de Philol. Doctor de Protessor Duisbur-
sensis, rir un decunque protunde doctus,
Cty

## Folio 226 — 804368392:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
de ) 226 Cda
etmologisque riam certam ex regiams
quam secuti reras tandem radices inre-
hire, Audioque luo operae pretiumtace-
re postint, ostendit in elegantissimoli-
Dello, cujus inlcriptio eA: Ars Etymolo-
vica Tentonum e Philosophiae fontibus de-
revata, id est via cermanicarum vocum
e5 origines (s prastantiam detexendi, cum
plurium cum harum PERNUINET, Sut
CHIGN, ALISSFRUCIL exemplis, at que
exinde enatis reculis praemonstrata. UIe
Scias, quae princepsei sit sententia, indica-
vit illam verbis tris Teurseb von Teut-
Schen titulo subnotatis; quibus indicat
voces Germanicas e Germaniois esse dedu-
condas. Conspirarit olim hacinre CUML
ip(o, utreliquospraetermittam, Bisterfel-
dius, qui in Existola ad amicum ita seri-
bit: Post linguam Tlebraam non scio quae
subcilius feliciusque rerum naturas expli-
cet Germanica dC. Sed pancis haec coenita
sunt, praeserrimiis, qui miro ausu Germa-
nicam lincuam ex Latina derivare sata
gunc: quod doctissimo Polyhistori Mat
Martinio accidisse obstupesco. Sorores
singuas esse non necaverim, vel potius
CO
la
2
B
et
s
A
CC

## Folio 227 — 804368392:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Mlg
C.
se-
de
NIN
AIM
je
l
ea
cabus
11I.
(et
ri
sa
pst
it
MA
tA
Atm
re
iHS
Oi
de ) 227 C et
consaneuineas, Larinaque aviam Teuto-
nicam. Lxaccuratd veronostra linguae
consideratione Claubersio riginti qua
tuor regulae lunc enatae, quas si observes,
a veroinarte derirandi scopo vix aber-
rare poteris. Utautem aurea la re-
sulae omnibus innoteseant, placet eas
his excerpeas dare. Prima, ut jam dixi,
e praecipua cs: Germanica vocabula.
priuses pociuse Germanicis, quam ex pe-
reorinis fontibus derivanda. II. Argu-
menta ab analoria petita sunt ed validio-
ra, qud major vocum, qua inter se conse-
runcur similirudo elucet. III. Cum ad
materialem vocum somilitudinem accedit
formalis h. e. cum non modo literae (5 sil-
labae respondent originem que patesaciunt,
verum etiam signisicatio apprime quadrat,
rum demum etymoloria certa est. IV.
Dialectorum es antiguitatis consideratio
mulsum facie ad linena Germanicae oriei-
nes inveniendas. V. Ouoties in aliis e-
rudiris lineuis similem quoad materiam
aut formam, maxime si quoadutramque,
conspicimus derrvandiracibnem, nova in-
de Germmanicis oricinibus lux accedit. VI.
asera

## Folio 228 — 804368392:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de  228 Cde
sensibilibus ad incellicibilia quam pluri
mavocabula sunt traducta. VII. Voca-
bulorum Teutonicorum major est quando-
que bonitas quam recorum. Latinorum
aliorumve pereorinorum. VIII. Voces
quae à perfectione rei petitae sunt, melius
eam exprimunt, quam quae ab ejus defe-
etu vel corruptione. IZ. Veritas (5 ele-
santia oricinationis Germanicae (5 propriae
ex oppositione originationis falsa S alienae
clarius elucet. X. Vocales omnesinter se
permutari possunt. ZI. Nulla vocalis
tam est germanis familiaris quam E. XII.
Majores nominum vocales sunt e minori-
bus verborum, unde derivantur. XIII.
In aliarum vocum ab aliis deductione se-
pius magnae vocales abeunt vicissim in
parvos. XIV. Non omnes consonae aque
facile junsi possunt, sed aliae magis aliis so
ciaricaudent. ZV. Ubi plures consona
ad unam sillabam convenuunt, quam ut
enphonia salva videatur permanere, ali-
quando una vet altera eliditur. XVI.
Consona lenestantum cum lenibus, aspe-
ra tantum cum asperis conjunei possunt
in pronunciando. XVII. Germani ad
(0

## Folio 229 — 804368392:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
M
1s
De d229C
da
fortem potius quam ad mollem pronun-
ciationem inclinant. XVIII. Sapius S.
consona fortis est es fortibus juncieur.
XIX. Nulla est magis amica consonan-
tium sociecas, quam si plane similes jun-
gantur. XX. Sonus loneus vocalium
compensat seminationem consonantium;
ES COntrA. ZZI. Cermani certas voca-
les certis rebus per vocabula denotandis
eleganter accommodant. XXII. Voca-
bula diversarum linguarum synongma non
semper accurate sibirespondent. XXIII.
Germani saepe diphiboneos amant, ubi
Graeci (5 Latini vocalibus utuntur sim-
plicibus. ZXIV. Plurima Teuconum vo-
cabula composita, ubi inversa fuerint, no-
vas accipiunt sienificationes. Sinsulas
hasce regulas selectis exemplis pluribus
illustratas dedit. Contecit praeterca
majus opus de Causis linguae Germanica,
cujus librum quintum in libello laudato
citat, atque illud praelo paratum se hrabe-
reinnuit; sedmorte praepeditus ad ha-
redestransmilic, qui magno sibi benef-
cio rempublicam licerariam obstringe
rent, si, quod superest in publicum emit-

## Folio 230 — 804368392:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
e ) 230 C de
cerent aut nobiscum communicarento
Compoluut etiam inteorum librum de
Sibilo Germanorum ad exemplum Mes.
Pala Corrini, cujusmentionem ibidem
P. 32. Facit, sed neque hic lucem hactenus
ad(pexIt
CAB. XXVHII.
pt.
Descriptis Crllois Vorstu, fui
mt. Casir. LambeCH.
A NnO, 6bO. Johannes Vorstius, Bibli
L
ocheca Flectoralis Brandenburgicae
eCymnasii soachimicierafectus, Bero-
lini Observationes in linouam vernacu
lam edidie, in quibus vocabulorum
quorundam origines genuinas feliciter
deterit, acque ex antiquis monumentis
expotuit.
Anno 1670. decesTit Balchasar Scbei-
dius, Craecae De Orientalium linguarum
erotellor Argentimenlis, qui Enodationes
rocabulorum quorundam Germanicorum
in vulcus minus notorum, quibus B. Eut be-
rus in sua versione dibliorum usus est, cum
ex ipsa Linoie Ciermanicae oricine (5 in-
dete, Tum ex Flebraice Pracoque textueS
cotta-
et

## Folio 231 — 804368392:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Ila
de
N
118
Ha
1
et
MI
es
1M
1e
de d23c C dt
collatione variarum Germanicarum
cranslationum peculiari disserratione
dedic.
nesta
1151d 2
Sed prariorem pollea jacturam paNa
estres Germanorum Critica, cum anno
2678. Franciscus funius, Francisci Flius,
cujusjam supra aliquoties mentio a Ho-
bis facta est, Windelorii in Anolia, quo
uteo commodius Anglo- Saxonica evol
vere postet, se conculerar, in aedibus I-
ex solounepor
Caacivoci, propinquilui, obuiset. MuI-
cum ille temporis insumserat Audio
linguarum sexcentrionalium atque un-
dique conquilirerar sibiingentem ad il-
Justrandas illas appararum. Praeter Con
dicem arcenteum Ulsilae de magnum An-
olo-Saxonicorum monumentorum n-
merum, pluresFrancieos sive Pcuconi-
cosdCimbricos (hoc est, ut ipse inter-
pretatur, Islandicos, Danicos Succicos-
que) ut d Frisicos Codices reteres na-
CtuSerat. Ex quibus alios luci publicae
destinabat, alios ad exornandum Lexiron
illud grande Lingnarum Septeneriona-
lium, quod medicabatur, udiose serva-
Dac.
A

## Folio 232 — 804368392:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
De ) 232 C et
Caralocum horum suorum Manuseri-
peorum addidie ipse editioni Frangelio-
rum Gothicorum; multo rero auctior
ille in Cataloso MStorum Bibliothecae
Oxoniensis atqi ad caleem Crramatica
Anslo-Saxonica Flickelianae extat. C On-
Rituerat apud Ce Junius cditionem Har-
moniae Tatiani Latino. Francicae, d sele-
ctas in illam annotationes confecerat;
pralo item paratum habebat. Corpus
Clossariorum Francicorum veterum, quo
rum majorem partem e Celechstima I.
Paaci Vochi Bibliocheca deptomlerat.
Ncerei dcellent, Ciothicos, Angl0-5a
Konicos ee Runicos Puis litur Cumtibus
COmpararerat, quoS OrIeNS una CUM
omni supellectile MSca, ne quid inde
periret, Academiae Oxonienlitestamen
tolegarit, ubi in perpetuum ejus memo-
riam adhuc lancte custodiuntur. Inter ca
etiam CROlossarium quinque Lineuarum
Sepcentrionalium, in quo feminsillarum
origines ex vetultis monumentis inda-
BaVIC; hoc Johannes Fellus, Epi(copus
Oxonienlis, teste 70. Geory. Gravio, in
vita funii, XL. voluminibus nicidistime

## Folio 233 — 804368392:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
1
e
de
233 C
da
describi curarit, ut erpis mandlaretur;
atcamen illud hactenus nondum iis ex
prelsum Fuit.
Claruithocremporistractu Pbilippus
Caesius (vero nomine Blau VOCALIIS)
Priorariensis Saxo, Comes Palatinus
Calareus, Eques, e in Societate Fructi-
Fera der WVobl-setzende, in Collegio au-
tem Roligero à le Fundato der Partice
appellatus.
Focum hic se tradiderat
linsux _ pochipatrix excolendae e re-
Formandae, quem in tinem etiam Socie-
tatem literariam, de qua lupra FuluIs a-
ctum, condiderat. Ipsemultarum lin-
Duarum peritus et doctrina non vulgari
insionis Carmina condebat de Latina
d Germanica, quae ingenio de luaritate
Cua se commendabat. Cum autem tan-
dem singularem plane rationem seri- anexterm
bendiintroduceret, rocesque plures u-
su receptas suspectas redderet, atque in-
Tolentia e à se conticta rocabula iis sub-
Cirueret; bilem eruditorum quorun-
dam virorum eam ob causam in le com
morit, d acriter reprehentus est ab Au-
eusto Buebnero, Adrea Escbermineio
fust.
n

## Folio 234 — 804368392:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
t Ctn
fust. Berre. Scholtelio, Herm. Conrincio
Foach. Rachelio. Georeio Neumarkeio, 7.
Pet. Titio, Cieors. Dan. Morhosio, Erasmo
Francisci Christ. eisio, Erdm. Neumei
stero aliisque. Decatero tamen Cier
mmanicae sinsux proprietares ille intus de
in cute norit, et quindo eomotosicas
disquisitiones suis opulculis interpoluit
id quod saepius secir, insenium cum sin
sularijudicioin eo conjunctum depre
hendimus. Pyociesvero, quae, aliud
qualiasendo, de terminis cechnicis ve-
natorum, mecali Follorum, opiticum
erusticorum ebdomados Rosee secun
dae die quarto incerlpersit, Audiolius re
leg0; roces profecto rirum eruditissi-
um Lexico terminorum tecbnicorum
Cermanico conticiendo nullam operam
impendisse dolco.
Si enim hanc in
aream descendillet, certissime ibi omne
punctum culisset. Obiir Caliuspostla-
boresmultos exanclatos Flam bursi 1689.
editisque libris pluribus memoriam su-
amposteris commendavie, quos in dest
natione Casianorum Scriptorum (indem
Verzeichnis der Zesischen Schrifcen) re
Cen

## Folio 235 — 804368392:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
id
i
de  235 C et
centuit Deinricus Gablerus, J. U. D. &e
SyndicusRcipublica Francoturtana, in
Socierare Rutigera der Siutzende nomi-
nacus. Fnumerat etiam Ccripta Caesia-
na Henningus Wiccenius in Diarii Bidera-
phici Tomo II. pac. 171. quo Lectorem
curiosum remicrimus. Inter asseclas de
detenPores Philippi Caelipraecipuos Fuit
Andreas Daniel Habichchorstius, Theo-
loria Prosesor Ronochien(iS, qui Or
thosraphix _ pocseos Cxsana apolo.
iamm Hlamburgi Anno r678. Cdidir, cam-
que Germanice vocarie W’obleegrunde-
te Bedencte Scbrift iiber die Zesische son-
derbahre art Hochceur sch Zu sebreiben
und Zureden. Inea non Cxlium can-
cum ab amulorum calumniis vindicat,
Sedetiam quandoque ad criricas disqui-
litiones digreditur.
Sequenei anno Fatis Concersir Petrus
Lambecius, S. C XC. Maj. Consiliarius, IIi-
Aoriooraphus _ Bibliothecarius, qui
nullam unquatm literas Germanicas pro-
morendi dillustrandi dimiserat occa-
SiOnE. Hlaberis ejus rei specimina
non una in Rebus Hamburcensibus ab

## Folio 236 — 804368392:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 236 CdE
iplo conscriptis _ Tlam burgi 1652. 8 1661.
crulsatis, aeque in Tomo II. Bibliothecae
Caesaree Vienna 1669. Cdito; ubipluri-
mosrarissimos CodicesMStosTcutoni-
cosejusdem Bibliochecae nobis decexit,
quos absque hiac ejus opera plurimam
alias parcem nescirissemus. Ouod (I
ipliabsolrere, quae meditabatur, licuis-
set, haberemus non Colum accurarissi
mum Bibliothecae Caesarea breviarium d
Fistoriam Tlambureen sis reipublicae inte-
eram, verum etiam rerum Germanica-
rum scripeores varios, variaque acta publi-
ca, quae omnia Fulius ipse Lambecius in
Catalogo operum suorum CnarravII.
Dui anr. O 1672. rebus humanis exem-
DEuS CA foh. Henricus Boeclerus, linsux
nosra intelligentissimus fuit, de licet ipse
ob alia nesotia pluranihil ediderit, quod
hucpertineat, praeledictamen Disputa-
tioni de lineua Celtica, jurenis crudiu,
in qua de lingua Tcuronicae antiquitate,
corruptione, resticutione, elegantia d
majeltate non inclesanter apitur. ExtaL
illa FomoMI. Disertationum Acadetmi-
carum Boecleri num. VIII. Paβ. 338. 19.
CAP.

## Folio 237 — 804368392:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
5b1.
eCa
ri
A
t
de ) 237
Cda
(AP, XXIX.
De scriptis Criticis Voieti (5
L
empu ac commentatoribus
in Acta Sanctorum.
Ecparra Fuit jactura, quae Criticos
noAtros afflIXIE, CUm IIMaTUTa
morte decederet anno 1681. Caspar
Voircus, Wismariensis ciritatis Consul.
Summoille Audio congesserat nomina
locorum Icalia, d cumiispopulorum d
locorum Cimbricorum, Gallicorum,
Teutonicorum de Crothicorum voca
bula diligenter contulerat, unde ipsipul-
cherrimum Opus Oricines Italiae e Se-
pientrione arcessens enacum fuit. HIO-
noriticam ejus mentionem Morhotius
inLiteris ad Rudbekium datis, aeque in
vernaculo de Lingua e Pocliciermanica
libro cap. II. Tentrelius in Colloguiis
Menstruis anni 1690. P. 174 8 Wiccenius
in Diario Biographico Fccerunt. Non-
dum tamen hactenus in lucem protra-
ctus est pulcherrimus hic inseni Vois-
FIAMI FCXFS.
FOde AnNO MOTHIS est ANEIVer-
PIX

## Folio 238 — 804368392:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
e
De ) 238 C da
pia Godefridus Fensebenius, 5. T. qui ab
Hleriberto RoTreido caepta, de a 0. BOl-
lardo continuata sanctorum Acta per
menses Martium, Aprilem de Majum
Promorit, es annotationibus selectis ex-
ornarit. In lus Feliciter plerumque
verba Scriptorum mediorum barbara
explicat, e ex Fontibus Fcutonicis de
ducit. Imitari eum hac inre sunt, Da-
niel Papebrochius. Franciscus Baertius,
Conradus Tonningus de qui praeterea ips
successerunt.
Annus sequens nos Martino Kempio
Electoris Brandenburgici Elistoriogra-
Pho privarie, qui rariis in libris Critica
Poetiexque Germanorum curam Cuaria
impendito
CAP. XXX
De speciminibus etimoloeicis
Morhosit. Arnoldi. a
Chenberei (5 Kirchmeieri.
Etiori tamen Cidere illustrata fuie
eodem anno 1692. Pacria notraCC-
orgio Daniele Morhosse, pulcherrimum
d

## Folio 239 — 804368392:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
10
153
il
a
de ) 239 C eta
delingua d pocliCiermanorum Com-
mentarium Kilonii edente, sub citulo:
Unterricbt von der Teurscben; Sprache
undeoesse, deren Forteane und Lebrsa
ezen, qui postea an. 1700. praetatione c-
rudica auctus e Lubeca reculus est. LX-
tollit ibi praestantiam de antiquitatem
linguae nostrae, atque ab ea Cracam La-
tinamque deducere nullus dubitat, ex
emplis sententiam suam contirtmans
pluribus, quae inter tamen sunt quaedam
Dammio, ut poltea videbimus, se non
omnino probantias Jam olim MOr-
hrotiusjurenis collegerat rarid argumen-
ta, quibus demonstrare volebat praecla-
ra Cracorum omnia a nostris progeni-
toribus descendisse, sed edita à Rudbe-
chio Ablantica manum de icta tabula tu-
lic, ut ipse de Cc in Epistola ad Rudbe-
etium reltatur. Titulus Operis in Ca-
calogo Mundinali Lipsienli hic Crat:
Mysterium Seprentrionis. seu Dissertatio
Theolosica Physica (S Politica de terra.
deprentrionali. Pararit deinde Mor-
notius librum de Cimbrorum Coloniis in
italiam, ante Urbem conditam missis,
Cu

## Folio 240 — 804368392:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 240 C d
cujus ipse in Oratione VMII. meminit,
aC Dissertationem de Lincuarum Craeca (5
Latina novitate in Commentario de lin-
orta de pocsi Germ. Part. l. C. T. P. 4. pro.
missam, & a Sam. Rachelio in Inero-
duct. in Juspubl. p. 95. laudatam. Idem
porronos jubet à le expectare egregi-
um e dictulum opus Oricinum cermani-
carum, ad cujus claborationem mate-
riam copiolam jam conquisiverit, nec
non Dissertationem de Mannis Germa-
norum, et Tractatum de Germanorum
in rem literariam meritis, cujus solum
exordium superstes exculum est anno
1699. in Dislertationum Academ. rolu-
mine. Editurus item exat Dissertario-
nem de Charaeteribus linouarum, de a-
liam de Philosophia Alphabetaria, in qua
deliterarum natura d varia apud varias
sentes pronunciatione agere constitue.
rat, nisi praematura morte nobis anno
2692. Creptus Fuisset. Unde jam ex tOE
eruditis e lauris promissis Polus nobis
Cataloeus d F0. Mollero, Rectore Flens-
burgensi contectus, de recentie olptictoris
Morhotiani editioni pramissus, rectat.
bt

## Folio 241 — 804368392:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
nili
iN
0
0
CMM
MI
1C
11
pA
s
11I
1O
I1.
0.
Ua
a
1C.
NO
0t
id
15
113
psa
De) 24+ Cda
Christophorum Arnolaum, L loquentia,
Pocleos ac Cracx linguae Protessorem
Norimbergensem, qui anno 1685. ad pa-
tresabiit, e variis erudite conseriptiso-
pulculistamam sibi posthumam conci-
liaric, cermologiarum Germanicarum
curam habuisse patet ex Epistola prolixa
ad Geore. Richterum Ccripca, in qua Ori-
eines vocum quarundam Germanicarum
Colicitus scrutatur. Extateainter Epi-
Aolas RichterianaS P. 99. d (c99.
AnnO 1686. Tenae prodiit Pauli HLa-
chenbereii Germania medis, in qua do-
etus autor expendit, qua Cermanorum
vita, qui mores pace belloque obserra-
ti, quae imperia legum ac religionis post
Trojani arum ad Maximiliani I. Imp.
Imp. Seculum usque fuerine. Visser-
tatione vero VII. intcora historiam lin-
quae Germanicae breviter de crudite per-
sequitur. Reculus estnuper hicttachen-
vereii Fatus Ilalae exrecensione cmliel
mi Turckii, qui vissertationem de Geo-
oraphia cermaniae medir avi adjecit.
Georgius C asparus Kirchmeierus, Ora-
torix Protessor Wictebersensis, qui anno
4664
a

## Folio 242 — 804368392:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 242 C et
1664. eruditum in Facitum de Moribus
Germanorum commentarium contecerat,
hoc anno 1686. Wicceberex extibuit
Dissertationem de lingua Europae vecustis-
sima Scribo Celrica CS Cotica. Poltca
etiam anno r697. de Origine, jure ac uti-
litace linsuae slavonicae disputarit, ubi
quasdamnominum propriorum origi
nes tansit. Lodem anno aliam De eon
quod RECTUM appellatur sentibus lin-
suisque variis, es variorum hominum se-
neribus dilputationem publicarie; nec
non iterum aliam, qua Paralelismum
es convenientiam XII. linguarum ex ma-
trice Scytho-Celrica. Europae, a Fapheti
posteris vindicatarum, extribuit.
CAP. XXXI.
De Praschries Daunu cona
minibus etrmolocis.
Ireahaec tempora extulit Linguaeno-
Arx decus J0. Ludovicus Praschius,
Ratisbonensium Consul, vir probitate
atque eruditioneinsignis. Conscripse-
ratis elesanrissimos libellos plures, quo-
rum
e

## Folio 243 — 804368392:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
11
ids
Dui
AIs
c
tt
Cl
81
e07
(in
e
nec
M
MA
het
IISq
ItC
e
O
M
De ) 243 CdE
rum Catalogus anno 1680. ab iplo pubsi-
Catus est. Sed huc pertinent praecipue
ii quos deinde contecit de nostris rebus.
Ecquidem anno r686. nobis Ce Ritie ejus
Prima dissertario de Oririne Germanica
Latinae Linguae Ratisbonae impressa, in
qua sentencia ejus est; Cermanicam 
linguam habere instar matris, Lati-
nam filia; imo Germaniam cAe,
quae radices reras Lacina linsua porsi-
dear. Putat ille, non Tuscossolum, a
gibus Crermanica vocabula in Lacium
transierint, Ced Ciallos quoque d Gala-
105, Hlispanos, Britannos, Celtas d Scy-
thas Ciermanicam orisinem habere: de
bella Celtarum cum Tralis crebra, com-
mercia, hospitia e colonias Germanicas
vocesinTtaliam deculisse. Aliquas de-
inde radices Ratuit, ex quibus plurima
Latina ee Cermanica rocabula deducit.
Tandem subjicite octulata quaedam, qui-
busconcestis, ut in sententiam ejus Cas.
necesse eAt. Postulatum I. hoc CA: O)na
cunque vocabula Latina a probatis seri-
peoribus, a Larinis ipsis, barbara baben-
cur sive ortu pereorina, eS attribuuntur
ex
Cet
ortnex
peo judica

## Folio 244 — 804368392:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de )244 C ea
Celtis aut Germanis, ea protalibus meri-
to accipiuntur, nec a lingua craeca debent
repeti. II. Quae res in Germanis atque
Celtis nata vel invenca sunt, vel quae ibi
semper fuere, es necessario babuere no-
men earum nomina merito Germanica.
credimus. III. Quae vocabula radices
suas simplices ostendere possunt in Teuto-
nica lingua sienificantes aliquid, usit atas,
es parientes derivata, composita, decom-
posita, (ne vocant) non spernendo nume-
ro ea Cermanica habenda sunt. IV. Oua
vocabula cunctis populis aut dialectis Ger-
manicis, aut multis certe, dudum cognita,
ea similiter Germanica putabimus. V.
Quae vocabula interris remotioribus, in
recessu Septentrionis, quo Romani aut
Germani Romanenses nunquam penetra-
runt, aut infrequentius certe commea-
runt, pridem coenita, usit at a vel exole-
ta; Germanica itidem facenda sunt. VI.
Duae vocabula non tam civibus primariis,
quam vuleo sordido rusticisque in ore
sunt ea, utut Lacina videantur, sunt exi
stimanda patria. Hlaec postulata exem-
plis declarat, et candem addit Cermano
TUIT

## Folio 245 — 804368392:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ert
bent
qu
nO
e
110
ASi
SB
Me
Dud
er
ita
AIIB
PA
eAt
le
1B
re
Xt
n
11M
0.
De) 245 Cde
rum linguam nOn GrXCK AUF ROMA-
na deberi, sed exeadem gente tanquam
matreh. C. Serthica prodiisse has natio-
nes, ee carum etiam linguas dialectotan-
tum a Ctermanicadistare. Fodem an
n0 1686. Praschius in publicum sub-
milit expis Ratisbonen(ibus Oreanon L. A
tinae linguae, hoc es, novam eamque per-
spicuam Didacticam, qua pure L avina lin-
eualuna cum bonis moribus atque scientiis)
justo ordine, ab inicio ad summum usque
fasticium doceri addiscique queat, idque.
facile e5 citra cemporis sumtuum que ja-
cturam, imo cum volupeate (5 per ludum
quasi, absque adminiculo vestibuli. Tanue
aliorum que omnium novorum librorum,
una cum subsidiis eam in rem necessariis,
vel triplici opusculo. Fxhribetur inter
catera hoc in opere Onomasticon Cier-
manico- Latinum, quod vocum Latina-
rum plus quam octingentarum, quae
cum Germanicis cridenter conveniunt,
catalosum continet. Tlunc librumm an-
n01689. excepit Disertatio altera de ori-
eine Germanica Latinae lineuae, qua dis-
sertatio prior una cum Oromastico
GeT

## Folio 246 — 804368392:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
d
e )246Cda
Germanico. Latino aliquatenus lupple-
tur ee explicatur, adeoque via aperi-
tur novo ctrmologico, cui Glossarium
Bavaricum accedit. U vero constan-
ter adhuc Ratueret Cermanicam de La-
tinam linouas ejusdem esse originis,
commorit iplum 1. Consonarum vocum
mulcitudo maxima, quae casui ad scribine-
queat.
Jam mille admodum voces in
Onomastico Latinae linrua producuntur,
non sonotantum sibi similes, sedipsa quo-
que signisicatione quam intime conspiran-
res; 2. Terminationes vocum Germani-
carum, quae apparent in Latinis, ut pater
vater. Mater Mucer, Magister, Meister
macermazer, Ager, Acker. (3C. 3. Com-
parationes. Nam in utraque lingua
comparativi fiunt per Res superlativi per
S, ut doctior, eclebrier, honoratissimus,
rechriest vel sechrrist. 4. Conjucatio-
nes, quae intemporibus 5 modis eS nocati-
one apud Latinos aeque ac Germanos mire
conveniunt; utes parcicipia, ut legens le
send, lecendus zulesend. 5. Constructio.
que urique fere eadem, id quod peculiari
Quadtam (chedula Autor aliquando expo-
Fuerat. Fuere quidem, qui Germani-
edd

## Folio 247 — 804368392:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
AC
es1
jum
an
Ld
p
HII
ne
111D
AM
1M
et Ct
Tet,
JM
e
pet
1
10
At
sen
a1
10
1I.
Cad
tidi
de d247 C da
eas vocesa Latinis derirarent, sed Pra
Cchiushac invertenda, Latinarumque
rocum etrmologiam e Germanica lin-
ua pecendam esle non ranis argumen-
eis contendit. Dua ex causa Boxhornium
olim non inconcinne cecinisse apno(co:
Barbaracur aliis Germania dicitur? isto
Graecia cum Lationoscitur ore loqui
Fuit etiam Pralchius popularibus suis an-
tor crigenda Societatis Teuropbilorum, cu-
jus qua debeane esse institura delincarit
in Schediasmate vernaculo, quodinscri-
Peum eA: Unvorereisticher Entvurf der
hochstrihmlichen Teut sebliebenden Cesel
schasc. Ouoniam enim latis jam de-
monstratum Cuisse credit, Ciraecam et
Latinam linguas ex Crermanica, Icalicam
vero, Callicam ec ITispanicam ex Latina
eeCermanica maximam partem descen-
dere, idcirco putat e renostra Fore, utta-
lia conticianeur lingularum harum lin-
ruarum Lexica Fermologica, ex quibus
gensquaeris origines verborum luorum
Germanicas perspicue aenolcere portit.
Cum porro linoua nostra uno e Fonte
quidem Auat, ast deinde in rarios abeat

## Folio 248 — 804368392:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 248 C da
rivulos sire dialectos; ideo voluie, ut
unaguaeque Cermanoru natio roca-
bula luaprovincialia, plebeja _ rara col-
ligeret d in Lexica d Clollaria reterret.
Dua inre, ut exemplo suo alios incita-
ret, Olossarium Bavaricum Collesit. P er-
tio debuit abohac locietate sedulo expen-
di d octendi divinitas de praestancia in lin-
sua vulgari se Cubinde exerens. Ouar-
to conticienda enic Grammatica omni-
bus numeris absoluta. WWinto Rheto
ricam componi optarie, quae in verum
linguae genium inguirat, de videat, qua
ormamentailla commode admiteat. Sex-
tonPoelietiam multa adhuc e retor-
manda e constituenda ense duxit. Sc.
PTiO FOt reterum monumentorum
ec antiquitatum paltim occurrentium il.
lustrationem commendarit. Hlacve.
roaliare monita à Societate Peutophi-
lorum erudica, cujus Formam nobis plu.
ribus dexinxit, ut aliquando exequatuI,
eriam arque etiam deliderarit. Sed Pol
morcem riri cordatiex docti, quae in an-
num 2690. incidie, de consilio ejus Calu-
cari exequendo ne cogicatum quidem
est

## Folio 249 — 804368392:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Ci
col
ret.
ita
CP
eM
lin.
1aF
ni
10
11M
11d
Cx
OI
SC
11
se
III
Ut
O
ecti
11
III
MI
de  249Cd
est. IplaSocietatis delincatio a Cbrist.
Francisco Paulini in der Zeitverkuriz en-
den erbaulicben Lust Tomo IL. Cap. 16. COn
Terrata nobis luperat.
AnnO 1687. Christianus Daumius,
Schola Croncae Rector, Philologus ex
cellens, terrenis rebus valedixit, undo
nonparrum inrem Germanorum criti
camdamnum redundavit. Eoerac is
hocper omnem vitam, ut indices L acinae
lingua analoricos es indaratorem radicum
conticeret, uerel ex Epistolis ejus ad Rei
nelium datis perspicimus. Publicare
rac etiam elegantem tractatum de causis
amissarum quarundam L arinae lineua ra-
dicum eS multarum vocum derivatarum:
quod est, Commentationum ejus de L. aci
nae linguae analoria eS usu apospasmation,
C. Yenex 1642. Complexus est hoc libro
fundamenta quaedam magni operis,
quodmoliebatur, absoluti nimirum luis
numeris Lexici Catini, praecipue illarum
vocum, quae aetate sequiore in usu fuerunt.
Cum Morhohi d Pralchii libelli de lin
ua Crermanica prodirene, applausit viris
his erudiris, sed quod aliquando illi (ol0

## Folio 250 — 804368392:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Be) 250 C d
vocum Pono consulto, Ciraca pene o-
mnia eGermanieis deduxissent, hoc im
probarie ralde. Scripliehac de relaepius
ad discipulum d deinde amicum suum
Joachimum Fellerum, Poeleos apudLio-
Pienles Proteslorem celebrem, de quoni-
am mitri jam ad manus sunt illa epistola
tractenus inedica, luber ipta Daumii ver-
Da inde excerpere. Anno 1682. itaque
de Morhoti libro ad Fellerum haec Ca-
tUT: Niror cui nullam in Morboii erudi-
tissimo alioqui libelio fuisse mentionem
factam. Annibil cui unquam ad illum
pervenit? Miror (5 non meminisse D. Fi-
Scharci, cum plurima tamen de Johanno
Sachseoproferat--- ic vero liber in
infinitis mea sententiae favet (5 posset in
multis à me vel auceri vel roborari, prae-
serrim siotiosior essem -- Innonnullis
praesertim de lingua latina deductionibus
ab ipso dissentio: sed orium nune de eo
disserendi nullum est. In alia epistola
an. 2686. Scripta: Praschio, inquit, (5
Morhosio, ueut blandiantur, acerrime ac-
cedo ipsique instammabunt, sivaletudo (5
otium permittet, ut indacatorem radicum
TaB

## Folio 251 — 804368392:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ed
IIM
piuts
IUIM
L.ID.
On
tol2
Ver
que
6d-
nai
UIia
sit
MMo
x is
et ist
pra
ullis
ibus
10la
ab
9
IIII
(AB
de d 25+ C da
tam Grecarum, quam Larinarum resut-
mam. Ut a Germanicis deducantur
praesereim singulae, impossibile mibi vide-
tur. Miscent viridocti radicales (5 ser-
viles literas, terminationibus nondum
muleis in locis constituris, (5 sic pleraque
confundunt. Eodem anno in alia Epi
Rola: annocavi, ait, nonnulla nescio an
lesibilia in erascbii illud requuaraoxion
ua. Bellini Epistola vere na egdoZ 
est.
Duis bomo est? Religiosus annone
Vix credo in Craca lincua eum satis esse
versatum, adeo putide officio hic suo fun-
sisur. Sed paulo posthaec mors illum
cum conatibus interCePIE. Reliquit
tamen tractatum de causis deperditarum
radicum secundis curis auctum, de bene
Lonsum Catalocum radicum Cracarum.
Uterque libellus à me MStus alterva-
tur; reliquirero ejus labores una cum
libris, quospossedic, selectis in Biblioche-
cam publicam urbis Cronca transtati
tuerunt.
A F

## Folio 252 — 804368392:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de 
SAP. XXX
De Baediheri C5 Crubelii Criti–
cis laboribus.
A NnO+6gO. Johannes Badikerus, Cy-
L
innassi suero. Coloniensis RectOr,
quam diu delideraveramus, Grammati-
cam Cermanicam Berolini publicavit,
indito ei hoc titulo: Neuvermehrte
Orund-Satze der Deutschen Sprachen in
reden und scbreiben, Camt einem ausfubr-
lichen Bericbt vom rechten Gcbrauch der
Vorvorter. Rureus profecto libellus
hic est e ab omnibus, qui accurate de di-
cere de scribere rolune, legi dignus. In
Praetatione dicit, se congersisse magnam
in linouam vernaculam obserrationum
copiam, de prorime cditurum Lexicon
Germanicum, in quo voces Cermanicae
omnes cum suis deriratis, composicis,
Phrasibus d elexantiis, Cynonrmis, exi-
theris, proverbiis, sententiis, adagiis, no
minibusque propriis inde formaris de
DCanECOMIPATerE. AEque ut methodus
molitionis hujus notior heret Lectori
buS,

## Folio  -  — 804368392:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
pis
6)
AOI,
naL
avilis
hrtB
M i
jibr
det
CluIS
Cd1.
1
1211
IuIM
icom
iCa
icis,
pi
pO
de
ri
IIS9
ce
s
ea
e
inquo ordinem de
a
San
lnn
LcoC
12
x Cux inteorum caputp.
ir
b
mendolexicocier-
en
ame cin
boremhurr an--
ex
160
u
Si
na superaturum Fuisse,
c
maotation
ier
item
suSque
CCciam
ete publi-
abium, la-
ntentami
utori illum
perticere licuisset. Et habuissemustum,
judice illustri Cramero, cur. Crallis ACa-
demicum Dictionarium, quod parturiit
seculum, peperit longa dies, non ma-
onopere invideremus. Licet aurem
Bodikerus maximasnostra lingux opes
Sedulus, ut Flius Carolus Eezardus Bodike-
rus, Pastor Wrizensis ad Oderam, testa-
tur, collexisset, d dijudicaller, radices in-
detesso Audio ledens, ambulans, iter Fa-
ciens, indaparislet, a in lchedulis noca-
risset, omnes quoque Ciermanicorum
Scriptorum arculas excussislet; laudabi
leS tamen COnaIUS mOrS inexpectata
CuF
s

## Folio 253 — 804368392:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
1a11
IVA
brtb
M1
bt
c
l
ic0
ica
1113
pi
nO
de
DYI
BIIS,
de) 253 Cda
15, Grammatica sux inteprum caputp.
267. Pegq. inseruit, in quo ordinem de-
lincarit, qui in componendol exicolier-
manico sic observandus. In praetatio
ne quoque de officio Lexicographicier-
manici docte disseruit. Specimen item
Pa8. 277. CCg9. in voce brennen ejusque
deriratis d compolitis dedic, quale etiam
Postea in vocibus brecben et danck publi-
coostendisse dicitur. Nec dubium, 1a-
boremhunc aliorum omnium tentami-
na superaturum Fuisse, si autori illum
perticerelicuisset. Lthabuissemuscum,
judice illustri Cramero, cur. Crallis ACa-
demicum Dictionarium, quod parturiit
leculum, peperit longa dies, non ma-
onopere invideremus. Licet aurem
Bodikerus maximasnostra lingux opes
Tedtulus, ut Flius Carolus E eZardus Bodike-
rus, Pastor Wrizensis ad Oderam, testa-
tur, collesisset, de dijudicasset, radices in-
defesso Audio sedens, ambulans, iter Fa-
ciens, indazarisset, e in schedulis nota-
villet, omnes quoque Ciermanicorum
Scriptorum arculas excusisset; laudabi-
leS TAMIEM COMaTS MOrS inexpectata

## Folio 254 — 804368392:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
De ) 254 C da
Tuslaminaric. Apparatum Elius aliis in
rebus occupatus achuc lervat, quiinma-
onalchedularum indigestarum Carragi-
neconsictie, dignus nihilominus, quem
redimat aliquando Academia scientia-
rum Regia, d in ulum publicum con-
vertat.
Eodem quo Grammatica Badckeri
comparuit, tempore, Christianus Crube-
lius Mindaenon inclesantem disquisitio-
nem de lineua Germanorum veteri es bo-
dierna inlucem emilit.
CAP. XVXHI.
De Spatenir Lexico Ciermani-
C0.
D NnO 1C9r. nora incrementa cepit
Ldjingua Cermanica indefeso Audio
Caspari stileri, qui le exmore Sociorum
Fructiterorum vuleo den Spaten lire
Scrotinum appellat. Iscum antea va-
riis in scripeis Ayli cermanici eleganti.
am oltendisser, hoctempore tandem o-
mnem linsuxe hujus copiam ex linsu
lorum verborum origines operi insiBnt
112.

## Folio 255 — 804368392:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
i
de )255 C et
inclutit, cujus Norimbergae Cditi titulus
CM: Teutonicae linguae semina Ss germina
(ve Lexicon Germanicum, in quo vocabula
omnia Teutonica, tam antiqua quam no-
va, eorum radices es orieines cum suis de-
rivatis es compositis, item phrasibus ele-
Cantioribus es perpetua interpretatione.
Lasina ex classicis autoribus, ac observa-
sionibus ebilolosicis comprehenduntur. U-
na cum Grammatica lineuae Theoriscae seu
imperialis Germanicae, supplemento atque
indice Teutonico, opus, omnibus cum de-
centibus cum discentibus utile (5 pene ne-
cessarium, accurante Serotino. Insttit
hoc in libro restigiis praecipue Schote-
lntiarsdorfferi, Praschii de reliquorum,
cum tamen nimio in nostram linguam
Pacrium amore abreptum quandoque
vocibus e Latio ad noscertissime delatis
_ aliis percorinis origines Germanicas
adsionarisse lapius animadrertimus.
Ouanquam hoc riro laboriolo e tot
aliis negoriis districto facile condone-
mus. Addidic Amplissimus scrotinus
BreremCirammatiexImperialiscierma
nicx delincationem; omnibus enim
cl. d

## Folio 256 — 804368392:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
de) 256 (dE
dialectis aliquid riciosi inesse recte afle-
ruit ElarsdorHerus, acque agnovere id
nostri antecessores, quiideo commune
quoddam dicendigenus in Scriptis eru-
ditis, Literis, diplomatibus, orationibus,
concionibus _ publicis negoriis aliis se-
cutisunt, quod puritate lua le praecipue
commendat, quodque non incongrué
comparare polles cum Gracorum dia-
lecto communi, aut cum illa Gallorum
nostrorum, quam vulso la langue de la
cour rocant. Ilujus dicendi generis
regulas in delincatione Grammatice
laudata autor noster tradidit, atque o-
pere in partes quatuor distributo, in
prima prolodiam, in altera orthogra-
phiam, in certia erymolosiam in quar-
ta denique Cyntaxin propoluit.
(0)
C AP

## Folio 257 — 804368392:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
se
IHC
U
USq
se
Duc
IIC
id
1
LAC. ALALC
De Cravii, Bussineir, (5 Tho-
masii sententia, quod scien-
tiae aptrus linoua sermanica
quam Latina doceantur.
Dulcarerant tactenus, qui sibi aliquid
inliteris Fuerant vili, Latinis exerci-
cacionibus aliingenia melius posse, quam
Germanicis, nec tas esse parrio lerione
loqui in Ccholis priblicis. Ilanc inju.
riam anno r692. à lingua nostra amorie
Christianus Theophilus Gravius, Philolo-
phia Protessor ordinarius in Crmnasio
Hlerbornensi, cdita Demonstracione para-
doxa de nostrae linguae vernacula in docen-
dis discendis que arcibus (5 scientis possi-
bili usu doctiore 6 publico, ubi per o-
Imnes artes e dilciplinas decurrens o-
sendit, eas mulco majore cum tructu
Cermanice quam Latine tradi posse, par-
tim eciam jam ista in lingua traditasesse
Idem eodem hoc anno Caspar Bussin-
eius, Tlamburoi in libello vernaculo
propoluie, qui inseribitur Discours von
der

## Folio 258 — 804368392:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
de ) 258 Cda
der information, so des Verstandes als
des Willens, vie in allen Wissen scha ten
inspemein, also in der Mathematic in
Conderheit, (5c. Damnat hic pariter
pestimum morem, quo apud nos vul-
e0tot anni Latinitati discendae insu-
muntur, quibus in scientiis proticere
animumque instruere, e Deo patria
que lonse aliis de melioribus occupatio
nibus inserrire possemus. Concesie
totus in hanc sententiam Christianus
Thomasius, TCtus celebris, atque iplo
praecipue auctore aplerisque Academia
Flallensis Doctoribus cadem approba-
ta fuit, ut jam ibi quicquid sciri potest,
Cermanicis rerbis audias proponi, lin-
suamque Romanam aclare Capi-
CHEIA DENC TCIOTaM
CerHaS.
eta C
d
CAI

## Folio 259 — 804368392:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
A1
teta
IN
ItC1
suI
1(II
rC
ia
+1O
eNI
MuS
ple
sta
b4
ectus
IH
AP.
CAP. XXX
De Slavonicae lineua dialectis
in Germania superstitibus.
Co de Scriptoribus huc spe-
ctantibus.
CEd mentio etiam hic loci Facienda cAt
n
Lingux Staronica, quam Carolus
IV. Imperator in exrremo Aurea Bul
lae capice Illyricam rocat atque Electo-
rum filiis, haredibus de luccesoribus u-
na cum Germanica, Latina, de Icalica
maximoxere commendatam dedic; ue
Scilicet cum gentibus sermonem com
municare ac in scientiam ingentium, ar-
canarumque rerum ipsi, interprecibus
de testibus, quorum tides Cape racillat,
remotis penetrare possent. Verum
alia pratereanobis Cermanis CA ratio,
ob quam ejusdem notitiam magnilacere
omnes debemus. Non enim Columno-
Aro aro adhuc durat ulus hujuslinsua
in TAria, Carniola, Carinchia, Bohemia,
Morariaque & Lulatia necnon in sile-
sixe partibus extremis, Luneburgici Du-
2 2
Ca

## Folio 260 — 804368392:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 260 Cda
catus Praefecturis Luchoriensi de Danne-
bergenti, led olim quoque per Sciriam,
Sileham omnem, Misniam Terram
Advocatorum, Marchiam univerlam,
Ducatum Mecklenburricum de Lauen-
burgicum, Pomeraniam de Prustiam
Slaronici generis populi incoluerunt,
locisque huc usque superantibus nomi
na dederunt, quorum significarionem,
nisilinsux peritus fuerit, exponere po-
cestnemo. Extant quoque in lingua
Germanica cultiori vocabula plurima,
qua Slaris accepta Ferenda (IIME, uE ta-
ceam ipsius gentis historiam vix ac ne
rix quidem intelligi posle absque co-
onitione accuratiori pristinae dialecti.
Perspectum hoc Fuit Phomae Reinclo
qui Lection. rariar. l. T. C. T4. Slavicam,
inquit, seu slavonicam lineuam centis
Sarmaticae Vinedorum, quae in Germania
transmisso ristula  Danubio e Scythia
in Illyrico Dalmatiaque lare habitavit o-
lm, bodieque plures ejus insidet provin-
cias, malo more cen rusticam, impexam,
sordidam que E5 indienam homine libera-
ili donnoloeuro: (5 polituli nonnulli deri-
dent.

## Folio 261 — 804368392:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
C
M,
11I
M
MI
M
UIa
1a7
iC
B
De d261 C da
dent: contra pro fovis habent cerebror
si quid transalpinum. Gallicumque inter
equales tinnire norunt. Is neglectus
quantum inscitia es renebrarum inrebus
vicini, es aquilas easdem nobiscum ve-
nerantis populi objiciat Germanis, sero
nimis, es cum deplorare solum possunt,
sentiunt. Gcorg. Casp. Kirchmayerus
eandem linsuam peculiari dissertatione
de origine, Fure ac Ucilitate illius W it-
teberga 1697. conseripta, commenda-
vic. Deque parram merentur laudem,
qui aut patrocinio suo aut sudio dignati
(unc sentis olim celeberrima idioma,
ex quibusnominandi (unt Magnifici Su-
Perioris Lulatix Scatus, quorum juctu
anno 1693. in publicum prodiit Catechi-
Smus Lutheri in Vandalicam lincuam
translatus. Lodem anno M. Abraha-
mus Frencelius, Verbi Dirini Minister
Schonariae in Lulatia, emilie Budissae
Librum primum de Ordinibus Lingua
Sorabicae, in quo rocabula Sorabica ca
expoluir, qua materialiter de Formaliter
Lbraea putarit. Anno 1694. idem Sit-
tarix Capur primum libri secundi de
Ort

## Folio 262 — 804368392:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
vntra trancelim quidam
de d 262 (de
Originibus ejusdem lineuxe publicavit, in
quo rocabula ca, quae per Metathelin
iphEbraa rila sunc, explicarit. AnnO
sequenti prodiit ibidem Caput secun-
dum libri secundi, in quo vocabula re-
censuit, qua per antistaechon Ebraa ex-
iltimarit. AnnO 1696. Caput tertium
libri secundi editum est, in quo expen-
ditvocabula Scrabica, quae per Aptae
relin, Sincopen de ApocopenFbraea el
Pe duxit. Eodem anno Caput quartum
libri secundi excudi Fecit, in quo ejus-
dem lingua rocabula enumerarit, qua
per prosthelin, epenthelin, d Parasogen
Fbrxa credidit; quinque etiam linena-
rum, Ebraea, Graecae, Latinae, Germanicae
S Sorabicae vocabula harmonica in fine
adjecit. Elegans cerre opus eAt _ non
vulsari cruditione retertum, quod
alio nomine Lexicon Peymologicum Sora-
bicum dici meruisset, quandoquidem
origines Sorabicorum ubique tradit, un-
devim eorum accuratius intelligas. PX-
hibet etiam passim maenum locorum
atamiliarum Germanicarum nume
rum, quae exSlaronicalingua de nomen
d II

## Folio 263 — 804368392:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de) 263C da
de signiticationem habent.
NC vero
rudiores Lectores taedium lectionis ca-
peret, Critica, Philologica, topograptii-
ca, echistorica raria Femologicis mi
scuit. Sed dolendum, meliorem ope-
ris partem ob epographorum noltro
rum sumeoxoxiar achuc lucem expe-
ctare. Duobus enim editis libris autor
eximius addere volebat octo alios, ut in-
teorum opusdecem libris constaret. Ar-
rumentum horum iplemet recenset
hoc modo: LTB. ITI. De Vocab. Sorab.
quae secundum Tropos Rhetorices ad E
braa referuntur. Cap. T. de Vocab. Sorab.
quae per Metongmiam Ebraa. Cap. II.
DeVocab. Sorab. quae per Anciphrasin E.
brea. Cap. III. de Vocab. Sorab. quae per
Metaphoram Fbraa. C ap. IV. de Voc. So-
rab. quae per Synecdochen Ebraa. LIB.
TV. De Vocab. Sorab. quae mediantibus
Lineuis aliis ad tbraareferuntur. C ap. I.
De Vocab. Sorab. quae mediante Lingua
Oraca ad Ebraa referuntur. C ap. TI. DC
Vocab. Sorab. quae mediante Lingua Lati-
na ad Ebraea referuntur. Cap. TIT. de
Vocab. Sorab. quae mediante Lineua Cer-
1
Ma

## Folio 264 — 804368392:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
de d264 Cd
manica ad Ebraea referuntur. LTB. V.
De Diis Slavorum es Soraborum in specie.
FIB. VI. De Vocabulis propriis Sorabicis
Virorum. LIB. VII. DC Vocabulis propriis
Sorabicis Nulierum. LIB. PTII. DCVOca-
bulis propriis Regionum, sive terrarum
aut provinciarum es povulorum e Lineua
Sorabicavet Slavica acceptis. LIB. IX. DC
Vocabulis propriis Sorabicis urbium. LIB.
. De Vocabulis Propriis Sorabicis Pago
rum. PoKopusFrencelianum publica-
ta lune BudiIe anno 1695. Lvancelia at-
que existolae Dom. (5 Fest. Sorabicae inter-
pretibus viris clarissimis M. Paulo Pra
torio, Archidiacono ad S. Petrum Budis-
lino, Pobia ZSchuderty, Pastore Lohsen-
Ci, Job. Christophoro Crugero, Pastore Mi-
nakcalensi, Creorgio Matchai, PastoreC ol
menside Mich. R ezio, Dioc. 2d5. Michae-
lisBudimino. Fodem temporebeneti
cio s lumtibus Illustrissimae Domina
Flenrietex Catharina de Gersdort pro-
dierune Epistolae Pauliad Romanos d
Cralatas, transtarae a Mich. Frencelio, Pasto-
reportricenti, Patre Abrahami, quem
modo audarius. Azenda quoque
EC.
l

## Folio 265 — 804368392:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ie.
N
t
de  265 Ce
Eeclescastica in Marchia Lulatiae esitata
erpis expressa Cunt. Antea vero anno
2600. Venerabilis Decanus Budissinus in
Romano- Catholicorum ulum Lvance-
lia ac Epistolas Dom. (5 Fest. una cum C a-
cecbismo Petri Canisii, Sorabice excudi
Fecerat. AnnOFBBO. Zacharias Bierlin-
eus, Pastor Particensis Didascaliam sive
Orcboerapbiam randalicam Budicta c
vulparit. AnnO1688. Micb. Frencelius
Cupra citatus Concionem de Baptilmo
Germanice de Sorabice a se conscriptam
emisiE, qui anno etiam 1670. Fvancelium
Marchei ac Marci publico ului Sorabice
expoluerac. AnnO 1679 Principia L.
Wendicae edidie facobus Ticinus, Witei-
Genariensis, qui egitetiam de Lingua 50-
rabica in Lxitome lua Historia Rosen-
thaliensIs PragX 1692. excula. Cate-
chismum Sorabicum emilit in lucem Bi-
marichius, Pastor GodariensiS cum an-
tea Psalmos septem peenicentiales in can-
demlinouam convertissecactor quidam
Porschricensis. Primus rero, qui post
reformationem B. Lutheri Sorabicaelin.
sux pretium poluie, Tuit M. Albinus
R S
Molle-

## Folio 266 — 804368392:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 266 C da
Nollerus, Pactor Scraupicensis, qui anno
2574. Budisa Libellum Cantica concinen-
tem  Carechilmum dialecto inferioris
Lulatix conscripcum imprimifecit. B0-
hemica dialecto scripri quam plurimi
extant libri, undemoneo (altem Gram-
maticas ejusdem, Gcorgium Nicolai, Pra-
5X1569. Matth. Benesovinum 1577. 7ob.
Drachovium, Brunnae, Georeium Ferum,
S. J. Praga 1642. Wenceslaum. Tohan-
nem Rosam MicrO-PraSX, 1672. UtCXtC
rostaceam, cdidisse. Lexica ejusdem
lingux, non parronumero prodierunt.
Mihi Dictionarium Bohemico. Latinum
Olonuci 1562. Lexicon Bohemo-Ger-
manico-L atinum PFaSX 1586. d C aspari
Wussini, Bibliopola PragensIS, Dictiona-
rium erilingue, Germanico Latino- Bobe-
micum Prasx nuper exculum, innotue-
TUINE.
Dialectum Slaronicam, qua Carniu-
tuntur, descriplc nostra acate IIustris
Vir Fob. W eicbardus Valvasor in libro in-
ligni, quo Gloriam Ducatus Carniola ex-
plicarit. Jam rero SeculiDecimi ter
cu anno octuasesiO quarto AdaS
BO

## Folio 267 — 804368392:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ob
1M
I1
1
s
de ) 167
C
da
Bohorizus Witteberga ediderat Arcti-
cas borulas successivas de Latino-Carnio-
lana litteratura ad Lincuae Latinae analo.
eiam accommodata, in quibus de Sclavo.
niciidiomatis rebus Grammaticis _cO-
onatione Lingua Moscoritica, Rutheni
ca, Polonicae, Bohemica atque Lulatica
cum Carniolana Dalmatica, e Crontica
tractarit. Paulo antea ibidem prodie-
rat inteorum S. Scripturae volumen, in
linguam Carnis, Croatis, _ Dalinatis u(-
tatam, translatum d M. Georeio Dalmari-
no e Primo Trubero, quorum ille Vetus
hic Norum POStAMENELM INFEEpFETaTUS
erat. Dalmatinus Pentateuchum Lubli-
nirs, 8. eypiscommiserat. Ronigius in
Bibliotheca rectatur, Truberum Docto-
rem Slaronicum obiisse 1586. primum,
excositasse artem scribendi linguam
Vandlalicam liceris Latinis, _ PPXter N.
T. in eam linguam traduxisle Catechi-
smum, ducustanam Confessionem, Exa-
men Philippi, dec. quaratione effecerit, uE
non Colum in Ducatu Carniola e Carin-
Mia, sed ee in ipla Turcia Fran-
relii doctrina tuerit propasata. ITabec
tan

## Folio 268 — 804368392:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
e ), 268 C da
tandem Venedicagens in Ducatus Lune-
burgicierafecturis Luchoriensie Dan-
nebergensi habituns genus dicendi sla-
vonicum, quod considerationem no-
srammerecur. Derilr quidem homi-
nestrujus gentis quondam cum Cua lin-
cua anostris saxonibus habiti Tunt, ac V-
Tu illius a Praefectis grari sub poena in-
terdicto, plerumque ejus se gnaros esse
nesarune, quo factum, ut ea inter senio-
res duntaxat ruricolas vigeat. Lc brevi
habuislemus sencem vernaculae sux i-
enaram nisi lub Cicorsii Ludorici Sere-
nissimiElectorisnoltri clementiregimi-
ne ad conserrationem arque ulum illius
iterum excitati fuissent nostri hi stavi
Desit Wustrovix Christianus Penni-
sen, vir doctus, e Pastor Lcclelia illius
loci, qui a multis jam annis in id incu-
buit, ut quae de lingua Venedica ibi loco-
rum superessent, colligeret, ac tandem
Olossarium Germanico- Venedicum COr
gertit, in quo non roces solum sed For-
mulas etiam loquen di plurimas annoca-
vIc. Specimen inde mecum communi
caric jamdudum rir plurimum Rere-
ren
di

## Folio 269 — 804368392:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
NC
a11
1
N
I1
et
10
e
A1
1115
Vi
et
11I.
C11.
0
N
2
1
de ) 269 C da
rendus, e rellem ex eoquaedam benero-
10 Lectori ofterre, nili inteorum opu-
sculum breviedicumiri, sperarem. UIE
tamenii, quibus nostri Venedi ionori
Cune, habeant, unde de lingua illorum ju-
dicare possine, lubet hic inserere Oratio-
nem Dominicam à laudato Hennigenio
mihitransmissam, quae his verbis con
cepta cA:
Nos hoira vader ta toy chiss va ne-
biseay. Sjunta voarda turi ceima. Tia
rite komma. Tia, villya schingot, tenke
nebiseay, kote teate no sime. Noessi visse
danneisna steciba doy nam dans. Un
vitcedoy nom nesse coreis tate moy victe-
dogime nossem cresnarim. Ny brine 50y
nos lea varsitionee. Tay lojoay nos vit
vissokake. Chundake. Idem Hennioe-
niusme etiam donarit quadlam Canti-
lena, quam in tabernis considentes Ve-
nedinostri cantare Colent. F.Ceatalis:
 Katy mes Wintea beyt?
Teeltea mes Ninka beyt:
Teltea ritzi.
W apatetea neimo tea dvemo:
Cosgis viltee erisna Sena:

## Folio 270 — 804368392:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
De ) 270 C d
Nemite nintea beyt:
Gos nemik Ninkea beyt:
2.) Katy mês Santike beyt ?
Stresite mês santike beyt:
Strescte ritzi
W’apake tea neimo ka dwemo:
Oosgiss vilise mole 8aarti
Nemite Santike beyt:
Gos nemite sancite beyt:
3.) Katy mes Treibnicte beyt5
Worno mes Treibnicte beyt;
Worno ritzi
W’apak ka neimo tea dvemo:
Cos eiss Wiltee tzorne Teaarl;
Nemite Treibnite begt:
Gos nemite Treibnike bert:
4.) Katy mes Tiauchor beyt?
Wauxkea mês Tjaucbor beyt:
W auztea ritzi
Wapat ka neimo ka dwemo:
605 giss vilise elupzit Teaarl3
Nemite Tjauchor beyt:
Gos nemite Tjaucbor beyt:
5.) Katy mes Czenteir beytt
Soganes mes Czenteir best:
Soganes rit Z

## Folio 271 — 804368392:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 271 C da
Wapate tea neimo tea dvemo:
Oos giss vilere dralle Teaart;
Nemick Czenteir begi,
Gos nemite Czentir beyt:
(6.) Katy mes Spelmann beys:
Butean mes spelmann beyt:
Burean ritzi
WV apate ka neimo tea dmemo:
Gos giss vitee danse Raatb;
Nemicte Spelmann beri,
Gos nemik Spelmannbeyt.
7.) Racy mes Teisteo beyt 5
Leiskea mes Teistio bert:
Leistea ritzi
W apat ka neimo tea dvemo:
Ris plast neitmo mia vapeis
Bunede, voessa Teis ko:
Buned vossa Teisko.
Cantilenam hanc in Germanicam Lir-
suam Hlennigenius tranctulit hoc mo-
do.
T.) W’er soll Braus seyn?
Die Eule soll Brant seyn:
Dic Eule spracb:
Flinvieder Zu ibnen den beyden:
Icb bineine sebr ressticbe Fran;
Bea

## Folio 272 — 804368392:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 272 C dE
Ran die Branc niche seyn,
Icb tean die Braut nichs seyn.
2.) W’er soll Brautgam seyn?
Der Zauntionies soll Brauteam seyn:
DerZauntionie sprach
Zu ibnen hinvieder den beyden:
Icb bin ein sebr Keleiner Kerl;
Kan nicbt Brauteam seyn:
Ich kan niche Braiteam seyn.
3.) Wer sol der Brancfibrer scyn?
Die Krabe soll Brautfibrer seyn:
Die Krabe sprach
Finvieder zu ibnen den beyden:
Icb bin ein sebr schvartzer Kert;
Kan niche Brautfichrer Seyn,
Tch tan nicht Braucfuhrer (cyn.
4.) W’er sollder Koch seyn:
Der Wol soll der Koch seyn:
Der Wof sprach
Hlinmieder zuibnen den beyden:
Ich bin ein sehr ructescher Kert;
Ran der Kochniche seyn
Ich tean der Kochnicht seyn.
5.) W’er soll Finschencker seyn?
Der Tlase sollFinschencker segn.
Der Pase sprach

## Folio 273 — 804368392:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
IH
SI
de ) 273 C da
Tinvieder Zuihmen den beyden:
Ich binein sebr sibneller Rert;
Ran micbt Schencker seyn.
Tch Jean niche Schencker seyn.
6.) Wer sell Spielmann seyn:
Der Scorch soll Spielmann seyn:
Der Storch sprach
Tiin vieder zu ibnen beyden:
Ich babe einen sebr erossen Schnabet;
Kan niche Spielmann scyn,
Tcb tannicbt Spiclmann seyn.
7.) Wer soll der Tiscb seyne
Der Fuchs soll der Tisch sern,
Der Fuchs spracb
Finmieder zu ibnen den beyden:
Schlaet voncinander meinen
Sch vantZ,
S0 vird er euer Tiscb scyn,
S0 vird er euer Tisch seyn.
Vides his verbis Slavonicis passim mi-
lceri quaedam ex Ciermanico idioma-
Le corrupta, neque aliter hieri potuit
in gente Ciermanicis populis undique
cincta atque per norem tere secula
Cermanis subjecta.
Duoniam autem hic in eo sumus,
ut

## Folio 274 — 804368392:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
3e )274 C eE
ut notitiam linoua Venedicae, quae
in Ducatu Luneburgico luperat,
demus, non possumus non iniere-
re, ee quidem in pratiam Lectorum
exterorum, inteorum rocabularium,
quodanno r698. cum inter Venedosare-
rec Forre, Cummo cum sudio in pro-
prios ulus libi contecu Johannes Fride-
ricus efessingerus, Equestris Academia
Luneburgensisinspector, aquo institum
tiones Turis publici viriarii, Tiistoria
Seculi praeveriti, Geoeraphia Mathesis
practica hractenus non trolaticia rario
neillustratae Fuerune. Duodad ortho-
raphiam atrinet, in cac allossecutus cAt,
quemacmodum e Venedica verba Ccal-
licis erplicavit. Ut vero pronunciatio
libieomelius constaret, CTraCOS aCCOn
tus, ubi opus tuie, rocibus superimpo-
luit. Nosnihil mutamus, sed eodem,
quo acespimus, modo illudot-
Ferimus.

## Folio 275 — 804368392:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
18
19
e
M
nn
c-
O-
se
1X
eIa
L
sis
O
lei
11-
10
M
O
De )
275li
TOOABVLARINM
VENEDTONM.
CHAP. I.
De Diei, des Fisprits (5 des
Choses Theolocioues. D
Ciel, (5C.
Teu. Biilat2.
Un ange, tnglic.
Le Diable, Scheudat(ch. Schaadalsch
LeCiet, Nebur.
E enfer, Smiila.
L Ame, Decseta, ou Deuscha.
Le Basceme, Tumbneiia.
La St. Cene, Biilareilso.
el ec
At
Anihimfa orteeri
Nous inons d la Cene. Sutlan hereha Bit se
Cateilko.
Unesorciere TOblat(ch.
Un Pasteur, ou Maitre d’Ecole. Piip.
Un mareuillier. DChecter.
Un Liore. Biiclr O1.
Ea Bible. Wildia Biiclem Oi ceta vent di
re, le Orand Livre.
l

## Folio 276 — 804368392:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
de) 276 C d
Un livre des Chansons (eC) Mola Biicte-
NOl. Cela veut dire, Le Petit Livre.
Car les vandales n’ont que certe dif-
ference, pour distineuer leurslivres.
Un an. Liuteu.
Un mois. Zicernide(illa) gla
tust
La Nouvelle année. Niraslutit.
Tanvier, cela veut dire lameme chosC.) soset
Fevrier, Rilat2.
Mars, Scirman.
(Avril, Cheudemon. C’est à dire, le
iflel
mauvais mois.)
May. Leisten mon.
fuin, Pancjustemon. (C’ est à dire, le mois
de Pentecote. et
fuillet SeninIC.
(doust, Tlarmon.)
Sepcembre. Pregnia Seine mon.
Octobre. Wciniamon. (C’est à dire, le
mois du vin
Novembre, Seymeron.
Decembre. (Trebemon, ou) Priibne-
IOn. (C’est à dire: le Mois de Noël.)
Un jour, Dan.
Dimancbe. Widiglia.
Lunay. PnedigI.
Les autres mois ils ne me les sçavoient Mar.
pas dore.

## Folio 277 — 804368392:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
C.
BIS
C
de ) 27
Mardy. Tore. qui aec.
Nercredy. Sreda.
Feudy. Perendan. aan
Vendredy. StumpC.
Samedy. Sciboida.
Une heure. Stund.
d
CHAP. 2.
Des fetes. Co des parties du
Monde. (5C.
IOel. Trebe.
eagnes. Justroi.
Pentecote. Panejustée.
La St. Tean. Srecigliat.
La St. Michel. Baichalera.
Une fere. Siunsteu. un puor de site
Un jour de jeunes. Sadat.
Les Rocations. BCTaS.
LC Monde. NTepu.
Le Soleit. Dépra Nedrii.
Les Raions. Williced. Sed
L ombre. CMIod.
La Lune. L. Cyna.
La pleine lune. Moniapoiin.
La nouvelle lune. Neu ménia nenna.
EC premier quartier. Erste vardal.

## Folio 278 — 804368392:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
2e) 278 Cda
Le dernier quartier. Deulchia do
De Printemps. Te Proilutii.
P Eté. C’est la meme chole.
I Automne. PePregnia Seine.
lCyver. SCyIa.
Les Etoiles. Ohiulda.
De feu. W itchin.
Pair, Filider.
P’eau. Voda.
La Terre. Simia.
Une stamme. JoTkra.
La fumée. Doitm.
La Siiye. S02Cy.
La Cendro. Poipol.
Du Bois. Trova.
Une Buche. DraVeneU.
Une pierre. Kommoi.
De la elace. Lced.
Ze Prouillard. Miocla. gla
Une nuec. Duntrncu.
La rosée. Rola.
La Pluye. DOA.
Il faur chaud. Deplii.
It fait beau. Dobra redru.
Il fait villain temp. Seyma.
Ld

## Folio 279 — 804368392:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
I
de ) 279 Cet
Letemp est bien chanceant. Cheuda ve
drii.
La saison. Wédrii.
Nous avons froid. Seyma jamme.
It gele, Seyma.
et plent. Pudaila dost.
Il veur pleuvoir. Nonnachi dosthaid.
It conne. Chramat.
Il ectaire. Ninina Siele.
It veut neieer. Ninnathi Ineiphaid.
Le vent. Viuder.
Lerent d’Orient. Cheide Viuider.
i. e. Le manvais vent.
Lerent du Ponant, eAt la même chole parmys les lan
dates.
Lerent du Midy. Droge riuder.
(I. c. Vent sechant, on sec.) saset
Le Vent du Seprentrion. Nupalo) iu-
der. 1. c (Venc a quartier, ou un) vent.
qui est nibon, ny mauvais.
La neise. Ninnheie Inccc.
t La Mer. W ildia roda, ou W illea voda,
i. c. la erande eal.
Une Riviere. Molareta.
U Raiscan. Bec, on Mola voca, 2. c.
Petite eat.
D FIbc. LobI.
Du Vin. Verna.

## Folio 280 — 804368392:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
de ) 280 Cda
Du vin vieux. Stora Werna.
Du vin nouveau. Fritlchdia Werna.
Du bon Vin. Smeidia W crna.
Du Brandevin. Branderionia.
De la bierre. Peyrro, ou PeyrI.
De la bonne bierre. Sinudia pero.
De la petite bierre. Perwro ne doga.
La bierre est bonne. Dobra perirO. oit
diibra pervo.
Un Cadran, WITCI.
Une ville. Wextcher.
Un Village. W 245.
Un Fauxboure. Koreziz, ou TIchoreILC.
Un Royaume. CAMEZ TCChenanES Li-
ungdui.
Une contrée. Dobra Poglu.
Une rue. Scrotou.
Un chatean. Corderde.
Une Frtise. Perckchey.
Une Porte. Vorda.
Un fosse. GrOVO.
Une tour. TOTR.
Une maison. W ila.
Une chambre a fourneau. Dwarneiria.
Une chambre a coucher. KOmeF.
Un fourneau. Kummanoi.
c
Un
La
Un
Un
loct
ebi
U
Un
U
U

## Folio 281 — 804368392:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Ost
de ) 281 C et
La paroy. Stiona.
Une senetre. WOcnA, ou W aCnUI.
La Cuisine. Kateu.
Un crenier. Ban.
Une grange. GOart.
La moncéc. Treppoi.
Une echelle. Ribere.
Une clef. KloitL.
Un puits. Wungrool.
Un jardin. Wosaart.
Un pres. Plone.
Un four. PII2.
Un moulin. MalneizIa.
Un chemin. Punct.
Le grand cbemin. Brete punct.
Unsencier, Stacia.
Un ponc. Briicca.
Un Etane. Roibedic.
Une prison. Waturna, ou WV atOrnA.
Une montagne. Tchiora.
Un rocber. Komine tchiora.
Du sable. Piolac.
Une vallée. Tchoruns ardol.
Du sumier. Kncut.
Un batrsan. Ludia.
Un charrios. TEctuila.

## Folio 282 — 804368392:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
de ) 282 C 
une roue. Taniitchiili.
Lematin. Sojerdra. ei dra
Le midy. Piilni.
Le soir. Wicleer. Ser
Laniit. Niits.
Au masin. Ronei.
Le soir. Piinu.
U MBArAIS. POTOU.
Un auberee. Warterrariila.
Une lieie. Mailtu.
Un tect a pourcean. Chlere.
Eire cloche. Klatlchuile.
La Pocence, Cralcteroi.
CTAP. 3.
DelF omme, de ses larties,
Fonctions C9 accidents.
(N omme, TEchariol.
Un Enfant, TIchutZ2.
Uen rieillard, Stora Fschariol.
Une vieile, Stora Seene, ouStora B0b0.
La veie, Witlay.
Loire, Slcilane.
L Odorat. Porvrino(a.
Le gous, TcheisoOt.
a
C
Les
Le
Les
Le
ol
Un
Un
L
b
Ur

## Folio 283 — 804368392:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
IbSq
b0.
L
3e ) 283 C ea
Larete, Rloa, ou Clar 2.
LC Corps, Sciat.
Les Cheveux, FlaAOi.
Le Cerveau, Miisdeniir.
Le front, Loilrcina.
Les Lerres, LipPla.
Le gosier, Broda.
De Cot, Woju.
Un bras, Rlinca.
Un doies, Polet2.
La jambe, Micta.
La barbe, WV ung5.
La lanoue, Juno(Ic.
Un oeil, Wacor.
Les yeux, Willer.
une dent, Sumb.
Les Dents, Sumboi.
Les joies, Zelui.
La Boucbe. Weilda.
La cuisse, Dicke manolce.
Le cul, Peylda, ou Peysedin
LEstomac, TCcheLIM.
Les cetons, 5005.
Le nombrit, Pump.
LeCaeur, Seyirodac.
Le sane, Raroi.

## Folio 284 — 804368392:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
de ) 284 C et
Le Poinet, Pangt.
Les Oncles, Niutchit.
La main, Runca, on PanpAt.
La maindroite, Réclicia runca.
La main eaucbe, Lera runca.
La verge, Klinka.
Les parties a une femme, Pinsla.
La Vie, Seyer aat.
Un statteur, Laserka.
Un paillard, Seytcher.
Un porogne. Undésa roveila.
La mort, todc.
L Esprit, Rlo a.
LA COUX, KUICMaL.
Un homme, TCchariol.
Une carson, sunsclchariol.
u
Une femme, Sena.
estre
Unessille, Junsa Déctka. 
Une jolie fille, Dobora déctka.
CHAP. 4.
Des noms de quelques Villes.
ustrom, Wolcriive.
Saltz Wedet, Loldy.
Lichau, Lieuschu.
C +TAP. 1.
San
Nor
et
une
Blet
ori
D
U
p
D
l
l

## Folio 285 — 804368392:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
es
de ) 285 C eti
CHAP. 5
Des Conleurs.
Lanc, Bibla.
Rouge, T(chelrein.
Faune Chale.
Noir, TCchiurna.
Verd Grone.
Une conleur, Parbis.
Bleu, BIOa.
Oris, Chrurena.
CHAP. 6.
Des Tlabits.
IN instancorps, ROck.
La Culotre, Bruchula.
Des bas, Netmila.
Des souliers, Zriwei.
Un chapean, Klubuc, on RlipC.
Une chemise, KOrtal.
Des pancousstes, DusAli.
Des ganss, Runcareizia.
Un monchoir, Nastiie.
Du Drap, Salenia.
Delatoite, Ziloi.
Deo

## Folio 286 — 804368392:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
de) 286 C ea
Des boutons, Rnopu.
une brosse, TacIE.
ux habit. Widdine.
Un babit neus, necra iddine.
Un vieit habio, Pora riddinc.
une epinele, leibia Acicia.
Une aiguille, Scheuneucia.
Un croebet, Olcicia.
une agrasse, D2ey.
CFAF.
Du Boire s du Manger.
dut sel, Sugli.
Dupoirre, papres.
Du vinsiere, Saurey.
De l huile, Olaja.
Un torrean, Bola, es Boala.
Un boeus, Telinate, ou WVOal.
Unnerf de boeus, KlintEa.
Une vacbe, suliveicia.
Une vacbe qui donne du laict, LL Or X d, oit
Korwri.
Un vean, Tilan.
Unmonion, Seiib.
Un agnean, Wucia, on Wuia.
Un co
De le
Du 2
LA C
Du
Du C
Du
Du B
Unc
2
Un
Une
Un
Un
Des
Un
Un
Une
Des
Une
Un
Un
Un
sc
uli

## Folio 287 — 804368392:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
I
p
C) 287 C eti
Un cocbon, Spetchai, ou Schreinans.
De la viande, mansléc.
Du veau, Tilanssemansléc.
La queiie, W apois.
Du boenf, Wodlinansec.
Du cochon, Schrcinemanslée.
Ou rocy, Picina manslée.
Du bonilly, vorina manslee.
Un cerf, DeiwaROrO, c’est à dire, une
vache sauvare.
Un sanglier, Deirr a Schreinane.
Une hieore, Soyanley.
Un cherreisit, Tlchuila.
Un pireon, Flchelunib.
Des pieconneaux, Melo Fchelinib.
Un coqe Schlepatsck.
Un Cbappon, out capine (chlepat(ch.
Une poulle, Schleperelchia.
Des oeuss, Juji.
Une caille, W agala patinatz.
Une perdrix, Tlcheirebocta.
Un Oye, (1OnBS.
Uncanara, Pricia.
Des petits poulees, mola tlcheiran.
Une lanoue de boeuf. W dal Junelic.
Des allorettes, ZIUTMaC.
utsa

## Folio 288 — 804368392:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
de) 288 C da
Un bondin, Parostic, ou W orstiii.
Du beurre, Noctic. 
Du Frommace, Caroi, ou Caroo.
Dulait Melauca. t
Du fromace de brebis, Wiirc (ar00.
Du fromase de Cherre, Tichiila CaroO.
Du lait de brebis, viiz melalica.
Du lait beurre, mostie melauca.
De la salade, Saleoe.
Une boulie Srapiinic, ou murica.
Des pois, Corcher.
Des feves, Boiper.
Du raifort, Chriiin. C
Du Pain, SKiaybe. els
Du poisson, Reibo. r11
Un Brochet, Stieyko.
Une Carpe, KarpC.
Une eriite, Bundia reibo.
Une anguille. Nunjiir.
Un saumon, La5.
De la merlice Rociara.
Des harangs, Slicljou.
Des selles, Schroliu.
Des ecrevices, Kravant
Des asperees, Spars.
Du boublonu Schemisl.
De
Des
Des
Du
Des
a
DC
e
Do
D
D
D
De
D
D
u
l
D

## Folio 289 — 804368392:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
e) 289 C da
Desprines, Schleirrenoi.
Des Cerises, Weylnoi.
Du raisin, Wainciza.
Des Corintes, Rolingkiey.
Des poires, Greiluoy.
Des pommes, suibtra, on subichiiy.
Des noix, Friehier.
Des noicertes, Lelnetris.
Des framboises, Moleyne.
Des fraises, SannCiZa.
Des peches Perlei.
Des prunelles sauvaces, Furnoglia
Le noyau Sivrnii.
Des groselles, Riiba jujadoi.
Des concombres, Curichey.
Du miet, BRCda.
De l’ean, roda.
Du vin, Wcina.
L rOyez CaP 20
De la bierre, Peird.1
CHAP
8
Des litats (9 Offices.
E Pape, Piix.
L Empereur, TCcheilar.
Un Roy, TCchenangs.
Uit

## Folio 290 — 804368392:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
ded 290 C d
en Prince, Woroda. 1
Un Centithomme, TIchenanes; Les
dierstqea lenor genitacusim ett ec 
Vandales tiennent leurs centisbom
mes, pour leurs ROys. Cut puquo ils Cuy donent
pasus le même nom
e
Un bourgeois, Barchirs
Un Soldat, MOMetEeT. eer
Un Valet, LneccHt.
une servante, Decta.
un baillis, Clamman, ou Avercheid.
3111E4 51B 183573Y 2111IL
CHAP. 9, nel D VB 3it
Des ArisCo Mestiers.
1. 1SCt DEd
TN mareband, TIcheipatL.
Un marechat. Smade.
Un menuisier, Snirger.
unorterre, Smaia lrebrii
Un boulanger, Pizigung (HIE.
Un barbier, PuriarunssI, sod Wunsey
pliteKat.
Un chapellier, Fliportenia.
Un vierier, Saglinic.
Unpecbeur, saymoi rasboi. q
Un Meunier, Matnic.
Un Tisseran, Locatlch.
Un Bercer, Schabar.
des autree meliers hout inconnus aux
Un
Vandales auisus bian quae les chergnes de guerre.
Un
un
Un
I
I
Un
Ur

## Folio 291 — 804368392:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
est
nom.
(C)
Um
d
ud
Un voleur, DiC, ou Smacia.
Un sorcier, Toblat(ch.
Un onnemy, I2C12C.
res
CHAP. TO. 1
Des animaux Domestiques (5
Sarvaces, des oiseaux (5 des
ad
(MseCFBS.R NO CSALCTLEI
taut repeter en parrie iey, cequia etc
dit au Chrap. 7. 9 AH.
IN Cheval enrier, Fins (E, ou Rlipper.
Un Chevat chatre, OUE CADUINE
Frgs. isiqotot
LEtallon couvre, Enes Stire.
Une Cavalle, Tlctriipoelia.
Un poullain, Scliribans, ou Sriba.
Un chien, pios. 
Un cbat, PEchiitos.
Un asne, ACal.
Unrenara. LciseitZka.
Un loup, WrirtLLa.
Un rat, Wilcamois.
Une souris, Mois.
Une creneuille, SubO.
Un crapane, Loserlca, on Patten
Ens

## Folio 292 — 804368392:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
BE) 292 C BC
Une chauve souris, Merzii.
Une Cicogne, Bucctran.
Un rossienot, Storcidia.
Un corbeau, TsCHOrHA VOrNO.
Une birandelle, Losto ciria.
Un hibbon Liilca.
Une corneille, Mola vorno.
Un Disean, PATINaEL.
Un ver, Guaic.
Une chenille, Wulaneiria.
Un Colimacon, MauS, ou AOUS.
Une mounche, Maichu.
un consin, Malreicia.
une mouche a miet, Dschela.
Un bourdon, pampil.
Une araionée, POjanc.
Une fourmi, MOrNC.
De la Cire, Wolca.
UIn Poux, W005.
une puce, bloca.
Um OurS, LEdY.
UEK Lion, LOrC.
CHAL.
l
1
el

## Folio 293 — 804368392:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
AP.
de ) 293 C dt
CHAD. II.
Des Arbres. Plantes (s Fleurs.
ogi
IN arbre, Lumb.
Laracine, Tleurin.
Une brancbe, Roseka.
Un Rosier, Rcila.
Un surean, Bolc.
Un orme, siilmeira.
Une Saule, Farba.
Un sapin, socla.
(11
Un antne, Wilscha.
Un Cerisier, Woiloiena.
Un Chene, Dumb.
Un fraine, Tolena.
ligu
1
Un commier, suibliin.
Un Poirier, ChreuC.
Un nojer, LoiApiCIa.
Un rillet, I, CYPO.
Un fan, BOic.
Un bouleau, Brela.
Dela saure, Salvaja.
Du raifort, Chrium.
De larice, Rudia.
De lorge, Tansmin.
es

## Folio 294 — 804368392:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
e) 294 C de
De l’avoine, V id3.
Du blé, Palinaicia.
Du froment, dote, os Pasinaicid.
Un espic, Biilaa si 3B, 10 
Delapaille, Sexaic aogee
Dufoins Tlay.L lelorecrie
De l’herbe, Siglidn
Dali Lions AF 1
CHAB. 12.
Dela Parento.
d
IN Pere, Fyda
La Mere, Namma.
De sils Sonka, ou Wodriico
La sille, Dcet ka.
dn frere, Brudate
Iine Saeur, SeAra. 
Le grand Pere, Grote WOoe
Lagrand mere, Cirotka.
UIn epoux, BrecceBAM
Une eponse, BriiE.
ist
Les noces, Rodiit.
Un voicin, Nober.
Un Etranger. Poja2cura.
Un beritier, Dédan.
CHAP.

## Folio 295 — 804368392:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
HAB
e) 295 C do
17ec
CFA PI
IS
de MetauX.
DE Por, Seyma. Uis
De l’arcent, Silberse
De l’acier, Stolil, ou Eyeraclna. stob
eigread
CHAP. 14.
Des Bariments (5 parties du
ne maison. COnt. C dP. 2
une maison, V ila.
CTTAP IC
Des Meubles (9 Itensiles (9C.
Ie puies, Wungr ool.
Une cruche, Kreulka.
Un verre, Cloloi
Une table, FeitHO.
Une chandelle, Suecia. 
Un conteau, iis. 
Unplat, elattéer. de
Une assietre, taleer.
lIrE

## Folio 296 — 804368392:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ad e c) 296 (d
Une chaize, Steyt. i
Une decrotoire, 522yt.
Des Ciseaux, Miilaire. lgi
Un liore, Poin.
Une balle, Rur Ol.
Cese
Un Chaudron, TIchutlis.
Une tenaille, Klee(da. (yA
Un marceau, OmaEF. (N 
Un clon, Diist.
A1DEMIC
Un chrand chaudron, TCchiit(chool.
Une poele, Schracibo. ou Schoubo.
Un panier, Flehiitor. lis
Un seau, Wumberac.
Une broche, Rulan.
De la braise, Fungley. t
Un balay, Mecla. 
Une pelle, Sippia.
Une lampe, lampoi.
Une care, Patintneicia.
Une hache, Sécjar.
Une hacherte. Neboirier.
Une sie, Sojardia.
Ecorpe, Dicholoc.
Une ouenouille, Kundislia.
Un roiet a filer, laccodle.
Un
Un
un
Un
Un
un
Un
Un
OH
Un
Un
Un
Un
Un
Un
Un
Un
Un
Un
Un
D
F
U
U
De

## Folio 297 — 804368392:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
Cen
3e) 297C da
Un miroir, Serriuale.
Un sac, Mich.
un sit, Piistiolia. 
Un mortier, Scumpo.
Une charrue, ROttU.
loi
lOve
Un traineau, Sonais
Un carosse. TIchula.
Une fourche, Wextloy.
Du eodron, Storncicia.
Un racean Grublei.
Une faucille Saipe. CcluIL
Une faux, DEchuila, cMisc
Un Aean, LepOy.
Une boiie, TlackC.
Une becbe, Spode.
ces
sct
(351
Une percbe, Stangid).
Un rabot, Hlomar.
Un silet, VIoOc.
ite fest
ee
Un seran, TaciE. CM
une brosse, c’est la meme chole.
Du Papier, PapIF. (11013
Enere, 10d0.
eitreic
Une plume, Perii, ou Pcrei.
Une bague. Porstin.
Des Quilles, TIchaslI.
Une exec, D+80.
Us

## Folio 298 — 804368392:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
de d 298 C et
une canne, Chlund. S
Un sisstet, EleItI.
Uene caisse, bum bone
un violon, Cixleithia. 
Une Cornemisse, Pib(aC. C
Ure selle, Sedléi. NOMME
La bride,  Cy(da. (131
Les fers de cheval, Putchio
ud seC
GXLAP. 16.
Des nomores.
Aue
eseiete, aih ed vounave
JN, jancit.
Deux, Ya  B1.
Trois, Paroi.
Ouatre, elchiitr arito qua
Cings, PaNEATI.  Y
..
Six, Siictaru.
Sepe, Siutmaru.
Fiuit, Smerii.
e
Neuf, Diranstariio
Dix, Dilangcarii.
onze, Jadonaciiste.
Ddonze Peena2tE.
Treize, Treinarte
G)VRFOrZC, DIILETHOERLI.
Duin.

## Folio 299 — 804368392:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Be ) 299 C e8
Ouinze, Pangenouis la
Scize, Siitnoturi.
sret
Dix sepc, SiitemNOEZE
Dix buit, WisemnoEEti.
Dix nouf, Dirangenoeatis
Vinet, Dilangenoteti. e
Vinet es un, faneu dilanstnoenti.
Trente, Pibelcheibe.
Ouarante, Tuian Licernistick.
Cinguante, Pancti(umeF.
Soixante Schistiliunct.
Soixante es dix. SibitisjuncF.
Quatre vingi, Wictim ai(junCE.
Onatre vinet dix, PevanginOtZH.
Cent, Panctuise.
Mille. Dilant panstiise itl
Premierement de premier, c’est la meme
chole que un, et ainsy des AUIEreS.
CFAD. T7.
Des adverbes.
quiora bus
ae
sednq
Apresdemaim
tster
Ava

## Folio 300 — 804368392:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Avanthier.
de
300 C et
Les Vandales expriment ces adverbes
par le nom du jour, qui en est mar-
que, par ex. pour dire v. 8. du scudy,
Pier, il taut dire Srédarc’est ce qui
marque le Mercredy dec. le
Il y a 8. jours, Sonidélare; sla 
Ily a un an, W adrcurla jidus
Dans sex jours, Siildai i
Tousjours, Tmmertii B
Un peu, Bacche. Notli
ce
Beauconp, Vilc. ledeordis
Combien, Kuquielianseu
Asez, Tujandiict.
Rien, Fujanniit.
dd
Pas beaucoup, Batchejan.
Mieux, Tejangunt.
assez bien, Zeivohl.
Par raillerie, Tujan lecbu.
D’on venez vous. W ic Rumjis etr.
On allez vous, Rums is en haid.
Fauc, Tolaranos Oisic.
Bas, J0 Carans Kasimai.
Fy fy, ne d08a.
GITAP.
B0
Sa
Pi
Me
Ca
tc
H
B
Et

## Folio 301 — 804368392:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
id
taI
qui
AP.
etunt
ade ) 302 Cd
CHAP. 1B.
es Aaectives. t
VRand, Wildia, ou W ilca. 
Perit, mola. B C
Avenele, Sléeba. 1
Boiseux, Klane (C.  B
enant, Smraxde. 
Sanvaze, DerW a. etdis
Nechans, Chcude. si
Caleux Churider.
Fieureux Diibretchaal.
ele
Malheureux. Nimial, sliiCd.
Deurense, Diibralena.
Paresseux, nedoga.
se
CFAD. 19.
t
Des Verbes.
Tembrer, Tschedigne.
Danser, PMulat, on Plunesat.
Parler, Coien, on tschedrun.
Babilliarder. Gornans.
Eerire, Schribiudmulch.
S habiller, Weldera.
ade
L.A

## Folio 302 — 804368392:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
de) 302 Cea
Laver les mains, Lunrei moid.
Boiillir, Siltrorc.
Rocir, Piclenmane sei.
simer, Leibii.
Ovir, Sleilot.
Voir, Sarat.
Dejuner, Priicebure.
Diner, Teuleuna.
Souper, Wicleca
 B et Btt
ee
Caire du pain, Sliarbon pit2.
Brasser de la bierre, Peiri oori.
Se baiener. Kumiboza vrorradune.
Baiser, TCchriber.
Dormir, Saporeit.
Druler, TCchiirissa Witchin.
CFIAP. 20.
Desphrases. Cont. Ctrap. 2.
V5a2ex Vous parler vandale, Miises
WVenke goren.
J’ay aporis à parter vandale, 5005.
rorek enlkia goren.
Mouchez le nez, Soipal rois morgat.
Je veux lacher l’eau, suzan haid pil-
(OOt.
e
No
d
L
Co
l
Je
al 1
N
1

## Folio 303 — 804368392:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
2
uc
(605
al.
vil
J
Je veux aller d la selle, furon haid
cucud.
Je veux me promener a cheval, furan
haid spazirjud.
et
roulex vons vous deshabiller, Mola lal-
dac.
du avex vous songé, Treémelch.
Nous adons bu à votre santé, Pool Sa-
biit gOOme.
a votre sansé, F10Ol.
Je suis vorre serviteur, Dibriijunc Ra-
digniene.
Tu nevaut rien, Tune doga.
Comment vous va il, RUKCIdja5.
Voulons nous nous marier ensemble? Zi
me rodiist Zcit haid.
La bierre ne vaut rien, Peiro ne do-
34.
Ze ry, J0 Schmianza.
Tu es a pied, Stoje.
Nous avons froid, Seyma jarime,
Tronvez Vous cela bon? SMacCa (IIICD
EI peut, Sinarde.
II sene bon, Rilca CInIIC.
oulez vous vous baiener. llila L
badeid.
roi

## Folio 304 — 804368392:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
de )304 Cd
Voulez vous concber avec moye fuis niez
SoBoOE.
NOM pCFit CAUr. SAMLEF Wa SerWVaL.
Dieu vous benisse, Freis biic.
Bon jour, ou bon soir, c’est la même
chole.
Il a la fievre, Seymiena.
roulons nous aller au jardine Jajueileid
(VQ W OgAATF.
roulex vous maneer ? Judla Kaje da-
J2yd.
Je viens de manoer, 106s pota aviader.
Jay bu, 5005 pola naySome.
’ay parté, Tcos dschedral al.
fay danse, 1005 plunstal al.
feu pleurs, 10o5 plokool.
Nous avons sissté, sulan Reutiine.
Vous avez chante. suS Pidol.
Tu ment Loilotel.
e
un
La bierre est bonne, Diibra parwo.
Ou allez vous  GUMS Her.
Cirand mercy. Danlko, ou Sabugome.
Oue faites Vous? DIIE ajeUTES?
ADeZ Vous bien dormi: (aDool guint.
Apportez dut sel icy. Brines pLL LeF, (1.
. 1.
Je me porte bien, L PUSIIC LnCDuIE.
l
De
MO
Vo
re
H
r
C
d

## Folio 305 — 804368392:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
nii
MC
de ) 305 C da
It est malade. Ne doga niitz.
Tu es mon ennemy. Nicha nOIeNUIZ.
Je feray cela, sunitza négat.
Je suis avare, Neman niez Raroido
Oic.
Haec lune, quae Amplissimus Pfestinge-
rus benerole mecum communicarie
De Bohemorum, Dalmatarum, Polo-
norum, Molcorum ee carerorum Sla-
vorum Dialectis libri evulgati extanE
plurimi; sedeos recensere, nostri jam
non est instituri. Omnibus Slavorum
Lexicooraphis palmam Facile praeripiet
insignis vir fob Gabriel Sparvenfeldius
In RCg. Maj. Srecica aula Ccremonia-
rum Magister, qui Oriencalium lingua-
rum coenitione excellie, atque à loneo
jam tempore in illud incubuit, uE Con
ticeret Lexicon Slavonico. Latinum, Cujus
Specimen jam anno 1692. Innocentio
XII. Papae obculit. Nicolaus Bergins
in Lixercie. ITist. Theol. de Statu siccle-
six _ religionis Molcoritica PaG, GL. rC
Fere, Pontiticem cum vidillet hocOpuS,
illud rocassechelaurum d justisse hujus
ODC

## Folio 306 — 804368392:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de) 30b Cda
ope Missale Romanum in linguum litte.
ralem Slavicam cransterri.
AF. XXXVI.
De Lecelinen Scriptis criti-
cde
 CI5, 1LD3 _ C∞ ∞415
Ed tandem ad Germanos rederin-
LesI
dum els, inter quos ab anno 1694. rC-
Y) t
bus philologicis, curam impendic 70.
Henricus Execlineius, Reipubl. Bremen-
de pste
IS SeCreCaTIUS primarius, qui ancehac
Studiisantiquariis inclaruerat. TTabe-
mus ejus mysteria Cereris (5 Bacchi;
Epistolas ad Patinum de Numismatibus
quibusdam obscuris; Tractatum de Orbe
Stanneo ancinoi. e EF plura ex parvo
quidem se drarissimis nummis instru-
ctonummophylacio darepomisler, (iper
occupationes alias ips licuisset. Anno
vero laudato ille Brema edidit De Mi-
scellaneis Germanis anriquitatibus Dis-
sertationem primam, qua est ad locum
Taciri Germ. Cap. 2. de vocabulo Germa-
nis. Eodem anno prodiir Exercitatio
secunda, qua est adloca Faciti Cerm. C. 35.
(5 Psi-

## Folio 307 — 804368392:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
10
1I
rC.
900
hac
De-
ibus
rb
De
nO
III
essa
1A
1510
35.
i
de) 307C DE
Pliniilib. 16. Sect. T. de Caucis. Anno
2695. excula eA Exercitatio tertia, quae
est ad Cl. Ptolomai Geogr. l. 2. 6. 11. (5 Ta-
bul. Curopae 4. Pbabiranum. AnNO 170O.
comparuit in publico exercitatio quarta,
qua est de Wiebiletho, ee eodem anno c-
missa est Exercitatio quinta, quae est de
Racuis Rolandicis. Exomnibus crudi-
cioatque insenium riri Amplissimi non
vulgare cluCent. Radices verborum
ubique curiose investioae, acque exulti
d
ma antiquitate de ducit.
d
FC7Y
CAP. AAAVII.
De Schilteri studio cirea orisi-
nes lincua nostra.
POn diu posthaec Johannis Schilteri,
seci apud Argentinenses celeberri-
mi dilixentia in conquirendis _ expli-
condismonumentis, et legibus Germa-
vormenienit. Dedic is nobis non u-
nas difticileslocutiones expolicasin era-
xi furis Romani in foro Crermanico, Cujus
certia edirio novis accessionibus auctior
cura e Audio Ephraimi Cerhardi cum
2
COm-

## Folio 308 — 804368392:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
de 3.308 C da
commentatiore de B. Rutoris vita d
Ceriptis cam editis quam cdendis ab Ha-
redibus Marchia Birtneri Bibliopola
senensis promittitur in Cacalogonundi-
narum Vernalium Lipsensi hujus anni
1710. Sed ampliuslinsur noArae anno
1696. conlulur edirione Epinicii rhy-
thmo Teuronico Lndovico Resi acclamati
cum Normannos an DCCC L XX X. vicisset,
quando ilud ex Codice MsroMonalte.
rii Elnonensis sire S. Amandi in Belgio
per 50. Mabillonium descripeum obci-
muillet. Incerprecario Lacina verba
Germanica prelse exprimit, de additae
nocae veras plurium vocum orixines ee
Ceniticationes, ricusirem reteres Felici-
ter deresunt. Fodem anno Argento.
raci prodiis, cujus jam supra memini-
mus, Codex furis Alemannici feudalis,
Proutis in Comitiis Noricis anno 1204. au-
toritate imperiali publicatus fuie, lari-
RITaEE dOnaTUS a Zob. Schiltero; ACCCHIE
Pratario de ejusdem orixine, ulu et au-
coritare, itemque commentarius, quo
hoc jus Feudale cum communi lire
Longobardico e Saxonicocontertur, ex-
el
Plicari
AnnO
Cerm
Chron
bi de L
mae ar
AScis
stratum
sione
Posuir
cimin
misIE
rum ee
hibitu
lastice
ANIE AI
UnE, 3
atione
Of
ca A.
numer
Griet
atione
L. C. 1
atita
1Ot

## Folio 309 — 804368392:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ed 
Ha
pola
ndt
aMM
IHAC
1
palti
issett
asse
1811
Ob1
esb
dica
es d
aliet
AI
IM
alio
1
et
pl
de ) 309 CeE
Plicatur, _ rebus judicatis contirmatur.
Anno deinde 1698. lucis auras adspexie
Cermanico pariter idiomate reteri
Chronicon universale S5 Alsaticum Faco-
bi de Konieshoven Presbyteri ad D. Tb0-
mae Arcentorari, nunc primum editum, ex
MScis S observationibus Tstoricis illu-
sracum. Utrique libro selectas, occa-
Tione data, notulas etymologicas inter-
Posuit. Fodemanno rir cgresius, Spe-
cimine Argentoraci cdito, nobis pro-
misie Tbesauri ansiquitatum Zeuronisa-
rum comostres. In quorum primo ex-
hibiturus erat Scriptores verustos Fccle-
liasticos, qui reteri idiomate Francico
aut Alemannico de rebus Caeris scripse-
TUNE, AUE SCTIPEOTUM LAFINOTUI ExaNS-
lationes Teuconicas vecuctas. Frane hi
Ofridi Volumen Evanceliorum: Cir-
Ca A. C. 870. scripeum: à lacunis (5 in-
numeris mendis, quibus scat et Flacir II-
byrici edicio Basiliensis, liberatum. Frans-
latione Latina C5 Notis illustratum.
Nockeri Paraphrasis esalmorum circa
A. C, 1020. Nondum edita, transtatione.
Latina Notisque ornata.
Cas

## Folio 310 — 804368392:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
1o) 3t0 C d
Canticum Canticorum in utraque dia-
lecto, FrancicaSS alemannica, cum Para-
phrasi Willerami, (5c. Circa A. C. 1070.
Fraementum Translationis vecustissi
mae libri sidori Tispalensis contra Judaos.
CirCa A. C. 7B0 = 1425
Translatio Epistolae Rabbi Samuelis o-
riundi decivitate Regis Marochiani cir-
ca A. C. 1070. Au Rabbi Yaacum, de Reli-
sionis Christianae veritate. Circa, C.
1459.
n
Index Evangeliorum Dominicalium et
Festivalium Pecerum Tentonum. Circa
. Ci. 700.
Kalendarium alemannicum Vetus,
Circa A. C, 1200.
Colleetia Catechetica veteris Ecclesiae
Tentonica cum Latina translatione (5
Notis diversa aetatis
Rhytlmus colloquii salvatoris eum Sa-
maritana. Circa A. C. 800.
Te Deum laudamus Teutonicum ve-
ZHS.
Rhythmus deS. Annone Archiepiscopo
Coloniensi, cum Latina rranslatione e5
Notis. Circa A. 6. 1080.
2 
Rbyt
cema
roldo
Diblic
que 2
Fran
men
ua
inde
eur
Po
tra
vece
censt

## Folio 311 — 804368392:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
dia
IYA
sissi
leos.
C1
2el
A
iret
etH
De ) 3u C et
Distoria Lombardica.
Rbytbmus in Laudem B. Mariarireinis.
Speculum anime, Scclen- Spiegel.
Rbyehmus de Verbis qua S. Maria ad Cru-
cem divere potuerit.
TOMUS II. continere debuit:
Peeis salica editionempriorem, ab He-
roldoprimo edicam, nune cum Codice MS.
Bibliorh. Rexia collatant  praesatione at–
que Notis ornaram, quibus prisca linguae
Francica vocabula contra Wondelini pe-
menta explcantun. eiliE
Tus Mlemannicum Prodinciale.
Fraementum Capitularium Caroli l.
quae excicerunt in Bibliotheca Trevirensi
inde translata adhue inteera inquirun-
eur.
Fragmeneum de bello Caroli ML. con
era Saracenos in ispania.
Poema de eodem intcerum, sed paulo
recencius.
Ditricb Don Bern.
Heldenbucb ex MS.
Paranetica a Goldasto edita, sed re
censita  aucta.
Mandevit Umerarium.
Ne

## Folio 312 — 804368392:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
De) 312 C et
Melusinae Ceschicht.
Pom Pfassen amis.
Thurnierbuch.
Carmenamatorium. Et si qua alia
TONUM HIT. confecturum erat Clossa-
rium ad Scriptores Lingua Francicae (5 A-
Lemannicae veceris, in quo, ut ipla schil-
teri verba habent, rocabula es formulae,
obsoletae aut obscurioris significationis aut
usus rarioris, alemannica s Francica
imprimis, sedes Gothica. Anglo. Saxonica
Cimbrica, Longobardica, ex vecustissimis,
quae haberipocuerunt, tam editis, quam
MSS. Ubris, Leeibus Statutis, Chartis (5
Documentis, aures divinas pariter (S bu-
manas pertinentibus, explicantur, orisi-
nes es varia sionificationes reteguntur.
Leres. Mores es Antiquitates Fevionicae
recensentur es explanantur. Premissa
Praesatione de orieine linouae Celticae es
discrepantia ejus à Serthica: addu-
etis eam in rem es illustratis praecipuis
locis ex Scripeoribus Graecis Latinis-
que. Opus crudicissimum de nunquam
latis depraedicandum nactituissemus, ni
si autorem de publico bono meriristir
MICII
12
Cu
60)
P
Ac
Par
e
des
run
den
licb
Biuc
chet
207
ZUr

## Folio 313 — 804368392:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
id
sa
pler
AIII
est
HCa
Mid.
M
et
s
1II.
dicdu
uid
i5
11.
pI
1
112
De ) 313 C e
mum, antequam erpis illud subdi pote-
rat, morsnobis surripuisset. Lacetigi-
cur quidem hactenus Thelaurusicte, sed
Spesest pace orbirestitura, Fore aliquem,
quilucicum exponat.
CAP. XXXVIII.
EL
..
De libris criticis Frischu. Meis-
neri. L’altheni eo Clartu.
DOA Schilteri obitum torum le Cer-
manica lingua Originibus invecti-
Bandis conceIE Z. hannes Zeonhardus
Frischius CrmnaliBer OlinensiSSuB- RC-
etor, rir inhoc Rudiorum genere non
Parum verlatus, utihocnobis apparet e
Specimine, quod Berolinihoc sub citu-
loprodire Fecit: Untersuchune des Grun-
des una Ursachen der Buchstab-Verinde-
runs etlicher Tentseben W’orter, Welcbe
denen bohen Besitzern der bierzu dien-
liebenMircel absonderlich der benothieren
Bucber, auch andern L iebhabern derspra-
chen, alscinecerince ancabe und Muster
von einem erossen vorhabenden W erk,
zur exadisen Beforderune unde clchrcen
Pris-

## Folio 314 — 804368392:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
de d314 Cet
Prufune demuthie und ceziemend uber-
reiebet. Idem Frischius eodem, quo
hraec cdimus, anno, Miscellaneis Beroli-
nensibus p2S. 60. (99. Originem quorun-
dam vocabulorum Germanicorum (5 cum
aliis lineuis assinitarem inferuic, ubi prae-
cipue vocem adter sibi declarandam
TumsIt. Ouodlmajus opus Frytnolo
dicum, cui insudare curti intelligo, lucem
aliquando viderit, maximo id usui esse
Poterit prudentioribus linolia cileori.
DuS.
Anno (705. Christianus Meisnerus,
Hernstadientis Sileturs, Witteberga sile
sam loquentem disputatione publica pro
posuir, in qua de Silelorum vecerum e
hodiernorum loguela, deque Scripto-
ribuseorum Germanicisnon inelegan
terdisserie, ee tandem peculiaremtabu-
larri de sincularibus dialectis silestae, TVe,
verulso loquuntur, de Silescasmis sisb
jecit.
si d
Seguenti anno Jo. Pbilippus Paltbe-
uius, Rexiusapud Otypsir aldenses Pro.
FeNoF, guod Bonaventura VulcaniIIS,
Fratcileus suniuts, _arquardus Freherus,
t
n

## Folio 315 — 804368392:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
10
157
de ) 315 Cda
10. Schilterus, aliique sibi frustra propo
Tuerant, edidit Tatiani Alexandrini Plar-
monia Evangelicae antiquissimam versio-
nem Tbeociscame MSto Juniano, quod.
Forte idem est, cum illo, quod possedico
lim F0. Ilaacius Pontanus. Aliud exem
plar vecustisimum apud Lingones in
Bibliotheca Capiculi asserrarum fuisseo
Joh. Pilius in Gallico libro, cuiritulus
Recueit des Poys de France Fol. 3. nobis
indicat. Verba ejus sunt: en lalibrai-
rie du Chapitre de Laneres, il aun fort
vieil liore des Concordances de quatre 
aneiles, yont en une pase le latin (5 en l
aurre la traduction en vieil bas alemann
que les anciens Fransois apporterent ent
la Gaule par eux conquisé. Palchenius
edicioni sux oddidic praeterea Isidori Hi-
Spalensis ad Florentinam sororem de Nan
rivitate Domini, passione es resurrectione
regno atque judicio libri eadem lingua
conversi fraementum, quod ex Codice
Bibliocheca Colberrina ob antiquirarem
renerando, seculo nimurum VII. seu
Merovingico exarato, quplim PerriP
chaeituerath ab illustri Baluzio ipsi con-
CC5

## Folio 316 — 804368392:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
de ) 3ib C ea
cestum tuit. Ejusdem Fragmenti vetu-
Ristimi aliud apopraphum nitide descri-
peum, cum audirisser me quoquelinsua
Ciermanica illustrandae opcram darc, co-
dermi, quo à Cl. Palthenio cdebatur, tem-
porebenerolead mecransmilit o vev cu
avioiS 70. Nic. Fertius, TCtuS d Ante.
celsor Crillenus celeberrimus. Differt
hoc in locis non paucis ab Orthogra-
phia Paltheniana editionis, ejusque et-
iam quasdam lacunas feliciter explet.
Exempli caula, quod pagina 239. lin. 2.
inter verba haec Dbuo ir..- da abar
uuar ih, deest, ita redintesrat: Dbuo ir
himilo carunista, abar unar ib. Ouo
presse exprimuntur textus haec verba:
Quando praeparabat caelos, aderam. Ca.
ruvista est idem ac praeparabat, nos Sa
nones diceremus caruuete, Germanisu-
Periores serbete, averbocar ven, cerben,
praeparare. unde deriratur ein gerber,
coriarius, coriorum praeparator, qui alids
eriam appolite nobis dicitur ein Leder-
Bereiter. Pag. Cad. lin. 13. Suchbant re
ceri orthographiae conrenientius in no-
Aro Exiplari scribitur suobhant; litera
CiIM
et
sac
he
er
tu
Sii
da
dl
Cur
A
sar
10
e
A
sa
li
tc
vi
20
V
Ao
d
el
la
I

## Folio 317 — 804368392:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
de ) 317 Ce
enim cante h olim semper omitteba-
TUr. Pa5. 240. lin. 20. pronoh legendum
Cstjoh, quod est nostrum aucb, at que
etiam. P25. 243. Pro sacheen scribitur
Sacheren. Fadem pas. lin. 24. prosuoh-
hen dhea nu, ponitur suobben abeti nu,
rectius opinor. Pa5. 244. pro huneo le
Sicur buves. Pa5. 246. lin. 6. Pro samant-
hapea Hertianum Exemplor habet di-
Sinctius samant hatta. Eadem pas.
lin. 15. Pro chicomnoda exaratum eAt cbi-
samneda, quorum tamen uerumquehic
locum habereporest; priusenimligni-
ficat venient, _ posterius congresabun-
tur; atque ex hoc corrupcum elt no-
Arum samlen, quod olim accuratius
samnen pronunciatum est. Ladem P.
lin. 17. Pro ahor ponendum dhin. Pa8.
247. Pro abrio heideo extat abrioheide.
Ibid. lin. 9. pro dher melius ahes de lin.
26. pro desle legitur aber. P45. 248. l5.
verbis saar after offono inserirur dhar,
hoc modo: Saan dhar afser effona dc.
Pag. 250. lin. 17 pro Zeruna legendum
CM Zesuna, hoc el, dexrra. Pa5. 253. lin.
12. pronntaes scriptum CA Untazs, ex
quo concractum esnoctrum biss usque

## Folio 318 — 804368392:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
De 3.8 Ce
riei ex untazs ejusdem significationis,
vocula unez apud Sueros adhuc usitata.
Pa5, 254. PTO FIUVer ExtaE FUVES. P. 259.
Lacuna illa enabi dhazs mit ane .- fr-
deisssi optime sic suxpletur: endi abazs
mistincardi firleissi; Hoc eA, (5 ut
mundus omittat. P03. 260. pro unedhe.
ru invenitur buner dheru. P25. 262. lin.
4. verba aliquor descripcori exciderunt,
exnostro Aposraphoita supplendaidhaz
ir insines edbiles Reisebe guboman (col-
danuerdan. In aheohe ist chinuisso zi
firstandanne, dec. Latine: quod sit in car-
ne sua venturus. Per femur est certe
intellicendum _c. P05. 263. pro bidinit
legitur bident, h. C. exspectans; a verbo
biden beiten exspectare, manere, quod et-
iam in illis Cantici receris verbis: Und
mag nicht langer beiren, occurrit. Unde
deriratur bidet hrebietel, mansio, qua
vox luperest in Wolfenbustelu Cisenbiutet
Ch. C. Guelfonis, Tsonis mansio) et reliquis.
Sed haec de Dectionibus variantibus A-
pocraphisterciani de Palcheniani in spe-
cimen solegisse Custiciat. Vertionis P2
tiani editioni axpolnicetiam Claristimus
ead-
d
x
tir
eIr
Pr
tu
vr
Na
BC
d
eX
(C
12
e
e
d
lt

## Folio 319 — 804368392:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
1157
aa
159
AB
1h
WBEI
had
e
De ) 319C sa
Palchenius Fragmentum reteris lingue
Theotiscae, quo Continetur Colloqnium
Christi cum samaritana, d Lambecio in
Bibliocheca Vindobonensi productum,
e probabili doctissimi riri conjectura
recticutum acque emendatum. Omni-
busrero reteribushuslinsuxe communis
monumentis annocationes eruditas Par
uim ex sumianis schecis aCCOrPEAS, Patm
tim vero ex propria penu cririca de
prompeas adpersit, eo contilio, uc gra
cum faceret iis, qui antiquitatibus Cer.
manicis oblectantur, cum etium ut rer
nacula nocrae incegritarem vindicaret.
Bencenim ipsi eA, quod candem aliquan
docermanos pereorini sermonis, quo
exorpare aut socupletare nottrum ne
quicqua agoressi exant, raciun ceperit.
Ec Patuit omnino eos, quismopia nostra
sensu idtieri putantes in effinsendis no-
vis rocabulis operose satis per aliquod
tempusclaborarerint, nonporuisse non
ludibrium debere cordatioribus. Reli
quumitaque ipsividetur, ut antiqua pro
bangex rocobula, qux in aliquam des
srecudinem majorimm olcitentia dedu
XIE

## Folio 320 — 804368392:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
ve ) 320 C da
XIE IN BSEI FCVOCOMNS; de vanum esse
dicic, de ea, quam quaerimus, dictionis
cermanica clegancia cogitare, nisi de
proprio verborum signiticatu certi li-
mus, quod quidem rectius tutiusque
quam in consilium achibitis veterum
scripris heri vix possic. Promisitno-
bis ClariII. Palchenins Clossarium P an-
dalicum, Cire Lexicon vocum in Pome-
rania e vicinia ejusdem ulitatarum; led
ut invitus hoc ipso momento audio,
huic aliisque etilibus laboribus immor.
cuus estrirlongiori rica dignistimus.
ANnO 1707. Fermannus von der Plart,
PraepolitusMariabergensis ecL inpuarum
apudnos Orientalium PrOFelIOr, C∞)
lesa meus plurimum honorandus, cy-
PisHelmstadiensibus edidit Epistolam ad
Mart. Luc. Schelium 7. V. Doct. de Germa-
naPolizze origine e lequenti anno la-
bulas Phasianam, Noctuamque e Texto-
rem. In quibus omnibus ipsi cemo
logicarei, quam plerrque tabua ma-
tremaenolcunt, vacare a quanto inse
niopolleat, ostendere placuir. Duod
si ea, qua de linsuarum cognationibus
ven

## Folio 321 — 804368392:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
esse
Oni
1d
1
9
MIA
10
At
INC
le
di0,
10
carti
U
MA
p AC
vto
Ma
B
F
10
100
b1S
CN
de) 32t C dt
sentium que migrationibus jam diu me-
ditatus est, aliquando prodibune; in
his etiam plurima hactenus indicta Fore
dubitamus nulli. Extribuit enim jam
quoddam sententia sux specimen in
modo nominata Epistola de Polizra,
dum ibi omnis Furopae incolas veteres
d recentiores, Orreos etiam d Lati
nos a Serthis Celtisque de Cothici gene-
ris hominibus deduxit. Addit pOr-
rd Serchas per Tanairica octia _ Cau.
calias portas in Colchidem, Albaniam
indeque Armeniam totamque fere A-
liam proruxisse, e lemina generis spar-
lisse: Ouae Celtarum Germanorumre
veterum, peregrinandi _ praetaecun-
ditate atque populosa progenie laboris-
que pertinacia longe laceque se diftun-
dendi solers d armata consuetudo, o.
mnibus tandem laudatis terris populis-
que linguam ingeneraverit Celtica AUIE
Germanicae Cobolem. GrXCAM CEKTE,
ipsius riri doctirtimi rerbis utor, in-
pentem copium Celuis _ Cermanis de-
bere, non solum res ipla docet, led d
Fuse prodidere viri inclyci, qui omnem
fere

## Folio 322 — 804368392:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
a
e ) 322 C ea
Fere Orncam linguam ex avita nostram
genuino velue conte, derirare annili
Lonsa vero atas d agnatorum PODU
lorum distantia, sensim difformem in-
duxic sonum, milcuitque nora. UE
aliena videantur imperitis posteris, quae
proaris erant propria. Sic Itali, Ccl
tica prilca seges, intinitas ut languimis
ita oris Cermani servarunt reliquias,
quae ex Cracia accedentibusnoris co-
loniis d Lacinam Linsuam Celtico no-
vo Temine locupletarune, ut, lICuE L.a-
tina lingua Cracae jure audit Alia, ita
utraque Cermanicae sic neptis. Oux
praeduleis illarum harmonia.
NCC
Elispanos, Latinis altiner, a Celticoorc
abhorrere, Gallos praecipue nobis pro-
priores, Germanam matrem neuti.
quam ienorare, illi latentur, qui torius
Callix oris Formam primigeniam, re-
re Celricam Germanamre afsererant,
Latinx Carraginis expeditionibus RO-
manorum adsperla, copid in
xerpolatam
sA P0
tio
d
e
d
R
B1

## Folio 323 — 804368392:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
tram
rilta
I1I
11
UII
1a
ua
e
drC
0
11
IUS
sen
M
0
de ) 323
Cda
CAP. XXXIK.
De Leareo lineua Ciermanica
Ftymoloeico, quod ipse mo-
IOr.
PTactenus vero recensui Scriptares
a ut qui rel ipsi in eruendis Germani-
carum rocum originibus deludarunt,
vel etiam alia quacunque cultoribus
rei Fermologicae apprime inserrien-
tia ediderunt. Apparet inde, ex tot
eruditissimis viris, qui Lexici Ccymo-
locici Teuronici conticiendi curam in le
susceperunt, ne unicum quidem Fuise,
qui colophonem caepto operi appone-
re potuerit. RestaL ErBO, UE ReM-
publicam Lirerariam de meis quoque
molitionibus certiorem reddam. Oui
enim a primis penc unoriculis ine ti-
Aoriae aeque antiquitatum patriarum
disguisitioni totum addixi, ac sudiis
Academicis Lipsia absolutis, postea per
decennium de quod superat ilustri L cib-
nirio in lristoria Screnissimae DOmuS
Bruncrico- Luneburgicae colligenda o-
X 2
Peram

## Folio 324 — 804368392:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
3e 3 324 C dt
peram collocari, tandem vero a Sc-
renissimis Academiae Tulia Nueritori
bus, Dominis meis clemencissimis,
nobiliftistoriarum Profestioni ante hos
quinque circiter annos adnorus fui; ho-
ris subleciris hactenushoc praecipue exi
uc ex veceribus chartis atque autori-
bus, plurimam partem nondum edicis,
rationes Vocum Ciermanicarum genui-
nas investiparem. Neque opera in-
Cumpeae adhiuc mepaenitet. Ilocenim
modo in historia de antiguitacibus no-
Aris obferrari non pauca, quae alias la-
tuissene: ricuum variorum, quorum
Cermania verus d media tenax erat,
cauas hactenus ignocas claristime per-
spexi; ee praeterea de misrationibus
pencium certior, quam alii, pronuncia
rC POtII. Paruerunt etiam mihi vera
disticiliorum verborum in Lexibusvece
ribus ex Capicularibus Francicis, necnon
in suris publici Feudalis de Catucarii seri-
peoribus passim obviorum significacio
nes, quas apud Cansium d cateros Clol-
Copraphostrustra (ape quaeliverum; d
tancum non ubique oftendi, quae nostri
10-

## Folio 325 — 804368392:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
de
O.
alu
M
On
s
e
De) 325 C o
homines magno suo cum damno huc
usque non oberrarerant. Unde usun
e5 praestantiam Etymolosicaerei non po
tuinon peculiari dissertatione commen-
dare. Et calcar addidit mihihac in re
occupato adhortationibus luis prariosi-
limis Illustris acque Excellentissimus Dn.
Andreas Cioerlieb de Bernstors, Screnis
Ami ElectOrIS NOSTrE PFIIArIUS STAEUS
Minister se Consiliarius intimus, bona
rum artium Faucor de promotor eeterna
laudememorandus. Nec Mlustrisitem
atque Excellentissimus vir, Philippus Lu-
dovicus erobst de Wenahusen SerenissimI
Ducis nostri primarius status Minister
ac Cancellarius, insticutum hoc meum
improbarie. Mustris vero Codofredus
Cvilielmus Leibnitius ScrenissimiEle
ctorisnoltri Consiliarius intimus acque
Academia Scientiarum Repix Beroli-
nensis Praeles celeberrimus, cui MathesIS
echistoria media praecipuam Fere IuCeIm
hoc tempore debent, d cujus effigiei aere
exprellae hoc olim Epigrammation sub-
Tcripl

## Folio 326 — 804368392:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
a
de ) 326 Cde
aspice, quem nobis peperie Germania ma-
ter,
Cui par vidernne secula nulla decus.
Nec sibi in immenso verum jam sinee
prosundo:
Nam tenet hic veri quicquid in orbe
labet.
Mlustris, inquam, hic rirnon consiliis
cantum Puisacque monitionibus, verum
etiam variis monumeneis anciquis (up
Dedicatis bene de me roluiemereri. Ma-
nuscripeositem codices de libros rario-
resnec non quascam meditationes pro-
priuscommunicarerune, et partim bc-
nerole promissa communicacuri adhue
sune mecum Viri Cumme Reverendi,
Amplissimiacque Claristimi, quorum
nomina juxta licerarum inicialium (e
riem, ut speciem animi prati exhribeam,
subdere placet. Sune aurem illi: 70.
Andersonius, Reipublica ITamburgen(IS
Syndicas; Pancratius Bendlorus, Cano-
nicus RepularisS. Augustini d Monaste-
riillamerslebiensisCellerarius; OrtoChri-
stianus Coch, Screnissimo Duci nostro i
Consiliis; J0. Honricus Fecclinus, Pri
1Ma-

## Folio 327 — 804368392:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Ba
S+
1BC
IId
I1
t
12
O
0
e
IHC
dis
IM
c
M
(0
(13
C
12
i
d
De) 327 C de
marius Rcipubl. BremensiS SCcretariuS;
70. Fabricius, Abbas Regio-Lutheranus,
Consiliarius Ecclesiasticus ee Scholarum
Screnissimi Ducisnoseri Inspector gene-
ralis; 70. Albertus Fabritius, 55. Theol.
D. ee Protessor in Crmnalio Ilambur-
oen; Laurentius Hertelius, Screnilt,
Duci nostro à Consiliis  Bibliotheca;
Nicolaus Dertius, Antecessor Ciestenus,
a ver eo avios; Gcrardus a Mastricbe,
ReipubI. Bremensis Proto- Syndicus;
70. Christ. Neu, Llictoriarum apud Tu-
bingenses Protestor; 7o. Frid. Pfessin-
gerus, Academix Lquesris Luncbureica
Inspector; Diedericus von Scade, Secre-
carius Consistorii Regii ScadensIS; Fh
renfried Waltherus de Thscbirnhausen,
Corsiliarius Camera Regix Poloniarum
Majectatis, cujus defunctinomenMtathe
matum cultoribus perpetuo lacrum ese
debec; de Rupertus Ver-Bockborst, PFX
politus Monasterii Ludgeriani prope
muros nostra urbis. ExCollegisquo
que meis omni honoris ec amicitia cul.
in prosequendis de libros non ubiris ob-
vios _ MStoS quoscam Codices ex le-
X 4
ctis.

## Folio 328 — 804368392:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
3C ) 328 Cda
ctissimis BAliochecis Puis Cubinde milii
concellerunutendos Virisumme Rere
rendi aeque Amplissuni, 70. Andreas
Schmidius, AbbaS Marienchalensis e
Protestor Pheolopia PriimarIIIS; 70.
Werthosius, Contiliarius Screnis. Dducis
noctri de Ancecessor primarius; Pran-
danus Mcibomius, Medicinae Protesor;
Termannus von der Hare, Praepolitus
CanobiiMarienbergensisatque Orien-
calium Linguarum Protector; fustus
Christophorus Bahmerus, Policices de F.-
loguentia Protestor, de Cornetus Diete
ricus Coch. Losices de Metaphylices Pro-
Telsor. Lxo omnibus de lingulis hoc
loco, mente deroca, gractas, quas pollum,
Masimas aBO habeosi, relaturus easdem
liguidem occalioCarerie. Losdemve-
roncenon omnes alios, qui bonissudiis
Carent, Oro ulque obtestor, ut porro quo-
que de promorendis hisce meis labori-
buscopitare beneroliveline. LIOr ve-
teribus Clocariis librisque Theoriscis, de
Saxonicis arque Sepcenerionalibus, hoc
elt Colandicis, Danicis de Srecicis; Diplo-
matibus item varii generis, actis publicis
deSta.

## Folio 329 — 804368392:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
I
3
1
15
1s
de
et
DC
3e ) 329 Cd
q
_e Staturis locorum antiquis. Et quic
quid horum mihi tuerie transmictum,
hocnominatis lemper Fautoribus meis
suo loco citabo. Quodi cogitationes
quoque proprias de origine quarundam
vocum Ciermanicarum mecum com
munesesse rellent Fautores oprimi, hOc
illi suum beneticium non in ingratum
collocabunt.
De methodo, quam in concin-
nando Lexico Btymologico oblervo,
mea hoc breribus teneas, Benerole
Lector. Digessi omnia Cermanicae lin-
sua rocabula ulitatiora, quorum radices
inveltisandae sunt, secundum ordinem,
quem rocant alphabeticum. Observa
exeditis ex MStis codicibus variam eo-
undem rocabulorum scripruram per
secula diversa, aprorimis semper ad re-
motiora adscendendo; Deinde diale-
ctor singularum provinciarum Germa-
nicarum, necnon Belsicam, Frilicam, et
masnae Scandinarix, Anslo-Saronicam
item recerem de Cothicam in auxilium
voco. Tandem, si opus est, contusio ad
Celticam reterem, Cracamque de Laci-
namlinsuas, quas cum Ciermanica aPCEE
COn

## Folio 330 — 804368392:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
De d 30 C d
convenire, plurimasque radices apud
nos deperditas conservasse, viderune
Jamdudum viriinsignes, qui accuratio-
rem de gentium migrarionibus nociti-
am sibi compararunt. Sub oculis etiam
nunquam non hrabeorerulas Claubergi-
anas e Pxaschianas supra ludatas, alias-
que, quasmihiipsi Formavi, alibicom-
memorandas. Atque ita reninae vo-
cumorivines plerumque le ulero mihi
olterune, non ex ingenio, quimorvele
rum Feymologorum Fuie, effictae; sed
ex ipla rerum natura (quam pleraeque
Germanica voces exprimune) nececla
rioAtuentes; quarum ope deinde non
parra, uti jam monui, antiquitacibus de
ricibus historiaque cumm recerum, cum
mediorum Ciermanorum, juribusque
nostris publicis de privatis lux infertur.
Debebune autem mihinon parum Itali,
Calli aequo ispani, qui plura vocabulo-
rum millid a populis Germanicis, Ferra-
rum illarum quondam Dominis, cenent,
quorumposttor seculamire deFormato-
rum proprium sensum ii tractenus non
incellexerum aeque obignoranciam lin-
~1IX

## Folio 331 — 804368392:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
de ) 33t C da
suxnostrae in Cracis Lacinisque scholis
eerroncc d Frustra guasirerunt. Ouo
autem lectu non jucundior Tolum, (ed
etiam utilior tat liber meus, eidem co-
piam rerum selectistimarum ex historix
antiquae de media penu depromtarum
Passim interspergo, quibus verba ipla il-
lustrantur atque explicantur. Neque
occasione data praetereo verba veterum
Legum, Capicularium e Statutorum
provincialium urbanorumque difficilia,
sed omnia ita explico, ut nemO pru
dens de veraeorum sionificatione dubi-
tare possicamplius. Licet vero voces in
Germania ulirataS ex Germanica lingua
derirare prima mihi lex sIC, non tarrien
omnes sine discrimine ex eadem ercesto.
Tranlierunt enim adnos quae dam a RO-
manis _Craecis, aliae ab Italis ee Callis
nonnulla aslaronicis populis, Germania
olim masna ex parte cultoribus, quas O-
nesdiligenter a se inrice distinguo d
quassiber lua ex lingua deduco. Nomina
hominum de locorum propria initio re-
ru appellatira, utrocant, fuisse, certa vi-
rorum doctorum estlententia; unde 

## Folio 332 — 804368392:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
De ) 332 C dE
horum significationes pro viribus c no-
Ara, ut de Slaronica Linpua in medium
aftero. Ouod si omnia in (UMMTaIM
collisas, magnum opus CH, Faccor, quod
paro: Sed repeta mitu adhuc necdum
corcuris ac laboribus Fracta valeido: d
supellex licreraria ad hanc remneceMa
ria talis, qualem apud paucos Forrassis
reperias. Experior HXcenates SCrC
nissimos patria Paeres de Farebune quos
parrii decoris ehonectorum Audiorum
amor tansic: tandem
Nit desperandum Jovâ ducc 5 auspi-
c0 f0va.
e

## Folio  -  — 804368392:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 11 lines, status machine
O
1
1
e
15
e-
5
ll
unoaerner
atur: LeiBn. Nlar9. 56, (34
eee ee

## Folio  -  — 804368392:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
1
 
t 
sI
HIIIIIIIIIIIBI
ocaera
Otatet. LCH. Mat. 56, (345)
eeeeee

## Folio  -  — 804368392:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
lt1
t
t
L
connrim crr anve
natur: Leior. Mr. 5, (346) - -
eeeee e 

## Folio  -  — 804368392:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
HEIIMEIMI
MIMMIMMIIII
ce
Otracur. L.CNIr. Mtate. 30, 1347)
eeeee a

## Folio  -  — 804368392:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
EWLB Hannover
d36854514
30
1
l
2
Ne
1. 1

## Folio  -  — 804368392:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 9 lines, status machine
peq
 
1
1111
MIIIIIIIIIIMIIIIIMIIIIIIIAMIMEIMHAISIIIIIAIIIIMMSIIIIIIIIII
maemcan
.2
6.
19)-

## Folio  -  — 804368392:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/804368392/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
s 
e
a
eta
t
d
 eg
e
tanat
sea
epn
a
p
 
t
i
es
e
e
ge
e
e
t
a
et
qva
e
te
e
e
e
dis
et
de
n
e
al
a
ete
le
e
t
e
ea
t
e
u
o
a
ad
e
n
e
e
t
e t