# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/818669012
# Title: Theophili Spizelii De Atheismo Eradicando Ad Virvm Praeclarissimvm Dn. Antonivm Reiservm Avgvstanvm, &c. Epistola (shelfmarks Leibn. Marg. 72, Stück 3; Leibn. Marg. 72)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=818669012
# Lines: 4,889 recognised on 153 of 153 pages, mean confidence 0.85
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 818669012:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
at dit ti
NISIIIIITHIIITIIALHIHIILHMIIHIIIIIIHILHMMIBIIMMIIMIHIII
 rauoeonno
ratur: Leibr. Marg. 72, Suiek 3: Lcivn. Mar9. 72.

## Folio  -  — 818669012:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
une C2. Marq
lanamice
anoet
ve. dchut de athersmo
eradicando, Anguitae Vindali.
cocum Aliber 1. 13

## Folio  -  — 818669012:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
sin
Metisi
 eeeeee
eeee
ignatur. CCn. Mares. L, Suick 3: Leion. Mar9. 7:

## Folio  -  — 818669012:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
-
t
eee ta
es

## Folio  -  — 818669012:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
TNEOPMTEI SPIZELIL
 miltr  
DS
HRADICANTO
D
YIRVML PROECL ARISSIMDM
DN. ANTONINMREI
SERVM AVOVSTA
NVM,ac
F P IS Y O L A.
ACCE SSTT PFUS
LITERATI HOMENIS=
SECESSUS.
AArGNSTAEDYNDELIE.
APUD GOTTLIEB GOEBELIMM
EXPIS ROPEMAPERIANIS
CTd Id CEXIK.

## Folio  -  — 818669012:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
liu
Dr. N:
.7.

## Folio 1 — 818669012:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
qa
ge d
de
5) C1.) (S0
in vayen oge
qa va
ndenee
fXd
6
Ep C+Z
Ca
odocdodocndocdoc
VTR PRAECLARISSIME.
Ux ansula caeteris non vuloa
ue
emparare Colene nominis cla-
ritatem, Doctrina videl. raria
ec recondica, linguarum cogni-
tio, nitor sermonis, mensaltiorum Felicis-
sima indasatrix, ec quam supra omnem
taudem essejudico, Colida linceraque PIF. -.
TAS, Prudentix lingulari Lociata; cadul-
ci quadam conjurarione in TF unum coi-
risse nemo dubitabit, quisquis praterca-
tera ingenii Tui exguisitamonumenta, do-
Aissimam de ORIOINE ETPROORES-
SII ANTT- TEILISML SCU ATETLISME
EPISTOL AM eo quo par estctudio sc at
tentione leserit atq; porlustraverit. Frenim
cum ad praeclaram Natura lux indolem.
rehemens a reneris Audium ex contentio
laboris accellerit, mirum non est Te dua-
bus hilce alis subrectum, Podales CxFerOS
Jon-

## Folio 2 — 818669012:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
DE A TAE TSMO
lonsistime peatervolasse, ec aureum foris
currum (ut cum Placonetegune) indotesto
volacu cRe COmitatUM; ORDINE Cut exi-
Rimo) sire certa instituendorui studiorum
ratione adjutum maxime, cum experien-
tia Magiltra didiceris, ea qua ordine insti-
tuuntur, minore laboris ac temporis im
pendiopertici, nec solum citius de com-
modius, verum etiam rectius soiere ab(ol-
vi Actpotiltimam (ut dixi) laudem inc-
returinsisnis Tua excoreoia PIETA, lua-
vique dirini amorisione ac. enla charitas,
inde elucens clarissime, quod collectis Sa-
crae rarix que doctrina copiis ncutiquam
ad animi solius oblectationem, aut pom
pamimanemque oltentationem aburi vo-
lueris, verum cas 53. Numinis plorix _
Feclelia urilitari ultro consecraveris, ac
prilcorum Pacrum exemplum, fuctimi.
Clementis, Basilii, GregoriiNarianzeni,
Joh. Chrrsoltomi. Hicronrmi, augustini
aliorumque, qui cum rariis Cientiliura di-
sciplinis ingenium instruxissent, postmo-
dum luis iplos telis Gentiles (iplosguo
atheos) aggredi, corumque spoliis Eccle-
siam Dei ornare Auduerunt. Ouis itaque
II
uisidil
et

## Folio 3 — 818669012:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
10
Det
C
11
5, si
eild
I155
II
pe
1IB
s
15
A
ge
IN
AN
O5
FC
ita
E R ADTC A NDO
Pincere Deopinnstuam non probaret Cacram
industriam: Ouis eximium pro 55. Numi-
nis honore ac cultu ferrorem culparet?
Ouis primam atque palmariam charitacis
mutux legem Te obserrase dubitaret 
cum unum cundemque scopum mecum
habueris propolitum, eadem omnino ele-
oeris, ac in iisdem sis verlatus actionibus.
hoc est execrandam atheorum impieta-
tem; Pallum radices protundissimas agen-
cem, mecum derestatus publice. pariter ac
circarem omnium maxima SS. NUIMI
NIS gloriam, ab iltis humani generis pe-
ctibusmisere hactenus conculcatam Colli-
cire Fueris occupatus.
Optandum equidem Foret intor eos qui
Christianonomine insigniri cupiunt, talia
monstra hnud inveniri; AA contrarium
teistis clamat experientia, testantur varia
Thcologorum aliorumque piorum de cor-
datorum virorum querelae. nimirum, quod
verba nonneminis ad(cribo,) complures
sint hodie qui animo nezent Divinitatam,
non tamen ita passim sint noti, premunt enim
silentio hoc mysterium metulecum, nec ause
evulcarenisi apud familiares. Imorero(te-
A
A

## Folio 4 — 818669012:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DE ATAFTSMO
Ae Mar. Mexsenno Ord. Minim. in cap. 1.
Gen. F. 233.) vix quisqu’à sit qui non fateatur,
nefandum illum errorem UR BF. S etiam
CATTIOLIC AS itainficere, ut jam a-
theismo familiaria plurimorum colleguia sca-
teant, e seriae multorum maleferiatorum
cogitationes in rationibus investrzandis, im-
pendantur, quibus Deum ex mente hominum
emediorollant, es exconsequenti atheis
mumomnino staruant. Ouamvis enimplu-
ribus pertussum sit, corum, qui Deum di-
recte unquam negarunt, aut criamnum ne-
Sent, exviris doctis velnullosessc, vel pau-
cissimos, ex communi populononnilisce
leratissimos, inter Centes Indorum non
nullas portenta hominum potius quam
homines, certe quoad virendi modum be-
Riis similiores quam hominibus; actamen
ineanos jam incidise tempora, queis plus
quam barbara et execrandae de ip(a 55.
Numinis non existentia coritationes pal-
ciminvaluere, ex queis secta omnium pe-
Ailentissima nimio pluresnomen dedére,
praeter alia guae silentio jam pextereo plu-
rima; me dubitare non linunt FrequentissI
mx illa Thoologorum de C oncionatorum
di-
s
et
usti
3
la
ulen
Am
et
lle
are
Pesse

## Folio 5 — 818669012:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ined
iD
et
E R ADTC AWDO
dirertarum parrium querela. Ouorum
alius, nultam sectam, nullam Religionem
ese locorum amplitudine, vel Regionum
e Prorinciarum diverlitare, sccta à 350n-
Jos numeroliorem pronunciarit: AlIuS
cautas afterens suscepti a se consilii con-
scribendae Theologix Naturalis in haC
verba crupit: Prope refucio efferre pro-
brum nostri avi, sed tamen dicendum est; In
ea tempora incidimus, in quibus dixit insi
piens in corde suo NO N F ST DF. US.
Alius non male Cacodamonem adlabo.
rare obserravit, ut in polytheilmi locum.
quem Chrictus Dominussuo adventu dis-
cussit, Acheismum substituat. Numini
haudminusinjuriosum; alius tandem is-
que Theolosus spectatissimus, haud ita pri
dem adme scribere non dubitarit: Latius
certe pestis haec serpsit, quam quisquam cogi-
tare posset, es vereor, ne brevi tempore ali-
quam in Germania nostra quod hoc scelus at-
tinet videamus Italiam vel Galliam, quam
multi enim ex illis pereerinis terris nihil
praeterhocunum, de quo sibi intime gratulan-
tur adferunt, felices si omnino nihil repor-
tassent futuri. Intercessit mihi non cum uno
mul-

## Folio 6 — 818669012:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
DE ATHE ESMO
mulra familiaritas es consuetudo;  borret
saepe animus repetere quae ab illis nefanda au-
dita; usque adeo ut mirarentur, aliquos emun-
etioris nasi esse, qui non arcano in pectore
idem ipsiscum statuant. Sed sibi certo persua-
deant quae Religionis, imprimis Christianae
sunt. Unus aliquando eo audaciae procedebat,
ut de Augustino aliis que qui inter Patres pau-
lodoctiores es prudentiores fuissent, imo de
plerisque in V. T. apud Judaeos Feroibus, quo-
rumetiam Cacra (criptanunc veneramur, du-
bitare nollet in eodem fuisse cen su, qu’ae g. vo-
ce calamopro Religione egerint, ex neces-
state per sonae ezisse. Nonne stant comacum
hac audimus vel dicimus relata ? NOn CO-
mx Aetere solum, verum totus protecto
exhorrui selidulque coibar Formidine san-
duis, cum intruniram hanc pessimorum
iltorum Theomachorum audaciam imo
infaniam primum percepissem. Ouid por-
romiRcisere animi Fuisse existimas, polt
quam Ccleberrimi Rectoris RuthenciDn.
Joh. Sebactiani Mitternache Epistola qua
dam Princupatoria Dissertationibus HTisto.
ricis pratixa, me Fecit certiorem, annocur-
centis seculi quinquasctimo sccundo in-
caustum
t
n
mo
un
s
et

## Folio 7 — 818669012:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
host
malt
CMI
pll
pissit
red
iss
I5
1
9
LN
XMa
M
s
ic
b
sel
i
D0
O
Ia
Til
00
p
ER ADTCANDO.
Faustum quendam libellum sine mentione
ductioris e loci prodiise, Vulcani ac Plu-
tonis Aammis mancipandum, in cujus S.
x. haec verba habeantur. Biblia Sacra fu
lezas non cum stupore (quem dicunt devotio-
nem) ut vulzo, sed cumcura et judicio. Est
ubi impincit Paulus; est ubi cespitat Petrus.
Ducmadmodum autemlezis Livium Frosch-
meuselerum, aut Arcadiam Comitissae de Bem-
broke; ut quaedam laudes, quaedam neclizas;
exhoneste praetereas, quaedam aliter dictae
scripta velis: ita fieri amat in lectione Bib-
lica. Increpet TC DeuS O SaraNaSI ECtO.
Scriptum illud duntaxat esse satrricum.
nec praecipere quid Faciendum. Scd quid
fiat repraesentare, dt vero(dico cum laud.
Rectore) rixmillesimus quisquo lectorum
id animadvertet; Hlomo impiuscerte haud
parum in impietate, lectione lacerrimi illi-
us libri contirmabitur, dum detestandis
praeceptionibus quasdam lubjectas ratio-
nes aur Fucos potius Fumotre deprehendie.
Necvero olcum ioni adfundendum vide-
tur. Ouemautem incensum illosreteren-
doselle existimas, qui omnem religionem ad
artes politicas reducere, de (telle recentio

## Folio 8 — 818669012:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE APHET SMO
riquodam scriptore de S. I. G.) optimam
illam vocare non dubitant, quae ex cultores
suosmaximis divitiis at q honoribus cumula-
vit, es efficacissimis instructa est mediis, ad
tondendas simul es in obsequio retinendas o-
viculas; imorero studiose dispiciendu este
protitentur, ut via saluris, circaguam Sacer-
dotes adeo laborent ad Rationes quadret Po-
liticas; siquidem (uti loguuntur) oprimum
Numen per cultum sui civilis vita tranquil-
litatem haud cupiat perturbaris Ouid obse-
ero tam ineptum e à vera ratione alie-
num, quam ut terreno Regno Rconum
Dei, Ecclelia scculo, Christusmorrali Prin-
cipis Regina e Rerum omnium Princeps
PIETAS civili Politia Caeda serritute pe-
dissequa constituatur: quid intolerabili-
usmaxisque praeposterum, quam ut earum
rerum minor habeaturratio, quae uti prae-
Ranciores. ita etiam cumprimis sumene-
cellaria: Ouid verotum excellensmagis-
guehumano generi necellarium, quams ia
Salutis, de qua omnes Christiani debent el
Se Colliciti, ec in qua sola verx aeternaq
Felicitatis cardo verlatur: Anne obseerO
boni de praectari tranquillitatis publica
vi

## Folio 9 — 818669012:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
ptiMt
CI
CHI
dits
enA
1d
nct
tret
pii
Yai
4
nC
B1
si PsI
exinelt
Ut
eta
teat
oti pea
WHFB
1a2
aMt
eAt
ersa
bsed
Blicn
st
F R A DTCANCO
vindices ii sune appellandi, qui Rogni ter-
renicuram Rei Sacrolanctae, augustissima
nimirum Religioni pexferendam existi-
mane, de temporalibus d caducis pexter
modum, de spiritualibus vero parum sol-
liciti; A tamen Colliciti censeri debeane,
qui rix sibi dispiciendum arbitrantur,
quem Dei cultum, quam Rclisionis Fot-
monhomines suscipiant, dummodo ter.
renis Regnis de Imperiis, Rebusque pub.
licis apprime consulatur. Ouesi vero lixc
inferiore diuturna esse possine, Pirerum di-
vinarum Fulero non sustineantur. Nemo
belle (Seribit Gregorius Magnus ad Mau-
rit. Imp. ) recté poterit terrena regere, nist
noverit divina tractare, pacemqe. Reip. ex
universalis Ecclesia pace pendere: Contemp-
tus enim in suis es a suis Deus, minora etiam
illa quae prima putantur cripiet. Et quidne-
slecto lacroloncto illo vera Religionisstu-
dio aliud superest, quam ut hxec pasanoru
apud D. Ausultinum (lib. II. de Cir. Dei
C. 20.) verbaraleant, quae modernis qui-
busdam Politicis coregic congruunt: T an-
rum stet (inquiunt) tantum Aoreat Respublica
copiis re ferta, victoriis eloriosa, pace secura:
quid

## Folio 10 — 818669012:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
DE ATAETSMO
quid adnos:, imo ad nos ma is pertinet, 
divitias quisque semper auzeat, quae quotidia-
nis effusionibus supretant. per quas sibi infe-
riores subdat quisque potentior; obsequantur
divitibus pauxeriores, causa Caturitatis; non
jubeantur dura, non prohibeantur impura,
abundent publica scorta. Fxtruantur am-
plissima at q ornatissima domus, opipara con-
vivia frequententur dinnoctuqe ludatur ec.
ille sit publicus inimicus cui haec felicitas di-
liceat: quisquis eam mutare tentaverit, eum
libera mulritudo avertat ab auribus, evertat
a sedibus, auferat a viventibus, IL LT TI A-
BE ANTUR DTTVF RI, qui hancadi-
piscendam populis procuraverunt. In summai
tantum efficiatur, ut huic felicitati nihil ab
hoste, nihil apeste, nihil abulla clade timeatur.
Oux licet in paganis, vera Capientix luce
meutiquam illustratis aliquousque toleran
da, a Christianis tamen animis merito lon-
eiltime lunt proleribenda, imo execranda
penicus, cum optimus salvator alium om
ninocurorum nostrarum ordinem his ver-
bis praleriplerit; Primum quarite Regnum
Dei ejustitiam eius, l. c. devero Dei cul-
tu sabiliendo estote Tolliciti, es caetera adii-
cien.
tit
lli

## Folio 11 — 818669012:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
iMet 1
1
It
I
1H
iti
15 1
E R ADTC A NDO.
cientur vobis; Verum haec surdis auribus
dudiuntii, qui in propria Collicitudine, pru.
dentiaque cirili plus momenti ponunt.
quam in Christi aut monitis, aut praecep.
tis aut pollicitis. Fequis Philotheus toro
non contremisceret pectore, si in Orbc
Christiano talia hominum monstra reperi-
si incellisae, qua (celebri quodam Scrip-
tore in Arcanis Polirico Acheisticis perhi-
bente,) Religionem quidemcolere, sed nullam
habere. Laicis eam in culcare, nullam servare.
Religionem praetendere, Deorum nomen in
ore, incorde nunquam circumferre: Pro Re-
ligione omnia; ex Religione nihit suscipere.
Justitiam plusdanti conferre; Proprium In-
teresse semper; publicum raro quaerere, l’a
mamnon curare, cuncta Rationi status ser-
vientia conquirere, eamque atheistice per fas
sive nefas tueri have quaquam vereantur.
Neque vero omnibus Polricis hanc dicam
scribere, omnesquetum Fado notare sti.
emate vir prudens conabitur, cum inter
cosrion pauci Dcum lincere colentes, P-
iusque elorium pariter ac emolumentum
publicum ex animo quarentes invenion-
tur: Hos equidem protinus abhorrere exi-
A

## Folio 12 — 818669012:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
DE ATAETSMO
Rimo a dccantata illa PRUDFNTUMRO.
ligione, sectas divertas carumque partes
commiscente. jam exhrac jam ex alia quod
congruum videtur amplectento, inque su-
amrem vertente, Prudentia tamen elogio
Cuperbiente, eo quod a prudentioribus le
colinon absque singulari (uti quidem iplis
videtur ) artificio eligatur. Ouemodmo-
dum PHIILOBOPFIC Actiam Religio
propter lummam ab obligatione credendi
libertatem nuncupatur, cuius sectatores
veluti Philo(ophinullius authoritate rene
antur, inque nullius verba reline jurare
Masittri. Neque enim quod princivio notan-
dum (inguit pessimus ille FTominis Polici-
Ciintormacor) uni Religioni Le mancipare
itaconvenit, ut ei tenaciter adhareas, 5c.
Nimirum sicuti Cientes quaedam annuas
habene Religiones, casquequotannis mu-
eont cum Colendario; ita lcopus iltorum
hominum elle ridetur palmarius, ex uti-
lirare Cuam metiri Religionem, SE prore
rata vertumnum agcrepolso, citra tamen
noram levitaris cridentiorem. Sunt qui
multitormem huiusmodiRelisionem (no-
rante Theologo Lips. CelebrarissimoD.
Tic
M
en
M
le
di
et

## Folio 13 — 818669012:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Ma
E RADTCANDO.
Hlieron. Promarero in peculiari de Reli-
gione Prudentum dissertatione, Locis
TheolOS. AntisZnCE. maper editis annexa)
rocare (OlentCROTIAHAM, abeiussive
authore, live lingulari FaUEOrTTIGIONR
GROTIO, quiprimum ReFormatorum
Religioni addictus Fuerit, postea Remon-
strantium; Sociniana insuper dogmata
(qua dudum Ccriptis impusnaverat) pin-
gerecaperie, variisque Nationibus Callis;
Succis. Anslis rela Faciens, diverlarum se.
ctaru placica in scriptis suis diseminarerit.
nec ab iplis fudaorum pudendis abhorru-
criterroribus, neque etiom a Romanenli-
um Relisione alienus Fucrit; quo de lin-
pularem oblerrationem merentur verba
Hlenrici Valelri ex Orac. in obitum Dion.
Petarii Teluita Parisiis 1053. habita: Duid
non praestitit (Ccil. Petarius) ut Clarissimum
Virum Tlugonem Grotium ad Catholicam
Communionem adduceret? Prat ille quidem
minime a nobis alienus, ac pane noster: quip.
pe qui doctrinam Tridentini Concilii in-
MNIBUS se seamplecti palam prositeretur.
Ia unum supererat. ut Lcclesiae sacrarium in-
pressus communioni nostre soctaretur, quod

## Folio 14 — 818669012:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
a
DE A THETSMO
ille nescio quas obsausas, dum ad Catholica
sidei unitatem plurimos (ecum serat ad
ducere; consulto differebat. Possem hoc lo-
co sermones illos vobis commemorare, quibus
Petavius eum adortus est, tunc cum ille Lu-
retia excedens. post Legationis Suedica mu-
nus expletum. Petavium valedicturus invisit.
Verum in aliud tempus haec seponere satius
fuerit ec. Unde profecto non mirum.
quod Crorius novum in Relirione mon-
srumm, _ omnium sectarum advocarus au-
direcaperit; corumque Neopoliricorum
Dux atque antesionanus dictus Fuerit, qui
diverlas arque adrerlas religiones in qui-
vis Republica permittendas esse commi-
miscuntur. A quo tam intausto princi-
Dio, quo humana divinis, Cacrisque pron
Fanamiscentur, et quae sunt interiora an
reponuntur dignioribus; dictu in creditii-
le, quam muleo a dirinis abhorrentiaScrip-
turis, Sc ab orthodoxx Fcclesia ulu dilere-
Dancia, omnique Religioni repuonancia
consequantur. Nonne verocius Farinxho-
minestandem plane Fareantur necesse est,
se nulli Religioniltudere, nulli ex animo
addictosesto; nec se se religioni, sed hanc

## Folio 15 — 818669012:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
D
Ca
I1
1C
II
C
O1
quel
101
20
1
(1
U
21t
C
e
se
E R ADTC A e DO.
uiscommodisaccomodare; exemplo50-
necx aserentis, Komanorum Relicionem ma-
ois ad MOR FMI quam ad R F. M perrine-
re, eamque à sapiente servari tanquam legibus
jussam, non tanquam Deo gratam Imo uE
Scaevols Pontitex ajebat: Expedit falli in
Religione Civitates; quia nonnisi ad homi-
nesinmetu quodam es officio continendos e-
undem proponicensendum est. In hoc etiam
imitances Themictium Philolophum,
qui Valenti Imp. perluadere conacus cs,
Deoeratam esse sectarum varietatem. ut ita
pluribusmodis colatur; pluris Deum feri
existimans, s disticilius cognosceretuE.
cumque secutus ixreharcha quidaRhe-
tor (cuius in lib. dehaercl. Auguctinus me.
minit) omnes sectas veras esse docuir. O
Deusbone, o Parris Sapientia, in gux nos
tempora reserrasti, o fidem emortuiam
Ocharitatem extinctam O infaulta secula
Magis vero luctuolum, nullisque latis
deplorandum est lachrymis, sub Chrictia-
nonomine imo lorvotalia lape hominum
monstra latuisse, qua omini Relisione de
piecate conculeara, 35. Numinis ciusque
verbi (lucis xrerna roritaris) splendorem
dete-

## Folio 16 — 818669012:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
16
DE ATHEESMO
detestandis luis Parcalinis extinguere cogi-
tarune, quemadmodum ThomasC ampa-
nella in Atheismo Triumph: cap. XIr. Fol.
139. Machiavellistas quosdam. F vangelii e
Apostolorum Fistoriasnegantes, es falsita-
tem inesse autumant es, in loco quodam cele-
brispictis Apostolis flacellatis, titulum PRC
AALSARTIS (PrOh (celusI) imposuisse
memorarit. Et Pheoph. Raynandus in
Theol. Nac. limine cales neutiquam decste
annotarit, qui ita naturae repugnent, ut sibt
patiantur exsculpi ex animo eam quam illa
mentibus nostris consienavit Dei informatio-
nem, quod scelus haud ita pridem duo flammis
expiarint in duabus praecipuis Callia urbibus;
Nimicum Crodotredus a Valle, libri netan-
di deArtenihil credendi auchor; Paristis
combustus, de Tul. C alar Vaninus, (ccle-
Itus ille Acheilini apostolus, Tolola 1619
adHammas dlamnatus, cuius tragiciexicus
cum Ca(par. Barlaus Epist. CL. XII. ad AF-
noldum Buchelium mentione Fecister, haec
verba appoluit: Summahaec istorum homi-
num imprudentia est, O)UOD T AL F. S
CUM SINZ, SIBI SOLIS XON
SINE; Hoc scil inter doctrinae quam pro-
tem
Ae
Dre
alup
18
1
1t
1n

## Folio 17 — 818669012:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Cd
AR A DTCA NDO.
Ficentur athei areana est, dissimulare luum
virus, se inima tantum mente timide sub-
murmurare, non vero librorum luorum
Froncibus inseribere detestandum illud a-
Xioma. Non est Dens; Hoc enim Cinquit
D. CheyCOIt. in PFol. XEV. Memofacile audet
dicere, criamsi ausus Fuerit cogitare. DC
Sabinis olim rulgariter dicebaeur: Somni-
ant quod volunt; id locum mngis habere vi-
detur in omni genere actieorum, cum hi
Deum non esse Commient, quia lum sibi
HOn PTRCAECKOPEaNE; Nolunt (inquit de
iis Ambrosius Lib. T. de OFFIC. C. 14.) (uora
se esse sudicem quem nihil fallat, nolunt P.D
dare occultorum scientiam, qui occulia sua
prodimeruunt. Eliizitur prava quadam in-
punitatis cupidine illecti, vim inferunt suae
naturae ad Derimaeinem conditae, at q. adeo
ad cognoscendum prototrpum suum naturali-
terproxensa. Hxc eA enim ut D. Augu.
Cinus (Tract. 105. in POh.) ait vis vera di-
vinitatis, ut creatura rationali jamratione
utenti non omnino ac penitus portu ab
scondi. Neq: veroexullo Dei rimore aut
reverentia animi lui sensa tegere Audent a-
thoi, sed quod reformident rerro omnium

## Folio 18 — 818669012:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
E
DE ATHETSMO
seculorum ec Capientum consensum, ne de-
Cipere Toli videantur. Oui ratione tamenim
occultorirus luum sparsere concuereritne,
Perri tirmiam horrenda planeque stupen-
da, denocturnis athreorum in urbe Parisi-
ensiconsressibus relatio (Epistola mex ad
Celeb. D. Meibornu de Acheisiniradice in-
serta) claristime indicavit. Urinam ve.
roilla DEO atque veritati inimica impie
casin noltro pariter ac percorino solonon
tantas xadices ageret, uc (laud. Thcol050
teste) verendum sic, nebreri temporeali-
quamin Germanianoltra, quod hoc (Cc
lus attinet, traliam videamus vel Cralli-
am? Ouis obseero Dei ee Religionis
omans hodic cum Magno quodam Viro in
verbahaecgrarillima non crumperet: A
des mens, stile manus, exsuroite és incale-
scite ad illum asserendum, qui vos fecit, di
rexit movit. Nam mihi quidem, quae non
dicamamicitia; sed usus vel notitia cum illo
sit, qui a communi societate es sen su hominum
se abjunxit. Si TerrullIanUS INECF POnLI
Kuxini Barbaros, secesque corum incer-
tas, vitam crudam, libidinem promiseu
am, ec plurimum nudam, parentum cada

## Folio 19 — 818669012:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
ee
I
. R ADTCA NDO.
vera cum pecudibus exla, aeque convirio
convorata, cali duritiem, diem nunquam
patentem, Solem nunquam liberum, ac-
remnebulis curbidun, eorum anrium hy-
bernum, omnem Racum aquilonarem, am-
nes glacre conereros montes pruinaexas.
geratos, Feritarem, Pacrificia l’aurorum,
amores Colchorum, CaucaPorum CruCCS;
nihil cam barbarum ac cristereperie, quam
quod illic Marcion natus ellet, qui duos
Deos nalerebat, tanquam duas nautragii
Cui symolesadas; Omd oblecro deillisai-
cemusquinon Dcorum pluralitatem, non
binarium inrehuine, sed omnem abnegant
divinitatem, omnem dirini Numinis cul-
Tum, _ reverentiam abiiciunt: POTEO, (I
propter Deorummulticudinem (si tamen
binarius multitudine saudet) alarcionju-
re dicipotuie Sertha tetrior, Pamaxabio
instabilior, Mallaseta inhumanIOE, Am2-
zonia audacior, nubilo obscurior, selu
Fragitior, hreme Frisidior, Istro Fallacior,
Caucato abruptior; Cuibus verbis, qu’a
oratione ineos erit invehendum, qui Nu-
men omne perhesane; nunquid in eosom-
nes creatura deberent insursere: Athe
1

## Folio 20 — 818669012:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
DE A THE LSNO
nisbonaillorum, quoruminDeum cogni.
ta esset impietas, hastae publica tubiicie-
bantur, eaque res colummis in lculpebatur,
ut universi intelliserent, publica execra.
tione id elle lancicum. Nunquid Facilius
Christiam Deum rerum Cincere colentes
Devercerint acheis, qui lonse pejores Gen-
cilibus, aut cuiuscunque Furturis hominit
bus nequiores atque pestilentiores. AI
quam vere ante tor seculorum decurtai
tempora acerrimus illeReligionis Christia
na vindex lustinus Mareyr, in lua ad An.
coninum Pium Apologia scripHIE: Nihil
contendunt aliud iy. qui damones vocantur.
quam ut homines a DFO conditore sue, e
primocenito ejus Christo abducant; e5 c05
quidem, qui se humotollere nequeunt, terrenis
es manus actis affixerunt, afsizunt qu eos ve-
ro qui ad rerum divinarum contemplationem
se crigunt, (nisi modeste sentiant e puram
liberamqe a perturbationibus vitam decant)
elidentes in impietatem (atheilm um) pract
pitant. Lea Capienter lustinus: qui alta qua-
dammence proridit, quo altu rudes de 1.
diotas, qua item Fraude doctos ee rerum
peritos Baemon Colear impugnare; illos
(cil.
1
ne
ibes

## Folio 21 — 818669012:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
MB
I
H
OIC
ja
VObI
pli
al
11)
alta
d
E R ADLC A NDO.
Pcil. relut ignobilis plebeiqueingenti, ter-
renis quisquiliis asglutinando, opibus, de
liciis, honoribuss limulachris; hos autem,
tanquam Cublinsioribus intentos ec cale.
Cibusintriantes, in superbiam _E arrorAM-
tiamerehendo, ac derum, ubi excelliora
Cuo Fastigio audere, ex proprio inhraerere ju-
dicio perlualerit, in impiecatem seu arheis-
um immanicer proturbando. Ouoenim
ipse in Deum Aagrarodio, eo etiam alios
ergaillum alfici deliderat, ee cum aliquem
Des in se memoriam conserrantem con-
Epicatur, cam protinus extinguere, e mul-
cicudinem blasphemiarum ac tentationum
horribilium inserere conatur, ita (uOS
quamprimum dolos expedit, tencbras oF-
fundie, variasque terribiles ilti imagines
repraelentat: Ominimo Scepticas non-
nunquam de Rebus dirinis exercirationes
aftertin vedtium, quorum occatione non
pauci in protundum atheilmi baractrum
Cunt prolap(i. Non male Frasmus de rat.
vera ThcOI. C. 84. Sapenumera (inguiE.) sit,
ut omnia curiose magis quam pie investizanti
quaedam rationes occurrant, quae nonnibil
convellunt ac labefactant fundamentum es
fidet
2

## Folio 22 — 818669012:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
DE ATHEESMO
fidei robur. Ipse aliquos novi, qui se fate-
bantur ex argutiis Seoti, quibus tractat areu
mentum Eucharistia, eo perductos esse, ut
prorsus animo vacillarent. vix, eam haest.
rationé potussse excutere. Sic quoque MaEt
Axus Paris. Simonem Phurrajum introdu
citjactitancem: Fotum se (cire (hristiF2
ancelium, es improbando posse illud annihi-
lare. Nec unicum tancum quendam Dia-
roram, sed intesrem aliquandus Acactemia,
Ozoniensem (cil. Danion Fascinarie, ue
mdrimis rixis dilquisiverie: Anne etiam
Deus esset; quod reterre dubitarem, nilt
memoriae a Monacho (L3n3. nimirum in
Chron Citizenli F. 305.) prodicum Fuistee
hisverbis: Aenellus Virhumilis ac beata
vita, cum ex ipsestudium in Oxoniensi con-
ventu instituisset, ex post tempus modicum
cum audivisset semel inter se clamosé dispu-
tantes, urrum ista sit vera: DEUS F. ST,
Zelo accensus ac multum turbatus ait: TTeu
me: Simplices es illiterati ad Deumraviun-
tur, es isti licerati Deum esse ponunt in quae
stione, e exin studium revocavit. Ou25 (1.
milesque Scholarum de divinis dubitatio
nes animadrertens Cruil. Pottellus, houd
et
17
m
M
illum
esta
11
vis

## Folio 23 — 818669012:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
10
vit
H R ADTC A NDO
immerito Lib. III. de Concord. Orb. C. ).
id quidem tolerabilius fuisse indicat, si act
publicam tantum rerum administrationem ea
opinionum varietas pervasisset, at fundamen
tum etiam ipsum velit. In uiramq enim
partem disceptari de divinis rebus caeptum,
de quibus rebus ambizere nefas, ut par occasio
curvis quodvis definiendi facta esse cernatur,
si semet quis rationem humanam authoritati
divina praeferat: Tlinc tantus ubigue Im-
piocum provencus. Ilinc ea qua arheilme
in mundum inrexit vanicas, cum virtru-
nianitus prudens tot contrarias Centenrias
detendi deprehendens, Facile eodelabatur,
ut Relisionem merum credat esse figmen-
tum; Hlinc etiam cositationes netandas
hinc exspuenda rocesillorum, qui pietaris
aram calcibus perunt: Non cgo Fulmenre
Formido foris, nec Jovem Faceor esse
praltanciorem ine Deum, ait Crelops ille
immanis, ex quisquis Feritate Cyclopi si.
milis est. Indidem scclerari illOrUm MIOTES,
qui Dcipexceptis pertinacissime renitum
cur, denique atrocillima supplicia miseris
ictis, omnique Caluti creptis dectinata, e
morsnullo fine impietatipropolica.
Duan-

## Folio 24 — 818669012:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE ATAPTSMO
Ouanto magis vero irruens ille tam
horrendi criminis cataclrtinus Orbem DC.
ne unirersuminundare capit, tanto ma-
jori cura deliberandum; guibus catarra
Cis sIt mature cohribendus. O ranto ve-
hementiori etiam inperu hac peltisnoilro
cumorimis seculo in miseros mOrtales
oraltatur, tanto accuratiori ctuctio disqui.
rendum, quibus potislimum remeuiis a
pralentissimio aterna mortis periculo, ca
correpei dirina opitulanre gracin) sint libe-
randi. Ftenim qui deaclicilimolme provi
da hrac Colertic: cura olim verba Fecerunt
idemprope quod Medici nonnussi fecisté
videntur, qui quum de morbis sibi agen
dum propoluistent, univertales et pupli.
cas quascam rationes atculerunt, et quand
Srarescorum cruciatus, quamqueiis alte-
etos mole hrabeat sunt prosecuti; Ca Vero
quae dd asrorum Calubritatem Faciebant
remedia, omnino praetermisere: quum
neilla pars masis expeti Toleat, aut nI
hil prius medicina polliccatur. Ilaud
enim Cufficit, ut quam grares acutos-
que dolores afterat aerirudo ostendatur,
linulla racio quomodo ritari possie, aut (I
jan

## Folio 25 — 818669012:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
3
11
91
b
11
15
5d
qu
Il
M
1
13
C
p
Ost
E RADTOA NDO.
jamaeger inteltetur, corrisi debieat, iiicli-
cetur. Proinde atheilmi peltiteri leminaria
quarico ficri poterit Audio Tunt exeut
tierca, Pariter dC damna eius OpCEFU.
nis semediis praerertenda, dut si remectia
ipsa praoccuparerine, imprudentesq; MIOF-
busille nralerie (si modo xgrihabecudo pd-
etatur prorsusleranda. Neq; V. uller 217, 110-
(eoAudium, quod Res Theolosicae cem-
poranoltra magis effasitant inmuliis aliis
Pacis dispuentum, hic quaedam adBuC si
Pereslerum dicenda tum agenda riclencuI:
Nullum in super arbitror argumenrum et-
Sc, in quo vere aclncere Sccnns se_ lE.
culohocce dignius opcretur, quam quod
Atheis in vis rerocandis impenditur, quod
illostenebrarum Ailiosluci, lucem illis con-
CIMaE, Coruinque lalutem impenlius curat
premorerque. Arduum quidem de stare
Opus est aliquem ad Canam Convertere ra-
tionem, veramque religionem, omnia au
tem exluperat Atheorum conversio; non
enim hic ex principiis, sed quod disticili-
mum ubique a densdem, de Deo, de Scri-
Decira, de Lide disputatur: Oux Chrictiani
immota alias ee merito habene, coran
Athe

## Folio 26 — 818669012:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
DE APHE LSMO
ACheis probonda Punt arque vindicandtao
rid, quod ne disputare Capeament 2
tirci, sec quoquo mode superare impucen
cillima perriencia, Paltem cuncta fdei my-
lleria licer protundistem, ad curiosae rario.
ris Cux trutinam examinare conten
danit; Uc proin merico inter primae notx
rucacula sit numerandum, li quisiploruad
laniorem mentem redierit. Arctioribus
enim vinculis eos robustus armatustenet
constrictos quam ut ca debiliori, quam
cirina est sratia ex potentia, viperrumpi
gueant. Et quid hominibus his oppo-
nas ullam quorumris qui ab Orbe vixere
praeclarissimorum virorum auchorieatem
ec exemplas quibus non omniahiaec Fabu-
lorum loco hrabita Fuerine; quando isti
actierium sibi Cumunt aliter depectore ip-
Porum credendi. quam monumenta inse
nII, qua adnos durorunt loquuneur. AF
Ci isitur immensa prorsus difficultatis
opus elle videatur Atheorum conrortio.
de ea tamen haud prorlus desperaridum
esle exiltimo, quin potius ardentissimis
precibus Ferventique desiderio illum in-
vocandum, qui Spiricum Capientix, _ il-
lari
1e
ei

## Folio 27 — 818669012:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
peie
O
51
ret
1at
eI
P
e
H
N1a
el
et
M
O
Bed
E R ADTC ANDO
luminationis se caturum precontibus di-
Terropromisit, uc mileresistos ab impieta-
te lua revocare, ee pro lumma qua pollet
boiitare C Satara dentissimis tenebris
criiere relit, quo debitos DEOhonores
impendere, de aerna lalutis aliquando
Coinpotestleriponint. Aporimehic ob-
Cerrandus, quoc laudatum Justinum.
ace convertionem uam Vir specie rene-
FAt  COnIOMMIE: Ante omnia Deum
deprccare, tibi ul portas lucis aperiat. Ileg.
enim conspici ista neque intelligi promiseue
ab opnibus possunt, sed ab iisduntaxat; qui
hus ea facult. es a Veo sit concessa. Ovid Ve-
ro monito hoc observaco in sc senserie su-
sinus, aleiu ivie Trrphoni Judao in.
congrectione quactam cnarravit: Conse-
stim, inquit, post senis illius verba ignis
quidam succen sus est in animomeo, e amor
prophetarum, eorumque Virorum, qui Chri
sti sunt amici, me incessit: cumque verba
ejus senis mecum ipse tacitus pervolverem,
hanc ezo solam esse tutam atgurilem philoso-
phiam, quae mihi ab illo proposita esset, de
prehendi. PIF. T A T F IGITUT CinCera (O-
lidaque cumprumiS imbutum cAC oportet
cum

## Folio 28 — 818669012:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
C
DE A ZHE I SHIO
CunX. Qui E E L caulam nOn (InC FFVCTII dC
eolumento advertus actreos hostes ejus.
n. Fen imos agere conatur, ne leit. de
ei natura docte Colum disserat, sed 8c
cjus observet voluneatem, vitam hanc in-
eer preces, medirationes e lectiones (ACFAS
concmat, id omni temporengens quod
velletnovissime, Deum semper oboculos
hrabeat Kopdiorraesu, omnia dlicta Factaque
sua de eius sloriam ut primarium alti-
munque finem dirigat. Sit quoque zcl0
dorriis Dei calens, intota vitahonestus,
habens animum Foras eminentem de 2c
Spirantem ad caelestia, ita ut Pordeane ei
terrend e opes. _ extera Fortunx misti-
lia, Amorem Dei accendente recordatio.
ne anioris illius, quo ipse nos ab xererno
ett cumplexus, nec non summâ infinita-
que Dei pulchricudine, qua Sic inarde (cdE
masisdemasis, ut quo plus ridet, plus
deperire cosatur, ex cum sciat se infinito
Dlus a Deo redtamari, hinc aectus amoris
tiot intensior, hinc alsiduos procius gloria
 cultu Cuscipiat labores, quos licetma-
Xtme graves arduosque, dirina adspirante
gratia felicirer exantlabit.
Pg0 enim
Ma

## Folio 29 — 818669012:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
al3
s
sest
Ob
alE
riU
O
H0
TCst
OIc
UMa
ECOI
2b2
it
IMa
det
sei
13
ejuS
9c
ER ADTCANCO
Magnus inquit Chryloctomus Lib. II.
e compunctione C. Ordis) puro quod is, qui
in hâc materia vult aliquid dienum profer-
re, ipse ante omne debet hoccalore fervere
Salutari hoc incendio primus ieniri, quo pos-
sint etiam sermones qui ab eo proferuntur,
ienire es accendere animos auditorum. Sa-
ne qui lucis instar ienorantia ex malirix
acheiltiex nebulas dissipare ex errorum
pestiterorum cenebras Fugare Feliciter
velit, cum ance impisrum cAe oportet
(uiiplus superiorem, totumque Dei arde-
re charitate, quo efficint, ut e alii dulci-
bus Aammis ee Cuari incendio amoris e
cultuis diriniinardeseant. Magnam (IUIX-
ta melliduum Doctorem Bernhardui)
meretur obserrationem, quod de salva-
torisnostripraecurlore (Toh. V. Y. 75.) le-
oatUE; Ille erat lucerna ardenses lucens; Pri-
mumaclille memorat deinde luxisse. NVon
ait lucens es ardens, inquit Berntordus.
sed quod ante ardebat dein lucebas. Nam
lucere Tolum videtur olere hypocrisim d
vanitatem, rerum ardero est Polida e ve-
ea rirtutis nota ex indicium. Ouiprimum
aedet, qui Aaseat, qui riris diriui aioris
AaM

## Folio 30 — 818669012:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
DE A I AETSI O
dammis incenditur, ille apeus est nE lWCC3t,
ille rierure e Spiricu prdenris acZclO(IF li2
armabirur. Ouidmultis? Diei profecto
nequir, quantum habeaie ponderis, vel
quainculta; modo a fircerepio; sIre do-
cendo live scribendo proveniune; cum
qux a minus pio limatius perpolica, inse-
nioseque expressa, in nitulum plerunque
eraneleant. Ingraviliuma tamen adver-
Cus atheos pugna Piccati proxima sIt C.U-
R A S F R I A maxim aGue COlsicitudo, nC
illotis guod ajune maniousrantum tracie
curnesotium: Furipiiles Funolccer, qua
haec ipla cura cst, merico dixic utilissi.
nam esse Dearum, cura est illa qua Ccien.
tix lumen adhibernesociis, abstrula pene-
trat, revelat operta, illuminae obscura,
cuicunque haec rirtus adeit, hoc allequi-
tur, ne animus unquam negocio delit,
nec rotis Cacceslus. In priseistabulisme-
moratur jorem aliquando secum delibe-
rane, quemnam terris imniereret, qui
monstra problisaret, aliisque immorrali-
bus Factis Orbem universum peragraret;
tandem ad hoc opus cum mixiime 1d0-
neum jucicalse, qui non uno momento;

## Folio 31 — 818669012:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
10
BI
oli
n
ria
IC
+1II
(et
XII
qu
tp
1
il
d
112
(e1
1
deta
E RADTC A N DO,
dene una quidem nocts, Cei toro trino-
Ctio CACE PFOCFEDEIS; Iplam quoque AIC.
menam talem tantunique partum eniren-
do. magmudinedolorum fere confectam
Fuiste. Nos porius in meliorem bentita-
eis CortemSerracoris merito genitos, par
vocatione nostra verlet labor _ cogitatio,
quo dignam officio diligentiam praeste
mus, iltamque inproflisando monstro il-
L0 teterrimo (Atheilmo (cil.) sequamur
rationem; nec od hoc opus incuriosi aue
imporati accectamus, aeque majectati
Christiana hauc decorum REPULCILS,
cirea omnis boni Auctorem ea neslisere,
qua protana relisione imbuti Pnsani, in
minimis Deocum Fuorum Caeris lcrupulo.
(I, anxic quasirissent. Numinis nostri
venerationi curiosa haec diligentia inser.
viat, ut sratos sddictosque animosillite-
Cetur, quem protanus acheulijue Termoe
cunctorum morralium animis procinus
cijcere, ejusque cultum scelerare, inspie,
et lacrilere protligare conatur. V. cho-
ro rirtutum denique hie comparebit V b-
RA ANIMI SUBMISSIO atque
MODEK AIIO, illahominum CrenC-

## Folio 32 — 818669012:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
DE APHF FSNO
ri a Deo concessa Virtus, reluti reliqua-
rum omnium specimen quoddam _ illu.
Are exemplar, cujus preciolissimo sale
omnes praeclara actiones condiuneur,
Victus ica depressa, ut altior sit ommnita-
cisio. Ouanta enim ejus in convertendis
etium Acheis vis sit _ eHficacia, haud Con-
cemmendum Prancisci Saleliiexemplum
atque memorabilis hictoria testatur.
Hlic cum (reterente (Tenrico Maupas de
POUEDaET. V. Vic. SaleI. CaP. 3.) CutetiX
aliquando rogatus venisset in colloquium
cum riro primario illo quidem, at tam de
prarato, tamque caeco, ut in vica eAeeni
ec omni Aasitiorum genere contaminata
ad Atheorum impietatem derenisset, ta-
metlihorribilem illum satummenris per-
ditx detestabatUE, NON T A I F N A
SIIA LENITA TE disCCNTIE. Siewel
iterum, tercio cum eotrustra congressus,
orsumentis Theolosicis ad philolophica
descendit, adituque tandem reperto, insi-
Duans Pese in infelicis animum, ex rebus
naturalibus ratiocinans, quantum qui-
dem corruprae mentis hebecudo Lincbat,
ed unde exerraverar reduxit inlanum,
MI
la

## Folio 33 — 818669012:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
1t
hd
TCH
tC
aUF
)
0110
Itt
sI1d
HI
CnIL
DeM
et
Cot
hilot
Det
AB
d
1
E R ADFC A N DO.
Dene abolitam cognitionem summi Dei
in perdita animâ impriniens postliminion
ita justum de milericordi Deobene spera-
re, cundemque timere rindicem siC mu-
carit, utejus conrersiopromiraculohabi-
Ed Fuerie. Onicquid vero de ca sicctaris-
enduiri, abunde constat, illosomines, qui
absque vera, hominique Chrictiano ne-
cellaria Aniri moderatione Dei et Reli-
gionis caulam lunc aggremi, Frustra plc-
runque cirea eam occupatos, nec Ccopurn
praetixum Feliciter assecutos fuisse. De
Crcsorio Nazianzeno, Magnoillotccle-
Axprilea Doctore Grecor. Presbyter me-
morat, Cum plures AD D FU M adduxisse
non iracunde feriendo, sed lenitate (ua
ienorantiam es rusticitatem evellendo, ani-
misque oratione plenam afferendo sanitatem.
Iea author Vita S. Ores. Nazianzeni. Ad
Cujusexemplum omnium optimé saluber-
rinum illud conversionistractabiturnego
tium, si nimiru attiei vel de acheilimo ruloo
Suspecti initiomoneantur, ut praeposteram
ictam cositationem excutiant, nec adver-
Tus Deum; iplam Nacuram ac propriam su-
am utilicatem dimicare persant; quin po.

## Folio 34 — 818669012:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
4
DE A PH E TSMO
tius certum eligant ex verissimum, eos qui
Deum rere colunt contemplentur, quam
exhilaratum habeane vultum, quam paca-
toac quieto semper sintanimo, guantum
oblectamentum iis vera afferat Religio,
quam magna fideles repleat latitia, quoct
vero Deo tom excellenti eam bono e in
omni genere intinito deserriant, impis
contra horrenda plerunque de rerrica cri-
Ricia alticiantur. Nec minus ramen iis in
mentemrevocanda innumera periculaat
que tormenta, quae decestondam mancane
incredulicatem: Psitur deinceps narigium
Tuum h. c. Sciplos Capientius regant, dc fir.
missimecredantrevera Deum esse, qui cos
ad resipiscentiam saoiusprovocet, hinc il
lum non uccrudelem ee tetricum appre-
hendane. Ced porius summemilericordemm,
quipeccata lua contitentibus benisne par-
Cat, et Culilatis conscientiae simulis men-
tem pacatam iIS restituae. Animum ita.
quead Fum crigant, sublimius aliquid de
dirina eius cositent majestate, nec vera
Relisionis lumen scelera detegere existi
ment ut cruciet, sed vulvera aperire ut per.
sanet; tantummodo paeniteant, quod

## Folio 35 — 818669012:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
1M
AEUI.
qua
A
2t
1d
a1
C
C
DC
ic
1
b
I1
A
Id
C
eds
C
E R AD TCA NDO.
tam detestando errore tactenus Fuerint
impliciti, nec deinceps ad eum revertan-
tUT, SCdDEUM OpE. MaX. vere colant ac
amore lincero prolequantur. Ouo leni-
tatis Christiona Spiritu a ducamur, eoquo
praediti turpem Icor a Dearisnorantiam de
rusticitarem crellere Audeamus, mo-
rum vero ex animorum exulare jubcamus
feritatem, aderit caeptis nostris supremuma
Numen, nec irrelisiose calectis Veritas
tractabitur.
Ouancumris autem ad scopum huncce
Poluberrimum Atheorum scil. conversionem.
plurimi hactenus contenderint, non om
nes tamen eadem ria modoque addo e
fuccossu, eodem id cgise deprehendimus:
titenim quis eorum Facile probaret consi-
lium, qui Atheilmum _ Fpicureilmmu Cx
peditisime detesiac prortisari posse con-
tendune, a Viripu docti, honorati, homi-
nibus acheismi sive directi src indirecti
vulgo suspectis utantur Familiaristime
cosque in caelum crehant, quin ee caulam
eorum Cimulate contra veritatis ac pie-
tatis zeloras detendendam luscipiant: RtO
nim quihâc ria incedunt, crassa ignoran-
XiX

## Folio 36 — 818669012:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
DE ATAETSMO
tix atque culpabilis in rebus dirinis (impli
citatis notam haud quaquam effugere po-
terune, quinimo ocoulto aliquo impietatis
atatu ad scelestam hanc Cocieratem Ferri
videbuntur. Ouid, quod bonos quosque
a pellimorum illorum hominum consve
tio absterrere deberent praeter ipsius 55.
Nuministimoremamoremque, poriculum
leductionis propria, intirmiorumq; (can
dalum; tor i:signes Spiritus Sancti admo.
nitiones in Seripcura consienatae, v 8. Plal.
I. T. Beatus Vir ille, qui non ambulat in con-
silioimproborum, ex viae peccatorum non in-
sistit; ac in consessuderi sorum quales cum-
primis actrei) non desidet. item SCI. L. II d TF.
Cor. VI. 14. 17. Nolire fucum ducere cum in-
sidelibus 8c. Fxite de medio eorum es sepa-
ramini dicit Dominus. Con F. F. COr. V. II.
Ephel. V. 0. 7. 8. I COr. XV. Y. 33. 34. TI.
Toh. Y r0. Alia prorlus de rectiorilonge
ria incedunt i, qui praecunce Cabrielo V al
quez, optimum a NAOTCIS EFFFOTI.
Busmocirum advertus atheosdesumipol-
Ceexistimane, cuius beneficio ab atheisino
moveantur impii; Pramittendum (inquit
Vasquez Tom r. dilp. XX. C. 4.) quod à VI
Ingt
qu
se
1
Mn
et
sie
se
e
ssim
riis
M.
a
nit
et
ias
na
d
ec

## Folio 37 — 818669012:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
pI
TiI
+A
l
21
l
3
d
F R ADTCANDO
rismagnae authoritatis accepi, nempe in G al
lia es Anelia, ubi nunc arheismus maxime
vicet, perdirissimos homines ab Atheismo fa-
cile revocari, dummazicis artibus in aliis.
aut in propriis mirabiles effectus experiun
tur, qui omnem humanam ex visibilem poten-
tiam superant: quibus coacti credunt, prae-
ter ea, quae sub aspectum cadunt, aliquid siri-
tuale es potentioris virtutis esse, quo admis
Co. facilius in eam sententiam adducuntur, ut
Numen aliquod fateantur; hosenim ided ne-
eant, quodnihibaliud praeter ista corpora vi-
sibilia esse putant: pejores quidem Sadducae-
is, qui quanquam Spiritum crearum e anima
immortalitatem necabant, DF U Ml tamen fa
crificiis aenoscebant; quare testantur Viri
gravissimi, eomacis in Gallia e Anglia ho.
mines ab Atheismo deterreri, quo avidius ma-
cicis artibus student éec. huc usque Vas-
quez, e in cundem vere sensum Philippus
Paber Farentinus Disp. T. philol. adversus
atheoscap. XI. P. 118. Scribere non dubitat,
Deumpraeter alias causas, ob hanc praecipue
artem Macicam Damoniacam permittere.
ad confundendum scil. miseros Atheistas, ut
sic etiam verisicetur illud Apostoli ad Rom. I.
e
Philo–

## Folio 38 — 818669012:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
3
DE A PHE ESMO
Philos ophos nullam habere excusationem si non
credunt, nec ut debent Deum venerantur.
Ouamvis vero praeposterum plane (dicen-
te llustri Mornao Lib. de Verit. Relis.
Christ. C ap. 1.) appareat, Diaboli manu ad
Deum deduci, neque Sanctissimum Numen
talieseat praecone; attamen, valde FOrts
eNC videtur ilta ab Fffectibus Mazicis petita
ratio, imo una ex validissimis quibus impu
conrincantur, cum exinde Spiritualis qua
dam (materialibus oppolica) Natura nOn
incomode concludatur, qua essentix pa-
riter ac efficientia ratione a Cuperiore de
Pendeat. Ecenimcum quotulianis experi-
mentis notum sit, quanta de quam exitio
Ea Daemonum porentia, qua cient tempe-
Rates, morbosimmietune, hamines con.
vertunt in Cycanthropos, legetes ex arbu-
cta transterunt, spectris homines territant,
ex perplexis oraculis consulentes luditi
cantur erroribusque implicant, periistee
dudum humanum genus, tot pessimorum
hoctium injuriis obnoxium, nisi hi Dae
mones ab alicuius supremae potentix pen-
derentnutu, quae rabiem corum huc ulque
Fraenavie, Cuaeque providentix canceilis
inclu.

## Folio 39 — 818669012:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
s
1
Aa
)
it
p
et
ipe
121
121
IC1
MI
eted
15
Nte
L.
C
E R ADTC. A NDO.
inclusie. Apprime criam notondum
quosdam non nisi vila credentes, conspe-
etis arte magica Damonibus, Denmetiam
credidisse, reluti elutarchus in Tract. de
Oracul. defectu commemorat Prxsidem
quendam Cilicia Acheum, DELIM credi-
disse, cum Mopsi oraculum consuluisset.
Damonque oblignatx respondisset quaesti-
Oni. Ethprotannsille ac fere acheus Pli-
nius (qualem sc L ib. Il. cap. 3. haud obscu-
re xrodidie: Duisquis est Dens. simodo est
alius esc.) artem magicam haud veram sed
incestabilem, irritam, inanem esle Ratuerit
exco, quodNero Imp. illi operam dederit,
_ Fallam ranamque deprehenderit, imo
Fabro Pavencino teste, atheorum aliqui.
omnes effectus Masicos mera hominum
figmenta dicere non dubitarerint, consci
entia licet procinus reclamante e experi-
encia, qua comprobat quoridic, quammi
randa Damon efficere possit opera, tum
per Ma80s. Pacto cum iis inito expreo
vel occulto, quo optata qua que pollice.
tur, dummodo culcum et honorem extri-
beont, modo a lemeriplo praescripto atque
requisito, cum per sc, reltempeltates gra-
vist

## Folio 40 — 818669012:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
DE ATHEESMO
visimas excitando, vel spiritum in cavernis
terra existenté comovendo, vel sermones.
articulatos juxta vel intra ltatuas Forman
do relhominespraesentes a conspectu alio-
rum luberahendo (qua rarione ApOIIOnI-
um ex Domiciani conspectu subito ablarum
Fuisle verosimile cst,) vel satuas aliasque
resinanimatas commovendo, vel denique
iplahominum cadarera aliquandiu intra-
bitando, e fingendo illos esse resuscitatos,
un factum aliquando Loranii arre masica
Cornelii. ReripPX, Is (referente Martino
DeL. rio Lib. II. Dilquitit. Masic. quast.
29. F. M. 357.)commensalem habebat nimis cu
riosum, semel profectus aliquo. Agrippa, u-
xori quam postear epudiavit, clavesmusei sur
tradidit, adidita prohibitione, ne que ingredi
sineret. Inconsultusiste adolescens, oportune
importune non destitit mulierculam depreca-
ri. sibi copiam ingrediendi ut faceret, donec
impetravit. Muscum ineressus incidit inli-
bellum conjurationum, lerit: en illi pulsatio
ad januam, turbatur; sed pergit lezere:
pulsat iterum nescio quis, es nihil respon-
dente rude harum rerum juvene, Damon in-
preditur: quaerit cur vocatus? quid fieri ju-
beat:
0
test
16
es
tanc
Itat
rex
6
lu
sii
1n
1
115
et
(Ur
601
4. 60
it
deba
i
isli

## Folio 41 — 818669012:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
9t
es
Bb
D
P. R AD TC ANDO
beat? isti metus vocem intercludit; fauces
Damon. Sic misor luit paenam nefariae curio-
sitatis: Redit interea domum. Archimazus;
videt ex sultantes super eam Demones, utitur
Solitis artibus; adsunt vocati, parrant rem
ut resta; illehomicidae jubet cadaver ingre-
di e perforum (ubi caeteri solebant studiost
Frequentius convenire) aliquoties obambula
re, tandemqe corpus deserere. Ambulavit ille
ter quaterve, tum corpus concidit diffuciente
eo, qui regebat. Credirum diu, hunc subita
correptum morte concessisse, sed indicia (uffo-
cationisinitio rem suspectam fecere; postea
tempus omnia divulcavit, s Aorippa, quas
pectore oculuerat haereses, in Lotarinciam
profugus caepit evomere. Flactenus Delrio.
qui pluribus docet, quam rarié Oxmones
suam exerere soleant porentiam, vel cor-
Pora Brutorum, canis, lupi, leonis aue
alterius speciei allumendo, caque ita mo-
rendo, uc vere animalia dictorum specie-
cum esse videantur; vel gravissimos in
humano corpore morbos concitando, vel
conturbando humores, vel spiritus dis-
junsendo, atgi distrahendo partium con-
mexiones, vel in quorundam corporaim-
MIE.

## Folio 42 — 818669012:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
DE A TREISMO
mittendo acus, claros, carbones, Fulptuu.
Olla, capillos, vitra, ungues, Fila quadam
veltium vel mortuorum insepultorum
porriculas, e corum praecipue qui la
queo ricam finierunt, qua res plerunque
per vomitum rejiciuncur sine illarum PaF.
tium laesione per quas trantire debuerunt.
Licet isitur demetariisMasia Damonica
effectibus nentiquam su dubitandum; at-
tamen haud consultum videtur, cum Val-
querio ab isdem Optimum scuprimum at-
que precipuum in convertione atheorum
Pecere arsumentum. praetertim cum Ma-
sus praecisis cateris in DEuM dereniendi
mediis, etiam ultimato in DxmOnCPAEE
dro sublistere ipseq; sibi obnoxium ita per
Magia captirare polsit, uc potius a Deoab.
ducatur, quam a Principe Penebrarum e
Deo hujus Mundi ad verum Numen agno-
Ecendum _ colendu stimuletur, urgeatur.
Ncglecta rerohac Atheos converrendi
via acque ratione, aliud ad Dei notiriam
ItCF THOM AS CAMPANELLA
aperire, noraque methodo acheos impu.
enare in Triumphato Atheismoest conatus.
dum ad expediendam Nationum conversio-
Bem
A
un
i
se
sii

## Folio 43 — 818669012:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Ila
11C
de
Dat
11
C
DIII
A
MC
nON
11
54
bsa
10
11I
C
R. R ADTC A N DO.
nem (verba peaetat. ad(cribo) in opusculoista
est endere statuit, Relixionem in communi es
se non secundum artem astatorum, aut igno-
rantium, sed secundum naturam. a Deo ne-
bisinditam, Philosophis es Nationibus pro-
batam. Prochetis revelatam, és à Deo dein-
de Cuxernaturaliter publicatam. illustratam g.
cratiis miraculis veris, Prophetia es San-
etitate ec. Duo vero succestu, qua item
Felicitate id C ampanella cgerit, ip(aPF, Rei-
sere praclarissine, Libri docuit inspectio;
Lectio autem en Pua verba) quamvis curso-
ria (altem in eo confirmavit, non adeoerra-
turum, qui libro huic eloriam Atheismi Tri-
umphantis adscriberet, cum praeterid, quod
Voetius non sine causa notavit, locum fere hic
habere possit, quod paulo ante. Barlaeum de
Amphitheatro anini judicasse observatum
fuit, cum addita Grotii nota de Campanellae
ad Atheismum propinquitate itidem jam
adducta. Neque vero Grotiotantum ex ali-
is quibusdam nata est hac suspicio, iplum.
met scil. Camponellam Acheilimi veneno
intectum, e diabolica perluatione obler
Cum, eodem cum Julio Cxlare V’anino u-
Cum Fuisse consilio, inque Acheilmo (uo
Tri

## Folio 44 — 818669012:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
4
DE ATHETSMO
Triumphato calcem de lareres ad atheilmi
muroserigendos potius quam subverten-
dos subministrasse, orgumentis orthodoxis
minori, atheis vero lumma de limatistima
curapropolitis, sic enim Lectores ingenio
Pagaciori praeditos, Facile agnituros ratio-
num debilitatem. Qua propietate adducan-
tur injectum que scrupulum haesurum tan-
to firmius e altius, cum alias ipsc hOrrOT.
quopius animus legat pagellas scolushoc
ultro proticentes, impediac rationum vin
ne movere persuadereque raleane. PtI
vero de sensu de intentione Campanella
remere judicare, auc eui Vaniniani criminis
reum perasere haud relim praelertim cum
exlibro cius colligere nequirerim, cum
volentem de scientem rale quid incendiste;
attamen in ipso forralirii iltius ant- athei-
Rici restibulo, seu cir. praetatione verba
nocari, qua Authorem Fortitan plurimis
suspectum reddidere sequentia: Oua-
propter transficuravi me inipsorum (attieo.
rum) personam, sed in puris naturalibus. po-
sitam, ne firmitatem fidei, quam prositeor pu-
tantes esse obstinationem ipsi quoqe in sua oxi-
nione obstinentur: . . - Idcircd. NVL.
L.b
eb
ede
I
B
n
To
olec
Ir
t
ur

## Folio 45 — 818669012:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
1
ps
+
5I0
CaM
(aN
1IC
(et
erit
int
A1
+101
id
ER ADTC AHDO.
LUM ab ipsS, VF. L. ALTUNDF FX
COGITATDM pro ipsorum opinione
ARODMENTUM, O U AAVIS
TRRISORTUM OMTSI: Talia vero.
ut e aliunde excogitata argumenta cum
vel protinus omittere Colva etiam Pietare
Potuistet, vel majori lape cura zeloque
fervenciori dehuislot retutare; dveroneu-
tiquam aberrasse ridentur ii, qui libro cius
parum Acheilmonoceri, quin potius non.
nihil cum promoreri judicarunt. Ouem-
admocum de primo atheismi triumphati
capite rerba reperios, pium ex cordatum
lectorem non parum offendentia, quatvis
eaalio sen su accepta quodammodo possint
exculari: Inveni (Ccribit Camp.) ut pluri.
muhominum multitudinem in toto mundo ea
credere, quae sibi à lece sub quanascuntur tiro-
poni solent; aliudque ultra inquirere nihil:
eo quod contraria argument a non considerant.
atq inter TVationes controversias; nec vi-
dent quod Philosophorum secta omnes fulcire
prositentur opiniones quaeque suam rationibus
ex experimentis, es altera contra alteram
obstinatur. ita quod sinculae sibi videntur ve-
ritatempro se habere. Nec vident DuOD
L. F. X

## Folio 46 — 818669012:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
46
DE APHEISMO
PF X OMNIS jactanter praedicat se ha-
bere ad comprobationem doematum (uorum
MTRACULA, ARGUME NT A.
PRODTTETIAS,MARTTRTUM.
CONCORDANTIAS VFRITA
TIS; es quod sunt tot accusantes quot accu
Catae esc. Dux ec sequentia verba cum athei
quodammodo in luum sentum torquere
Dolline, masis Forlitan icta invaluit cogira-
tio, Ccil. Campanellam haud ingenue scd
per insidias Dei _ Pieratis caulam cgiste,
deque acheisimo non serio triumphare con-
Ricuisse. Ouod vero ad iplam Religionis
demonstrationem ab eotactam actinet. pa-
rum rectecoisse, imo graviter peccassevi
detur, quod Religioni (cap. II. Fol. 4.) h0c
fere praecipuum tundamentum substernere
non dubitaric: Fsse tres Primalitates seu
praeminentias, POTF NTIAM, SA-
PTENTTAM O AAMOREM, per il
la aurem Tria FNS PRTMUM L.S-
SF NTT ARI. secunda vero Entia horum
participio ac in tantum esse; existerees vi-
vere in suo quoque gradu, in quantum perse-
verant in eis Potestatis, sapientiae e Amoris
ractii ac participationes, cuique pro rata sua.
Um
11
prim

## Folio 47 — 818669012:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
s
RC
p
ct
t
I
M.
et
LR AD TCANDO.
4
Cum autem non amplius Potestas aut Sapien-
ta ant Amor conservans, ad sunt à conservan-
te Deo, amittere illud. Nullum enim ab (4
tribushisprimalitatibus servari potest. Idge
operatio docet omnium, ad quam omnium esse
habet analoxiam. Ouodsi vero acutus ille
Thoma Aquinatis discipulus Praeceproris
sui monitum probe obserrassee, quo (part.
3. 4. 32. arF. I. X 9. 46 drt. 2.) C05, qui ad
probandam tidem Christianam rationes
hraud cogentes inducunt, in irritionem In-
Fidelium cedere judicarit; salebrosam hanc
riam nunquam insreltus Fuisset, neque in-
Frmum hoc Fundamentum tori Religionis
Suppoluiset demonstrationi: Praterquam
enim quod ilta methodus Pelasiona labe
viciaca appareat, dum viribus rationis priu-
cipia inadificat supernaturalia; ipsa (ua
Bovitate luspecta ac in veritate rei prortus
infirma deprehenditur. Anne enim ip(x
Tres Primalitates apudatheum lunt extra
controverliam, ex quibus Campanella di-
SputaL: Anne DeuS Cseneatum. haec eria
dutem eMentiantia: ut cum illo har-
bare loquamur: An denique recto dici-
TUE ENS PRIMUM PER ILLA

## Folio 48 — 818669012:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
48
DE APHETSMO
TRIA ESSENTTARI: Non puto.
Ouid quod ipse Camponella fundamenti
hujusintirmitatem deprehendisse rideatur.
dum Terrio operis sui capite de alio coque
lonse solidiori cogitarit, ostendere allabo
rarIS: Tutissimam viam perreniendi ad
Primam Racionem Dirinam, ciusque mi-
rabilem providentiam, honore dignis-
mani, eAER H LIGTONE M, communil
simam cunctis Nationibus, ideoque N A-
TUK AT. FM: quoniam de Jure Natu
ra, _e securdum Naturam _c. Cuiusie
etius ostendenda gratia argumentum pal-
marium petit ab Inductione e prinio qui
dem ex politica, l. m. Dixi in secreto ani
maemee, si Venetia reguntur ratione sapien-
tia e arte. Roma etiam ratione; ITispania
ratione, omnesque ac sinculi homines consilio e
arte vivunt, quamvis à ratione vera deste-
etant aliqui nihilominus rationi credunt se
inniti, vel particulari. Secundo ex imprel-
Polensu, de ratione retucente (quoarsu-
menro etram Cires. NYN. in exam: eC L. d-
Etant. de Clem. Rom. Utuntur,) in natura-
libus, cum nonmodohomines, sedetiam
omnia, ratione vel impressa tantum, vel
imprel

## Folio 49 — 818669012:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
se
HI
0
1IIC
A
io
6.
a1I.
A
M
(01
E R ADTCANDO.
impresa expresaGs seu elicita stent ec ir-
AnE; lapiles quali sentientes nutrimenta
attralant, creleaneroborentur _cc. Terrio
exlnductione a Plantis, quae etiam ratione
vel alicunde operante virant, cum ad (e
proficuum nutrimentum actrahant, noxi
um renuane, rectiant se corricibus, robo-
rentostibus, --- ec operentur omnia ra-
tione quadam mirabili e arte ducta, non
calu remereque. et ut meliores physici
dicant; incellisentin nON CrTanCE. Ouar
toab animalibus; Si mox (inquit) ani-
inalio contemploris, praeier constructio-
nem corum admirandam praelia artificio-
se exereent, alia rirunt in Republica popu-
lari, uttormica: alia in Monarchiaut a-
pes: alia in Aristocracia ut GrueS exCU
bias habene, agmina, Magistrosmilitum, de
ordinese operum vices; et filios contra
mortalitatem generant, ee cducane indu-
Ariose in nidis miritice fabrefactis. Frgo
vel Cub Sapientia Ducc. Teitur concludie
tondem Camponella necessario alferen-
dum esse, Primam existere Sapientiam ac
Racionem, unde omnis entium cognitio.
omnesque artes derivantur. Hluic autem
Pal

## Folio 50 — 818669012:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE ATAEISMO
palmario luo ex inductione petito orgu
mento subiansit alia haud sane contem
nenda, urvote arsum. ex partibus ad to.
cum; ex contradictione negantium pri
nam Capientiam, ratione, qua simulestir-
marecosantur; a constructione Cyctema
tismundi, ciusque admiranda Fabrica; CX
arciticiola generatione, a causarum non
rationalium rationali caulatione. Opificem
Capientissimum probonre; ex distinctione
elementorum; ex Fusa racui: denique
exconstructione anmalium e ex usu par
tium. Oua licet omnia ad Religionis de
monstrationem idonea rideantur; PrRtCK
ea tamen fortiora etiam arma Cune adhi-
benda in oppugnatione eorum, qui moli
mine temerario omnia intra N ATUIR A
terminos compingere, Caulasque dunta
rat secundas, PRIM A illa neglecta obser
rarcattendereque non verentur; qui i
temres cunctas suopte genio hos  illos
curlusperasere, hanc aut illam lux dura
elonis periodum ex se ipsis obtinere, Or
nia dd xternam caularum corinexionei
reterenida esse existimane; qui denigue re
busnaturalibus ita inCUmbURE, UE OmneS
Carum

## Folio 51 — 818669012:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
ul
AC.
C
1
et
AE
12
M
se
st
pH
H0
M
R R ADTCANDO
CoTU MOtuS, Opera, proprietates de aHe
ctiones eousis naturalibus tribuere non
cubitane, adeo urnihil ipsis supra Naturam
elle rideatur, reluri scclestus ille acheismi
apostolus J. Caesar Vaninus libro de Ad-
mirandis Naturae Rerinae DF Aq mortali-
um arcanis id esit unice, tricti eandem im-
pictaris lux affectus supplicio. Adhaec in-
quam, hujusque Farina alia monstra de-
bellanda arma Fortiora lune aeripienda u-
Turpandaque, neque cum Campancllatan-
cum in effectis eacuralibus sublistendum,
sedeales cumprimis nominandi, quorum
cauta in Natura nulla pollunt indicari.
Ancequam vero in eosdem inquiramus
accuratius, alium quendam accedamus A-
theomaltigem; percepturi; qualem illenc
convincendos convertendosque atheos
methodum judicet conrenientissimam i. IS
VerOMARIUIS ME RSEHNU S ert, Ord.
Minim. Franc. de Paula; qui in Celeberri-
motuo (uti inscriptio Conac) ad primum
Genelcus caput commentario zelo fer-
venciori, Audioque accuratiori Religionis
caulam esisse, acheosque impugnasse vi
decur, licet et primum (ex proprin fol. 26.
COn.

## Folio 52 — 818669012:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE ATHE ISMO
contestione) idem conrigerit, quod in
multarum viarum capire constituto, qui
nelcir quam semitam eligat; Etenimpror-
sus (inquit) ignoro, à qua ratione exordium
sumere debeam, ut D P. U M F. SSF quibus-
libet atheis manifestissime comprobem; verun-
tamen cum omnes creaturae Deum esse praedi-
cent, asc primum argumentum nobis ipsae
suggerant. AEque ut unico quasi intuitu
appareat, quibus armis atheos Mer(EnNUS
porro impusnarerit, hunc allatarum ab co
rarionum ad(cripsi Iudicem: Prima (UII
tur exeo quod omnes creaturx hanc civI
ni Nominis exictentiam suo quae que modo
attirmene; Sccunda, quod omnes illam
cogitationem habeane, et consideratis om
nium philosophorum disciplinis deprei
hendatur, c0s, eth Termonibus variis, ip(Is
tamen rebus in hanc unam coire _ Con
spirare sentenciam, proinde laude dignicti-
malit Terculliani sententia, qui cx ip (2 a
nima Dei cornitionem nobis volut inse
nicam esse demonstravit. Rarionem Tei
tiam delumsic ex co, quod necesse sic ali-
quidesse a lemetiplo. Ouartam ex verita
EC, quae nec principium nec finem ha-
Dere

## Folio 53 — 818669012:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
itl
O
nt
ot
I
N
ta)
Pit
H
129
D1
de
sin
V
sit
10
ii et
vel
id
F R ADTC ANDO
bere possit, sed neceslario sit ab aeterno e a
se ipsa. Ouintam ab oprima ontitate d b0-
nicate, qua line dubio (it optima, nequa
tantum in mente concipientis rel intelli-
sentisresideat, rerumetiam in ipCa re, li
cet nullus id optimum concipiat. Cum ve-
rd plerique athei Metaphylicam ignorent.
illasque rationes minus concipere postint.
ideo ad motum ipsis oculis et ractui sub.
ditum descendens. Rationem (extam CX
trito petiit axiomate: Ouicquid haben
rireutem morendi habet abalio: Seprimo
omnes gradusentium, ut alteram Jacobi
scalam obtulit, qua ad Rerum omnium
adscendant Conditorem. Rationem o-
ctaram deprom sit ex eo quod Dcus (tLu.
men caeteramaniteltans, titque per se no-
tum Deumesle: existimans omnes atticos
haudita cacostore, aur pertinacix carceri-
bus mancipatos, ut nulla luce perfundi va-
leant. Honorestes rocat omnes Creaturas
quae ex nihilo se productas esse Pateantur.
Decimo carundem adrocat pulchritudi-
nem, ut Deum Opt. Max. Acheis pervica
cissimis annuntiene. Undecimo ad legem
Naturalem immutabilem facie accestum.
inde

## Folio 54 — 818669012:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE APHE TSMO
indeque Deum probare conatur, cum in
nobis Lesem nacuralem experiamur, quae
Dtimmutabilis, caque nobis non imprime
Dotuerie, nili ab aliquo imnrurobili, quod
sit Deus; ubietiam deoppetitus nostriin-
finita asit capacieare, nec non de distonan-
eiis in concordiam redactis disteruit. Ve
rum cum hae rationes anteMerlennum eti-
am sint allatae ab aliis, hinc in segg. novam
isviam ad Deum per totius fere Fnerclo
Paedix campum pramonstravit, armague
advertus Acheos arripuie. Duodecimo ex
Scientiis in generc. 13. F.xArichmetica. 14.
Ex Geometria. 25. PX MuSICa. 16. FXAArO.
logi2. 17. FX Mechanicis. 18. L.X quibusli-
bec scienriis de artibus. 19. Iterum ex scien.
tiis praesertim inferioribus. 20. F.X ip sis di
vinationum speciebus. 21. Ex sex rebus,
qua ex (c indleterminaEX (UInE. 22, P. X rebUS.
moralibus, 23. Fx omnibus artefactis, _ ex
altris de quibus pulchra referuntur. 24. LX
omniumentium collectionc. 25. F.X CrCO-
Graphia e hydrooraphia. 26. lx diversita-
terultuum, rocis, Ccriptura, ctatuum, et
incessuii. 27. Ex Hine ad quem omnia ten-
dunt per Tuas operationes. 25. FX eo quod
debeat

## Folio 55 — 818669012:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
IUI
ii
10
ii
1
ER ADTCANDO:
debeat esse objectii. dignum amore volun-
tatis nostra. 29. Fx rariis absurdis ee in-
commodis. 50. Deum esle probaritexoe
tica. ZT. Ex Gnomonica. 32. Fx Architectu
eaeTaurica. Flactenus Nersennidiftusis.
Tina Kala oucun; quam excipie, prolixa de
accurata araoneum, in solutione d infecta-
tione rarioncularum atheisticarum occu-
pata, qua causis de arsumentis exOrco c.
rumpentibus, quibusdxmonplurimos al-
licic, ee tandem secum ad aeterna pertrahie
supplicia plurima revoluit alexipharmacia.
ac impiorum argumentis, quibus magis
Borrenda totus infernus vomere rix potelt.
obunde latisfecit. Ouamvis vero haec a
Merlenno praemonstrata via lire methodus
Patis operola, de difficilis apparcat; atca.
men cum totam Fcre Arheos impuonandi
rationem ambitu Cuo complectatur, haud
Tanc contemnenda negligendaque vi-
debitur, praelertim cum coresia lux non
Temel ex variis etiam Scientiis, lucituois
ictis d tencbrarum Ailiis Oriri sit vila, qua
volentes nolentes edperduxerit, ut Dcitan-
dem Fassi Fuerint existenriam. Ac licetsci-
entix ec disciplina non omnes auteranr de
q
Dec

## Folio 56 — 818669012:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
DE APHEISNO
Deo _ Religione dubitationes, ita ut de
iis Seneca de viex Brer. c. 14. Quaeliverit:
Cuius errores minuunt: curus cupiditates
prement? quem fortiorem, quem biberalio-
re facient: Permasna tamen in conrincen
dis ex convertendis atheis caru ese ridetur
utilicas, cum Rei Phcolosicae inserriane
esresie, camque adrerlus cunctas depra
vata Rarionis lussectiones tutentur inco-
lumem. Recum achei lxpissime phitolo
phicis potius quam Saeris de dirinis nitan-
tur decretis, ingeniola aliqua dispuratione
sunt constrinsendi, de tanquam alteri 60
linthi proprio slactio ingulandi. Praeclare
Clemens Alexandr. I. SErOmaC. Et si ip sa sibi
Cinquit) sufficit, nec opis alienae ecet do-
Etrina Salvatoris, cum sit potenria ex Sapi
entia ipsius Der; tamen Craecanica philoso
phia si accessit non quidem validiorem facit
veritatem, sed sophisticos (atheicticos) in
Sultus ab eaamolitur, es insidias omnes aver-
tens, sepes es lorica est Dominicae vinea
Nec obstac quod Scientiae permagna labo-
rare videantur incerricudine; Navisatio
eltineerta, an ea propter non est narisan-
dum: Bellum dubium est, an ca de causa
nOn
Xe
ia sol

## Folio 57 — 818669012:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
(
e
E R ADTOANDO.
non seredum: an isitur artium d disci-
Plinerum humaniorum (sI qux reperiatur)
incertitudo hominem Dei ee Religionis
amantem ab carum utu de complexu
dehorcabitur: Hlarum equidem dilqui-
sirione, omnes Ingenii vires quae ali-
ter hebescerent; excitantur, exercen-
tur contirmantur, ee ad quodcunque
mecotium pertractandum quast dilatan-
tur. Vesica l non extendatur inurilis
prortus; An vel rento impleatur, co com-
modior erit ului: Pariter e animitacul-
tatibus (t non exercendo quali aciem in-
ducas, Aacescuneprortus; qua rethuma-
niori aliqua doctrina, vel insioniquadam
Scientia excultae, magnis aggrediendise-
Tent pares. Utproin jure Socrates artes
istas liberates commendarerit reostirrou
rasiaersrs, Quatimenshis ad majora sub.
cunda corroboraretur. EF Scire BaCIliuS
in Orar. dd adolelcentes: Sicut tinctores
(inquit) ut perfectum purpurae colorem pan-
noindueant, inferiorem alium colorem (ub-
texere solent; it a se habere humanas scien-
tias ad divinam Sapientiam. OuodI vero
adtotius Encrelopadix disciptinas oculos
aMI

## Folio 58 — 818669012:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
DE APHETSMO
animi convertamus, masis apparebie,
quamlibet artem ex scientiam, ad rem.
Pheolosicam enucleandam, S5. Numinis
sloriam vindicandam, iplosque AtheoS
convertendos suum conterre limbolum.
Etenim nonnis Dialectica auxilio adrer-
Tus atheos sinsula aut commodediserun.
tur, dut membracim rerexendo; qualiocu-
lis Tubiiciuntur. Dici vix porest, quan-
tum inventionis capitibus, ut totidem ar-
sumentorum domiciliis, quantum rariis
Trilosismorum generibus, (quibus empx.
etis iltis impudentissimis os obturamus)
Cic cribuendum; Arri scil. illi. (verba TUnE.
D. Danhrarreri III. X Ob. Cap. II. APE. V.
Fol. 10G.) quam ut flacellum e crucem Re-
eno suo exitiosam, limis semper aspectavit te-
nebrarum. Princeps; --- Arti inquam
Dialectic, non illi tristi, fuliginosa abstra-
Etivae Criticae, Kamisticae quae Metaphysi-
camcum L osic a in unum chaos. coxit, utram ge
decoxit, sed usuali vereque analyticae, à C’or-
melio Martini in aureo de analysi logica libel
lo repertae e vindicatae. Dialectica cer-
te Cacro militimmodum praescribir instituen
dorum concradictionum, consequentia-

## Folio 59 — 818669012:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
pat
d
liee
1a (10
d
1
est
16b
CM
10
is
gu
issi
tit
st
E R A DTCANDO.
rum avaxiocur, juvat disputatorem quod
Ceometria eum quibrontea tractat, quod
athletica sladiatorem; Vere enim (ita
Tlicron. in Comm. ddF. ZCch. 25.) quicquid in
seculo dormarum perverforum est, quicquid
ad terrenam scientiam pertinet, e putatur
esse robustum: hoc Dialectica arte subver-
titur, ut instar incendii in cineres favillasq
dissolvatur, ut probetur nibili, quod puraba-
tur esse fortissimum. Sic Phetorica opiru-
tance, varias loquendi Formasasreguimur,
affectus concitamus, vel sedamus, lione-
Rtoque dolo nos in audirorum, etiam Jcôr
adecor animos insinuamus. Porro ad
Scientiarum Reginam, Capientia nomine
dionissimam. Mecaphrlicam, nemoocu-
105 convertere porest, quin cuncta tran-
scendat, rerumque omnium admittar
prinicipium, Bonorum omnium Fontem
causarum supremam caulam, pracipuum
Mecaphrlica obicctum. Et dum hac
Ecientia Ens Cimpliciter e absolute neces-
larium in toto hoc univerlo esse demon-
Arat, de cujus nimirum essentia e intrin-
sccaratione sit ipla existentia, manifectum
de illustre dirinitatis suppeditae restimo
2I

## Folio 60 — 818669012:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE ATHETSMO
nium: Sic cum a prima philosophia ad N2
curalem animum converto, duplicem adt
Dei cornicionem viam invenio, aliam.
quam rulgus insistit, aliam doctiores de
philosophi. Etrulsus quidem circumte-
rens oculos per torum Orbem, miratur
pulcherrimum Natura cursum, caras
omni tempestates, Solis pulchricudinem
aegue potentiam, actus Maris reciprOCOS,
terra que molem aëre sulpenlam, nuribus
suis constobatam, paribusque examina-
camponderibus.
Detectus Solis rarios Lunxque labo-
reS:
Unde cremor terris qua vi maria alta
tumelcant,
Obicibus ruptis, rursumque in se ipla
residant.
Ouid tantum Occano properent se tin-
Sexesioles
Hliberni, vel qua rardis mora noctibus
Obster: GeOrs. 2.
Miratur perpetuos Duminum laplus, Plan
tarum incrementa acque virtures, anima
lium diverlas Formas; ec opuas ac instin-
ctus Cpontancos; denique tantum hjus
ed

## Folio 61 — 818669012:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Ii
I1C
P R A DTC A 21 DO
mochinx perfectionem, ut singulxe partes
officione contemplationi cotius: non le.
cus ac cum in sylranon cadua singularum
orborum proceritas eminere polter, nisi in-
ter pareS ConspicerCEur. leaque rixquil.
quam cstnili plane recors, quihis aspectis
non agnoscac authorem ee non actimet
apud (e ex opitieii praeltantia IPSUMOPI.
FICEM. Alteram viam DoctiOreS RC-
rumnaturalium concemplacores insictunt,
dum ipso Philosopho pracunte, vincula
cexunt demonstrarionum, quibus ingenia
tantopere constringere valene, ut ab eis
quod reline extorqueant. Sic cum Ari-
Roceles Octo libros plylica axponoras con-
Ccripsillet; quorum sex postremi toricirca
mocum ejusque affectiones verlantur;
CIICIUM PRIMO MOTORI consecraviE.
qui idem sit immobilis: unde haud in-
commode in Scholisphilosophicis illustre
illud ac merrosui a MOTU delumitur ar-
sumentum: Cum enim omne quodmo-
retur ab aliquomoreatur, et hoc ab alio.
a (IC porro, in hac morentium catenairi
hraud porestin infinitum, sed necessario in
aliquo primo morente est consistendum,

## Folio 62 — 818669012:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE A THEFSMO
qui cum omniamoveae, ipse sic immobi-
sis: Non secus ac in corpore humano
artus moventur a musculis, musculi à
nerris, nerri a spiritibus animalibus, spi
ritus animales a vitalibus, vicales ab ani-
ma, Quae non moretur nisi per accidens.
aut per aliud, id est alieno moru; A ut erso
necesse est ponere aliquod primum mo-
vens, quod omnes Deum vocant, aut li
primum mocum negare relimus, omnem
etiam caularum sccundarum esfectum
negare, et sic cum Lenone motume re-
rum natura roilere deberemus. Praclare
Lipsius Cent. II. Epistol. 26. A8C, (Scribit)
Motum primo hune rerum vides  Ca.
lum volri ee rerolvi: altra habere diver
(O5 rel adrerlos inter le curlus: Acques
eosomnes certos, e ad legem, dic mihia
quo pexlcripram: Sibi cerre nemo nOF
mam hanc altidux serricuris indicet.
Alius igitur e quis adscende, de gradi-
buspervenies ad immorum illum, ec om-
nia morentem. Ut in horologio cums
euomonem serpere sensim vides, non illie
Tiltis, sed ad rotas rotulaseue abis, ec mi-
rarIs, ec denique manum ee ingenium au-
thoris

## Folio 63 — 818669012:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
IC
191
F. R A DTC A N DO.
choris primi: idem hic Fac ex Deumrepe-
ricti. Sed me inm ad scropit Ipla Numero.
rum ratio, quaMundi aliquod principium
dc proinde aDeocreatum esseerincie: cum
enim numerus incipiat ab unitare, dies ve-
ronumerentur, oportet primam aliquam
diem tuisse, ac proinde primam aliquam
Caliconvertionem contigiste. Nunquid
iniraculo similimum esse videtur, uc pun-
ctum omnis quantitatis sic principium ee
finis, iplum tamen quantum necjue sIL, nec
esse postie, an non oblecro vera illudest di-
vinitatis imago qua cum minime conxo-
rea vel fnita lit, Orinia LAMEN COrPOTCa
producit e determinar. Necminus 6C0-
metria beneficio, Atheis, qui Aeca Fatri-
cam ut tam numerola prolis haud capa.
cem calumniantur, cum Ensieni Machema-
ticu Butcone os obturare polsumus. Ouid
mulcis: Rimentur V iei doctistimi summo
labore _ sudio Arithmeticam, Opticam,
Acronomiam, AAroosiam, Perspecti-
vam; Mechaniens omnes, et alia catera-
cum arcium areana reconditissima, ee in-
tinita propemodum arsumenta invenient.
qubusad ollerendam Dirini uminis exi-
A0

## Folio 64 — 818669012:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
54
DE A FHF ISMO
Renciam adducantur Athei, qua IO re
censere ordine, utinum temporis ansuctia
ex disquilitionum Epistolicarum leges at
quelimites non impedirent.
Ouandoquidem vero vramonstrata
haec per torius Encrelovedia campum
via, Atheosque convincendi ratio ni-
mis ardua, prolixa aeque operola videri
ponic, hinc cam cumprimis eligen-
dam, eaterisque omnibus anceponen
dam esse existimo, quom iple sanctus
Spiritus in Sacro ostendit Codice. ipseque
ulurparit, in qua nimirum acramque pa
BInaM FaCIE AB RFV E C. TO ADCNU.
S AM, seu ab operibus ad Opiticem pro
batio, quam neleio quo praecunte Diony.
sIOVIAM CAMSALIIATIS nun
cupare consuererunt. Ecenim si loca
ROm. F. 19. 20. ACE, XIV. 15. 17. XVII. 27.
28. PTaIm. XIX. L. 2. 3. TOB, XXXVTII. d
XXXIX. Sel. XL. 2I, 22, 26. FCrOM. X. 1O. TI.
accurate expendamus, Sanctos Deihomi-
nes hac ipla methodo ulos Fuiste depre-
hendimus. Imprimis Paulus L. d. pul-
cherrima seric; ostendit quibus gradibus
honio intelligentia lucem secutus, ad
Xtcenam
1

## Folio 65 — 818669012:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
1d
15211
M1
WOM
CaM
91
10l
i5 et
AI
0
id
ipl
D
M
et
VII
det
d
E R AD TC ANDO
aeternam ulque Dei potontiam ac divini-
tatem conscendat: Primo cr enim (inquit)
homo res conditas contemplans, huc per-
ducitur ut aliquem esse tatcarur à quo
hac omnia lint condita, d cujus virtute
administrentur. Inde rero ad aeter-
nam ejus potentiam ac divimicacem pro.
vehaturnecesse est. Siguidem cum qui
omnia condiderit, rebus omnibus conditis
antiquiorem ac proinde eternum este o.
portet: _ increcbilis ista ris quae tantae re-
renda moli sufficiat, excellentior lE ne-
celle est quaris alia etium praectantissima
vircute. Id ipsum est quod Deum roca-
mus. Acque haec Magni Centium Docto-
ris veltigia subsequentibus scculis lancti
Patres ex Theologipracpui sunt insecu-
ti. Exillis Tertullianus lib. P. COn. MarC.
cap. 10. Ilabet (inquit) Deus testimonia
totum hoc quod sumus, es in quo sumus. NCC
minus fustinus sire quisalius author uxst.
Gracar. interroganti, undenotum sic esse
Deum aliquem: relponder, ex rerum quae
extant constitutione es perseveranti diutur-
nitate id intelligi. Non enim extarent ea
quae extant, nisi ante ea Deus extitisset, que
partes

## Folio 66 — 818669012:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
DE APHETSMO
partes creaturae omnes utiliter ex usa es com
modonniversa creatura ordinavit. EtPhrilo
Fudtxus in primo de Monarchia p. 629. Ccri-
bit: Ouiinhanc revera maonam introire
ric cirirarem. Mundum videlicet, ibique
contemplatus Fuerie moncanam campe.
remei resionem animantibus reterram,
ac Cirpibus _ FrusibuS inSCnLIS DCFOFTCM
tibus; pabula irem, _ reciprocationes ma-
rium, aeris temperiem; annuarum cem-
peltarum convertiones, deinde Solem et
Lunam dicinoctisque moder: tOFES, dC CX
terorum errantium Axorumque siderum.
ec Caelirotius in orbem asitationes _ cho-
reas, nonne verisimiliter aut porius necel-
Pario de Patre _ conditore, nec non Re.
ctore cogiribit: Ouid porest esse tam a-
pertum (inguitminatius Felix in Octavio)
cum oculos in calum Cuctuleris, et qua
Cunt intra circare lustraveris, quam eAtC
aliquod Numen praectantissimae mentis,
quo omnis nacura inspiretur, moreatur.
C
epp
et
ee
alatur, subernetur: Calum ipsum vide 1
quam late cenditur, quam rapide rolritur. l
vel quod innoctem actris distinguitur, vel
quod in diem Sole illustratur, jam lcies
e
uam

## Folio 67 — 818669012:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
1
E RADTCA NDO
quam scin eo summimoderatoris mira e
divina libracio. Fnimvero ut sI quis Bi-
bliothoca libraria Cupellectile instructiss-
mamcontempletur, in qua structi foruli,
libri in ordinem digesti, omnia terla ee
monca, ex apte disposita, non est credibi-
le quendam esle poste cam excordem, ut
censent hoe cosuitaese Facta, d non po-
tius haec tribuat humanae industria; AC
nulla est Bibliocheca ram apte digesta, nec
tam ornaca aut locuples, ut poslit ullatenus
cum humsmachuna sructura de perfectio-
ne comparari. Veraque cum luis AoribuS,
_ aectas cum luis messibus, ex autummima-
curitas grata authorem suum parentem que
teltatur. Duibus mirum in modum illa
conlovant, qua D. Angustinus habet lib. X.
Contes. Cap. 6. ubi creaturas omnes indu.
ei luum Creatorem dgnoscentes: Calum
enim, e terra e ommi qua in cislunt, cc-
ce undique mihi dicunt, ut non solum TC
essc Fatear, Dcusmeus, verum ut Tcamem.
nec cellant dicere omnibus, ut (InE in ex-
culabiles. Curdisque loquuntur laudes tu-
25. Requehoc genus argumenti praectare
etiam inter Parres eleganterque tractario
Atha

## Folio 68 — 818669012:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
DE ATHETSMO
Achanasius in libro adversus Gentiles, in
quo prolixe ostendit, Deum natura bo-
num, e hiominum amantem, noluissehu-
manum genus sux cornitionis experS re-
linguere, sed ex operibus se luis permisisse
cognosci. Ecquis vero est (inquie) qui
coeleste Orbem intuens, dcS.: lis L unXquC
curlus, e reliquorum litus convertiones.
que Aderum, quae tamersi inter se disse-
rune, cundem camen ordinem sine ulla va-
rietate retinene, non statim intelligie, non
2sc iphisilla regi, sed esse alterum qui hac
moderetur, e contincat auctorem corum
ex opiticem. Ouis orientem per diem So-
lem aspiciens, de splendentem nocte lu-
nam; candemque Paribus semper interje
etam spatiis incremenea dc decrementa Ca-
pientem, cum se larum alias discurrentes,
miraque rarietate curtus luos peragentes,
aliascirm eragationem constanci agiratio
neconrerlas, non aliquem esse Pentiat, qui
iis praesit, a quo sune condita: Addit inte-
riorem Mundi partium contemplationem
Achanalius, quantam enim obseero lapi-
dum, mineralium ex metallorum, quae in
ita Terra rilcera ex gremiu continctur di-
ver.
58
e
om qui
e
tia

## Folio 69 — 818669012:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
10
BCX
15
I1
15
HV
1et
((BE
tellib
aM4
oret
et
pet
es
jilet
petat
iti
E RADTB ANDO.
versitatem vel Tolus MHIDUS SUB.
LERR ANEAS C Rircherionis nupee
Commentariis illustratus,) exhribet; quan
tam Supremi Conditoris majectarem et di-
ricias Cumma rerum exponie rarietate;
Lantas profectoutnemohominum autsc.
nerum istorum species, aut linsularia ani-
mopossit concipere; quilibet vero intelli-
SerC, eopiam ex varietatem tantam non
nih ab inexhaust â ec Facundistima poren-
tia ortam esse, d in hunc usque diem con-
Terrari, ca quepropter cum Capientissimo
Nehemia Cap. IX. 6. in lxc rerba crumpe-
re debent: Tuille lehova solus es; Tu fe-
cisti caelos caelorum; ex omnem exercitum
corum: terram ex quicquid est in ea; maria
e quicquid est in iis, e Tu conservas hac
omnia; etiam exercitus caelorum es c. Duod
nisi esset (idem lubinde dicere persit Atha-
nalius,) non jam Roouos, l. C. mundus, Ced
axosuta contulio; non ordo, sedportur-
batio; non compolitio de congmenratio
ledincondita moles; non modus ac men-
lura, sed immoderatio cerneretur. Ad hunc
Ecre modum etiam Cregorius Nazianze-
nus Oratione quarra ex tricesima seribic.

## Folio 70 — 818669012:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
DE ATRETSMO
Dei existentiam tum oculos iplos, tum le-
rem naturalem docere; illos nimitum,
dum in resaspectabiles intendunt, casque
de pulchre fixas, de sabiles esse se progredi,
atqueimmote, ut ita dicam, moveri, vol-
vique perspiciant; Hlanc autem, dum per
res oculis subjectas, dc recto ordinecolloca-
tas, auchorem earum conjectura quadam
colligat a allequatur. Oux vero ab atha-
nasio e Gregorio hanc in rem sunt prodi-
ca, Fulius explicat Johannes Oamascenus
in priimo de Fide orchodoxa; Cimiliaque a-
Dud Ausuctinum in octarodo Civic. Dei,
nec non undecimo cap. 4. leguneur. CirC-
Foriusitem Arenus in praetat. OraF. C aF.
cum qui dirinitatem neget, ex iis conrin-
cendu instituendumq: docet, quae artisioio
se ac sapienter administrantur in Mundo; ut
inde vim esse aliquam agnoscat in illis appa
rentem, omniumque supremam. Concludo
verbis cedro dignis B. Chrrioctomiin Plal.
XIV. Dixit, Cinquit,) insipiens, non est Deus.
Non est Fundamenrum. _ quomodo Aat
adificium E non est aditicator, e quomo-
dodomus Facta est: non estarchitectus, _
quis urbem condidic: non est MuSiCUS, d

## Folio 71 — 818669012:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
iit
C
pre
oreti
e
ER ADTCANDO.
quomodo in Mundi lrra apparet concen.
tus: non est aurisa, ex quomodo quatu-
Or elementorum currus agitur: non est
Ctatuarius, ex quomodo homines veluti
quaedam satua in Mundo facti Punt: non
eltauritex, ex quis velut discum nurcumin
mensa, Solem in Caloposuit: non est qui
Eerat lampadem, ex quis Tibi relut lampa-
dem argenteam dedic Lunam in nocte:
non est qui Faciat Tolus magna lumina, ec
quis accentosastroru lrchnos Tibi incae-
lopoluit: Sinon est Dcus, quii Facis iniis,
qux DF. I Cunt: In Domo Dei manes,
ec domum Dei inficiaris. Ouid, quod
iisdem creatarum rerum veltisiis, Cien-
tiles etiam Philosophi ad Dei notiriam
(liceemancam duntaxat, contulam et ad
Calutem haud Cufficiencer crudientem) per-
veneriue. De Placone equidem id innuit
Proclus. 2. in Tim. p 80. cum ex illius sen-
tentia, ad unam lummamquecaulam om-
nidrerocanda ese existimat; Dio quoque
Prulaeus coenomento Chrysostonus in
Orat. Xrr fieri possenegac. uthomines in-
tellectu summae dirinitatiscareant, qui di-
rinis magnis que luminibus Cali aeque A-
derun

## Folio 72 — 818669012:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE ATHEESMO
derum undique collustrentur, Solis item
ac Luna: haberentque usumnoctis _ dici
variarum ec dissimilium Formarum _c.
ubi de recte illos ait a Deo procul non ab.
ese, sed eius reluti medio collocatos ab
codivellinonposse. Ouod ex Arata poc.
ta apud Achenienses Paulus expresit. Nec
minus elesanter Epictetus apud Arrianum
Octendic, ut ex operibus arte claboratis ar
titicem agnoscimus, sic ex naturalibus Dei
opcribus ipsum a nobis intellisi auctorem
omnium ex conditorem. Simplicius simi-
liter in Commetar. 2d Pnchir. Fpict. ex
parcicularium bonorum multitudincadu
num aliquod ec singulare principium relut
Caterorum fontem de originem adscendit.
Rademquo illa via sextus Empiricus in
octaro commentarior. adversus Mathe.
mat. ad Deinotitiam humanum genus per
venisse ex Aristorele probarit. Cum enim
Caic) contemplari essent Solem interdiu cir-
cumeuntem; noctu veroordinarium aliorum
siderum motum, arbitrati sunt esse Deumali-
quem motus illins es ordinis principium. Ad
do quod in ordine caularum efficientium
non osse procedi in intinicum probe per-
SDC

## Folio 73 — 818669012:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Be
O
X
et
U
e
tl
II
tib
16
et
(iN
et
A
ERADTCANDO.
Spexerint. Prenim lnulla eNet caula prima
atque summa, nulla cNet sccunda, nec ter.
tia ec. Requenulla prortus esset caula, e
nunquam posset dereniri adulrimum este.
Ctum, antequam enim ed perveniretur, in-
finiex caulae eslent percurrendae. Ac infini-
tum est, quodpertranshri nequit, de caius
ut non datur primumicanecultimum, (ed
Oportet Tc aliqua prima ex Cumma perte-
etio, nimirum Deus. Ad hunc fere modum
Thomas: Non est posibile (inquit) quod
in causis efficientibus procedatur in infini-
tum, quia in omnibus causis efficientibus
ordinatis primum est caula medii, e medi-
umesteaula ultimi, sive media sunt plura
Tirc unumtantum. Remota autem caula
remoretur effectus: Ergo si non fuerit
primum in causis efficientibus, non crit ul.
cimum nec medium; Sed si procedatur in
infinitum in coulis efficientibus, non erit
prima caula efficiens, et lcnonerit nec ef
Fectus ulaimus, nec caula efficientes me-
dix, quodpatet essetalum: Ergo est ne-
celle ponere aliquam causam eficientem
primam quam omnes Deum nominane.
Flactenus Thomas. Oua vero adversus
hane

## Folio 74 — 818669012:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
DE APAE ISMO
hanc efficacissimam probandi Acheosque
convincendi mechodum argumenta, vel
hominum continxit impietas, vel scepti-
corum quorundam curiola levitas, ca 2 va-
riis Thrologis Parirerac Philosophis Chri-
Aianis decurate, nerrosé d Colide discus-
Pa lunt atque refutara. Silentio veronenti-
quam praetercundum, hâc ipsamethodo.
acque csresio adrersus attieos argumen-
to, ex Univerlitatis aspectu, ciu sque par-
tium descriptione, rataque ex constanti ad-
ministratione deCumpio, etiam Peluitas in
conrincendis de converrendis Sinensibus
(Plcrisq; atheis) haud infelicirer ulosfuit-
sc: Sicuri apparet ex opusculo quodam
Sinico, praecipuos de Deo uno _ vero ar-
ticulos continente, d nuper ab Athana(io
Kirchero in China IIluAr. FOL. I2T. CUm VeF-
Tione latina publici juris Facto. Inter alia
nocatu dignistima, idiomate Sinico. L. atino
verba occurrunt seguentia.
l. Tien, ri, em Tu cien mi ulh heu reu:
cetien ci sins un chicien, pi reu re co chu
Cai y sem chi,
HToc est: Calum. Terra, bomines omnes qu
res antea nihil erant, e postea fuere: ergo
ante
sui
i

## Folio 75 — 818669012:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
Mec
8
C
ERADTCANDC.:
 2
75
ante Calum. Ferram homines resque omnes
antea necessario fuit aliquis Dominus ut cre-
aret illa:
II. Kai van un pui nem cu chim kini
veu, Porchim chichejulcuini, Fam un pa
nem cuki, pichim iu cum ciam chi Zcu;
TI. C. Duiaomnesres non possunt ex se fi-
eri, omnes habent id, ex quo ipsae factae sint.
vel sui factorem; sieuti turres es domus non
possunt erigi a se ipsis, necessario persiciun-
tur artisicismanu.
III. Cetien ti jin uunsannem cu c20,
chi che cie Cogrei tien chuic. i0 xi, chim,
puen cu, temgreixio cu.
HI. C. Ergo Calum Terra, homines e crea-
turae guomodo possunt à se ipsis creari? Author
Rerum illarum est, quem nos nominamus De-
MM. PCFUEIUS:
IV. IErien chu ce vurpiju re co xu
kihoc quochireko can kiai veli ken ulhi
Cem uuken co kigimuinai. Chi xu chi xen,
cuuii taxem Co yciilem re. Tienchukixi
ven uuchikentiho reusem hu:
H. C. Si non esset Deus, non essent aliae
res creata, c. g. unius arboris flores, fructus
rami folia es truncus, omnia ex radice gene-
rantur.

## Folio 76 — 818669012:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DE A TREISMO
rantur, se non sit radix, eo ipso reliqua non
crunt; sed perveniendo ad Arboris radicem,
omninonon est alia radix ex qua nascantur
vel procedunt. Deus quandoquidem sit radix
ex fundamentum rerum omnium, ex qua alia
repotest ise procedere?
Ecsiisitur hac Infideles Acheosque con-
vincendimethodus omnium probatissima
atque expedirissima esse videatur, in cata-
men non simpliciter subsistendum, vel c
Naturalibus duntaxat effectibus suprema
Caulaagnoscenda sire concludenda. Ete.
nim cum plerique athiei temerario (ut an
tea monui) molimino, omnia vel intra
Natura cerminos compingero, vel ad aier-
nam caularum connexionem reterre non
dubitent, capropter cales cumprimis EF-
Foctus oportet indicari, quorum causa nul-
Ix Naturales esse possune, qui nec à corpo-
rex Cubstantia Finitx potentia proctuxere.
qui denique communi appellatione rera
ICU DIVINA MIR ACUTA nuncu
pantur. Et licetnon ideo ea Facta Fucrint.
ut Deum esse probarent, ad illum tamen
agnolcendum jure meritoque actumi pot
sunt, Pralortim cum (Thomi e exteris
Scho.
Uo
u
un
1eyElur
atu
le
it
12

## Folio 77 — 818669012:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
pe
ER ADTCA NDO.
Bcholasticis ad I. Ouxst 105. ec g. Tr4. art.
4. Octendoncibus) manifectum lic, Solum
Deum reri miraculi auchorem esse, solam-
que caulam Eficientem. Neque veroMi.
raculi veri nomine omnis generis intelli-
senda sunt signa dx prodisia; aut qua pro-
miscuehomines rapiunt in admirationem;
neque portentola Damonis eiulquemi-
nistrorum praectisix, quorum licet poten.
tia appareae incredibilis, nec ficta omnia
Untqua 2sit satan, effectustamen abco
productis miri potius quam miraculos lune
appellandi, mulro minus temere ad pro-
bandam 55. Numinis existentiam in subsi-
dium vocandi; guinpotius Miraculipro.
prie dicti nomine h. I. intelligenda omnis
actio insolita, a Deo contra vel praeterordi.
nem totius creata Natura profecta, atque
ideirco raraardua de inulitata. Illa (Ccribie
Thomas, lib. III. Contra CTentES C. 67.)
simpliciter miracula sunt dicenda, quae divi-
nitus fiant praeter ordinem communiter in re-
bus servatum. Et summum oradum inter mi-
raculatenet, in quibus aliquid fit à Deo, quod
Natura nunquam facere potest; ut quod 50b
retrocedit eestat, es mare diversum transe
HMtE

## Folio 78 — 818669012:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE ATHPISMO
untibus iter praebet. Duanto aliquid magis
remotum est, a facultatenaturae, tantomaius
miraculum est: ut majus est miraculum
quod Sol retrocedit quam quod mare dividi-
tur. Talia vero miracula non nisi in-
finitae porentix competere, adeoq; soli Di-
vinitari esse relerrata ParIS CX CO APPATCE,
quod omnis crentura potentia NatULE
cancellIS sit limitata. Hlincetiam inter prae-
cipua Miraculorum attribura Raritatem el
se collocandam, prucentiores quique exi-
Rimane. Nec male doctus iIIeTcalus Paulus
Lachias, (Ouaection. Medico. Legal. Lib.
IV. Tic. l. quast. 4. 3 Miraculorum ConA-
ctorum mulcirudinem perstringens; Cum
(inquit) miraculum ex lui natura sic este
ctus admodum raro apparens, imo ad prae
sens rarissime, quia DeuS OpF. Max hOC
tempore de raro admodum miracula ope
ratur, quoniam Habilita jam Fue minor est
vel nulla eorum necessitas; merito qua
rendum videtur, unde sic, quod tam multa
e tam Prequenter Facta indiesmiraculace-
lebrentur, X quod plerosque naturales et.
Fectus, dummodo admirationis quiequam
in se habeant, homines promiraculis judi-
CCHE.

## Folio 79 — 818669012:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
It
E R A DTCANDO.
cent. Nam profecto si hominum quorun-
dam credulitati acquiescencum eset, plu
res ommino esent eAcctus mira uloli
quam naturales; imognasiotiola videres
cur Natura, Deoipso absolura lua potentia,
non aurem perhas socundarias caulas ple
raque disponente. Hihilenim omnino c-
venit, cuius caula rulso isnorerur, nihil
quod rarum sc, nihil item quod admirati.
onem aliquam, quantulacunque sit, secum
habeat, quod ab indoctis _ Rerum natu-
raliu ipparis promiraculo non praedicetur
Nullus ex aliquo morbosut periculoloaut
alias molecto conraleseit, qui non exmira-
culo sc id impetrasse affirmet. Nullus ab a-
liisqualibuscunq: imminencibus periculis
aut molestantibus xrumnis eximitur, qui
non miraculi Farore se ab illis exemprum
dictirat, tanquam si sratis Deus ad cuius
vishomuncionis nutum de Peritionemna-
cura ordinem pervertat, ac non potius id
ipsum, ut caetera omnia luma Cum Sa-
piencia _ non nisi maximis aEque urgen-
cissimis ex causis perasat. Namprofecto
quando oportuit propriam potentiam in-
credulis hominibus patetacere, aut reri-

## Folio 80 — 818669012:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
80
DE APHEESMOI
tatem Christionam Ermiter Ctabilire, vide
runt omnes opera Domini ec mirabilia
ejus. Ita Lachias, qui verbis hilce po-
Stremisdilerte indicat, quaenam miracula
opprime Faciant ad veritatem Religionis
etiam adverlus atheos frmiter stabilien-
dam. Opcranimirum Domini, ejusque mira-
bilia ab omnibus visa, adeoque pro verisaC
proprie dictis miraculis hrabita, uc de ab
ejulmudi distincta opcrationibus, qua ad-
mirationem quidem movent, actamen.
admirabili quidam livehominum Cire Na
cura ipsins lolertiâ Cunt patrata. Magis
profecto masisque curpissimorum ilto-
rum empaectarum (atheorum (C.) provo-
caret irrisionem, quisquis ad probandam
55. Numinis existentiam tales effectus (li-
cet maxime mirabiles) altumeret, quo
rum caula tandem Naturales possent inre-
Rigari. Adeoque haud incommode in
Scrutinio num. 24. Quartam acheilmi
caulam sive riam ad cundem specialem
nuncupari vanissimam fictorum miraculo-
rum jactasionem: Cuumenim (ita ibid. le-
situr) emuncta naris homines deprehen-
dune plurima conticta miracula Fccle-

## Folio 81 — 818669012:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
ea
iul
uI
Ita
10
(6it
N
1
ERADTCANDO
Cixe Christianae tanto molimine oberudi,
imo in Relisionis nesorio rulso pluris
Fieri quam iplas SCripruras, tandem PEOr-
Tiis in excia dilabuntur, existimantes re-
ligua etiam omnia à Clericis ingeniose este
excositara, eo dunraxat fine, ut plcbex ac
rulgares anima in osticio ac derotione
contincantur, ex a sceleribus atque virijs
deterreantur. Imprimis autem Puggectio-
nibus ictis locum dane, cum impoctores
talia fingentes exaerto Dopao deprehendun-
tur, aut ipsa historia quam plurima à Poras
aoisala inepta, Futilia, ridicula imo pror-
sus incredibilia exhribeant acque contine.
anC. Ouodsi vero Relisionis demonstra-
tioni Miracula praeter Ordinem totius
Naturae creacae Facta supponantur, firmis-
sime tandem concludetur, ca nulli caulx
secundae, sed SoliPR IM A sire SupremR
(Qua D F IIM dicimus) esse tribuenda.
Iea quod aquae Maris lunim FIPIATIIIE CUE.
Cum, 8c tam diu instar muri Heterint, do.
nec totus Populus Israeliticus liccis pech-
bustransisset, praeter ordinem totius Na-
tura contigir, adeoque soli DFO jureme
riloque adscribendum. Cum autem tri.
be

## Folio 82 — 818669012:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
DE ATHETSMO
bus modis aliquid praeter Natura poten-
tiam e ordinem contingere possit, Tres
etiam distiscta verorum Miraculorum
Epecies adrerlus acheos sunt producendae:
Prima Scil. ubi simplicirer nulla est substra-
tamateria, ex qua aliquid producitur, qua
lemiraculum dicenda miraculosa illa ciba-
tio, Chrisli salratoris virtute Facta, ut tot
millibus hominum non tantum quinque
Panes ad Cacictorem suHcerent, sed d
tantum ex iis superesset, ut duodecim
Cophiniimplerentur. Sccunda, ubi equi-
dem materiae aliquid adest substrata, sed
nihil potentia passira inmateria, qua le
ad actionem subjecti cirea sCOCcupaMEIS.
ad id quod ex ea teri debet, disponere pol-
TC, Cujus generis exempla plurima in
mortuis ad vitam relusciraris, in caecis
item quibus Chrictus vilum restituit, ec.
Tunt obserranda: Ubi quidem maceria
Fuit substrata, Ceil. cadaver eacus homo,
sed inutra que materia nihil Fuit quod cam
actuare potuislet, mere possire schabuie
a nOn repugmanter ad Caula PrimX
detum, qua viex ee vilus habitum in no.
meniorotaliterrestituit. Tercia denique
Mira.
82

## Folio 83 — 818669012:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
1I
pe
Id
bl
Orta
OcC
(p01
1
Aitl
M
xClid
it4
et
1
ER A DTCA NDO
Miraculorum species tum emersit, (I
ucrumque adt, de mareria ex potentia
naturalis passira in subjecta materis, desit
dutem agens secundum, quod actione lua
materiam illam substratam actuare possit,
cujus exempla in morbis quibusris a Chri-
A0 Canatis sune obria, cum in iis-
dem ex materia fuerit, ec porentin aliqua
ad recipiendam lanitatem, Chriltus aurem
circa utramque ita sit operatus, ut in mO-
vento pulso morbo, lanitaris habitum
substituerit. Ille cerre qui ad Bethelda
Discinam trisinta _ Octo annos graviter
decubverat, copse momento, quo ChrI-
Cus illi sanitatis beneficium contulit, orab-
baco luo accepio ambularit, Jon. V. _50-
crus Perri ex Febri grariter decumbens,
ab ca liberata prorinus, ad officia oecono-
mica, Familia de amicis praestinda (e accin-
Xit, unde latis superqueliquet, has actio-
nesnatura Facultatem omnino excestille,
neque secundum illius curtum commu-
nem, (ed a solo Deo parratas Fnistc. 11a-
les etiam in V. T. Praeter ordinem _E po-
tentiam Natura, vel sccundum ipsam.
Cacti substantium contisere, urcum sraVC
nO

## Folio 84 — 818669012:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
84
DE ATHEISMO
descendit, cum Sol in cursu constitit, aue
retrosrellus est; vel ex parre subjecti,
quod lecundum se quidem rirtute natura-
lingere potiie, sednon tali authoc modo,
trujus seneris miraculum estcensendum.
quod cempore Elila dua urla ex sylva
coressa, XL II. pueros discerpserunt, qui
nontantum in contemprum personx, led
etiam functionis propherica Elilae illule-
rant, quamrisenm in se non luperet na-
cura potentiam pueros discervi aburIs, id
camen racionem veri habetmiraculi, quod
tam Cubiro post Varis imprecationem binx
ista urla tor pueros intertecerint. LL
cum Ciena aeque miraculailla magis atto-
mtosreddanchomines aut Fortius contun-
danc qua in rebus seu Naturis maximis
Tunt parrara, quam qua in mediocribus
dut minimis; idcohisce initio praetermil.
iS, illa Frequentius urgenda sunt atque in-
culcandta. Neque tamen in gravistima
advertus Atheos pugna confundenda
sunt miracula mediata, quae (c. Deus HO.
minum vel Anselorum etiam adsribito et-
Fecitministerio, (quale cumprimisillustre
illud Totux, Soli ee Luna pracipientis.

## Folio 85 — 818669012:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
01
aII
(IIIUII
aut
AtCb
ela
O
C
M
eC
psel
11
f01
III
111
itie
1at
Il
18
id
E R ADTCANDO.
ut subsisterent tantisper, donec rindicata
CHet Cens IEraelicica ab hostibus (uis, JOl. X.
32. 13.) cum immediatis, quae Deussola
Pua virture absqueullius creaturae ministe.
rio cdidit, veluti dum reduxit umbrams
decem gradibus in solario Achazi, Solem-
que retrocedere fecit, II. Rcg. XXI. dum
ionem de caelo misit accendentem lacriti.
eta; dum item Chrictus tot grares ac despe-
ratos curarit, attectus, morruis criam vi-
tam quandoque resticuit, urpote Filix Jai-
ei Macth. IX. 21. Filio unisenito ridux in
Nain LuC. VET. 15. Lazaro BechanienAi,
Foh. XI. 7. Oux Resuscitationis miracu-
lola opera (licee medrate interdum per
Sanctos Hemines Prophetas d ApOAOIOS
Facta,) Deaeter. torius Nacurx ordinem
contisisse, adeoque veras Dei Omnipo.
teneis actiones dicendas esse, qua tandem
obscero ratione acheus inficiabitur 
Neque rero quisquam mortalium autpra.
lumere auc excipere potest, fictas, non ve-
rasesse istas miraculola resurrectionis hi-
Rorias, autementita univerla, quae live de
Prophetarum sive Christi ex Apostolorum
miraculis dirini scriptores commemora-
VeTImE
Os

## Folio 86 — 818669012:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
80
DE APHEESMO
verinit; Praeterqua enim quod ambigendi
nullaidonea ratic sIE in Pronpru, omnIS-
que humana dictet ratio, fidem probatis
reltibusneuriquam esse dencgandam, do-
nec contrarium liquido possie demonstra-
ri, itaqunque cum bona Adei d Fanax Vi
risasendum venine, urinobiscum aliquan-
donsivelitnus; nullo profecto coloreMi-
raculorum istorum veritas in dubium po
rest vocari, de nullis cavillis srophisque
Satanicis obtuleari. Oni obsecro MOlCS
comminisei poruisset miracula à Deo in
fratinm lEenelitarum patrata, cum ille di-
ctorum Factorumque luorum à vontas ha-
buerit sexcenta vitorum millia, quos(i
mulomnes, nil nistrana mendacia, Pom
nia, praestisias, ae imposturas luis auribus
audiriste, suis oculis vidiste, Cuis manibus
concrectaste, ua mente pracepisse, quisi
A auribus oculis manibus ipsaque mente
Orbatus aftirmaverie Ouid, quod narrata
a Mose miracula, numero plurima,
propterea lraud quaquam in dubium
Pollinerocari, quod a durissima cervicis
populo, et ad quamlibet contradicendioc-
calionem incento audica, vila, PerCepta,

## Folio 87 — 818669012:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
lamb
MI
it
A R ADTCA NDO
imo ad istorum avsoiliar Tubinde à Mole
Prorocarum Fuerie; Dec ememoria ho.
minum (post instiruta in gratium corum
certa Festa Polemnia ad tempus ulque MeF-
lia habenda,) deleri, necpro Magieis ven-
dicari. cu Mlagos e ariolos ipse porius dam-
naverie, nec in rebus toties lensibus omni-
bus ex effectu diuturno probatis, ullus
Praeltigiis, incantocionibus ant superstitio-
nibus locus remanere potuerit. Oualiseti-
ar de Christid Apostolorum historia Fe-
rendus calculus, quam fictam aur pictam,
Porius quam factam aut veram esse nemo
visiextremae impudentiae de imprudentia
reuspronunciaverie. Ecenim cum res à
TFSu Hazarenociulque discipulis mira-
culose sestas, mox insperaca ex inaudita
Mundi immutatio, torque Cientium ad
Christionam Edem conversio exceperit,
hujusque doctrina (isilla. Miracula Scil. Fa-
malonse lateque didita, Orbis propemo-
dum universi conspectui extibica Fuerine,
nullam Fraudem, nullum Fucum aut glau-
comaibi subesse potuisse certistime colligi-
cur. Et cum Frangelistae (non mendaculi
Docta, non chetores sarruli, non Cophistae
Capriolr

## Folio 88 — 818669012:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
d0
DE APHE ISMO
Captiosi, non phisosophi elorios) omnes
miraculorum rirtute Christi patratorum,
cumprimisiteratae resuscirationis circum-
Cantias accuratissime consionaverint, pro-
Fecto non Colum notorix e propudiola
Fallitatis, Ced extrema eriam dementia ac
deplorata insanix exemplum dedissent, (
cauca figmenta tam exquilitis verbis tot
populis pertuadero, e pro contictis à (C
mendaciis, tot probra, totAaora, mortem
denique concemtistimam sultinere indu-
xissentanimum. Corn. Tacitus Lib. XX.
Poltquam Vespasionum lrp. Alexandrix
caecum curasetradidislet, noranter addi-
dit: quod testantur quibus nullum mendacio
pretium: Duis isitur negare ausit Mira.
cula a Chrilto ciusque discipulis patrata,
praelertim tocies Factam mortuorum resul-
citationé, totrantisq; testibus contirmata,
ec iis quidem porius quam ut caceent, b0-
na vicamque contemnere paratis: Pracla
renonnemo obserrat, iplos atheos nobis
opponere protanas Reluscitationis histo-
rias, in Crentili Orbe quondam celebratas;
Nam Alcestim (ajunt) Pelix Filia, ex Admeti
Phareorum Resisconjusem Hereules aa
ricam

## Folio 89 — 818669012:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Ola
1l
est
E R ADTCANDO.
vitam reduxisse dicitur. Frichto Thesali-
Camaletica ad ritam revocarit militemre
center occilum, qui Phartalici belsi cven-
cum Sexto Pompeio praedixit. Apollo-
nius Thrauxus emorruam puellam vitae
resticuit. Lacla Aorptius Cacrificulus
mortuum cadarer suscitarie; nonne Pli-
nius acrestarur, Aviolam Virum Consula-
rem, L. Lariam. Calium Tuberonem.
Cortidium, Cabienum de alios deFunctos
relirrexiste: nonne Platoretert Phaereum
Pamphilium inter cos qui aciececiderane
decem dicbus jacuisse, biduoque postquam
Tublarusesset, roso impolirum, supervi.
xisse. Ouibus Airc putidissimis senti-
tilium Fabulis, sive curpissimis damonum
praestisiis acque impocturis fidem (1 tri.
buant ipsi athei, quomodo cam (Calvo
pudore Tuo) dirinis vere miraculola re-
CuCcitationis historiis denegare valebuntd
Duibustandem admissis credirisque, licet
omnes ingenii ex eruditionis sux adhi-
beanemachinas, neutiquam tamen tirmi-
ter demonttrabune, in caulam aliquam.
naturalem mortuorum retundi polle vere
factam reluscitationem; cum naturalis
imposi

## Folio 90 — 818669012:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE APHEISMO
impossibilitatis ratio Patis ex eo appareat.
quod a totali priratione ad habieum nOn
deturregreslus, nec IdC HUMERO FC PrO-
duci unquam possie, adcoque ad illlud di-
vinus plane concurlus requiratur. Pccum
naturalia agentia, virrutis Lux exercitio, ad
producenda individua ciusdem quidem
speciei, sed numero distincta determinen.
tur, hinc rectissime colligitur, id quod le-
vel corruptum est, serrato naturali ordinc
non poste idem numero ad ritam revoca
ri. Ouods dinceps atheo clarissime
octendatur, Mortuorum Reluscitarionem
neque in occultas herbarum lapidum de
Animalium proprictaces, neque in anima
sensicira species de phanta (mata, nec in (pI-
ritus ex rapores a corpore exhalatos, uecin
anselos Ccuincelligentias; nec in astra neqi
in ullam aliam causam nacuralem reterri
posse, (id quodprolixe d coregie Merlen-
nuS CaP XXIIT. F.575. Pe99. praesticit:) necel
Setandem est alferere, vel effectum illum
eMe line causaE Fficiente, (quod manifectam
involrit repusnanciam) vel aliquam ce
Caulam, supra totam Nacuram aleissImE
collocatum, à qua talia opera miraculosa
PatraTa

## Folio 91 — 818669012:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
PRADTCANDO.
Patrata Fuerint. Sic sorrula perversorum
ratio omnipotentia Dirina impiis suis sub-
Pannationibus insultare cessabit; sic eti.
amii qui Scripturam Canonicam pro intal
libili Rcligionissnoscuntprincipio, deli-
nentproterre objectiones atheorum dubi-
cationibus non absimiles, nequeposthâc in
Natura e Rarione quarere conabuntur,
Quod a sola Divina porentia est expectan-
dum. Sic denique ipsi a putidissimisictis
PCeudo- Chemicorum abhorrebune artifi-
ciis, quorum in EpistolandCcleb. D. Mei-
bomium deRadiceatheismi plurimam Feci
mentionc. Fquidem A vitali quodam semi-
hepraedica essent defunctorucorpora, certo
id Phile Cophos Veteres Pagacissimos Rerii
Naturalium incagatores minimé latuislee,
ae verolatuisse nefandi corum de Relurre
ctione exrita tutura Carcasmiabunde testan.
tur. Oux veroprarer comemorata, ad con-
vertendos Atheos. Deumque Opc. MAX.
aonoscendum e colendum assumi polsune
miracula, vel in Calo unt observata, vel
in Ferra caeterisque elementis, in aquis, ac
re ione, petris, lignis, plantis, jumentis dC.
inter qua illustre est illudin alina Bileamis

## Folio 92 — 818669012:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
DE ATHETSMO
vel in creatura rationali seu homine. in
miraculola morborum curatione aut illa
tione, vel in rebus quibusdam cum supo-
re ex cremore repraesentatis, vel in lubien
vindicta, aucetiam praemio de caelo millo
deprehenta; Ed inquam omnia, (i c Sa-
crarum Literarum monumentis, prisex que
Ecclelia Tistoricis, Lulebio, Nicephoro,
Socrate, Theodoreto; Doctoribus item
Sustino de Tertulliano, (in cuius Apol. C. 5.
celebris illa deLegione Fulminatrice, _ C.
23. de cellatione oraculoru exrant histo-
rix (sudiose collecta, atheis criam despe-
ratissimis inmentem rerocentur, dubium
non est quin aut corum ora in perpetuum
obstruantur, tantque aeramon ogyte, aut la.
lutari 55. Numinis sensu ex cognitione
oratiaeq; divina lumine collustrati, Deum
ese tandem FaFeaneur. Nec enim ullius
momenti est inepra icta persuasio, qua mi-
Ceri in tantam incidune dementiam, ur cum
ipIODEO alios Spiritusnegare haud vere.
antur, quod scil. à priori non possint de-
monstrari, nec sensibus noltris illos artin-
sereraleomus. Certum namque est levis
limam hanc (cui homines carnales innitan.
t
d
ua
1
1n
nto
a11
n
p
dde
lcie
Un
nev
15
le
ur
e
illi
1
lu
dei
deam
u ar
1

## Folio 93 — 818669012:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
st
E R ADTC A NDO.
Cur) rationem ab ipsis Gentilibus derilam
atque rejectam Fuisse. Siquidem C oeca apud
Cicec. 1. de Nat. Dcor. Vellejo parres tipi-
curcorum asenti, haec rerbarepoluit: Ni-
hil aliud dicisnis, nunquam vidi Solem, aut
Mundu bearu. Duid? Mundum praeter hunc
unquam ne vidisti? Necabis. Cur igitur non
sexcentamillia. Mundorum, sed innumerabi-
lia aususes dicere: (Fpicurei enim dicebant
esse infinitosMundo5) Ratio docuit. Ereo hoc
Terationon docebit. cum praestantissima na-
tura quaratur, eaq beatae aeterna, quae sola
in divinanatura sunt erc. An quicquam tam
puerile diciporest, (ut eundem locum diuti-
usureeam) quam si ea genera belluarum, quae
in rubromari Indiave cignantur, nulla esse di-
camus. Atqui ne curiosissimi quidem homi-
nes exquirendo audire tam multa possunt,
quam sant multa, qua terramarique paludibus.
Ruminibus existunt, quae necemus esse, quia
nunquam vidimus. Ex cur obscero in huius
veritatis nesatione tam fixi persisterent
Athei, cum in aliis rebus credendis ini-
me se prabeant disticiles. Credunt enim
indosesse, quosnunquam viderunt, cre-
dunt este monstra marina plurima, aliaguo
a t

## Folio 94 — 818669012:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
04
DE ATHETSMO
a Plinio, Lirio exrerisque historicis enar-
rata, qua oculisipsinentiqua usurparune.
Ciccronem Fuisle credunt ex Cxelarem, at
Deumesse, qua rationetande disfiterentur:
Tinde procertissima habent reritate, quod
Patrum luorum sint Eilii, annon quiama-
tresiplorum hoc dixere? at nec ip(a hoc
cerio scire poruere, cum obstetrices alios
Elios substituere potuerine. Anne eos la-
tet, quod de paucissimistantum rebus de
monstratio feri Coleat, quam plurimae ha-
beant probabilicatem, ee ea qua scimus,
masna ex parte fidei innitantur; ucprop
terea D. Rugustinus incegrum librum de
utilitate credendi compoluerie. Onid,
quodnonnulli (monente Hlenrico MOrO
Lib. II. ddverlos atheos cap. 2.) possibile
judicarerim, ipsam machematicam criden
nam (gux tamen maxima habetur,) iihil
alud quam constantem et qua retegi ne-
quic esse impolturam; cui nostra Macura
necellario e perpetuo sit obnoxia, homi-
nisejue proprietarem essencialem esse, tum
maxime crrare, cum rem cridencissime
veram concipiat; EC Franc. de Raconis
ParE. III. Philos. Disp. 3. Quinque modos
en

## Folio 95 — 818669012:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
E RADTCANDO.
enumeret, quibus sensus maxime erraie
POTsir. Ousrelicet Deus ipse ecimmate.
eiales Cubltancia oculis corporalibus nOn
videantur, id protana seculi mancipia ad
Eidem omnem divinam ex humanam clc-
randam haud quaquam allicere, nec in
horrendam ictam de SS. Numinis non exi-
stentia deducere deberet sententiam. PL~-
sertim cum communi de Deo nocionis non
tantum alsursat imperita vulsi multicudo.
sed ex omnes omnium aratum Viri doctis-
Cmi ea se perluasosesle protceantur. Sint
aliqua Cientes qua DcOS IBHOTeHE, Qua
Ore quae Factis negeme, omnes tamen reli.
BIONE CONTIMeNEUE etuque NumiIIS.
Orin ex ipla idloloaeria quo Cadior CAC, et
inanibus hgmentis addictior, eanto evi.
dentius arguit insitum esse hominibus à
natura senCum divinitatis, ee ob id com.
uni consensu in omnibus Nacionibus la-
crificia olim oblata, templa aditicata, vo
ea Cula Fuisse. Alia alibi religio est, ubi-
que aliqua, nec in reteri de nostro (0-
lum Orbe hoc apparuit, sed io ruci illo
novo, ubi inter barbaros Feros Paris
conspicua Relisionis reltisia Cunt obser-
vatao

## Folio 96 — 818669012:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
DE A THETSMO
vata. Ut proin recté seneca, nullam
Crentem aded exera leges moresque proje-
ctam existimareric, ut aliquos Deos non
credat. Et Mlaximus Turius vere colle-
gerit, nullum ese hominum genus, ne-
que barbarum neque Crxcum, sive inma-
ri vivat sive in continente, quodnonaliqua
culcus Deorum ligna crisac sire (ymbola
Si enim terras obeas, inguit Plutarchus
in Colote, invenire poltis urbes muris, lite-
ris, Rexibus, domibus, opibus, nomil-
matecarentes; urbem vero abcor Templis
Diisque carentem, qua precibus, jureju.
rando, oraculonon utatur, non bonorum
cduso sacrificer, non mala Caeris avertere
nitatur, nemo unquam perlustravit. l-
Ererie in hancremillustris Mornxus caP.
l. de Ver. Rel. Christ. Uchi (inguie) Libri
omnibus patent, Mundus inquam e ho-
O, ita exhorum lectione omnes omnino
Cienres Deum didicerunt; et si dirersi di-
recla de CO COnCepOTIHE; Percurre enim
Orbem ab orcu ad ocealum, a Septentrioni-
bus ad Ruatrum: perlustra mente quor-
quot antecellerunt lecula: quotquot ri
SuCrUnE RCgna: ipla demum scrutore
barba
v
Ap
bu
sens
Su
M

## Folio 97 — 818669012:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
nule
et
03
e
155
et
a
ps
Tet
j
156
2C
E RADLCANDO.
barbarorum sive lustra sive mapalia; ubi
cunque homines inveneris, ibi continua
Religionem de Numinis cultum, ibi Sa-
eFOTUMEIEUS, Preces denique ex Cacrificia
reperies; diversa quidem hacec contula, at
in eolaltem congruentia, quod Dcus est.
Tam Fortiariets si nondu cederet AtheuS,
quidui adproprix tande consciencia cesti
monium essecremitrndus: ticrerbis qui-
dem lusti Liplii, Ccnc. II. Epict. 25. C on-
Sule Teille ipse qui dissentis, in recte factis
ecquid latari aur diffundi resentis; contra-
hiinsceleribus et angi: ne dissimula sentis,
at q id etiam in occultis. Unde autem ille al-
teruter sensus, nisi quia animus judicat lu-
dicem alium esse. e aliquid homini praeter
hominem timendum, quod profecto est Nu-
men. Inde in sccleratissimis quibusquo
aculciconscientias qua lontes ad Dei Tri-
bunalinrirospertrahie, e efficie, ut pessi-
mus quisque supremum Iudicem maxime
exhorreleat, ex qui rebus prospere Auen-
tibus omnem de Deocositationem excul-
serat, in subitis periculis omnibus ortubus
contremiseat, Calum Cuspiciat. Deum in-
seminet. Simors eminus dixicum inten-
tCFD

## Folio 98 — 818669012:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
DE APHETSMO
cet: vat. quomodo expalleseit d exani-
matur, in extremo inctatur agone, ac hor-
cendis cuncta impler boatibus; randemqs
desperabundus quamcunque Religionis
capeat umbram, quemcunque divinitatis
Censum amplectitur. Ouid, quod mini-
marum etiam rerum pavor Dei contestio-
nemab invicis extorqueat; utenim quis
que est audacisIUS DCi CONFeMPEOE, Ita
vel ad Folii cadentis strepicum maxime per-
curbatur. Oux etiam caula est cur NCrO
tantis Euerie agitatus Furiis, tantis accen-
Cus tadis, qui tamen Seneca Praceptore
Superior, _ duodecim Tabularum L egibus
exemprus. Nemoin audaciorem, aut etfre
natiorem Numinis contemptum pro-
rupisse legitur quam C Caligula; at nemo
etiam crepidarit miserius, cum aliguod iia
dirina se proterret indicium; adco, ut
Deum, quem sudebat exprofecto contem-
nere, invitus etia exhOrresCCre COBCrOTUT.
Unde obscero id: nonne ex dirina majesta-
tisultione, qua illoru conscientias eo rehe-
mentius percellit, quo magis cam retusere
conantur. Si itagi omnes Deummaliciose
negantes secu lapi habicarene, propriam q
con
8

## Folio 99 — 818669012:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
O1
et
1
1
l
c
E RADTCA NDO
contulerent conscientiam, nec affectatas
enorantia rencbrassaturali luminioffun
derent. Deum quem hactenus spreverunt
Facilengnolcerent, nec invici animum ac
Divini Numinis dimitterene maiectatem.
Ouandoquidem rero abunde hactenus
experientia docui, plurimos existo prota.
norum hominum consortio DF L OpF.
Max. consiteri quidem existentiam, ve-
runtamen admirandam cius inpetere
PROVIDENTIAM, e ex conse-
quentisolummodo iplam nesare Existen-
tiam, (cum lixc illi tam arcte CIE COnDCXA.
ut una ab sque altera nec esse prorlUS, DEC
ucoporter credi ponsit;) ideon gravistimo
hoc conver(ionisnesotio, pexcipuaratio
num momenta in prompto esle oportet.
quibus demontreUS, DFUIM ReSCreatas
omnes admirabili sua conserrore Providen-
sia de unam quam que earum ad tinem di-
rixere sibiconrenientem, imo line prori-
dentia nec Deum Deum esle volle, qui Res
omnes Topienter condiderit. Ptenim quis
operator (coresie seribie Anbrolus Lib. I.
de OHic. C. 13.) negligat operis sui curam e
quisdeserat es destituat, quod ipse conden-
d
dum

## Folio 100 — 818669012:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DE A THEESMC
dum putavit: Siinjuria est recere, nonne est
major injuria fecisse. cum aliquid non fecisse
nulla injustitia sit, non curare quod feceris,
summainclementia. Duod si aut Dcumcrea-
torem suum abnecant, aut feraru ebestiarum
1
Sehaberi numero censent: quid de illis dica- i
mus, qui hâc se condemnant injuria: HIXC
Ambrosius contra Atheos ecEpicurcOS I-
Iu) ut
vinae providentix holtes acerrios, qul luc
busnon solum Deum non esse, sed inju-
Cum ctiam ac crudelem Fore oltendic, l
Mundum quidem produrerie, cundemt 12
men providentia sua subernare nOIII.
Et Cane cum Creatio majorem propemo
dum rim requirat quam providentia, l
quidem lonse difficilius sic rem prime
extra nihulum producere quam procdu
Ctamtovere aetueri; hinc a Fortiori pra
clare colliritur, Deum hujus unirerts
creatorem ex conditorem Facile opcris
quod motirus est lui curam serere polle
quemadmodum omnis artitex, quo elt
praestantior, eo operis Cuituendi ac perpo-
liendi sudiolior deprehenditur, imo cun
Cta5. res creatas iltam Dei proridentiam
necessario exigere, nec puncto quidem
non
CuB
tum
m ill
lor
an
1OO

## Folio 101 — 818669012:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
1C
C
M
DI
ERADTCANDO.
temporis durare posse, ni à Conditoris lui
vi atque potentia iisdem succurratur.
Eit quis non sentiat (dico cum Lactantio
L1b. III. Instit. div. C. 9.) hunc Mundum
tam mirabili ratione perfectum, aliqua pro-
videntia gubernari: quandoquidem nihil est.
quod possit sine ullo moderatore consistere, sic
domus abhabitatore deserta dilabitur; navis
sine cubernatore abit pessum, es corpus reli-
ctum ab anima destuit, ne dum putemus tan-
tam illam molem aut construi sine artisice, aut
stare tam diu sine Rectore potuisse. Ita
Ladetantius, cui junsendi caeteri antiqua
Ecclesix Doctores, qui rel exinstituto de
proridentia scriplerune, uc Chrysoctomus
per tres libros et sermones lex, itemque
Hlom. IX. 3d pop. Antioch. _ HIOm XXXIII.
in Genel. Theodorecus, Lib. VII. GTXC.
AAect. _ Serm. X. de provid. Salvianus
Lib. vur de eadem; vel aliis libris spar-
sim eam actiserune, ut Ausust. Lib. V. de
Cir. D. Cap. 5. d Lib. V. de Cen. ad lit. C.
21. Lib. uI. deLib. Arb. Lib. T. de II. de
Ord Clem. Alex. Lib. T. _V Strom CY-
riIl. Alex Lib. TIT. ec r. contra Julian.
aliique adrertus inertes philo(ophos d
EpI

## Folio 102 — 818669012:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
A
DE ATHEESMO
Epicuri de Cresc porcos. divinam prori-
dentiam in dubium rocantes, iplom illaur
copiose demonstrarune. Aeque hisve-
terum Thcologorum. Res conditas lum
macura a Deoresi docentium, argumen
tis addenda erium alia, quae vel ex Deina
cura, proprietacibus, Scientia, bonitate
julcicia. immentitate, omniporentia, vel
operibus ejusdem generalibus aeque aC
Specialibus, vel Creacuris ip(is, ex animan
eium Cirpiumque seneratione, humano-
rum rultuum diverlitate, corporum Aru-
ctura, rerumque omnium varietare e in-
constantia depromuntur. Huc quidam
etiam Divina proridentix extra ordinemmo
acmironda documenta reterenda elle exi
Rimant, nimirum res cunctas inopinatas,
nullo humano vel sensu, vel nucu, vel
motu qualI aene pinxams Factas, constru
ctas, aeque ecitas, dc proin animos morta
lium percellentes, inque Deum Deive
Ansclum auctorem actollentes; quo un
genere admirabiles enumerant ca(uS, qui
non nil certa Numinis providentia annu-
ente feri potuissent, ue ex panicos terro
res repente immissos( de quibus vidende
Fralmus
len
in
lhi
tru
stes qua
1
at
u
Ma

## Folio 103 — 818669012:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
ERADTCANDO.
Crasnus in Chiliad. P. 755. _ Angelus
Policianus Milcel. Cap. 28. OpP. C. M, 2 +9.)
mec non omnia inuniverlum portenta, qua
suxta Ciceron. Lib. I. de Dirin. OAten-
dunt, monstrant praedicunt, qua Cupra
naturae facta vim, perculsis consternatis.
que hominum mentibus ad praemonen-
dos trististimarum rerum calus spectanda
a DeO proponuntur; qualia nonnun-
quam esse videntur prodisia cempectatum;
Terra mocuum, aguarum, ienium plu-
viarumque prodisiolarum; Aeris item.
Praecee modum ventis concitati, malo-
rum exidemicorum, etc: prolixe e crudi-
te memorara ab Edone ircuhusio Lib. II.
Fatid. Sacr. C, 8. Alia ex historia Biblica,
Feclesiastica, protan a ip (a denigue expe-
rientia collecta in Ocroneria a D. Danhar-
vero, P. T9. Ccg9. Corripuit (ita Ncuh. l. d.
F. Y5T.) Anno r524. universam Germaniam
Tempecta, toto anno, pluvrarum, grandi-
num, tonitruum es ventorum turbulentia
insieni; qua velut disruptis nubibus, at qe
effusis Caeli catarractis. extrematerris perni-
cies incubitura videbatur, mari fluminibus qe
cum magna villarum animantiumque strase
exum.
103

## Folio 104 — 818669012:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
104
DE ATHETSMO
exundantibus. Sequuta est statim seditio
Rusticorum oppido deploranda: quorummul-
ta millia paucos intra, dies, pecudum more
ingulata interierunt. Tum Roma, Borbo-
nio Duce capitur es diripitur. Franciscus
Rex in Caesaris venir potestatem. Britannict
Sudoris lues Furopam pervacata innumeros
mortales suffocavit. Travero ab illo tempo-
re commutatus est rerum omnium status, ut
Narura deposito vereri babitu, novata vi
deretur. Sic cum in Cxlarem Carolum
Dux Clivius Withelmus; in Flenricum
Brunsuic. Pandorarius Philippus armare.
cur, in Monasterien(i aero Canguis de caelo
Aillavit FC cum Mauririus SaZO cum
Alerro MarchionC AMNO T55Z. Cruentam
inirec puonam, omnis circa Frfordiam
e Lipsium ager cruoris imbre tabuie, ac
Minia Fribersam anno in sequenH, Ca
tum Canguineis guttis FOPAVIF. Nostro
Seculo mirum Plurae Facum (uE alIa NUNC
taceam) multos in cuporem dedic, quo
Scil. CSeribente CluVerO) rupes alsissima
Dei ab(cissa manu vesperascente XXV. Aug.
dic Fluram oppidum uno momento itaobruit.
ut ietu oculi ad sesquimille homines interi-
rent.
ep
1

## Folio 105 — 818669012:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
ER A DTCANDO.
rent, nec oppiduli vola aut vestigio relicto.
Loco Castellilacus jam apparet, sesquimillia-
ri tralicolonons. Duis nos metuat Deumme-
ritas impietati paenas molientem? F.t(I verO
in nulla re cautius sic agendum, Guam por-
tentorum prodisiorum que ciutinodi co-
ram attieis commemoratione, praesertimcu
Scriptura Sacranullum nobis Fundamen-
EUM SUSSCFAE, UIECCFFA OMIHCIUE CxPEO-
dioiis; quin imo srave nonnunquam
Ccandalum ex nimia e supersticiosa eorum
observatione acceperint athei, aeque vix
meliori Fundamento caetera niri credide-
rine; attamen cum plurima insueta Natu-
ex porrenta ex gravem lapissime homini-
bus dederine noxam, ex majorum malo.
rum in Futurum peaebuerint documenta,
haud omnino nullu ad generondum in mi-
Teris seculi mancipiis atheisque (practice
saltem talibus) dirina providentia pa-
riter ac existentia sensum, e emoltien.
da laxo quoris duriora pectora Face
re videbuntur. Ouanci vero ponderis
ac momenti sint argumenta, adverluscae-
lestem de 55. Numinis providentia veri-
tacem ab improba mortalium collugie
excosi-
105

## Folio 106 — 818669012:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
1OC
DE ATHEISMO
excositata, inde colligerelicet, quod cum
(Mario Mersennoteste,) quidam de ca du-
bius, Francilco Hlumblotoexrx. rationes
propoluisset, quibus daemon ab ejusmen-
te Deiproridentiam tollere niteretur, ac
ille primam Colito Ferrore, libentissimo-
que animo Facile dissolrisset, reliquarum
nebula ita disculsae Fuerint, ut casommino
neslexerit, d in vera de Deo tide constan
tissime perstiterie. Et Cane (i ab improbis
ictis aliquas impietatis sux, negataeque
divinae providentix rationes exquiras, nil
certe praeter Cacrilegas calumnias, aut
continuas querelas exaudies, nunc quod
Bonismala, nunc quod malis bona con-
tinsant. Bonos (inquiunt) Eapenumero
calamitatibus milerrime attici ridemus,
malos e sceleratos contrabonis jucundii
Ture pociri, adeo ut Furipides in Bellero-
phonteindignabundus dixerit, oo rae azor
Rivocr Daos nanSC decoilas ExdsS coE
185: Indignum est Calum suspicere, malos
cum videamus injuste honoratos. Si veroDe-
usest, proriiere debet, ut bonis bene, ma-
le veromalis (IE. inquicbat Telamon; C Cx.
nimus autem bonos ex innoxios domo pri-
raTI

## Folio 107 — 818669012:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
SII
1
O1
et
set
11
1
56
eiB
E R A D PC A N DO
vari, patrimonio spoliari. suppliciis, igne
Ferro, cruceque tolli; impios contra di-
vitiis, honoribus. et gloria saepius crehi
ec omni bonorum genere velut satiari de
usque ad caelum colli. Ilinc ArchelauS Ma-
cedonia gloriolus imperat, licet Fratris,
patrus d patruelis immanis licarius Fuerit;
Rgnmemnon verokexbonus, atque acer-
rimus armis, ab adultero adultera; exccp
tus dolo interemptus est, licut eercules.
quicû de rebus humanis optime meruistet,
a Deianira renenatus, d incautus conte-
etus est. Pompejoconerajus tasqueomnia
milcenti prospera omnia, Rcip. caulam de-
Fendenti omnia adversa atq; contraria ce-
cidere. Acque hâc de caula Diagoram
Milelium, uno omnium oro proclama.
tum attreum, perfricto fronce dirinam
proridentium perncgasse nonnullitestan-
tUT.
Annon rero praepoctera Tibi CL. Vir
intrunitorum illorum ridetur opinio, imo
ingens supor, sic de Dei Foro scelerum ex-
Dectare rindicationem, ut in Forocirilivin-
dicantur. Ouantoenim altior Dei intelle.
ctus, quam Capientisimorum hominum
est.

## Folio 108 — 818669012:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
100
DE A PHEISMO
est, quanto sloriosior ex excelsior ipsius
majectas, quam maximorum Imperato
rum tanto lonsius ipsius justicia se provi-
dentia in piinienda improborum malicia
numanam vindictam luperoreditur; nec
iisdem cum illa ctatutis, iisdem ter-
minis de ansustiis, iisdem animad-
vertendi modis se adtringi patieue.
Frsi enim in bene consticuta Republica
quisque sccleris patrari convictus ad de
bitum justo zelo rapiatur supplicium, aut
alia quacunque ratione ad crimnis mensu-
ram coerccatur; nihil camen est quod De
um ad poenam improbisquantocrus insti-
sendam adigat atque compellat, neque ob
idnimix autiniqua lenitatis acculari Can
etilsimum Numen potest, quod pessimos
quosque rissimosque hoctes aliquondiu
inbonospraNari permitrie, cum digira in
juriarum illatarum animadversIO NON taI
laesis d aflictisinnoceneibus, gnam divi-
nae iplius immutabilique justitia debca-
tur. Nimis profecto temorarium est 85.
Numinis Capienria justiriaeque tempus
praeleribi, ee modum catui à sciolis, ubi de
quo pacto ad punienda malorum scelera
PTOCE

## Folio 109 — 818669012:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
ERADTC A B DO.
procedere debeat, porius non nisi IpsiuS ar-
biteatui de arcana voluntari ea sunt com-
mittenda. Floreantisitur dum viruntim.
probi, omnium bonorum apparatu sau-
denne, decedant randem Felices quasl ex
hrac vitâ, neutiquam tamen horrendum
Numinis judicium poenssque nequicix X.
ternas effusient, led hoc daturi graviores,
quo praetractius summam inectabilenque
Dei longanimitatem toto rita curriculo
sunt aspernati. Etenimnon secusDcuscum
illis arque sererus Judex est acturus, ubi
desperato ad Frusem reditu anima e Cor-
poretorritiorum maculis Fadata, tot la-
Sa conseiencia stimulis Cauciara milere ali-
quando exulabie. Tantum isitur abest ut
ex Felici improborum luccestu Dei accula-
ri possit justicia, aut nesari providen.
tia, ut porius ejus hine bonitas patien-
tia ex mansuerudo longe laceque disfu-
Camaximis closiis laudandta sIE atgue ce-
lebranda.
Ouicgnid veromalorum Piis e bonis
in hac vitâ obrenic, id aeque Dirina pro-
videntia ac summa ersâ eos benignitari
esttribuendum; Si enum bonisomnia (uc-
CC
10

## Folio 110 — 818669012:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
TrC
DE APHETSMO
cederent proipere, Ci diritiis abundarent.
E a exteris suspicerentur, R nunquam a-
frotarent, dolerene, incommoda senti
renc, parum Expius imbecillitatis lux el
lene memores, nec rebus praeclare sectis
animos ica submitterent, quin de vulsus
exictimare Facile posset, eos non luapte
sponte colere pictatem, sed illa qua(i mee-
cede allectos ex inritatos: At eum eoSnOn
csestas, nonionominia, non corporis cru-
ciatus, non mortismerus à Dei cultu postie
abducere, clarissime apparet, virtutem.
honeltatem se Deum imprimis ipsum ab cis
propterse, non vero aliquam mercedem
amari. Ouin imo tanto certius hinc con-
Aat, haudmorte finiri omnia, sed aliam
Tupereserirum, in qua de pexmium tribu-
atur jultis, a sceleratis pana gravisima exi-
batur. Si enim homines innocentissIImOS
inrita hac nunquam à molestiis respirare
videamus, sed perpetua calamiratum serie
premi, cogitemus necesse cst, aut (quod
ipla Nacura abhorret ac retugit) Deum et.
Cc injuctum, aut post hanc vitam ese b0-
nisac probispramia ex Dei solius graria ec
benixnitate constitura. Cxterum AMnOM
et
dun
ai
les
se
lum
Videtu
mur
be
um)
et
Qi d
11
1
ter
tu

## Folio 111 — 818669012:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
E R ADTCANDO:.
TTL
Plotinus homo Fthnicus adversus Cno-
Ricos, muita ex uIS, qux vulso mola
videntur, bona esse locupletissimé de-
monstrarit: Annon calamitatem Vir
tutis occationem Seneca in luo de provid.
lib. appellarie: Illos (inquir) merito quis
dixerit miseros, qui nimia felicitate, torpe-
scunt, quos velut inmari lento tranquillitas
itineris derinet, quicquidillis inciderit, no-
vum venier; tandemque naturx solum.
lumine collustratus in haec verba crumpit:
Tlos it aque Deus quosprobat, quos amet, in-
durat, recornoscit, exercet, eos autem qui-
bus indulgere videtur; quibus parcere; mol-
les venturis malis servat. Frratis enim.
si quem judicatis exceptum. Sed veniet ad
illum diem faelicem sua portio. Duisquis
videtur dimissus esse dilatus est. Deus op-
timum quemqe aut mala valerudine, aut lu-
etu aut incommodis afficit. Dicapt quicung.
jubentur pati timidis ignavis que Rebilia digni
vip sumus Deo, in quibus experiretur, quan-
rum humana natura posset pati. Fueite de
licias, fuxite enervatam feliciratem, nist ali-
quid intervenit, quod humanae sortis admo-
neat. Ouemadmodum etiam Hesiodus
recte

## Folio 112 — 818669012:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
1IZ
_ DE APHEISMO
ceste Plutareho, ista qua rulsomala num.
cupantur, tanquam Deorum dona est re-
neratuS; diritias vero ex Imperia tan-
quam Fortunx ludibria cum Plarone, Ana-
xagora, Thalete, aliisque alto despicere
supercilio consuerit. Cum itaque ex ip-
Torum Centilium confestione manitestum
EC, in iplis rebus adrertis juctos _ virtute
praediros bonis melioribus affici, quam
in omnibus prosperis atque volupeatibus
improbos, ea proxternon est quod Athei
nullam esse reputent dirini Numinis pro-
ridentiam, sibonos tribulationibus impe-
ti, malos vero diritiis ex roluptatibus dit-
Auere videant, quin porius exin ad agnol-
cendam e depraedicandam optimi Numi-
nis sapientiam acque lonsanimitarem le
credane invicari, ac ulero adduci pa-
Ciantur.
AA cum melior acque sublimior DF. L
ODC. Max. cognitionOn nIlI Cx V ERBO
ejus rerelato petenda sit acg: haurienda, (1-
quidem is qui se rudiori penicillo in Natu-
rali Lumine ac Creaturarum speculo ad-
umbrarie, idem se in verbo viris coloribus
exprelsiri addo quod in ipla operum Dei
contem

## Folio 113 — 818669012:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
E. R ADTCA NDO
contemplatione cacutiamus, nisi Scriptu-
exS. Quasiadmoris conspiciliis 3 distincta
appareant, qua aore internoscebanturs
hinc omni deliberondum erit Audio, qu’à
ratione porissimum illius authoritas irre-
Frasabilismileris ac infelicibus atheisita AIC
perluadenda, ut documenta Verbo Dclre-
velata Facilius concoquere aridiusque ar-
ripere postine. Licerrero inter exquisitas
lumma authoritatis notas, atque criteria
in Scrutinio jam jam commemorara, Facile
praecipuum sic ipsius spiritus sancti Testi-
monium seu ris eius arcana, occultis acule-
is Fodicans corda legentium ex audientiu,
omniguerarione porentior, ad quam ido.
neis verbis explicandam omnis languet o-
ratio, e verba intra rei magnitudinem sub
lidune; ab catamen in Arheorum (quiri-
dent e elerone quacunque ipsi non sune
experti, ec Dei rircutem luo ctupore meti-
untur) convertione haud quaquam Facien-
duminitium, nec jubeantur expectare do-
nec Spiritus S. in iplorum cordibus imme-
diate de sicriptura authoritate testerur, re-
cum prestius urgenda interna caelectis au-
choriraris indicia, utpote anriquitas Scri-
PEuTa

## Folio 114 — 818669012:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
112
DE ATAETSMO
ptura infallibilis, cum nulla Religio re
tustiorem Scripturam Scriptoresq; habe-
at quam Ilraclitica, ee guae eodem Funda-
mentonititur, Christiana, imo omnis li-
bec quanrum libet antiquus, norus sIC lI
cum Scriptura antiguitare conteracie.
Crracia tradente (osepho L. Ib. I. ContraA-
pion. nullum retustiorem libeum habet
Hlomeri poemate, eiusque Sapiences mul.
tis post Salomonem amnis AOrVCrUNE, d
quamris Elomero antiquiores sint prilci
Cencilium Pocta ex Theologi, Orpheus.
Lus e Mulaus. Mote tomen tonge re-
centiores Fuere, cum IS CORTAHCUS CCErO
Disprimi acheniensium Regis extiterit, (1
cutiex antiquis FCclesia Doctoribus AU-
ust. Lib. XVIII. de Cir. DCI, cap 39. Fuseb.
inChronici lui procemio, fultinus in Parr
necico, Tertullianus in ApologetiCOPIa
clare ostenderuut. Ouid, quod nullum ali
ad scriprum reperiatur, quod huius unt-
verliorisinem tam accurare exponat, tem.
Porumique seriem per rot annorum mille.
narios nos cdoceit, cum in Cientilium
monumentis plusquam cimmeria de tan-
cisrebus ten obrxe deprehendantur, imdan-

## Folio 115 — 818669012:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Ret
C
C
IC
E R A DIC A NDO.
telolnipiadas quarum in annum MI. 3174.
Cadirinitium) in historia Gentilium oin-
nia confutionum plena Fuiste, ipsi protant
acheique Faceantur. Nec minus egrepium
Vetustatis documentum Linoua PIebraa
Suppeditat, qua Moses ex Propheta usi, que
uti antiquissima. ita omnium atrix ine-
rico a D. Hlieronymoappellata, in Cola Fa.
milia Fberinapolt  Na)cov vorr retenta,
_ cum ca Sacrolanctae doctrina puriras
atque inteoritas propasata. Alterum in-
ter Cummae aurlioritatis criteria locum me-
rito ipsa Rerum in Pdcro hoc volumine
CONTCHTaTUIM Majectas obtinca, cum
protana Gentilium Scripta de Cuorum
Deastrorum Cceleribus, Cupris incectuo.
liS, rolupeacibus, Sodomia, parricidiis
mendaciisque pertonent; Sacer Codex de
Delunius Canctissimi, justistimi, reracis.
lini, Sapiencissimi voluntare ac opcribus
nosinstruat, ex Lesc eius juctitia _ San-
etitas, ex Rvanselio misericordia e justi-
eix temperamentum iirifice elucelcat; &e
cum anciquissiima etiam Centilium nionu-
menta, vel exigua lectorem perfundant
voluptate, relhujus tancum rirx commo.

## Folio 116 — 818669012:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE APHE ESMO
da doceant, hoc scriptum riam ad Calutem
Cempiternam monstret, finemu; ultimum,
uc aeternum bene lic, praefixum habeat. AC.-
cedac Terrio admirabilis Scriptura S. har-
monia, ex pulcherrima Librorum omnt-
um consruitas, quod licechaud ab uno au-
thore, necuno codemgueremporeac loco
conscripei Fuerime, sed a primo Scriptore
ad ultimum aliquot annorum millenarii
interjecti, quiatamen uno Spiritu unoque
OrcMoles, Propherae ec Apostoli luntlocu-
tishrine luarislimus totius corporis con.
centus, ee concarenata unirersi CodicIs
Ravapuorsa ubique deprehendaeur. Et
quamris interdum antilosia quaedam III
Hlistoricis cumprimis de Chronologicis in.
Obtutum veniant, cx ramen non ex SCri.
peuraipla, led vel a fontium ignoratione,
vel pertunctorid rocum phralium, contex.
tus, scopi, circumstanciarum, parallelil-
morum consideratione, vel praeconcepta
opinione, vel analogix fidei neslectione
ex precum intermistione originem traxil-
se videntur. Ouarton gravistima adrer-
usatheos pugna prorocandum crieaderi-
denciltimum Sacrorum V A L ICIN1O-
R EL M

## Folio 117 — 818669012:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
1a
R R ADTCA NDO.
RUM complementum, cum disertis
Temper Prophetarum Sanctorumq; homi-
num praedictionibus eventus responderié
exactissime, iique de rebus longisime
absentibus et Fucuristanquam depraesen-
tibus imo prateriris (aepe sint locuti, nec
unquam Fefellerint. Enimrero quo aF-
AREU DOEIE ETAIAS CYFUM ROMINATE, _
praedicere cumtore Judxorum Liberato
rem, aunis circiter 100. antequam CYrus
nalceretur? Auc quisalius nist Dei spiri-
tus potuitpeadicere seroboamo, Regem.
proditurum de Cirpe Daridis nomine 10.
siam, qui altaria protana cverteret e di-
Burbarec: idque 356. amnis antegnam id
est adimplerum: Annon TcremIaS LXX.
captiritacis Babrlonica annos praetinirit:
Daniel ab instauratione urbis edicto AF -
taxaxis Lonsimani concecta ad Christi
mortem septuaginta annorum lucbdoma-
das, I. C. 400. annospraecise computarit.
In mentem sibi atheus praelertim politicus
Cdtolum rerocet, qua à Daniele de qua-
tuor Monarchus, imprimis Tertia, (Baby-
lonico Imperio achuc durante) sunt pea-
dicta, quomodo crentu ad unsuem om-
2
MIa
TI

## Folio 118 — 818669012:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
DE A TRELSMO
nia completa Fuerint, ut non vaticinia sec
historix esse videantur, aeque à mulloalio
lusgeri Propheca potuerint, quam ab co
cuipraeviss parirer dC prorila lunt ommnido
Ouinto haud praetereunda sunt ingentia
aei Ctupendta mirncula, quanta perMosen
ec Prophetas in Veceri, Chriltu et ApoTtolos
in Noro Testamento patrata, qua Maje-
Rate lex fuerie promulsata, quae prodisia
in A Orpro d deserto Facta, caque non un
angulo et inter paucos testes, sed inspe-
ctanre ex indignante tota A Sypto, e lub
oculis lexasinta inpriadum armatorum dt
nuerosistimae Crentis, qua Mannavelce.
batur, columnamienis praecuntem seque.
bacur, clangorem Tuba audiebat; mon-
tem ardlentem, d Aammarum slobos, ad-
voluros cum horrore contemplabatur:
porro quam solide sunma oraculorum
dirinorum authoritas per ea miracula
contirmata, quam apredoctrina generis Le-
si terribilia; Franselio graciosa) acco
modata, quam lace corui Famanon ad GCn.
tiles tantum propasata, sed etiam cum
illustriore oradu ad Ecclesiam essent vo-
condi, Verbo onnunciato, mivaculorum

## Folio 119 — 818669012:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
I1a
11
E R A DTCANDO.
respectu apuct ip(ostides eo Facilius impe.
eraca Everit. Ouam raxime ettam urgen-
da SacriCodieis inter tantos Sachana Furo-
res per tot annorum millenarios conter-
ratio, de dd nostrausque termpora propa-
satio; quamvis enim non semelledite.
rumicerum que Orbis ex oreusjunctis qua-
si copiis in ulcimam doctrina hujus Can-
Ctistima perniciem COnSpirAVeFIHE, nec
minsus in ipta corrupta hominis natura, ac
cumprimis larabeer corcibus, vatinia-
num quoddam adversus DK I verbum
(Puis quippe affectibus e diametro adver-
Tum) relideat odium, gno ad Ciaraman-
tosusque _c Indos releoatum optent de c
rerum natura sublatum, Fremens insuper
Furensque Damon in quasris occasiones
intentuS, totque damnorum Regno (uo
perScripturam illatorum memor, partim
aperca riolentin, partim operta Frauduten-
tia protinus cam everrere toborarerit;
Falra tamen ec superstes usquequaque
manserit, nec adcam extinguendam aut
Anciochi Epiphanis immanis Caeritia; DuE
Tulii Calaris, Diocleriani, Fuliani Apo-
catae aliorumque Prrannorum versipel

## Folio 120 — 818669012:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
DE ATHETSMO
lis impietas; aue Porptrrii vel Luciani
virulenta scripta, quin ec ipsae inferorum
porix quicquam raluerine, aliorum scriptis
oblirione dudum sepultis, ec ita perenna-
veris, ue nec apex perire possie, quin ita-
tim ejus jactura per Maloram vel Sacram
Criticam queat deprehendi, Tyrannis
contra Antiocho Exiph. Julio Cxl. Tulta-
na, (quorum jastu tot scriper hujus
exemplaria Vutcano Fuerunt consecrata)
aliisque versecutoribus _ empactis, hor-
rendis pams miscrabiliter muletatis s ac
cum infamia perpetua ad orcum relesatis
ex damnatis. Nec denique parum ad
Scripturae authoritarem acheis persuaden-
dam Facere videtur quod solephus Orisa
LID. XII. C. 2. tracat, apud Ptolemaeum.
Philadelphum, de Libris sacris Febrxo-
rum, Regis Bibliochecarium Phalerxuma
ex Hecatao Abderita haec esse locutum :
Alios Historicos mentionem hujus Scrip-
turxnon Fccisse ces arricsons nar un derav-
Ino Behnncis souaor dara pca. Ouiacum
pura sit es sancta, nefas fuerit eam profano
ere explicari.
Ibidemque Phalerxum
cundem ex Aristao retulisse: Thcopom.
Dum

## Folio 121 — 818669012:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
i
sII
E RADTCANDO
Dum aliguid excerptum ex dirino volumi-
netlistoria mandare capisse: scd totos
quadeasinta dies rertigine percussum do-
neC per aever es sculurcida quadam interral-
la placato precibus Deo ab incepto decti-
tisset, admonieum postea per comnum sibi
hrac accidisse. Quod circa divina repiepza
Eu voluisset; codemque modo Theode-
eenpoeram cum in Trasadiam quandam
aliquidex haeris Libris infersisset, octula
calisine abincapeis desistere debuisse.
Elis itaque motiris cum PraParaTUS CC
Occuparus hominis achrei animus, iamque
sublimtus aliguid ec auguctius de L ibro
hoc rebusque in eo contentis cogitatione
concepie. (uccedane subinde argumenta
magis cogentia, ex menrem intrinsecus
aucacoius convincentia, qua cum in
ipso Scrutinio (int proposita, inque Theo-
loeorum scholis passim obria, Cilentiojum
praetercundaexistimari. Non item exter-
nas e aliunde adscitas perlualiones, quas
unoverborocamus Testimonia; Hlorum
cum quadam domectica line, scuabamicis
protecta, quadam extranca seu ab hocti-
buS. prolara, probe considerandum, qua
I2I
ac

## Folio 122 — 818669012:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
DE APHETSMO
ad perluodendam Saeri Codicis authoritan
tem, ipsamque atheorum convertionem
aptiora videaneur: Ut uc Vero domecti
cum iliudtre ipsius Ecclelx de verbo Dei
Ccripto cellimonium, ordinc primum ap.
pareat, in pasani tamen acheique a licu)US
conversionchaudeste videtur primarium
cum ab ipsa Scriptura non prorsus (IF le
Paratum, imohaec scclesiam nobis audien-
dam e secuiendam commendaverii, adco-
que resrellu demonstrariro ex Scriptu
ristoclelia cognoleatur. Addo quod perpe.
tua non fverit ea Rcclesa Felicitas, nec illu
Arc semper e diffusum in Orbe praeconius
ut infideles ad lacrorum dogmatu conside-
rationem ac Colerrem invellisationem al-
licere trabere que poruerit, guin potius x
piltime partim aperta persecurorum ty
ranide, partim mirabili cemporom atque
dogmatum inter se dissentione nitida LC-
elelia Facies ralde obscurata aegue horribi-
lem ecliplin Passa fverit. Ouid quod ma-
lienantium etiam Pcclesia, _ Idololatrica
congresationes, adornatis roe rantisque
pomparum ceremoniarumque solemnibus
omnium in se oculos convercerine, de ad
ru

## Folio 123 — 818669012:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
c
et
1
1t
s
100
A R, ADTC ANDO
Duporemulque Axos detinuerint. Mlagis
reitur extranca Testimoniand confunden-
dos atheos conducere videntur, dum jux-
En DCut. XX ~ II. 31. Inimici nestri sunt Fudi
ces, cum fudaei, Turcae, Genriles, Chri-
Pionorum Religioni e rerelationi, vel in.
Feii ex inriciillustria dederint Cuffragia, at.
que praejudicias illi verbis ex Factis, vita
paricer ac doctrina orchodoxiam nostram,
e suam spoctatium hactenus contesi;
ilti (Turce nimirum) propheticis e
apostolicis oraculis multum tribuentes.
ipsum Salratorem nostrum TESIM
CH RIS TUM tanquam indubitatum
magnumque Prophetam sint venerari, in-
que AlcoranO (uO 1ZOar. 53. Christo non
credentes punitum iri dilerte Cacuerine, et
Elmacino HTistor. Sarac. L ib. 1. C. 1. ) tC-
Ac, cum Dei Spiritum. Deique Verbum
appellare, ex cum Mosaica Legcetiam RV-
anselium approbare non dubitarerint;
Hidenique live Gentiles plurima in scri-
peis luis Codici Biblico praebuerint testi-
monia, qux cum ab iis, qui de Relisionis
Christiana veritare egresios conseripsere
comentarios aliisq; authoribuS LINE COF.
rOSa.

## Folio 124 — 818669012:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
124
DE A THEISMO
rogata, ca prolixe recensere superledeo.
Ouods isitur adhunc modum in grarissi-
moiltonesorio, mmirum Tcr à dEcor COn-
vertione procedatur, alsiduisque precibus
Sacrolancti Numinis imploretur auxili-
um, de successu Felicistimo rix aC nC VIX
quidem amplius dubitandum esse ridebi-
tur. Faxit id iplum, uc detestandum illud
axioma, quod in corde suo protundisime
inCcriplerunt athei, radicitus crellamus, ut
nullus deinceps Futurus sit impius, qui di-
cat in corde Tuo Non est DFULS Sed Omnes
CORDE, ORE= OBERE
DEVM OPT. MAZ. ESSF
Fateantur. Paxit quoque, ut serio eos
poeniteat, qui tam detestando erroritacte-
nusfuerunt impliciri, ac deinceps Cx 55.
Numinis veneratione eccultu summam la-
titiam, omnia prospera d infinitam Felici-
tarem consequantur. Vale Vir Grarissime,
de Tuas in me explicare perse Vircutes, Pic-
tatem, eruditionem, prudentiam, exqua a-
micoscomplecteris, omnis fuci nelciam
humanitatem. DAB. ANOLISTA. VIN-
DE LICORUMRAL. FE BRBA-
RII. CIOIO CExVeTHI.
POSI

## Folio 125 — 818669012:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
ERADTCANDO.
POST- SC K IP T V M.
Uam haud adeo pridem a Celeberri-
LnOD. D. PHILIEPO TACOBO
SPENEKO, Paurorede Amicomeo ob-
Servandissimo accepi N A T UR A AD.
V SRSUS ATHEOS CONFES.
STON ti MI, ingeniose admodum con-
Scripta pariter ac plurimum ad convincen-
dssconrertendosqs atheosconterentem; ca
TIBIVTR PRACL ARISSTME cuiq: simili-
bus pictatis solica cultoribus, sloriaeq; di.
vina rindicibus gratissima Fore exictimas,
HUICdC ATHEISMO ER ADIC ANDO
EPISTOL A duxi subjungendam.
CONFESSIO NA TURA
CONTRA ATHEISTAS
V A R S I
Duod ratio Phanomenorum Corporalium red-
di non possit, sine incorporeo Principio.
id est D FO.
Trini ingenii Vir Francileus Baconusde
Verulamio recte dixie, philolophiam
obicer libaram a DEO abducere, penieus
taustam reducere ad eundem. Experimur hoc
scculo noltro, feraci parirer scienrix e impieta-
e

## Folio 126 — 818669012:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
DE ATHEISMO
eis. Cum enim exculcis epregie machemaricis
orribus, de rerum incerioribus per Chemiam de
Anacomiam rentaris appareret plerorimque ra-
riones ex Corporum Eisura morlque velueme-
chanice reddi posse, quos Vereres vel ad Tolum
Crearorem rel ad nelcio quas incorporales For-
mas reculerane; cum rero ingeniosi quidam pri-
mumcenrare experune, possene ne Phoenomena
nacuralia, leu ex quae in corporibus appareHE,
Palrari e explicari. Deo non (uppOSto, nec ad
racioemandum assumeo: mox ubE pautum res
necessir ( Ancequam scilicet ad fundamenca d
principia renissene) velue praculances securicact
Tuxe permacure prodiderune, se neque DFIIM.
neque immorralicarem Anima narurali ratione
reperire. Sed Aidem ejus reirel praecepris cirilibus
velhiltoriarum relationi deberi, ita censuie sub.
rilissimus FTobbes, inveneis luis mericus hoc loco
Cileri, nis autorirati ejus in decerius ralirurae
nominarim obriam eundum essec. Reque vrio
nam non alii. lonsius prosressi, jamque de Scri-
Deurae Cacrae auroricare, de vericace historiarum,
de historiarum relatione dubitance Acheilinum
Mundo non obseure inrexissene.
Hloc vero mihi admodum indignum visum est
enimum nostrum lua ipsius luce, id est Philoso-
phiapraestrinsi. Capiipicur iplemet inquisicio
nirerum incumbere, canco rehementius, quan-
to ferebam impariencius, me maximo ricae bonos
cerricudine lcilicer aerernieans postmortem, de

## Folio 127 — 818669012:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
E R A DTC A NDO.
2il
De dirinae beneticenciae in Bonos aC inNOCenTES
aliguando apparicura, dejici per subrilirates no-
racorum.
Sepolicis isicur praejudiciis de dilaca sCripeurx
e historia Ade, anacomen corporum mente appre
dior, centacurus an eorum quae in corporibus
Tenlu apparene, racionem reddere possibilesic, si-
ne supposcione causae incorporalis.
Ac principio hodiernis philosophis, Democriri
e Fpicuri relusciratoribus, quos Robercus de
Borlecorpusculares non incpce appellac, ut Cia-
lilxo, Baconp, Gassendo, Cartelio, Hobbetio,
Disbao tacile condescendendo assentus cum, in
reddendis corporalium Phaenomenorum raciori-
bus neque ad Deum, neque aliam quamcunque
rem, Formamque due qualicarem incorporalem
sine necellicate contupiendum esse,
(Nec Deus incerse, nisi dignus vindice no-
dus---incideric) Sed omnia quoad ejus heri pol-
Sic, exnacura corporis, primisqs ejus qualicatibus:
Mapnicudine. Fisura d Moru deducenda esse.
Sed quids demonstrem, ne harum quidem.
primarum qualicarum originem innacura corpo-
risreperiri posse? Tum vero Farebuneur, ue spe-
ro, nacuralistae nostri, corpora sibinon sufticere
nec sine principio incorporeo subsictere posse
Demonstraboreronec oblcure nec AexvOSE.
Si scilicer qualirates iltae ex definitione corpo-
ris deduci non possune, manifectum est eas in-
corporibus libi relictis existere non polle. Omnis
et

## Folio 128 — 818669012:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
DE APHLESMO
enim affectionis Ratio vel ex re ipsa, vel ex ali-
quoexerinseco deducenda est. Detinirio aurem
corporis est spacio inexistere. Ec omneshomi-
mesillud dicune, corpus, quod in spacio aliquo
reperiune, de conrra quod corpus est, in spacio
alliquo reperiune. Constar haec detinitio duo-
bus cerminis spacio, e inexistenria.
Ex spacii Termino oritur in corpore magaitu-
do ectixura. C orpus enim eandem ctacim maB-
nitudinem _c hguram haber cum spacio quod im-
Dlet. Sed rectar dubium cur rantum porius dera-
le sparium impleac, quam aliud, _ ITa CUF exCM.
eli caula sic porius cripedale quam bipecale, e
cur quadrarum porius quam rocundum. Cujus
rei rario ex corporum nacur a reddinon pocest,
eadem enim mareria ad quamcunque figuram li-
requadraram sive rocundam indeterminaea etto
Duo isirur rancum responderi pollune, vel cor-
puspropolicum quadrarum Fuisse, ab xcerno, vel
ab alterius corporis impactu quadracum Fa-
ctum esse, siquidem ad caulam incorpoream con-
Fugere nolis. Si dicis: ab arerno fuisse quadracum
cd ipso rarionem non actionas, quicni enim
poruerar ab aererno esse Sphaerieum ? XternItaS
quippe nullius rei causa intellixi porest. Sin dicis
alterius corporis moru quadracum factum esse, ce-
Aac dubium cur tipuram ealem vel talem ante mo-
cum illum habuerie; de Picerum rationem refers
in morum:alcerius, de sic in intinirum, tum Dec
omneinfinicum respontiones enas novis quaectio.
nibus

## Folio 129 — 818669012:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
E RADTCANDO.
nibus prolequendo, apparebirnunquam mareri-
am deche quaerendi racionem rarionis, e ita ra-
tionem plenam redsiram nunquam esse. ApP 2-
rebirioleur ex nacura corporu rationem cerrae in
iis Apurae de maenicudinis reddi noposse, Diximus
detinicionem corporis duashabere parres: Spaciru
e inexistenriam; Sed ex roce spacii oriri magni-
cudinem aliqua de signram, Sed non decerminata;
ad terminu rero inexistentia in illo spario perriner
morus, duenim corpus incipir exictere in alio spa-
eio quam prius, ex iplomoretur. Sed re accuracius
perpensa apparebir ex nacura quidé corporis oriri
mobilitarem, sed non iptum MOrII. EO ip(OC-
nim dum corpus proposicum est in spacio hoc:
etiam esle porest in alio aequali ec simili prioris, id
est porestmoreri. Nam posse esse in alio spario
quam prius, est posse mutare spacium, posse mu-
care spacium est posse moveri. Morus enim est
muratio spacii. Actualis nurem morus ab inexi-
Renria in sparionon orieur, sed porius corpore
relicto sibi conrrarium cius, nempe pertransio in
eodem, seu quies. Racio ixicur morus in corpo-
ribus sibirelictis reperirinon porest. Frustraneum
ipicur elt illorum effuxium, qui racionem morus
sic redduor: Omne corpus vel morum esse ab x-
terno vel moveri ab alio corpore concipuo ee mo-
10. Nam si dicune corpus propolicum morum cs
se ab XcornO, non appareceur non porius quiere-
ric ab aererno, cempus enim, eriam intinirum,
causa mocus incelliginon porest, sin dicunt cor-

## Folio 130 — 818669012:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
se
DE APHEISMO
pus propolicum moveri ab alio concipuo de mo-
co; idq; ireru ab alio, line sine; nihilomasisrario-
nem reddiderume, cur moreacur primi de secundu
ee rerrium vel quorumcungi, quamdiu non roddi-
dérerarionem cur morearur lequens, à quoom-
nia ancecedentia morentur. Racio enim conclu
honis tam diu plane reddira non est, quamdiu
reddira non est ratio rarionis. Praelerrim eum
hoclocoidem dubium sinetine reAer.
Sacis igitur, opinor, demonstracum est: de-
terminaram figuram de magnicudinem, mocum
vero omninoullum in corporibus sibi relictis esse
non posse. Tacebohocloco, quis alciorisinda-
Pinisres est, ne caulam quidem consistentia cor-
porum hactenus ab uIIo ex ipla COrBOTUM DATUTA
reddiram esse.
Aconsistencia aurem corporum eA (1) quod
corpus erande parro impellentinon cedic, (2)
quod corpora dur partes corporum sibi inricem
cohaerene, ex quo oriuneur qualicaresilta cacti.
les quas rulso secundas rocane, nempe Colidicas,
Auiditas; duricies, mollicies; plabricies, aspri-
rudo; cenaciras, Fraxiliras; triabilicas, ducti-
licas, malicabilicas, Fusibilitas, (3.) quod corpus
durum corpori non cedenciimpinsens reRlectitur.
Brericer a consistencia eria lunt: Relistencia, co-
haerencia, resexio. Ouarum racionem qui exma-
terix figura magnicudine de mocu mihi reddide-
ric, eum cgo mapnum philolophum libens face-
bor. Unica properia apparec, nempe corpusideo
corpori impellenci relictere, ae iplum repereurere.
quin

## Folio 131 — 818669012:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
BII
IoNde
Imil
idi
en 51
id
Jet
c0
ER A DTCANDO.
quia ipsius parres in Cuperticie insensibilirer in oc-
cursum ejus moreantur. Sed supponamus cor-
pus impingensnon ea linea, qua partes corporis
impellendi occurtura sune, Ced alia, obliqua For-
tasse incideres eo ipsostatim omnis reactio, rest.
stenria, refexio cessabie contra Experienciam.
Sed coharenciae ratio a reactione ex ommino mo-
cu, planc reddinon pocelt. Nam si Charca parrem
impello, pars quam impello, cedic, ideo aliqua
reactio, ec morus resictentia finginon porest. Sed
non cedic lola, sed religuas parces sibi adhaeren-
tes simul aufert. Saneverum est, de rarionem ha-
bec, quod olim Democricus, Lcucippus, Epicu
rus, _ Lucrerius, bodie sectatores corum Perrus
Gastendus ex Toh. Chry(ost. Mognenus prodide-
runL: Omnem in Corporibus Coharentix cau-
Cam este nacuralicer fisuras quasdam implicacori-
as, nempe: hamos, uneos, annulos, eminentias,
previter, omnes duorum corporum curvitates vel flexiones
Rationes Sbiinricem inserras. Sed haec ipla instru-
menta implicatoria Colida, d renacia esse necesse
est, ue suri faciane officium d Corporu partes con-
tincane. Sed unde ipsis renacitasd an hamos ha-
morum supponemus in infinicum 3. Sed quae dubi-
candi rario in primis exie, ea ee in secundis _c ter-
eiis erir sine fine. Ad has difficultares acurissums
istis philosophis nihit aliud superfuie quod re-
sponderene quam ut supponerent in ultima cor-
porum resolucione insecabilia quadam corpuseu-
la, ipsi Acomos rocane, quae rariis suie sipurisra

## Folio 132 — 818669012:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
DE APHETSMO
rie combinaris varias corporum sen sibilium qua
licares efficiane. Sed in iltis ulcimis corposculis
nulla apparecracio eoharenriae de insecabiliraris.
Reddidere aliquam vereres, sed ita inepram uE
ejus recenciores pudear. Scilicer parces Aromo
rum ideo cohaerere, quia nullum incercedar racu
um; ex qua lequieur, omnia corpora quae le le-
mel concirerune, inseparabiliter ad acomorum
exemplim coharere debere; quia in omni con-
tactu conparis ad corpus nullum incercedie racu-
um. Oua perperus cohareneia nihil est ablurdius.
nihil ab experiencia moxis alienum. Recte ixirur
in reddenda Rcomorum ratione confupiemus ad
Deum denique, qui ulcimis iltis rerum fundamen-
tistrnutacem praster. Ee miror neque Casendum
neque alium incer acurillunos hujes seculi phila-
lophos. praectaram hanc demonstrandae Dirina
Existenciae occasionem animodverrisse. ADPATCE
enmim exerem corporum resolutione DDei auxilio
cacerenacuram non polle.
Cum aurem demonstrarerimus corpora derer.
minaram tixuram e guanrirarem, morum rero
illum habere non posse, nili luppolico Ente in-
corperali, Focile apparer illud Ensincorporale pro
omnibus esse unicum, obharmoniam omnium in-
cer se, praelereim cum corpora morum habeane,
non singula à luo Finre incorporali, sed à se invi-
cem. Cur aurem Fus illud incorporale hanc po-
tius quam illam magnirudinem. Exuram, mo-
numelisac, rario reddinon pocest, niss sic inrelli-
rens

## Folio 133 — 818669012:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
sec
a11
rcel
12G
et
1
6
GCD
ida
set
Ise
HaMC
0
0
iette
it
FRADLCANDO.
Bens, de ob telum pulchricudinem Capiens, ob
carum obedienctam, ad nurum, potens. Taleigi-
cur Ehstheoiperale erir Mens corius Mundi Re
P A R S II.
Menris humana immortalitas continuo sorite
demonstrata
Enshumana est Enscuius aliqua actio cA
cogiracio.
Enscuius aliqua actio est copirario, eius
aliqua actio est res immediare sensibilis Cinc 1-
maginacione parrium.
Cogiracio enim estres (r. ) immediare sen sibilis,
mens quippe le copiranrem senciens sibiimme
diata est (2.) Cogiracio c res sensibilis sine
imapinacionesparrium. Iloc experienci clarum
est Cogirario enim est hoc iplum nescio quod.
quod sencimus, quando sencimusnos copitare,
Ouando aucem verbi pracis sencimus nos co-
pirasse de Ticio non solum sentimus nos Ticii
imaginem, quae lane parces habet, habuisse in
animo, quia hoc non sutticie ad copicatio.
nem.
labemus enim imaxines in animo etiam quando
deiis non copitamus; sed sentimus prarerca.
nosillom Ficiiimaxinem adverrisse, in qua ad
vercenriae ipliusimaxinatione nullas parres de-
ebotcudo
arix, id eAt DEIS.
Loa

## Folio 134 — 818669012:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
DE ATHETSHO
Cuins aliqua actio ee res immediare sensibilis sine
imasinationeparcium.
Fius aliqua actio estres sine parribus.
Ham quale quid immediace sencieur, tale est. Fr-
roris enim causa est medium quia si objectum.
senlus esser caula erroris semper Fallo senrire
cur: In subjectum, Cemper Falso sentiret,
Cuims aliqua actio est res sine parribus, eius alia
qua actio non est morus.
Omvis enim motus haber partes per demon-
Ctraca Aristorelis de omnium confestionem.
Cuius aliqua actio non est morus illud non est
COrDUS.
Omnisenim corporis actio eAt morus. OmniS
enim rei actio est essentiae variacio.
Corporis essentia est: esse in spario, existentia in
Spacio variario est mOruS.
Ommis igitur corporis Actio eAtmorus.
Ouicquidnon estcorpus, non est in spatio.
Corporisenim dehinirio est esse in spatio.
Ouicquidnon est in spatio, non est mobile.
Mbensenim est mucario spacii.
Ouicquid non est mobile est indissolubiles
Diss. Luriaenim est morus secundum partemn
One irdisolubile est incorrupeibile.
Corruprio enim est dissolurio ineima.
Omne incorrupcile est immortale.
Moreenim est corruprio viventis, sed dissolu-
eiocturmachiux per quam qui d apparet le
BOVETE.
+
CBieu

## Folio 135 — 818669012:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
seot
10.
FIIS
hation
Dast
iles
I
ed
ERADTCANDO.
JGIrr
AIEAS ANMLAN A EST TMLNIORTALIS
Ouod erat demonstrandum.
    
tati n an an na ne dadatr
ADDETAMENTUM.
Nter cxerera illustria miracula ad Con-
vincendos conrertendosque atheos
haudabs re assumenda, F pistola hujus
Fol. 92. referendam esse Scripli memorabi
lem illam LF GIONTS EULMINA
TRTC, 1S Ccu Fulminca historiam; Cu-
jus non solum prisci aliquot Scriptores
Christiani. Fustinus Marere, (Ub APOL. II.
Finem. Tertullianus Apoloretici lui cap.
V. Apollinaris Fierapol. in Phergia Epi-
TcopuS, Fusebius Lib. V.Hist. ECcl. C. 5.
Nicephorus Lib. TV. C. 12. GreGOT. Ny NC.
nus in Ouad. Mart. aliique plurimi; ve-
rum ipsi eciam Scriptores protani Ethni-
cique Dio Caltius a Tulius Capitolinus
expressam Fecerementionem. Cum enim
Marcus Rurelius Imp. in media Crermania
Tuo cum exercitu montibus undique con-
clulus, insenti aqua penuria laboraree.
miraque liti rexaretur, Christianos estco-
hOrta

## Folio 136 — 818669012:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
DE APHETSMO
hOrtatuS, ut Opem a DFO pererent, atque
aquam precibus imperrandam curarene.
Nondum Christiani finem impoluerane
precibus, ec ceceronitrua audiri, de Fulmi
na mieare caeperune, pluria dirinitusmil-
la ex qua Romani milites sele recrearunt.
hostes rero magna ex parte Fulminibusta-
eti interiere, quae res eAccit, uE Marcus
Aurelius Christianos mirum in modum.
commendarerie, camque militantium
Christianorum copium Fulminantium (cu
LEGTONIS TUEMINTE A nominc no-
bilitarerit, guin imo unirersae Relision
Christianx exrexiam concesserit immunt
eatem. Ccripta peculiori ad Senarum Rom.
Exictola, a probatistimis auctoribus
consisnata, cujus latinum exemplar ex
ipla Bibliotheca Vaticana depromptum,
Angelus Rocea crudito luo de cadem
Commentario in seruit, in hanc verborum
Formam.
IMP CA S AR M. AVREL IVS.
LNTONTAES AVOVSIVS. PAR
TAIOYS. GERMANTOVS. SAR.
AATIOYS. PONTIFEX. MA-
id
tem
qu
1
I
itur
sen
n
Ber
1
1n
sec
W
ten
asse

## Folio 137 — 818669012:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
et
CH
10
1
st
V
E R ADTCANDO
133
XIMVS. TRIBVMTTLE POTE.
STATIS. XXVLII. IMP. VII COS.
TTI. PATER. PATRIS. PRO. C05.
5. P. O. R. 5. D.
Cerriores vos feci de Consilii propositiq
mei magnitudine; es quae in Germania mihi
in discrimine atq obsidione, alia ex aliis
acciderunt, quum ineius medio, labore atque
estu confectus fuissem. Sane dum Carnuri e(
sem. speculatores nobis indicarunt septuazin-
Ta quatuor hostium Dracones propenosnovem
millibus adesse: idemqe Pompejanus, quem
belle Ducem praefecimus, quod nos quoque vide-
bamusrenunciavit. Cumq in nostrorummi-
lirum exercitu haberemus tantum legiones
Primam. Decimam, Ceminam es Freten-
fem: hostium vero noncentorum es sextua-
cinta seprem millia; measque ipsius copias cum
incenti barbarorum atque hostium exercitus
comparassem, Deospatrios voris susceptisro-
cavi. Sed cum ab eis negligerer, meqe ab ho-
stibus premi ammadverterem, copiarumme-
arum paucitatem contemplatus, eos qui apud
nos CHIRISTI ANI dicuntur accersivi
ac rozavi, invenique magnam eorum multi-
Fudi.

## Folio 138 — 818669012:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
3. D
DE ATHEESMO
rudinem: illosque minis compuli, quod mini-
me decuerat propterea quod postea illorum
vim ac. potestatem cornovi. Itague non ad
telorum praeparationem, non ad armorum,
neque ad tubarum usum se contulerunt:
hoc enim illis. facere. Dei causa ex nomine,
quem in conscientia cestant gratum non
est. Aquum icitur est, ut quos impios
esse, e a Deo alienos ovinabamur, existi-
memus D F.O munitos esse. Cum enim se
hami projecissent, non solum precati sunt
prome, sed etiam pro toto hoc exercitu,
ut famis ac sotis qua urcebamur remedi-
um aliquot afferretur: quingue enim die-
bus aquam. non sumpseramus, quod ea non
suppeteret. Framus enim in media Ger-
mania montibus. undique concluso. Simul
autem atque humi sese abjecerunt, ac De-
um illum precati sunt, quem eso irnon
rabam: statim e caelo pluvia delapsa est.
in nos quidem frigidissima, in Komano-
rum vero hostes. grando, ignis. specie ab
similitudine. e fulmina; eorumqe ora-
tionibus ac precibus statim praesto D F US
fuit, qui neque vinci neque expugnari po-
test.
un
50
adi
a
aten
nt
io
M

## Folio 139 — 818669012:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ita
1
elu
ssi
CM
s
et
ERADTCANDO
test. Ouamobrem illinc exorsi, conceda-
mus talibus ut sint Christiani, ne qua arma
eius generis contra nos petant es impe
trent. Censeo autem neminem, quod
Christianus sit, esse in crimen es in ju
dicium vocandum. Duod si quis inventus
fuerit, crimini dare cuipiam quod Chri-
stianus sit, et quidem qui in crimen voca
cur manifestum fieri volo, si nihil aliud
objectum est, quam quod Christianus tan-
tum dimitri: cum autem qui Christia-
num accusavit, vioum exuri: illum ve-
ro, qui Christianum se esse professus fue-
rit, periculo omni, quod ob eam rem et
intendebatur; liberatum; is cui provincia
commissa est, neguaquam ad paenitentiam
adieat, aut libertatem et adimat. Hlaec
aurem S. C. etiam sanciri volo; at qe hoc
meum edictum in foro Dioi Frajani pro-
voni, ut lesi possit. Curae autem erit Ve-
trasco Pollioni Praefecto Vrbi, ut ad om-
nes provincias hac constitutio mittatur:
neque quisquam, qui eam exscribere, vel
ipsa uti voluerit, prohibeatur. Valete.
as
Lacla

## Folio 140 — 818669012:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
140
DE ATHETSMO
Fractenus Marci Aureliitmo. Epistolan
quam nemo hactenus conticta rel Tupoo
litiriam roeare auus Fuit; et(I seriptores
quidam protani, illustre illud Fulmineae Le-
eionis miraculum auxiliumqu dirinitus
obcentum Christianis acceptum ferre dubi-
taverine, actamen de eo quemlibet certio
rem reddic ipsa juxe extat antonin consti-
cutio, quam Parorem Chrictianorum grati-
indinis loco Cancirit. Id rero haud mino-
rem meretur obserrationem; quod illius
divina virtute editimiraculi memoria De-
culiari Columnae Antomini olimfuerit in-
sculpra, sed imapine quadam, qua 10-
rem Elurium imbres de Fulsura demit-
tentem, aeque ex altera partO ROmanos
recreatos dc lacabundos, ex altera vero
barbaros Culminibus occilos reprxsen.
cac, adhunc modum:

## Folio  -  — 818669012:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
10
pitot
pa
IP, L
ictaret suoo
et ( e
Ituminem
nq; diriai
intertedu
nlibet cd
Fonipi con
p
porum.
hato.
3
101
meta
iM
M3
SuFa
e
11Ia 
us
N
alterd
510
et
est
1
a. Cerumm. f.

## Folio 142 — 818669012:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
E R AD TCANDO.
Hloc vetustissimum Legionis Fulminea
monumentumultis in locistrnctum, six
tuS V. Papa (reter. ROcCa L. C.) Cunio studio
mosnsq; impensarestaurandum, ec in pri-
Rinam Formam restituendum curarit. Et
quamvis praclarum adeo glorix auxilii
que calestis documentum adjecta lupersti-
tione Ethnica Valde sit obscurarum, nihilo-
minus egresium victorix Christionae de
barbaris reportata troplxum suppeditat,
Eiguidem ipse Imp. pluvia munus Chricti.
anorum precibus divinitus datum per pub.
licaslireras contessus fuerie, atque Dion
Casius diserte sic testatus, unam Christiani
nominis Lesione illud plurix donum im
vecrasse. Ouid quod aliam etiam Fuiminet
buius Numinisimasinem in picta quadam
tabula e ridise cesterur Themistius Philol.
Orac. dd Imp. Theodos. nondum cditâ 8
abHTenr. Valesio in notis ad Pulcb. Hlues
Fcclel. commendata, ut proin ipsinshicto
ria veritas haudquaquam ab atheo in du-
bium rocori, quin porius per cam protin
sata DF.I OpF. MAX. memoria ad
animum illi revocari postIF.

## Folio  -  — 818669012:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
r
anconeonio
DF
Bignatur: Leitorr. Wiars. I, SueK 3. Leibn. Mar9. 72, [1

## Folio  -  — 818669012:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
WIIIHIIIII
Cr
d
ek 3: l e

## Folio  -  — 818669012:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
E
comnncumomonan Signatur: Loibr. Mar9. 72, Suick 3: L eibn. 1
ANDESBIBLIOTHEK 

## Folio  -  — 818669012:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
II
fttsIit
11I
ttsitula
eeeee

## Folio  -  — 818669012:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/818669012/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
10
1
C
l
1 1
te
1
e
e
a
1-
l
10
e
c
X
12
renon
e
1eca
C 
2∞
~
ia
1-
1
1
1-
2
1
1
e
1
es
lia li lic ic i
1
15
51
t 
vonm
esCaCe