# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/82792707X
# Title: [Animae Humanae Natura Ab Augustino Detecta In Libris de Animae Quantitate, Decimo de Trinitate, & de Animae Immortalitate] Animæ Hvmanæ Natvra Ab Augustino Detecta In Libris de Animæ Quantitate, Decimo de Trinitate, & de Animæ Immortalitate (shelfmark Leibn. Marg. 92)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=82792707X
# Lines: 22,409 recognised on 432 of 433 pages, mean confidence 0.91
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 82792707X:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
Duntramiciont outo

## Folio  -  — 82792707X:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
N = M aginalien S, XII = XVI
Untorstreichungen 5. 1. H.
Striheam Rande S, 22

## Folio  -  — 82792707X:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
I A     1 . B  1 .       tit tat  .  t t. te te a sa tat Bt ta tt at    at t     . .  tili . i i1
onntarm rannies a
2+

## Folio  -  — 82792707X:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
    
M A i  .     .     .       is  . B      e        . ui p 1 1 11 1 1 1 (1 1 . 1.12
 ete uoes soie
re
2.

## Folio  -  — 82792707X:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
(IVMANE NATVRA
AB ACIGIISTINODETECIA
In Libris de Animae Ouantitate. Decimo de
Trinitate, E de Animae Immorialitate.
E X P O N F N Y F
MIOHAELE ANOELOFARDELLA
Drepanenli, Sac. Pheolosix Doctore, ac in Patarino LYceo
TI
Altronomix, e Mereororum Professore.
SUB AUSPTCTTS
Eminentissimi, (5 Saxioncissimi
I
l
S. R. 1
TITLLIS, ALIOLISTIMT CARDINTALIS DE NORIS
Opus porissimum elaboratum ad incorpoream, s immortalem Anima
humana indolem, ad versus Epicuri, C5 Lucreti Sectatores,
Ratione pralucente, demonstrandam.
Sumpribus llcrourmi albricCI.
SVPERIORVM PERMISSV.
Y
7.
P
 L
au

## Folio  -  — 82792707X:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 13 lines, status machine
Mt a s, ∞ a  et
in OOMIA et it 51
 C Ssite eCte ie
eeO eA
21C  D1) A ~ 1C
2. d iisie
n. e  
2LAC d A 
A2 l. la L Set
TANIICIFR o
e
1
Ia TEII. C

## Folio  -  — 82792707X:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
 d    d         An E
 s
ee
esia
molim inmanus meas incidis.
ad set aureum illud, ac insienissi-
mumopus, quo ab Adversariorum calumniis
Orthodoxam incomparabilis Aucustini doctri.
nam summa quadam ingenii vi, summoque
acumine ram solide, tamque feliciter vindicasti
d 2
SimI-

## Folio  -  — 82792707X:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
iminentissime Princeps, idque quam accura
p
p
tissime oculis, animoque perlusrasem, illicoin-
tellexi, quaminique nonnulli audaces homines
Aucustinum de Mentis nostrae natura ratioci
nantem enormiter a vero defleaisse. corporum
nempe mole. spatiorum que dimensionibus hu-
manas Animastumere. Tertulliani vestiois in-
sistentem, docuisse tueantur. Onidnam absur-
dius, quidnam a tanti Viri dienitate, ac prope
divina eruditione alienius dici potest? Siqui-
demmihiperdoctas, ac nervosas vindicias tuas,
Flipponensis deinde Antistitis praeclarissima. C)
admiranda pera cocitatione revolventi mant
festennotuit, nullum ex Christianis Philoso-
phis sanius, ac solidius humanae Mentis affectio-
nes investieasse, quam perspicacissimum Aueu
stinum, qui haud extrorsum. sed intus in
suis veluripenetralibus intellicentem inspiciens
Animam, hanc incorporeum, ac sempiternam
esse inipsomet incommutabili Vero animo nostro
conjunctoprospero eventu detexit, atque adver-
sis picuri (ectatoresacriter disputans robustis
Simaarsumentatione demonstravit. Idcireo in-
teriori, ac reconditaillius philosophandiratione
attem.

## Folio  -  — 82792707X:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
atientius expensa sinceram, ac lecitimam Ani.
mainquirendae Mechodum, quam in nullopris
corum Sapientum codice inveneram, deprehen.
di; quam adamussim ad usum revocans, Ani-
mamacorporis mensuris abhorrere. immoriali-
quevita perfrui, quodantea, tanquam involu-
tum arcanum in Sacrosanctae Relicionis pectore
delitescens. sola fide tenebam, in ipsiusmet Ra-
tonis fulcore deinde prospectavi. summopere
audens, mem luminis ingeniti notionibus insi
onius Catholicae Pietatis rudimentum reperris-
Se. Ouaecumitase habeant, Veritatis, (5 Arigu.
stini Apolociam eodem quodammodo tenipore
contevens, arduum hoc, meisque profecto viri-
busimpar pus acoressus sum. quo ea Auou-
stini coertata potissimum aperire. es exponere cu-
ravi, quae  quamincorrupta,  inculpatatam
Sacri Authoris doctrina de Animae natura sit.
indicarent; ac una in Orthodoxae Relicionis
triumphum a corporea magnitudine. s interitut
humanam Intellisentiam immunem esse, osten
derent. Attamen cuihasce meas elucubrationes
offerre debueram, nisi Tibi Sapientissime, E9 Or-
natissime Princeps, qui me ad excelsam Aueu-
stin

## Folio  -  — 82792707X:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
stini Mencem perscrutandam. macisque salii-
iares veritatesevelandas tuis celeberrimis seri-
piis excitasti? Ouin etiam multa aliame. Ut
egrecio Es immortaliruonomni hoc pus dedi-
cem hortantur. E invitant. Ltenim Aueustino
doctrinam interpretans. Je ut Patronum, ac
Mlaecenatem salutare cocebar, dumes maximis
incenii viribus. suavissima morum inteoritate.
masculae eloquentiae robore  permirabiliomni-
genae eruditionis ornamento sineulares Anousti-
ni dores animi iui magnitudine complecteris.
Aucustinum insieniteramularis, cuius acerri.
musindexes, ac Filius, cujusqu:; aueustonomine
decorata amplissima S. R. V. Purpura exornaris.
ut vere Aucustinianam Sapientiam, pietatem. ac
miram judicii vim undecunquie redolere torius
Orbis admiratione videaris. V ale Mlaene Lite-
rarum Arbiter, atque pus hocpluribus tibi no.
minibus obstrictum fovere praesidiotecere, Eo ab
inimicorum injuriis summa qua praefulees es
Virtute. Es humanitate vindicare velis.
diminentiae Tuae
Humilis. Addictiss. B Obsequendiss.
M Chacl Ansclus Pardetta.

## Folio  -  — 82792707X:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
Noi Refformatori dello Scudio
di Padova.
Avendo reduto per la Fede di revisione.
e approbatione del P. F. Antonio Leoni
Inguilitore, nel Libro di Michiclangclo
Fardella incitolato Animae Flumanae Natura
ab ducustino detecta, non eserri cola alcuna
controla Santa Fede Cactolica, C Parimente per
accellato del Segretarion ostroniente contro Pren.
cipi, e buon coltumi concedemo licenza, ChC
polsi essere Stanipato. olterrando ol ordini in
materia di Scampo. _ presentando le lolite copic
alle publiche Librario di Veneria. e di Padora.
Data li 12. Luglio 1698, l
Antonio CrimaniK. Proc. Ref.
Sebastiano Foscarini R. PrOC. Ref.
Aeostin Cadaldin Seet.
Noli

## Folio  -  — 82792707X:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 15 lines, status machine
4uD
Nolimeas litclas ex tua opinio
nevelcontentione, led ex di
vina lectione, vel inconculla
ratione corrioere. Siquidincis
q
vericomprehendetis, exilten
dononelemcum, at intelligen
do, e amando e tuum lut e
meum. Siquidautenitallicon.
qu
riceris, Cllandotueritmeum,
Cedjam carendoneccuum l
Mec meum.
D. Auoustinus lib. ii. de Trinitate.

## Folio I — 82792707X:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Eclum Octarum Annum agebam, cum
insenita sciendi cupiditate in me rehe-
mentiusexcitata aluuda Cla
totiulque spectabilis Lliverli miram har-
moniam, e clesantiam accurate perpen-
aeloe CCumactoemariinca pi. Sima
num, ee admiratione dignum ettid, quod
in ampliltimo mundanorum corporum
theatro Vaturx creantis indultria tabreta-
Zentia deltiturisC aCcMH. BOMcantum est, ee viric, verum etiam
intolligendo, de le exiltere, ac viverolcic, I CuIuS memariae LIIc
spatiorum immentorum, totque immanium corporum insentes
incegrum caleltis Orbes mpherium capiat, atque Lunam, 50-
lem, reliquasque planctarum crasantium molesimaginatione
complectatur. Idcirco sve maena adductus, tam potentis, tam
robuctis ac viracis animi lublimem indolem, ac latentes affectio-
reserelandi, e ut melius dicam, insigniorem, nobilioremque ho-
minis parcem disnoscendi, celcbracilsimos Viros, qui tunctem-
Poris in Trinacria, de ingenio, d doctrina Aorebant, adiri, consu
lensillos, d enixerosans, ut quid lit Animus, qui cositatione ele-
mentares e xthereas Regionesclaudie, mihi plane aperirene, ne
me meleiens, reluti mente captus, aut delirans, primum extranca,
remotillima, at que ea, quae interioris suntnaturae, praepostere in-
veltisarem; Ouippequi existimabam, multo masis se iplosmi-
rari, e scirc eos, quitelluris rilcera, abditioresturmamentirece
sus. Crderum curlus. maris aectum, iplamet etiam intinita spatia.
qua exera mundi continia distenduntur, cositatione agieant, 
improbo laborererolvune. Attamen mea me fetellic opinio: Si-
quidem audacter tatebantur, se Animinaturam ignorare, spiricalia
ec invisibilia contuse tantum, e oblcure percipere corpora e que
sensum movent dumtazat cosnoscere, ac inguirere, Catera vero.
quae supratactum oculum auresialiosque lerilus, ec phancasiam ac-
eto, ec oculis, de animo intuemur, admirabilior profecto, maior
_lonse praestancior erit Animus, qui cunctis corporibus intelli-
imasines continentur; quin etiam tam ille potest, ut unico obtutu

## Folio II — 82792707X:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
rolluntur, le larere, haud seientia, sed fde comprehendere. Oua-
propcer cerricudinem, ac cridentiam carnis oculis concedenies,
densaiscorancix caligine, inceriorem rationis, de inte ligencia
oculum pravojudicio caecucire attirntabant. RSotamen obitupe-
Scenstrac mecum rerolrebam: Ouid ltultius, ac mac is vero cil-
lonum dici pocelt: quam tam improvidam, de iniquam luisse
Naturam, uehominibus diitantilsima corpora, totiul que exienla
lubltancia latebras perlultrare possecribuens, le iplos intelligere
denesareric. F’orlan adeo intelix, de intaulto lub lidere nacus elt
Animus, ut qua a lua Indole alienalune, inspiciens, luitamen
ipliuscurpissima laboret inscitia, libique viratignotus: ACquid
oculatistimae summi Conditoris Sapientia, ac pulcherrimore-
rum Ordini magisdissentaneum: Ouam immane igitur tallun
cur iltihomines, opinantes Animum neutiquam posse le iplum
detegere?
CMFCGo a praetatis artium, ac scientiarum cultoribus ullum
prorsiislumen ad animum ex plorandum haurire neguirem, ad
Prilcorum illico Sapiencum codices contuei, Ariltotelis OPera
lultrari. Platonem, de quaetrasmenta Fpicuri, Fmpedoclis.
Democcici, Anassagora, aliorumque reterum : Philolophorum
de Anima disxucancium superlune, aridus, ee quodammodota-
melicusnon legi, led roravi, irrico tamen labore. Nihil enim
aliud inhisce reperii, praeter ranascontenciones, loquaces subci-
litates, ac portenta verborum, undique incertinidinis, de oblcu-
ritatistenebras oftendens; dum alii aerem, aliiignem, corporis
temperamencum, ae harmoniam, aut attomorum texturam
alii Animum esse suitinent: haec omnia quidem tanquam du-
bia, vacillantia, e a ratione deria contemmebam. Aristoreles
etliacutiuis, e ingeniolius de An mi affectionibus edisserat, ad-
modum tamen involutum, enismaticum, ac calisinosum inve-
ni: mihique conteltim innotuie, le sicimam Animinotioremip
Cum minime esse assequutum, si ita ratiocinatus cst, ut adhuc lub
lice manedes anecina, antemporaria poriishumanas Ani-
mas vud Salidere, cenuess. H llatonica vero Grandiloquencia
macetius quidem. de apercids Animae nostrae immortalicaiem,
praelcatam, ac disnitae explanatam accepi; Ouid autem (IE
femlenta ac inanem quastillam sarrulitatem; quibus Platonis
doca, quandogu d veritate aberrans, haud mediocriter de
lamcacaere caligine retertam prophanam, ac Achnicam
lerat, Posse se iplum orsaniteltare Animum, dummodo
recta
TUrPatuT
nimus neutiquam didici, ob nominum amphibolosiamnusa5.
literaturam cernens, cum insicum Rationis lumen jam mihi lua-
MNGHIII
11IIIII

## Folio III — 82792707X:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
rectanos iplos inquirendiratio acceserie, illico suspicats lu. n
prileos Sapientes sinceram methoduin nencis palliones inveci-
sandipenitus latuisse, uc Animun haud illiisnorarestu su
Animas aue verdisticilis sic inquilitionis, auc libi prorsus iga seuss
sed quia iplum perrerse inquirebant. Venumnon adeoinne vi-
sebatraciocinandi vis, nec eam a senlivum impediencibus, ac velu-
ri obtrepencibus imaginibus mentem abducere assuereram, ut
tenebris excussis Animum in se iplo cernere raleren. tli aclpi-
ricaliumrerum, ac mei iplius inveltisacione Doithihica, Colum-
modocas dilciplinas d artes excolebam. quae Animum a le iplo
Venerapiune, ac perscrucandis corporibus ob trin sunt, co na-
Sisd me recedens, quo ad extraneasnacuras ex ra ne cogiacione
exeurrens convertebar. Pandem ucad mauriorem perreni x-
tatem, (pecialisino Numinis Aierni beneficio in praeita rissina
Magni Rugultini Opera incidi, ac primum mihilele obculicre-
re aureus, de peracutus Libellus de Anina Crancitate, ad que n
revolrendum Sapientisimus Cardinalis NORISTLS, Vir om-
nis doctrina Princeps, me lummopere excitarie in ea luarum
Vindiciarum parte, ubi Augultinus ab eorum iniuria rindicatur.
qui, illum corporeum effecisse Animum temere arbitrancur.
Ouamobrem laniora, magisque tirma Archiccconicae Philolo-
Phia rudimenta ex Lugultinensi doctrina colligens, non modo
Theolosicae, verum et Philolophicae Milicix Ancesignanum.
me in solo Rusultino invenisse, rehementer latatus lum. AC
primum ad utiliter, de expedicius latentesrerum caulas deinceps
detegedas, mihi plurimum protuits id quod legeram Lib. 1. deOrd.
cap. r. ubinos, uenobilcum commorari a ssuelcamus, lapientissime
hortatur Rusultinus. Salutare quidem documentum, ut Animus
ad incimiorem llniversinocitiam preparetur. Oippe dum ho-
mines luam deseruntrationem, acqi in se iplisminime verlantes.
medicari seu ca, quae explorant, intus inspicerene slisunthaud re
rum medullam e rilcera cogicatione permeant, led in solo corti-
ce de extima tacie liltunt, inaniter autumantes, se id lcire quod
ioorant d detoristantum intuentur. Idcirco non Sapienciam,
Sed hiltoricam quandam scientie speciem totisnerris excolences.
cum de aliqua re disputant non ipli, ut ita dicam, ratiocinantur,
cositant, ac judicant sed in ipsis vel Ariltoteles. vel Plato, vel De-
mocritus, aut aliquis alius lire recentior, sire recultior Sapiens co-
gicat edisserit, e in judicium erumpic.
Veride in Librum Decitem de Puseace, de de Animae
Ouanticace incurrens ledum intellexi, non ob aliam ratienem
homi animi nalulare lenorasse, aut le ignorare consii
se nili quia extid lMuntes sersibus. de corporibus
nimium

## Folio IV — 82792707X:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
11
virmuu ach amum deforis haud intuis in exeraneis scilicee,
ac mortalibus rebus inquirobant. Ouare ad hunc errorem corri-
gendum acq; hummane animum ad ic iplum arocandum, (quod
Firtnicos Philolophos profecto latuit) paucis admiranda, ee feli-
cillima porro inveltisatione incomparabilis aperuit Ausultinus,
Pronuncians, Animum nihil aliud esse praeter Animum, ac ue lc
iplum cernat, se ipso dumtaxat indisere, qui cum, quidquidiple
nonest, a le rejicut, a senempe extrancum, quod addidit, detra-
hens. e conteltim intelligic, quo nihil sibinocius. prelentius, ac ma-
nifestius. Oux cum diligenter expendissem, illorum insaniam ir-
ridere ac deteltari caepi, qui corpora Animo certiora, ee notiora
elle exiltimantes, ibi caecucire ubi videne, ibi ridere, ubi caecu
tiunc, perperam opinantur. FX quo duo libi mutuo adrerlantes
erroresorisinem traxerunt, quorum altero caisnorare, quae lci-
musaltero vero ea lcire qua ionoramus, inconliderate putamus.
Dum autem Animus Mechodum lc iplum inquirendi ab Augu-
Sino haurit, acque in ulum rertie, e le nulla corporum moletu-
mere d imorcali rita pertrui. eridentissime intellioit.
Entibis quidquid ex Rugustini Operibus summolabore, sum-
maque dilisentia ad Anima naturam, e inligniores affectiones
crelandas depromplis Amice Lector extibeo utre iplum recte
inveltixare cdiscas. corpora contemnere, spiritalia veroamare, et
quaerere assuelcas, ac demu inceriori rationis oculo intui ipsiusre-
cessibus, e Denetralibustua mentis lempiternam, ac pene Diri-
nam naturam inspicere quaris reject a dubitatione valeas. Sero
tamen, eu a munus auns excositareram, in lucem prodeunt.
non quid abhuiusce Opesis erulsandi roluntate aliquandorecel-
Serim. sed quia adrerlo tato, pluribus rexatus calamitatibus, re-
rumque domesticarum molectia, de sollecitudine distractus, ea
minime tranquillitate persthebar, qua menovere saxientia Ctu-
diosusdisee, urtocus in le cBllectus, se iplum poristimum per-
scrucat de Scientias, e duciplinas excolere, ac promorere posstit.
Cumtautem post tot immites procellas, quae huc illuc infeliciter
mejaccarerant in Patarin Lrccocutislurum, ac lerenum por-
tum Lalutarem, Ctatim ad halce meas clucubrationes concinrion-
dasie converti, ut ca, quu ex mex rationisulu, ee ex Aucusti-
nensum librorum lectione hauteram, tanquam Societatis mem.
bruh, cateris aperirem. el Bonum Prater omniem bonorum
meus, et risilantissimus Pacarun Linnalii MOderotor eAt, acque
Serlacorix virtutis riribes Lloguentiae eraciis, e exccl(x Pro-
Svixmaenitudine rere MmmHIBOS. DOSEBASITANOFOS
CoLNOloquor. Virnmhodo ob inclycas, ac splendidir
Mas
clarsitorem Deum, illi debeo. quie benet centillimus Mcexnas

## Folio V — 82792707X:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
masapud Cralliarum. ee Hlyspaniarum Reses Legationes, F que
Arem dignicarem, ee Procuratoriam Purpuram amplissimus, ve
rum _ ob eximias Kesii animi dotes. lummam ingenii perlpica-
ciam, judicii solidicarem, ac igneam, ee celerrimam intelligendi
vim immorcalinomine dienus, qui linsulari, e propensa benevo-
lentia bonasliceras, carumque cultores complectens, me pluri-
mum imputit ad haec inlucem edenda Commentaria. Ilic au
tem praecerirenequeo, quam multum adholce meoslabores ab-
solrendos e contilio, et eruditis epictolis contulerie rerum huma-
na cruditionis Prodisium clarissimus, de magnae mentis Vir AN
tonius Magliabechi, Screnistimi Merruriae Ducis in toto Orbe
Terrarum celeberrimus Biblisthecarius.
Superest, ut quid nobis in hoc Opere propoluimus, paucis ape-
riamus. Precipuusnoster scopuselt, Animae nostrae llacuram pro
riribus detegere, acque porissimum in id mentis aciem intendi-
Mus,ut ex incorporeum, ec immortalem humanum Animum esse
aclrerlus Epicuri APeclas, praetulsente ratione, demonstremus.
Adquodtacilius, ac tucius assequendum Ruoultinum animz
indolem, de affectiones explorantem libencisime seguimur; acq;
quantum Vires suppetunt, illustrare, de roborare enicimur.
Ouapropter dum Orthodoxa Rclisionis inlisniora rudimen-
ea ratione Crmaca, d incellixentiae aperta reperies, quancum pari
ter Rugustinus in vericate crelanda, ac propusnanda raleat, haue
ciera Animi admirationem intelliges. Ftenim miro quodam in
semi acumine rerum riscera pandie, abdiciore sque recellus ape
ric sensibus, ac externarum rerum consideratione minime impe-
ditus, aut distractus, etiam dum sentit intellisit, in sen lu insensilem
cernit Rationem, in ipla carne inlectilem lpiritum reperic, ex cor
poreinextensum, invilibile ex visibili collisit in rerum multitudi-
nelummam, de immutabilem lnitatem, in quam se cocum im-
mersit, incessanter intuetur, uenon carneum, Sedomni ex parte
intelligentem, ac spiritalem hominem merito diceres. Subtilissime
disputat, non ut contendat, ac vincat. (ed UIE CVETEATUIT CFFOT, trium-
Phetque reritas: Acerrimo ardet, d tulgurar ingenio, docilis una.
C ipretellendo luaris: In rebus minutissunis mazima, dE proDe
infinita decegis, atque qua lummopere intellectum effusiune, ac
latene, incomparabiliratiocinandi lagacitate venatur, de liibhu-
manae Rationis imperium ea subdi, ralidissime cogit.
Sublimiorem, interiorem que tanti Viri doctrinam, qua men-
temrespicithumanam, sedulo interpretantes: hoc Opus intres di-
Sribuimus Partes, in quarum prima ca, juae in lractatu de Ani
MX Ouantieate Augultinus subtiliter exaxitat, exponuntur, ubi de
incorporeus. e summe potens humanus Animusrobusta, d inse
niola

## Folio VI — 82792707X:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
niola ostenditur argumentatione. Augustinensem autem Pex
tum haud adliceram, ee superltitiola quadam Crammaticorum
lege, ed juxta morem, e libertatem hominis Philosophantisenun
Cleamus, quinon hominum placica, e incentionem; sednudam
inquiric veritatem. llinc lacis elt Rugultinimentem aperire ciul.
que cositaca pro viribus consolidare. Secunda deinde succedie
Pars, inqua quidquid in Libro L. de Trinitate ab Augultino acu-
tissime, e fortunato crencu de Mentisnostra natura detect a lunt,
explanamus, duplici quidem ratione; Primo enim enucleatius, et
copioluis, qua Ausultinus cdocet aperimus, mox ejusmentem,
se iplam serera, e admiranda Analysi inveltisancem exhribe.
mus, qua protunda lane disquilitione, reluri (ponte luaisnorantia
calisine dillipata, libi ipsiconteltim innocelcit Animus. Intertia
Postmodum nolter huc tendit labor, uc difhcillimum, peroblcu-
rum, ac pene divino ingenio claboratum pus Rusultini de
Anima immortalitate, acri e inteneo animo declaremus, ubipro
re nata apparatunoltro praemillo, Lpicurus pro Anima Morca-
litate certans ralidistime retellitur, ee oppuenatur.
Judiciole Lector li ea, quae in hilce C’ommentariis, de Dillerta
tionibus a nobis expolita, de concinnata tuere, Chriltiane Sapien.
tix excolendae vero detegondo, erroribusque prohisandis prot.
cerecenlueris; aliud quamprimum crulsabimus Opus nostras
complectens inveltisationes, quibus, Ausultino duce, Ratione
Prxlucente. Deus, Anima. e Ulnirerla llaturamora quadam de
excrisata methodo ex plorantu.

## Folio  -  — 82792707X:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
a  o
Animae Flumanae Natura ab Au-
ustino detecta in Libro de
Animae Ouantitate.

## Folio  -  — 82792707X:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
natela

## Folio IX — 82792707X:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
11
STOVAMcoris, interorum
alaberrimum pioracis
eri culcus exercicium ererrendum
teco mmacum celis obae
matus, c llesto reluci renebracum im
aoius crraecia olim philolophaneis
insC, xMoles curpiter conqui-
naverie; extolilus sphricae leguonibus acerrimam, sum
mequeioneam Augustiniincelligenciam lagacilsima, ac inet-
Fabilis supremi Numinis Providentia pea cunctis elegie; ut
Christianae, _ Orthodoxae Relisionis Dogmata, quXe RC-
demprornoster Sansuine, Ade, prodigiilque trmaverat, Fa-
tionemuniree, ac stulcirix, ex levicaris Fpicuream doctrinam,
iplamet naruralis Cciencix roce, maniterte convinceret: Jd-
circonemo Forrior, ac ralidior in Sapiencum Lyccis CapuE
exculie, quam Angustinus, quiad exleste, e vicale Cacholica
rericaris lumen inspiciendum homines praeparans, robustius.
atque Felicius Epicuri errores protigare exorsus est. Ouod
porissimum ad ulum revocasse ridetur in Libro de Ouanritare
Animae, quo Epicurex Philolophia de Anima nacura rario-
cimantis rudimenta fundicus evertere Hudet. Fpicurusnam-
que, ut Anima morralicacem ostenderee, Animam excenlam,
aC COrPOrcam CNC, PFimO CUadCTC NILIEUE; ex COrpOrCenIML
veluri mortem educens, dum corporca masnicudine cumere
Animam imasinatur, hancrandem in luasparres dissolvi, ac
una cum organico corpore interire, remere docet. Flincue
fallaces illius argumeneationes expedire retelleret, ac detege.
xer Auoustinus, Librum de Animae Ouaneieare insticuie,
quem ancequam interprerari asgrediamur, ad Faciliorem
Augultinentis Docerinae caprum, praeclariora Augustini co-
sicaca, qua in illo splendidissime concinentur, a Dialogi
prolixitace secernere liceae, aeque primum Augustini Ani-
mum de sc iplo medicancem Calurari quadam fictione in me-
dium proteremus, quinoncantum expolca in Librode Ani-
mxe Ouapcirare, rerum eriam ec quae in aliis suis operibus,
aC
ao
Dius emexterie Ppicurus, Caedisque ex-

## Folio X — 82792707X:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
aeporissimum in Libris X. de Prinicare, e de Immiorealita
ce Anima, ad humana Menris nacuram spectantia cnu.
cleantur, univerlaliori, ac laciori quadam lui inveltigario-
ne, Planiorique sylo deresac libique laelicirer aperiar. Idcir-
codum hic Ausustinus de sciplo mediratur, nos protecto dil-
Ponic, ur clarius, acque expedirius qua intra in rexru inter-
preranda sunc, incelligamus. In qua quidem Colidissima dif-
quilicione Aos, acrobur Augustinen sis Philolophix promen-
tisaffectionibus erelandis, ac paricer ca, quae variisin Li
bris, variilqueremporibus Augustinus insigniter excogica-
ric, in unuricollecta, ac canquam eodem rempore inven
raclauduner. 

## Folio XI — 82792707X:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
it
Priete ato etoneter
es
e
it
TM
N.
t
  p
ee asas nesa
Augustini
Animus se
ipsum investi.
sans.
EX Cap. pri
OID Cim PBO, hodierna luce accuratistime mo. De sinima
expendere liccac; Prenim, _ R ca, quX (y- Quanticare
de libera
prame lunt, requirere vetet Ratio, que ca- Arburio Cap.
men juxta me lune ad examinis crurinamre. r
Mens quovis
rocare praecipit. Acquid magis Inrelligentia modocogicans
mex comparatum, quam iplemet Rg0: (IF sui existen-
autem a manitestimimis exordium capiatur
priusame Duero, urrum eso sim: AnForta(-
tiam in dubin
vertere nequit
Ex Lib. XI.
se meruo, ne in hac interrosatione tallar ? De Ciu. Dei.
Cum urique s non enem, Falli omnino non
DoNem.
ap. 20.
Flinc Academicorum argumencanon tormco dicentium: Ouid, s Er
Scepticismus
confutatus.
P. Bt
test; Aeverhoclum, Stallor. Sumisitur etiam cum tallor. Rcundé Ouidporis.
imum de se
sum: Dualis sum? Ouantussum: Cur corpori datus: Ouas mutatio. ipso inguiren-
nes excorporis conjunctione lubeo. Oualis denique efticiar, cum d COr- dum sit, enume
Poreablcesero:
rat.
n0. De Antiu
falleris: Si enim Fallor, Tum. Nam qui non est, urique nec falli po. Ouancicare.

## Folio XII — 82792707X:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
Dumanae men
ris patria
Deus.
xii
Siprimo unde sim, inguiram; Dicam: PX Deo, qui Patria men-
cium, _ habicatio est, in quo, e tum, e incelliso, d ritam duco,
Menser nul. Px nullo camen princixio, reluri ex mareria lum; Sed simplex que-
loconstat
mento.
Cap. 2
Animae Ou
ritare.
dam natura, non minus ac ipsa vulsaria Blementa, guxe ex aliis mini.
meconstant. Ondeaurem lims jam plane inceltigo: Aescire rellem,
qualissim. Sum Deotimilis. Pcenim mead Supremi Condiroris ima
sinem, ex similicudinem factum esse, insignior mexenature, atque l.X.
insienior ani cellentior affectio eAt. Oraurem simplicem haud multiplicem me lub-
mae propen
Deo assmibari
Aantiam eNc ad Dei Imaginem procreatam, quemadmodum ex undèsim,
Oualis sit intimius agnolcam; Ledulo in primis perserutandum est, an leosim
unima erpen- res quanta, mole, ac magpirudine corporea praedita, an potiusinex.
ditur.
Irvesticare cenla, indirisibilis, a spatii dimensionibus aliena.
exordicur qua. REcum quantus sim inrestisare aegredior, duplex illico quantitas
us sit sini mitii sele ofterr, roboris, _ extentionis, ririum, _molis, ac primo
mus.
Dupter qua. reguiram, quantum sit sparium, inquo Mei natura, acque substantia
ritus molis, es exporrisitur, ex eftunditur: deinde quanta sit Poteltas, _ virtus, qua
virtucis.
Cap. 3.
Anim e
titase.
ex naturae genio exornatus sum. Vcrumque autem intelligere rehre-
mentisime exODIO. Cum rero, quante molis, ex extentionissim, in-
quiro, nihil protecto occurrit, quodrelpondeam, cum ab omniloca-
Arima molis li spario, _ extensione sim prortus immunis. Pcenim nulla mihiines
uantita
stituta.
lonsitudo, a latitudine, e altitudine Cummovere mea abhorret indo.
les. Flujulmodi enim spatiorum dimentiones non mei, led corporisaF.
fectiones lunt, e attributa.
Dubita an Ouid ergosum, snulla corporis me circum leribit dimensio: Ouid.
anima fit ex
tensa.
Dubitarione
solvit.
quidenim in Epatiis non explicatur, corporumque mole, ex magni-
Cap. 4. DC
Fudine caret, nihil prorsus esse putatur. Accamen quorrere in Vni-
verloelucent iptismet corporibus insisniora plurisque xltimanda, quae
moletamen e corporea quanricate non gaudent:
Acenim quis dubitat, Justicie rirturem meliorem hac arbore ene3
nimae eu Melior enim Jucticia, quam Planta. Achaec arbor aliquid, haud ni-
tirate.
Ex fustiriae hil est. Ouid aurem est, nis tale, ac peculiare corpus : Res nempe
fert spirita
lonsapromodoluo, lata, atquerobusta, quas si detraxeris dimentio-
lium rerum nes, Mihilest. Poriori jurcisitur aliquid ca Fucticia, qua mulco dere.
existenriam. rior planta cA. Acquanta guxto Fultitia cA: Ouantxe nempe longitu
trine dimen
dinis, alticudinis, lacitudinis: Ad risum AxeC provocarinterrooatio.
Tlec omnia a seomnino fultiria reiicir; nihilhorum eA: Partibus, mo.
fusticia in. Le, magnicudinecaret.
ot anima Dlucetisitur in Oniversores lonse dirinior, longéque corporeis re.
sit aliquidinon bus prrectantior, a spario abhorrens, nulla prorsus dimenlOnCTuMeNS.
interedis Suiderso prohiber, me aliquid esse, masilque quam corpora estiman.
Novaemer. dum, ac tamen rere incorporeum esse, mole d partibus denudatum: Ad.
sit dubitario. huc tamen obscurum remanet, an inter res hujulmodi incorporeas adnu-
merandus sit Animus. Ouid quaelo verat, me aliquid pariter, et corpusel.
Se. Nonenim existimo animum nihil esse, simole, ex extensione genuda.
Dissicultari cum hereo, X anceps lum, an rerera, quemadmodum Pusticia, ita
occurrens Ani. _ eBO incorporeus sim, _ inextensus.
Contemmenda profecto hec dubitationon CA;aNensuM FAMEH HOHCO-
sibus deliquenesorio solritur. Licearisitur hoc pactome interrosa
re, UE
natura in–
Corpus re
corporea est.
porret ut si
mam incorpo-
ream esse de-
monstrat.

## Folio XIII — 82792707X:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
l.
riii
re, uteridenter tondem intellisam, me aliquid esse corporibus longe
prrectancius, dimentione, aemole desticurum. PA ne corpus ullum
quod promodo suo aliquam non habeat lonsitudinem, latitudinem, et Nullum cor-
pus quin s
protundirarem. Nullum Cane corpus spacii dimensionibus carere potell. crine dimen-
Possunt ne haectria non inesse corporibus: Neuriquam. Prenim nON sum.
umme tents
incelliso, quomodo alibi esse possint. Ubiisitur aliqua harum dimen.
tonum ell, ibie corvus est: Sane.
Siisitur subtilisimusaer, aut rentus, commoci aeris fluctus, aut
quidillisimile essem; jam corpus essem. PTam ROMNC eXTeNIUM, COF= corus ramen
Duselt, _ aerem corpus esse oporret. Ouid enim hoc aere e longius
e altius, ac latius inreniri porest, quem commotum, ac rehementer
agicatum, rentum appellamus: Siisitur Pg0 rentusessem, aut quid
venrosimile, tum, non minusac caetera corpora, elongus, _ laTuS, aer est, III
_altus esem. Achitares contiseret, illicoquancus estem, intellise mensura nota
D.
rem; tantusnempe, quantum corpus, cui conjunsor. Sum enim tum est.
Cap. 3.
intus in corpore, tum in qua libet ejus extremitare presens. Ldcirco (pa.
tium corporissuxibilem, summeque tenuem Animimolem, e exten. anime Oua
sionem suissinibuscoereeret, ac veluri cerminaret; ut c80 illius con- cicare.
finia cran (eredi nulla ratione polim. IdcirCo tancus essem, quantum (p2.
tia ipla corporispaterentur.
Ouidaurem absurdius, quam mespariis exporrectum, corporis mei Zantus esset
dimentionibus terminatum, ac circumscriptum imasinari: Non Cum Animus, quan-
enim Aer, autrentus, aur aliquid illi simile Per corporis Orsana CXPAN. moles cui con-
a est corporis
Tum, aequedistulum. Menulla circumleribitmoles, nec ullum cor- iunsitur.
Dusmeritur. Aeque, ucquam id rerum sc, intellisam, latis eA, A Cx.
teris polthabiris Facultaribus, ad insionem Memorix rim, qua Polleo. Memoria ve.
medilisenter conrertam. Prenim memoria, quae in me riset, non eA culras est non
ea quaedam fa
protectotetitiares, aurnomen inane, sed rerus cositandi modus, qui corpori sed anis
haud corvori, sedmihi ines. Ouid enim exanime corpus meminise me inhereus.
aliguidcredi, aut incelligi porest:
Jam rbs Mediolanensisimpexsentiarum memorix occurrit, cujus
Lanerecordor, quam non corporis oculis, sed acuriori incellisentix
acierideo. Praeterea quanto terrarum spatio nunc a meabsir Mediola- in memori
num, perspicio, idcirco_ ipsam locorum distantiam interiori lumine corporum ima-
intucor. Aesihictantum ubicorpus est, cg0 lum, nec ultra ejus (p2. sines conri-
tium efundor: undetit, ut illa omnia rideam: Saneper memoriam
hxc heripuro: Non sum enim illislocis prxesens. Illorum ergo loco.
rum imasinesmemoria continentur. Acisterere lune corporum ima-
Sines; Urbesnamque, terreque nihilaliud func, quam corpora. Jam
exploratum est, corporumimagines. Si parra Puntcorpora, in quibus
exhibentur, parrasapparere, ut masnas ex insentes imagines nillin
pentur.
masno, e insenticorpore rideri, lequo in conspectum dare non pol. corporas
Cint: Duod Ratiocontemur; roborat exverientia. Brenim si in Paruum molosuae ma-
perlpicillum, aut alieni oculipuxillam mei corporis oculosconverram, imaxines extis
onicudinis
corpusmultobrerius, quam eAt, apparec: nam promodolpeculi, aut bent.
cujulrisalcerius corporis, corpus videri debet, illiusque imaso pro.
creari.
Curergocum cam parteacoem eso, quantum corpori meo
inest,
Aer, licet
Si animus

## Folio XIV — 82792707X:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
C+ X
E
M
IT. Y)
Sianimacoi. ineA, ut illius cerminostranssredi nequeam, tam amplae tam mague
bium maono- e insenres in me exprimi pollunt imasines; ur e Urbes, ac immensam
rugicerporum lerrarum, e Onireslatitudinem, aliaque insentia corpora apud
meraleam imaginari: mnumeras namque, aeque amplissimas imma-
nium serum masinesmea complectitur memoria, quae procul dubio
st incorpo. in mecontinentur. Ouiisieur fundus: Oui sinus: Oux immensitas.
S immanium Iltae DO(IEAXC CaPere. Cum tantus sim, quantum eAt corpuS, cnicon-
junctus su: Nonterminorigitur, ex circum scriboransucta corporis
mei extentione; neque rentus, auraer, aut aliquid his rebus simile
lum: Elenim Aer ilto, e simundum hunc risibilem implere potest.
CXCUTTCLE LAMENNON HLEEPerTOE, aeque tam immanes mundos, quos
interiorimaximéque perspicaci intellisentix oculo inspicere, mihique
rexraesencase queo; uLquO SpATIO EOL, AC LaNER IIASINES CONFIHCANTUT,
intellisi, aut explicari nequeat.
Ouamobrem, Simeicorporisspario circumleriberer, pauca eE PaF.
rur, snimum va, aodem plura, ec magna corpora, memoria imaginum ope
in spariis non mihixrotectoreprelentarem. Non tum igitur res extensa; me nulla
tenet dimensio corporis, negueullum sparium posider. AEEeN CsE
Heret eu altera in alteram disticultatem incurrere, rideor. Prenim non capio.
Facto incorpo-Quo pacto innumeras, insentelque tantorum spariorum imasinesme
moria complecti raleam, (i non diltendor in spatiis, E partibus, ac magni-
imasinescare. rudinc non polleo. Ouidquid enim in spariis non explicatur, molis, ex.
tensionisquenaturam a sereiicir, ee qua rationetamimmanes, totque
Corpotum maginescapiae, incelligere nequeo. 
Laete verodubitatosolretur, expediciusque veritas innorelcet, E
erius hec tria accurare discutiam, lonsicudinem nempe, lacicudinem,
Ealcicudinem; lub edibus corpus omne continetur. Jam primoenitae
Jonssludine cogicares cui nulla insit latitado. Nihil Pane portumtale co.
sicare Sienim tenummum araneae Elum, quo nihil exilius oculis sese OF
ferr cesitarionereroam, crina tamen occurrit dimentio, nam latum
simul, Caltum eNe ConspiciO. AF quamvis singuIX Ax dimensiONeS In COr-
Curcoris di. POTCCOH,AMLLE, tEHSibnS, ac Phantasie semperalociarx simul exhibean.
mensiones hand Tursartamen intelligentix acic alreram ab a Icera SejunSO, _ in quo singu-
sensus sed sola lx disterant, perspicueasnosco. Hxc aurem lonsicudo, ut a latitudine
invellisentia arvella, ac Delurianimo separata, guarenus extra corpus est, tantum iI
conoirudo meacositatione elucer. Hlanc rero simplicem, ac uri dicam, intelsi-
sibilem lonsitudinem, siper lonsum quasi secare rellem, non pos.
tum; nam sihieri porest, inest etiam linex latitudo. Hecigitur simplex
lonsitudo sen sum fusiens, ac soli intellisentiemanifesta, linea dica-
tut.
AE Linex natura diligenter expensa contestim inno.
B rescir Porseillam ex utraque parte in infinitum produ-
ci. Ex eoramen quod ulterius exporrigitur liner, nul-
la saneemersitfisura, gux nihil aliud est, gnam (Da-
tium quaqua versum cerminarum, e claulum; quod
Procul dutio à linea indirectum brerissimo trami-
re, ac in lonsum excurreure procreari non potest,
X12
pus esset, ur
imasines han
memoria con-
rineret.
reus animus
corporum im
Sies capit.
Invicta ra–
rione concludi-
diffundi.
reus animus
tot corporum
revaleat.
FX Cap. C
De Anima
Duantitate
secernit.
sola in anim
est, non in cor.
ore
Finea sola
concirudo est
cui nulla inest
latircodo.
Linca recta
productanun-
quam fieuram
prozienet.

## Folio XV — 82792707X:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
M
ex ita circumduca
TUT, HE exaltera parre se conrinsat, circularis circulus es
in lucem prodichsura; que exlinea recta in Or.
una lineae re
Dem circumacta, sui exrremirare alrera circa alTe. orbem corque
bie
ramimmoram lemorente, orixinem rrahie, ur cur, emergis
auremfigura rectilinea rectis nimirum lineis cir
x Cap. 8. DC
anime euan
Cumseripta procrcetur, plures sane recte linee cirate
requiruntur; dux quidem non sutticiunt, acParis ex crium re-
Cunerres, quae cum haud in directum polx (ele Tarum linca
excremitatibus jusunt. Cllalsulum emersit. Quod incer rectilincas rum concursu
siguras simplicituusau elt, urpore paucioribus rerminis comprehen emersic.
riangil
Ubi aurem Priangulilarera nempelinee, in quas pacio est dua
Angulus inct
Triansulum desinir, Selc in extremitare rangune; in. rum lincarum
clinario quedam, seu angulus eformatur. PX quo suis sinibusse
intero, torelse in Triangulo, ansulos, quor lunt
tansentium.
in criansulo
inex luis Ainibus copulate. Finsamus jam sinsulas suntpares an-
Prianguli lincas inricem equari; cridencisimum culi, sevaria
erit, exmucuosingulos aequari ansulos, UrnequeaE
puirie
intelsgilinearum in Ltaraqualitas, angulorum equalitate post
hrabita. Hlinc Rlinex in LPahsulo sunt impares, _ IMPATES CrUNE
vicissim.
Fuxsoramen que sura Mettor perfectior, pulchrior censenda Er Cap. 9. DE
cA, gux xquatous, an gux inxqualibuslineis constar: Onis dubitar cirare
nim. e quan-
meliorem essefguram, in qua praeraler aequalitis: Ersoinequalitati Einalicasina
aequaliras preponenda est, major siquidem perfectio, ac rireus in x. qualicate per-
qualitare elucet. Dumrero Priangulum rectis, _ aequalibus lineis factior.
circumseriptum, intelligenria rerolro, claristimé intueor linex non li. Zrianculum
neam. sedansulum, huic nonangulum. sed lineam opponi, in quo;
quaedam reluriresnatinaqualitas. Perfectius isitur Priangulum el. Nusis viret
set. hangulusangulo, linea linex responderer, quae lane pertectio equalicas in
Priansulo competere nequit; clucee tamen in fisura gnaruor reis qualrilacero
lineis ctaula, sa Duadrilarerum nuncupatur, in quo concraria, li- euld
nea lellicet linsca, angulus ansulo sibimutuo relpondent.
Meliorisitur, ac perfectior hsura quaruor rectis, aequalicare it
FX laterum
X xqualibus lineis comprehenla triansuloerit, sigui- quadrilacuro
deminillamasis ralet, ac Aorec equalitas. Sienim non oricur an
requalitas perfectio quedam, _ ralde insionis est, ubi licar.
sulorum aequae
masis riset equalitas, ibi majorem etsorescere perte. Lacera sineu
EtiOneM OBOTTEE. BCMtamen in figura quaruOTreCtIS, la aequalia, an
Xxqua libus lineis terminata perfecte sibi respondeant suli veroran-
concraria, aenon ade lincarum indolem af.Stintan.
suli, ut si Linex singula sinc equales, _ singulosan.
um opposii
Pares.
sulosinicem x quareselle oporrcar: erenim in Ouadrilatero poltune
duoansuliese contractiores, duoreroaperriores; necesse ramen eAt, fusticia qua-
ut biniansuli muruo oppoliri lintxquales, in quo quantum serrari dam insicurio
elucot.
porea, serratam rideo equalitatem.
dummovere tamen oblectartana, ex tam inconcura Jultitia. scu
requi
sLiner aurem sic huira.
cum
anguli imparibus lineisrespondentes.

## Folio XVI — 82792707X:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
2
quitas, sire aequa litas, quxe in rebus elucet. Nam in Priangulo tribusre
Etis, e xequalibus lineis clauso, ex laterum equalitare, et lingulorum an
duae aequalitas gulorum equalitasnecelario pronuit, at non sibimutuo contraria perte
deest eluce ete respondent, in quo inestarem, ac veluri dinonantiam cum
re, vicissim
Onadrarum Fecterelpondeane, s sinsula lamen larera snt requalia, angulos xequa.
sulo. e qu’a
drilatero ex
equales
quovis erian. Les esenon oporter; laris en, Lansuli, quimutudadverlantur, sint
Dua requalitate, aegurtate, rericate rehementer allicior.
Jam imasinemur Asuram, que qua
cuor paribus rectis lineis, sinsulisque
equalibus ansulis faudcat, profecto
hec perfectior erit exteris Aiguris, qux
tribus, auc quatuor solum equalibus
lineisconstane. Nam ex lincas, et an-
sulos singulos xguales habet, _COn
Cona contrariorum habicudine pollet.
AEnon adco hec Agura equalicatem
amplectitur, ut summa in ea ac infi-
gnissima Aoreat xqua litas Pcenim an.
guli inxgualitatem quamdam ciconci.
liant, _ ha puncto medio lineae ad ex
tremitares producantur. i non sinsulx equales crune, nam quae ad
angulorum verticem, e contactum perrinsunt, cas lonsirudine ex-
Ouxnamisicur ertetisura, quaemaxima perfeuitur aequalitate: Cir
culus, cujus extremitas sibi concors est undique, nullo angulo
aequalitarem perrutchnre, ex a cujus medio ad omnes extremitaris par
res linee duci vontunt equales. .CAO
In hocaurem cireulo tria mihi (ele oferunt; Linea in
quam circulus desinir. latitudo, seu iplamet plana cix-
culi superficies, e alcicudonempe corpus ipsum Cx lin-
dricum, e columinare, cujus utraque extremitascireu
lusest, nam siadcocirculare planum intumelcat, ut in
altum expanso, protunditas in eo procrcetur, eylindri-
cum Corpus ex circulo prosieni nullo negorio intelli-
GiEnE.
Jam linea circularis simplexest, ac mera quaedam lon.
situdo, cuinulla competit latitudo, nam s lata eNset.
non superficiei e aerex circularis extremitas, sed ipla
superticies, ac laritudo elter. Superkicies aurem, seil
latitudo circulialtitudine caret, nam Ralta haec elSet,
rinca minus non cylindrici, aut altexius corporis extremitas, ac terminus, sed
eism subia Iplum corpus, ipsamet protunditas elset. Px quibus apertissimeinte-
ces quam sum ro, lineam in lensum tantum, superticiem in lonsum, de in latum.
corpus juxta tingulas dimentiones diridi, ac secari posse, Linea unicam
divisionem caucu admirrit, duxlicem superticies, criplicem rerd
PXX
in trianeulo
in quadrilate
cellentius.
In quadrato
ixequalitas
medam aequa
litari adnexa
continetus.
GVS Y TN VS.
requalitate, Xconsonantia immixtam intucor. P.X adrerso in Esura
quatuor paribus rectis lineis terminara, cum contraria sibi mutud per-
mac floret a
quabitas.
nireulo sum.
cedent, que id latera terminancue.
en circulo lim
der, seu corpus
nea superficies,
repdistrtatur
et que Cylit
Simples Tonsi-
iudo a selati
rudinem rejicit.
perficies, et
corpus.
LiOrPUS.

## Folio 1 — 82792707X:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
AI F
V
Y
T R H
S
Preter haec tria, in circulo Centrum reveritur, quod Punctum Puncun u
tu 
cA, in quod sinsulx recte linex ex qualibet circularis extremita dopatitur
tis parre intra circulum aequaliter ductxe delinunt, seque invi-
cem secant. In hoc aurem Puncto rectarum linearum extremitate,
nullam sanc dimentionem, ac exrentionem inrenio; nam longi-
cudinem non habet; erenim s lincarum extremitas eAt, lonsum
quidem non est, secus non linex terminus, led linea esler; cum
isitur lonsitudine careat, linea non est. Ouidquid autem à linexe
nacura abhorret, neque superticies, neque corpus elt.
Nullaisitur ratione Punctum secari, ac diridi porest. Ouid er. Dunctum no-
a sine parii
50: Insectile Punctum cM: Nota sine partibus: Sisnum nempe vus.
continur quantitatis, quod dum in medio tisurarum locum obti
nec, cenerum, cum lineas copulaE, aAETETMIMAE, PUMCTUM NUH-
CAPatUE.
Videamus isitur horum quatuor, ridelicer linex, superticiei, Res insectiles
ividuis na–
corporis, puncti, quodnam melius, insignius, potentius, ac robu unsinsienio
Aius SIC: manifestistimum est id, quod nulla ratione diridi porest, res.
melius esse, ac perfectius eo, quod est diritionis capaz; nam quo
masis res adunitatem, ac simplicitatem versit, atque a numero,
e multiplicitate recedir, co perfectior cA. Quod isitur minus inscctile ad -
carem divi-
diridi porest, perfectius coest, quod majorem admictit divisionem, duum ad nu
nam primum masis accedir ad uitatem, alterum rero ad MV. merum accedit
merum masis tendere videtur.
Est isitur linea melior superticie; Siquidem illa uno tantum, lior supersicie
hec duplici modo diridi, ac lecari porekt. Oux major perfectio in haec autem cor
hoc etiam elucet, quod superticies indiset linea; nequir enim in- pore escellen.
cellisi lacitudo, quin concipiatur lonsitudo, in quam lacum desi.
nic. Linea rero a latitudine non pendet. Superticies rero perfectior
eAt Corpore, quod ex omni parte, ac criplici modo dividi vorest.
Elinc corpus indiset luperticie, in quam resolritur, haec vero ut
or
sic, e intellisatur, nulla indiset protunditate. Cum tandem pun. Punctum om-
eti indolem expendo, punctum omnium insignissimum, e robu niuminsconis.
num, ac ro-
Ristimum esse apertistime incelliso. Punctum namque omnem re onstissimi es
jicit dirisionem, nullaque ex parte secari potest; hinc unitatis.
hand numeri efsigiem in se exscripum refert. Adeo ralidum ac
Dotens eR, ut neque linca, neque superticie, aut corpore indi.
geat, cum per semetiplum sic, ex intelligatur. Ciaetera rero ad
continuam quantitatem comparata puncto omnino indigent, ut
sint, ee incellisantur. Concipies Fortasse sphaericum corpus, quin
in illius centro punctum contestim regnare, ac visere intelliga-
tur: Ouis unguam intelliger circulum sine puncto in mediocollo.
cato, aut lineam posthabito puncto, quo terminentur, aut adne.
ctantur linex:
Oud ergo: maximeHorens, de Pere lu Oniverlo exiltens, puetum Jamma etict
i aequalitas a
est quo lineae terminantur, clanditur in fisuris angulus, linea linex puncto pio-
nectitur. Ex cujus vi, ex enersia randem summa circuli pertectio emer. Ruic.
Sit. Prenim Cumma circuli supra creteras Aguras excellentia, ex maxi vunctum est
ma sui equalitare produit. Ac unde hujulmodi aequalitas oritur, ni insectile, vim
ramen, ac ro
ex Puncto, quod in Circulicentro ris er Punccum enim in medio con. bur dividuia
RITutum
Linea est me-

## Folio 2 — 82792707X:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
ex extensisre
buo concilias
S
N
T.
Riturum illius xqualitatis moderario, ac origo el. Vim igitur, dCrO.
bur singulis figuris Linee, Superticiei, corporibus munisicentisme
vunetum ex largitur punctum, quod à se iplo elt, ac incelligieur, eE FaN eN
ipso est, resve omninoinsectile, Partibus, Mole, Pxtensione quaris destitutum
ro sectiles
puncto vendet. C.
Ouid ergo prohibet, ut ad meum propositum redeam, animum
Eo robustior, inlectilem esse, a Molc, Partibus, e Spatii dimensionibus alie.
es perfectio
animus, quo num, robustissimum tamen, summeque ralidum, ut immensa in
masis a divi terralla, interminata, ac insentia corpora imasinari raleat, aC tan
sione recedit.
tudivisibili cum DosIt iN COrPOrE, ut Denes eum sic regimen omnium menibro.
nimi capaci. xUM, X quasi cardo quidam in agendo cunctarum corporalium
eatem, e per- mocionum: Nihil enim intelliso, ese in rebus potentius, ac ma-
onisicentius iis naturis, quxe, ut ita dicam, sine rumoribus esse in-
telliguntur. Tumor enim non ablurde appellatur corporis ma-
onitudo, gux si maoni pendenda esset, plus quam nos, profecto
corpora quo faperent Plephanti. Trinc quo graciliora, masisque exrennata lunE
Corpora, atque reluti a cumore, ac mole recedere ridentur, ed
robustiora, ac ralidiora apparene. Ouid exilius, ex minori magni-
tudine preditum in corporis oculo, pupillâ, que reluti in oculo.
punctum medium eAt, actamen tantorobore, ac virture tanta pol.
Det, ut ea dimidium Ccelum, cujus inessabile sparium est, ex ali
quo eminenti loco cerni, collustrarique possit.
Non isitur à vera abhorret, animum omni mosnitudine Ca.
rere, neque ulla aur lonsitudine porrectum, auc laticudine diffu-
Tum, auE alcicudine solidacum, quamris maonitudines quaslibet
imapinari queat. Preteres s cgo aico ralidus, perspicax, robu-
AusCum. utinsectiles, ex incorporeas res intelligentia revolvere
incorporeus posim. me quoque infectilem, ex incorporeum ese OpOrtet, PO-
sumenim concipere simplicem, ac meram lonsicudinem a latitm.
dine sejunctam; superticiem, posthabita protundicate; Punctum.
linea, superticie,  corpore rejecto. Hec autem Ainovla inCOrDO-
rea lunc. Corpus enim ex omni parte sectile est, intellisentia isi-
tur, qua hujulmodi insectiles res intucor, insectilis quoque, ac in
Corporea cA; ScCuS, qux extra corpus funt, minime cerneret.
Sum rursus melior linea, Ei lineam imaginor, ac veluci d COr.
animus linea Pore intellisentia secerno; hinc reluri in lineam apere rideor.
dum Axc a corpore separata nobiliorem, ac perfectiorem indolem
a mea intelligendi vireare recipie. Si autem Linea AnimuS per-
sectior elt, sequitur nulla rarione, Animum diridi, ac mensurq.
nea melior est, YI DOSC, nam Linea melior est superficie, quia minus diridi po.
cest. Punctum perfectius Linea, quia nulla ratione secari potert.
Si igitur Animus melior est Pined, ommino insectilem oportet et
se, _ inextentum. Po enim perfectiores sunt res, quo magis
ad unicarem vergentes, a diritione, e mulcitudine abhorrent Oua
mobrem, si vera. Linca e, jux nullo pocto secundum longicudi-
nem in duas lineas dividi porest, sed tancum in tronsversum; ve-
ra superticies, quae inlonsum, ac latum tantum sectitis, nuslam
in alium Sectionem pati porest; Punatum, quod nulla roricrie
diridi ralet; e haec omnia tantum in animo, taud in C OrpOrC
etu.
fectionem ac
aucer.
minustumet
eo robustiora
animus est
incorporea cer
ic
melior est.
Si animus lu
insectilis, et
incorporeus

## Folio 3 — 82792707X:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
M F.
I
rI a W
eucent, inquo, ee Calsae linex larirmdinc prxecitae FuNE, _ FaISa lath. Vera Linca
tudo altirudini conjuncta, d falsum Punctum in corporeas dimen-  supersicies
and in Corpo
tiones immersum. In dubium quis rerret, me hujusmodi reris di-re, in Animo
mensionibus meliorem esse, quae in me rirunt; mex incelligentix elucen.
nocionibus insunt: a me namque, neuriquam à C’OrpOrC, sux na
turx reritarem obtiment; necesse igiTUF CA, ME OMNIDTOESIIS EXTEN Si vera 
Tionecarere, atque finsulas spatiorum dimentiones, a Me rejicere. nea in Animo
Nam s diridi posem secundum alticudinem, dererior Tane super- est, Animus
ficie essem, qux corpore melior elt, quia minus, quam COrpUS, di. insectilis est.
ridi paritur, est enim secundum alticudinem insectilis; Si laritudi
nevollerem, mnus ralerem, quam linea, in qua insisnis quedam si animus
perfectio est, non porse in latum dictendi; Si denique secundum dividi posset
ut linea, aut
lonsitudinem exporriserer, non essem melior linea, que in longum supersicié de
explicatur, atque Puncticonditionem non excederem, cum hoc ex rerior esset.
quaris parte infectile sc; R90 vero aliqua ex parre Sectilis essem;
nulla isitur mole, magnitudine nulla consto.
Sum isitur melior Linea, at haec melior Corpore eAt; Sum pore meliore
Aenimus cor-
isitur melior Corpore, quod me impertectius ex alio capire ene idcirco insecti
manilestisme intelligo, nam reluti a me luam insioniorem perte lisest.
ctionem emendicat: nam s vera Lisura terminari sauder, animo
quidem indiset, in quo tantum vere figurarum est. Ouis insscie-
lib. TY
tur. C’orpus non esse semper aliqua determinacit Agura COnTOIL Solilo quiorum
tum: Nam cum finitum AIE, neceSE CA sub aliqua extremIEaTE COMI de Cognitione
praehendi. Hlaec aurem excremitas figura Corporis eAt, ac illius
reluti species; forma quaedam e elegantia. Ac cum nulla extra
Dei, e AI
e Cap. d 
animum sit vera Linea, superlicies rera nulla, nulla utigue rera Extra Ani
num feura
feura in Corvore elucebit. Flinc CorpuS, Si figura aliqua nOn corporum li-
Dolleret, Corpus non eNet; Si veram tisuram complectitur, non nea, ex super
Corpus, sed animus est, in quo solum, aut exacto ex urraris par. Ricies falsaelun
In solo Ani-
re circulo, ut Ciylinder comprehenditur, aut perfecte spherieum mo vere Cor-
eAt, ut slobus, aut ommino perfecte quadraris Continetur, ut Cu- pus vera fieu
bus. Cium erso reris lineis, vera superticie, pertecte planis extremi-
tatibus exoptet Corpus comprehendi, OpOrTEL Ut CiorpuS, veluri
a compretien
dicur
ex se ipso cerediens, in animum tocum immersatur; cujus vixtu. mspo
e
te ex falso in rerum convertitur, verisque figuris terminatur. Id- in solo Anin
circo, si animus non eset, nullum rere corpus esser. Cum isitur est.
Corpore melior Tum. sane non tum corvus, sed quid CiOrDOTE est Ainimus,
perfectius; ac proinde nOn quantuS, non extenus, non in Spatiis corpori ante
ciatur a me cujutris Ciorpocs b sa uta , aBS OH ua decesi-
ivso enC non raleam. COhXCT CHI MMHTABMIET SIUCIHO 2MO. EV amorecor
ris, e haec est immundiria sca Guoniam dum me solum enitorvorum deceper-
costtare, hoc me puro elle, u qu me non ponum cositare. quoque lorpt
Ouamobrem tanta ris ell amotto, ut Corpora. Quae diu cogitari, esse putat
eisque, cuta b intaesi, necum etiam accratiam, cum adt mC
c051
animus es
sCorpu
Incorporeus
exporiultus lum.
cellit.
Praeindicata
Ouid isicur sum, s Corpus non lum? LNaM CXLCHI, dC vulsi ovini
priter
Px lib. IX. ex
de Frinitate
corporea substantia estem, quid c csicu HOH POHCM. RLCII de Animana
intelliso. Ac quam decixior: Sentilibus enim, corporeilquerebus que refellicur
adeo cum amore asuetactus sum, ace iltorum imasinibus in me
animus

## Folio 4 — 82792707X:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
Aenimus ex
nimia, ac pra
A
T
Ce
C
S n
N D
cogitandum redeo. Arque adeo per Corporis sensus tanto amo.
va senriendi, re me Corporibus obstrinzisse rideor, corumque diuturna qua.
ac imasinandi dam familiaritare implicatus tum, uc cum non possem mecum, tan
consuetudine
facile in erro. Quam In resionem incorporex natura, ipla Corpora interre, ima
rem trahitur.
Mira qua
dam Augusti
ni analysis
qua veluir se
parando, es re
sines eorum convolui, rapui, ac in mei lubstantiam veluri con-
vertere Rudui, ut me aliquid his imasinibus simile ene putem,
quibus semoris, me nihil esse existimem.
AE, Si a me hoc detraham, quod deceptus addidi, s rejectis.
soluendo sini. Corporum imasinibus ad me iptum redeam, jam quid sim, mani
mae naturam
detecit.
festinime incelliso. Quid enim mihime ipso prelentius: quidigi
Exlib. Xde tur, derracto quoris Corpore, sum: Potus Animus; Nam si
Trinitace  Deus terrae dederit, ut nihil aliud, quam Perra sic, quid quelo
Cap. XIII.
inima euan. Prohibet, mihi dedisse, ut nihil aliud, quam animus sim : Sum
ritate.
Animus n
Bit aliud est
nisc Animus.
enim tota mens, res nempe tota intelligens, cui nihil fane le ip-
sa notius, cerrius, cridentius est. Jam cum me intelligentem intel-
liso, me animum, ac mentem esse incelligo, ipsumque intellige.
animus in re, totum non ex parce intelliso; me tOTIM, nON Cx ParrC aBNO.
sola intelli
sendi vircure Sco, _ intelligo.
positus.
EX lib. X. a
Trinitate
Du
AE Fortase sum aer, ignis, Tanguinis flos, Tubcilium athomo-
cum textura, permixtorum elementorum harmonia, corporis com
dicacan Aini. PagO, vel temperatio, ut corporis sE, rirendi, reminiscendi, in-
mus alicusu
subtilioris Cor
cellisendi, rolendi, cogitandi, sciendi rirtus, in qua tota men.
porissiecies sit. LiS natura clucer. Nihil tamen horum sum, quorum prorsus an
Dubication ceps, incertusque sum. Id tantum Cum, cujus quoris détracto, ac
nem validis
ma rarione so. Dosthabito, omnino certus um.
duit.
Animus
Ouid Eroo lum: Fortase aer : aE cum me paLO CNe aerem, de
sit, sed ian rem me intellisere puro. Ouid namque me certum faciat; non el-
sum putat, se se porius ignem, aue Aerherem, aut subcilisimum quoddam aliud
subtile aliquod COrpus, aut elementorum temperamentum, et harmoniam : co
Corpus esse.
nimus non modo, quo dubitarunt, ac Plures Philosophi Ducarunt. Puro isitur.
scir, non purat neutiquam seio, meesleaerem, me aeremintellisere; at dum anceps
se mellisere
etiam dums
tum, an aere constem, certus omnino sum, me intelligere; me enim
aerem aus i. intelligere scio, non pnto; aeremanrem me este puro, non seio. Dum
enem esse pu enim puro, me intellisereaerem, urique quid sit inrellisere, seio, et me
ac.
jam rem putantem esse, intelligo; nempe certus omnino lum, me
vum sni. dubitare ese Rerem, meque aerem esse opinari; Scio igitur me et
mus se esse
subcile aliquod
lerem, quae dubitat, e opinatur. Seio siguidem, dum aerem me
corpus dubicat, esse puto, me rere intelligere, e de aere, non de intelligendi vi
se vere dubita. anceps, ac incertus lum. Hlinc me vivere, meminisse, e intelli
L.. lib. X. de SCtC, X velle, _ cogitare, e Scire, ex judicare nullo pacto in dubium rer-
Zrnitate Ani Perc ratco. Ouandoquidem eriamsi dubito, viro, si dubito, un
se dubitare in dlubirem, memini, si dubito, dubitare me incelligo, si duhiro,
dubium verre. Certus rolo else, si dubito, cogito, A dubito, seio me nescire.
Si dubiro, judico, nOn me temere consentire OpOrrere. Dum ergO
me else aerem dubito, me dubitare, atque adco intelligere sC10;
de quo etiamsi aliunde dubitem, dubitare non debeo; nam si nOn
musscit, dum erem, de vila re dubitare non polsem.
Jam secernatur a me quicquid esse me puto; Cernam tantum
gnimi nacura Tudl se; hoc mihi remanet; hec nam que est sola substantia mea,
Cu
rescit, ad putat
mus dubitans
re nequit
duod Ani
putat etiam, ac
dubitat, hoc

## Folio 5 — 82792707X:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
M
H
cujus certus omnino sum. Nihil igitur horum sum; quorum in-
certus tum; quxe si non forent, adhuc intesre, ac perfecte me el-
se. Scirem. Prenim me incellisere, non extra me, led in me per.
fectistime incelliso, etiam cum dubito. Plinc, non quasi extra me
a me ipso esrediens, modo quo sensibus corpora percivio, led in
me ipso me rem incellisentem, animum nempe, dc menrem, el
se intelliso. Si nihil isitur horum mihi aftingam, ut tale aliquid
me esse Dutem, quidquid mihi de me remanet, hoc solum R∞O Ex Cat
11.
sum. Nihil igitur praecer animum tum; substantia nempe tum ouancicare
Anima
Rationis particeps, corpori regendo accommodata. In ratione nam. inima est sub
que discernendi guxe reluti unum, facultare connectendi, que Dlu nis parciceps
aniia racio-
ra lune, mex naturae pertectio sira et, qux ad corpus moderan. corpori resen-
dum, e regendum, ex supremi Condiroris intentione ac voluntare  accommoda
Comparata est. Elinc absit, quod Corpus sim, sed simplex animus si ab snimo
Tum, a quo si quodlibet Corporis actributum, e quamlibet COr. excrancum
Poris speciem detraxeris, jam integra illius substantia remanet.
quoduis detra
bas, solum in-
Siisitur extraneum, cuime exerrore, tedoamore conjunsente, immi-rellicere supe.
Seni, a me derraham, corporumque imaginesabjiciam; Cola Ratio, Polum  fa lib. de Im.
incelligere, quae adhuc incepra, arque illaesa supersine, mea TOFa Na- morcalicate
cura erit. Non displicet hic tamen accurarius, atque actenrius, quid anima.
Ficinme Ratio inrestigare, uc Xinexrensum, ac immorralem pariter
meesseintellisam. Rarioestmei, Animi nempe alpeCTUS, QuODEK Ravio est men
meipsum, haud per Corpus, veritatem intucor. Nam, omnirejecto eis aspectus.
corpore, permeipsum inmeiplomerirere, meminisse, ene, intel. quo sinimus
lisere, cosicare seio, utipla met intelligentia mea meum intellisere verirarem in-
per se ipsum
intellisam aut farear, Rationem esse ipsiusmer reri conremplationem, uctur.
non percorpus, sed verme ipsum; aur dicam, Rationemesse Ve.
rumiptum, quod contemplari saudeo.
SiRlatio, quapolleo, Mciaspectus est, in animo esse, quisambi-
Bet: Si veritatis est contemplatio, in me elucere non dubito, sI VerO met veas
ipsum Verum est, jam vel ratio, veritas nempe iplemeranimus est, cum hec Ani
aucanimo incs. Si reritas, e ipsesum, cum immucabilis sit veritq nimo insit ani
ac nunquam pereat, immutabilis, ac immortalis quoque ipseEt aui mus sempicer
muserit; quaproprer animus Corpusneutiquam est. Mutabile enim Mucabile pror.
else Corpus, ac quoad sui modosinterire, manifestistimum eA. Non immucabisis
corpus
sumisitur extensus, interire nequeo, secis ex iplum interiret, mu. vero Racto d
taretur, ac extenderetur cum Corpore Verum.
Ouod RRatiosit Veritaris contemplatio, verique aspectus, urique snimus dum
Rariomihi tanquam (ubjecto ineA; CUM AULEM VEFUM NON PeF COrDUIS
Sedperme ipsum incellisam, rero per meipsum coniunctussum, cui s mortalis eva
nonconiunsererpermeiplum, haudincelliserem. Atverum immu. dic.
tabileeat, nunguam interit, nunquam igitur e cgointerire raleo, si
semperverum inrelliso, reritari, que semper est, coniunBOr. AC Dubitacan Ra
i0 ab Animo
continsere poret, me subllantiam esse, aqua Ratio tamen leparari scinnsi possis
Posit, aurscilicetiplum rerum, autipla reritaris contemplatio, aux u incerire can
iphiusreri aspectus. Ouid guaelo, retataut obstat, non posseme substan. nimus.
tiam remanere. emihi Rationemnon inese, sed disiunctam a me po.
tius esse:
Cia lamel Laltoem, lulce de hac re dubitare rideor; nam certus
Cum
m. queat A.
Si Racio ipsa
nimo inhae
15
vericari
co.
.Hasicur, im

## Folio 6 — 82792707X:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
1 9
X
N V
5.
summe virere, cum inme Racioririt; quamdiu enim Ratio à menon
non posse ni. eparatur, ac mihicoheret, neceslario me virere, aC manere oper-
mum a Rario. LCL. LFa menunguam Ratio sejunsi porest, lemperigituresoriro,
delum; incerirenonpossum, sileparari à Ratione non postum. Ra-
rio ab nimo  autem, nis rivam, sim, eintellisam, manerenon potest. Oua
sciunsi potest. enim ri a me Ratio separari potest: num corporea: Cujus _ Potencia
infirmior, ex origo interior, ex ordo separatior: nullo modo. Spiri
taline, ac intellectira: AC, omni intelligentix Ratio inseparabilicer
astuloet; non destruetur Ratio ad spiritalis, ac rationa lis vircuris prX
sentiam, angebitur porius, ac perticietur.
Ouid enim ipla ratione porentius: qua nihil esimmutabilius. TTinc
mo immorcali cum quaelibetris sit illa inferior, cgo illi coniunctus, porentior, nulla
tarem concilier. profecto vis erit, qua a metam porentissimam llationem sejunsaL. AF
furit Racio, delererme forrasse ipsa reluri me fusiens Rario: aut cso prolubitu
necamente de meo Rationem deleram: neutrum tamen contingere porest. Pam nul.
la in Ratione ralis invidentia est, ac iniquitas, ur me aliquando dese-
rat, neque adeo a Bono, ac mex naturx perfectione e venustate abhor-
rerepostum, ut destitui relim Ratione, gux summa Animi renuctas,
summumque Bonum, ad quod incestanter tendo, est.
Nullararione Axcinsui tamen _ ipse Animus cum Rationeposset, ut, non quia
extinent porest a Ratione separor, sed quia simul cum ratione extingnor, interire
Poltim. Atquo pacto extinsui raxio porest: nam Ratio veroconiun.
coniuneta est. Eta cA; Verum aurem immutabile est, atque adeo obhanc conjunctio-
nem dum reritati coniungitur, summe potens Ratioest. Nulla igitur
risest, qua a Rarione rerum aliquando separetur; nunquam igitur
inme extinsuitur Racio. Arnonmanet Rario, nisi, X mancam cso.
cniElario inel; egueoigitur simul cum Ratione extineui. Sum igi-
Dubitat. an per tur immortalis, atque à C’orporis conditione seiunctus, si nihil, quam
errorem desi. Amimussum: Animus aurem Rationis particeps substantia cAt. AC
cere, arque in. CuM Hurera, CCto Animoaccedune, Animus a Racioncaverritur;
hinc cum a Hultamente Ratio separatur, Animus extingui, ac inni-
hilumrelolri porest; nam 2 Ratione averti, deticere eA; ex adverso
Perticitur, arque ausetur Animus, cum aa RLatiOnEM CONVerTIEUT. AF
quid alind eA delicere, quam ad nihilum cendere: Quod autem 2d
nihilum tendit, uciquetendicad interitum, uctandem interire, ni.
hilgne ese posit. Ouamobrem adeoportum à Ratione arerti, ex de.
Rectere, urnihilum ipsum, summe deficiendo, aliquando cradam; id
circoa uletire polum.
Lototamen Cxelo aberrare videor; cum error, aut Aultiria me pol-
Animus cum Tuce, aeltor queaslatione, cum accedente errored veritatis con
ulus evai templatione remorear; idcirco rere deticere, atque ad nihilum ren
sendic quidem dere dicot, aenim a vero, sevabco, quod est, deRecto, ad nihi
lum utiquemeCreo, arnon ita possum a Ratione averri, utom
minocandem dehictam, ac inteream. Porest enim aliguid cenderead
aliud est des. nihilum, ac in intinitum ceficere, ut nunquam camen hatnihilum, et
interear. Ouid: Aon dest, eaverritur a perfectionetorius Ciorporei
en dic adnitllum, ur in intinitum desicere raleat; atnunquam inte.
rirE
Demonstrat
ne separari.
Nulla vi Ra
igitur immo
alio est Ani.
nuS.
Adeo patens est
Ratio, Wt An
Necmentem
seritur.
Rario, leveri
sati necessarie
Stulciriam, e
terire tandem
posit Animus.
fallitur
e
adnihilum, at
nunquam in
rerit
ciendo rendere
ad nihilum
aliud exrincui mundi Planta, aut Sarum, cum decrescie, aequeminuitur: Ptenim
es incerire pos. cum posir semper ulrerius crruli, ac minor in intinitum cradere, aded

## Folio 7 — 82792707X:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
M F
I
rire, ac innihilum converri porest. Ptenim dum saxum in infinitum
diriditur, cum semper spatii, ex corporis naturam redoleat, aique duo masis
pus decre
in quoris lno decremento exrensum semper intellisatur, nunguam di scit, eo magis
vitionis terminum, ac finem pertinset; idcirco nequit adeoadnini ad nibitum
dit, ut nun
lum rendere, UI tandeM InECrEat. Si erBO CorpuS iplura immortale quam
tamen
quoad sui subllantiam est, ex si ad nihilum cendic; pociorijure, ex im- inverire van
morcaliseritavimus, corpore melior, ac porentior, qui cum a Ra. leat.
tione percultiriam averritur, desicie quidem, atque ad nihilumTem mus, dum fas
dic, non adeotamen deticere pores, uctandem intereat. 
Scarerrat quidem quantum liber a Rlarione Animus, uc in infinitum
uit
cete ob
deticere, aeque ad nihilum semper accedere rideatur; aENUNqUaM Repasnat A
omnino desiciet, ut cum latione coniunctus, inericabiliter semper nimum à re
ritatis corni–
non inveniatur. Repusnat namque omnino a Ratione Animum se le nione seinnei.
AVeTEerE, nam dum eoO FLatIONE PEFCErOrem, aC FaITUM FeMOVCOF
tunc puco, meincelligere, ex contemplari verum; etenim non ob aliam
rationem decipior, nisi quia dum faltum sub veritatis imagine larua.
cumme faltit, ixsum rerum amplecti, ac tenere puro. AE cum dece. enimus
Dtus, Duto, meintelligerererum, X in hoc FaIIOr; vere tamen intelII us; etiam et
50, e Scio, me censere, rerum intellisere, in quo non tantim nOn per errorem
rirace sopa
decipior, sed in rerum manifestissime incurro. Pcenim verumaperris ratur.
sime est, quod intelligam, me arbitrari verum incelligere, cum re-
rum meintelligere puto, quod nullomodo in dubium rertere raleo; àli
ter non pucarem, rerum intelliserc. Rcpugnat, me aliquid putare.
X tamenme latere, quodpurem, seuquod existimem, verum intelli-
sere, Cum enim mee opinionis, ac judicii conscius, etiam cum erran-
doaliquidputo.
Idcircoherrortantum cA, quime a Ratione seiungere porit, _ ex Conctun seM
alia parte etiam cum in errorem incido, rerum aliquod necellario in- ter Animum
divere, si
tuear repurnat urpollim omnino a Ratione ica separari ut tandem in- semper in co
teream. Semperisiturcum à Rationearertor per Aultiriam, ad ratio. veritas vivit
nem, vericatisnempe contemplationem COnVErtOT. Semper ersDin. lis Raio c
celliso; quapropter semper riro, urnunquam interire ralcam.
AFC orpusinterit, dum in partes luasresolritur; non ob aliam verora.
tionem hoc corpori conrinsir, nili quia extenlum, ac in spatio exzorre. Anima.
Ctum est, quidquidisitur in loco distenditur, mortale, ac corporeum eAt.
Tom duo porentissima ad unt experimenta, quae me in spatiis diftulum ciraie. Duo
commonstrant, ac proinde corporea, ex mortalis quedam substantia Tum. sibi proponi
Primo cumetate corpus crescit ex Animus iple auzeri, d crelcere ride quibusspieuri
Tur. Nam cum in immratura etate corpus, parrum, gracile, elumbe erat, sectatores Ar
etiam Ex cgo parrus, gracilis, tenuis, enerris eram; ut nullo pacto rario morcale
nisusum exercerem, sed non minis, ac ipsa Brura (OIO sen (U, dC PHANFA- perperam sua
Sid utebar. Ouisenim neset pueros intancesne Beltiarum quidem nOn- dere conancur
nullarum acturix comparandos: Ouis autem dubitet, illis crescenti curi argu-
bus, etiam ixsam in eis quodammodo crelcere Rationem: Flinc durri mentam
ratidius, magisque consictens, ac robuctum eradie Corpus, ralidior, boraco corpori
adulrior, masisqne regerus cradicanimus. Ouo pacto tamen hoCCOn. iresct, 
tinsere posset, nis cum corpore pariter cresceret Animus : REqua rD.
rionead Corporisausmentum crescere Doset Animus. nihhicin cor.
DOTC CXPOTFISCTETUT, ac extenderetur: NNam A IN COTPOTCNON EK
vande
Desictt Atti
litur, at omni
ritatt coniun.
ae immurabi
Lib. de Im
cate
vT. a
Animae quan-
umenta
rpi
Primum Epi
laucto et ro-
ap
racur Axi
nus.

## Folio 8 — 82792707X:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
A
V
C
C
C
N V
5.
Panderetur, _ diffunderetur, pONet(anE auGCTI COTPUS, XL taMCHNON
excrelcere animus, quod profecto non contingit.
corporeirare de Deinde h Animus per Spatium lui Corporis distenderetur, quo
prompta exsen. Modo nullius molis, ex quantitaris eser? Si aurem non distendi
perniversum cux, quomodo sentio ubique punsentem: Nam vellicetur, punsa
corpus. cur in qualiber sui parre Corpus, illico in me sensus aliguis exct
taEuT. Si isitur per torum Corpus sentio, necessé est, ut sim qua
cur, e resel. Qua rertum in toro corpore expantus, _ explicatus, secus qua ra
tione ubique in Corpore sentirem: AF adeo lupra allatae rationes,
me incorporeum esse manifestistime luadent, uc hujusmodi sophis-
mata, ac dubicationes me parum, auc nihil MOVCANE. ONam auteM
vana, ex fucilis sic prima dubicatio, quis lanxe mentis non rider:
Or aurem ab hujusmodi tricis facilius me expediam, aCCUFATE ex-
Pendam, an Majus, et Melius unt una cademque res divertis tamen
jus, aliud me. expretta rocibus, an porius duxe res direrlxe a direrlo principiopro.
flnences. Ur aurem hioc expeditius asseguar, me convertam ad duas
planas fisuras, ad Circllum nempe, e Ouadratum. Jam ponamus
haec duo plana spatia invicem equari, ut tanta sit in circulo ma-
Enicudo, quanta in quadrata superticie continetur. Tam quaero, est
ne hic Circulus hoc Ouadrato major: Neutiquam. Qua ratione :
quia eadem extensio, quantitas cadem in utraque Aigura eque ex.
araco non ma a involritur. At dum Circulus equalis non major est quadrato.
jor, sed me- ADC Cae Melior est, ue supra apertistime deduximus. Lsitur
lior est circu deud est Majus, aliud est melius. Majus à quantitate fumitur, ul
Majus a quam Mtase H cta altera dicatur, cum majori quancitaris extensione per
ritate melius FIau. Meliusaurem ab aequalitare accipitur. Nam ideo Circu-
lus quadrato melior cA, quia major equalitas, non quantitas in
Circulo, quam in quadrato elucet. Summa enim aequalitas in CIr.
culo efAorescit, qua perfectione exreras Aguras rectilincas exce
Mincorvarea C Cculare Sparium. HIxC isitur equalitas non est quantitas, nec
aequalicate ma ua spacii dimentione, aut Corporum magnitudine circum seribi-
persectio pen-Cut, e sculam incorporea ab omni spatiorum diffusione immunis
a Gute diua virtus est, nisi insisnisima quedam Animi aqua
litas, qua undique Rationi consentit Animus, arque veritati con
sruit ab excestu. _ defectu abhorrens: Flinc circulo Virturem af
smilari non displiceat; nam quemadmodum Circuli extremitas (r
bi undique concors est, atque ab eodem Puncto medio recedens,
eadem ratione virtus ex omni parte aeque rationi, ac veritari tan
quam luocentro conoruit, arque respondet. Idcircocum Vircuris in
Vircure non doles tora in xgualitate elucear, necesse est, ut quid incorporeum, nut
la spariorum dimentione comprxhensum, sit virtus; uc rirtute non ma,
ior, sedmelior Animus dicatur.
En quo pacto dubitatio prima cranuit, dum mole crescitcorpuS,
taudmajor, sed melior, cradit Animus; perficitur, non auGCTIF
scancto oor-AnimuS, dum corpusaugetuT, nam non crescit animus, nisi dimad
rirturem laudabiliter proticit. Ouod a corveris, molisque incre
mentonullomodoxendet, sed ab incremento virtutis, qux aspatio.
e quantitate mirum in modum abtiorret. Idcirco ulu, ac virtuTIS
CxCF.
Secunda rati
pro Ainimae
sus expansione
Epicuri sophis.
mata detegun
Eumeruc.
sliud esse ma
lius.
quali qua
ab aequalitat
desumitur.
ior frcurarum
e
Vircus quaeda
Aanimi aequali
as est
Circulo viret
tem comparat
natuta est
major, sed
meliorfit An
Mus.
pore perficitur
haud aucet
aeimus.

## Folio 9 — 82792707X:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
M
L
exercitio dum corpus ausetur, non major, sed melior eraditanimus.
Ouodrursum innorescit, dum adrertonihil Corporismolem, incre corpor mous
mentumquemasnitudinis conterre ad Animiverfectionem, ac vim inimi auxen
ausendam. Nam trequenter vidi homines Graciliores, ParVOgUECOF- dam consert.
P. aVTT. e
poreconttantes, iis, qui majori corporis mole, ac quantirare DollC. sinimae Ouan
bant. Solerriores, ac ingenioliores. Imo intelliso, ac iplamer sen. rivate.
Tuum auctoritare manifestissime didici, e ipla corpora non le invicem
robore, dc rirture luparare ob molismasnicudinisque immanitatem.
Sed abalia occulta causa direr lascorporum perfectionesemanare. Hlinc eo validius
corpora acunt
quo subritiora, magisque extennata sunt corpora, Expissime eo vali quocenniora
diora, ac perfectiora lune. Sierso porius obcar, quam prodeamolis, ac subciliora
ac quantitaris exce susipsimet corvori, quo pacto deinde jurabit Ani cvadunt.
mum. qui prorlusinextenlus est, ac incorporeus :
Aeon solum moles, verum etiam ex ipsa. Corporum incrementa pequemolis=
nihil revera conferunt, ut Animus melior eradar, acque ad virturem neque tempo-
um Incre–
intentius prosiciar. Nam quid remporis incrementum contereranimo . ensq Animt
si neque iplorum corporum incremento auxilio est:: ITaud rarO COrDO- virnre adau-
raannotiora, breviori, minorique mole donata UNE, QUAMGUX SInE senF.
Brerioris etatis. Hlinc non temporum proportione, corporum cre-
scune moles; quorum incrementum non tempori, led poriis leminis concludic Ani
virtuti, ac cuidam occuleorum numerorum rationi debetur. Animus mum nullo
isitur, dumcorporis spatia augentur, ac veluri lonsius prosrediens pacto in corpoi
distenditurtempus, non major. Sed melior Ac. Ouod a vircuris qui. ris spariis ex.
dem, ac aequalitaris excellentia, hand a remporis, molisque incremento
pendet. Idcircdin Corporeanimus non extenditur, ut e ipsccorpo.
reus, e quantus pariter sIC.
licari.
Ouemadmodum cum corporeis signis, Pono nempearriculato utenS EN C. LVTET.
mea cositata aperire didici, quodpatrium idioma, ac vernaculus ser. de Anima
duantitate.
modiciconsuerit, non cum corpore crescentcamplior, e major taCtus. Marce; non
Cum, uc majori Animi exrentioni, ac moli accribuatur sermocinandi, vero ab Ani-
ni incremente
Facultas, Ledimitatorix cuju sdam artis hoc est, prxeceptisnanque, utu, sermonis
pe-
X excreicatione, non ampliori Animi cum Corpore crelcentis mole, riria pendet.
RCquirieur.
Atramen saltem creleo, _ majorto, cum aliquid disco, e ex ad cum ecimu
ver(odecrelco, cum obliriscor. Dumr aliquid discitur. profecto augC. virture non
tur Animusnomratione extensionis, acmolis, qua ille omninocarer, mole crescie
sedpropter ausmentum virium, ac rircuris; quae Animi rirtus ac
nimus.
EX CaP. XEX
vioor reluti decrescere ridetur, cum aliquid Animo excidit. Idcirco e a DeA
quemadmodum in corporetria incrementorum genera considerantur, nimae ouan-
incrementum nempenecessarium, quo debita sux naturx proportione
itate.
auenEuEmemBTA; TUPCKFIUUM CUM PEXTeF naturam in monArOlaS Triplex Ani
Partesplus, quam decer adaucta membra degenerant; Noxium cum mi incremen-
corporismembra, expusnata bona raletudine, cumene: Simili ra. tum: necessa
rium, super.
tione, nacurali, ac necessario incremento crescere videor cum tione. puum, et no:
Ais ad benc, beareque rirendum accommodatis disciplinis reluri rium.
ampliorem intelligentiam adipiseor. Cum aurem ea, quae discomira-
biliora porius, quamuciliora sunt. Superfluorunc incremento augeri
dicor; Arnoxium patior incrementum, cum illud artium genusdi-
(c0, quo lauciatur AnimuS, CuMREMPCaRIES adL COrPuS, non verdad
2I.

## Folio 10 — 82792707X:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
N
animum persiciendum, comparantur; quibus animus neglecta mente
Dubicac inc. defluxit in sensus, undetumuisse, rel etiam contabuise judicandus
mul eum cor. CA.
pore auseatur, Laetabar aurem, existimans omnem dubitationem jam penitus di-
animus.
Ouaritur an luise, at nora mihi sese obrulit disticulrS, GuIX ME SImUL CUM CORPOTE
adamto corpo. Crelcere, ampliorem que exrentionem nancisci fuadere ridetur. Cum
corpusper xratem creteit, ampliusque cradit, d vireseriam in meau-
Seri, majore sque heri experior. Ouid: Fortase dicam, Mei tantumes
lerirtucem, corporisvero vires: Mt dicinequit cum in exanimis cor-
Doribus nullx sint rires, quas Animus profecto illis largitur; qui
quemadmodum sensibus, ita e corporis utitur viribus.
Si tamen attentius rem expendo, Paris intelligo majores corporis
nnir. Dc Vires, eE a mealiquo modo in Corpus effunduntur, non tamen a
majorimole, spatiigue incremento ortum ducere; sed potius in qua-
corporis vires dam membrorum exercitatione, _ contormatione hoc positum esse
sed ab exerci. Luto. Ouid guaesdaperrius experienria ipsa docer, quam non cdex-
ratione poris. Cedere, masisqueauseri rires, quo mole, e extensione masisre
simum pendont. Cundat corpus. Saepistime homines graciliori, masilque exrenuato
imminui Corporeconstantes, ririum robore, majoris etiam molis, ac magni
corpus, vires tudinishominibus praectant. Oui insania, ex phrenitide laborant
aucacutissima febrererantur, lolent immensas rires acquirere, licet in
illis ipla corporis moles multum decrelcat.
Solide, acure. LdCirCo exxquamembrorum contiguratione, animalium spirituum
guccaponis, a Loliditare, destricta musculorum textura, nerrorumque rensione
corporis vires effluere videntur: Influunt etiam pondus, ac iphus
mentum in Animinutus, X imperium; gux quomagis valene, robultiores fune
corpore oriei vires, ac regetiores. Lutu nanque, ac verrisqualitormentis, Orga
norumquemachinamentis ad iptum Corporis pondus ciuculandum.
non corporis mole, Animus potissimum utitur. Quod s crelcenti
buscorporum riribus augeretur animus, onantomagis tum crelcerer,
cum dostrinxe, rirturisque cognitio in incellisentia afluunt, amplio.
relqueeradunt. Namcorporis viribus imperium Animus, ac nutum
Adancta d tantum accommodat, doctrinarum aurem coxiam postidet. Deinde
etrina quodam si verum eacc, animum concrescere, cum adduntur, ec augenturvi
rescorporis, oporreretiildem riribus subductis, e decrescentibus e
iplum decrelcere. Demuntur autem, e extenuantur rirescorporis in
senecta, arque in labore Rudiorum. Oecrescunt enim, cum enesci
mus, aut cum earum energia in scientiarum, facultatumgue exerci
tatione, ac Rudio imminuta, ac reluri extincta langnescit; at rali
dior, robultior, copiosior tunc eradit doctrina; crescit enimeo
rempore incelligentia, dum maturius, solidiasque cogitamus.
Dum igitur in Eenecture corporis rires decrescunt, auctis doctrinis,
mi viresa con deFacultatibus, simul decrelcerer, e auscretur, amplior, et anoustior
poribus viri Pariter eraderet Animus, quo nilabsurdius, nil Aultius dici porcrat.
Non crescirerso Animus dum rires crescunt, quemadmodum neque
amplior hic, cum reluri ampliantur, atque explicantur doctrine, sed
rantum exercirarione, Audio, labore melior AE, ralidiusque intelli-
sit; quxe omnia a molis corporee masnitudine, d incremento nul-
lomodoxendent.
e e Anim
dites crescani
Ex Cap. XXZ.
Animae Duan
ritate.
non à mole
daepissime dui
ancentier
quo porissimum
virium ad
ndemduent.
modo auxeri
videtur st
325
Repugnat sn
huspendere

## Folio 11 — 82792707X:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
M F L
e R N
AF S AMImuS LCBCS CH, X H Corvoris spatio quaqua ver : Ex Cap. u
tum non exporrisitu, qui hieri porell. ul undique in Corpore de Anima
titate
sentiac: Nam A PunsaS, ac ferias quamlibet Corporis parrem, il. Dubicat, qui
lico percipit, ac sentit. Sum isitur per totum Corpus expansys, pacto snimus
atque spatii dimensionibis accomodatus, ut tante molis sim, quan. ubiqe. M Co
ta eAt exrensio, ac magnitudo Corporis, cui conjunetus Tum. FIXC re senriat.
dubicacio rehementer me exeruciat, ac sdilisenciltime quid sic sen
sus, expendam, fortasse ubi in hoc ratiocinio lateat deceprio
quam facillime incelligam. Frenim dum sensus Indolem acerrim; re sensus in
quadam perceptione concemplor, clarisime percipio, ut sentiam sur
noexcite
in brachio, pede, disitis, auc gnaris alia COrporis parte, non necesse
opus esse me in illis expansum jacere, scu ibi esse, ubi cM ParS
corpore exten-
Corporis mei, in qua sentire dicor. Posum quidem ibi non ese, datur.
alibi enc, ex camen sentire quicquid illa paritur, ac in se recipit.
on est
nimus
Hoc aurem notius, cridentiusque redditur, cum adverro a Ip. Orrana corpo-
la corporis mei Orsana, quorum auxilio indiseo, ut sentiam, ris non ubi
non quidem ubi lunt, sed alibi ubi non lune, corpora externa sen
tire. Si enim Corpus, cui toram senciendi rim largitur animus, sentiune.
sentit ubi non cA; quid prohibet, Animum corporeperfectiorem,
nobiliorem, ac validiorem, percipere, dum lentit ubi non c, adeo pocioit tur
ut in Orsano, per quod sentire videtur, nullo modo ad inctax hoc itouende
Corporum extendatur, aC jaccat:
Ouis aurem hoc pacto rem rere concingere inficietur: Prenim c
duo continet sensus: Scientiam in Animo, Pastionem in COrpore.
Sencire enim dicor, cum me non latet, quod Corpus, paritur
pii.
videlicet scio, haud ignoro Corporis Pastionem, quam in il. quod
lud externae res inserunt. Hinc lesirima, ac conspicua sentus no- immeatat 
rio, cui optimx definitionis dores lingulae competunt, sequens est.
Videlicet non latere Animum, quod paritur immediate corpus.
Duplici aurem modo me aliquid non latet, sen aliquid scire poltum.
ir.
Primo per inrellisentiam. e Firmissimam rarionem, CUIM neMDE aia scimus
plenistima cerritudine, e cridencia, simplicirer incellisendo, aliguid intellirendo
Dercipio: altero modo, cum aliquid mihi innocescit mediante Or aliasenciendo.
sanorum Passione, seu mutatione. Hlinc cum video solem, viri
da quaedam Colis ldiea, ac scientia mihi incA, ut me non lateat sol.
AE Tunc non claro, ac distincto Rationis conceptu, sed contusa
sensuum reprelentatione mihi lolaris slobus innotescit, qui modus
sciendi ipsilmet Bruris ines, quae per sentum, non autem per Rla-
cionem Sciunt.
Podem pacto, duplicimodo, mecante Cano ene anguia por
Tum: Primo immediare ex ipsius Orsani Pastione, utcum ex ipla. Mind est sen
met Corporis mutatione Orsanorumque imprectione res manifecta rire, aliud per
redditur; X tunc quod scio, vere ac proprie sentio. Deinde me. sensum cogno-
ere
diate, cum non immediare ex ipsa Organorum Pastione, Led ra- Ku Cap. ruiu.
tione alterius, pura conjecturalis cognitionis, ac ratiocinii, quod de snima
corpus parieur, innoceseit. Oux quidem sciencia, non sensus, sed euancicare.
cognolcere per sen sum nuncupatur. Hloc pacto, cum oculum tumusmo.
vens, e afticiens notus mihi redditur, Pumus sentiri dicitur, quia
ob illam oculi Pastionem immediare mihi manifectatur; Cum du:
rem
ncorporons
iens seni
bi non est
Et, sed alibe
ubi non sune
corpu
sen
icubinones
est Animo per
nem sentie
Sensus est non
acere Animu
orp

## Folio 12 — 82792707X:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
e
e
N E
5
rem ex ignem ibi adesse percipio, ubi fumus attollitur. Ignis non
sentiri. Sed per sensum cognolci dicitur, conjectando, acratioci
nando. Ouapropter aliud est sencire, aliud coonolcere.
Jam rideamus primo, quo pacto Corpus meum pariatur, dum
Organa senrire dicuntur, e qua ratione in Animo scientia exci
tetur, cum sentio; quod ur expedicius, ac intimius inrelligam.
nobilius sentiendi orsanum, Oculus nempe pro exemplo accipia
tur.
Vidcat oculus Solem: jam oculus senrie Solem; (nam omne
quod ille ridet, sentit, quamris non omne quod sentit, videat,
uc cum spina punctus, dolorem, quem non videt, sentit ); Cum
aurem sentit Solem, necessario solem paritur; erenim nisi aliquid
vaceretur, ex Sole imprectionem aliquam accipiens, CaneSolem non
sentiret. Ouid enim caulx eA, quod nunc Solem oculus videat,
quem paulo ante non videbat: Nis quia nunc Solem, aut ex Sole
Datitur, quem ante non patiebatur. Oua ratione tamen solem ocu
visuali radio lus Datitur: Sanc quia ex oculo risus, visnalis nempe quidam ra
ransit, ac pa dius erumpens, ad solem ulque exporrigitur, ut veluri insexibi-
lis quadam Virga rilus sit, qua oculus pati, ac tansere Solem
dicatur, tangimus enim Corpora externa, cum sentimus.
Acundeoritur hec vis in oculo, ut per risum solem patiatur, et
tansar: Sane ab Animo, quosemoto, oculus nunquam videndo pa-
cicur, quamvis ab eo sejunctus quamplura alia pari posir. Cium autem
oculus ridens, ac sentiens solem, paritur solem, ubi quaelo patitur: pro-
fectoubi est (ol. Fcenim Pol sentiri, ac ranei neguie, nisi in eo loco, ubi
Oculus videns eA: AFuBi POl est, ibi sane oculus non est. Oculus igitur dum videt, ac
ac senit ub: Lentit, Solemparitur, ubi non est; senririgitur, ubi non eAt; s ocu.
lum patisolem, sentire est, neque pari porest, ubi est, nam R ibi pa-
Sculus non po reretur, ac sentiret, tantum oculus se ipsum pateretur, ut neque qux
sencirenis ubi sph contisua Tunt, senriret. Cum aurem se iptum non patiatur.
ubi ca, rerera non paritur; quaproprer non sencir, nisi ubi non elt,
utalio modo sentire nequeat.
Si tantum igitur Animus valee in corpore, vim, ac enersiam tan-
cam imparritur Orsanis, uc oculus ubi non et, sentiat, ac patiatur
solem, curersod iplepercipere, ac scirenon poterit, quod oculus
varitur, licet in oculo exrensus non jaceat ? Vnde oritur in Animo
haec necessitas, ut debeat extendi, ac contineri exporrectus inorsano,
Non oportet uxillum orsanorum non larear Passio: Nam si orsanum corporeum
tensum jacere Animo impertectius, Animo subditum, ab Animi virtuteritam, e
inorsano per etergiam recipiens, pati, ac sentire porest ubinon est; non video, cur
uod sentire Hhimus deinde ut sentiat, ac per orsana externas ressciat, ac perei
Diat, jacere, e habitare (liceat modo dicere) per quantiratiram
eFusionem inipso Orsano adinstarcorporum teneatur. Idcireo cum
aliqua mei pars corporis ab exrernorum corporum mora, ex imprel.
sioneafecta aliquid varitur, ubiqueme hec non laret Passio, quam.
Dumo senrimus, (VS  Fats CH, Que res externas patitur, expansus, dc distusus non
corpore pari- ileque revela, dum aur corporis orsanis solem video; aue sonunt
audio, aliquid excorporepatior, ut rereinme corpus aSere, ac in
Auere
Oculus corpo
ra, quae videt
vicur
sanimi vircu:
c. corporeu
oculus videna
patitur.
solem patitur
non est.
test vidende
non est
animum ex
licirur.
nihil proprie AM.
canimus ex
rur.

## Folio 13 — 82792707X:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
M
B.
Avere dicatur; tanrum enim rerum externarem impetu, _ impressio.
ne corpuspatitur. Psoaurem Colum scio, ae percipio, quid corpusim. Ex Lib. vis
mediare patiatur. Pcenim sidum sentio, a corpore Paterer, jam aliquii Musica cap. 
inme ranquam in sui subiectam materiam reluri tabricatOFaGCTET C OT. Si sinimus di
dus: hinc sonoros cum audio numeros, sensilium rerum cum video sencir, à corpo
se paritur.
imaxines, in me tanquam in lui materia corpus quasi Archirectus ali ienobilior cor
quidtabriearet, ac Procrearet. Dererior isitur non rero perfectior pore esset.
corporeellem; cum subiecta materia, inquam asic, excellentior qui persectior est
dem sE Archirectus, ac fabricator. Reoigitur, _ LOnOrOS nUMErOS, Arrifex mace
exrerum externarum imasines, cum auribus, oculisque utor, in me ria
Prosisno, aeque efformo: corpore, ucasam, senciam, intellisam pro-
fecto ex mex naturxe necellicate non indigeo; cum me informare cor-
Dus, illique coniunsi sol a Dei facientis intentione, ac liberrimo quo
dam natu, pucem.
it
it
quar
Onaproxter cum per Corpus sentio, nihilabillopatior, sed tantum ouid senime
videor in illius pastionibus, me attentius agere, ut me sentire nitril concincas dum
aliud sc, quam hujulmodi actiones, sire faciles proprer conrenien- orsanasentit
per corporis
tiam, sire propter. inconrenientiam difticiles, non latere. Ouod inceniosesime
ut assequar, non oporter, ur C’orporis actionibus rere afticiar, aut sim apericur
inipsus Corporis spatiis exporrectus. Cum aurem haec dilisentissime Dubicat, an
expendo, rehemens quaedam memoret dubitatio; An cBO verCIn CON. Animus extra
omne corpr
Poresim: Potiiisenim extra Omne corpuS CNCridEOE, Ut vere aSaM, sii, eriam cum
ubi non sum. Sane per spatiorum disfusionem in nullo corpore Tum. per Corpus
Subcilisaurem, e peracuta hujulmodi dubitatio ad meipsum me lum. Eucap. XVX. de
sentit
mopereinritat, e quantum licet, arellit à corpore. Fortalse dum animae euanu
amo, neuriquam in corpore, quod intormo, sed porius extra ubi id, cicace
quodamatur, adest, sum; ur in corpore virentis amati, non aurem
amantis sim, 2d quod cernendum intellisentix Facultasmirum in o-
dum pursanda cA, a corrisenda.
AEdum ad extera rirentia ab homine diversa me converto, Api. niiur aissicul
mam exrensam, in spaciisque distusam cNe percipio. Rcenim quidquid cas: an Pritta
scindi, ac in partes resolviporest, vere exientum, in spaciisque dit. sint exca
tulum eAt. Scinditur aurem brutorum Anima, cum secaTUE, aC In PaF. divisibiles.
res dispescitur corpus; quaprovrer illorum Anima extensa est. Ouo de Amma
ersopacto heri porest, Animam carere spatio, quando haec seindi ouanricate.
etiam cum corpore porest: Hlocaurem Dluries exvertus lum, nam Bal pruroru Ant
pitanres laepe ridi Lacertarum caudaS a CXFeTO COrPOTE AMPUITAFAS. ma scindi cune
Hlujusmodi enim animalcula in plures partes discissa, veluti in plura corpore vide
virentia, acanimata fragmenta converti videntur; Duorum unum.
quodque inceorum, ac pertectum Animal videtur, quod celerrimé
quaqua versummoretur, sen suquepollet; Prenim contorquetur ca.
tim, ex conrellitur, Sipunsasillud, ac terias. En quo pacto, sectocor-
pore, ex ixsa Anima corpori inheerens in plura trasmenta scinditur, e
r
haec, u alsa limilia anMaeula in partes distribura morentur. PoNset eRiian brucoria
enim hocporiusconnmsere eximpetu, quo subrilistima, acisnea qua. so,  Motn
rpore discis
dam subltantia in Blurinosis calium Animalium membris reluri com. paricer anima
pedibus derenra, esredi, atque liberrarem nanciscieniritur. Hic enim daur.
inclulus
in partes atot.
ductollicur
Altera propo-
um snta
ap
Acoptime dubirariporest, an revera scissa, ac dirisa sic Anima, dum sahuc sub live

## Folio 14 — 82792707X:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
Il
C
C Y
T
NI Y
5.
inclusus acher, dumforas crumpie, sane aptus est tragmenta illa mo-
vere, ac multitariam agitare, ur sensu, e Anima praedica eAeri
deanEUr.
At quamris me latear causa cur in concisione quorumdam C’orpo–
vincit racio Lu HuLCMMMBanE, non continuo me hoc uno ita perturbari opor.
licernos laveat tec, Uetammulca, quaemihi superius luce clariora visasunt, falsa el
dem quim Sedosrer. Fletienim potest, ut hujus rei causanos latear, rel huma
lia in parres Ae naturae occultata sit, vel At alicui homini cognita, nec iste ame
interrosari Dose, aucetiam hoc ingenio sim, ut mihifatistacere in-
terrogatus non ponit. FIinc Rilla MAMeNLINECBFA, GUX A MC INFErTOZL
cus cerra, ex indubia esse mihri met ipui respondi, nihil est quod haec
Animalcula, ac vermiculos metuam, quamquam illorum viracita-
eis, acnerrositatis causam non valeam afferre. Fieri enim porest, ut
aliquodconcisum Animal in omnibus partibus virat, licet Anima
ErCaB. unn FI. Gdantitaris, 2c spatii expers, indirila, atque incesra maneat. Vtau-
tem qua ratione hoc fieri possit facilius intelligam, ad humanum ser-
in quovis no- Honem, Ceu Verba opportune recurram. Duo in verbis, seu in quo-
vis nominemihi seleofterunt: fonus nempe oris ex litreris exormatus,
consinentur. in quasretolritur, _ signisicatio, seu norio; e Idca, quam ex arbi.
erio Animus affinsit. Aliud enim est sonus, aliud quod sono signisi-
catur. Idcircocum corporeis orsanis utens Colemenuntio, ecorvOre
cum Conuscrumpie; solis aurem notio, quae sono exprimitur, tan-
cum mihiineat, gux veluri in corporeo sono Excundara similem norio.
nem in audientium animoparie.
Jam ets Corporea magnicudine Col cumet, illinstamennorio, sei
Egnificario, huic fono, Sol, addicta, omnem quantitatem, ac molem a se
Solis novio in rejicir, etenim neque lata, neque lonsa, aut solida est. Hinc inse
cus voro sonus. Ecilis est, vartibus nulio modo constans. Ouo enimpactocositario;
quae indirisibilis est, acque inextensa, in partes aistribui porea: Li
Signisicatio no. Ceat ersoob rerum quanuam proportionem, e analogiam, signiti
est sonus Cationem seunecionem sono addictam, animam appellare; sonum
veronominis, Corpus. Prenim significatio reluti implet, perticiee
completsonum. quo illa insignior eAt. Corpus nominis sectile cA.
arquelicreris constans, dumore efformatur, rempori coextenditur
dum aurem Caracteribus, seu figuris extribetur, in loco, atque (pa-
riodistenditur, utrotus sonus incegro tempori, ac spatio, partesre
Lua vero nomimis Mdirisibilis ek, ut in nullas partes seindi, ac
recidi ralcat. Accipiaturigirur hocnomen sol, _ illiussonus reluri
Sectile MIaLCldCus IA eES IuI partes, qux tres lictere funt S. O. I. discinda
tur. Jam hxe rres Hclerx significationem nominis nullo modo reti
RenE, Sed PTOTTUS AIMICCAME hancum separatE enantiantur, profecto
Tolem non exprimunt, seusolisideam in audientium Animis non ex
citanti. Atcum depelusta significatione, discerptus in litteras sonus elt
quid aliud guae so tactum eA, quam dilaniato corpore animam discessit
re non scindi. Cc. et quasi mortem nis contisisse: Ouapropter dissecto nomi
tur snima. niscorpore, intesta, ee indirisa Anima nominis, à sono sejuncta ma
net. Floc exempro Laus intelliso fieri pariter posse in Animalibus, ut
dilacerato, ac u partes discisso corpore; anima quantitate or
bata
Aenimam indi-
visam esse e
causa, cne quae
discissa
vane
ivi
Je Anima
Duantitate.
mine scenisica
sio, e sonn
sectilis est, se
minis sinima
ro corpus.
ro loni cemporis spatiique partibus relpondeant.
Aenima nomi
nis indivisibi
vero Corpus
DisciBo corpe

## Folio 15 — 82792707X:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
N.
Batanulla ratione scindarur, aut in frasmenta cum corpore dirida.
TuX.
In hoc aurem exemplo, dum Anima corpus relinquit, nulla cor
porisparsririt, Ledemortuonomine, exanimis, ac veluti nominis
cadarer superest. Vidcamus ere Saliud innomine exemplum, in quo Exempu
dissecto corpore, Anima indirisa, ac insecta remaneat; corporista. dissecto cot
tradit; nq
men fructa ad huc animata rirant. En nomen luciter. C OrDUSTONUS re non scinda
Mlrribus compactus llabis. Luci, fer. Ouaproprer in tresseindi po. uinima
tellpartes. Anima vero sisnificatio eAt, Idcanempe, ac notio, qua cors
Rellam quamdam qux solis Ortum precedir, nobis reprasentamUS. mera  ana
Oux notio infectilis sane est ac prorlus indirisibilis.
Jam hic Conus Luciter induas diridatur Partes, quarum prima plus F
v Xx 72
quam nominis dimidium contineat, ucluci, fer. Ilac peracta divi- quantitale.
sione, significatio, qua torum implererat, ac animaverat sonum, Duomodo 
abscedit, atque sono separatur, ut discisso sono, indirila, ac inte.
regramanens non scindatur. Ac duo illa nominis trusta Luei, e tex ma indivisa
adhucrirere. e animam redolere videntur. Nam hx dux (y Ilatir (i- mancac
mulnemve. Luci signiticationem aliquam rerinent, ideam videlicet,
acnocionem Lucis. Extrema vero (yllaba. fer. etiam animata rema-
nec; notionem namque, quae quemdam translationis motum rCDEE.
sentac, audientis animo excirat. Ouapropter Anima cocius nominis
dum a Cono sciunsitur, incesra ac indirisa manet. Donus aurem licer
tocus simul non virac, uc peneemorruus sc; camen in luis singulis
Fragmentis adhuc animatus riric. Hlinc plane intelliso, quodnomi
nis Anima dum implet, atque animat corpus in loco, dtempore ex
vanlum, neque in loco, neque in tempore exporrisatur, quamris versimilem
abscissamembra, ac parres invicem sejuncte rirant. Ouid autem pro- erpinies mo
hribet, ex in Lacerris, similibusque animalculis rem ita continsere dum, quo La
certar
PosC: Ordumillorum corpora in spatiis explicata in plura Frasmen. menca, insecta
ca, _ parres distribuuntur, incesra, e indirisa manente Anima, cocius animan
adhuc virane, deanimatamoreantur. Lancaenim vi, ac robore tan.
copollent arsumenta, quemeincorporeum, aeque indirisibilem e maca vivans
nente
secommoltrant, uc quam maxime adrerum accedere rideatur secari
Posle corpus, sectumque rirere, incolumi, e insectamanente Ani-
ma, cuinullum spatium, nullaque corvorum dimensio ineAt.
Non Cum isitur quantus quantitare molis, sedvirium tantum, ac
vircuris. AEquautum valeo: Ouousque extenditur rirtus mea, aC quanca sit A
Porestas: Cium aurem rires, qua in me vellucidé florent accuratiAI. nimae virrus
meexpendo, tam immanes elle reperio, ur pon Dcum lingula, jux ac porestas.
in universo emicane, maximopere superem, ex excedam. Nullum
enim corpus ex si insentissimae molis, tantum porest, quantum eBo
Pollum X raleo. Prreltantissimas autem in merisere vires intelliBO, Deum ad
cum ad Oeum, ad meipsum, ad corpusme dilisentissime retero, uE ipsam, e ac
raldcarduum sic latis detesere, quantum in corpore raleam, quan.
tum in meis facultatibus, quantum denique porens sim, ob arctam
Racionis mex cum sempiterna, et immutabili Verirate coniunctio
nem. Ouod uc expeditius assequar, me per seprem pradus ex intimis
ad suprema usque a pursentem attolli, ex elerari concipiam.
Aigue primo tancum in corpore meo raleo, uc, dum facientisin.
tencio.
pus rest.
ur
 sincula
i fras
a Dvant
Anima
So Corpore
nominis an
e
is forma ma
Ouaeritum
Anima ad

## Folio 16 — 82792707X:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
1
E
C+
N V
S.
Primus ni Centioneilliconiungor, vitam, vim, robur, acenersiam tribliam:
Ltenim in corpore reluri inmex dominationis subjecto, subtilioribus
Sansuinis partibus imperans, quo nerrorum silamenta rendune, ut
Snsularum corporis operationum cardo, et origo, ibi splendidisime
praesideo, hinc quod haec orsanica moles angelcat, nuTriatUT, COn
Terretur, se ipsam proxaset, a mea virture, ex imperio porissimum
pendet. Tsic autem primus mex potectatis gradus. Animatio nuneu
Detur, cujus ope a plantarum anima minime secerni rideor; cum re
setantis spiritusrircure, plantarum corpora alantur, auscantur, et
mirum in modum propagentur.
Secundusera Deinde ad altiorem aNUrGenS. gradum multifariaM CXTCrNAS FCS
percipiens, per corpusagereagsredior. Hlinc quasi per Organorum
corporistuboseffusus, ex ex intelligentix mex penetralibus egrediens
exTerNA COrPOTA guxe in corpus meum diversimode impelluntur,
mihi diverssmodis exhribeo, acgneillorum carpensimagines, veluri
in mex substantix snum jucundimme transtero. Idcircocum corporis
meimotus _affectiones menon larent, in quaris corporis parte sentire
dicor, _ dum lubiectis Organis utor, quidquid extranea corpora in
seclaudere _ abscondere videntur, prospero successu dereso, nam
colorum, luminisque elegantiam oculis miram sonorum rarieca-
remauribus odorum multicudinem oltactu, guctatu caporum diste-
rentias, alxera lenia, calida, frigida, aliasque corporum affectiones
ractu, laeristime verlustro, atque ingenita quadam lagacitate renari
videor. Ouaproprer orsanorum, membrorumque corporis decre
menta solerrissime reparans, dum externis sen sibus indulsens, orium
illis, X quierem impartior, innumera phancasmata, rividas scilicet,
ac momentancas quasdam sensilium rerum imagines, in somnis lxto
quodam spectaculo procreo, adansco, extenuo, ec mira quadam
metamorphosi in alias rerum similitudines converto, quae tandiuri
runt, quandiuinsens mea imaginandi porectas illa excitat, ac LuCtuT.
Actamen dum cuncta hxeC exex ceo, a Brurorum Animaminime distin.
Suor, quibus vere sensus inest.
Non autem cantum in COrPOTCCOrpuSanimanS, aut percOrpuS sen
riens, ralidimmeaso; verum etiam altius ad terrium Aetis Gradum
alcendens, Racionis, Artium, Disciplinarumque vi multum circa
mundana corpora agere poste incelligo, ut corporum vim, pondus, et
Teaciam, motiones mulcitariam modificari, temperare ausere impedire
inseniohssime raleam. Ilinc artium poreltare, ac imperiomire pro-
creata, einrenta funt, quorguot in Republica velad mucuum homi
num commercium. Societatemque comparantur, vel adurbesmu
niendas, construenca artificia, nares rerolvendas, attollenda pon-
dera atque ad humanx vitx usum commodum et felicitarem spe-
Etant RFhxCOmmaprOdS, _improbis, Donis ac malis animis com-
Praeterea vires alias, porenac aliam peculiari summi numinisauxi
lio imme Rorere video, Jud corpore quoris polthabito, sinsulis sen
Lum imaginibus, melluoue spectris contemptis, ac rejectis, re
Iuri sejunctus a cOrpOrC  HC ipsum redire portum; quod sanemiti
proeltare videor, aum ae Loa intellisibilia, _LInCOrPOTCamECOnver-
tenS,
11
na gradus
Enimatio.
dus Animae
sensus.
Zertius. An
nae sradus
Ouareus Ani-
me gradus.
rircus.
muniatunt.

## Folio 17 — 82792707X:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
M B
t
A N
d
cens, cogitationem a sensilium rerum praesentia aroco, atque remo-
reo; qui protecto intellectirae Facultatis conatus, quo a corporum
consorrio recedens, memihiipsi restituo, ralde laboriosus est, X ar-
duus, qui dum mephancasmatum contasio pursac, rirtus jure meri-
eo appellatur, cujusroborepotissimum, utmecum interiori quodam
fermone alloquar, rerumqne spiricalium nacuram purius inspiciam,
VChEMERLIUS PEXPATOT.
Victatandem, ac Superata prarae mex consuetudinis retictentia, duincus Ani
pae sradu
corporumque impetu domito, adeo ad me rediens mihi Prictius co. Franguillicas
niunsor, uc laeta quaedam Pax, ac tranquillitas in me regnare lummo.
Percincipiac; quod cune lane concinsit, cum, sen suum cumult
sedaro, furentisque phantalix insolentia oppusnata, apudmejucun.
dissime commoror, uc pene nihil a me ipto me abduceree avocare
valeat.
Ouamobrem pon Virturem Franguillitas succedie, cujus ope ad sex. Sentus Aui
me cradus.
cum gradum, qui Ingressiodicitur, nullo labore astursereportum. ingressio
Pcenim dum rixture pursatus, _x emendatusmeiplum, extrancisna.
curisrejectis, ingrestus, laeta quadam serenitate pertruor, adimmu
tabilem, ac beatistimam veritatis lucem clarissime intuendam dispo.
nor, aequelaciatiram, veramque Capientiam castiNimo amOrC exO.
prarcincipio, in cujus porsestione animi quies, e solica felicitasle.
dem obtinent.
Pontremotantum mexvires, ac porectas excrescunt, ut in ipsa V C. Serrimus A.
ine gradus
Capientia sinum immersus, rerum quod tantopere appetebam, in- Conremot
cuear, acque possideam, quod protecto humane mentismeta, ee Sco.
DuS CA.
Enisitur mearum immanium, insigniumque ririum masnitudo in
sextem reluti gradus, ac porectates dictributu, quibus reluri ad Diri-
2x Nlacurx conditionem crectus, ab intimis ad summa actolli, ex afcen-
dererideor. Animario nempe, Senlus, Ars, Virtus, Pranguillitas.
Insrestio, Mansio seu Concemplacio. Duamobrem ririum masnicudi-
ne, ac quantitaretantus Cum, uttolo Deointerior, extera, que Deus
non lunt, rirture, pertectione, e potentia excedam. Suprame lo
Jus Deus eftulget, caerera vero sensilia, e corporea intrâ me luHE, at.
que ex primeris Vniversi lesibus meoprotecto imperio subjacent.
Deoeso subdor, mihi subduntur corpora. Deus meresit, corpusa
me resitur. Jam isitur subtilius, ac operose expentum est, unde
sm, qualissim, quantus sim. Accamen videndum, atque derezendum
remanet, cur corpori datus sim, quasmutationes excorvoris coniun.
ctione labeam, qualis denique efficiar, cum a corporeabscessero, qux
cum alcioris sint indaginis, legenei tempore summa cura, summa-
que dilisentia explorare conabor. Impraesentiarum laris sic, mearuim
virium masnicudinem, incorpoream quoque, e immortalem mer
naturxindolem forcunato erentu inreltigase.

## Folio 18 — 82792707X:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
11
encir
surust
riculus operis
est de Anin
Ouantitate
ITDPONE
nimae Ouantitate Lil
d2L
P
Duam satu.
briter hoc rit
0 Sectator
Fipicuri deciu
piancur.
Vantum in erroris contumacia fuariter edoman
da, improborumque hominum animo Aectendo
Felicisimum, Cammeque SOlerS AVGLOSTWNL
raluerir Ingenium, huius praectantissimi Operis
inseriptio mirihce commostrare videtur. Erenim
ingeniosa, atque subdola nominis amphibologia
Epicuri sectaror abreprus, dum ex incomparabili
Rugultini Dialectica, quae in hoc eximio Opere
summa Roret dignicare, nova, ex subciliora argu
menta pro corporea rationalis Animx Ouancitare ralidius contirman-
da carperepose, Dutat; ad salutarem reritatis cognitionem tanguam
nolensmanuducirur, atque ad insigniora Cihristiane Relisionis dos-
mara amplectenda, tremenre mendacio, prxparatur. Ciorporeis nam-
que, externilque oculis Animalis homo (ur cum ApORolO Loguar) tan-
cummodoridens. Onancitarem Animxe ut molem Corporum, spatio
runque cumorum, perperam imaginatur. Fsinc quanticarem, quam
in hoc Opere Animx noster atrribuie Rupustinus, corporcam, ac mor.
calem esse sibinullolabore Cuader. Exadrerso autem vir veritaris Hn-
diolus, atque (ut Augustini rerbis utar libro de rera Religione) intrin-
Secusocularus, e inrisibiliter videns, fedis Corporum imaginibus port-
habitis, non corporumtumorem, sed tantum ririum, poteltarisque
quantitatem, quae in spiritali, atque inrelligenti substantia viget, cum
Animae Onantitas enunciatur, ciera crroris periculum incellisie.
In hoc isitur Piculo duo continentur; Anima nempe, ex quantitas.
Nomine Animx rita venit. Prenim (ut pluribus inlocis aperrissime
admonet Ausuctinus) Anima est id, quo resanimantur, ee virunt, id
aurem quo C’orpora virunt, ipla vita cA, scipla (utita dicam) non al
teromediante, rivens; secusnon Anima, sed animata appellaretur
Cumergorera, e propria rita Atilla, guxrationi, acque veritatisco.
Enitionitanquam dirinx riex imitamentum innititur, ideoper excel
lentiam rationalis, ac intelligenshominis forma, Tola, d vera Anima
nUnCUDaTur.
carent non ve-
am cux ratione, e intellectu carent, quamvis sen su polleant, at
resed perqua tamen vere non virunt, dum se rivere nescinne. Vera namque rita lui
dum analoeia iphus, sux que energix ac vitalisroboris necelsario consciâ eAt. Sunt
vivere dicun quidem corpora, et existunt, attamen se cAc, _ existere isnOranE;
Eur
duodse vive nam A sc existere scirent, profecto intelliserent. Ouod autem se ene
re nescit, iners ac existere ignorat, iners porius e emortuares, quam virens, ac sc
ac emortua re
eristimandi ep. morens, jure meriro dicendum est. Ouid quaso Corporeis rebuori
Vera vita, Ra
rionalis vit
st.
Ouxe intellectu

## Folio 19 — 82792707X:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Mt B. L
P
Ta prodest, hscrivere. _ exillere nelciunt. Vereenim virit, qui bez
ie rivere porest; nemo aurem telix, beatusque esseporest, nis le bcare
virere sciat; at qua ratione se bearé virere intelliser; qui se rivere
enorat: Tacirco unius hominis Anima naturx dignitate, ac perte.
ctione, intinitis corporibus, atque huie aspectabili praectar Vniverso.
nam est, ex scit, se eRe; virir, e se virere intelligit, atque adeobeata esse
ac vivereporest.
Onamobrem solerristime ee eleganter in huius Operis niculonihitag.
dens Augustinus humanam mentem Animam appellavit. Intellisit vera Anima
enim pro Anima spiritalem, ac intellisentem naturam seii subllantiam, racione praedi-
qua sic parriceps rationis, ut liquido constat ex Libro de Spiritu, ec Ani
ma, in quo Animx nacuram hoc pacto describit. Est Spiritus intellectua-
lis rationalis semper vivens, semper in moiu, bona, malaque voluntatis capax
Fit Libro de Ouantitate Animx Cap. ZIV. eleganter Animx indo-
dem his rerbis expreM: Est Substantia rationis pareiceps corpori regendo ac
commodata.
Nominererd Onanticatis hic, ut suxra innuimus, non venir exten-
hocorporea, seu (sitas eA dicere) Spatialis; sed quantitas ririum, vir-
curisnempe, ac porestatismagnitudo. Si quidem Auguctinus in hoc
insignistimo opere quoddam reluri paradoxon, atqueinrolurum inre
est
cum unirersitare arcanum in medium affere, nimirum. Animam ene Anima ma
quidmasnum hne magnitudine, corporumque Tumore. Ouid enim sia sine ma-
mirum, maxis, magisque incellectu ditticile, quam magna, d mixq suicudine.
porse id quod magnicudine delticuitur: Carni enim addictus homo
phantasinatum Consorrio, aeque nimia C’orporum consuerudine obex.
Eacus, caperenequit, quo pacto viribus inclructa, maximéque robuo
Aa eseraleant, qua sensum fusiunt, ex a corporum tumore, atque lo-
liditareabhorrent.
Tdcirco torius Operis argumentum eAt. Magnas esse Animxe vires
magnam enersiam, ex porestatem, quamris lxc mole, sensiliuinque
rerum masnicudine carcar; Ouod subciliter, e Colide lublimi, e in-
comparabili quadam ratiocinandi mechodo pretancistimus Aususti-
nus ostendere contendir. Ex quo ria deinde Mernitur ad Anime indo.
lem, acque immortalitarem prospero succestu detegendam.
Ructorem hujus Libri De Animx Ouantitare Auguctinum fuise
apertissime liquet, non solum quia Ausultini Arlum, ac genium excet
dencer redolet, sed porissimum quia inter lua opera hic liber ab ip (0 AV-
Fustino enumeratur Lib. primo Rerractationum Cap. VIII. cujus rerba
hio in medium afteram, ut quid ex iplamet Ausuctini Sententia in
hoc Practatuemendandum, aurremperandum, aur retellendum sic
imiplomet operis rellibulopaleat.
s
3
B

## Folio 20 — 82792707X:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
an eta dal
Lx Lib. primo Retractationur
Cap. VITI.
N Fadem Vrbe (Roma) scripsi dialorum, in quo de Ani.
mamulta quaruntur, ac disseruntur; idest onde sit; Oualis sib
quanta sit. Cur C orpori fuerit data, cum ad Corpus venerit,
qualisefficiatur, qualis cum abscesserit. Sed quoniam quanta
sii dilicentissime ac subsilissime dispulandum est, ust eam, si
possemus ostenderemus. Corporalis quantitatis non esse, (5
tamen maenum aliquide se: ex hac una inquisitione totus liber
nomen accepit, ut appellaretur De Anima Ouanuitate. 
quo Libroillud, quod dixi: Omnes artes animam secum al-
iulisse mihi sideri; nec aliud quidquam esse id, quod dici
tur discere, quam reminisei, ac recordari: non sic acci
piendum est, quass ex h0c approbetur animam  V et hICI
alio C orpore vel alibi, sive in C orpore sive extra C orpus ali-
quando vixisse, C5 ea, qua interrocata respondet cum hie non
didicerit; in alia vitaante didicisse. Fieri enim potest, sicut
jam in hoc opere supra diximus, ut hoc ideo possit; quia narura
intellicibilis est, 5 connectitur non solum intellicibilibus, verum
etiam immutabilibus rebus. Fa ordine facta est, ut, cum se
ad easres movet, quibus connexa est, vel ad se ipsam; in quan-
tum eas videt. in tantum de hus vera respondeat- Nec (ane
omnes arces eomodo secumattulit, ac secumhabet, nam de ar-
ribus, quae ad sensus. C orporis perrinent. (sicut multamedici
na sieut Astroloeia omnia nisi quod hic didicerit, non potest
dicere. Fa vero. quae sola intel eentia capit propter id, quod di
xi: Cnm ascipsa, vel ab alio fuerit bene interrocata, 65 re-
cordata respondet: Alio loco. Vellem, inquam, hinc plura
dicere, acme ipsum constrincere; dum quasiribi pracipio, ub
nihil aliud acerem; quam redderermihi; cuime maxime de-
beo. Vbivideor dicere porins debuisse redderer Deo, cui me
maxime debeo. Sed quoniam prius sibi ipse homoreadendus est,
ut ille quasi eradu facto, inde surcat, atque astollatur ad Deum:
Sicut filius ille minor prius reversus est ad semet ipsum, (5
runcait: Suream, Co ibo ad Patrem meum. Ideo sic sum lo-
quatus.
E

## Folio 21 — 82792707X:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
QD AN N IT A T
guntus. Donique mox addidi: Atque ideo Deo fieri Lton doita
mancipium Domino. Ouodereo dixi: Ciimemaxime debeo
ad homines retuli; macis enim mihi debeo quam hominibus
cateris, quamvis Deo macis, quam mihi. Ilic liber
incipit. Ouoniam videote abundare ocio.
N O
ajam expolita Alsultini retractatione apertistime paret, in hoc
opere de qualcitare Anime; quod interpretari, ac illustrare
quantum rires supverunt, asgredimur, dilisentistime ac subtilissime
Porissimum oltendi, animam corporea quantirarecarere, e ramen mo-
Enum aliquid esse; ex quo liber nomen accexit, ue appellaretur De
Anime Ouancitare; ac proinde ut nottros labores nostramque dili
Sentiam Ausustini scopo quammaxime aptemus, pro viribus validis
mailliusarsumenta, que ad Animam incorpoream, inextensamque
demonstrandam conducunt, explanare, ausere, novisque subinde
rationibus roborare, ac locupletare conabimur, ut tandem c quod
praecipuus hujus commentarii finis eA) quam inanes ac tallax proAni
memortalicate tirmanda Epicuri raciocinium sEs rarione prrlucenie
innorelcat, nulloque labore quam plurium Lucretii Sectatorum. Som
niancium haud philosophantium, intigniora, masisque subdola (0
philmata deresantur, dc retellantur. Deinde dum Ausustinussoli
veritati inguirendae addictus Librum a nobisinterprecandum censoria
virgula perstrinsit, Cummaque dilisentia corrisir, rehementer lx.
tamur nullum imminere vericulum, ut hujusmodi Angustinitracta-
cum explicantes in errorem aliquem incidamus, aut ab Rugustini
mente deslectamus. Frenim cum ad ea loca perrenerimus, ubisere.
praehendie, ac rerractar Rusustinus, illa cciam nosemendare, aut
ad Orchodoxe doctrine normam, quancum res ipla patitur, accom
modare minime verebimur. Dum autem tanta docilitate, X incom.
parabili quadam dua errata revocandi facilitate ornarum, tantoque
veritaris amore flasrans, summeque perspicax Auguctini insenium.
maxima animi admiratione, prospectamus, ut quxe veritari non conso.
nant, vel umbram etiam erroris continent, emendare, aut delere non
cxubuerie; Calubriter admonemur, quam caure, ac circumspecte in
Ipla vericatis inrestigarione incedere debeamus; Si sublimioribus, ac
queoculatioribus hominibus haud concessum est, errorem talsunque
vitare, etiam cum accuratius, ac dilisentius iplammet inquirere Au-
dent verirarem. Ouod s tam facile a vero aliquando deflectere riden.
tur, qui robustissima menre instructi haud sc ip(os, Sed verum amant.
ex lummolabore perserurantur, quique non ad ingenii oMentationem.
actattum. sed ur solidissimas, talurare (que reritares in Christiane (0.
cietaris bonum provugnarent, exrerisque aperirent, philosophie
Audio operam dederunt. Ouid queso de iissperandum crit, qui pa-
rum, aut nihil de reritatis rictoria solliciri, led tantum inanis elorix
tumo perciti, philosophica, Cihriltiana quoque dosmata audacter in.
CExPAC

## Folio 22 — 82792707X:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
12. 2.
DE A N TM AE:
terprepari docere; aut demonsrare aserediuntur? Sane dum haud ve.
rum, Ledmendacium amant, nullonesorio nocenteserrores sub reri-
caris specie non raro promorent, atque docene. Postremo admone
muradeo rerum inreltisandumi esse, ac inquirendum, uenos minimé
pudeat propriam mucare sententiam, cum taltum pro rero ex inconti
derantia docuisse adrertimus. Sunt enim quidam perricaciac ventolo
ingeniolaborantes, qui superstitiosa cujusdam, ac ementiex existi
mationis Collicitudine incellanter abrepri, dum nimis tenaciter suis
opinionibus adherent, eriam cum se errasse incelligune, neque rerum
dicere, neque errata lua recractare, ac emendare curent. Ouam 2u
rem hicontumaces hominesturpiter, e Aulre agant, discant ab Au.
sulino, qui licet in lirrerarum Capientumque Republica primasce
renuerie, cantoque pollueritingenio, uelummum illius acumen, at.
queralidissimam, maximeque insidiolam in dispurando tubrilitatem
cum adtrue Manichensesset, docciores Chrilliani formidaverint, atta-
mentanta ineomodestia, docilitas tanra Aoruie, ur lubentissime, s
Forrea veroaliquando inconsiderare defexerit, Cuum erxorem acriter
redarsuerer, palamque retractaret. Flinc Libro Primo de Prinitare
Cactissimum amorem, quo pro reritate ediscenda exardelceDat, his
verbis elegantissime expressir. Nlecpisebir aurem, sicubi hresitoquie
rere, necpudebit; sicuti erro, discere. Ouamobrem adedreritarem
in hoc commentario explorare ac renari toris riribus eniremur, ut ad
Rusultini Exemplum, errorem nostrum emendare, squis nosadmo
nuerir, neuriquam exrimescamus. Idcircomalumus a veritaris Audio.
T0, aut laudatorerepeehendi, quam ab adulatore, errorisque deten
Torelaudari; nullusenim, ut docer Angultinus Libro Primo DeTri
nicare, reprehentor formidandus es amatori veritatis. Pcenim aut
Inimicusrexrehenturus est, aur Amicus; Si ergo Inimicus insultat,
terendus es; Amicus aurem herrar, docendus, sidocer audiendus.
Laudator vero, _ erranscontirmaterrorem, X adulans illicitinerro-
rem. Emendabit erso me fuctus in miscricordia, ex arguet; oleum
aurem Peccatoris non impinsuabit capurmeum. Jam ergo noArum
Opus: auspicance Deo. Rusustinensem nimirum Pexcum de Animx
Oyancitare, incerpretari, explanare, atque s opusfuerie, munire
aserediamur; Praemittentes ramen ca, guae preclare Augustinus ad.
monuit, antequam ad abdicissimum Trinitatis arcanum enuclean-
dum se conterret. Ouilquishec legit, ubi pariter certus eAt, Persat
mecum, ubiparirer hxstat, quaeratmecum; ubierrorem luum cogno.
LCic, redeat ad me, ubimeum rerocerme.
P salma. 6dl.

## Folio 23 — 82792707X:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
QD ANX IH A TB
e aloita Lerobobolibe
P X T V
Adeodatus.
Poniam video te abundare ocio; quaeso, ut mihi re
spondeas dehis, qua movent, non ut opmor importu
atque inconcrue. Sapeenim cum abste multa qua-
sissem, nescio qua illa Craca Sententia me deterrendum pula-
sti, qua prohibemur, ea qua supr a nossunt, requirere.
Nunc veronon puto, nosipsos supra nos esse; quamobrem cum de
Anima quaro; non Cum dienus, qui audiam. Ouod supranos
quid adnos: Sed fortasse diemos, qui audiam, quid simus nos.
AVOVST. Fnumera breviter qua de Anima audire velis.
ADEOD. Faciam; nam sunt mihi ista diuturna cosita-
tionepraparata. Ouaro isitur, unde sit Anima, qualis sit
quanta sit. cur corpori fuerit data, s cum ad C orpus vene-
rit, qualisefficiatur, qualis cum abscesserit ?
IL
AVCLIST. Cumquaris unde sit Anima, duo quaedam intel- III.
licere cocor. Aliter enim dicimus, unde sit homo, qua (it ejus
Patria, (cire cupientes; aliter unde (it, cumquarimus, un-
deconstet, idest ex quibus elementis,; rebusque compositis:
Ouidborum scirevis, cuminterrocas, unde sit animae Vtrum-
nam quasi Recionem ejus (5 Patriam unde huc venerit, nosse
desideras, an vero qua sit ejus substantia, requiris? Adeod.
Equidem utrum que scire vellem; sed quid sit sciendum prius.
mojudiciomalo committere. AUS. Propriam quamdam habi-
rationem animae ac Parriam. Deum ipsum credo esse, à quo
creata est; substantiam vero ejus nominare non possum: Non
enim eam puto; esse ex iisusitatis, notisque naturis, quasistis
corporis sen sibus rancimus. Lam ne que ex Terrane que ex aqua,
neque ex Aere, neque ex lene, neque ex hisomnibus, neque
ex aliquibus horum conjunctis constare animam puto. Sed que-
madmodum siexme quareres, arbor ista ex quibus constet
notissima
pe

## Folio 24 — 82792707X:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
P
A N I M AB
notissima ista elementa quatuor nominarem ex quibus omnia
talia constare credendum est. Porro si perceres quarere; unde
ipsa Terra, velaqua, velaer, vel ienis constent, nihil iam,
quod dicerem reperirem: Sic cum quaritur, ex quibus sit ho-
mocompositus; respondere possum, ex anima, C5 corpore.
Rursum de corpore siquaras, ad illa elementa quatuor recur-
ram. De Anima vero quarentitibi, cum simplex quiddam.
es propria substantia videatur esse, non aliter haream, ac s
quaras, ut dictum est, unde sit Terra. Simplex Anima na-
tura dicipotest, quia ex aliis naturis non est.
ADFOD. Ouomodo eam propriam velis habere substantiam.
cum dixeris a Deofactam, non intellico:
AIC. OuomodoC Terram ipsam a Deofactam necarenon
possum; C5 tamen non possum dicere, ex quibus quasi aliis cor-
poribusterra constet; simplex enim corpus est terraeo ipso, quo
Terra est, C ideo elementum dicitur omnum istorum C Orpo-
rum; quaefunt ex quatuor Flementis. Non ereo sibi adver (a-
tur senientia qua dicimus; Co a Deo Animam factam (s pro-
priam quamdam habere naturam. Flanc enim ejus propriam
naturam, (5 suam Deus ipse fecit, ut ienis, ut aeris, ut
aqua, ut Terra, quo cater a exhis omnibus componerentur.
L
1d
L
LO.
(nerudine recedens, Ternse acsibiro ex incerrogacione, res
ponsioneque compolico, huntate mentis naturam exquisita dili-
ceat; idcirco intus, _ quaerentdus, e deprecandus, quod exprelscad.
de Maeistro rellisimus, non loquentem qui pessonat foris, sed intus ipsimenti praesidenem consi
limus Veritatem, verbis fortuss, ut consulamus admonisi.
DGOSTINDSPlatonicorum more a rulearis Dialectiex con
sentia, summoque acumine inrestigare exorditur. Idcirco duos in-
cerlocutores in hoc Dialoso introueit, se iplum nempe docentem
Adeodatum interrosantem. Hacodatus interrosat, ac dubitat; AV.
sustinus dubitationes solrensrespondet; docetalter, alter discit. Oui
modu ratiocmandi lumme constius, utilisque est, ut taciliusrerita.
rem perlerutemur, atque vitentur errores; guemadmodum multum
etiam conterr Dialosus ucclariusintellisamus, hominem, cum arti
culato lono alterius aurem alloquendoferit, rerenon docere, sed tan.
cumcommonere, X excitare; cum  ipsius rationalis animx secretis,
quihomo interior rocatur, Densut lux _ univertalis Rario, in qua
Cap. XI.
omneshomines ea (dem incommutabiles reritatesintuentur, intus do-
uenst. lib. monet Auguminus Lib. aCMas LIDC aP. XI. De2 niversis aurem, quae in

## Folio 25 — 82792707X:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
QV A N TPT R TP
In primo Adeodatus occasionem capir interrogandi de Animx nar
ra ab ocio, quo runc temporis truebatur Rusuctinus. Duoniam video
abundare reocio, quasi diceret, cum re rideama curis ex nezociis secula-
ribus separarum; atque adeo rite prxeparatum, utin re ipsum redeas
in cuique animi penetralia re totum collisas; idcirco néque importu
num, neque inconsruum erit, Ouid Anima sC, absre querere. Ser
moenim hicnon est de ocio desidix, sed cosirationis, quod animum
ad sciplum, Deunque inreltigandum disponit; qua ocii signisicatio.
neulus est iplemet Augullinus libro de vera Relisione capiterrisetimo
quinto. Non ocium desidiae quaero, sed cositationis, ut à locis e temporibus va uust. lib. de
vera Relis
cetur. Thaec enim phantasmata tumoris, ex volubilitaris constantem Dnitalem VI. Cap. exrV.
dere non sinunt.
Deinde Adeodatus afirmat, se nonquaerere, quxe lupranos fune
Sed que rariona linatUEX CONSentanCA TUME, _ ad nos vereattinent. Ouid
aurem masis juxta noctram rarionem, quamnos: Ouid nobis utile ma. Nib nelius,
masisque op
sismasilque conreniens quam nosmet iplos cognolcere: Ciui cognirio. porcunum
nis extere nostrx notitix comparentur, profecto vilescunt, omnique quam se ipsun
ccttate
Tructa carent. Ouamobrem ralde deploranda est illorum hominum Ce; vesticare.
citas, atque inflata sciencia, qui, ut Ausuctinus loquitur lib. X. CiOn.
Fels. Ciap. IV. X cuncadmirari alta montium, X ingentes fluctus maris
e latissimoslapsus Auminum, e Occaniambitum, _E BVrOSSderum,
ex relinquunt seiplos, nec mirantur
Tandem, dum Socratis sentenciam in medium adducit de non requi
rendiseis, gux supranossunt, reluriadmoner, antequam quaestio à li-
quaproponatur, diligenter exponendum, quod quaeritur. e cum hoc
innocuerit, deinde leduloexaminandum. An captui noAtrOCONSTUAL.
an pocius superet. Quod si noarae intellisentie aptetur, intuendum
iterum, an 2d nos specter, ac in nottram utilitatem cedat; Contem-
nendum namque eA, quod nullins ulus ad Cummam non conterttelici
carem. Ex quo tandem collisere raleamus, quaenam quectiones ritan-
dx sint, quaenam ciera rarionis injuriam, remporisque iacturam exami
mandx.
Postquam Augustinusbreriter enumerare, quae de Anima audire ve-
lic, Adeodato praecexir, hic taretur se jam prevaratum esse diuturna
quadam cogitatione ad caquaerenda, quae maxime ad Anime naturam
pertinent. Duo modo loquendi redarsuere, de increpare ridetur eos
qui Eepeabsque preria, ac matura dubicarione, nuIIO aCCUTatO PEECC
dente examine, solrendas quaectiones, sententiasaut provusnandas
aur retellendas, aggrediuntur, licemque audactermorent, quamris.
ut frequenrer accidere soler, disputationis subiectum minime incelli
SanC, auctancum contula, ex obscura quadam notione percipiant. Oni
clare incellisit, quodquaerendum cM, magna ex parce quectionem jam
Solrise diciporest. Seaurem hic de anima poristimum requiruntur
Primo exquibus principiis, aegueclementis conster, e gurnam illius
Parria sit; deinde quaeritur, qualis sit. Hlac rox Oualitas, hic idem (0.
nat, 2C proPrictaS, X afectio, urscholeloquuntur, sccundaria, que
nemperem jam cencicuram supponit, quam tamen perticit, atque exor.
nar. Idcirco quaeritur hic quaenam sic, insisnior anime proprietas, qua
snsulis corporeis rebusantecellit. Lolea quaeritur quanca lic, an vide
licet
in

## Folio 26 — 82792707X:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
A NY I M AP.
sicetmole, amagniudine; an Colum virture, e poreltate Ouanta di
catur. Incuperalia tria, gux maxime humanam larent intellisentiam
circa Animaenaturam, inrestigantur. Primoqua ratione Deus animam
Corporiconjunrerit, an utilludreseret, lummaque porectate e arbi.
eriomoderaretur: an veroutporius Corporis imperio (ubiaceret: que
inquisitiomirihce contert, ut Ratio Fidei lumine excicata hominis lap.
Tum, priminem peparentis culpam in poherosprovasatam, trmius, ta.
ciliusque intelliseret, aequecrelarer.
Deindequaritur, qualis Anima efficiatur cum corpori unitur, ni
mirum quibus murationibus subiaccat, quas prelertim alcerationes
vatiatur anima ob coniunetionem cum corpore. Prenim X Piunio cum
COrPOTE nOn immUTaE naturam Animee, camen quoddam mutuum
commercium inter Animam, et Ciorpus inducit, ex quo insigniter
utatur Animus.
Postremo, quod obscurins est, queritur cum Anima a corpore ab.
Scellerit, qualiscraserit, nempe an noruum quemdam cogitandi mo.
dum tunc acquirat. es quasmutationes subeat. In his autem sex In-
terrosationibus toca AnimX nollExnaturX, ex operatiotum in COrpO:
re, cum exera perfectissime continetur, Oux singula in hoc Opere per-
spicue, ac lubtiliter perrellisat Rugustinus.
Jam Augustinus, ut prime latistaceret interrosationi, unde nimi-
rum sic Anima, Soliderespondet, vel quaritur ex quibus principiis
E elementis conset Anima; relquaenam sit ejus Parria, _ habitatio.
Sihoc postremum gueritur, prxclare respondet Patriam, _ habitatio
nem Animae Deum esse, quod Apostolicis rerbis summovere consonare
videtur. In Deolumus, virimus, demoremur; Deumenim est ipsum
ENc, ut ita dicam, primxeuum, ex originale; Anima rero cA illius quae
dam intignistima imaso, ex imitamentum, in quo potisimum Dei do-
minium, vita, independentia, ac libertas exleripia elucent. Idcirco cum
Imago in suo Exemplari, quod exprimie virat, (Prenim exemplari
semoro, illius imago, e expressio perit, ) manitehissime seguitur
Animam in suo Archerrpo,  exemplari, nempe Deo, cujus Obum.
bratio, e veltisium eR, esc, viverc, ex moveri.
alerea Samalimx modus cogitandi necessario invotrit sum.
modo Deum, Me, de LMMMCa Hchtisnotionem; nequirenim Menscreata se iplamin.
useie, susubigue conceptus, ec Lacas intellisendiaciem intendere,
Cario incuetur. Gum id quod vereest, nempe Deum intellisat, ac rideat; quod invicta
ratione ad loco olendemus Ideo Jdea lui in Idcam Dei reluri cota
Parria, ec intima Anime Ladcaponuncuvatur. Pxquibus axertissime
intermus, revusnase i He Oelignorantiam, quam corrupra quo-
rumdam hominum phantasia inrincibilem appellare ausa est. Nequit
enim Anima inrincibiliter, ur cum scholis loquar, Tuum auctoremigno.
rare; imoneque Dei ignorancia Anime inelle porelt que rincibilis t
men
Anima
eria ex habi
tia Dens.
in quovis
suo cogicandi
ipsam
Anima neces
immersitur, qua propter in Deorere ririt, seu in Deocogitare, e in
celligere dicitur. Ansme namque Vica MMtelligere est. Hlinc magis Deo,
quam sibi ipticonjuncta Anima dici debet, cum Deussit Ratio, cur sit.
E incelligat Anima, nonipsa Ratiosibi: Quaproprer primo Deus cer-
ta, acfirmissima cogicarione animae innotelcit, deinde ipla Abi, ut p0.
rius sui iphus, quam Dei oblirisci ralear: Ouamobrem optimé Deus

## Folio 27 — 82792707X:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
OD ANTITALA
menareatur, cum aima Oeum necestario intelligat; ac ineritabili
Cuxnaturx impetuagnolcat; quoionorato, linsula illico ignoraree.
neque seiplum, aut quae lunt intra iplum, intellixeret. Idcircdim Repuenat
idetsc
possibilis speculatirus, leu theoricus Atheismus est, cum hominem cularivus
luaprenatura Deum incelligere necesse sr; undecitra ratiocinium aper.
tissime, nonminisac pateant Creometrix, e Rrichmerice axiomata.
humane Menti tanquam per se norum Deum exiltere, manifestum
est, cujus clarum, ex positirum haud tantum hesatirum conceprum
(ut lcholarum rocibus utamur) habemus, modoquo plures perperam
Ducarunt.
Si vero unde sitidem Lonar, ac quaerere, ex quibus principiis, _ L nullo cor-
pore ement
elementis res facta sc, Augustinus respondet nullum inrenirenomen, sic snima
Quoanimam appellet: etenim ex corrupta, _ prara consuetudineno
Ara judicandi de rebus, quae corporee funt, nomina tantum excosita.
vimus, quibus significantur ca, qua sub sensus, _ phantasiam cadunE;
quaproptertactum est nullum nomen incarnali, siFasestdicere, ho.
minum idiomare elucere, quod spiritalium rerum, de potissimum
animae nottree naturam exprimere raleat. Elinc solerristime Augusti
nusdir, non puto animam enumerandam esse inter uhitaras, nota (que
naturas, quascorporis sensibus percipimus; etenim ex nullo elemento.
rum, aut ex elementis simul, aur ex aliguibus horum coninnctis com-
Donituranima.
Deinde hic Rugustinus comparat Animam cumlilementis, nempe
cum cerra, aqua, aere, ex isne, haec namque rulso à Philosophis
corpora simplicia appellari solent, in quantum ex ipss permistx sub.
cancix ettormantur, ipla rero ex aliis non componuntur, nam exem-
Plicausa, aqua non componitur ex partibus diverle rationis, quae sci
licetdirerla fgura, e modisicatione polleane, quaelibet enim aque
Parsellalteri parti homogenea, ejusdem nempe naturee. Pingamus
namque aquam esse congeriem quamdam subcilistimarum parrium, que
crlindracex Rexibiles summopere lerisare sint; jam cum guaelibet
aque pars hujusmodi contisuratione, aeque cexrura peedica (c, idco
altera alteri ejuldem rationis ee homogenea eA; undecum aqua diridi-
tur, sinsulx partes aqua sunt, ut nequeataqua nis in aqueas particulas
distribui. Oua dore sane non pollent permicta corpora uc, exempli
sratia, arbor, qux si in suas parres elementares diridatur, nulla Ha-
rum partium planca exie, sed vel terra, vel aer, vel ignis, vel aqua
quae sibi dissimilia, e heterogenea lunt. Idcirco quemadmodum si
queras ex quonam consteraqua cum hrec simplex corpus sc, nihiljam
invenimus, quod dicamus; cadem ratione nulla occurrit respontio, 
quisnosinterroget, ex quibus principiis conster Anima, cum AXCeK
nultoat elemento, led quedam limplex, de Propria subsantia sc.
Elicaurem admonendum est, Rusultinum non loqui de simplicirate
absoluca cirra limitationem, nam haec perfectio soli Deocompetir.
immurabili-
15, e ab solu
Hlinclib. XI. Cir. Dei. Ciap. X. ait. Fst itaque bonum solum simplex es ob ia simplicicas
hoclolum incommutabile, quod est Deus. Ab hoc bono creara (unt omnia dona, soli unitati
vetrent
aurem Onitas, cum omnis seiperfectio qualibet perfectio cAt, e quae
iberricisim omuls, quod perfectistime, ac intinire Naturx tantum
COH.
sed non simplicia. Nam simplicitas absolure est perfecta Vnitas, pertecta

## Folio 28 — 82792707X:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
DR A N IM AF
congruit, in qua omnis pertectio. Pxemplisratia, est sapientia, _ hxc
omnis perfectio est, nempe Tusticia, Immensicas, Bonitas, Pulchritu
d0. Hlec aurem incommutabilis simplicitas minime animx competit.
imiramenium cujus substantia non est quiliber sui modus, ex proprieras; Justitia nOn
verae substan. CA Sapientia, velle non es incellisere. Tancum Ausultinus limitatam
Parricipatam, acque reluriumbraticam quamdam simplicitarem animx
actribuit, in quantum hec non coalelcit ex corporibus elementaribus.
aux expartibus, ut ira dicam, quantitatiris, cum omnimolECAFENF, &
Prorlus indirisibilis sic, ut _ ipsiselementis simplicior dicenda sic, nam
licer aqua exemplicaula, in dissimiles naturas resolri nequear, camen
in quantiratiras, ex extentas partes rere distribui porest. Anima vero
cum partibus omnino destirura sic, sicuti non sc exspartibus, ita negue
in partesresolvi potest.
Opponit sibi Rugustinus, quopacto propriam habere porest substan-
tiam Anima, Sitxec a Deo facta est: Caula fortasse dubitationis elt,
quia quod ab alio pendet, ex factum est, non videtur proprie subltan-
tiam esse. Substantia dicitur, quod ex se, quorisaliolenoro, existit, et
quod ita se haber, umme, ex infinite cA, ut a neminependeat, et ab al.
terotactum Lic. Ouomodonullares creata proprie, eivere subltantia
ett, cum rerenon in se, sed in infinito (ut vulgus loquitur) subbstat.
ab coquenecellaria pendeat, quosemoto, nulla creata res est. Rugu
Rinus, ut hanc enodaret dubitationem, uritur exemplo Perre, nam
quemadmodum (ait) cerra cum sic Corpus simplexelementare, exaliis
naturisnon fit, Sed ex eopermista corpora componuntur, et quamvis
a Deo facta sic, propriam tamen dicitur habere naturam; codem pa-
Eto anima simplex est, quia ex aliis naturis non emergit, e propria
subltantia poller, extia Deo facta eAt. Nlam narura anime rerea Dei
substantia, corporumgue Indole diversa eAt, quod latis est, ur dicatur
Deculiarem quamdam substantix rationem complecti, licer absolure
non substantia, sed substancix, Deinempe restisium Ac, _ imitamen-
tum. Oux omnia Fusiis insra prore nara expendere, atque explanare
curabimus.
Anima vosti
rium, atqu
iae est
dulorerractabo, 5 si quid me moverit, post roqat
ram, onde quaeso explices qualis sit. AV3. 
mihi esse similis Deo; De Anima enim, nisi fallor requiti
humana. Ad. Idipsum est, quod exte explicari vellem, quim
admodum sit Anima similis Deo, cum Deum a nullo factum
esecredamns, animam vero ab ipso Deo facta upraatbets
AuB. Duidiodissicile putas Deosuiste; ut aliquid sibi sumile sa-
60-
. Interim accipio, unde sit anima; qua mecum fe-

## Folio 29 — 82792707X:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
QV A N iT
p
B
P
ceret, cum hoc intanta varietate imacinum etiam videas no
bis esse concessum?
AD. sednos videmur morcalia facere, Deus autem immor-
talem Animamfecit, ut opinor, nisi fortetibi aliter videtur.
Aug. Frgom velles talia fieri abhominibus, qualia Deus fa-
cit. Ad. Nonequidem hoc dixerim. sed quemadmodum ipse
immortale quiddam fecit ad similiudinem suam, sic et nos im-
mortales a Deofacti, ad similitudinem nostram quod facimus,
immortale esse deberet.
ACLI. Recte diceres, siad ejusimarinem pinceres tabulam
quod inteimmortale esse credis, nunc vero in ea exprimis Si-
milicudinem C orporis, quod profecto mortale est. Ad. Ouo-
modoereo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum face-
re, ut ille? Aug. Onomodo nec Imaco C orporis rui potest hoc
valere, quod mum Corpus valet; sic anima non mirandum
est. sipotentiam tantam non habet, quantam ille ad cujus simi-
litudinem factals.
P. X P O
2
Nrerim aecixio, rnde sic Anima, quae mecum seduloretra F1bO)
Ilis verbis seculo admonemur diligenter a praecipici judicio Caven. Praeceps Tudi
dum, urnon carim, ac nobis aliquod proxoltum tuerit, aur à sensu.
s oxinione subministratum, ciremere assentiamur, sed maturius illud
consideremus, e actentisima quadam animi perceptione retractemis
cium dilisen-
ter cavendum.
quousqueeridentix lumen acceserit, cujus oDC veritas indUBITAMEEFNO- Fvidétia pre
Bisinnorescat. Nam Expissime sub reritatis imaginc opinantes decipi. lucence de re-
5 nostro ca
mur, ue larraca rarione probabiliora rideri sOICARE, qu reveTd Men pui acommo
dacium continent.
Ondeguaeso explices OuatIS AIIA HIL) LLUN LNLCTTOSALONI MOT. cub peritario
talis Philosophia audacter responderet: PA actus Corporis Organici imasinefaciles
pocentia vitam habentis, seu est materix forma quedam, ac perfectio; nos error de
ipit
eomodo quo si de homine quaeras, qualis sit, illico philolophorum ouplis 
rulsus retponderet: Pa risiblis. Oualitares protecto, se pactiones. Anima, inqui
guae animam cum Brutis, mortuisque corporibus contundune, homi- ricur.
nis dienicarem minime redolent. Flinc Rugustinus Christiane, _E VerX
rationalis Philolophix magister Pihnica Doctrinx rudem, _ Ciarna.
lem sermonem contemnens, cirra hxlitantiam respondet: Anima est
Similis Deo. In qua insignissima similitudine illustrior, _ excellentior ppbonior
animxe proprietas esulger, cujus benelicio mutabilis Anima, divina, ac nimae proprie-
veluri immurabilistir, arque sinsula Corpora summoxere excedir, e ras est Dco
pertectioneantecellit.
assimilari.
tlancautem imas lhio perlectionemi Animavisete, ipla prrelucen.
datis sudict

## Folio 30 — 82792707X:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
30
A N I M AF
reratione manifestistime innocescir. Pcenim quid magis Deum repex.
sentat, dirinarumque perfectionum delincamenta in le expresius habet,
Rixium. prae- scu LLIMa, quae per excellentiam natura Deosimilis ab Ausultino
stanriusquue tmi RUNCUDaTuE: Nam, etsi quidquid in corporeo unirerso AOret, ip la
etiamminurissima, subtiliora, e inconspicuacorpora, Dei restigium.
imagines snt, in quibus sui exemplaris, Duratio, Vis, Fxcunditas, B0.
nitas, Pulchricado exprimuntur; actamen nobiliora Dei aetributa,
ritanempe libertas, Dominium, in dependentia, Felicitas in Cola Anima
adumbrantur, X mirum in modum exscribuntur. Idcirco Anima Cum
mi Archetspierpus, _ effigies est in qua Ranimum conrertas, ejus Au
corem spiendidissime, ac lumma majectate expresum inspicies. Ono
Dactoaurem Anima Deiimago, e similitudo dicatur, praeclare expo-
snit August. Lib. de Spir. X Anim. Cap. VI. Anima ad similicudinem co.
tius laxientiae facta omnium rerum in se geriesimilitudinem, unde, ex à
Philolopho definita est: Omnium rerum smilitudo. Hlabet siquidem
in levires, quibus omnia apprxehendie, sireinrestisat, e omnibusfr.
milisexictit, cum siruna. EELib. IX. de Prinitate. Ciap. XI. docerhis
verbis, quo pacto Anima Trinitatis imaginem in se haber (e est que
dam imaso Prinitatis, iplamens, et nociria ejus, quod estproles ejus,
EEamOrTertiUS, X haec tria unum, atque una (uBAanEIA) PF Lib. de RC.
elehasticis Dogmat. Cap. LXXXVIII. ait: Animam ad Imasinem
Ocicrearam dici, quia sicuti Deusincorporeus rectécreditur, etiam in-
CorpOrCaanima eNECrEdatur, ut Dei imasinem in eternitare, simili
cudinem veroinmoribus exhribeat.
Rchie quedam non leris dubitatioemeroit. Si Rnima 2 DeOTaCTA
a similis Deo elL, limilis Deonon eA, quid quid enim factum est, Deo qui Factum
non est, simile esse non porest. Renullonesoriohane dubitationem (0-
luir Rusustinus; cum denesanda non sit Deo porestas imasinem sur
extra se producendi, shaec e ipsis hominibus conceditur, qui colori
bus, aur marmoreincabula, aut ctatua similicudinem, ecimaginem
Tuiprocreant. Ouidquid factum est, Deoprotecto equale, seu perte.
Cesmile esse nequit. Pertecta enim Dei similicudo e imago, Ver
bum est, ipla nempe increata saxientia, in qua se perfectisime exprel
Cum Deus incellisie, ubi exemplar, X imaso eadem substantia fune.
Arvolquam Deus semetiplum in se exseriprum ridie, reluti ab reter-
nitare cgrediens, atque ad tempus se converiens liberrimestatuit, ac
voluir se extra se in crearis rebusadumbrare, acque insignirer deliner.
Ouidgaid sru TC. Gud Hhirx natura conditio patitur. Ouapropter quidquidf
impersectaguae. Ccum est, cosroqo actum necectario Deosimile est, nempe recti
dam illius ima. gium ex rexreelentallo summae Nature, jux tantum vere eAt, quae
ue ita dicam, seoPus, s, _ objectum in rerum consirurione ipta sibi
ouevis ress. est. Maguauum. Lcreatum eA non ad se, sed ad aliud se perte
substantia ve. Ctiustendie; non sustouus, sed perfectissimae, e interminate substan-
stixium eximi Cia estigies, LMcamencum est. Fcenim quidquid vere rion est. sed
ramenium est. tancum peradumactenem, _ vestisium, limitato, et restricto modo
nicum, acpri- eA, nuIlo modo se sBruH Seprelentat, Sed solum id quod est, cujus
praesencarene finitum, nist sui exemplaris Imagoquaedam esset, aut fieri poNet; nam
chimara est. Quidquidid udcA pro suomodonon representar, nihil prorsus aue
Cti.
nima divi
ne Naturae ve-
comentum est
Dubitat, qua
rarione Ani-
facta est.
Persecta Dei
Amaso, rer
um
etum est a D
80, ac similicum
est
nita infinica
Duculquin in
quitnihil aut
mavumtnsre. imitamentum ex reprelentatio est. Neque factum esser, aut heri posset

## Folio 31 — 82792707X:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Y A N T II A F P
ChimetaC, uCmera appellari optime raleat quidquid sui Aucto.
ris seiejus quod rereest, delineamentum, ex effisies nequit esse; nam
E ejus guod rere est delincamenta, e restigia detraxeris, Anita natura
nihilest, cujustotum ese ad aliud est. P’acta isitur Anima CA BDCO
similis, cuisinonassimilaretur, nequetactaneque certa quedam (ub.
Tantia eset.
Ardenuo sibi objicit Ausultinus, licet homines Luiimaginem Faciant Xova emersis
uc Racuam, aut picturam hujusmodi tamen iaSInESCOFPOTCX TunE
quae percunt, atqueoccidunt, Deus rero immortalem Animam fecit.
Idcireonon est Anima Deosimilis s ad illius similitudinem immoxta-
lem Cui Imaginem non efOrmat.
Nulliustamen momenti hoc argumentum est. Pcenim, ut dilisen-
ter adrertit Augustinus, non est necesse ut homines immortalem lui
Imaginem FacianE, uE Deo Similes diCanEUE; CFeNIM NON OpOrTCF
quod Imaso postit, quidquid Archerrpus, atque lui exemplar po.
relt; quemadmodum neque ipsa C’orporis imaso praestare porest. que
corpusprestat. Ouamobrem quamris Anima imasinem lui immorta
lemprocreare non raleat, actamen ob aliorum attributorum similicu-
dinem insignisquaedam Dei imaso, jure meriro dicends eAt.
Ormasis aurem hic Auguctini locus illuctretur, duo admoneo
dubiratio.
primonon Colum hominem lui corporis, rerum etiam sux AnimeA. Anima in suo
milicudinem quam dam procreare posse, imoquoliberinctanti temporis quoviscositam
di modo se ip.
dum homo cositae, in suo quoris cosicindi modo rarionalis anim e sum quodam
Imaginem reluci dirersis coloribus adumbracam cHormIL; quae qui modoincessam
demimago, spiricalis, ac ritalis quedam illius exprettio ett, atvix n2. ter prosisnis.
ta eranescente cogitatione, perit.
Idcireo humana Mens reluri se iplam incessanter intelligendo progi
Snic. Ecenim natura Anime est ipla conscientia, nempe esse rem lui
luarumque operationum consciam. Ilinc cum dubitar, amat, intel.
lisie, senrit, imasinatur, harum actionum immediare conseia est, in
qua conscientix natura, rora cositandi vireus, ponta eMt; quamobrem in quavis sua
mensdabitans, aucamans in dubio, autamore se ipsam consciam, seii cosicatione
psum Ani–
cosiraurem necessario ridet, nequir enim videre luum amorem. seu musincuech
ese luiamorisconseia, quinsciat, aeque intelligat se amare, seu quin
videar seamantem, atque adeo se iplam cosicantem. In luo isitur
amoremens dum amat, sui imaginem ridet, ac reluri videndo pro-
creat; quod si non rideret, se amare non intelliseret, quapropter
nOn amaret. Opus est isieur ut Anime imaso inamore, aut quavis
alia cogitatione contineatur, quae Fusius intra explicabimus.
Deindeadmoneo, quod licer fallum, aut incercum AcRationalem
Animam in hac rerum consticutione propasari, seiladeo lecundam et
(C, uc Anima ex Animanon aurem ex Deoimmediare prosisnatur:
actamen cridenter possibilis es aliqua finita, Xcreata mens canta ta-
cundicate pexediea, ut non solumeranidas, arque, ut cum scholisla
quar, accidentarias quasdam lui Imasines cositando pervetudproereet
verum etiam in substancialem quamdam sui similirudinem exupereVa.
leac modo quo inErà sUOLOCOExPOneUS.

## Folio 32 — 82792707X:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
E A IY I M AF
F X X V S
D. hocnierimstatis est. Dieninc, quanta sit Ani-
ma. Au8. Onomodo quaris, quanta jit E Nonenim
intellico. Verum ejus quasi spacium latitudinis, veb
loncitudinis, vel roboris vel horum simul omnium requiras,
an quantum valeat nosse velis. Solemusenim, quarere, quan-
tus fuerit Flercules, idest in quot pedes statura ejus porrecta fue-
rit, es item quantus vir fuerit, idest Ouanta potentia, at-
que virtutis. Ad. Verumque de Anima serre cupio.
ALO. Arqui illud superius dici non potest, nec omninoin-
tellici de Anima. Nonenimullomodo; autlonca, aut lata,
aut quasi valida suspicanda est Anima. Corporea ista sunt, ut
mibi videtur, Co consuetudine C orporum sic Animam quari-
musideo que benepracipitur, etiam in mysteriis, ut omnia C’or-
porea contemnat; universoque huic mundo renmciet, qui ul
videmus, corporens est, quisquis se talem reddi desiderat
qualis a Deo factus est, idest similem deo; LTon enim alia (a-
Jus anima est, aut renovatio, aut reconciliaiio authori (uo.
Ouamobrem quanta sit Anima secundum inquisitionem hanc
tibi respondere non possum sed possum affirmare, neque illam
loncam esse, neclatam, nec robustam, neque aliquid horum
qua inmenCuris corporum quari solent. Et hoc cur existimem,
racionem tibireddam, siplacet. Ad. Placet vero, ac vehe-
menter expecto, videturenim mihi quasi nihil esse Anima, si
nihil esthorum.
AUGI. Prius ereo si videtur ostendamtibi, maltasesseres,
quas non possis dicere nihil esse, nec tamen ineis invenire ali-
quahuinsmodi spacia, qualia in Anima esse, requiris; ut
non solum non sibi ex eo anima nibil esse videatur; quod in ea
non invenis lonciudinem. sive aliquidtale: sed eopretiosior.
(o ploris astimanda sit, quod nihil horum habet. Deinde utrum
vere nibil horum habeat; viciebimus.
E. X

## Folio 33 — 82792707X:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
DOAquam unde ex qualis sit Anima explicaverir Auxutinus, ad illius
quancicatem ac magnicudinem perserurandam (quod hujus tracta- Quericur an
imo
cus scopuseh e argumentum) descendit. Ouapropter hic gueritur, an quanta.
Anima IIquanta. Orautem ordinatius, atque sanius procederer, prime
quaeltionisterminos, sei exerema circum specte exponereasgreditur. PF. V. expedicin-
enim nihil ricandum masis, quam rocum obscuritas, ex amphibolosia
sio acchruls.
seu nihil elaboratius obserrandum, quam quid quectionis nomina sBni. sime voces ex-
ticent, primo decerminare. Hloc namque pacto inanes, X verbole vi. ronero pri-
tantur dispucariones, in quibus de rocibus, non aurem de rebus con
tendimus. Hlinc si extremorum connexio, auc oppontio per se no
ta eA, Cola, ex accurata terminorum expolitione quaeltio planeloluta
eA. Si verdhoenon continsit, cum ridelicernon immediare innore
Scit, an exrrema inricem pUGMeHE, auE COnnectantur, tunC dum
summa cura nomina expenduntur, facilisaperitur adirus ad id crelan
dum, quod in questionelatet.
Ldcirco Rugultinus distinguit quantitarem in quanticatem Virtucis
pretii, ac potectatis, e in quantirarem molis. e exrensionis. Nam Ouanihas
cum quaeritur, quanta sic Anima, vel quanti precii sic inquiritur, quanca molis altera
alrera vum
nemperirture, quanto robore, ex porectate Dolleat, vel quantae lOn. ris
Sicudinis lacicudinis, e alcicudinis quante HC, seu quantumanima
Jonsa, sic lata, atque protunda, quam poltremam corvoris menturam.
rethorum morepocius quam Philolophorum, robur corporisque vali
dicatem trequenter Ausustinus appellare soler. In quantum Fortase
corpus luas rires, ex impetum exercere ridetur non quia lonsum, et
lacum est, superticiebus nimirum terminarum, sed quia protundum.
et Colidum ekt, in qua soliditare illiusrobur arque relillentia potistimum
ColIOcatur.
Hlac peracta divisione. Facetur Ruguctinus, cum quaeritur, quanta cum quanta
sit Ani
Sic Anima, tancum venire masnicudinem ririum, _ porectaris, non ricum
10
autemmolis. ecorporex extentionis; quaeriturenim; quanta Revis, molis, sed vi
jum venit
e eversia, non aurem lonsicudo rel lacieudo, rel Colidiras animaer magnicuam
cum Anima, suapre natura incorporea, insectilisque sE, uc nullo
modo de ca quante extenlionis lc CItTa erroris Luspicionem quaeri
valcat.
Ouapropter Ratuir Ausultinus neque lonsam. nequelatam; neque corporeamoll
altam suspicandam esse animam, cum corvora, tantum hujulmodi le insectits
caret Anima
habeanc, guae nullam profecto cognationem habent cum Anima, quae inextensa.
alterius generis eM, atque altioris ordinis intra Deum supra singula
corpora collocara. Idcirco in Baptilmare Ecclelia precipie, ut Anima
Ommideorpora contemnat, arque mundo, qui corporeus eA, renun.
ciet. Conremnatanima corpora, nempecum lxc insima, e intra ip. Corpora con-
temnit
9ut
Lam (InE, illis tantum uratur, haud Fruatur, nam insima in utum, illis urirur
summa vero in fruicionem eradica Cunc. Conremnie namque rationa lis haud fruicur.
animus corpora cum illis deterioris ordinis tanquam luo lcoponon ac
quiescens, tantum, uceorum auxilio ad inrisibilia elevetur Capaci
SIMEHLILIE, qUDCOTPOTUM CONLEMPEI AnIMA BENC PTRPATATUT, Ut 2d
bonum
enoutur quae
um oporret

## Folio 34 — 82792707X:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
B4
T
M AB
bonum immutabile, quod summum, ee infinitum est, notitia, _
amoreconvertatur. Juo pacto spiritu renorari, regenerari, Deoque
reconciliari dicimur. Duamobrem tarente Rugustino, dum Corpora
reconsiliamur conremnit Anima. Deo vere similis eradir; hoc enim modo illsuS
Nulla corpo
rea quantita
anor amori Dei consruit, in qua amorum similitudine, _ Con
renientia nostra Calus, atque convertio polica est. Nam dum Anima
Ordinaro, quodam amore ducta concemnit corvora, optimé compara.
cur, ut summa summo, insima intimoamore dilisar, ex quo dilisen
diordine veriusque amoris humani, a dirini similitudo, _ COn
Seuencia orieur.
Cum isitur Anima omni corpore prectantior, incorporea, ex inex.
renta sIE, Solide respondet Rugultinus, nullomodose ponelatistacere
interrosanti, quanta illa sic, siquanticatis nomine corporca, ac diri-
e asectus est sibilis renitextento, cujus omninoincapax est, tancum enim se aHir-
lanmus, id mare Porretaretur, Animam singulis Spatii dimensionibus carere.
circo quantu
sit quanular teu neque lons am nequelatam, neque protundam este, neque aliquid
mos exponi horuni, que in corporum mensura ac magnicudine quaerisolent, cujus
rei tirmam, et inrictam rationem in medium adducere promitrie
an quod corpo- Ldeodaro, qui summovere hoc exoptare latetur, cum existimare con-
rum cumore fuerie, nihil animam esse, A nihil sc horum, nempe s dimensioni.
uide ani buS, demolecdreat. Quibus verbis corruptam contuetudinem judican
hilo secerna. diarque cosnoscendi, corporum imagine prelucente, quam hominum
Dlebsxerinere solet, innuere ridetur. Adco enim Anima corpOra
mente revoluere consuerit, sua (que cositationes phantasix spectris. e
Errorillorum, Corporeisimma ginibusimmiscere, urrelur corpusfacta, _ tOTZ in COr
Dus immerla se iplam in corpore per corporis imasinem intueri tan.
adhibens, uc cummodosandeat, a qua s leparetur, reluri sibi isnota, nullo pacto
sincorporeas as iHrelligere Passe putat. Flinc adeo extraneum, X alienum sibi amore,
e consuerudine coniunxie, utampliusnon ralcat, sine alieno se intel-
ligere, _ siab illa extrancum detraxeris, sui ideam atque notionem
perire, e eranescere perperam opinatur. Ex quo improborum atque
corruptorum hominum lues, d laecale contagium originem traxit,
qui cun le Eine corxore percivere poste negene, nullo siceoriolibi, et
raclioribus quoque hominibustualerunt, Animam nihilese, nisicor.
vus. Dum enim pravoima sinandimodo exiraneum cum anima trans.
tutarune, curpiter macetialeni, mortalem, brucis aftinem, prove divi.
nam, ac sempiternam Animam effecerunt. Nequit enim animalis no:
mo, quinempetantum sen su, e phantasia utitur, percipere, quae spi
ricus unc; Pienim, uc praeclare faretur August. Lib. de Vrilitateere
dendi CaD. I. res est longe remma à vanorum hominum mentibus, qui nimisit
haec corporalia proeressi; atque lapsnihil aliud putant esse. quam quod istis quin
que novissimis nuntiis corporis seniiunt. Pt quas ab his placas, atque imaenes
acceperunt, eas secum voluunt, es cum conantur recedere à sensibus, es ex ea
rum moriifera.  fallacissima recula, infallibilia penetralia vericatis rectissime se
metiri pueants In quem errorem de Deo cosicans iple met Ausustinus
curpicerincidisse hisrerbis congueritur L. ConFerr. Cia P. J. Clamabat vio.
tenter cormeum adversus omnia phantasmara mea, es hoc uno ictu conabar abi-
gere circum volantem T urbam immundicia ab aoie mentis mea, e vix dimota in
ictu dculi s eoceeone lebatarursus aderat, eirriebhe in aspectam meum,  ab-
2ubs
Corporui
bontemptu De
nequit
Dubitatur.
caret, sit ali
qui sensus,
hantastar
ipiritates res
intellieant

## Folio 35 — 82792707X:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
p
P.
etI
L
a
L
cogerer per spatia locorum sive infusum mundo, sive etiam exera mundum per infi-
nis mihi esse videbatur
mod eniritur demonstrare, primo. mallascneles. Que haud n
sed aliquid profecto sunc, in quibus nulla tamen reperiantur spacia.
1c
versitate plu
nempenulla corporis dimentio contineatur. Cum enim hic lparium ra sunc qua
nomimat, idem ac iplam erinam corporis dimentionem intellisit, non es si quantica
es extensia
enim loquitur de spario in quo rulso resmateriales essecenlentur, led né carent, ve
de loatio quod in ipsis rebuscorpore roruu. CaAODCL CA HOB men su
quod Anima spario. X extensiohe caleat, non interrur nihil esse, sed rebusque cor
exspatiopraedicis. Deinde oltendel assleditur Amam loci dimen.
poreis longe
um uni
nubilabar cum; ue quamvis non formahumani corporis, corporeum tamen aliquid
nita diffusum eriam incorrapcibile, ex incommutabile, quod corruptibili.  vio-
labili. e commutabili praponebam. Ononiam quidquid privabam spatiis ralibus,
Orisicur Augustinus hunc errorem retelleret, duo hic mirum in
Porinsdeducitur e Te quid prxstantius ac pretiohus rebus exrensione, praclariora
sionibus carere, ut neque lonsa, neque lara, neque solida sic, cum
ramen aliquid sic lonse corporibus excellenrius
P X X V S.
D. Viere quovis ordine, acmodo; Fg0 audire, (5 di
scere paratus su. Lu8. Recte facis: sed volo, inter-
roas repondeas. l’ortasse ea quae le docere co-
nor, sejamnosti. Ado enim, non te dubitarehanc arbo-
rem non esse omninonus. Ad. Onis hoc dubitarierit? AU8
Ouidillud? Nunc dubitas; instiriam multo esse arbore melio-
remE Ad. Ridiculum illud quidem est, quasi veroulla sit com–
paratio. Au8. Liberaliter mecum aeis. Sed illuc nunc alten-
de, cum constet, ita hanc arborem esse deteriorem, quamest.
instiria, ut nec comparanda quidem ribi videatur, (5 hoc li-
enum non esse nihil confessus sis; placet netibi, ut ipsam fusti-
tiam nihul esse credamus. Ad. Ouis hoc demens crediderit, e
Au3. Recte omnino. Sed fortasse Arbor hac propierea ribi vide-
tur esse aliquid, quod lonea est pro suo modo, C5 lata, (5 ro-
busta, qua sidetraxeris, nihilerit. Ad. Ia viderur, Au8.
Ouidereo fustiria, quam non nihil esse confessuses, imo quod
dam lonse divinius hac, lonse que praestantius, videcur tubi lone a
esse Ad. LTullo modomihi sustitia, aut lonea, aus lata aut tale ali-
quidcositanti pocestoccurrere. AuS. Srisicur mabilhorum est
Iusti

## Folio 36 — 82792707X:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
86
DE AN IM AE
justiria, C lamenip sanon nihil est, cur cibi anima nihil vide-
tur, nist ejus aliqua loneitudo sit ? Ad. Ase jam non mihi vide-
tur exeo nibilesse anima, quodneclonsa, nec latanec robu-
stasit, Cedutrum vere ita si nondum ate dictum esse scis. Fie-
rienimpolest, ut multa sint maeniestimanda, qua istis careant,
Sednon continuo ex hoc genere animam esse, credendum puto.
Aug. Scioistud nobis enodandum restare, C hoc me deinceps
explicaturum promiseram; Verum quia res subtilissima est,
o lonse alios mentis ocules quarit, quam bumana consuetudo
in quotidiana vita actibus habere solita est, admoneote, ut per
ea per quae ducendum existimo, libenspereas, nec nostro quo-
dam necessario circuitu defatieatus ecre toleres, aliquanio e
rardiis ad id quodcupis, pervenire. Lam prius abste quae-
ro. Verum C’ orpus ullum putas esse quod non promodo sui ha-
beat aliquam longitudinem (5 latitudinem. Cs altitudinem: Ad.
Ouam dicas altuudinem non intellico. Aus. Illam dico, qua
efficitur, ut interiora corporis cocitentur, aut sentiantur, st
perlucetutVurum: quam si demascorporibus, quantum mea
Opinio est, neque sentiri possunt, neque omnino, corpora esse
existimari. Flincmihivolo, aperias, quidtusentias. Ad.
Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. AUB:
quidillud potescocitare, ista eria non esse nisi in Corporibus E
Ad. Non intellieo quomodo alibi esse possint. AV8. FreO Ani-
mamnon putas esse aliud, quam C orpus ? Ad. Si etiam V en-
rum corpus esse confuemur, necare non possum, corpus milit
Animam videri; nam tale aliquideam esse cocito. AUS. C’or-
pus quidem esse tam concedo, quam si mê de fuctuinterroces
Nam nihil aliud quam istumarem commotum ac acitatum V’en-
tum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, 5 ab omni-
bus ventis quieris simo; vel brevi fabello approbari potest, quo
etiam Muscas abicentes aere commovemus, patumque senti-
mus. Ouod cum evenerit occultiore quodam motucalestium.
vel Terrenorum corporum per marnum spatium mundi, ventus
vocatur, ex diversis partibus mundi, vel C. ali nominaetiam
forritus. Antibi aliter viderur 2 Ad. Mcihi vero nihil, 55
probabile esse accipio, quod dicis. Sed Feo animam, non
ipsum l’entum. Sedrale aliquidese, dixi. AV8. Dic mihiprius,
Utereno

## Folio 37 — 82792707X:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
J A N 1
loneuudinem, laticudinem, (5 aliitudinem sentias. Oet d
debimus, utrum tale aliquid anima sit, Ut hoc m
quanea sit investieare possimus.
c
verum ipsum Vencum, cujus mentionem, secistihabere aliquam
Oua, dum Rusuttini Fexens explunatur advertus Scepticos Fusticiam hrud
apparencem, sed reram, de Colidam vireurem esse, ostenditur
Nhocloconeurissimx, _x Solerrioris Dialectiex artisicio, quod pri
Lmosupra proposuie, demonstrare eniritur, nempe plura in rerum uni-
versicare clucere, quae vere aliquid tunt, e a nihilo secernuntur, (p2-
ciis tamen, _ extensione prorsiis denudata, imoe spatiis ipsismeliora. jupiciam pra
Floc enim pactoratiocinarur. Virtus Justicia melior profecto est arbo. panciorem ar
re, cujusnacuram plurimum lane antecellit; ar Arbor non est nihil, Led bore esse ostem
aliquid; FA igicur Justicia aliquid, cum melior sic arbore, que aliquid
eAt. Ancecellere namque perfectione id quod aliguo modo est aliquie
quidem est. Prxterea s Justicia nihil esset, e tamen melior arbore, id
itur
ab AH
sustino.
quod est, dererius esset nihilo: Idcirco non enter, sed intra nihilum susticierirens
plusquam nihilum esset, in quo summa involreretur ablurditas, qt molce quan-
titate caret.
Fustitix virtus, neque lonsa, nequelara, neque profunda est; nullam plorent in V
namgue cognarionem cum extentione, et mole habet. Quaproprer elu. niversa res in
cet in Vniversoaliquid quod extensum non est, ex tamen aliquid est, reis nacuris
meliusarbore, qua extenta, _ corvorea eA.
extenso corpo
Jam ad faciliorem intellisentiam hujus raciocinii principales provo. paciociniun
sitiones diligenter expendamus, Virtus Justicix estmelior arbore. Ve accuratins ex
hujus propolitionis reritas planius inoreleat, atque nullus arguris (o. penditur.
Philtarum carillis locus decur, ad examinis crutinam primum quid Ju
Riria siE Sedulo, rerocemus, ac deindè qua ratione arbor aliguid este ouid sis rubi
pariterque corpus censeatur, accurate explieare curabimus. Jam lasti- ia vircus axe
tiam quid dicamus esse, ait Augustinus libro de libero arbitrio capite 12. nist vir- ricur
tutem, qua sua cuique tribuuntur: Nulla profectonobis purior Julticia no-
rio occurrie, hinc homo justus est, qui Cummo amore Cummum amae
bonum; exrera veropropter illud, plus aut minusjuxta majorem, aut
mino emaccessum Ainiri boniad insinitum. Hloc pacto, quod suum eM
vere unicuique rribuir, res nempe dilisens modo rebusamandis consen-
ranco. Hlxcestenim perfecta Juctitia, docenre Ausustino libro derera
Religione cap. 48. qua potius pociora, e minus minora dilicimus. P.X quo
apercissime collisitur crearam fuctiriam immurabilis, de xternx sucti creaca subi
ix insignissimam quamdam Imaginem esse, e Imitamentum, dirina cia immuraba
namque, ac sempiterna Justitia in hoctora sira est, quod Deusunicuin lis, ex acerna
que pertectisimerribuens, quod suum est, summo, necorario, acin menum
cerminato amore se iplum prolequatur; Cixtera rero, quae ab iplo tacta
Sunepropeer se ipsum arbitraria, e liberrima guadam voluntate relie
ac dilisat, que idedamat, quia iplum imitantur, ex tanquam sui de-
lineamenta reprelentant. Fdcirco quod suum est, Deus sibi, luis quo
que operibuscribuit, unumguodque nimirum, utreinatur expolcie
amans
insieniores
sueustinense
Inserta ImIt

## Folio 38 — 82792707X:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
D P.
A N IM AF
amans in quo summa rqualitas. summusque splendescit ordo. Jam
Lupereh ur quid arbor sic, diligenter explicetur. ut tandem sultitiam
arboremelioremesse, planeincelligamus. Arbor aliquid esse dicitur, quia
corras sub.  xustinus docet, lonea est promodosuolata, atque robusta. quae si decraxeris m
t. Ideoisitur arbor aliquid est, quia corpus quoddam peculiare
el, resnempeextensa promodo luo; Lrenim corpus in ruirersum ipsa
Luoltantia erine dimeala eAt; C’Orpus rero Deculiare exrenlxe natuTE
portioguaedam est, xeculiari modo disposita, _ contigurata, guae si lpa
tiorum dimensionibus denudetur, si nempe lonsicudinem, lacitudi.
nem ac protundicacem amilerie, in nihilum lanerelolrerur.
Cum isicur Justitiam humano animo inherentem incelliso, conte
Rim intellisentix nostrae delincamenta, e veltisia quedam supreme,
X immutabilis fultitie seleoferunt, que re vera nihil aliud est, quam
Lummus. ex ordinatus supremi conditoris amor, ex quo lumma illius
ia ipse Dei Felicitas, ac tranquillitas oritur. Ouap. opter Justitia, guxe in CreaTIS
increatus, sum. rebus elucer, aequalicas, e guidam amoris ordo est, quo cuigue ex
Cta quadam proxorrione serrata, qua lua Cune, cribuimus, modo quo
Tupra expoluimus. Cum autem Arborem concipimus, rem rantum pro
modosuoquantam, rem nimirum mole, partibus, _ extentione pecu.
liari modo dispositam intelligimus.
Jam hisja stis fundamentis ex ipla mer vocum expositione carim
custiciam mo Mauseltissime innorescir Juctitiam meliorem ee Arbore. Prenim
Modmasis, ex pertectius summa, et infinita llacurx perfectionem
exprimie, melius eo quidem est, quod minus, acque obscurius illud
repraelentat: Cumenim creata, ac siniex rei natura, uritafatear, tora
sicad aliud se perfectius, profecto non mensuratur illius bonitas, ac
perfectio, nis habitorespectu ad majorem, aut minorem representa
tionem sui exemplaris, graria cujustantum est, ex inteliigitur, quo
proinde ponhabito, quid in Crcaturis bonum, meliusque dicatur,
nequit explicari, cum enim Creatura ratione lui, neque aliqnids.
aut aliquid esse intelligatur; nihil enim ex sc est, sequitur ratione sui
_ ex se omni prorsis perfectione, ac bonitare carere; caret namque
omnibino, id gnod nihil est, secus alignid eset. Ouod isitur sinitum
es. ex racia alcerins, Eens infinicum, 2d quod cendicmajori ri, ecla
rius exprimit, melius alteroEinito bononuncupatur; quia tamen perte
etc. ex plena quadam representatione cuum exemplar exprimere nequit.
aliceriplemet Deus esset, qui tancum pertectissimam substantiam ac
infinitam qua qua versum naturam plenistime representar, manifestil
sime collisitur Solum Deum Optinium esse, ur creaturis bonum ran
tum e meliusatrribui, e aptari valeant.
Vidcamusigitur an Tusticia pertectius, ex clarius saum Pxemplar.
posectiur quam extentiocorporea, seu Planta exprimat, ut indecitra dubitario
dem an verc sulticia Arbore srmelior, inrellisamus. Justiria creata
 dC IPIaS, Gllaedlam imaso immutabilis Fullirie, in qua
lirucatio divinae Juscitia ell, quam restrictam ac parricipatam Jucti
riam, ita explices, auscao aplificer, ut terminos, ac continia tol
las, Cummam. _imalabilem iplam Dei Juctiriam incellises, qua
nihil
stantia est er
na dimension
praedita.
Divica Fusti.
meque ordina
cus Amor es
liorem, prae
stantioremque
arborem esse
domonstracur
Deum exprim
rustitia; qua
Arbor.
summa Dei equalitas; ac summus dirini amoris ordo mirum in mo.
dum exeribuntur; quaproprer creata Justicia reluri quaedam Portio, e

## Folio 39 — 82792707X:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
QV A N Y IT A TV
nihilaliud, nisi simplex, ipsa Tastiria à linices ex termino abhorrens
est, ut cora vis, torusque conacus in limire, ac continiis auterendis
consistat, ut ex humana ad Divinam lustiriam gracum faciamus; id
circocreata lustitia a termino ex restrictione sejuncta in lummamip-
Tam Dei pertectionem veluri abic, de tratutatur. Actamen non nu-
jusmodischabet ArbOr, qua remoriis e obscurius taum revraesentat
exemplar. Crenim cum Arborem intelliso, res quaedam mole, et
excensione praedita animo sese oHerr: quapropier uc Arbor eAt, lcu
ut extensa lubstantia cAt, nullo pacto cuum exemplar exprimie, cuimi
nime conpruir extensio; resenim incorporca, purissimusque spiritus
Deusek. Negue ralis indolis exrensio, leu corporea magnitudo ell,. Erbor non quia
acsihecauscicur, aeque rerminos demas, uc lullirie rirtuti contin- prinedimensas
sed quia aliqui
sit, dirina substantia fiar, _ incelligatur, nam ex adrerso quo exren modo est, divi
fio, Spatium, ac molesangentur, co masis a lui exemplaris Ciondi. nam nacuran
tione recedunt, ex remorentur. NtamsiDcomoles, _ extentio ab(O- repraesentat.
lure adrertantur, quo major extentioerir, eo ralidius cum Dirina
natura pugnabit, deinde quid quid corpusett, res nempe extenta, ne. corpus hamt
cessario multiplex est, e magnopere ab unitate recedir, quod necerta- unicus, sea
ria quedam corporum imperfectio est; impert. Ctum enim necessario numerur est.
elt, quod ad numerum accedens a simplicistima unitatis indole abhor-
rec. Ouo aurem major extensio est, Co parrium nAMeTIIS AHBCTUE, aE
quemaior scabunicare recestus. Idcirco corpus creseendo quodammodo
desicit, acque maxis ab incerminata sui exemplaris perfectione dillare.
ac recedere ridetur.
Ouamobrem, utincellisamus Arborem, seu corpus aliquod pecu-
liare cum exprimere, necesle cA, ut extentione, spaciorunguemen-
Turis rejectis penitu sque semoris, corpustantum ur aliquid est, videlicer
ucrestisium, eimitamentum Dei, quatenus eA, concipiamus. COrpuS
enim, atres extensa est, Incorporei, e inexrens Deisimilitudo qui
dem non ea, sed solum divinam exprimic nacuram in quancum restricto
aclimitaro modoesse, manere arque subsctere ridetur: Proximiusigi
tur, promprius, ac minus obscure Dcum exprimie, creaca Iulticia
quam ArbOr: Ldcirco lustitia arbore melior est. Ex quo illicoeriden. Xecesse est, u
tissimeinfertur, vere Tultiriam aliquid esse. Ouidquidenim Deusnon vere aliguia
est, nonob aliam rationem est, nisi quia pro modo suo exprimie, de su iusticia, s
haec Arbore
repraesenratid, quod est; cum ergohoc oprime praestet lultiria, R_C prestantior
verealiquid est, quod clariusconctabir, s Lulticia comparetur Arbori, est.
qua lanemelior est. Impossibile enim cArem aliquam meliorem ese al.
Terare, quxe est: iplam ramen nihilesse; nihil enim nihilodererius, _ Duod nihit est
quodaliquomodoelt, necesseest, urperfectione, Xrirrure superee, nulla re me
id quod nitril elt. PRigitur Lustiria aliguid, simelior Planca est. AF. lius appellari
tamen lasticia vere extensa non est; nulla enim sparia in ipla continen Poccst.
tur. Scenim cum Iusticiam incelligo, animi quaedam equalitas, ac sum.
melaudabilis ordomihi sese ofterunt, qux adeo cum mole, _ exten-
honepusnanc, ut sillis spatia adderem, ac dimensiones, illicdillorum
idea, de nociones cranescerent, de interirent. Nemo quidem cum
Lustitiam cositat, ad spatiorum menturas conrerrit Animum, quia po
tius omnino separar, acremorer. Iultiriaisitur rere aliquid incorpo.
reum est arboris nocura insipnius, atque praectarius, et s mole; par
ribus

## Folio 40 — 82792707X:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
re aliquid est
P
A NY I M AF
ribus, de dimentionibus caret. OuaproPter ROreE, atque esfulget in
Oniversores aliquainextensa, 2 corporis indolcaliena, guae sIcCOrpO
repreciotior, dignior, lonseque excellentior.
oporret ut ef. Ilic tamen quaedam occurrit dubicario, quam porisimum haesitantis
fulscat aliquid P yeronis sectatores nempe sceprici subministrarunt. In dubium enim
extensstamen e adduutciamelior, ec pertectior Arbore dicenda sit. Prenim
naturis ins adhue lublire eM, an vere extra noctras ldeas, hominumque judicium
emius
Dubirances Culeat res pertectior, aurmelior altera; nam porius, ajune, hujut
Sceprrgi refelu Mot aretcas alque perfectionis excellus unius rei lupra alteram sta
an sustii e videtur in quadam apparentia, guxe a moribus arque opinione Ori
perfectio ac Demrrahat, urnihil vere sit altero melius, sed tantum nobis ridea
dienitas vera, cur. Nam quod verfectius quibusdam Crentibus apparere Colet, dererius
enssio indu. ab aliis existimatur, hinc prout mores, tempora, e opiniones mu
Bium revoca. tantur, majori, vel minoriperfectione, riliores, autpretiolioresex
dem resputari, ac riderisolent, Idcirco posset aliquis citra rarionis
injuriam in dubium rerocare, an Tullicia melior sc Arbore, qui enim
Speciohsimo virturis nomine preocupacus ex patrio more Iusriciam
veluci quid magnum, ac dirinum in prerio habendum cositare consue
rit, Jultitiam meliorem Arbore esse putabit. Oui aurem ex adverso
cum Ppicuro Comnians, carnalicuidam, ac mortali, ur ita tarcar, Lhilo.
Cophix curpiter addictus, virtutum nomina reluti inania hgm-uta sper.
nic, Arborem profecto Jultitiae preteret, Tolida nimirum ac plena cor
eora racuisnominibus, e commentitiis rebusmeliora esie censebit.
Oux dubitatioroboratur, si insuper adrertamus, Juct. ciam esse vir-
turem quandam incerram, inconstantem, prorlusque dubiam.
Lcenim nequittirma, ac certa Resula decerni, acq cstarui quodnam
rere appellandum sic juctum; et equum, quodnam vero iniquum.
einjultum, nam juxta diverla temperamenta, divertos mores, ac
Drejudicatas intantie opiniones cadem numero hominum operatio
julta, aut inique indifterenter videri porest: Ilinc quod ab uno
hominum genere, ut rirtus, atque summa equitaslaudibus extollitur.
ee approbatur, ue ritium, atque damnabilis injustitia ab altero re
Drehendiloler. Non est iritur tam inconcussum, tamque evidens
Pustitiam meliorem cNc Arbore, uc id rarionabilicer in dubium rerri
non ralear; Ouaproprer Ausultini Ratiocinatio claudicat, ex criden.
EE robore minime vollee.
Flujulmodi tamen Scepticorum argumentatio nullam sane rim ha
Scepcicorum Det, nulloque nesorio diluitur. Ouod ut exveditius prellem, primo-
doctrina con. eridenciee, ac tirmissime demoncrationis vi Scepricos cosam ad afir
mandum in Vniverlorerecitra apparentiam, _ opinionem rem altera
meliorem elucere, ut deinde concedere fuctitiam vere planta meliorem
esse debeant. Ldcirco quaeroa Scepticis, an tensus roluptatis veré do-
loris sensumelior sit: Relpondebune fortasse roluptarem non esse, led
rantum meliorem dolore videri. Potestisicur roluptas dolore dererior
eNC, ut Animantium bonum sitdolor, voluptas reromalum, idcirco do.
Voluprarem LOr a cuenaum, ac beandum, voluptas vero ad destruendum, aequein-
dolore molio. era teceelum anima l ordinari, ac comparari porest. Rttamen quid
lieimus hane  sund sculcius dici poresr: Hoc enim pacto rolupras bon
num
Si Institiar
inextensum
luntur
an posius apt.
ut
futatus.
rem esse, inte
pnramuos.

## Folio 41 — 82792707X:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
LalLLAC
num lina. _animantis malus eller, quid quaesomasisbonum, quam
voluptas, juxe ixlum Bonum eMt; appericus namque, 2c delideris 1c0
pus, ee meca cA. adeo Animx consentanea, uc bonum nihil aliua
pexter voluptarem esse rideatur: Padem rarione dolor malum iIceM, Lomine vo
ee bonumester. Ouid malum, quam dolor, qui ipsum profectoma ton
lum est: Ouod s rolupcastantum apparenter doloremelior ell, mu. Mam qutes
renequidem, s Polunt, hujulmodi apparentiam, atque arblctasa tranguillicas
opinionem, utdolorem appetant, a roluptate rerdabhorreant. Dua-
proxrer si ledulo se ipsos consulant, apertissime intelligent, vu ca- sensuum
remdolore meliorem ese, nempe cirra dubitarionem voluxia uo hic venit
dolore, utbonum a malo secernent. Bodem pacto quis nisimentis
inops dicet, risionem non rerera cxcitatianrecellere, sed tanlu a roluptas do-
videri meliorem: Profecto nemo serio dubitare porest, an id, quod lore, visic
eA, defectu, ac priratione dererius (iI.
Deindedux provositiones in medium afferantur, Gllatuut a Aliera accedic
sic: scio, meexistere, dum coBito; altera, dubito, aH luX BECOP. ddversus Sce
pus, aucmodus corporis. lam harum provostionum, leu. copnitiq.
num prima rere, ex citraabparentiam melior secunda eA; nam prima  scien
prortuseridens, clara, ex in dubitata eAt; altera vero quamviscerta
e manifecta sic ratione cositationis, quae dubitario dicitur, attamen (I
illius spectetur objectum, obscura est, atque ignota; crenim licet
sciam, ex intellisam, medubitare devera, de senuina MaTUTa LUCIS
cum dubito, tamen lucis nacura incerta mihielt, et ineridens. Oud
proprer in prima proxositione cosnitiopariter, e res; seu, uTajunt.
objectum; in secunda rero cognicio rantum clarissime innotescit; 2t
camencognitio ex omni parte clara, ee cridens melior, ac perfectior
Protecto estcosnitione, quae aliqua obscuritate, e incerticudine labo.
rac. Lu urroqueramen exemplomajor, aurminer perfectio, ec excel.
lentia lane de lumitur penesmajorem, aut minorem repreesentationem
pertectionum, quae lunc in xemplari, CujuS CreaEE rei OpCratIONES
imago, ac reltisium cunc. Idcircd masis exprimit dirinam perfectio.
nem rolupeas, quam dolor; nam prima est Cummx selicicaris imita-
mentum, alcera vero porius dicenda est nihil, e detectus, cum felici
tati, arque bonitatiadrersetur. Parirer cognitio quaqua vertum eri-
dens, clara ommino, ac cerra, quia proxius accedit ad perfectionem
incellisendi, quae in dirina Menre tulset, quam copnitio ex parte
incridens, ex obscura, ideouna altera melior non ridetur, sed rera
sed rere elle arbore meliorem, arqueinsioniorem. Hloc enim pacto
ratiocinarur, ided melior in se eM, e cirra apparentiam roluptasio
lore. e exjam expolitis proposrionibus prima perfectior cA secun
da. Ia harumrerum una pertecliuo, ausue Mihius Dirinam perte.
ctionem exprimit, quam altera; altamen jam aperre demonararimus
dustitiam clarius, atque distinctius supremam, ac perfectisimam Natu-
ram exprimere, quam ArbOr. PRisitur, non ridetur Arboremelior
Lusciria; quapropter omnipolchabica apparentia in creatarum rerum
Oniversitite, ee Bonum e MeliusAoreur, arque visent. Poltremd
Lulciciam reram, dc sinceram animi rircurem eAc, non rideri, cirmum
Cin.
teltor est
hand videt ur
inte
aeda
incera
id rurpi.
arnis civilla
naximeque
detest and a
caecitate melior
cA. TIis Rrvoitis.
licos i
entatio
praestat.
Ascredimur demonstrare sulticiam non viac, uleplesaidet. Iufticia arbore

## Folio 42 — 82792707X:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
F
l N
M AF
Ciconcullum eM; nam Tustitia, Ausuttino docente, ipsemet amor ordi-
natus est. Amorem autem ordinarum insisnisimum humane mentis Or
nam vircurem MamEntuM CNCNON PaTaTUE, Sed vere, ac cirra dubicarionem sCituT,
ex intelligitur, cum haud puremus, sed intellisamus inamore noctro
ordinato summx, ac interminatx Justirix esigiem, ac delineamenta
Splendidissime contineri, ut supra invicte ostendimus. Ouamobrem non
exmore, consuerudine, atque praejudicara quadam rulsi opinione
aliud justum, iniguum aliud appellamus, led purissima aegue ingeni
ta racione praelucente exemplarem, atque primeram supremi numi
nis Tusticiam contulences, alterum ab altero secernimus, cum dirina
Fustirianorma, acque tirmissima regula st, qua omni semota dubita
tione, Jultitiam in nobis, ac virturem ab iniustitia, de vitio separa-
muS. Dequa re Futius, ee ralidius in nostris Disserrationibus termo-
Extoe; quod nem habebimus. Melior isitur Arbore lustitia cA, lonse nempe diri
ensus assirme. , al PTXHaOr; acque adeo elucet in Vniverso res mole, acque
cur, hand nihit exrentione denudala, Cotporeis substanciis insignior, ac pretiosior ;
Guapropterexhoc, quod anima parcibus, spariorumque mensuris
CatcaC, aude prorsus in exrensa sE, non ideo nihil esse, dicenda cAt
reburpraestan- imo ex He Cape aliquid esse, corporibusque quammaximé preectare.
indubitanter affirmandum est. Attamen oxponir sibi Rugustinus, non
ideonihil esse anima dicenda ridetur, quia exrentione caret. sed de-
monstrandum est, an rere anima talisindolis st ucomnispatio, et
corporea quantitare careat, modo quo de Tuctitia vitum est. Prenim
continsere quidem porest, ur plura in Vniver (oeluceane lonse prestan-
Ouerieur an TiOra, Qua a CoPOrum dimensionibus abhOFRCANE, InFCE QuP FameM
incorporeasres o auteanca sic Anima, in quo sane corius coneroversie
annumerandus ModUS, X Cardo est. HuSactinus hanc dubitationem pro viribus enoda
reRudeno. primim admonet, ne disticillima arque operota invelurae
rei dilgnistione Ferreamur: IdcircO nOS hOrTATT, ut atrencissima
Dun latences an Perceprione penltiores animi recestus perlusrantes, sereristimi
vericatos inve. examinis laborem minime formidemus, cum tam insignis, ac sum
Risare exoptat, mopere prosicua reritas, ahime nempe immateria lisnaruTa de IMONTA.
nis attoncionis litasmanifestissime nobis patere nequeat, nisi per longes cirenicus
ona laborem ac moleleas ratidaum Ceries animus delarisetur, arque summa
non resormider. accentionis vi acies intelligentix roboretur, cujus artentionis detectu
ex ob boris Fugam homines sux naturx obliti adeo se ignorarune, ut
dirintorem, aequexternam sui parrem, corpoream, e mortalem.
curpiter efficerene. Deinde quaritur ab Augultino, utrum corpuS
ulluns nrerum univerlitale esse putemus, quod promodo cuo alignam
non habede lonsitumnem, lacitudinem, ee altitudinem: Oaxrie
namque an Cospusaquod incellisi raleat, quin illico res erine dimen
npercipi poss Ld LSau. Ot huste solueret nodum, cum satis perspienas cor
sit corpus quin poris affectiones lonsclumem, ex laritudinem esse arbitretur soliue
protunditatis, Seu altitudinis clariorem nocionem inguirie. Frinc sub
incollicatur:. Cutut demoner, alcunem esse id, ratione cujus corporis rilcera
d teriora cositancus, ducciuntur, ut cum corpus reluri vitrum
Pectacer, in pelluclco nau sue corpore illius interior pars sen lu perci
Ditur. Pxplanara aM acitudinis natura quaeltioni saristacit Augusi
mus drcetso nutut corpls lonsitudine, laricudinc, acque alcicudine
CATETE
austiriam ve
rum ac senu
sse adver–
sus Sceptice
ostendirior.
Animus in es
sed vere aliu
quid extensis
corporeis que
ius essie inte
lixitur.
revera inter
sit Animus
severi exami
orina dimen
sione sauder

## Folio 53 — 82792707X:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Y
A N
I
1
carere posse, cum nullum exictat corpus, guin eribus hujutmodi gi.
mensionibus polleat, qux dimensiones, nis in corpore inteiligi, ac
inreniri negueunt,
Freo animam non putas esse aliud, quam corpus, in hoc loco, ur expeditius Dtures Ani
mam Meren
verum deresatur, dubitare exorditur Rugustinus, an AnimLSIEACF, aUE aur Vencum
ventus, auc aliquidaeri, e rentosimile. Pcenim Pluribus viderurni. esse perperan
hilaliud esse Anima, quam tennissima gue daM AUYA, _E YEAEUS OrSZ. imapinancur.
nicocorporiintulus. CIIM aNLEM VeNLUSVeTE InTET COTPOTA anMumEre.
tuF, X Anima corpusese dicenda es, quam subvenri, _ aurx forma
concipimus. Frenim non de sune qui falso censeant animam ex subrilis.
simis, aequemaxime concitatis partibus componi, urnihilaliud, nitr
quidam renvistimus, summeque rolarilis Aarus sE. Cium enim ex PEX
judicara intantix opinione ex consuerudine quadam judicandi opc sen-
Tus, e phantalie, res concipere non ralcamus, nis tub corporis ima-
sine, ex nulla congruentior imaso occurrat indolem anime nobis exti-
hens, quamea, que ab aere, Ratu, atque aura depromitur, ideonul-
lonesorio Animam, ntaerem, ac rencum imaxinamur, e Exepistimé
ventum esse putamus.
Hluic aurem dubitationi primo occurrit Rusultinus concedendoren. ve sanimam
ventum min
cum corpus ense; quapropter ventum aguarum Auctibus comparat.
me esse, ost en
ideogue Ductum aeris appellat. PAenIm VeNTUSAEF IpSC COMMOTIS, aE. deret suru
queasitatus, sicuri Fluctus aquarum est iplaaqua semorens, ac fluens. sinus, venco-
rum Indolem
Ouod sanc experimur cum breri flabello acrem summe tranquillum, et ac orieinem
quiecistimum commoremus, ex agitamus. Puncenim ventus quidam, paucis quidem
sed solide
acflarus sentitur, qui ipse mer commotus aer est. Hlic aurem Flatus. Cummogue in
cum crenerit exquodam occultomotu corporum exlestium, auEter- senio exponit
Cihet altiom
renorum per immania Mundi spatia excurrens rentusnuncupatur, qui
ex dirersismundi Plasis crumpens, diversa apud lautasnomina Corri.
tuseA.
Cum aurem nihil aliud sit ventus, nisi fluctus aeris, selixlum ae
reum corpus fluens, Adcodatus responder, (c non purare vere Animum
vencum cHe. Sed aliquid venco simile, actamen illum ulcerius interrO. est renusni
et
gat Rugustinus, an cum rentum concipimus, animores longa, lata, scipsemet aer
atque alta contellim lele offerat, quod lane concedit Adeodatus, cum commocus, e
nihilreperiatur, quod lonsius. latiusque per elementaris mundi sp2. asicacus.
ria excurrat, quamaer, qui cum EluiF, _E COmMOreTuT, rencusap.
Cdabu.

## Folio 44 — 82792707X:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
P A N L M AF
C. T V5.
D. Ouidhoc Dereloncius, (5 latius. (5 altius facile
inveniri potest, quem commotum, ventum esse nunc
 abste mihi persuasum est ? AV8. Recte dieis. Sed
num quidnam Animam inam putas esse, nisi in corporeme ?
Ad. Hapuro. Aug. Instrinsecustanium, ut tanquam aquam
utrem impleat, an tantum forinsecus velut rectorium; an, (5
intrinsecus, Cs extrinsecus eam esse arbitraris. Ad. Iloc sentre,
quod ulrimum requisisti. Nam nisi eset intrinsecus; nihil in
visceribus nostris vitale haberetur, nist esset excrin secits non
etiam in cute leviter possis sentire puncentem.
AU3. Ouidereo amplius, quaris, quanca sit anima, cum
videas esse tancam quantum ipsa spatia corporis patiuntur. P. d.
Si hoc ratio doc et nihil amplius requiro.
Au8. Recte facis nibd quaerere amplius, quam docet ratio.
Sed hacratio videtur ne ribi firmissima. Ad. Ouando aliam
non inveniovidetur. Suo enim loco quaram, quod me mul
tum movet, uirum hac ficura eadem maneat cume corpore ex-
ceserit; nam boc inter discutienda ultimum me posuise memini
Sed quoniam de numero animarum quarere ad quanuuatem
mihi viderur pertinere, non esse hoc loco praterenndum existi-
mo.
Aug. oninconerue existimas, sed prius de spatio ejus.
quodme adhuc multum movet; explicemus, se placet, ul eriam
exo aliquid discam; s tibi jam satisfactum est. A. d. Ouareut
vis; nam tuaista simulata dubitatio dubitare me veri sime fa-
sit dehocipso, quodjam peractum esse praesumpseram.
Aug. Dicmihi quasotenirum ea, quae appellatur memoria;
non tibinomen inane videatur 2 Rc. C. uihoc videri porest. AuS.
Animahanc esse arbitrarii an corporis ? Ad. Et hinc dubitare
ridiculum est. Ouid enim exanime corpus meminisse aliquid
credi, aut intelliei potelt.
AuS. Meminissine randemurbis Mediolamen sis 5 A d. V at
de
V.

## Folio 45 — 82792707X:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
OV A NTEM R DD
admemini. AuS Nunc ereo quiaejus factamentio est recorda-
ris quanta, 5 qualis sit? Ad. Recordorsane, ac nibil re-
cenims, acqueintecrius. AuS. Fluncergo cum oculis eamnon
videas, animovides: Ad. Wa est. Auo. Meministieriam,
quanto spatio terrarum hine a nobis absio. Ad. IIa CS hoc me-
mini. Au8. Vides iaque animo etiam ipsam locorum distan-
tiam? Ad. Video.
AuS. Cum icitur animatuahic sit, ubi corpus, nec ultra
spatium ejus porricatur, ut superior Ratio demonstrabat. V.n
de sit, utilla ommiavideat? Ad. Per memoriam hac fieripu-
to, non quodillislocis sit praesens. Aus. Imagines ergoillorum
locorummemoria continentur. Ad. Ia senlio: nam (s quidibi
nunc acatur, ienoro, quod ulique non ienorarem, si Ani-
mus meus u sque ad ea loca porriceretur praesentiaque sentiret.
aa.
Au8. Verum mihi videris dicere, sed certe ista imaeines cor-V IIl.
porum sunt. Ad. Ita necesse est, non enim aliud sunt urbes,
terraque, quam corpora.
AuS. Nunquam ne intuicus es parva specilla; aut nunquam
inpupilla oculi alienifaciem tuam vidisti. Ad. imo save. AU∞.
Cur mulio brevior, quam est apparet. Ad. Ouidenim.
velles alud, quam ut promodo speculi videretur? Aug. Ne-
cesse est ereoimarinis corporum si parva sunt corpora in quibus
apparent, parvas apparere: Ad. Necesse omnino.
AUS. Cur ered cum tam parvo spario sit anima, quam
corpus est ejus, tammaena in ea possunt exprimi imaeines. ut
Cd urbes, (5 latitudo terrarum (5 quaeque alia incentia apud se
possir imaxinari: Volo enim cocites paulo dilicentius, quanta,
eo quam mullamemoria nostra contineat, quae utique anima
nostra continentur, qui ereo fundus est ? qui sinus? quaim-
mensitas: quae possit hac capere, cum (o camtantam, quan-
tum est corpus, superior ratio docuisse videatur. Ad. Noninve-
nio, quidrespondeam, nec satis explicare possum, quantum
meistamoveant, C5 multum me ipso deridéo qui superiori ra-
rioni tam ciio consenseram, ut ex isto corporis modo quanta sit
Anima, terminarem.
AUS. Non ereojam ribitale aliquid videtur, qualis ven- XI.
us est. Ad. Lullo modo. Nameriam siaeriste, cujus quaso
slatum
t

## Folio 46 — 82792707X:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
E AN IM AE
flucum ventum esse probabiliter creditur; universum istum
mundum possit implere, innumerabilistales tanto (que mundos
secum Animaimarinari pocest, quas imacines quo spatio con-
eineat suspicarinon possum. Aug. Vide ergonemelius sit, eam
credereut superius dixeram, necloncam, neclatam, nec al
Ad. Facile assentirem nsime plus conturbaret, quo rursum
pacto tantorum spariorum imarines innumerabiles nulla
sua. C5 longitudine. C5 lasicudine, Ca altitudinem capere
tam, sicut imihi de Fustiria concesseras.
Posoit.
X P OS E X I O
VIgushominum arbirratur adeo substantiam animxe in corpore
astundi, _ explicari, ut tota, atque in corpore tantum hu-
in corpore ve maho detincatur; Hloc aurem triplici modo continsere posse ridetur.
Frimout solam corporis inceriorem, Colidamque parrem implens ex.
timam illius supersiciem, ac extremam parrem minime perradat, ut
aqua in vase contenta, qua dum rasis interiora occupat, illiusextre.
mitates externa sque parres nullo modo permeat. Deinde Fin Lola ex-
ceriori, _ extima parre se diffundens, interiora corporis neutiguam
perlustret, ucrectorium, e incesumentum. Paudem Anima dici
porest urroque modo intus, e toris in corpore claudi. e con.
tineri.
In hoc locojuxta praejudicatam rudiorum hominum opinionem aF.
Si venima in frmatur, animxe subltaneram effundi. e explicari utroque modoin
corpore can COrPOre; Intrinlecus nanuC cum corporis interiora vitam, enereiam,
explicarecur, ee morum ib Anima se Millis ettundente accipiant; e extrinseeus.
sanca prose. Cum ita Anima per Cie. Gux veluricorporis extima superticies est,
exporrisatur,  quaqua versus leriter eriam haec pungatur. senriae
nod illam con. illico, alesu Pereipiatanima. Puxta quem prarum, ac distorrum modum
Iandi de Animx substantix in corporibus efusione, e expantione.
jam Anima qualcitascontestiminnoreseeret; Tanta enim eNet, ac
runc judican- Fanta exleHtOnIS, quantum esset corpus, in quo continetur, idcir
dumcum exi- Co nihil amplius ad propolitam quxestionem enodandam requireretur.
Cuum, ac phantasie auctoricatiassentiendum ense, cum quod sentus.
_ phantasia docent, purgatissimum, ac summe rerax puristimae Ratio
CDEal, cuinemo cull  cluti luminis injuriam aliquando contradicese
releat
2
Deceptum vul
sus Animam
turi aerem ex
pacrixi pincat
quam Halitiss
cto esset quam
bum est corpu
sinet.
rata Racioc
rit assensum
dens ex pur- s hoc docet Rario. Oundus pottremis verbisadmonemurtunc sen
TI
sensu sed a ph
rirur.
nis cellimonium approbae.
Nihil saneretius, ac lanius, quam quiescere, siltere, ac ulrerius
nacionis eri- inquirendo non procedere cum illucescir Rario. Rario aurem, qua
denria non a menti quierem conciliar, omnemque dubitationem abisir, ipla clara,
rissima incel- X dictinta rei norio ab incellisentia quidem haud a sen su argiie imasi
dixenrishan. nandi Facultare hausta est;  ua tanco tule oreres eluceat, ut a ssen sun

## Folio 45 — 82792707X:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
m
aC
ir
AF,
es
d
is
aX
2
1N
c
X
AA
elegr. Ouod tuncprofecto continsir cum judicandi liberrate veluri
prortus impedita, dissentiri, auxjudicium cohibere minime valemus
ldcirco optimehicaseritur quielcendum esse cum rationis jum en aC
cellerir; Acramen non ridencur neglisenda verba, qua sequuntur
(sed hxcratio videtur netibifirmissime, _c.) Admonemur enim ne
rationem cum oxinione contundamus. Ratio cosit alsentum. id ea vera Rario
falsa dilise
firmissima eA, utnulla dubiratione concuri aut Recti valeat. Opinio cer secernattt
verosimulata, ac personata quaedam rario est, adeo intirma, utvori
tandem racillare, ac sub dubium cadere. Ideo Augustinus Adeodatum
interrosar, an st opinio, in obscura quadam, ac contula mentis norio-
nelatens, an ipsa vera, e inconcussa Racio in claris. _ distinctisinrel.
lectus ideis rigens, ac inroluta, quae hujuscemodi anime effutionem
In CorpOredOceat.
Non inconerue existimas (cum in hoc tractatu agatur de Anime quanti–
TatC) congruum scoxportunum quidem est primo expendere, au ani-
ma a corpore sejuncta camdem Rguram rerineat, ac magnicudinem
quaafsicitur, cum est corpori copulata, si extensam, ac corpori con-
tiguratam esse Angamus: deinde numerus animarum querendus est
quornempe sint animxe, cum numerus species quaedam AE GuanLITa el MO A
cis. Actamen quia id quod Cummoxere menrem humanam exeruciat, sustinus, ut de
multumque latet, sic, scire, ac deregere, an vere extensio aliqua, ex l0- tesat, an cor-
rea maeni
cale quoddam spatium insit animL, ut verCillius sUbCanEIA IN COrDOrE ludine constet.
extendatur, ideo, aliis dubicacionibus omissis, in hanc rem poristimum snima
incumbendum esse prxeclarisime docet Rugustinus.
Memoria summa quedam porectas, ex lonoeinsonior Facultas est
gux mirum in modum animam pertcita exOrnaL, que non corpOris Non cotn;
sed Animae in
sed quedam animx affectio est. Corpus namque, in quonullam ope. sienis quedam
rationem anima exercet, neque aliquando meminisse, aut intellixere porestas Me
Porest. Rrenimcum recordamur, vere cositamus, s in reminiscentia
conscientix, ex perceptionis natura necessario continetur, qui nam
quereminiscitur, dere cujus recordatur, cogitat, ac sereminisci vere
Scir, _ intelligit. Solusaurem animus, haud corpus suarum opcrario
num conseius ac intelligens est. Ouid aurem rerus caracter, _E natu-
ramemorix st, in sequentibus, Augustino duce, accurate explica-
Dimus.
Onusquisque experitur se recordari, animogne videre, ingenris
sima etiam corpora, ixsamque locorum distantiam, quam an tCa COFDO. scimur, absem
reooculoprospectarit. Dupliciter enim humanus animus ridet, pri- ces res ani
moveluri in ipla corporea, ex materiata imasine, quam resitientium incuemur.
radiorum pennicillo colorant, e adumbrant in oculi fundo, seu re.
riculari nica extetua Corpora, _ tunc externis oculis videre dici
mur: Sccandomodocdminidea, e imagine, in ipsis anime penetra-
LibUS, LCHLUAM OCCAHIONE DFOCFEAT, COFPOTCASrES InTUCTur, quod PrO
Salutarisquidem, ac ingeniola dubitatio, quae ad errorem crellen. qu
dum amsernit. Manima ita in corpore clauditur, e effundieur, corporum ab
utuus sparium clo pacto porrisatur, unde quelo sE, ue etiam sencium ecor
latur coru
Crau BCuII, abteute rC. Anima locorum distantias, amplisima imaxines car
Illecorpora inten sencix acix videat. Dancin imasinibus, qua in me. cum comple
moxi
cicur.
oria est
remini
eum
pricanimo ridere dicitur.
du

## Folio 46 — 82792707X:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
P
A NY I M AF
morix sinu relerrantur, illa intuetur, cum non st illis rebus praesens;
nam s corporibus, quorum reminilcitur, anima reré adeBCE, DrOCUI dU
bigeam, quae in locorum incerrallis, ac distancistimis corporibus ab
solvuneur, atque continsuut, neutiquam ignoraret, sed sciret, quod
experientie adrersatur; Non viderisitur animus, cum reminilcitur.
externa corpora, quia illis intime prxelens est, cum vere ubi illa sunt
iplanon sic. Sed quia in memorix chelauro illorum polsider imasines.
in quibus absencia corpora. guaejamssentusestusiunt, percipic, ac vi
det.
Cum reminiscimur, et animo neutiquam oculis corpora prosxici
mus, intuncanimo corporum imagines, cum locorum interrallâ, et
ca. qux animoreroluimus, corpora sint; Ouidquid aurem animo cor
Dusrepresentat, corporis imago, ac quaedam similitudo est. Hinc Au
Ductinus memorix imasines non corporeas, sed corporum apvellat.
Aliud enim eAtimaxinem corpus exhibere, aliud eNecorpoream. Ima
30. guxe intundooculiprocreatur, cum vere extensa sit, e extensam
remreprasentet, ex corporea, ex corporum imasodicenda cAt. Oux
verdimasines in Animx recestibus, ac fundo delitescunt, a COrpOTA
animo offerunt, corporum delineamenta ec limilicudines quidem cunti
atincorporea, omnique extentione denudate, qualis e iplemet Ani
mus ect.
Specilla, e quaecunque expolita Corpora, inquibus externa, quae
ua sunc, paruas bjiciuntur corpora videmus, profecto juxta majorem; autminorem
quidem nobis lui molem. ex quancirarem majora, aut minora corpora nobisreprae
sentant. Hocpacto in magno speculomasna etiam corvOra apParenTI
que eo decrescere, ac minui obterramus, quo minora huntspecula,
ac decrescunt. Sdcirco cum noaram taciem in alieni oculi puxilla in
cuemur, hac parra juxcabrerissimam pupillae molem nobis exhiben.
cur. Racio quxe hicadducitur est, quia nequit aliter oculusvidere, ul
opuslparras, acbreres corporum imasines apparere, APaEra, aC
breria sInE COrPOTA.
Ocaurem qua rarione hoc veré perficiarur intelligamus, admoneo
Cumin hoc loco. Auouhinusaic. parrasimasines in parris specillis
apparereulus ca hac roce, masinis, ucrulsarium hominum captuile
se accommodarer, atque expeditiusdubitanti suaderet, Animam mi
resellitur il nime exrentam; ac in corpore tanquam in loco explicatam esse. PX
hui puran se Pxxjudicaris namque Infantix opinionibus orra eMt illorum doctrina.
n specillis qui censene in speculistraud ipsamet corpora; sed corporumtantum
haud res sed imagines, ac similicudines rideri, urnon meam faciem in alieni ocul.
nes inspicere. Dupilla, sed illius imaginem intuear. Namcum in Specillisnon conu
neantur corpora, qua prospicimus, ideo puramus a corporibus quam
dam sui similicudinem, ac speciem inspecilla immitti, ut non ip
sum corpus, sed illius porius, imasinem in specillis rideamus. A
sanein errorem incidimus, cum haudimasines, se diplasmet res in spe
eillis oculis percipiamus, quorum auxiliour scholarum rerbis ycamur,
iplummer objectum, non objecti imaso animo sele oferi. Pienim
cum exira speculum Lunam, exempli caula in trmamenio intuemur.
Cunam, nonsimaxinem Lunavidere dicimur, quia Luna est, quae sud
sumine ad noo exibrato, ac mulcilariam retracto, opricosnervos aM
CienS,
13E
Specilla si par.
imasines re
oum exhibena
orum erroi
rerum imari

## Folio 47 — 82792707X:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
i 
Jam expendamus qua rarione Liunam Videamus, cum illamin (vecil.
Iis inthemur. Lunarisslodus suossaos lecto tramite in speculum im. corpus in spe
mitrit; quod pollquam illos exceperir, atque ob luminis rehlientiam cillis vidcatur.
ad oculum deinderrasmiserie, in oculi tundo, seu reticulari cunica Lu-
nximaso quedam inumbratur, acque oculus eodem prorlus modoas
citur, quo affectus est, dum in ipsum Luna lumen directe immisit. Jd
circo speculum dum lunarem lucem imprimie in oculum lunaris COr-
porisricem serit, nam lumen resectendo haud absimili modorerinam
atticit. Hlinc Luna duplicirer tunctum ouli commorere, X aRicere
Potelt: Primo direstecum nempe per summe pellucidum aerem qua-
quaversum lumini perrium e Firmamento ad nos ulque lumen Cuum
ejaculatur: Altero modo continsit, cum reflere oculum agitat: ni-
mirum cum primo radios in speculum immitrit, qui deinde ad oculum
recurrentes, reticularem tunicam morent, adedur juxta constantil
Limas Dioptricae, ac Catoptriexe leges eodem pacto, quo tundus oculi
a luna directe irradianre aticitur, afticiatur pariter cum specillorum
ope reflexe commorer oculum: Ouamobrem manifestissime ligner in
utroque calunostrand imaginem Lunx, sed ipsam Lunam inspicere
ncipla riso. seu perceptio occatione luminis asitantis oculi Fundum in
Anima excicata, vera, ac ritalis imaso corporum externorum I.
Hinc obiter ad clariorem hujusrei notitiam duo hic averiam. Primo quepieux eri
caulam cur specilla pro modo tuo, urcum rulgo loguar, rerum imagi. mo cur inspc.
nes exhibeant, cur nempe juxta majorem, aur minorem specillorum clis pats
extentionem, ac magnitudinem majores, auE MInOTES APBAFCARECOF.
Porum imagines. Deinde explicabimus, en Anima in imagine corDO. dende
rea, gux in reticulari runica coloratur, an potiusin lemetipla, in fuis
Scilicet (piritalibus, e incorporeis notionibus, ac ideis iplamer amplit. Semet ipsa ex
Sima corpora atque immanes locorum diltantias inspiciaceriam cum ex
cernarum retaca etella. Cc imprestione oculi feriuneur.
Circa primum nullo nesorio caula detegetur, s ex opricis adrerta
musanimam corporeis oculis videre corpora, cum haec oculos movene.
cum nempe in oculi fundum suam imprimunt imaginem. Hlxc aurem duo pasto in
im2go ex parre corporis externi nihil aliud elt, nisi motus quidam radio.
rum, qui dum exrerum externarum superticie ad oculum resilienres in externe suam
oculi penetralibus, ac fundo multitariam conjunguntur, separantyr
retranguntur, juxta Dioptricx leges aliquam portionem retinX, qu.P planacur
opticorum nerrorum quedam ordinara expansio eAt, in pluribus punctis
ralide teriune, aequemorent.
Hlic aurem luminis mocus in retina risens, atque, uc ita Parear, mod iti-
cacus, dum per opticorum nerrorum tubulos provasarus. Ex undulola
quadam morione oscillantium spniuum ad nervorum ulque orisinem
in cereore cransmicitur, ex lature institutione, mutuum quo ddam
commercium inter Animam, d corpus decernentis, contettim in Ani-
maquedom excitarur percep il que iplamet corvorum externorum ri
V
Expenditur
ua ratione
L
cieps, animam ad sui visionem excitat. Ciumisitur directe, ut scho:
laeloquuntur, ex Lunaad oculum lunare lumen perringit, de cribra.
tur, Lunam, non illiusimaginem prospectamus.
arva appa–
CaB: cor
e
Ani-
em haud im
orxano sed in
terna intueri
corpora demon-
atur
ho,  spiriralisquxdamimagoel.
duapropiex quo hujusmodi imprellio in u a eacta m 2jOP
L
reticularem
tunicam re
impriment
maginem, ex

## Folio 48 — 82792707X:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
48
2
M (AP.
aueminor est, seiquomajor, aut minor Reririx pars afticitur, eoma
jor laurminor corporumimaso in oculetundo emersit. Cum aurem
exopriea lesibus, e ex modo, quoradii ex lpccillis ad oculos rehliun
ernis corpori- Specula majora majorem reticutaris cuniea vortionem. minora mino
bus afsicitur, es rem afticiant, apertissime innoroscit, cur in parro socculo parra. in ma:
Bnoveromasna corporis ap restimaso. utdpeculue promodo suae ma
Bnitudinis, aC OlISHUNC MajOTA HUNCAIHOTA ROLIS EXTERNA COTPOTA
repralentent.
Jam suxerest, ucaccurare perrestigems, an CAM CXTErHA COrDOID
rettexi, ac retracti luminis ope oculorum fundum asitanE, tunC ANI
macorpora, docorumque interralla rideat in imasine COrpOrCL, que
ipla retine imprestio ac morio quaedam est, an porius hec in lemet ip.
nia corpora, ac l2, in spiritali nimirum, _ incorporea perceptIONE INFUCatUF 3
amplissimas lon Cium acerrima quadam animi perceptione cum arduam, tamque ope
haud in corpo xolam quaectionem expendissem, tandem intellexi raldéallucinari, e d
rea imasine veritate deRectere eos, qui ruditer putant animum inspicereres externas
in corporerimasine. Falluncur profecto: Primo quia censene exera ant
me perceptionem vere in fundo oculi depictam corporum imaginem
ese luiscoloribus, ac luce inumbratam, Cum tantum ex parre corporis hec
imago, simplek mOtuS, _ quaedam opticorum nerrorum affectio sIE.
Colores autem, ex lux haud extra Auimamin corpore, led exrra cor-
Dusin Anima tantummodo contincantur, ut intra prorenata dermon-
Arare conabimur. Deinde roro cxloaberrant, quia etiam A ConcedamnS
in oculi fundo vere corporum rilorum imgines colorari, e adamustim.
ut vulso creditur, delineari, adhuc tamen tallum cric, animam in.
Gentillima corpora ac tpatiorum intercapedines in ipsa materiatar e cor.
Porea imagine, non vero in semetripla, suilque spiritalibus lacis in
spicere; quod hoc pacto demonstramus. In fundo oculi coloratur, 8
eformatur materiata rilorum corporum imazo, cadem ratione, dc leze,
qua juxta Perspectiro documenta in relis imagines inumbraNLE, auI
modo, quo ob radiorum projectionem procreari Tolent in optica illa
machina, que oblcurum cubiculum ab ltalis appellari consuevir. Jom
cum ad has imagines animum converrimus, nOn ridemAS CXTErNA COF.
Pora, locorumque distantiasjuxti veram, ac lesitimam illorum exren.
sionem, ac magnicudinem; sed multolonse minora, urinsentes na
res ex sexcenta alia rastissima corpora brevissima appareant. Ouo igi
tur ima so exradiorum projectione procreata major, autminor crit,
etiammajus, autminus externum corpus inspicietur. Cum autem in
fundooculi eadem lege corporum rilorum imagines absoivuntur qua
juxta Opticae, e Perspectire leces in obscuro cubiculo perticiunur.
neccellario sequitur, quod si dum lumen oculos afticit ad corporeas
imaxines in reticulari cunica inumbratas anima LC CONVEKLCTEF, atque
in illis externa corpora intueretur, protectoipsamet ingentisima cor-
Pora, immane (que locorum distantias hand masnas, led breves valde
que angustas riderer. Prenim cum oculi fundus rericularis nempe tunica
valdebreris, e angulta sE, breres, ac valde contractas, _ ip faS COrPOTCAS
imagines esse necesse. A. Ouaproprer snsulacorpera brevia, atque an
sulistima nobisapparerent, quod minimé conlonet experientiee. Non
viderixitur anima inscuristima corpora, locorum que distantias in ima
InC
Duo majorR
tine pars abex-
majora corpor
axparent.
snima imma
corum distatia
cernit.

## Folio 49 — 82792707X:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
ANVITAN F
COrpOrer, quae in oculi HMWBHOTCE, aC PPOCrCatuE, Sed porius in
Semeripsa, in sua nimirum perceptione arque rastissimo intellisentia (I.
nu, modoin disertarionibus explicando.
Cur ereo tam parvospario sit anima. On quam praeclare, ex lubriliter. in corporea qui-
n
utincorpoream octenderet Animam, Juum argumentum hic prole. nima srocim.
quitur Ausudinus: Sianima, aic, tambreris, ex ansucta est, utve. manium cor-
porumi, ac im
luri sui corporis extremitatibus coercita ultra corpus luum neuriguam mensorum spa-
exporrisatur. Oui teri porest, utin catammagnx, tam ample, qc ciorum ima-
insentesimagines exprimantur, quxe amplissima corpora, immenlasque sines memo-
ia comple.
locorum intercape dines animo oserre, X reprae senrare raleane: Cium etimr.
enim reminiscimur, immania eriam corpora ex longistima interralla
imaxinamur, animoqueridemus, quorum enormes imasines iple-
mecimmentus animx sinus complectitur, cum rerein memoria, qu’a
insignissima quaedam animxe facultas est, contineantur. Dui enim fun-
dus: qua immensicasque Cumma haec capaciras in Anima cA: Quoca.
vereipsiusmundani Emispherii, ac maxime dictantium COrpOruM
amplissimas imasines ralear: Sianima ram lonsa, lata, ex alta CA, UE
estcorpus luum in quo continetur. Non posset sane sitam brere, ut
ita loguor, atque contractum, spiritale rerum raeprelentatirum spe.
culum esser, quantum corpus, inquoclauditur, est, tam rastas am-
plalqueimasines ampleti. e continere, nam decset illi fundusaC f-
nus, unde caperentur, e reponi ponent.
Non erei jam sibi animatale aliquid videeur, qualis ventus est
In hoc locosubtiliter admonet Rusustinus, quod etiam sconceda. snimus neu
musrentum aded expansum, et ettulum esse, ur Oniversum iltum mun. eiquam ventra
dum implere, _ occupare possie, tamen ansultior quidem, arque
contractiorerie, quam Anima, cujus fundustam immensus, ramque
immaniscapaciras, urinnumerabiles. e amplissimosmundosimasi-
nando, acreminilcendocapere raleat. Lanta namqueillius memorie
vis, ac incomparabilis magnicudo eA, uc in illa interminatae exten.
Tonis, quacorporens universus praeditus est, vividissima quedam
imasolarear. Pron csisicur Anima vencus, aur aliguidilli simile, II
rentocapacior, atque incomparabiliter major cA. Lacirco non tanca
est, quantum luum corpus est, secus haud magna, ex immenta; sed
rancum quae breria, et pusilla sunc, cum imazinatur, ac reminisci.
tur, videret.

## Folio 50 — 82792707X:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
EN I M AP
B X T Y S.
II3. Inveniemus hoc fortase quantum licet, si prius di
licenter discutiamus hactria, idest loncitudinem. la
ritudinem. Cs alticudinem. Iaque enitere cocitare
loncicudinem, quae adhuc nullam latitudinem asumpserit.
Ad. ibilpossumiale cocitare. Sienim filum Aranea in Ani-
moconstituero, quonihilexilius solemus videre, occurrit mi-
mieriamineotamen, C longindo per se, C5 latindo, C9 ab
titudo qua qualescunque sont, esse. tamennecare non possum.
AuS. Nonusque quaque abscrda est responsio ua, sed cer-
tecum triaistan aranea filo esse intellicis, discernis, haec, es
quid inter se differant, nosti Ad. Ouidni quid differant, no-
(cam: An aliter potui videre mhilhorum de esse huic filo E AU.
Ouo icitur intellectu hac discrevisti, hoc potes etiam sejon-
etis aliis solam loncitudinem cocitare, si nec aliquod corpus vo-
luas animo. Nam quodcunqude fuerit his omnibus, non care-
bit. Incorporeum est enim, quod te nunc intellicere cupie
nam sola loncindo non nist intellici animo potest; in corpore in-
venirinon potest.
Ad. Tam intelliso. AuS. Freo istam loneitudinem si quasc
secare cocitatione perloncum velis, vides, profecto non posse.
Namsipotest, inesteriam latitudo Ad. Manifestum est. AV8:
Flancicitur lonciudinemmeram, 5 simplicem si placetio li-
neam vocemus; hoc enim nomine a doctis multis appellari
solet.
Ad. Voca quiaquidvis, non enimmihi de nominibus labo-
randum est, cum resaperta sit. Aug. Benefaci, (5 non so-
lum approbo. verum etiam moneo; ut semper rerum curam
maeis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista
quamjam, ut opinor, bene intelligis, si porricatur sive ex
una. sive ex utraque parte, quam in loncum porrici potest.
cernisnullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus va-
let aciesmentisa. Ad. C ontemplor omnino, ac nihil facilius.
P. X.

## Folio 51 — 82792707X:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Arenenus Ad Tortalle.) Nihil sanc sensibus obrium masismasilque
Patens, quam corpus, resnempe trine dimenta. Ouxcunque enim
oculis, aut tactu sentimus, lonea, lata, atque alta eNc perciximus
nenihil cansere, aut ridere possir Homo, quin in spaciis quaqua rer-
Cum diffulum, _ exporrectum sentiatur. Renihil profecto Intelligen.
tiamfusit, ac latetmaxis, quam corporis spariorum que dimentionum co nostre it
natura, quam profecto lonso circuitu, summoque labore, irrito tamen cellisentie cor-
conatu, praecipua Philosophorum pars inreltisare, ac sedulo explorare veris indola
2sgresa est. Ouid namque in quoridiano fermone trequentius, quam
Sensiliumrerum lonsitudinem, lacitudinem, aut alticudinem meriri
decerminare, variisque nominibus exprimere; Actamen quid obscu.
rius, e explicatu disticilius, quam uc sanum Philolophum addecer
explanare, quid hujuscemodi dimentiones sinc: An cogitarione lejun-
si raleant, in solisque corporibus reperiantur? An spatiis vere con.
Sruant, eC aptentur: Ru a primero corporis attributo sejungan
tur, an porius corpusconstituant, ut neque ratione à corvore disocia.
ri valeant:
Ouaproprer, ut solertissimus Augustinus Animam incorDOrcam, e
inextensam esse ulterius octenderet, aggreditur accuracisime primera
curior est.
ex illaatriora corporum axtribura exxonere, quid nempe lint longitu- V Ouestiones
do, laciendo, alricudo, quas dilisentisime discutere, exorditur. Id. expedirius eno-
dentur, acct-
circo relucinos admonet, lumma dilisentia expendendas ese eriam vo. race primum
ces, quibus obrias, ac notas resesprimere solemus masnum sane, ac mi-
VOc es
rum compendium ut expeditius quaestiones enodentur, ritetuTerrOE, nancur.
veriras illucescat, porissimum in accurata nominum exposirione poli
tum esse videtur. Ad hoc aurem obtinendum primum hic Raruit Au
expo-
Sultinus, quod quamris eorum Animi conacum adhibeamus, nullo sepsus
et
Pacto valcamus cositarione revolrere lonsitudinem, que simul laci. Phancasia ne-
eunt corpo-
rum
musimaginationis ri, quantum rires suppetunt, exilistimum ipsum neo mutuo se
mensio
Arancetilum, Cemper tamen animo occurrerillius lonsitudini conjun- sunsere.
eta laritudo, laritudini altitudo adnexa. Ouamobrem nulla sub sen-
Cum, eximaginationem cadere porestlonsitudo, quae simul lata, e al.
ta animonon oferatur.
imasinandi porectas corvorum, spatiorumque dimentiories Ansulas in-
vicem copulatas semper, e nececsario percipiat, ut nequeat in longi.
cudinem cendere, quin illam identidem latam, protundamque inspi-
ciat, accamen intelligendi tacultas, humana nimirum rationnam di.
mentionem ab altera sexarat, ac reluri intellisendo secernit. Prenim
in quo hujusmodi dimensiones differant, Mens oprime nolcit. Ouod
profectoapertistimé liguer, Radvertamus hominis Inrellectum Creome.
erix ratiociniz exereencem, eridenter oMendere, aeque lummaclarica-
reinsyeri quamplures. afectiones comperentes nudae lonsitudini, nempe
linec, qux nullopacto laritudini, scu supersiciei congruunr. Discer.
2to
on uque quaque ablurda est Responobud.
In hoc locoprxclarisime docet Ausustinus, quod etsisentiendi, e
Duosensibne
nanifestior

## Folio 52 — 82792707X:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
V
A N I M AF
nicisitur, ac vere distinguir lonsirudiem a lacicudine, urnunc lincas.
nunc aurem superticies, prortus a cositatione eliminatO COrPOrC, perCI
piat Animus. Corpus erso cum neccellario trine dimensum sclonsitu
dine videlicer laritudine, X alticudine saudens, manifestum erit nullam
indohandsen. Corpoream longitudinem existere, quin pariter lata fucrit, e alta.
su sed sola ca Cum idcirco Incellectusnudam lonsicudinem à exteris dimensionibus
sisur incelli dissociaram vider, tunc haud corpus, Sed incorporeum porius aliquoda
Snoscit. Non est ixitur nuda lonsitudo, laricudine carens in corpore, led
tantum in Intellectu etAorescit, non senritur, ledpure intellipitur.
Alucons in tu. Plucentisitur in Incellectu juxca Augustinum res, qua nullo pacto
ellectu ome per sen lus, aut imaginationem transierunt; linea nam que a superticie, cor
imavines qua Porere sejuncta, neque in sentu, neque in Phantatia, sed in sola intet
nullo pacto a HSenita riset; Ouamlibet enim lineam sentiamus, quorisque modo
imasinemur, lacicudive, e alticudine praedica sanimo occurrit; Oua
umducun. exopter simplex Linca, nuda nempe lonsicudo adcosensum, e phan
sunca sueu- ratiam effugie, ac in (olo Incellectu regnat, ur omnino corruat illud
nam Falsum Ccholarum principium, Nihil esse in Incellectu, quin prius fuerie in
nihil sentu, cuipluribus in locis solidé, arque subriliter retrasatur Auguni
hus, qui planistime docecplura in Intelligentia elucere, quae sentum,
sueris in seu e phancatiam omnino latent, quae nimirum nullo pacto a sensu, et
imasinandi porettate percipi ralent, quod, Augullinoduce, solidéin
voltris lnreltigationibus oltendemus.
Jam Intelliea.)
Flic admonemur, nudam lonsicudinem, qux tantum incellisentia
capitur, Creometrarum ridelicer lineam, nullo pactoposse secunaum
rantum par-Longitudinem lecari, ut reluri secundum longicudinem duplex fat ex
nescindiporost. Tenlio, erenim linca tantum in transversum dividiparitur, secus ex lara
L.0. 62bV0. la.
eNet, quod ab incellisibilis, linee natura, ur oltensum est, maximoperé
abhorrec. Ouod, utclariuspercipiatur, su elemplicaula, simplex
ee vudalonsirudo A. B., jam haec nequit ab exrremitate A. ad alieram
extremitarem B. Secari, ut secundum lonsitudinem reluri in duas
requales lonsitudines A. B., Ci. D. Scindatur; Hlac enim rationenon
EASSICIS
simplex lonsitudo eser, sed etiam polleret laricudine.
ldcirco rancum sccari votest in crancrertum, nimirum in punctis
CF. P. O. in tres nimirum, quatior, plurelque partes, infinita, et
inexhaucta quadam dirisione, nulla enim Incellisentix longitudooe
sirudis ex-u. Guninicies sectilis intelligatur.
perslincanum. Flaecaurem simplex, Tolique Incellisentiae patens longitudo, Linet
nand sensilem abd Ausuctino nuncupatur. Huic doctrinx sanior quidem Creometri
sed intellisibi. asensum praestar, Gau aperre docet, lineam esse lonsirudinem laricmdi
Gcometriae cut. niISCA PCLLEM. Lcuoquam sensilis, sed intelligibilis Linca est idcircopon
rores conem. eux subsenlum, et Lsasasiam, sed que subnudam cadune intellisen
tiam. Greomerria conremplatur, in qua purissima speculatione minime
porum dimen. Fallitur; exenint an aocer haec extra animi notiones in rerumrnirersi
sio nossciun. AtC CCLC ANdaM lon Situdinem laticudine, d altitudine destitutam
uam Falli- Tu verat lahe non consruit, cum exira inrellectus Ideas in rebus
corporeis adeo alrera dimensio alreri copuletur, u nuIIa sIL ExITd COL
pUS
Ruda lovei
Xetrda.
dam rerum
ensu, e ima
finatione or
sini doctri.
esse in Incelle
Etu quin prius
Simplex Pon-
cirudo ex una
empatu;
em linean
lantur
Geometra cor.
Sens neuti

## Folio 53 — 82792707X:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
DD A NTITAY
puslons uco, scu ua epesatur lonsitudo, que lacu, a al
ricudini consancla nons Londa passlet. deColporea. l’antum Creo
merrix culrorpatuie, vere Incellectum ca, que sen sus in corvOre con-
fundit distinsuere, ac discernere, ut hric lonsitudinem a lacicudine.
X alticudine differre mamfestissimé intelligar; Ouaproxrer lonsitudi
nem ita nudam, ec simplicem intuetur; ae speculatur. ut illam intel
lisendo 2 caieris sejungat dimensionibus, corpore a cositatione prOr
fusablesato. In quare profecto nulla occurrit deceptio, cum enim de
linca recta, aut parabolica, aue spirali, aur hyperbolica, aut lIlpei
ca, auttandem circulari aliguam peculiarem, ex insignem affectionem
Creomerrix facultas octendir, nudam; ac simplicene quamdam lineam
2 lacicudine, ex alcieudine omnino sexaratam tunc cernimus animo, le
ominum definitio arbitraria el; Pcenim cum nomina, leu roce
Arbitraria
nullam ex se proxortionem sacanicum rebus, animiquenorionibus, finisto.
quasex hominum arbieratu exprimune, ut polsint unam porius, quam
alteram rem indicare; manifestissime infertur, unienique licere pro
Cuoplacico, honiscationem rocibus imponere. Idcirco redaroni ne-
quir Creometra, cum simplicem lonsitudinem Lineam appellare, sbi
complacet, quod porissimum praectar, ut obscuritas, aeque contusioin
fermone ritentur; valdenamque conterr ad expeditam quaestionum
Folutionem, primum dilisenter exponere roces, quibus ratiocinantes
utimur, nempe axerire, quibusnorionibus, quibusque rebus obAtri-
Cta sintnomina, quae in fermone adhibemus, quod cum Matheleoscy
tores Audiose obserrarerine ideo ratiocinarionum, cerritudine, per-
spicuitare, acilitate, lonse rulsares Philolophos superarunt, quorum
tenebrola Ars a vocum amphibolosia, e contutione quadam porisi.
muni luas hraultcaligines.
nominum a
In hoc Textuanimo diligenter rolratur salurare Ruguctini moni. Iam curpa
rerum scien
tum (Semper rerum curammacis, quam verborum te habere delectet) Orinam iiam neslice
TAM INASNC DFXCCDEUI COEFuPEUS, ac Pravus nOAEX xtatis Crenius ma. re unimium
gnivenderet, _ ad ulum compararer, profecto haud rerborum pom.
Pa, inania, ex inflata quaedam nomina, tanta cura, tantoque temporis
dispendio quaererentur; qux autnihil signisicant, aur contusam, et
oblcuram quamdam tantum continene norionem : Sed reS POTIUS Ex-
colerentur, quarum notiria, nequaquam nominum hominem Capien.
tiorem laciune. Oui rocibus poristimum Audet, haud Capiens esse, sed
videritantum exoptat; trequentissime enim rentola vocabula, vo-
cum, non rerum artem colune, qui haud reritarem inquirune, sed au
resallinire curant, ut audientium animos in sui pertrahane admira-
us
tionem. Pdcirco voces propter res dilisamus, res aULEm PTOPTEr Le Voces propres
es, res autem
ipsaS, rebus roces tamulentur, non rocibus res inserriANE, nAMUE propcer se ip
restacilius detegamus, ac derecta exteris aperiantur, Termonis ulus fuie sasdilisamus
nobis a natura praecipue concestus. Ouamobrem puceat HOS COntem.
Protine inmediis acquielcere, resnimirum contemnere, ac neglIGCrE
ut cultorum exiuaconem nobis conciliemus, qui vacuo nominum.
Elocrandem capuruts chiose claudie Ausultinus, quaerens an si li-
cus demonstratio rueret, acnullam vim haberer.
Loca quidquidvis.) il
ut docum rentopalcuntur.

## Folio 54 — 82792707X:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
E A N I M AP.
nea exuna; vel urraque parre protrahatur, secundum extentionem.
quam habet, juxta nempe lonsitudinem exhauriri adeo ra leat, ut ul.
cerius diridiminimepatiatur. Nlesacireresponder. Nulla enim con.
Cipi Patelt. Linea, quin intinito porrisi pone incellisatur, lemper
enim suerisllata linca ulcerius pocratu, es dillendi porest; quod
Credtiueltarum DeccoteBlGuais nimirum dacam lincam in.
Anite producere. Tlinc nequir humanus Intellectus adeolinex anem.
acterminum imponere, ut illam cositatione aliquando ulterius pro.
ducere nequear. Adscribat enimterminum, ac continia L inex (100.
test, jam hic rerminus punctum erit, in punccum enim linea desinit;
atramen urique porest extra daram lineam punctum aliud concipi:
Ouobusanrem Punctis intellectis conteltim ex puncto altero ad alre
rum lincam, distantiam ridelicer secundum simplicem longicudinem
protractam intellisimus, quaproxrer e ipla Linca jam terminata ut.
terius a lua aliqua extremitate produci polle intelliseretur, in quore
rum puona involuitur, nam linea finem haberet, uc dicitur, et
terminouna careret, cum ulceriusporrisi postie. Nequit isitur con.
cipi linca adeo luiscomprehensa cerminis, uc non st lemper ulterio.
ris expentionis capax. Hloc aurem non tantum incellisibili, ec in.
corporee linex, verum eriam ex corvoree linex consruit; lcenim
mundane extensionis natura talis indolis est, _ poreltaris, ut limi-
resnullos, nullaque continia patiatur. sed infinita quadam (uarum
dimentionum explicatione gaudeat, uc prorenacainnattris lnreltisa
rionibus demonstrare conabimur.
Duoris linet
infinite porri
si potest.
ZCundana ex
tensio termin
caret.
F F X Y V S.
CB. Pidesergo etiam nullam ficuram posse fieri, si nihit
acaturaliud; quam ut illa linea vorricatur. Ad.
Ouam dicas ficuram, nondum incellico: AUS. Ficu-
ras interim voco, cum aliquod (patium linea, linei(ve con-
cluditur, tanquam si circulum faceres, ant quatuor lineas f-
nibus suis sibimet juneeres, itaut nullius finis ab alterius copit
latione liber esset. Ad. Ouid dicas ficuram, jam me vidert
arburor, sed mrinam tam viderem, quo ista tendant, aut
quid exhis effecturus sis, ut ego quod de Anima requiro, sciam.
AV8. Hoc initio se admonui o postulavi; ut patienter ferres
aliquantum circurum nostrum, quod item quae sout facias.
Non levisres quaritur; non facilis ad coenoscendum; osse
enim hoc plane. t volumus, sifieri potest. Aliud est
enim, cum aoa tedimus, aliud cum rationi. Au
thori.

## Folio 55 — 82792707X:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
OV A N  V X A er
P.
thoritari credere magnum compendium est, es nullus labor
Duod sire delectat, poteris multa lesere, qua maeni, (5 di
vini viri de his rebus necessario qua videbant. C5 salubriter
impericioribus quasinuiu quodam locuti sunt; credique sibi vo
luerunt abiis, quorum ammis, vel tardioribus, vel impli-
carioribus alia salus esse non posset.
Tales enim homines, quorum profecto maxima multitudo
est, siratione velini verum comprahendere, similitudini-
busrationum facillime decipiuntur; Co in varias noxa (que
opiniones italabuntur, ut emereere indes ac liberari, aut
nunquam, autacerrime queant.
Hisereomilissimum est excellentissima aushoritari credere,
Cs secundum hocacere vitam, quod si tutius putas non solum
nihiresisto. Sed etiam multum approbo: a
Srantem cupiditatem istam refrenare non potes, quatibi
persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi, co lonciores
circuitus tibitolerandi sunt; ut non ratio ie adducat
Nisi ea qua solaratio dicenda est, idest vera ratio, es non
solum vera, sed ita certa, es ab omni similicudine falsitatis
aliena, si tamen ullo modo hac ab homine inveniri potest, ut
nulla disputationes falsa, ant verisimiles ab ea te possint era du-
cere. Ad. Nihil jam prapropere desiderabo; aeat, ac ducat
Ratio; quo vult, dummodo perducat.
LV.
V
O S I M
Vides ereo etiam nullam feuramferi posse.
Hlic dubicationem proxonie Rucustinus, an una Liner laris Acad
corporum figuras procreandas. Vrnodus solratur, primoquaritur,
comorxhentum. Linea terminatur spatium, cum curra quadam linea va, aut recits
neis claudin
in seiplam circum flexa clauditur, ut Circulus, desinte ipacium in iuc
plureolineas, cum pluribus comprehenditur lineis, qua invicem
(uistinibus punetisnempe, in que desinunt, copulantur, ul lrian-
claudere spatium valeat, acgue adeo figuram progionere, allalICH Hu
jusmodi risminime uni rectxe conceditur, qux nih aliis rectis lincis a(.
Locietur, nulla ratione spatium comprehendere porelt. Ouapropiet
niliplures recte lincae adsint, nulla fane figura in lucem emerger.
quid sitfisura; _Racuitur, siguram esse sparium linea, vel lineis risura aut cur
gulum, inquorresrect la cacens punccis conjnguneur, ue
tresablolrancangulos; Elinc ex s Linca curra in se iplam circum Aexa
tet

## Folio 56 — 82792707X:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
NY I
M AI
Non levis res quaeritur non facilis ad ceenescendum.
Ouidguxso investigatu grarius, majorisque momenti, quam An
ME noArX natura: cujus caula vel solius, vel maxime vera, s qua est
delisio, constitur est, uc Paretur Auxuminus Lib. de urilitate credendi
Cap. 7. Artamen si non rancum omnis Relisio, rerum ex ipla rera, sum:
mequedirina Relixio, oux in Orthodora Rccleha riset, ab immoxta.
li. ex lempirerns Anime nacura, veluri ex tonre proficiscitur, quod
dammasuum oporret Animam esse, cujus gratia est, quod maxinium,
rerumque summa axudnos eAt, nempe Relisio.
Onamviscamen crarissima res sic Anima, nihilominus ralde arduum.
ac oxerosum est illam forrunaro erentu inrestisare, quam quidam cas.
naleshomines, quid ipsa sic, minimé deresere curant, aligui reronon
auram inve. IEd quaerune, uc cam invenire raleane; Animam namque inguirunt non
intus sed deforis, haud ubi est, sed inter extranea corpora, uti veré
non elucet animus, qui si a se iploreceserit, se ipsum nunguam inspiciet:
Oux diltorta, ac prara Amime indolem invellisandi ratio adeo apud
hominesinraluit, ut non cancum difficile, verum etiam veluri impos
bile, sinceram humanx mentis notionem assequi posse ridearur. In
quamrem animadrertens, arduam arque multum overolam anime inqui
Reni quorom;rionem appellat Ruguctinus, qui tamen aperte facillimam ese docet,
husfacileindo. S corporeis imaginibus rejectis, Animus a phancasmatibus sejunctus in
se recedens, se ipsum in semetiplointucatur.
Idcireo difficilis el anima ad cognoscendum, nis uc oporter, inre
Nis enimus Risetur. Prenim E Animus sciplum in semeripso prescruretur, nullo
nesorio lui nacuram dercser, quod tamen nunquan aNsequetur, si le
iplum exrra se iplum in extrancisrebus explorare Audebic.
Dupliciramen medio uri polsumus ad Animx naturam aperiendam.
auctoricarenimirum, e rarione, atramen ut hic ab Rugustino admo
nemur, aliud est cum auctoritati credimus, aliud cum rationi. Duxlex
enims nam- enim rianobis. Augullino docenre, ad reritatem rimandam apericur,
ne aut auchu auctoriraris altera, altera Rationis: Veriquetamen credere dicimur;
nicao nobis Ciredimus auctoritari, cum ob solum dicentis reltimonium rebusassen.
timur, credimus aurem Rationi, cum intelligendo alsentum presta
mus. Idcirconon omnis qui credie, incellioit, omnis aucem, quiin
tellisir, credir, quod tusius in noaris Inrellisationibus prolequemur.
Ructoricari camen credere magnum compendium eA, e nullus labor;
Non omnis tamen auctoricas firmistime lequenda eAt, sed tantum ca,
quae dirina elt, cui se primum totum obsringere ad Rarionem illuaran
dam, ac perticiendam per breris, ac resia quaedam via elt, ideirco pre
clarissime Augustinus Libro de Drilitare C redendi Cap. primo, acrites
increpat Manichaeos remere, ac lacrilese inrehenres in eos qui catholi
exe sidei auetoritarem sequuntur, anrequam rarione, id quod credunt, per.
lustraverint, qui nimirum, humano posthabito ratiocinio, ad reriratemin
tuendam credendo premuniuntur, aC IllUmINaTTO PEXPATANEUEDCO:
Frequenrissime enim curius, ac Calubrius, ost auctoritare porius, quatm
pudioribus ha. Llaliese ad verum supiciendum praeparari, quod mirum in modum
minibus macis rardioribus. d Mplicarioribus hominibus conterre videtur. Prenim.
ucdoea minus, isnaris, culrisque hominibus raldétalurare, ac
curum eM, urrationis via posthabira, sanctissimorum Parrum doctrinam.
X 21
Causa Relio
nis rationat
Anima.
Parperem
hauci Anima
Rixant.
et animae in
potescit
se redeat.
ipsum intuer
equ.
ra aur rario
maxifestatur
prodest authe
itas
lario
quam

## Folio 57 — 82792707X:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
ANT LI A F
luis codicibus expteatuc, hac enim ratione oprimé proprix Caluri
contulent; qui enimtardo, ex haberiingeniolaborat, incapax eMtar
centionis, aique operole inrestixationis terre laborem. qui veropre
jndicatis rulsi opinionibus irretitum, ac ob cumultuarium, ex tenebri
colum quoddam spurix cruditionis genus reluri implicatum ingenium
habet, nonminus, ac qui prorsus desixiune, per rarionis riam ad verum vericaris in
quisitio disse
crelandum nunguam perreniet, imodisficilior eA veritaris inquiutio cilior ac per
implicatioribus inseniis, quam cardioribus, nam masis veritatis inven culosior impli-
tioni, e inrestigacioninimius motus, ex impetus exuberantis, ac im. quam cardi
alioribus
Plicate Cophictarum doctrina officit, quam lentus cardioris, ac pisrC. ribus inceniis
scentis inse au recum explorandum accetus.
Lales homines si velint.)
Dui summa menrisperspicacia. e acumine neuriguam pollent, lec
lansuido, autimplicato ingenio laborant; cum ad rerum inreltisan.
B Facibe
veritatis
dum haudauctoritatem, sedrationem adhibent, facillime simulata imaconosde-
quadam veritarisima sine in errorem impelluntur; nam tacilinegorio cipias
Non curvissed
verum cum verisimili, Scientiam cum oxinione confundune, ut lepe
haud reritarem, sed illiustantum larram, ac umbram exosculentur.
Idcircoinmortiteras, ac noxias opiniones labuntur, dum precipiti
judicio ob quamdam reluri invincibilem inconsiderantiam à fucata quar
dam vericatis similitudinefalli pariuntur
Ouid ergo villissimum est excellenissime auctoritari credere)
Noncuilibet, sed insionissimae auctoritari tantum Ades praectanda
eA; Insignioraurem auetoritas est; aut quae Airma, ac summerera eM. insenissime
nempeDirina aurnon a corrupro, e insenio luxuriante lexiptore, rantuu 
sed a lanctissimis, e divinis viris orra est, quorum castissimum PC. choricari pre
temus assen
Rimonium, urmorum, ac rirendiresulam sibi comparare non tantum sum
insciis, rerum etiam ex ipsis crudiris hominibus maxime urile, aC la-
lubreesse, demonstrat Ausustinus Lib. deOrd. Cap. IX. ad discen-
dum, inquit. dupliciter ducimur Auctoritare, aequeRatione, tem ride e an-
poreaustoritas, re aurem Racio prior cA: Aliud est enim quod in scientiam est
poritate
2sendoanceronitur, aliud quod pluris in appetendo estimatur; Ita- rarionem prae
que quamquam Bonorum auccoriras imperire mulcicudini rideatures Paremur.
se lalubrior, ratioreroaptioreruditis, tamen, quia nullushominum
nih ex imperito peritustic, nullus aurem imperitus norit, qualem le
debeat praebere docentibus, ex qualirita esle docilis possit; evenit.
ut omnibus bonamagna, _ occulta discere cupientibus, non aperiat.
nisi Auctoriras januam, quam quisque ingressus sinc ulla dubitatione
e
 auctoritatem sequantur, qui summi Numinis aflatii resdivinas in
ricae optimé precepta sectatur
Si autem Capiditatem istam.
di deliderium infinitum in nobistun rerunt deleie exDeauS, la- us 
ne immensi cumus. Immensant aucem, algue sueinatam in nobis su
Sciendicupidicarem ese, surscucical: Lcenim haud veritates aliquas
reculiares, seu limiracum Verum inrectisarc appecim us, sed Verumip.
cum
Panca sguidem in nobis est sciendi cupidiras, tamque in nobis abdi-
casrerum causas luveu alset rarua afelitus, ut dissicile, auc nulla
racione trenari, ac temperari raleat. Intinito namquearqueimmenso
veluriturore ad verum nociria amplectendum ducimur. Ilinc cum Scien. Sciendi appo

## Folio 58 — 82792707X:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
F
Y
M AB
sumpertoctissimum sineulla limitatione, ac restrictione intueri, inge
nito quodam desiderio exardescimus, quod maxime innorescit, s adrer-
tamusnullam specialem reritarem, aut ex Creomerria, auE ex Arith
Rumanamens tetica, aut quaris alia humana disciplina deprompram sciendi sitim in
nobisexplere, urulceriusnon siciamus, ad alias, alriorelque reritates
san ses aspirat. P ex lerutaudas, ar denrissima quadam cupiditare contendentes. Ouapro
ererinfinita, ac propedirina mens nostra est, dum rotum ac infini
rum rerum intellisere apperie, ex antrelat. Idcirco reluri ad id
quod herinequie, aegueimposibile eR, roluntare, e amore cendimas.
Imponibilenamque est Anitam Mentem, infinitum rerum, incelligen
tia capere, ermisitur humana mens omne rerum, quidquid nempe ci.
era limitationem inrellisi porest, nulla ratione compraehiendere raleat,
Menristuma secus illimitata. _ intinita foret, profecto ad impossibile tendic, t0
um verum ax. Cum de intinitum rerum noticia a sequi exoptans. Nonideotamen irri
perirus haud tus, rationique dissentaneus hujus humanaementisin explebilis, ac in
nioni dissenta. acas verum renandi appetitus dicendus est, cum ad terminun
atquemetam, ad quam sua cendunt desideria, nunquam perrenire
micio insnis POI; etenim quamvis rerum insinicum unico mentis obturu incueri
ugeri porest. non possimus, id tamen successire, ac paulatim adco inspicere, et asse
quiralemus, urad notitiam nostram infinite augendam, ac lummo
vero approrimandam, perpecuoaspiremus.
Attamen _ E nullosin nobis limices reritatis inrestigande capidi.
tas habet, nihilominus noster intellisendi modus adeo cenuis est, ac
imbecillis, ur lonsisimi circuieus, laborio se nimirum conclusionum se.
ries tolerandae sine, ur veritarem prospero successu perscrutemur. Sum
renioni obsi moperenamque noslater reritas, quod poristimum continsir, quia
humana mentisacies non adeo valida est ac robusta, ur purissimum veri
catis lumen terre raleae, hujusmodicamen rericatis radiostandem in
EETIOTIOCUIO FCMEFCE, aC TOLCTAFCE, Ei ei menda TenTUS, ac dolOTa
spimacinatio Phantasia densissimaserrorum renebras non oftunderet, quas sumirion
ut inveriorem peretumultuantium affectuum caliso auget. Onam obrem sisentus
imaginatio, ac percurbati affectus hlerene, uc tantum puristima Ratio
nisrorandiretur, ehimbecillis, ac valde clumbis humana est Intel
lIgentIa, AETAMEM AREFATOACCIPETEEUE, aut sane quantum Reri pOreA
ad verum incellisendum prepararetur. Adest lane in nobis rerum in
veltigandirirtus, ae laepistimemodus, quo rerum invenire oportet
humanam in. infclicirer delirescir. Hinc praeclare Augustinus hic non tantim non
repexhendit, imomirum inmodum extollit, ac laudat eos, qui inge
nito sciendi furore perciti, ratione rerum explorare Audent, cum
veritasa nobis inreniri raleat, Racerrima quedam animi artentio ac
celterit; talisque indolis sic humana Intellisentia, ut illam veritas
nonomminolareat, imo in ipsa splendissime habiret, atque regnet
Ouodincomparabilis noster Doctor exponit Lib. de Ocilitare Creden
dis Expeintuens, inquir, quantum poreram, mentem hunanam tam vi
racem, tam lagacem, tam perspicacem non putabam latere veritatem,
nis quod in ea quaerendi modus lateret.
Nisi ea, quae sola Ratio dicenda est.
Nicl in homtnum ore llarione treguentius. Sepilsime enim de
Ratione loquimur, ad Rationis Pribunal, cum dispummus, recurrimum
R22
ad infinitum
uerum inces
a ad infini-
irricus es ra
neus est
Fumana co
Ouid manim
veritatis
apericur.
Sibeant sens
Veritatis ve
cem audiam
relligentiam
minime lare
veritas.

## Folio 59 — 82792707X:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
OD A NH IT A P
cacionem, utnostrorum jediciorum normam, primamque regulam
veneramut, ut nihilapuanos absurdius arque monatrolius, quam ra- Singuli fere
de
homines
tioniaperte repus lare, rationinon sutrasari, haud cedere, Sedadver. ratione le
Pari. Ouilibetenim dum propriam sustinet sententiam, rationem magi. quuncur, quia
autem rarie
Aram haberecontendit, nec ob aliam caulam alteri contradicere au gere sib eguris
dec, nisi quia rationem ab alio oppusnari exictimat. ex quod maxime sini incelli-
deplorandum est, cum larrata quadam reritatis imasine ducti in erro. sunt.
rem incidimus, aratione duci, aC Ferri pUTaUS, nEquE OpInaremUT
auc tallum pronunciaremus, nil racionem nobis Carere, arbiltare.
mur.
Ouamristamen homines frequentistime de ratione sermonem ha.
beanc, sinceram, ac genuinam rarionis indolem, ac naturam non aded
incellisunt, ur illam laepistime non deturpent, atque prepollere con cavendum est
cipiant; Ita enim veram cum talla ratione homines, carbato orcine, ne veram cum
atque lacrilesa, ex perrersa quadam contutionemiseuerune, ut aliqui salsa racione
omnia siread conremplationem veritaris, sire ad rice ulum spectaii. confundamus
tia, dummodo aliqua rerisimilicudine, ex traudolenta probabilitate
Fulciantur, rationabilia, ratione nempeprelucente, inveltigata, ac pe-
racta astirmare non crubuerint, apud quos ex ipsum mendacium cum
Tub verisimilicudinis imasine pertonatum, reritatis speciem prxle
fert, rationabile, juxta ridelicem rationem excositatum esc ridea
cur. Ouierrortantus est, tamque perniciola, ac rirulenea hujulmo.
direrum contusio, ut vix tallum a rero honeltum a curpi cum maxi-
manaturalis. e moralis scientix jiecura discerni valeat. Ve aurem
cantum ricemusmalum, accuratissimo, lereroque examine ad labo.
randum est, utveram, ac legitimam a spuria, e talla ratione secer-
namuS; netalse, aux rerisimiles dispurationes a castissima, e Arma
rationenos traducane. Prenim non Tolum ab aperte falss, verum
eriam a rerisimili carendum esse, admoner Rusustinus, imo magis
verilimilia quam aperte talsa metuere debemus; nam rarO, aUE NUN-
quam falsum. cum manifectum est, nos ad apensum trahit, frequen.
cistime reronos seducit; cum in verisimili, ac larraca quadam ratio.
ne subdote delirelcir. ullaurem sirrariotalla, autincerta, quid ve
nolrsureu alomibus iulinsaperiemus.
ta, ee certa, ee quo pacto ad errorem ricundum discerm raleant, ip

## Folio 60 — 82792707X:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
N
M. AF
X +V)
ClB. Denshoc faciet, qui aut de solistalibus rebus, aut
certe de his maxime deprecandus est. Sed adrem
L=quaminstiveram redeamus. Nam si (5 quid sit li
nea. C5 quid su ficura jam cibinotum est, dic quod abs ce qua
ro. idest, utrumputes ullam ficuram feri posse, silinea ex
utraque parie, ait ex altera per infinitum ducacur. Ad. Vullo
modofieriid posse confirmo. Aug. Ouidicitur acendum est, ul
sieuram faciamus E Ad. Ouidnisi, ut illa linea infinita non (it
Co ducatur in circulum, ut ex alia varce se comtingat ? Non
enim video quomodo aliter possit exuna linea concludi aliquod
patium, quod nisifat. secundum tuam descriptionem ficura
non erit.
R∞. Ouid sprectislineis fguram facere velim, potest fieri, ut
devnalineasiat; an non poteste. Ad. Nullo modo. Au8. Ouid
duabus? Ad. Nec hoc quidem Au8. Ouid tribiss : Ad. Vi
deoposse. An scullatibi adverseturratio, de hac sententia de
vocabit : Ad. Plane si quis mihi hoc falsum esse monstraverit.
nihil erit quod me scire posse considam.
AVS. Nuncereo illud responde, quomodorribus lineis fcu:
ram feceris. Ad. Cum sefinibusjuneunt. Au∞. Ouid ubisc
juneunt, non ne ribi videtur anculus fieri ? Ad. Ia est.
Au8. Duocersoanculis haec figura constat: Ad. Totidem quol
lineis. Aug: Ouid ipsas lineas pares constituis an impares?
Ad. Pares: Aug. Ouid. Anculi tantundem omnes patent,
an estalius alio contractior, vel apertior ? Ad. Etiam ip sos pa
reseste video. AV8. Porestne fieri, ut infieura, quaetribus
rectis paribus lineis facta sit, impares anculi sint, an non potest.
Ad. Nullo prorsus modo. Auo. Quid si rectis lineis, iribus,
sed imparibus ficura constet, possunt etiam in ista pares esse an-
culi an aliudintelligis? Ad. Omnino non possunt.
E. X

## Folio 61 — 82792707X:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
V AN
Dic quod abs b
Fliclermo elt de Linea recta, quae lummo geometra Archimede do
cenre, brerisima est omnium Linearum eoldem terminos habentium, ex
qua aur in plura legmenta dirila, aut in se iplam circumtlexa, rectili
nec, circularesque sisurre procreantur. Hlxc aurem Recta linea, A Se. Linca rectaL
cundum dimentionem, quam haber, nempe lonsicudinem insiniro practa, nul
infenice p
Drotrahatur, cumnullum clandar spatium, nullam sane progiener_. Jam camen pro
Suram, quae spacium quaquarersum terminatum eAt. Idcircout cla. ercas sieuram
rius Ruoustini doctrinam intelligamus, triplicem morum inlineare
cta secernere, ex imaginari liccar; Primum morum appello morum xripliciter re
lonsitudinis, cum nimirum linca in lonsum, excurrit secundum eam linean
extensionem, qua poller, cujusmorionis opehaud scuram, sed lineam moveri vos
facit: Alcerum dicimus morum Rocundum, cum videlicer Linea recta
oltera lui exrremitate quiescente, ira cirea illam altera extremitate
Semorentereroluatur, uttandem ad primum sui restigium perrinsens,
planum spacium claudat, que plana superticies hoc motu rorationis
nelliximus.
producta. Circulus axpellatur. Necesle aurem eAt Lineam rectam; que exrecta linea
circumasitur, non esse infiniram, secus nuIIUS CITCUIUS PTOPIBNCFEIME, rancum sinica
etenim Linea infinica cum termino carcat, nunquam claudere poreA circuluspro si
circulare sparium, ad quod persiciendum extrema reguiritur circum. sni valer.
ferentia, inguam circularis area delinit, idcirco uc ex lines motu
produaccirculus, opus ek, ur linea rectalfinita, suolque limites ha-
Deat.
Deinde recte lince motum transvertalem, leu lateralem nuCuPa.
mus, cum hec non moretur secundum lonsitudinem, neque rorunda
motione, sed in cransvertum ad acquirendam rectam alticudinem, qua
caret, seu ut veluti per aliam rectam lineam perpendicularem semorens
in lacicudinem cendat, uchat suxerlicies. Cium aurem hoc paetoAnica,
acque recta linea cietur, sinsulas Planas isuras quaruor lareribus clauTaS Ouque parion
Generat, A citra sui decrementum in rectam alticudinem aNursaL, er linee rect
quemadmodum dum uniformi quodam motu decrelcendo excurrit
motu circuou
es cetere plan
cuncta Triangulorum genera parit. Ouapropter dum recta Linea mo. fisure orrum
tu lonsitudinis proereditur, se ixsam tantum auget, in rocundum Auens ducans
Circulus infi
Procrearcirculum, quicum sehabeat, ut ingeniole admonuie Arch nicis velusi la
medes; reluri Polreonum infinitorum laterum, in quonempe inAini. ceribus constat
ea planarum figurarum genera, qua rectilince, ac multilarere a Creo-
metris axpellari solenr, exactissime cirra contutionem continentur; iu-
remerico linea recta dum circumacta rorunda morione circulare spa
tium efficit, dici porest procreatrix omnium planarum sigurarum, nOn in circulo om-
tancum qux rectis lineis clauduntur, rerum etiam, que curris lineis nes planefisu
terminantur, ut sunc Parabola, Arperbola, _ FIIPS, que ex C0.
e quodammo
de
niei corporis sectione ortum ducunt, quee conice fgurenon minua tur
consinen-
quam triangula, aut quadrata in circuli porectare continentur. quod quevis solida
LiAnalptice. Seu Algebrarica Arcis cultores dilisenter animadrerte. prodlemata
renc, auxilianre circulo, Colidarum requarionum labore ponthabiro, ex.
vedirius innumera problemata Colrerenr.
Solo circulo
guia
analyrico acce
denie calcule
solvi possunt

## Folio 62 — 82792707X:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Duid si rectis lineis ficuram facere velis. )
OCicometrix tisure absolvantur, ut jam demonatrda imus, non
Paris est una recta Linca, neque duxe lutticiune, etenim 1 A uaS rectaS
lineas junsas, ut non indirectum jaceant, in eodem camen punctole
cansane, heuriguam siguram; sed angulum efformabunr. Actamen
rectarum li-Htres Rectae Linex suis extremitatibus inricem copulentur, contestim
Mergertrianpulum, quodnihil aliud est; quam plana Rpura tribus
lineis compraehensa, nam dum dux lineae recte non in directum ia
centes; se in eodem puncto tansune, oritur angulus; artamen A
terria quredam accedat linea, qua claudatur spatium, dum HXeC
urraque lui extremitare, aliarum extremitatibus adnectitur, duos
pribus lineis aliosgisnitansulos, unde in lucem prodie triansulum, quod om
comprehendi nium planarum AiBurarum, quae rectislineis comprehenduntur, sim
plicistimum est, nequirenim intellisi fisura plana rectilinea, quxe pau
cioribus quam tribus rectis lineis circumleribatur, crenim nili trCS rC.
Etae linex adsinc, nulla figura rectilinca cositatione rerolvi porest.
Hlaec aurem tanta claritare incuetur Augustinus, acnallo pactopose
Machesiscersi Lucertitudinis, e erroris redarsui, aHirmarEnOn vereatur, in quo locO
oudine e evi Mathemaricarum Provolitionum, cerritudinem, ac tirmicarem exa.
gerareridetur, Machesis enim cerrirudine, e cridentia caereras di
sciplinasantecellit, idcirco per excellentiam apud Crreecosidem sonar
mathess, ac doctrina, quasisolaipla ob summam suorum principio.
rum cridentiam, ac soliditarem doceret. Ouid enim certius, aique
maniseltius Cicomerricis, atque Arichmericis Plemenris: guxe ad ASu
ribus apertius. rarum, numerorum que affectiones spectant, quae si in dubium verti
Possent, protecto omnisclandicaret, ac ruerer scientia, nihilque fir
micer a nobis posser incelligi, quod est omninoa Vcritare alienum.
Nunc ersoillud responde)
Orsupri explanarimus, cum triansulum tribus rectis lineis suis ex
in rriansulo tremitatibus ac tinibus se mutuotansentibus compraehendatur, necel
lario sequitur eribus lareribus, tribusqueangulisconstare. Tam sifin
norum ex sin culae rectx linex, quibus triangularis tuperticies clauditur, Eintinri-
eanculiin Cem requales, illicdemers et Priangulum quod latinexguilarerum.
srece Elicopleuron appellatur, in quo e singulos anxulos murgo
n Frioneu equari necesse est. Frenim ut Creometrae manifestistimé oMtendune, in
eltangulo reguilatero linsuli anguli qui aequalibus lateribus objiciun
muuo eguari tur, sunr inter se equales, uc laterum aequalitas necessario an gulorum
anculos opor. xqualitarem trahat. Ad quod inelligendum sufficiunt artenta animi
perceptio, e accurata quaedam vocum expolitio, quapropter sequer
rem propoltionem firmat Rugustinus, videlicet, Ei singula triansul
latera suntaequalia, ee xguales singulos ansulos etse, oportere.
AP
Primae figur
plana, quae ex
neam contactu
emersit Fria
sulum est.
Triangulum
rectilincum
denria singula
humanas ertes
anteceblit.
Qihil marhe
maricis verito
TI.
equilatero no
oodo latera
vicem aequan
1Y
Do latera funt
equalia

## Folio 63 — 82792707X:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
LeLLCATP
20
P X  V 5.
nEd dic quaso, quanam tibi fiura melior videatur; es
pulchrior ? Pane quae paribus, an qua imparibus lineis
constat. A d. Ouis dubitat esse meliorem in qua aqualitas
pravalet? AV8. Freo inaqualitati aequalitatem praponis. Ad.
Nesciontrum quispiam non praponat.
-0
AuS. Videmonc in feura quae tribus anculis paribus perfecta II.
est, quid in ea sit anculo contrarium, id est, ex altera parte con-
traposirum, utrum linea, anangulus. A d. Lineam video. Au8.
Ouidereo sies anculus angulo, (s linea linea contrarianon sit
nonne fateris, aqualitatem esse potiorem in ea fieura in qua
id accidit ? Ad. Fateor quidem, sed quemadmodum id frat tribus
lineis, omninonon video. AUS. Ouid quatuor lineis: pocest ne hoc
fieri: Ad. Prorsus potest. AV8. Melior est isitur feura, qua
quaruor lineis rectis paribus, quam qua tribus constat. Adeod.
Melior certe, siquidem magis in ea aequalitas valeat.
Aug. Ouidereoistam, quae quatuor rectis paribus lineis con-
stat, censesne posse etiam it a fieri, ut non anculi omnes in ea pa-
ressint, annonputas? Ad. Video posse. Aug. Ononammodo?
Ad. Si duo contractiores, duo apertiores sint. AuS. Videsne
etiam quemadmodum e5 ambo contractiores, e5 ambo apertio-
res sibi contrarii sint ? Ad. Ac verissime, atque apertissime.
TIL.
AUB. Servatamisitur, Cs hic quanta servari poruit cernis IV.
aequalitatem: Cernis enim profecto fieri non pose, ut cum qua-
ivor paribus lineis fiura perficitur; non aut omnes, aut certe,
vel binianculi pares sint, quo que lamen paria sunt sibi contrn-
riorespondere: Ad. C erno, Co frmissime teneo.
AU∞. Nihil ne temovetetiam inhis rebustanta, (5 tamin-
concussa quaedam instiria ? A d. Ouonam modo? AuS. Ouia ni-
hilut arburor, dicimus esse justutiam nisi aquitatem. A quitas
autem ab aequalitate quadam videtur appellata, (ed quae in hac
vireute aquitas, nisi, ut sua cuique tribuantur ? Porro sua
cuiquenisi quadam dictinctione tribuinon possunt. An aliter pu-
ta5. Ad. Manifestum est, eo prorsus assentior.
AVE

## Folio 64 — 82792707X:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
64
e
A N I M AF
Au8. Ouid distinctionem: Arbitraris ne esse ullam, si omnia
paria sint, ut nihil omnino inter se differant. Ad. Nullo modo s.
AUS. Ereo justiria ser varinon potest niji in rebus, in quibus ser-
vatur, sit quaedam, ut ita dicam, imparilitas, C5 dissimiluudo.
Ad. Intellico. Au8. Cumicitur fateamur istasfieuras, de qui
bus acimus inter se esse dissimiles. illam scilicet, quae eribus, est
hanc quae quatuor anculis constat, cum amba paribus lineis frant,
nonne viderurtibi quaedam reventa justiria, ueilla, quae habere
non potest parilitatem contrariorum, inconcussam teneat angu
lorum aqualitatem, inhoc vero, quia tanta est contrariorum
congruentia, illa lex angulorum admittat nonnullam inaquals
tatem? Hoc ereo cumme multum moverit, quarendum abste
visum est, quonam modo ista veritate aquitate, aequalitate, dele-
etere. Rd. Jam cerno quid dicas,  non mediocriter admiror.
AUS. Agenum, quia inaqualitati aequalicatem jure praeponis.
nec quisquam omnino est, ut opinor, humano sensupraditus
cuinon id videatur, quaramus, si placet, ficuram in qua
summa aqualitas in veniriqueat, quacumque enimerit, cateris
sine dubitatione praferetur.
E X P O S Y Z I
Eo versectior Fd dic qua so, N.)
est Figura quo
cruilaterum c
excollit.
majoripolles  Hlic ingeniose quaeritur suut La aasume
eenalicare. Figurarum species, quaHa BBULA SE aTa LICHOE, aC PUL
Triunculum ChriOE; Pane, quae equalibus laceribus, an quae inequalibus clau
teria AICUE, ACTEFMIaTuT: L Cirra dubitationem respondetur, meliorem
lonum speciobus e pertelclorem cam esse in quamagis riset, ac preralet aequalitas. ld
inquo, ce lausa, ce auguli invicem aequantur. Deinde succedi
niverse Dut. LFiaum celes, leu aeguicrure, duobus F GuaDuS LalCTID
circo Triangulorum preestantistimum eAt lriangulum eequilaterum.
chricudo ab tantum saudens, quod Melius el lriansulocatHo, i quo nulta
enim esereluri ris, ac robus sio lasicum tisurarum, verum eriam d
coriusrerum Vniversitaris, quae xequalitatis potectate, ac virtute resi
cur, ac lulisetut. Dlgudse tuse agemus in noltra disserratione ab
summa Requalitatis rirture. Ilinc optime docet Ausuctinus, equalita
tem anrexonendam esse inxqualitari, quae defectus quidam est, acque
dellexio a vertectione e natura aequalitatis
Au∞. Videnunc in figura XC. ) In Friangulo H ita vosito, de vides
MaSU.
qualicare pen. larerum. e angulorum sca CACeT. Major autem, aut minor H
rurarunt pertecoda, dummors egualitare vendet. Egualitas

## Folio 65 — 82792707X:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
2V ANILIa
ongulinon opponuntur angulis, autlateribus larera, sed oppottara
tione, nam ansulus A. B. C. opponitur lateri A. C. e latus B. C1. Op. in Zrianeul
poniturnon lareri, sed ansulo B. A. C, e HC
sangul
lareri oppo.
de aliis. Idcirco angulus lateri, lacus angulo nicur
dissimili, e inaquali quallam rationcresponder,
 
210
milii
rum congruenca
ime in st
ra recna
Sulus au aesportaet.  ansuioru,  in Plano qa
or liners con
aliraris rs
viset
rianculis, qu
drilateia
in quo sane species quaedam inaequalitatis, ac dis
idinis involuitur. Quapropier indubita
cum ek, masis elucere egualitatem, aeque re
ruraubi lacustalet, an-
lacerum similis, al Pelscula Coonde presenso 
respondet als H. D. aGdlus reroB anguloD. angulus AanguloC
suloxgularero compaletur, protectoinsienior, ac perfectior eodi- eradrilateris
cenda est obmajorem equalitatem, cujus parricers est. Siquidem Aigura excellemin
milaterum
quatuor equalibuslineis circum seripra et laterum aequalitarem, ex Xequ2. est criangulo.
lem, utita dicam corrispondentiam habet contrariorum. laccrum ni-
mirum, ex ansulorum, qua equalitare caret Priansulum equilaterum;
in quo tamerlilatera H egualia, contraria tamen non aequaliter sibire.
aequalitarem quamdam inroluir. Hec aurem major rqualita s. gux abeA sulus, anculo
bt1b loubir
a triangulo, in fisura quadrilarera summovere ROrer, nam ur Patec, respondet
in exposito quadrilatero P. latus A B opvonitur lateri D. C. latus B. C.
ex diametro opponteull.
Jam si fipura Ouadrilatera requalibus laceribus compraehensa trian
sponcent, ucdictum est.
Aus. Ouid ersoinam ec.) Lisura fuaaea Cllam li constet qua
tuor laretibus aequa libus non ideo Cum est, ut etiam sinsuli ejus  adtilatere
ex laterum
ansuli inricem aequentut. Lamacleptis quatuor rectis lineis equali equalirare non
bus, porest ex illis pro arbitrio enari Ouadratum, aut Rhombus: arsuiturnecc
cario singulo.
rum angula.
liansulisint recti, nimirum ex litseis, guemutuoad perpendiculum rum equali
cadunt efformati; A vero ita lince junsantur, ue oua ratione
nullus ansulus AErectus, Sed duo acuti, duo vero ob. Ouadrarum
TuM, QuIIAViCEM OPPOHaNtuE, LuncOritur RhomBUS, Rhombo secer
ut rides in sequenti Ouadrilatero P, cujus singula late nacus
ea A. B. B. C1. C1. D. D. A. Iuntinricem aequalia, angu
li verooppositi A. X C. angustiores, sire acuri, B. QV
apertiores. Cre obcul. Ili enim anguli quamvisnon
omnes inricem equentur, oppositi tamen anguli sunt
equales, angulus scilicer acutusA. aequatur anguloacu
rol obtulusrero agualis est oppotto, e obtuso B. Onapropier
plane liquet ex eo quod ad Onadrilarerum constituendum quatuor recte
lince inricem jungantur, non oportere etiam, ex singulos anou los xgua-
lesesse, tantum opus est, ut ansuli qui ODPDOnUntuE, mutIO RGUENEUT.
Idcirco omnium laterum aequalicas in Ouadrilarero non trahit secum
necestario equalitatem angulorum, urpatet in Rhombo; secusreroin
lriangulo requilatero, ubi lacerum aegualitas summa quadam necesi
care xequalitari angulorum adnectitur, ut intelligi nequeat Trianou-
lum eguilarerum. quintribus equalibus angulis conttare pariter con.
etPlatuE.
emersitquadratum, s aded inricem luis tinibus copulentur, uctinsu.
AH

## Folio 66 — 82792707X:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
AVS. Servarum igitur ec.)
In Friansulo xequilatero, ex tixura quatuor lineis rectis aequasibus
Trianculo es Circumscripta, elucer rora requalitas, cuius urraque dissimilis ABura CA.
xhombo viset pax CA. Ptenim ex hoc, quod tisura plana tribus aequalibus laceribus
compraehendatur, necessario oritur, ut in tres equales angulos identi
dem desinat, ca ramen lesc, ut non an gulus angulo, aut latus lateri,
Sed inequalitare, ex dissimilicudine quadam ansulus lateri, latus an
SulO OpPONantuE. Infisura veroOuadritarera, e requilatera, vete
haber Rhombus, ex eo quod sinsula lacera sint invicem aequalia, ne
cellario sequitur, ansulos oppoltos invicem equari, non autem OpOr
cer, urtinsuli mutuoxquentur, sed opus est, ut equalirer, et contor.
mirer, si lasest dicere, ansuli an gulis, larera lareribus respondeane.
Aug. Nihil ne de movet exc.
Praeclare hic admonet Ruguctinus inconcunam quamdam Luctitiamt
in expolitis fsuris Khombo scilicet, e Priangulo requilatero effulgere.
canalisas essus. Fuctitia enim nihil aliud est, quam aegniras, haec autem ipsamet equalitas
es in cujus natura at2 Cinceora Fustirix pertectio. Nam Turitia VirtuS
eR qua cuique rei, quod luum est, cribuitur, quod protecto abTolvi non vo
rest, nis duosmut eluceant, egualicas nempé, e distinctio, sen dit
similitudo, nisenim resdiverle, ex dissimiles sine, mutuam equatica
tem ervare non possunt, quae quodammodo inxqualitati rerum, nem
vedictinctioni, e dissimilicudini admilcetur. Ouod eridenter innotescir
in exxosto exemplo. Nam ut ridimus in Rhombo, equalitas singulo.
rumlarerum, non crahir secum sinsulorum angulorum aequalitarem.
ed tantum corum, qui invicem opponuAEuF. Actamen nccestario ad.
vectitur cum aequali. ec simili corrispondentia contrariorum; Siqui
dem utoctensum est in Rnombo, anoulus anoulo, latus lateri respon
der. In Priangulo reroxgnilatero adco porens est laterum xqualicas,
uretiam, e singuli anguli eis oppoliti rquales feri cosantur; huic r2
men pulcherrimae xgnalicati inequalis, ac distimilis contrariorum ha
bitudo e correspondentia copulatur. Jam Rhombum, ex Triangulum
equilaterum inricem comparemus, sane distinctio ac dissimilitudo in
hisfiguriscontinetur; Nam Rhombus quatuor rectis lineis egualibus,
tribus verocantum eriangulum eguilarerum comprehenditur: tindis
Emilicudo, et distinctio. Ouia veroin utrogue larerum regnarxguali.
cas, equales, ac similes invicem dici postunt, haclesetamen, ut ex qua
Parre in urraque figura deficit, _ recedit equalitas, ex alia vero parte
veluriretocillara relarciatur aequalivas, e compensetur, ut tandem quo
dammodo equilibrium, seumomentorum, _ excectuum equalitas in
utraque fisura celebretur; Pcenim siPriansulum equilarerum excedil
Rhombum ex eo quod laterum egualitari conjunctam necessario sing
Porumangulorum equalitarem complectitur, Rhombus tamen etsi sin.
oulosangulos equalesminime habet, actamen ejus singulorum ansu
lorum inaegnalitas compensatur ab xequali, e similicontrariorum na-
Dicudine, quxe deesin Triangulo xguilatero. Ldcirco hujusmodi sisu
Paimopere Ani. L d adCO XGNa MILCL IVcem sese excedunr, ut quae perfectio deficirin una,
in alceta eturocal, ex quo quaedam fuctitia, ac pertecta equaliras in
AStisuris consursic: Ouod mirum in modum humanam Inrclsisentiam
allicie
Plurimum:
equilatere
gnalitas
In Ceomerricis
figuris que
lam fusticia
mus equalita
ris elexaitit
allicitur.

## Folio 67 — 82792707X:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
O A N PE T A F1
allicis, ex ad setratir; Nihil enim majori voluxcau Amau
mumpertundit, quam hujusmodi aequitas, alb ueslaucas, aut retenta
Juctiria, gux non tantum in sguris, verum eriam e in siugals
elucer, utsolide, d abundeollendemus, cum , a p
tentia il atealobusagemus
 X X V S.
O. Placet vero, C qua ista sit. seire cupio. AV8
Prius creo responde, utrum ribtillarum ficurarum.
quarum jam quantum satis videbatur facta mentio
est, ea videatur excellere, qua quatuor lineis paribus; to-
tidem que anculis paribus constet. Namque ut vides, inhac
C5 linearum aqualitas, es anculorum est, Co quod in il-
la, quae tribuslineis paribus clauditur, non inveniebamus.
adest huic parilitas contrariorum, nam linea linea; C5 an-
lus angulo est, ut cernis, contrarius. Ad. Ita vero est, ul
dicis. AuS. Thabet ne summam aqualitarem; un aliter tibe
videtur: Lam si habet, frustra ut insticueramus; aliam
quarimus: Si autem non habet, volo id ipsum mihi abst se
demonstretur. Ad. Videtur mihi habere; nam ubi (5 an
culi pares. Cs linea pares sunt, ubi deprehendam inaquali-
tatem non video. Rug. Feo aliud sentio. Lam rectâ linea
donec veniat ad anculos. summa aqualisate praedita est
sed cum ex diverso latere alia conjuneitur linea, co aneu
tum facit, non ne censes, hoc ipsum esse inaquale8 An tibi
ficura pars, qua linea clauditur cum illa parte, quae ansu-
lo concluditur, coneruere videtur aqualitate; aut simililu
dine? Ad. Nullo modo. Et me pudet remeritatis mea, eo
enim ductus Cum, quod es anculos in ea pares inter se, Co
latera cernerem: sed quis non videat eorum laterum ab an-
gulis maenam differentiam: Aug. Accipe aliud inaequalita-
ris aperti(simum indicium: Certd enim cernis vel illam ficuram
trianculam paribus lineis constantem, vel istam quadratam
habere aliquidmedium. Ad. C erno plane AUS. Ouid ab eodem
medio cum lineas ad omnes sieuraepartes dueimto, pares ne ribe
dusci

## Folio 68 — 82792707X:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
6
2
A N Y M AB
ducilinea didentur, anim pares: Ad. impares prorsus, nam
loneiores easnecse; quas in anculos discimus. AuS
ssd in quadrata quot sum s quot in criancula? Ad. Oua
tuormc, tresibi. Au. Omdminimaomnium, quarursum.
e quot sunt in ficura  aque? Ad. Toridem scilicet ea, qua
in mealalatera amantr. Au8. Verissime mihi videris dice-
re, nequehic ops est antius immorari, ad id enim quod vo-
lamus satis est. Nam Cs magnam aqualitatem hic servari, ut
opinor, vides. Ca tamen nondumex omni parce perfectam.
E X P OS I 
In hoc capite Ruguainus torus est in explicando, quaenam AguTa Ca
LSr, in quamaximéfloret, ac regnat aequalitas, qux nempe exreris
prectancior, insisniorque censenda sit. Ldcirco pontquam oMtenderit.
liratem minim Lriangulum equilarerum, ac Rhombum haud perfectam, ex plenam
floreret duplici redolere equalitatem, ad quadrilateram superticiem se convertie, quam
Geometrie cultores uadratum appellant, quod est tisura plana qua-
uorlincis, ac quatuor angulis inricem equalibus constans. Ouerit
erso Ruguttinus, an in quadrato pertecta, et absoluta splendescare.
qualitas, nam cum in quadrato, e singula latera, sinsuligue anguli
mutudeguentur, in eo lummam requalitarem contineri videtur. AIa
mencontrarium docet, nosadmonens, neque in quadrato summam
emicare equalitatem, quod duplici ratione oMendit. Primo sic ratio.
cinatur. Dum Linea recta brevissimo tramite in longum excurrie per
fecta gauder xqualitare; nam ade d eque ac perfecte versis camdemme
tam illius puncta fluunt, e secundum longitudinem exrenduntur, ut
nulla prorsus inconsruentia, aur distonantia in hoc punctorum fluxu
contingat. Ouaproprer merito linea recta brevissima omnium linca
rum cosdemterminos habentium. Archimede docente, dicitur. AV
tamen cum uniusrecte lines extremitati alterius recte lince extremitas
connectitur, utneurra indirectum jaccar, angutus prodit, in cujus
vercicem recte liner incurrentes inaequolitatem quamdam pariunt, ut
utraque linea a sua summe eguabili rectitudine quodammodorecedens.
dingulus in curuari, e abreriori ria deflectere videatur, que inequalitas, atque
dissimilitudo in quadraro plano quidem involuitur, cum angulis con
Aerquadratum. e inquorisansulo, ur expoluimus, inequalitas quae
dam contineatur. Hlinc majori equalitare quadratum pollet ex ca par.
te, qua recta linea comprehenditur, quâm ubi an sulusPrOCrCatIF, in
quo recta linea aliquanculum a sua maxima equalitare removere ride
TUT
per delumit Augustinus. Accipiatur, aic, in quadrato punctum me.
dium, quod lane centrum Circuli in quadrato insexipri; auccireum.
feri.
Deinde aliud inaequalitatis incretu a alaticenrro lb
In quadrato
summam equa
ser ostenditur
quadrato ine
valitasis indi.
cium est.

## Folio 69 — 82792707X:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
E A N
Scripti, UE CTCOmEtrX lOquuntuE, eHl. Jam ex hoccentro linex
T
Y P.
Cea
lorum vertices desinant, ur in appenta tisura videri porett, iu Gua
Duadratum P, inscriprum est circulare
Asurae HI, cujus circumterentia rran
perguatuOT punCta O, C, A, B, qua
Cunerertices ansulorum quadrari, li
nearectaR, O, ducta està centro 
verricem anguli, recta veroR, M
centro prorracta in quadrati latusin-
currie. Jam manifestissime parer ex ip-
Camet constructione, Lincam rectam
R, O gux est radius circuli FI, majorent
cNerecta linea R, M, in latus qua
drati incidente, superatur enim ard
dio, R, O, CXCCNUM, S. Cx quHC
aeque, _ uniformiter eidem conuo, seu puncto medio consonare au
respolidere, ur vertecta quaila verlum in quadrato serretur equaliras
cum Linee, guxe in angulos dehinunt longiores Ane iis, que ad laTera
usque extenduntur, quod in caeteris figuris planis rectilineis, quas
Dolrsonas scu mulcilateras Aguras Creomerre axpellare conluererunt,
continsic, in quibus angulorum numerus equalitatem, Parriumque
consonantiam eurbat. Non florecigitur summia xgnalitas in Ouadra-
co, atque aded Ouadrarum non est omnium planarum sixurarum pre
amrisimu.
ducantur, quarum alix quadrari lalea berrinsant, alie verdinansu
quicur non adeo in quadrato undique latera illiusque perimetrum
A
L B X F V S.
D. Omnino video; Cs quae illa fieura sit, qua su
mamaqualitatem habeat; nosse vehementer expecto.
Ru. Onam censes nisi eam, cujus es extremitas
sibi concors est undique, nullo anculo aqualitatem pertur-
bante, (s a cujus medio ad omnes extremitatis partes pa-
res linea duci possunt ? Adeodatus. Jam ut opinor, intelli-
50, nam illam ficuram, quae una linea in circulum du-
cta terminatur, mihi videris describere. Auoustinus. Re-
ete intelligis. Nunc itaque illud considera, cum superior
Rurio docuerit lineam in sola loncirudine intellici; nec
quidquam lacicudinis nsurpare. 55 ideo per loneum
Quta

## Folio 70 — 82792707X:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
10
DE
A N I M AP
qua ducitur dividi non pose, utrum tibi videatur ficura quale
bet sine latitudine inveniri. Ad. NVullomodo. AV8. Ouia ipsa
lariludo. Potest ne longitudinem non habere, quamvis latisuao so-
la sit, quemadmodum superius loncitudinem, sine latitudine in
telleximus an nonpotest. Ad. Videonon posse. Au8. Vides erco
etiam illud, nisi fallor, quod latitudo ab omniparie dividt
queat linea vero per loncum non queat. Ad. Manifestum est.
AuS. Ouidereoputas pluris habendum, quod dividi potest an
id, quod non potest? Ad. Profecto id quodnon polest. AUS. Pra
ponis icitur lineam latimdini. Lam si quod dividinon potest,
praponendum est, praponamus necesse est etiam id, quo d minus
dividi potest. Lariindo autem ex omniparie dividitur, loncil
do verononnisi ex diverso, nam per loncum divisionem non ad
mittit. Est ergo latitudine praestantior. Antu aliter existimas?
Ad. Ista prorsus Ratio coeit fateri, ut dicis. AV∞. Jam quara-
mus si placet, utrum sit aliquid in ista ratione, quo d omninonon
queat dividi erit enim hoc multoetiam, quam illa linea melius:
Nam lineam cernis ex diverso innumerabiliter secaripose, ita
que ribiipsi hoc in veniendum dimito. A d. F. eo illud puio non posse
dividi, quod medium in ficura ponebamus; unde in extremal
nea ducuntur. Lam si dividitur, lonsitdine aut etiam latit
dine carere non potest. Sed si loncitudinem solam habet: nonjam
unde ducuntur linea. ip (a linea est. Si vero etiam latum est, aliud
desiderat medium, a quo in extremalatimdinis linea ducantur.
Vrrumq; autem hoc ratio re spuit. Id erit icitur, quod dividine-
queat. Aue. Recte dicis. Sed nonneribi aliquidtale videtur etia
illud un de linea aucitur, et (i ficura nondum sit, cujus medium in
tellicamus. Illudenim dico linea principium, a quo incipit lonei
iudo, quod volo sine ulla lonsitudine intellicas. Llam siloneitudi
nem intelligis, nequaquam profecto intelligis, unde ipsa incipit
loncitudo Ad. Tale omnino. AV8. Eloc ereo, quodjam te intel.
licere video, potensi simum omnium est; quae demonstrata sunt
Siquidem hoc est, quod nullam divisionem paliatur, (5 po
ctum vocatur, cum mediumtenet ficura; si autemprinet.
Diumlineaest, vel lineis, aut etiam finis vel cumom.
nino aliquidnotat, quod sine parcibus intellicendum sit, nec ta.
men obtineat ficura medium sienum dicitur. Est ereo sienum
notasine parribus. Est autem punctum nota mediu foeura tenens
Ita

## Folio 71 — 82792707X:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
OD A NY ITATE.
illasit, ut omne panctum etiam senum sit, non autem omne si
enum punctum videatur. Voloenim dehus nominibus internos
convenire, ut minus inter disputandum circumloquamur.
quanquam plerique punctum anpellent, non quod omnis fioura
medium, sed quod (olus circuli vel poletonet. tamet si minus
nobis de vocabulis laborandum est. Ad. Asentior. AV3. Vi
des certeetiam quantum valeat. Ilam ab ipso incipit linea
ipsoterminatur. 65 ficuram rectis lineis nullam videmus fieri
posse, nisi ipso anculus claudatur. Deinde un decunque secari
linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam
in (eadmittat sectionem. Nulla linealineanisi per ipsum copu-
latur. Postremo cum cateris planis fieuris, nam de aliuudine
adhuenihil diximus, eam praponendam ratio demonstrave-
rit, quae circulo clauditur prepter summam aequalitatem, quae
aliaipsus aequalitaris moderatio est, quam punctum in medio
constiimum? Multa de hujuspotentia dicipossunt. sed adhi-
beomodum, Cs tibi ipsicocitanda plura permitto. A d. Sane
ut videtur, non enim me requirere picebit, si quid fuerit ob-
scurius, cerno aurem medioeriter, ut puto maenam hujus si
sni esse polentiam.
5
ZFTMincapite prxecedenti almonuerit Augustinus neque Priangu. Iues planas
lum equilaterum, neque duadrarum Cummaxqualitare saudere, ficuras solus
tandem in hoc CapitC exPOnIE, quanam Ac Rsura, in qua perfecte, circulassus
à sandet
ac lumme natura requalitatisresnat, _ in medium circutarem Cupert- cqualicate.
ciemaffert, cujus circumterentia cum nullo angulo perturbetur
Dlena pertruens aequalitate, undique sibi concors ett, eque a pun.
cto medio, seu a centro se remorens; hinc singulx illius parres
eadem distantia eque elonsantur à ceurro. Hlaec auremmaxima con-
cordia, atque insignis equalitas, qua sinsulae peripheriae Partes ca-
dem legemedium Punctum respiciunt, oritur ex ipla met circuli Aru.
ctura, e geneh. Siguidem _ Linea recta circa sui extremira-
tem immotam, seu quiescentem, altera extremitate le morente,
in orbem revoluatur, circularem hguram procreat, cujus circumte
rentia ab eadem recta Linea circa se iplam rotundo motu se tOr-
quente descripra, undique eque distat ab eodem centro in quo im
mota senetricis Lince extremitas quielcit, idcirco quaquarer.
Cum circulus, prorsus inaequalitare lemora, aequalitaris elesantiam redo.
lec, ac pulchricudinem.
Circulinatura explanata, guoritdeinde Rugultinus, utrum pos
COH.

## Folio 72 — 82792707X:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
e
I M AP
concixi, _ exiltere sigura sireplana, sire curra, quae cum sit lata.
Congitudine tamen careat: BF respondet, negando pose latirudinem
exuilonsicudine, nam quidquid lacum est, a longum eNe oporret.
Siguidem linea ur Air, _ incelligatur, omnino abjicic à se laticudinem.
linca minus nam cum sit tinis, _ extremitas supersiciei, rei sciticet exten (x ju XId
lousicudinem, ac laticudinem, nequit, quidem ene lata, Superticies
vero, seu sisura aut plana uc quadratum, aurcurra ut sphericicorpo
ris exiremitas, ut existat, e concipiatur, indiset longirudine. seir
linea, nam secundum duplicem dimentionem exporrisitur, ac meu-
Turatur. Idcirco Linea eisi porest diridi secundum lonsirudinem, al
tamen prorsus insectilis est, secundum lacicudinem, qua illa prorsus ca.
rec. Plusigitur diridi porest luperticies quam linea; nam quod et in
longum, ec in latum scinditur, ac secatur, majorem dirisionem am.
plectitur, quam id, quod in lonsum tantum diridi porest.
insectilesecti.. Flisjactis fundamentis sequens Axioma satuit Rusustinus. Ouod
libus naturis in sectile seu dirisionis omninoincapax est, perfectius, _ excellentius
est eo, suoddirisionem paritur, ac sectile cA. Prexonit erso sectili.
bus rebusinlectilesnaturas, in quibustraud disperta, sed toca in unum
Collecta illarum rirtus eAt, hoc aurem manitestistimum eNe Capienter
resres, quomaCaluaC, Ideoque non curat artentius hoc aperire, atque oendere
led tanquam aperrissimum pronunciatum, quarisrejecta dubitatione.
is abuniaedium adducir. Siquidem, ur tuse, ac demonttratira methodo in
nouris Inresisarionibus aperiemus, norma, ee tirmistima regula, qua
rerum pertectiomenluratur, penis quamnimirum excessus, aut dete.
ctuspertectionisrerum accipitur, est vis, X conatus ad Vnitatem, ut
quae ad illam proxrius accedunr, perfectiora sint iis, quae minus ad
exponirurrar. Caraens antatem cndune, hinc imperfectio imbecillitas, detectus.
 imporentia Nuucto; robur vero, perfectio. e virtus ab Vnitare
sectiles ane ProDuunE; Cum isitur lectiles nature numeri, seu multitudinis ra
cellatnacuras tionem involuane, qletu ero insectile est, unitatis perfectionem inti
resquominus Suet scableat, planeliquer, insectilesnaturas anteponendas esere
dividi posest. Ouo, que parrium Malumdine conctant, ec in parres diriduntur, quod
enim à paschu numero, al cltione alienum est, excellit, ac prx.
Hacei, cujus natura in malricudine posira ab unitare recedic. Si ergo
manitestum est, insectile sectiles resanrecellere, cridens pariter erie,
rem edperfectiorem esse, quo magis a dirisione, partiumque numerore.
morerur, acque adeo, quod minus dividi porest, perfectins est eo
quodmajorem diritionem tubit, namres, guae minusdiriditur, sim
plicior est, ac praestantiusimitatur unitarem, secus rero guxe majoris
diritionis est capax, cujus natura masis compolita, minusque urird
dicam, unum est: Ex quo contestim indubitanter intertur, lineam
praeponendam esse superticiei; nam superticie prestantior est linea. Li
nea liquidem tantum secundum lonsitudinem in tranfvertum diridipo.
test, adeoque simplicior superticie, quae masis composita est, e non
rantum sccunuu Conslcauem, verum etiam ex latitudinem secari
poreat. Laciteo cum Linea us unitati axproximetur, quam su
perticses, que masisrersacnumerum, sequitur, lineam superticici
actamen videanuo; PDeclitur Ausustinus, an inrebus extentis.
X men-
dividi pate
quam supers
prestantius.
E0 perfectio-
sis Pnicatem
mulantur
a numero
vero profbui
imbecillitas
vocur id quod
dividi nequit:
io perfectio
intecellere, ac omnind praeterendam esse.
Linca super
eic melior est

## Folio 73 — 82792707X:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
A D
d mensurx obnoxiis preter Lineam eluceat aliua linea perfectius, lons
seque praestantius, quod nimirum parres, ac dirisionem penitus à se
rejiciens, ac omni dimentione carens, nullopacto mensurari, ac di-
vidiraleat, dum aurem in circulum animum converrie, in illiuscen-
tro, quod quaerebat, jam se inrenisse laetatur. Circuli centrum, seu punctum om-
mino insectilo
Punctum medium locum in circulo renens, insignistimum quoddam e incorpo
e rerum unicarisimitamentum est; Nam simplicistima res Punctum reum est.
eAt, mole, partibus, magnitudine spoliatum. Prenim nullam longirdi.
nem amplectitur, sed est principium, ac initium omnium lincarum
rectarum, Scelicer radiorum, qui a centro Circuli ad ejusdem circum
terentiam ducuntur, quod aurem Linearum initium est, nude nempe,
X indirisibilis lonsitudinis extremitas, lonsitudine carere opus est, se-
cuslinca, seu iplamet Tonsitudo, haud linee seu lonsitudinis inirium Dunctum mi-
_ extremicas eset, atque intelligeretur, nequit enim concipi longi: est, si lonen
tudine pexdicum id, a quo lonsitudo incipit, ex in quod randem reluri dinis extre.
in sui extremitarem abit. Si aurem Punctum omnino lonsitudine ca. mum est.
ret, necesse est, ur etiam laricudinem, X alticudirem seu protundita.
tem a serejiciat, nam cum linea nequelaca, neque protunda sE, iPAUS
tamen initium sE punctum à lonsitudine abhorrens, sequitur Pun-
ctum nulla prorsus dimentione gaudere, sed ommino infectile esse, e
inextentum, idciceo punctum, cum nullam, divisionem patiatur, perte-
Etius ac melius est linea, quae sectilis, _ exrensa est, sccundum lon-
Sicudinem.
Cum ipitur corpuS secari possic secundum longicudinem, laritudi.
nem, ac protunditarem, superficies scrantum scetilis in longum, _ im
latum, dirisibilis rero secundum longitudinem linea, nullam aurem
diritionem Tubeat punctum, manifectum crit, corpus utpore maxime
dirisioniscapax, omnium impertectissimum esse, pertectiorem supers-
ciem, queminus diriditur, huic preectare Lincam, qux minorem di enanta perse
vitionem patitur, omnium vero insisniltimum, ac porentissimum Tione quanca
que si polleat
Punctum esse, quod si medium locum figutarum tener, ut circuli, Punctum, ape
Triansuliac. cencrum, silincarum initium, X extremum eA, Pun- ricur.
stum dicitur, cujus natura sita est in hoc. ut sicsisnum seu noca gux-
dam in rebus extensis, ac corporeis, partibus omnino carens, nam in
quavisquantitatis continuo seu extetionis parte, sire haec linea sire su-
perticies, sirecorpus fuerit, punctum designariporest, ac clucet.
Sicuri aurem Punctum, quia Linearum inirium est, lonsitudine Ca- cirudine caret
rec, haudabsmiliratione, quia iplum in quarissipura medium tenex
locum, necesse elt, ut etiam lacirudinem a le rejiciat, nam A larum eser,
tanquam superficies, aur figura conciperetur; Ouapropter Punctum
medium aliud complecteretur, ex quo in luperticiei latx extremitares li
Dec recex ducerentur, arque adeonon ipsum Punctum esset medium,
Sedaltero medioindiseret, utad illius extrema linee prorratri polent,
quod omnino Rariorespuit. Non estergoneque latum, neque lonrum
eunctum, idcirco neque altum, cum alrirudo quae solis corporibus
comperie, lonsirudinem, ac lacitudinem prxcuxponat, quibus RCa-
ret Punctum, oxorcet uc eriam altitudine destiruatir. Deindetam aI. Dunctum sin-
ricudo, quam lonsitudo, e altitudo, gux conjunctxe corporum mo. sulas corporis
dimensiones
dem efficium, urrecta linee ad perpendiculum ad ansulosscilicet rectos, se rojicio.
seu
nime longum
Dunctum la-

## Folio 74 — 82792707X:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
A N I M AF
Leuaeguales cadentes intelliguntur, atqueadeo illarum principium eA
punctum, in quod sinsulx incurrunt, sequemutuo tansunt; ia aurem
undeinitium queris dimensio capir, Cane dimentione, cujus principium,
_ exrremitas est, omnino caret. i5
Si ergo Punctum nullam dimentionem continet, sequitur nulla rarie
licici nacurae ne secori posse, atque adeo e linea, ex superticie pertectiusene, lonséque
dienitasepre. Praettantius. Nam quia Linea minus diridi porest, quam superticies,
recteintertur, lineam meliorem lessesuperticie, quod enim minus di
viditur, praestantius es co, quod majori dirisione aficitur; Si ergo ab
omni dirisione, ut pore ex omni parre in lectile, punctum abtorret, et
superticie, ex linea pertectius punctum erit, quod juxta mentem AUSU
Aini proprie puncti nomen obtiner, cum infixuris, ur Circulo, e Oud
drato, medio locogander, quod etiam, ut diximus, centrum s
Burarum nuncupatur; cum vero lineorum inicium est, aut lincas con
junsic, signum dicitur, nimirum nota quaedam, _ designatio in rebus
Punctum s Extentis, ac quanris, partibus carens, idCirCONON OMHESIBnUM eAt PuN
onum est nom Ctum, cum videlicer medium locum in fisurisnon tenet, omnerero pun
ctum est Signum, nora nempe sinc partibus; Hloc pacto s ejusdem cir
culi Centrum ue medium fgurae parcibus denudotum incelligas pun
ctum appellatur. Si vero tantum concipiatur, uc initium in quodre
etae linee leuradii eiusdem circulidesinune, signum proprie dicendum
est, quod tamen in nominum, ac rocum quaestionem relolui iplemet
Faretur Rusuctinus.
Ouam aurem recte ac solidè Punctum signum. Seu noca sine parribus
eni nomon ab Auxultino appelletur, axerrissime pater, si puncti naturam dilisen.
auxustinus. Ter Animo reroluamus; Nam Punctum Cemper in guantitate continua
vigere, e commorariintellisimus, in rebus enim quantis, e corpo.
reistanquam in lua lede regnat; actamen licet in quantitare continea
tur Punctum, ipsum nihilominus nullo modoquantum, aur extensum
eAt, Led prorsus insectile parribusque carens, cum aur medium fisura
rum aux linearum nexus, finis, aut initium sIE; guamris rerdincorpo
reum. ec inextensum sit Punctum, intellisi tamen nequir quin An
mum inducat innoritiam aut linceaut sieurx, quarum, aut inicium
aut medium est, idcirco cum alterius rei nociriam Punctum in animo
excicet, merito signum nuncupatur; Signum enim dicitur quidquid
Nullus in preter nocitiam fui, in alteriusreicoenitionem animum ducit. Dici
etiam Punccum sixuum porest, quia nulla est Pars in quantitate, nul
quo non elucea lus est in rebus corporeis locus, quoinsectile Punctum intelligi, ac de
sisnarinon valeat. Nam in quaris sive Linee sive superficiei, siverei
Colide parre Punctum concipere oportet, quod aut lineas coniunoat,
auc lineis exterisque corporum dimentionibusinicium, terminum, aut
centrum praestet. Prenim nullum corpus finitum intellises, quin su
perficiem, in quam illud abic, percipias, superficies aurem neutiquom
Animo deprehendetur, nisi cadat sub copitationem linea, qua illa
inicium capit, siris tandem lincam intellisere, opusest, ut concipias
Punctum, a quo Linea incipit, aut in quod detinit, atque adeo nis desr.
snetur in corpore punctum, a quo simplex loneitudo ortum ducit,
prolectonullam corporum dimensionem intellises. Ouamobrem cum
nullus sic inrebus extentis locus, in quo desisnare, aC nOtarenOn ra-
1C2
xunctum e
lincae e super
scilicat sin
parribus.
Duam recte
Punctocribua
Duatitate cor
porea locus, i
unctum.

## Folio 75 — 82792707X:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
ED A NM IT A X Y
leamus Functum, manifeste deducimus Punctum, Tignum, ac notam
aliquam esse fine parribus, quxe necessario in quantitate repnet; ac A0-
reac reluri quancitatis initium, XCoriso, licer a sciploquantiraris in.
dolem omninoreiiciar.
Ponquam aurem quid sir Punctum ingeniose, ac scire explanarerie
Ruoustinus, quanta vorestare, quantaque ri, et rirtute Punctum pot
leat, deindéaperire e oltendere enititur. Pcenim à Punctoincipir Yj. Ouaneu Pun
tum valcat
nea, duxe nullopactoesset, nisi Punctum, a quoorisinem trahic, elu explanatur,
cerer; Praeterea nulla fisura rectis lineis comprehenla construi e rige.
reporett, nihrecte linee in quasilla definit, inricem adnectantur, ut
angulum efficiane, artamen quo pactoansulusprocreari, eemersere
Ponitnisi punctum in figura exilteret, quo recte lince copulentur, quae
nisi in Punctum commune incidant, ansulum profecto non prosi
Enent, idcirco Puncto semoro sinsulassisurasinterire, ex eraneleere
oporcebit.
Praecerea nequir Linea secari, nisi Punctum adsic, in quo secetuT, Linea, sinsule
oque fieur
nam nequeunt dux simplices longitudinesmutuo secari, ut duo circulo- a puncto vim
rumarcus, aut duae linee rectae, quin seransant in eodem Puncto, in e existonciam
quo sectio, e conractus absoluntur, artamen ethauxiliante Puncto in- caxiune.
ricem secantur Lince. Punctum camen nullam sectionem patitur, et
omminoindirisibile est. Vlrerius ur duxe lince recte invicem copulen-
tur, Oportet, utillico occurrat Punctum, quod illas conjunsat, mu.
ruoqueconnectat.
Postremo ex Puncto excellentia, arque maxima perfectio circuli Lu: Summa circu-
Equalitas
pracererasplanas fipuras prohuit; siquidem non ob aliam caulam CIP. emanata Dun-
culus sngulis planisfiguris anrecellit, nisi quia summa equalitare pol. co.
let, coenim perfectior est tigura, quo major in ea Roret aequalitas. AF.
tamen queris in circulo xqualitarem moderatur, ac sullinctnisi Punctum
in centro consticurum, quod dum atque quaquarerlum à se singulas cir-
cumterentix partes remoret, insignistimam circuli egualitatem pro-
crear, cujustons, e oriso Punctum est. Quo ponhabito, a percunte,
totam circuli xequalicarem incerire, ex in nihilum solvinccesse eAt. Un
quamporens, quamque ralidum eAt Punctum, ut ab illo cota hsurarum
Vis, ac praectantia ortum ducat; cujus Puncti robur, e poreltas pocis.
simum oritur ex eo quod maximea d unicatis pulchricudinem accedie
Punctum, quod in rebus extensis se habet veluri unitas, nam sieuri in vunctum inse
quancitare dilcreta, seu numero incellisibili, quam Rrichmetica con. s
templatur, unitas, que omnem divitionem, ac mulcitudinem a (c ex. menrum.
ex Punctoini
cludic, eA radix, e principium numeri, scumulricudinis; eodem Da rium capis F. X
Etoin continua quantitare, eth inextensum, e insectile Punctum est, censio.
exiplotamen tanquam a fonte extensioomnis ortum ducit.
ldcirco non tancum fere singulas perfectiones unitatis arithme. Punccum ari-
hmetice uni
riex, guae numerorum nempe radis est, redolet Punctum, Ve raci mirum
rum etiam supra ipsam unitarem excellere videtur, ut s tas eA di- immodum ex
ellere vide
cere, maxisunum Punctum, quam una ipla unitas dicenda sic. Onitas cur
non est numerus, at ab ea Numerus omnis produit, pariter, et pun.
Ccum non est dimensum, ab eo ramen linsulxe dimentiones proficiseun.
cur. Prenim a Punctoprohuit Linea, a Linea oritur Tuverticies, 2 qua
CANdEM CORBUS EMAM2E. En quo pacto Oriso. et initium eriux dimen.
tionis

## Folio 76 — 82792707X:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
A N E M AP
honis Punctum est. Ouod si imaginemur mediante motu in longum
punctum explicari, linea emersit, haec aurem in tranlversum expanta,
princirium. LHuens st Superficies, quxe s intumelcar in altum, rra (mUtatuT in COr-
puncto ad pus. En qua ratione reluti componendo, seu addendo a punctorrina
Dimentio exordium capie.
Jam si corpus aleicudinem exuens contrahatur, in suxersiciem redit,
gux contracta secundum laricudinem extennatur in lineam, RxCTaN
dem longitudinem a se abjiciens, in punctum detinit. Enquo pacto se
parando in punctum, reluri numerus in unitatem, resolvitur extensio.
Duod sane preclarum quoddam exemplum utriusque methodi tum
analyricae, tum composicire, siveinventionis, & doctrinx nobisex.
hibet.
vunctum sin, Praeterea unitas si in se iplam multiplicetur, non augetur, sed eadem
immuTatA manet, unum namque in unum mulciplicatum dat sempet
nisi punctum. Unum; eodem modo punctum li ducatur in punctum non dat extensum.
sed Punctum, cum enim Cunctum sic parribus, _ extensione omnL
destitutum, neque contrati, neque auseri porest, nam nihil nis par
tibus, e extentione pollear, minui, aut crescere pores. Frinc quo
vismodoaccipiatur Punccum, ut mulciplicarionislive Arichmericae.
sive Creomerricae pranis praecipie, punctum quantum liber in scixsum
mulciplicatum, non nisi Punctum procreabit. Jam expendamus, qua
ratione dici poner, Punctum adeo robuctum, e insigne esc, ut Ari-
chemericam unitatem rirture excedat, seu unitare, gux in numero
elucer, melius sir, ac pertectius. Or hoc obrineamus, sequentimo.
si addica das Aoratiocinamur. Onitas si in se iplam multiplicetur, sane non sienet
numerum hauanisiseiplam, nempeunitarem, actemen si sibi addatur unitas, non
punctum ad
unitas. Sed numerusemersic; crenim si unirari uniras addatur, non
Oritur uniras, Sedbinarius numerus proftuie, atque adeo dum unitas
seiptam sibiaddir, quodammodo a suxnaturx pertectione recedens.
dicum puncto, il numerum impertectiorem converritur. Secus rero se haber Pun-
non extensum ctum, cui si punctum, imo e innumera addaneur puncta, non plu-
sed punctum
sienit.
ra puncta, sedtantum unum puinctum prodir; Hinc dum intiniex Li
Erinsinicis nex inricem lecantur, cum necessario in eodem puncto communi lo
punctis simur
contunctis uni–
Lecene, utlanior edocet Creomerria, cnne ex infinitis punctis linearum,
cum emersis da st idem punctum incidune, simul addicis, non infinita, sed
unum rancum punctum consursit; quapropter minorem mutationem
Paricur punctum, quam unitas, atque adeounitate punctum immuta
nionem paricur Bilius, ac pertectius appellari porest.
Inaper derracta unitare d numerobinario, hic illicoperit, in unita
onirasdum ad Temes addira vero binario, non binarius, sed ternarius abeo
iu aur diversus orscut, idcirco unicasnumeris addita, aut e numeris derra
merum curba. Cta, numerorum speciem evertit, ac deturbat; qua imperfectione
quidem caret Punctum, quod sive Lincam Linex adiungens, lineis ad
x puncti ad. dacu, re ds separando, ac dividendo, a linea detrahatur, Linex
nacar a Ca Conlantisimé maner, ut neque in punctum aliqnando de
nullam mura. Hnat, neque  alteram degeneret naturam. Concludamus erso cum
sionem pariur Kusullino, H rebuscorporeis, _ exrensis nihil reperiri, Punctoma.
silentius ac porentius, a quointesra corporis subslantia, e rim, et
Panctum cor
poris origo
dendo ad car.
pus descend.
nus
Im punctum
corpus resolv
nr
se ipsum duca
tur, non parr
vuitatem
Vnicas unita
punctum.
addirionis op
nullam mura-
punctum secus
vero unitas.
subancitur, n
ditione, aut
subtractione
engensio.
originem capit.

## Folio 77 — 82792707X:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
RV a W 115
A
F X x V
A3. Nuncerso illud antende, cum es quid sit sionum.
C quid sit loncitodo. Cs quid sit latitudo perspeveris,
quid horum ribi videatur alterius, es cujus indicere.
sinequo essenonpossit. Ad. Video, quod lacirudo loneitudine in-
digeat, sine qua prorsios intellici non potest. Rursus lonsiudi-
nem cerno lacitudine quidem non indicere ut sit. Sed sine sieno
illo esse non posse. Illud autem sienum per semet ipsum esse, (5
nulliushorum indicere manifestum est. AV8. Ita est ut dicis
sed dilisentius considera, utrum latitudo vere undique secari
queat, an alicunde nec ipsa sectionem possit admittere, quam-
visplusadmittat, quam linea. Ad. NV. scio prorsus unde non
Possit. Au8. C. redotenon recordari, nam neserre istud nullo
modopotes, quare commonefaciam re ilto mode. Cerie enim
laritudinem sic intelligis. ut cogitatione rua de altitudine nihil
issurpes. Ad. Sic omnino. A18. Accedat icitur huic latiiudo,
C9 responde jam utrum etiam aliquid accesserit; quo maeisun-
dique secari queat. Ad. Atire omnino admonuisti. Nunc enim
videonon solum desuper; aut ex inferiori parte, sed a lateribus
quoque adminri posse sectionem; nihilque omnino reman sisse
unde non queat penerrare divisio. Onare manifestum est (5 la
ritudinem exhis partibus secari non posse, per quas (urrectura
est altitudo. Auo: Omniamtibiicitur, si non fallor, (5 lon
eijudo, es latiindo, (5 altitudo nota est, quaro utrum pos-
sint deesse duo superiora ubiaderit alsitudo. Ad. Sine lonei-
rudine gnidem video esse non posse altitudinem, sine latitudine
austem porest. AuS. Rediered ad cositationem laticudinis, et si
eam quasi jaecentem animo ficuraveris, ericatur in quodlibet la-
tus, tanquam si eam velles per tenuissimam rimam, ubi se
clau sejanvae juncunt educere. Annodum intellicis quid velim e
Ad. Intellico quid dicas, sed non dum fortasse quid velis. Au8.
Illua seilicet ii respondeas utrum sic erecta latitndo videatur ribi
mierasse in altitudinem, es laticudinis jam nomen, deseri-
ptionemqué amisisse, an adhuc maneat latieudo, quamvis il a
sit collocata E Ad. Viderurmibi alticudo esse facta. AVS. RC-
cor.

## Folio 78 — 82792707X:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
DIB  A N L M AF
cordarisne; obsecro, quemadmodum allitsdinem definiera
mus Adeod. Recordor plane. C me jam sic respond se prodet.
Nam etiam hoc modo quasterecta lasitudo sectionem per longum
versus deorsum non admutit, quarenulla in ea possunt interro-
racoeitari quamvismedium. Ss extrema cositentur. Secum-
dum autem superiorem demonstrarionem altirudinis, quam fe
cistiut recordarer, nulla est omnino altitudo, ubi nihil intus
coeraripotest. Au8. Recte dicis, (5 sic te omnino meminisse
cupiebam. Onamobrem illud jam volo respondeas, utrum
falso verum anteponas. Ad. Jam hic dubitare; incredibilis
dementia est. AUS. Dicerco; quaeso te. Numquid nam ve-
ra Linea est, qua per loneum secaripotest. Aut vera latiti
do, quae cum erecta est, ut diximus, sectionem per loneum
deorsum versus admietit. Adeod. Nihil minus. AU∞. On
quam ne icitur oculis istis corporeis veltale Punctum, vel ta
tem Lineam, vel talem laticudinem vidisti. Ad. Omninonun
quam. Nonenim sunt ista corporea. Au8. Aqui si corporea
corporeis oculis mira quadam rerum coenatione cernuntur.
oportet, animum, quo videmus illaincorporalia, corporeum, cor-
infvenonesse, antualiter existimas ?
Tribusdimen Tatem
Ronibus corpo.
ris natura ab
sol vicur.
F. L L O S
actenusaxeruit Augullinus quid sit punctum, quid linea, quidve
LL suverticies, in hoc tamen cape accutattus quoanam horum
ditur. Ouiaquid auFCM MI ROCCaPIEE COntinetuT, ad omnem obscurI
contationem adimendam, sequenti modo exponereliceat.
Pribus dimensionibus, seu menfuris
Told Corporis lubstantia absolrieur, que
lingulx tribusscecs MIHeis ad aequales
cmlatis cio lCatf, d decerni to
votentius, ut minime altero indiseat, InVeuusare, a explanare exct
duo pacto que
vis corporis di
menstomensu
retur exponi.
ribuor
angulos, seil ad perpendiculum se invi
Lell.LClDEL. UCCorpus cubicum
sexnempe quadratis mutuo equalibu.
cilcumleripeum, le ad idem punctur
B intellisantur protractae tres recto
AIHCG IL D. BC B R, hac lesC, 
ad normam seuad perpendiculum inri
cem cadant, ansulos scilicet equales,
sire rectos etticiant. Jam Cicometrae his
Eris limeis mtuntur ad laruetn quanta consicudine; laui
cudine,

## Folio 79 — 82792707X:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
t
tudine, et altimdine expostus Cubus X conster, cum HX reCEX li
nee sine brerissime omnium Linearum quxe ab eodem Puncto commu-
ni duci possunt, ex semper cadem constantisime maneant, atque
adeo prorera corporis mensura accipi possint, e debeant. FIis gurem corporisdimen
ionum quen
rectis lineisindifferenter uri porest Creometra, vevel lonsicudinem, consicndo, que
vel laticudinem, aux altitudinem corporis Z metiatur, queris enim nam vero la
tirudo, aut al
apta est ad indicandum, quam longum, quam latum, aut aleum sE sicudo nuncu-
Corpus, altamen Runa harum linearum accipiatur pro determinanda pandasit, Aa
longicudine, alcera indicabie laticudinem, poltrema vero alcicuai- uitur.
nem, sire corporis folidirarem oltendet. Idcirco E lumatur recta
linea A B., neRatuam, quanex lonsitudinis SEcorpuS X; linea re
Eta B. C laticudinemt. B R rero alticudinem, seu protundicarem
indicabit, S ricissim, snsule ramen herecte linee simplices ac mere
Pongicudines func, quarum nulla lata, auc robucta cA, sed tantum quan-
ta siclaritudo, aut corvoris protunditas indisitant. Ouaproprer cum
absolure enunciatur lacirudo, non renitin allato exemplosimplex lon-
situdo. Seuiplamer recta linea B. C, Ped rora superticies quaruor re,
etislineiscomprehensa, nempe quadratum B, A, P, C longum.
pariterque latum, cujus lacicudinis mentura est recta Linea B, C.
lonsicudinis rerorecta linea A B. Nomineigicur longitudinis linea-
lacicudinis Superticies, alricudinis, sen protunditatis corpus proxrié
venie, ue longitmdo, scilicet Linea, pexecedat supersciem, H~C rero
prios lccorpOre.
Siguidem uELInC2 AIE, nOn OpOrTet uE Pariter AE, X intelligatuETU.
perticies, quae existere, ac percipiporek, guinrigeat, e percipiatur
corpus. Linea namque cum sic simplex lonsitudo, est prortus inlecti-
lis sccundum latitudinem, qua caret; superticies rero ets linea indi-
set, cum sc longa, atcamen cum nullam habeat altitudinem, illius rinea nensi-
latieudo nullo pacto ulterius lecari porest secundum corporis profundi- quam acorpo-
et a si
Tacem, adeoque superticies ut sit neutiguam indiger corpore, idcirco perficies pen-
corpus, quia erine dimensum ca, nisi Linca, ex superhicies adenene, illi- det.
coinceriret, Superficies etiam periret nisi in ea contineretur Linca; VF
veroLinea sit, ac sub intellisentiam cadat, neque corpore indiser, ne-
que supersicie. P.st isitur Linea excellentior ac porentior superticie Corpus imper
eclitis suvet
hec veromajorem rim, ex perfectionem habet, quam corpus. Ouid. sicie.
quid enim ab alio pendet, decerioris conditionis eocA, a quopender;
quae cum ita se habeant, Racuendum cirram dubitationem cAt, pun-
ctum, in quod desinunt lince recte corporis dimentiones indicantes, el. Dunctum
nulla corpori
seomnium robustissimum, ac perfectisimum; Exenim adeo per Pemet dimensione pen
iplum est, acsubsistie, ut neque corpore, neque supersicie, neque li- det, sed pers
nea indiseat. HIxc aurem major, aut minor pertectio a majori, aux mecixsumes
minori, autnulla dirisione ortum ducit; Nam Punctum cum prortus
inextensum AC, X insectile, ided nulla corporis dimensione indiget, id.
circo dlinca, e superticie, e corporedignius, ac melius est. Linea
quamris in erantrertum secundum lonsicudinem secari valcat, attamen
insectilis eA e inexrensa quo ad lacicudinem, ex alticudinem, atque
adeo cum linca, excepto puncto, pra: cererisa dirisione abhorreat.
suverficiei, ecorporiantecellit. Supersicies rero, ut quadrata facies
cubici, seu exagonicorporis X, porest quidem diridiin loneum, et
latum

## Folio 80 — 82792707X:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
+
Y
M AP
latum nimirum exuITaquE Parte, qua extenduntur due rectae linee 
B, B C, nullam tamen alcicudinem habet, quapropter neguis ad
tum secari, nam quamvis concipi poric, quod in interiori ParLCjaCCHS
veralticudinem B R. aTursaE vsque ad Punctum B, reluri in cor
pus expansa, seu corporis soliditatem prosiBnens, reveratamen um
per ur simplex superticies atque externa corporis tacies altitudine carens
accipienda cAt; Nam altitudo, sive soliditas est parsinterior cOrvOrIS,
euonem cor cujusviscera. _ inceriora alticudine comprehenduntur, que in corpo
aoudo dicausopacis. Seurenebrolis, ut suntmetalla, tantum intellisentia, il
cur decerniur. Dellucidisverour Vitrum, sensu etiam percixiuntur. Superficieire
rdauxilio solum exrimam corporis taciem inspicimus, guxe cum AFCOF
poris extremitas, ac terminus, nullo modoprotunda, sire alta et.
secusipsummet corpus, ac iplamet soliditas, haud corporisac solidit
ris extremitas esset. Idcirco altitudo, corvoris scilicet plenitudo, et (0l1
diras, cum pro extremitare habeat suxerticiem, hujusrero terminus AELi
nea, lequitur alticudinem rriplicem amplectidirisionem, erenim, e lon
corpus qua fitudine, e laritudine gaudet. P. A isicur ex quaris parre sectilis alcitudo,
seu corporis soliditas, arque aded linca, et superticie imperfectior. Ilinc
Puncto veluri ex diametro C orpusadversari videtur; Nam cum Pun
Ecum ut poteprortus inlectile omnem diritionem a se rejiciat, corpus
ex adverso dirisionem, quantum hieri potest, paritur, ut nulta in eo
eluceat ParS, quam Denerrare nequear diritio, est enim ex omnivarie
dirisibile; Ouaprovier maxime à puncti pertectione recedit corpus
Prx exteris vero dimentionibus accedir linea, medium tamen locum
Obrinet suxerticies, inter lineam quodammodo ex corpus collocata.
Ex rebusjam explanaris intere Rupustinus, veram lineam inleetilem
esle lecundum lonsicudinem, quia lacirudine carer, veram superficien
alritudine carere, nam in altum nulla ratione secari potest, verum id
men punctum, sisnum sine partibus, ex omnino in sectile ese, quia omne
dimentione priratur. Idcircodocer, haud sensibus, durphantasiâ, lect
nudatancum intellisentia, ac solis utita dicam interioribus oculis Ra
tionis, veraslineas superticiesreras, rerumque Puvetum a nobis, con
cixipolle, erenim quidquid sensibus, _ phontasie representatur. II
nedimentum, ac ex omni parre sectile cAt; Nam hujusmodi organr
ouidquia sen-C. C aM aalCam larum, superticiem protundam, punctum
mrcrincdim. lonsicudini advexum necessario percipiunt; nequeuntnam que separare
alreram corporis dimentionem ab altera, qua visdimentiones corpo
ris discernendi, solicompetitInrellisentie, nam hec dum a lariendi
ne sejungit lonsitudinem, lineam veram intelligit; Cum auremr lati
cudinem ab alticudine distins uit, in reram superticiem cositando incur
Ti ae cacuthan glaris corporea dimentione pursans, seu a mo
quesensum s. lis, partibusque comerciollissocians, Verum Punctum concipit. Ve
rum igitur punctum. lea vera, _ vera suverficies resincorporee sunt
acorporis scilicernatura rellx. Ouidquid enim corvoreum cnt, trI
bus spactorum dimentionibus ablolvitur. utnisres aliqua longirudine.
laciruc, a alceue posseat, corpus dicineguear; Actamen verum
punecum quaris dimentione caret, vera linea Colam amplectitur IOn8I
tudinem; superticies rera licet longa, 8 lata sc, a se tamen ommino
rejicit alritudinem. Onapropter incorporea hec dicenda lune, cum aul
nullam.
oris dimensi
quaversums
ile est
Vera lineaso
innotescit a
ibus obversque
cum est.
veralineaco
us non est, at
usit

## Folio 81 — 82792707X:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Y ANTIT A XF
nullam, auGuIaMI, aul duplicem tantum dimensionem patianrur
quod nullomodoconsruere porestcorpori, in quo longicndo laticudini
immiscetur, laticudo rero connectitur altitudini, Punctum fingu-
liscorporismenturis adjungitur.
Px hoc aurem quodrerum Punctum, vera linea, ex suxerficies rera Si lucum i
orpoream cet
finc res incorporee, gux sensum, ac phantatiam effusiunt, ostendere nit snimus et
conatur Augustinus, humanum Animum incorporeum esse, e inex. mole corporis
renlum, hocenim pactosolidé, e acure, ratiocinatur; VE Animys carere t
corporea percipiar, nempeurlineas, ac supersicies talsas, Puncta quo.
que talsa, seucorporea videar, corporis oculis uritur, mira enim qua-
dam rerum cognatione factum est, atque naturx lesibus institurum,
uc Animus non possit cernere corporea, nili auxiliante corpore,
quamobrem opusest, utcorporis orsana adhibeat, E corporcas lincas,
dut superticies, aur corporelcentia Puncta percipere relit, corporea
animum.
enim corporeis, Scuorsanicis Anime faculratibus respondent, Corpo-incorporeo Ani.
ream aurem Animx porectatem appellamus eam, quae CorpOreO Org2. mo inspiciun-
nia, aequeconsonantia erranda eA, latuere cosimur incorporeis in-
Corporea conpruere, nimirum animum incorporea cogicandi rirtute
incorporeas restantum intelligere porse, ut Animusnullo sensu, nul-
loquecorporis organo, Sed tantum se iploutatur, ut quea corporis in-
dole abhorrene, percipiar; idcirco incorporeus dicendus ca Animus
seu a corporisnacura sejuncta, prortusque infectilis dicenda eAt intelli-
sendipoteltas, cujus ope incorvoreas, ex insectiles naturas cositatio-
nereroluimus, quae incorporea animi facultas nullo a se direrso indi-
Det, Sed sibi latis ek, ut veras lincas, veralque superticies, ex incor-
Porea puncta rideat, ubi quaeso haec incorporea ridet Animus, si iu
semec iplonon rider: Forlan in sensibus, aur in iplis corporibus: Neuti
quam. Nam quidquid rel sensu comprehenditur, aut in corporibus
delitescit, verecorporeum, scurrine dimentum est. Oporterisitur
ut videantur in eo quod incorvoreum cA, hoc lane iplemet Animus eAt,
Seliplamet Incellisendiporeltas, qua rationalis Anima a corporum
Societate se separans, incorporea cernit. Lcenim Rur corpora sentiat
urincorporcat
Anima, corpus conteltim occurrit, cujus auxilio, miro quodam Supren Xihil Anime
prodest corpi
mi Conditoris artifieio, incorporea Animi Tubltantia corporea cogitat, ur illa cernas
necellum est, ut corpus quodris recedat, Polumque incorporeum prXe- incorporea.
HOSE, uE guxe a corporis natura aliena lunt, intellisamus. Idcirco sI
exensus, ex corporeus est Animus, sola extenla, e corporea prote.
Etoperciperer, quemadmodum oculis corporis nullo pacto incorporea,
Tedrantum quae in corporis dimensiones immersuntur, prospectamus,
cumigitur, _ in extensa etiam percipiat Animus, a inexrentum etiam
Animum esse oportet, in quo summusnaturx ordo, ac mira quaedam
incidi, Hlumanus Animus vereintelligit Ens infinitum et pertectim.
mum, cujus ingeniram _ anticipatam quamdam norionem habet, et ta-
men ipsehaudintinitus eabsolurepertectus, sed impertectus est, ex incorporeum a
orporea Ani-
limitatus. Potestigitur sinita, ex impertecta Mens intinitam, _ DCF. ma cerni posse
rectisimam Naturam in suisnotionibus reluri ex leripiam intueri. Ouid viderur.
iBieux
rerunteognatio ettulgent.
Dumtixe aucem animo rerolvedum, Mleguentem dubitacio
Dubitatioque

## Folio 82 — 82792707X:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
M AI
ocu velal, Gam Pariter a corporea Animxe faculrate incorporeum, et
corporca A.FdicE. Nam si ur humanus AnimuS CeTHAE INAINILuI, 
nima cerni non eA necom, abidentidem intinita perfectione pollear, cum et
posse videur. Cuapre natura infinitus, _ impertectus, pertectissimam tam en substan
cellisit, eodem pacto contingere porelt, ut corporea, _ ex
renla Anima incorporeas, _ insectiles res inspiciat, sicuri enim non
requiricur in humano intellectu infinita perfectio ad intelligendam
Nacuram infinire perfectam, ita non oportec, Animam partibus, e
molecarere, ut cernatea quae a corporum tumore, ex dimentionibus
abhorrent; masis enim distat Mensfinita a Natura infinita, _ perte
etilima, jux distantia insinita est, quam dister Anima corporea saltem
abincorporeotinito. Ouaproprer licuri ex eo quod humanus Animus
incellisirintinitum, nullo pacto sequitur illum esse infinitum; simila
modonon porest interri hominis animum esse incorporeum, exhoo
quodillecernatincorporea
Hlaec dubiratio tamersi Formidabilis primo aspectu rideatur, attamen
vubiracio sob. valdeimbecillis, Facilisque solutionis est, cujus toca ris in rocum am
phibolosia, et xeguirocatione porisimum sita est. Cum dicimus. Mens
humana Incellisirinfinitum, Cns scilicet Portectissimum, ac simplici
rexillimiratum, verbum intellisere, non simpliciter, e absolure, sed
recrictomodo, e sccundum scholarum phrasim, secundum ouid, ac.
cixitur, nam si sensus est. Mens finita simpliciter, X abso ure intelli
sit Ens simplicirer infinitum. Propositio aperte Falsa est, et 2 nobis
respuirur, quia simplicirer intellixere intinitum sine ulla scilicer limi
carione, e omnimodo, haudfinitae, sed intinitx d lumme pertectae
Intellisentix cancummodo comperit. Frenim solius Pntis simplicitet
infiniti est, se iplum compraehendere, scu simpliciter, ex infinitomo
doincellisere. Legicimus isitur noltrie propolitionis sensus sequens
es. Hlumana Mens restricto. ex siniro modo incellisit Pnsinfinitum.
Exhoc aurem, quod illa hujulmodi intellisendo tendat ad objectum
intinitum, evidenter, e necestario deducitur, eam hand inknitam
sedtinitam, _ impertectam ese; nam tinito modoinfinitum intelle
Sere, impertectioquidem, e imbecillitaset. Neque absurdum est.
Led ex adrerlo lummovore indilpenlabile, denecelsarium, ut MensA
nita aliguomodo intinicum incellisar, illimitarum nempe, ex incom
mutabile Verum, cui necessario coniunsitur, ex ad quodnisitenderet,
nihil prorsis intelliseret, ut in nollris inreltisationibus enuclearius
aperiemus. Hucaccedit, humanum Animum, X ratione tendentie,
acnecessaria conjunctionis cum Intinito, _ ratione sui rationalis ap
peritus, Xamoris, qui immensus quodammodo cst, e nulla contr
nia pacitur, insinitatis caracterem, ex insienem quamdam notam con
tinere, atque adeo mirum non est, quod humanus Animus intelsigat
intinitum, cuirantopere consruit, proportionatur, exoimilatur
Inter Animam tamen corpoream e incorporeum objectum nullaprote
Ctoprovortio, nullaque congruentia intercedie, ex nulla enim parie
corporea Anima cum incorvoreo necessario connectitur. Onin eniam
manifecta quaedam falsitas oriretur, sICOTDOTCA ANIMIA IN COFFOTCA CCF
nerer; siquidem rel simpliciter per incorpoream scilicet, ee insectilem
norionem, sire imaxinem incorpoream inspicetet. vel rectricto mo
doper
Encorporeum
vicur.

## Folio 83 — 82792707X:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
V A N eF Y or
P.
aperimasinem nempc extca, d Corporcam. Si primo ulodo, Ani
maelserpariter corporea,  ucorporta; inicetilis enim, al incorpo.
reanotioincorporeo subjeclo rantum inherere Dorert. Si verococed
tur secundum, cunc Anima id imagine corporea haudincorporeu, Ic
revera corporeum, e sectlecernerer; Inimagineenim corporcr, a
exteitanon quod inexrentum, e insectile est, representatur, seg lalt
cum in illa sensilium, _ccenlarum rerum delineamenta conrineiu.
Ex hoc erso quod humatus Animus absolure, ex incorporco mode
Punccam Incorporeum, Incorporcas quoque corvorum dimentiones
intelligir necessario, excridenter seguitur, et illum incorporeum pa
riter else. Duod autem haec, qux docuit Rugulinus cirea Punctum
lineas, ex superficies, non sint humanae imaginationissigmenta, lec
summoperereritati ex Rationiconsentiant, plane, ac fuse dimonta
bimus in disserratione de Veritate Punctorum. Linearum, ac Suxersi
cierum, secundum Canioris Creomerria principia, quam Lector in libro
noltrarum inrestigationum invenier.
t
E X
P V
.Acejam concedo corpus non esse animum vel quid-
quam corporeum, quid estrandem, dic mihi E AuS.
ide interim, utrum confectum su carere illum illa
omnquantitate, de qua nunc quastio est, nam quid sit Ani-
mus, solitum ie ese mirorpriore inter nos questione discusum.
Memsti enim a qusisse primitus, unde esset, quod duobus
modis anobis traclalum esse memini, uno quo quasi de recione
ejus quaesirum est, aliero urum nam exterrâ, vel iene, vel
alio quopiamistorum elementorum esset, vel ex omnibus, vel
ex aliquibus illorum. In qua quastione constitit inter nos, non
magis hoc quarendum esse, quam un de sit terra vel si quod aliud
elementorum sinculorum. Intellieendum est enim, quamquam
Deusfecerit Animum, habere illum certam substantiam, qua
nequeterrena, nequeienea, neque aerea sit, neque humida
nisiforie arbitrandum est. Deum terra dedisse, ust nihil aliud sit
quamterra, (5 non dedisse Animo, ut nihil aliud gnam ani-
mus sit. Si antem definiritibi animum vis, (5 quaris quid sis
animus. facile respon Leo; Lam mibi videmr esse substantia
quedamrationis pariiceps, regendo corpori accommodata
 X.

## Folio 84 — 82792707X:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
N hoccapite primum Adeodatus lubentissime concedit Animum
L humanum omnino a corporis natura, spatiorumque dimensionibus
alienumesse, atque adeo spirirali, X insectili substantia pollere, at
ramen enixe rosat Ausultinum, utrandem explicet, quid sE humanUS
Animus. Cui incerrosationire (pondet Rusultinus, se jam in praece
dentibus capicibus Animinaturam aperuisse, namair, hilliusoriginem
inquiramus, ex Deoest; S rerounde sc, quibus scilicer principiis
constet; inveltisemus, nulla fane occurrit responsio, siguidem ex
nulloelemento facta est, cum simplex, ex insectilis quedam substan
ria sir Anima, eo modo quo de elementorum nacura ratiocinantur Phi
LoTophi, censentes, Aquam auraerem nullo elemento constare, Lec
ex ipss singula permixta corpora procreari.
Vrautem hic Augustinus clariorem, ac specialem quamdam ANI
maenotionem traderer, primoadmirando quidem acumine, admonet,
nimusnihit Animum humanum nihil aliud eNe praeter Animum; hoc nimirum
aliud est, quam infgnisimo saudere pririlegio, urnihil alinds, quam Apim ut
Rilli aliquid extrancum immilccas, quod non sir Animus. illico Ani
minatura deturbata pereat, quod luculentisime Perrx exemplo expo
nit, hoc enim pacto ingeniosé philolophatur. Deus dedit Perre,
uenitril aliud sit quam Perra, nam quorismodo in minutissimas par.
ticulas contrinsatur Perra, _ dividatur, lemper terra emers et, nem
peid, quod supercs, emanee, terra est. Cum enim terra simplex
Sicelementum ex nullo alio clemenro composita, in quaris sui parte
sibi omnino similis, et homosenea semper, e sola terra cA. Si autem
Deusadeo certam quamdam substantiam terram effecit, ut haec nitu
aliud sE, quamterra, ut scilicer tora illiusnatura rerra sic, nihil pro
fecto prohibet, quin possitprocreare Animum, qui nihil aliud st.
quam Animus: Actamen SFerrE DeusconcesSIE, UELOTA RIEterra, C
nihilaliud st preterterram, sane etiam excellentiori animi natura
dedit, utnihilaliud sic, quam Animus. Nam lterra animo deterior,
tota terra est, ut a fui natura rejiciat quidquid cerra non est, seu a ter
exe substancia atienum cA, non video, quare Animus terTa lONSEPTE
Rancior negueat paritex esse rotus Animus, uc aliquid aliud inscipse
amplectatur, quodnon specter ad Animum. Hloc autem fusius prose
quemur innottris invellisationibus, guin eriam ostendemus in secuN
da, _ Terria Parre hujusoperis.
Ponquam aurem tirmarerie Rugustinus, humanum Animum nihi
aliud esse praeter Animum, deinde descendir ad axcriendum quid sil
Lesirima hoc, quod in honne ihil aliud est praeter Animum, claram scilicet,
nedesinicio ina norionem Animxe humana tradere enititur. Ouxe sané nC
medium asser- tio, claris rocibus ab Alugultino exposita, legitimam, ac linceram ANI
ur ab suru. mx desinittoe ceplectitur, qua summovere humanaementis supr
cuncra corpora disuitus, et praestanria excellicur. En Rusuctini Det
nitio de humana AnimiEMaTUTa.
Quid sit ravio
palis Anim
inguiritur.
enimus
nimae huma
Rino.

## Folio 85 — 82792707X:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
ZV A N 4
usoora
Or
P
ationis particep
deoo coveodidd
am sinculas hujas Paltate detinirionis parriculas accurate expenda
Lmus. Adima humana dicitur primo subltancia, resnempe scipsa exi
Rens, ulli subjectaa ie diverso scilicer intierens, quodproprielolis in- sola venscta
corporel. C insectilibusnaruris convenir, nomen enim subltantix Pro-
prieMonadinimirum nicari consruit, cujusinter res crearasinsisniora
velligia, ac delinermenta inseetiles, & inexrensae naturx sunt, quae post
Onitas vere
ubstantta est
immutabilem, ex Archerypam Vnirarem scoundx, ee derirare substan. Anima insiu
cixe nomen obtinent. Nam ut in noaris Inreltisationibus ostendemnssnius vera subs
Tola, ex Increata Oniras rere subcantia eAt, ob quam rationem a nobis unicatis vesti-
stantiae sed
substantia prima, e exemplaris nuncupatur. cujuspraestancisima re. sium.
Ouopactohi
Rigia, eimiramenta res indiritibiles a corvorismolcalienae sunt. Oua-
propter secundas, ex reprae seuraciras subsancia sillasnominamus, juxta
quam Doctrinam, quae lana est, ex quammaximé consonattationi, res
secciles. et corporex, qux haud unitaris led numerinaturam redolent
vere non lunc substantix, non enim sciplis, sed Vritaris, unsique in
niverso corporeo regnantis rirture _x porestare existunt. Idcirco cum
trumanus Animus ut pore insectilis X incorporcusmirum in modum ad
exemplaris. _ primxe Vnicatis elesanciam, et perlectionem accedat.
Capienter Ausultinus illum substanriam appellat; quod pollea, planius
explanat subdens. Pationis parriceps, Prenim nomine Rarionis hic venit manus snis
incommutabilis, ex lempirerna Capientia, qux iphiusmet Dei Ratio ee mus sit Ratio
vita est. Dirina aurem Capientia ix lum incommurabile verum est, cujus erplicatur.
is particet
virture vera lunc, quecunque funt, acque adeo iplamet exemplaris
Vniras est, in quarota, e omnisena perfectio simul, e simplicissime
claudicur, cujushrumanus Animusinsioniter parricers cA; Si quidem
illius Incellisentia nccessarid summo, e immurabili veroconjunsitur
in quo, tanquam in luce sinsuliscrearis mentibus aftulsente primas, e ereata Mens
recernasrerum Raciones intuetur. Ouin eriam humanus Animus dici. incrcacc
pientiae conn
cur insenire sapientix particers, quia sicuri haec le ipla semetiplam jansicur.
cernir, ac incellisit, ita ex ille non cancum se iptum, verum eriam
ex iplum immutabile verum se ipso, nullo aliomediante videt; PA
isicur humanus Animus intismistimum quoddam immutabilis Ra
cionis, seu insenirae Capientie lmitamentum, dum aurem hicadtu.
5a
Rationalis
Anima inge-
premam. _ exemplarem Rarionemrendit, ranta vitantaque disnita nicam sapien-
reexornatur, urnullares creata (F, qu Praeet humano Animo, cui ciam imitatur.
anquam intimioris ordinis obremperat, ac subditur corpus; hinc precla-
re detinitionem claudit Rugustinus dicens. Corpori Regendo accommodata.
Animuscorpo:
ris Rector 
quibus verbis nosincomparabilis Doctoradmonet, humanum Animum Dominacor.
ex liberrima Dei facientis intentione corporiorsanicoconcettum esse
non ureiobediat, ac inserviat, sedutillud regat, ac moderetur; C ol-
locarit enim Ocusintimius corpus sub prrestantioris Anime imperio, ac Anima ratio-
resimine, its pulcherrimo rerum ordine expolcenre, interiora enim fu. Deum supra
nalis infra
perioribus subjacenc, idcirco rerum asen di principium in homine Ani c
cata
ruS

## Folio 86 — 82792707X:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
BC
A H Y M AB
musest, qui, ucloguitur Aupustinus in Libro de spiritu, ec Anima,
lemper vivens, dc semper in motu, corpusanimar, ac virificat, cujus
vita, ex robur est. In hac tandem ultima particula Rugustinus admiran
dum dirinx Sapientix artificium, quo incorporeus, ex immorcalis An
nimus admi mus sectili, e caduco corpori copulatur, innuere videtur, nihil enim
artisicio corro. n homine admirabilius, quam unio, ex nexusspiritus, e CarnIS, COr.
ri coninnctus. Fuptibilis corporis, ac sempiternae Mentis; de qua Anima, XCOrpO
risunione fuse in meis Investisationibus asam.
In hac denique desinitione humanus Animus quodammodo coloca
EnSinteF Deum; e corpusjacet nam dum dicitur. Rationis ParticepSi
immutabili vero, quod Deus est, conjunctus nobis extibetur, que qui
demconjunctionecessaria. _ indispeniabilis est Animo, cujus vica, ip (a
immurabilis Rlario est, 2 guaciera sui interitum sejungi animusmini
nimus veri meporest. Cum vero subdie Rugustinus. Corpori regendo accommodata;
Animus dispentabili, urita dicam. e contingente unione corpori aNo
crcamis Nam Clacus seelentatur, diciturenim aptatus a Deocorpori, ut illud regati
ecuctodiat, qui modus lognendi faris indicar, unionem Animi cum
COrPORCnOn Ortum ducere ex iplamer natura Anime, Sed ex libera Det
voluntate, Ratuenre ucAnimus, per se exictens, nullius corporisin
disus, corpori regendoaccommodetur: Idcircoduplex Animiunio, e
hrabicudo in Rusustinensi Dehnitione exprimitur, prima, que estencia
lis, _ immurabilis est, ea est qua Animus ad immucabilem e xternam
clarionem refertur, rationecujus, ex immortalis, ex intellisens, ac
omnibus corporibus lonse praectantior est Animus. Altera rerounio.
e habitudo dispensabilisramen. e ad creantis Naturae arbitrium pro
ereata ett, qua inexrensus, ex sempirernus Animus ad CadUCaM COF
Porisnaturam tanquam Rector, ee moderaror retertur, quae si percal
ac dettruatur, incolumis camen a corpore solutus manet, _ Tubsinit ANI
auS.
ocorcalis xhi. Prima, ac digniori Animxe humane ad immutabilem Rationem ha
losophia cum vicudine omnino ponthabica, morralis, carnalisque Philoloptia hu
cnmincommu. Manam Animam, tantum ut formam corporis, seu ux tubslanriam ac
cabili veritate corpus ordinatam considerat, a qua squid sc: Anima, expostules, 
lico andacter resxondebIc. Anima caFormacorporis, sei aCtUS COrDO
ris organici porencia vicam habentis. En infelix, ac nimiscenebrols
himae humanx desimclo, quam Pchnicorum philosophantium excu
tiens, ac larrata lapientia exeositarit: Ouid enim obscurius, ac Ani
rulsaris Ani mx digmitari injuriolius dici porerat: Siquidem in hac rulgari defini
Fominisdieni tione, omista vocum, ac cerminorum amphibolozia, de contisione
eatem minuir, valde quidem dedecoratur senimus, dum ad caducum, ex vilisimum cot
pus lancummcur, achihil aliud concipiaturesse, nis species, tor
d, a perfectio quedam orfanicx marerie; per quam habitudinem ac
corrushon solum non exprimscur immortalis, intelligens, X inextenla
AMa Hostrenatura, verumetiam _ cum ipsis irrationalibus anim
continditur, quae non minus dc illa, orsanica corpora promodo suo vi
viMCaME, ac perticiunt. Spuria aurem ac prortus abjicienda est detinitio il
cujus opc nimirum, insimum, de Continsens, ur cum scholis Ioquar, An
mxe auriburum, non veroillusrius, ac necessarium exprimitur, Pr
ma
rando quodar
ati necessario
corpori vero ex
rae arbirrio
coniunxicur
corpore, hau
inta icentem
consent sani
am
ma defonit
non adaueet
la, Ouahaud exrollitur, led porrus deprimitur Animx nonre disnitas.

## Folio 87 — 82792707X:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
OV ANXITATE
maenim, d insignior Anime noAtrx proprietas non elt Corpo
ri conjungi, sed immutabili, e immorrali llarioni copulari. Flinc
valde miror, quo pacto Chrictiani Philosophi, quibusmirisice Ani-
manosre dignitas, ex supra cuncta corvora excellenria innorescit
adeo lubentianimo tam obscuram ac laechalem definirionem de Anime
natura amplexa rifuerine, saniori, ac lesitima Ausultini definirio-
ne penicus neglecta, in qua, dum Animus primo immurabili Vero in allata sni-
junsitur, deinde utaltioris ordinis ad corpus resendum ordinatur, in (I. insioniora Re
mae definicione
oniora Relisionis, e Chrictianx Moralis Blementa mirum in modum lieionis, exra–
cionalis EthicL
delicescunt, verusenim cultus, vera Relisio, ac salubris aerhica huc
eudimera claum
cendune, uc humanus Animus ita agat, seiplum moderetur, ac ri duncur.
vac, ut immutabili Rationi secundum aeterne lesis dictumina obediat
insimiori verocorxori imperet: Debet enim Auimus semper inserrire
Rationi, cujus estparriceps, imperare verocorpori, ad cujus absolu-
cum resimen destinatur; hoc enim paero dum Fruenda llacione fruimur,
utendorero corpore utimur, vera,  illibata Religio in Animo etAO.
rescit. Oux omnia in Augustinensi Detinitione, si diligenter à nouls
trutinetur, clausa, ex latentia procul dubio inreniemus.
F F X e
7
S
Taque illud porius altende, unde ambicitur nunc utrum
quantitas, eo quasi, ut ita dicam locale spacium animo
ullum sit. Nam profecto quia corpus non est, ne que enim
alterincorporea illa cernere valeret, ut superior ratio demon-
Arabat, procul dubiocaret spacio, quo corpora metiuntur;
Et obhoc recte credi, aut cositari, aut intellicitalis ejus quan-
rirasnon potest. Si autemremovet, curtanta caeli, terra, ma-
risque spacia memoria contineat, cum sie ipse nullius quantica-
tis, mira quadam vis est, quam tamen ex ils quae a nobis com-
perta sunt, quantum inest insenio tuo luuinis anim advertere
potes. Sienem corpusnullum est, ut ratio jam ostendit, quod
loncitudine; laticudine, altindine careat, nihilque borumnist
cum aliis duobus esse in corpore potest, animo tamen etiam solam
lineam interiore quodam oculoid est intellicentia videre conces.
sum est, arbitrornos concedere sic animum corpus non esse. ut
sit corpore melior, quo concesse non opinor dubitandum esse.
cum etiam line a este meliorem. Ridiculum est enim, cum tria illa
insint corpori, ut corpus sit, non his omnibus esse meliorem, qui
corpore est melior. At ipsalinea, qua melior esse convincitur ani
mus ideo cateris duobus prastat, quia minus quam illa duo secari
Poiest.

## Folio 88 — 82792707X:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
28
P A N I M AF
potest. Porroilla duo ed macis secantur, quam linea; quo magis
se in spacium destendunt, linea vero sparium nisi loncuudinis
nullum habet, quo sublato nihil omnino remanet spatii: Oua
propier quidquid linea melius est, necesse est nullo spatio
sit, Co omnino dividi, secarique non posset. Frustra iet
tur, ut opinor, quanticatem Animi, quae nulla est, inve.
nire laboramus, cum eum linea concedamus esse meliorem.
Fisi ficurarum omnium planarum illa optima est, qua cir-
culo effincitur, in qua ratio docuit nihil melius esse poncto,
atque potentius, quod nulle dubitante partibus caret. Ouid
mirum si anima neque corporea sit, neque ulla, aut lonet
eudine porrecta, aut latitudine diffusa, aut aliiudine soli
data, C5 tamen tantum valeat in corpore, ut penes eam sib
resimen omnium membrorum, (5 quasi cardo quidam inacent
do cunctarum corporalium motionum. Cum autem oculi me-
dium, quae pupilla dicitur, nihil aliud sit, quam quod dam PAN
ctum oculi, in quo tamen tantavis est, ut eo dimidium calum,
cujus ineffabile spacium est, ex aliquo eminenti loco cerni, col.
lestrarique possit, non abhorret à vero animum carere omnicor-
porea maenitudine, qua tribus illis differentiis consumatu
quam vis corporum magniludines quaslibetimaeinari que al.
Sed paucis licet ipso anime animum cernere, idest; ut ipse se
animus videat, videt autem per intelligentiam. Tuic Coli enint
licet videre nihil esse inrebus potentius, C maenificentius iis na
turis, qua ut ita dicam, sine tumoribus esse intellicuntur. TM
mor enim non ab surde appellatur corporis magnitudo, quae si ma
enipendenda essot, plus nobis profecto Flephanci saperent. Ouol
si quisquam eorum cornatus dicet clephantos esse sapientes,
Censi enim quamvis admirans, etiam hinc homines (ap
ambicere, illud quantum opinor (altem concedet plus Asino (
pere Apiculam, quorum comparare magnitudines plus profecto
est, quam asininum. Vet quod etiam de oculo dicebamus, cuino
liqueat aquile oculum mulio quam noster est, esse breviorem: Quo
tamen illa sublime ita volans, ut a nobis intanta luce difficile cer-
natur, latentem sub friice lexusculum es sub stuctibus piscem
videre comperta est.
Ouod si in ipsis sensibus, quibus nisi corporea sentire non da
eum est. nihil ad rem, idest ad vim seniiendi valet corporis
maeni.

## Folio 89 — 82792707X:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
I
e
us humatus
magniiudo
V A
metuendum ne bso quaeso, ne An
cujus excellentior. Co pene solus aspectus est ipsa Ratio, idest
se ipsum omnimagnisudine qua obtinetur locus carere convice-
rit? Maena quadam, crede mibi, magna, sed sine ulla mo-
le de Animo coeiranda sunt. Ouod facilius contineit iis, qui
vino amore veritaris accens ul quijam in his quarendis ver-
aut bene erudiii ad haec accedunt non studio inanis cloria, sed di-
santur, quamvis minus erudici ad in vesticandâ ea venerint, si
patienter hominibus se dociles pabent, atque ab omni C. orporum
consuecudine quantum in hac vica permiititur, semel avertunt.
Fieri autem non potest quadam divina Providentia t reliciosis
Animis seipsos, s Dcumsuum, idest Veritatempie, caste, ac
diligenter quarentibus, i facultates desint
e Lu
L Ledic Auguctinus, an SCilICeL AnIMHS SIE quantUS, SeuuTiDICaC, locale Spast
an Animoguantitas, seu localespacum insic, non enim corporis quan. insit.
claristintus Doctor, apud quem seem Ponare ridetur corporea quantitas,
ac locale spatium. Ouarii namque utrum Animo corporis quantitas.
Seu locale Spatium inhrercar. Oueltionem tamen jam Le solrisecenset,
Aquidem oltensum ek Animum non esle corpus, A incorporea cernit.
atqueadeo meliorem, ac preellantiorem cseCorpOre, Cum auTem COF-
Dus, auc ipsum met spatium sc, aut in spaeiis distendatur, Animus
quimelior eAcorpore, necessum est, ut omni quantitare, d spatio.
GUOMENTATAHEIIE COEPOTA, CarCAL: OuapropteEnulla Ouancitate cOr
Porisconctat Animus. Ouod sequenti ratione deinderoborat, ac FIRmAE.
Nullum exilticcorpus, quod non scrrine dimentum, in quo nimirum
longitudo, latitudo, e alcitudo non eluceant, qux quidem tres dimen.
sionescorpus conttituune, quarum quelibernisi _ alie dux adsint, nun. snimum es
quam reperitur in corpore; Aequi dum humanus Animus hasdimen. linea et corpo-
tiones in corpore conjunetas interiori Intelligentie oculo muruo lepa. remeliorem es
rat, ac distinsuic, lineam a Cuperticie sejunctam, ut nudam lonsiuu. Son.
dinem intuens, corpori necestario preltat, nam sicorpore melior non
eMet, nullomodoineorpoream LineaM CerHeret, neque INCORPOTCUS
eNet; ERigitur Animusmelior, ac prelantior sinsulis dimentionibus
corporis sigillarim accepris, nam si corpori excellit, oportet, ut ante-
cellat etiam sinsulas dimentiones, que simul conjuncte iplum CorpuS
Func. FRigitur Animus melior Linca.
Animum Scilicermeliorem ese Linea, roborare. Animusnon tantum le, ciocinium ro
ipsum scit, quem ignorare nequit, rerum etiam _ iplam Lineam inrel.
sic, quam seit non ese lacam, duc protundam, quin eriam dum Lincam
cete
poratur.
en senima
Nime natura expolta, ad praecipuam ac dissicillimam quaectionem
Haoboadu)et
citarem ab ipsus met sparii dimentionibus sccerni, aC distinsuit pr.E.
Liceattamen mihi sequenti argumentatione Angustini Principium. sucustini ra-

## Folio 90 — 82792707X:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
A N I M AP
cereris dimentionibus reluri pursat, atque soli, denude loncicudin
rectituit; veram naturam quodammodo cribuere ridetur Lince. quein
Corpore, cereris adnexa dimensionibus, spuria, ac FalsacA, vera tantum
in Animo, in quo ab aliis corporis dimensionibus, ac mensuris solura
quodammodo est. Jam dum Animus conscins eh Lince, cui, ur ita dicam, vitam, ac re
pracreat lineam. ram existentiam clarsitur, linea sui ipsiusnescia est, ac se ipsamienorati
Melioripitur animus linca est, nam, e sciplum, d Lineam inrelligir, ab
que Linee reram naturam concedic, pertectius enim estid, quod sui ipsus
aliarum que rerum conscium eR, aliisque rebus reram nacuram tribuit.
quamsicid, quod scipsum, et cereraisnorat, e arepertectiori luam
relurieriltentiam, ac verum esse emendicat.
Si aurem, prosequitur Augustinus, Animus prestantior est linca, opuS
imus, silinea es, u omni locali spario, corporisque quantitare prortus carear;
Pcenimideo Lincamelior, ac insignior ett superticie, quiaminus divi
di, X sccari porest, quam superticies; Jam enim demonstrarimus, corem
verfectiorem ese, quo magis a diritione remoretur. Superticies reroided
plusdiridiporest, quia masis distenditur in spacium, cujus longitudi.
nem, ee lacitudinem impler; Linca verominus sccariporest, quia mi
nus per Spatium exporrigitur, tantum enim in ea continetur Spatium
Ponsitudinis, quo sublaro, linca cum Spario perit; Nam dum nulIa COF
poris dimentio manet, tota interit exrensio, atque adco, e Sparium
eranelcere neceslum elt. Siisitur Animusmelior eAt Linca, oportet
uccarear lonsitudine, dum autem longitudinem a se rejicie Animus,
protectoaquantitare, e spatio abhorret; Prustra isitur laboramus.
nelaruatur quantus sic Animus, Shic spatii, e quantitaris expersell.
Hunc aurem denuonobis sele ofert celebris difticultas, quam sibi pro
Doluerat Augustinus in Caxire 5. Si Animus magnus non cA, seu cor
vorismagnitudine, e quantitarecarer, Spatio guidem omni destitmient
Si aurem nullum animo spatium inest, qua ratione ficri porest, utin
sentissima rerre, marisque sparia memoria complectatur: concipienim
non potest quo pacto amplistimas immanium corporumimaginesin le
contineat id, quod corporis magnitudine. X quantitate omnino caret.
Fluic difficultari imparide occurrens Augustinus soliderelpondet, ex
hoc quod Animus corporum magnicudine, ex mole denudetur, paud
crimus i imbecillem, ac riribus dellitutum, sed ex adrerso porentiorem ac va-
insestilis, idco lidiorem esse intertur; Nihil enim tam porentius, tam robulliusgnam
resinfectilis, a corporumque menturis sejuncta; Namedmajorivi, et
praeltantia polletres, quo masisa partium mulcitudine recedensacce
ditad Onicarem, quae omnium rerum insignistima. ex porentissima cst.
medam vis quam ca, qua paxtibus, Cole instruitur. Cridenter deducieur, indi
noae alsue Mons dereccum haud exrinsuere, autminuere, sed
Pociusanimi viresforere, de admirandum in modum augere, ut ma
Omnium PlanaruM ABaTaTUM inSisniNimUS, ac pertectisimus et
Circulus, hec aurem maxima circuli pertectio tora sita est in natuT
Xqud
animus verd
Entellisit e
Incorporens est
nelior est.
posentior.
insectilibus na
vest
curis summa Cumerso proprius ad Vnirate accedat natura insectilis, _ incorporea
snimi vim ac allato, explicat, de al ucelemonstrat Ausuctinus.
prestantiam ex
sonic suxusti.
vas
Eromplociron. SIS CapaZ, masisque potens Animus sit ex hoc capire, quia insectilisest,
si incorporei aCmole caret. Ouod, elegan eMMO Ctreularis fgurx exemplo jam suPr.

## Folio 91 — 82792707X:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
L1Ll a
equalitatis, quixmaxime in cacolari Cuxersicie regnat, Tumma verd
e circuli egualitas ortum ullcie à l’unctomedio, nemplachctili
e inexiemons ubinencunccnero colloaio. quod circuli aequalicarem
ruetur, acmoderacus: exquooritur, nhil in planis tigurispotentims, summa circu-
aris figure
acpraestantius esso Puncto. Punctum aurem partibus, corvorisquemem vis ab insectas
Curispenitus caret, nam insectile est, e inextentum. Cumma igitur nacura pro-
vis, ex pocentia etiam in ipliscorporeisnaturistota collecta in in sectisi puit.
X inextenso Punctoclauditur, ac riger; quid igitur mirum A Ruimus
suapienatura in sectilis corporisque mole denudatus tanrum pottit, ac
ralcat; ut e memoria amplisimorum corporum immanes Contincat
In geometrici
imaxines. ex penes eam sic resimen omnium membrorum, e qual Punctoposta
cardo quidam in agendo cunctarum corporalium motionum. C OrXI stins.
Sat ereo suumerrorem carnalis homo; non tantum mole, e partibus
carere, non obehanimo, verum etiam illum Cummoverejurat, ut am.
Pliores, ac insentiores rires habeat, cujus enersiam, ac robur lederet.
2c minueret, minime augerer sectilium corporummoles. Plura enim
acmajora capieres inscetilis, aue minorismagnitudinis, quam que in
partesscinditur, e majorimolelaborar. En oculimedium, quod pu
Dillam nuncupamus, quid quaeso tibi ridetur esse, nis insectile Pun-
Ctum in orbica oculi sigura collocatum: REquanta guxlo est Puxille
Pocentia, ex capacitas: quae cum ex aliquo sublimi loco Cixlum ac l’er.
ram oculis cernimus, ac perlustramus, Immentam reluri sensibilis
Mundi medietarem, corum seilicer hemispherium in se claudie, ex am-
plectitur: Si Rrsd inminucissima, ex quodammodo indirisibili puxil.
Ja tam ractissima Ciaeli, terrequeimaso restrinsitur, ex abbreriatur
nemolane deinae miretur, s Animus, qui prortus infectilis cMt, ee
pupilla preltantior, tantum raleat, tanta polleat capacitate, ut in il-
linsmemoria, atque imasinandi facultate tor ample, ac immanesin.
sentium corporum, e immenlorum spariorum similicudines, e ima
Bines exeriptae claudantur. Concludicergo Augustinus nullo pactoab.
horrerei vero, Animum carere omni corporea magnitudine, que tri-
bus illis disfercuriis, nempe spaciorum dimentionibus consumaturs
quamris corporum masnicudines quas libecimasinari gueat.
Sed paueis licet ipso animo esc.)
TEr Animus se ridear latis sibi est, nulloalioa se direrlo indiset. Vi. Mumussc ipsin
et Tentent
decenim sever se ipsum, per rationem nempe, _ intelligentiam, quae videns, insecti
iplemet Animi rilus, ex aspeccus eA, quo vrerum omni lemoto corpo. lem er incsten
sum esse con-
recontemplatur. Dum aurem Animus in semetiplo sciplum cernie. festim intelli
illicodum se omnimole corporis carere percipit, planistimé intellisit, sic.
nihil esse inrebus pocentius, _ magniticentius hisnaturis, que, ut
ita dicam, sinetumoribus esse intellisuntur, cumor enim non absurdé
appellatur corporismagnitudo; siguidem tora ris, torulque rigor
Vnirers originem quidem trahie a validisima Vnicare, que singulis
Tihit incorpon
crearisrebus vitam, elegantiom, ac vires imparritur, urnihil Tane AC reis robus pa
Vnicaremagniticencius, ac prestancius; Onitasaurem inscecilis DTOF. tentius ac ma-
sus est, Parribus, _ mole carens, ut nullo modo tumeat, sed a quoris suisicensin,
corporum tumore maximopere abhorreat. Hlinc nihil ad rerum poie
larem, e vim ausendum corporis cumor, scu masnitudo contere, que
simaonipendenda eset, rerumque rircurem foreret, magis quidem
CapC.
fieuris nihil
oein

## Folio 92 — 82792707X:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
A N I M AB
Saperent elephanti, quam homines, cummagistumese corpus in pri
mis, quam in secundis, quod haliquisa veritare aberransam BIZAF, dM
ajoriincellisentia caudeant Plextanri quam ITomines, nihilominus
in dubium neuriguam verri porest plas Rlino Capere Apiculam, cujuo
inrebus dometticis moderandis, ac disponendis solertia magna, e
mira eAt: Apiculx ramen moles adeo ab Asini magnicudine exceditmr.
urplus quam asininum eser, urriusque molem inricem compe
rare.
Idcirco subdir Rugustinus, Animantum sensus eo perspicacior, ee re
setior est, quo minuscorporis organatument, nam quo hec subriliora,
rorea mol de minuriora sunc, edralidior sen sus exillis emersit. Ouod pulcher
ument vali rimo Aquile exemplo exponiepariter, e oltendir Augustinus. Si qui
dem, ait, Aguila dum rolans sublimiora perir, ad huc sub frurice lepu
Sculum _ sub fluctibus piscem ridere comperta est. Flxec tamen summa
ridendi ris, de perspicacia in breristimo oculo continetur. Siigiturim
ipsis corporis sensibus, qui tantum corpora percixiunt, nihil ad remi
ideat, ad vim sentiendi ralet corporismasnitudo, quae potius carneis
sensibusnocet, quam prodest; nihil sane deinde metuendum eAt, quod
Animuscorporeo sentu vertectior, d prellantior nihil sc, aut ninil
cernere raleat, sipartibus, corporisque mole carcar. Pcenim R ANI
usipla mer Rarioest, qua e seiplum, e incommutabile Verum in
spicir, que omnia incorporea tunt, maniteste seguitur, multominus
quam corporei lentus, corporum dimentionibus, ac tumore indixe.
re; nam Rad ipla mercorpora sensibus percipienda nihil, aut parum
ralermoles, ac magnimdo organorum, quanto minus hec ralebie,
uc Animus intellisendo insectiles, aC INCOTPOTCAS reS CerNAL, _ CON
templetur.
veritasiistan. In hoc capire randet Ruguctinus rarionem aperit, cur pauci (int
um manise intex homines, qui tam illustrem, ac salutarem veritarem intelligant.
 ecateit  SCMCCMaBa, e mira posse, quamvis corporis mole, e
sam inquirun. GVantitatE CareaL. LaHC duplex genus hominum distinguere ridetur.
printumamplectitur eos, qui erti in literarum, X humanx erudicio
nislludio rerlantur, disciplinastamen, earres non divino quodam
veritats amore capi sed inanis slorix cupiditate accensi porissimum
exercent, quibus immacabile Verum intus cernere minime COnceNuM
eA; nam dum non reritarem; sed popularem plausum, ac vanam exi
stimationem amant; e inguirunt, inepti porius fiunt ad cvelandum
verum, quod tantum iis se videndum prebet, quorum Rudium, et
exercitamenta nudam reritatem pro scopo habent. Alterum vero ge
nuscontinet eos, autqui solum Verum callé. e pic proprie laluri con
sulentes inquirunt, ac optime erudiri saniorem, masisque sagaceM
rerum renandi methodum caIIent; AuE qui ets non multum inat
rium, ac doctrinarum Audio versati, attamen Capientioribus homini
bushaud contumaces obsictune, sed se dociles prebent, quin ctiam
quantum nobis in hac rita permietitur sele a corporum consuecudine
avertunt, qui nimirum animi considerationem ab omnibus corpO eis
sensibustanquam impedientibus, _ persrepentibus avocantes, intus in
seipsis, haud detoris Der extraneas naturas vasanites, se ipsos, ac suum
Ruchorem cernere, ee concemplari Audent, quibus aperie docet Au
sucti
Duae minu
diora sunt.
Rarus, qui

## Folio 93 — 82792707X:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
I X
A
.
Glladam Dirina Proridentia eis acsu, ac cccxious animis sciplos;
Suttinus; dirinitus datum ene, ut candem la lutare Verum, quod tanto:
percexoptant, _ inrettisane, sibi detegane, de aperiane. Prenim
_Deum suum, idestrericarem pie, calte, ac dilisenter quaerenti
businvenienditacultas delit. LGllauob Laula san
tioneasemuS.
2
P X Y V S.
Ed abista quaestionenist quidite adhuc moveat; jam rece-
damus, si placet, (5 ad aliaeranseamus; quidquid
autem de illis ficuris loquacius anobis fortasse disputarum
est, quam volebas, videbis quantum ad alia valebit, si hanc
disceptationem aliquid eo adiutam esse concedis. Names
exercet Anmum hoc genus disciplinarum ad subciliora cernon-
da nelucc illorum repercussus e eam sustinere non valens, in
easdemtenebras, quasfuecre cupiebat, libenter refuziat, (5
affert areumenta, nisi fallor, certissima, quibus quod fuerit
inventum atque confectum non nisi impudeniem habeat dubi-
rationem, quantum homini talia investicare permissum est
Impudens dubitatio duobus modis fieri coenoscitur. Dum aut
homo, qui ratione uti pocest, intantum habes, picer que ad qua-
rendam veritatem efsicitur, ut plus velit in tenebris vanitaris
remanere, quam inco, quod à Creatore suo est condicus ad se
ipsum semel, e5 Deum suum vera ratiocinatione invenien.
dum, investicandumque laborare, aut improba contumacia
ea, qua ab aliis laborantibusstudiose, (5 pie quaerentibus, (5
inventa, 5 confectasunt, inveniri, (5 confici posse dubita-
re, neque aliam ob causam faciunt, nisi quod a semet ipsis in-
vextanonsint. Duodeenus in vidia impudentissimum esse, ra-
rioprobat:
Minus enim eco dehisrebus dubito, quam delus, quasistis
oculis videmus cum pituita semper bellum cerentibus. Ouid
enimminus ferendum, e5 audiendum est, quam faterinos
Ratione prastare bestiis, Cs eamrem fateri esse aliquid, quam
corporeolumine sentimus, quam exiam nonulla bestia melius
cer.

## Folio 94 — 82792707X:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
4
D F A N L M AF
cerpunt; id autem quod ratione iniisemur nihil esse contendere?
Ouod sidiceretur tale esse, quale illud es quod oculi vicent+
nihil profecto dici posse indignius videretur.
Adeodarus. Aecipio ista libentissime alque assentior; sed
illud memovet, cum corporea quanticatis non esse Animamres
itaclara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis areu
mentis (5 quideorum non concedam, prorsus ienorem. Prt
mum cur etate ut corpus crescit, ita,  Anima vel crescat
velcrescere videatur. Ouis enimnecet pueros intantes, ne be-
stiarum quidem nonnullarum astutia comparandos? Ouis
autem dubitet illis crescentibus etiam ip sam in eis quodammode
crescererationem? Deinde si per spacium sui corporis Anima
distendicur, quomodonullius quantitatis est: Si autemnon at
stenditur, quomodo sentit ubique pungentem? Augustinus
Omnino ea quaris, quae me quoque sapé moverunt. Iagul
non sum imparatus tibirespondere, ut mihi soleo. Verum au
rembene, ratio quaete aeit, judicabit, qualecunque id tamen
sit, plus cerienonpossum, nisi forte aliquid melius cum dispu
tamus, in mentem divinitus venerit. Sed acamus. si placets
morenostro, ut duceratione, iutibiipse respondeas. Ac prius
quaramus, utrum crescentis cum corpore animicertum areu
mentum sit quod atatis accessu aprior bumana consuetudini bo-
mo, Co ineamacis, magisque peritus est. Ad. Acent placet:
Nam es ego id genus docendi, ac discendimaxime probo: No-
seio quo enim modo, cum id quod nescius quarebam; ipse re-
spondeo, sit ipsainventio non modore, sed animi admiration
etiam dulcior.
De madhema. A C. primum inhoccapserean ab ao PeBHIIHUS.
ricarum discr-
plinarum pro
litate.
nimis premeutosasacleode Ciconctricis nouu
hantia e ui Ctum, ac disputatum Cl. LIINC PTOrE nata PauCIS, Quanta HI Mat
seosdisnitas, _ utilitas, apese, atque duo prae exreris extolsit, q
acnecessarium, indicant. Primo inculcat vim, quam habet Mars
aa humanam Incellisentiam acuendam, d exercendam, ne nimi
eru subsate OoFdatus, seu ut subtiliora, e obscuriora cervere
ac deresereraleat, multum enim prodest, dit, hoc disciplinarur
genus ad subriliora cernenda, ne luce illorum repercussus, et ea sulli
nerC
d
summopere, quam Mathemaricx Disciplinae Rudium proticuum At
Dcachesis insc
nium acuit e
summoxere
exercet.

## Folio 95 — 82792707X:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DA_nIlAI
pere non valens, iN EATdCMILENEBTAS, quas Fugere cupiebat, libentee
retux lat. Adeoenim liCCeCtum roborat, atque jurat sixurarum, ee
numerorum scientia, uc qui Mathemaricas Dilciplinas exercent aptio-
res, ac magis dilpoliti lint ad veritarem in nacurae lacebris delirelcen.
Deinde Marhess exercirariene auo cridentix, e cerricudini as
horredt, aequem Veritareslat Cerras, tam claras, ac Armasincurrie.
uecieta impudentiam, de ceneritarem nullo pacto eas in dubium verre.
Mathesis exet.
irarione veri
pulchesrimas Bgurarum, de suserorum affectiones lumma qua tariinguiren
opinio
dam Delsplcuitate apesse nimo, quam quia intellisentiam ad verum ni profliean-
dere eodum prxeparat, cui ardentiorem quemdam veritatisamorem in. de paularim
Billau alque lesirinane Methodum certa ab incertis secernendinobis assuescie sni-
B anirellat, ucad lanterem sapientiam tandem assequendam disxona-
mus; taeirco valde detellaida est, e improbanda audax illorumigno.
ranta, qui mathemaricas Disciplinas; quasisnOranE, asperNaNEuE,
5.
arquehescio, quo infellethumane licerature fato, tanquam spurias, e ensanic qui
inurilesartes a cholis cinarunt, _ a Philosoptrixe Audio dinocia. Mashesim
nucilem, e
runt. Jux laneculcicia precipua Cdula eA, cur tam corrupre, Heriles, aC Saxiencie su
EEnEBEOTX hac nOSrA TeMPeCtaTe artes, _x Scientix videantur, qux Ma- dio sejunetam
theleos begero spiricu secedenre. quodammodo cmOrtux, _ inerres contemnii.
tionem tacir duplicis impadentis Dubicationis, quarum prims Contin. De duplici im
sie. Cum homines holumpropria ratione uri, atque adeo quia atren pudenci dubi-
rionts laborem terre nesceunt, piori, arque hebetes ad verum inqui ratione.
xencum malunede reritaceubitare, auc in erroris dignorantia tene
brismanere, quam urrationa leominem addecer, lemel faltem accu.
rate ludere, uc terera ractocinarione se iplos, ac Deum deresane, de
inrellisent. Alcerurat ees Dubitationis senus ab iis exercetur,
quine lapientiorum aoum inventis, arque cositatis consentire
2c Cuttrasari vidcalieut. Cola quadam concumacia, quxe certio.
ra. aecridenriora lui i cubum reroeant, non ob aliam rationem
nisiqula ab ipsisinventa, e CacBirara non tuerunt. Quod genus qui-
dem aullarionismaximopete, la docentellatione, curve, ac im
pudeis eA. De hac Daue dubitatione agemus in noltra dilser.
tem venandam.
Tuescie Animus ut ab omni opinione, ac subdola verisimilicudine ab-
regueat. Ilinc nosnon cam mazilspendimus matheleosstudium, quia
xatione derecta Meleu dubitandi.
Minus enem eeo de his redus uuduo)
Elis verbisredarouere, ac retenleleliderur Aus acuo Beidicatam
qualullam rulsiopinioneut. us a enim hominum de soliscorporeis
rebus sensuum auxilio cositate a Ruerum talso putat, tantum ca rera, de
solidaeNc, quae sensus atkiunt, ac movent, inter Actitias, ac larra.
tasLeLbumerans, quaGuaCuum latens soli nudatur Intellisentix; incorporea cor-
guenEllorem increpaus usclinus aic, minns cgo dubito de rebus poreis cercio
incolporcis, quae lola encelsen cernuntur, quam deiIs, Quas
Carnis oCulis inspicimus, docer enim intellisibiles reritares, quasanimo manifestion
reometrix faculras praeber, ex solus Intellectus percixit, majoricer. nobis sinima
ariora, quan
cicudine, et eridentia pollere, quam res sensiles, eLCOrDOTCE, QUae corporis
corporis oculis exhibencur; Hinc Animus cerrior est se ipso, quam
COF.

## Folio 96 — 82792707X:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
de
A N I M AP
corpore, cuiconiunsitur, arque cridentius cernit ex; qua soli RI
tionimanifeltantur, quam qua se seofferunt. carnis oculis, qui dum
perveuo, acrieiniquo Pituito (ohumorcoblesi, & agirari faculc illu
duncur, ex distorris, 2c tallacibus rerum imaxinibus in fraudem ini-
velluntur; nihil enim incertum masis, masilque obscurum, d ive
videns, quam id quod sensibus representatur. Bx ad verso aurem cer
tiora sunE; e clariora, quae a sensuum porestare solura sub soliusln
celligentiae imperio jacent, in quod demum animadrertens hoc pacto
e aucer-atioeinatur Augustinus. Non ob aliam caulam homo praectat bectiis ni
 eviden h quia Ratione saudet, etenim prerer carnis oculos inreriori rarionis
luminepoller, porentiorisitur eAt, ac praectantior oculus rationis.
quam carnis. Si isitur vera, ac solida tunc, quae carneis oculis cerni
mus, quanto magistirma, ac rera dicenda luntea, que insigniorirs
rionis oculo prospectamus:. Nam Rultum esset dicere, vera esseca.
quxe corporeo lumine intuemur, quod eriam bestiis datum est, quorum
alique verspicacius, quam nosrisibili oculo cernune, falsum vero, ac
fretirium id, quod inspicimus Rarione, qua insisniter Bectias antecel
limus, nihquis relitdicere, ea quae Racione prospicimus, ejuldem
indolis, enaturx ese cum iis, que carnis oculis videmus, quo fane
nil absurdius, atque a veritare alienius; ostentum enim a nobis fuit.
prorsusincorporeas esse veritates, quasin lineis, ac figuris Creometrarum
nudus Animus Colaracione adhibica cernit. Dequa recopiolus, ac m
curius dispurabimus in nostris invesixationibus, cum summam spirica.
hum, ec incelsisibilium reru certitudinem, ec cridentiam chenderimus.
Ad. Accipioistalibencissoime
Foureo hoc capire ralidiora. maxisque callida arermenta pro
ert dubita-F LLIII; Guibus Epicuri Sectatores corporis mole, ac spa
tiones, qui ni. Liorum dimeebus animam constare oMendere conantur, que sane
obsensuum, ac rocum fallaciam plurimum torouent ingenium, ac
tacile hebetese incruditos homines pertrahunt in errorem, quorum
Primum est. Anima aucto, aut diminuto cerpore, augetur parirer, 
minuitur, hinc dum puerascimus adedenerris, _ iners est mens, ut 3
quampluritus bectiis asendi rircure superetur, quarum alique spurio
Primadubira. Llo Lunegaantt deri intances, quorum Animaoboreanorum imbecil
cio deprompra litarem velue ete de pisrescit, in quibusdum corporis moles auge
tur, X qdodanimodocrescere Ratienim vider us, qua coveperior
ad auxecur cor dc ralidiorHI, GuMatS Corporis maenitudotumet. Si igiturere
ICCum COrpore HMuIS, OPOrtet. ur hic exrensus sc_ in spariis ex
Pcaco, atque adeOgnantuS CH, _ COrpOreuS. Alterum Areumen
tur experientie, ubique enin corporisorgana pungas, ac valveres.
reusus. Jam, ratione duce ad hujusmodi difficultates robustissime OD
menco deprompium demonuttare exordirur, quod in sequenri capite
Due sensibu
repraesentar
ur obscura
 incerta
Sola Intelli-
ria abjecta ct
vertitur.
Duas Augusi
nus inmedium
esse ostendere
videntur.
ex increment
Anima dum
sentiendi pote.
state per sinou
ta
ver oppuenari
exordicur Au
xustinus.
ererdntis cum eAt. Si Animusmole, & extersione careret, illius sentiendi ris
rio accepta en neutiquam per universum corrus expanderetur, quod aperrer duersa
la corporisor illicosentit Animus, quod ouidem non contingeret, nisi ille per sin
sana erporre Sula corporismembra explicaretur, nisi scilicet quantus eset. _ ex
vramque du Duenandas, ac Solvendas acceitur Rueuminus, atque primo quam
biratione acri- Fallax. _ inane sic Rar ocinium Ppicuri ab Animi cum corporCinere
proviribus exponere curabimus.

## Folio 97 — 82792707X:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
2 _ A N T E F R 
 A
T E X Y V 5.
18. Dic ereo uerum ribi majus, C melius duo qua
dam, anunum, atque idem esse videatur duobusno-
minibus appellatum? Ad. Scro alusd esse quod majus,
aliud quod melius dicimus. AuS. Ouid horum duorum est.
cujus esse putes quamitarem? Ad. Id videlicet quod majus di-
cimus. AuS. Duidcum duarum ficurarum rocundam, qua
dratameliorem esse confuemur, quanticasne id facit, aut quid
aliud: Ad. Nullomodo quantitas, sed illa, de qua superius
eximus, aqualitas hujus excellentiae causa est.
ABo: Nunc ered illud attende, utrum tibi videatur Vircus
aqualitas quadam esse vita, rationi undique consentientis.
Nam si aliud ab alio in vita discrepet; macis nisi fallor ossen
dimur, quam si aliqua pars circuli, majore, minoreve inter-
vallo, quam alia parres distet a Puncto. An ru aliter existi-
mas? Ad. Imo assentior, (5 hanc quae abs te descripta est
probo virrurem. Nam (5 ratio non dicenda est, aut existi-
manda, nisivera, (5 cujus vita per omnia concruit verita-
ei, is est profecto velsolus, vel certe maximé qui bene, atque
honeste vioit, (5 qui ita est affectus, jolus habere virtutem.
e5 ea vivere indicandus est. AuS. Probe dicis. Sed cer-
ie etiam illud vides, ut opinor, similiorem esse virturicircu-
lum, quam ficurarum planarum aliam quamlibet. Elinc est
enim apud Floratium magnis laudibus solemus extollere illum
versum, quo ait, cum de sapiente aceret: Foris (5 in se ipso
tolusteres alque rocundus. Et recté. Lamneque in Animibo.
nis quid quam invenis, quod magis sibi ex omni parte consen-
riat, quam vireutem, neque inplanis ficuris, quam cireu-
lum. Ouamobrem si circulus non magnitudine spacii sed qua-
dam conformatione cateris prastat, quanto magis de virtule
existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed di
vina quadam coneruentia rationum, atque comordia cateras
affectiones animi superat: Cum autem puer proficit laudabili-
ter, ad quam rem magis quam ad virturem profieere dicuur?
1

## Folio 98 — 82792707X:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
D F) A N T. M AF
ponsibividetur. Ad. Manifestum est. Au∞. Non icitur ribt
debet videri animus sicut corpus crescendo cum atate proficere;
proficiendo enim ad vircutem pervenut; quam fatemur nulla
spacii maeniudine sed maena vi costantia pulchram esse, at
anmam per atatem etiam concedas, miror qui fiat ut omnis
quantualis expers, e sura membrorum spacia at cerie
que perfectam. Et si aliud est majus, aliud melins, utjam de-
disti, quidquid amma cum atate preficit, compo sque Rationis
fit; non mihi viderur fierimajor. sed melior. Duod si mem
brorum id facoret maenitisdo; eo quisque prudentior esset, quo
loncior, aut validior, quod se aliter habere non opinor, ne-
cabis. Ad. Ouis istud necaverit ? Sed tamen cum prosicere
temporis adjuoetur.
 L L
05
Otishic, Angustini conatus est, He oltendat, crelcente Corpore non
majus, e nc. major, sed melior sat. IdCILCBEguenti mOAO TALIOCIHAFI EXOTIITUT. MA
jus, e Metius neuriquam eadem res divertis exprelsa neminibus led sud
res diversae, _ inricem anclepaus unt, ut aliud rerera sE eNE MIajuS
vertectionem: Inenelcicir moles, aut extentio, res dicitur heri majol.
Si vero magis riger, ac insignior est aegualitas, res dicitur herimetior hoc
aurem Circuli exemplo demolrat. Plam si circulum quadratae AsOrX
gualiearis vir Comparemus, circulus haumasst,: Cd melior quadrata superticie dict.
tur non quidemratione extentions, nam porest contiugere, ut quatrat
ratione tantum equalitatis non vero quatitaris; Si quidem ur supra olen
Tum est, circulus eA omnium planarum Agurarum perfectissimus non ra
tionequantitaris, seu superticiei, cujus aeque singule planx tigurae (unt
parricipes, (cd quia adeo sibi undique congruit. _ concors ett, utm axima
saudear requalitate, a qua lummeinsionis circuli vertectio proticilcitur.
qui ob hanc prectantistimam equalitarem singulasac intinitasfiguras pId
nas rectislineis comprehentas rirture complectitur, uc infinitorum late
rum polisonum a policioribus Creomerris nuncupetur; quin eriam talis
roboris est, ur dum rectxe linee associatur, cuiris geometricae operationi
tanquam necesarius arritex occurrat, acque singulis tiB uris progiBneH
dis Tubito praestosic, qua, nisi circulus angulum rectilincum mentu
rans adsiE, percunt, an sulo Ratim intereunte. a erovescenre. Aliuc
isicur m ipsis met seontetricis figuris est esse majus, aliu d vero melius,
Pollguam Augustius cGu MasuS, quid melius explanaveric
Equalitas est. Liraris species, ac randem flatione duce conctudic, virturem nihilalive
lius duo san
diversa sun
L. mole, Led rirtute tantum auxeri Animam, quae retaris accelsu Daud
aliud vero Melius, cujus rei prxcipua ratio el, quia ese Majus pendeta
quantitare, seu extentione, esse reromelius desumitur penes equalitatus
esire singulis
planis firuri
us
ercellis circu extentio requet, aut ercedat circuli aream, de superticiem; cRereo Melior
quia primum a quantitate, alterum ab equalitate pendet.
rircus quedam Dulcherrimam morerquaectionem, an scilicet virrus sic quaedam equa

## Folio 99 — 82792707X:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
ELATETAEE
elle, nihaequalitarem, hoc enitu Pacto lapienter Vircutis naturam expo.
nit. Vircus xqualicasell quaedam Vire rarioni undique conlentientis.
ctus, ex hominis Opelalibues. Jue voluntate inAuenre perticiuneur.
acque humanam Viram constiruunt, non rantum rero interiores, ut
sunc Intellisentis Animi actiones sed eriam exrernae, quibus nemperan.
quam lnsrumenta corporis orsana immilcentur, ur loqui, termocinari
ec. nomine veroRationis veniumt primemanitestistime, ec immutabi-
rirturis na
rura deteri-
les Veritates, quarum ingenitas qua sdam notiones complectitur Ani- ui
mus, seu renitipla Increata lapientia, iplumque incommutabile. Vc
rum, cui humana conjunsitur Incellisentia. Jam lensus definitionis
eA, Vircurem nihil aliud ese nisi Animx affectuum, eopcrationum con-
centum; e harmoniam quamdam, seu adeo consruum dilpolitionem
consentiane, perfecteconsruant, ac respondeant. Ilec aurem conttan.
rissima congruentia, icu concordia humanae ritae, ee Racionis, nihilaliud
quidem eatnih aequalitas, cujus virture altera res alteri reiprfecte con-
BruIt, ac consentit; eo modo quo dux lince rectae xqualesinricem esse
dicuntur, cum mucus pertecte consruunt, ut si altera alteri cuperim
Ponatur, neutra alceram excodat, aur deticiar ab altera. Quaproprer
tunc homo laudabiliter ad rircutem proticere. atquehoneste, e recte
2scredicitur, cum ita illius affectus. _ actiones invicem disponuntur,
uc sinsulae aeque ad ejusdem Racionis centrum, ut ita dicam tendane,
cuiverfecte consonent; Finccum aliqua rite actio abalia discrepat,
quod lane continsitcum non aeque sinsulae hominis actiones Rationi
consruune, masis sanenos ofendit, quam liquis diceret, unam parrem
circularis lerimetrimasisa centro diltare, quam altera pars, qux mi-
BusaCentoremoreatur.
Hlocaurem clariusinnorescet, si adrertamus, reram ac legirimam
irtus ipsemon
Amor ordinam
virtutem, iplam met)alticiam, scu amorem ordinatum ese, in quo insect
Droprie haec lumltas  ucaallima virturis equalitas efflorescie
dum enim humanusamor ordini conoruit, ac contormatur, undique
tominis Vira Racioniconsentir, amox enim ordinatus excessum ac de
fectum a se penitus abjiciens, quaedam pertecta equalitas est, cujus natu-
ra veluri in mediocollocara, ab excessu, e deteceu lummopere abhor. Smor ordinai
us perfectio
ret, tunc enim ordinareamamus, cum nolleramor ita perfecte Rationi nem amplecti
consonat, utneque illam excedat, aut ab ea deficiar, ut nequeintrâ cur Equalica-
Rationem, neque supra, excedendo, aut deficiendo, ur ita dicam
excurrac, hinc semper Rationiconeors, minoribus rebus minorem.
majorihusmajorem, maximis rero maximum se prebeat, arquese
exetisimeaccommoder, quod cum a nobis ad ulum rerocatuE, HO-
nete virere arque laudabilicer ad Virturem rere proticere dicimur.
Duare Virtus
Onapropterait Ausultinus, recte ircus non cuiliber plana ASUTX, circulo come
Sed rancum circulo comparatur; nam Acuri circulus perfecte equalis
2c libi in se iplo constans est ob lummam concordiam, ee contonantiam
luarum parcium cum eodem puncto medio, a quo ille undique eque
dictant. ita ex Virtus quidam quodammodo humanarum operationum.
exatsectuum circulus est, cujus sinsulx partes undique tationi con-
Sruanc, ee summa quadam egualicalecontentiant, ut nulla ab alcera
dilere.
cetr7 E
In hac Virturis Dchnitione nomine Viex reniune cinguli AnimxaNC.

## Folio 100 — 82792707X:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
200
A N I M AP
dilerepet. HInC ett, prosequitur Augultinus, quod apud Foratium
magnis laudibus solemus extollere illum rertum, quonit, cum deSa
piente aseret: Poris, ee in se iplotOTuS FerES. aEgUCFDEUNdUS. LITC.
CEc. Nam neque in Animi bonis quidquam invenies, quod mag. S HBI
exomniparre consentiat, quam vi cutem, neque in planis figUTIS
quam circulum. Rqualitasisitur quaedam virtus elt, qua in quadtam
concordiarationis, ex rirx consiltens, vere insectilis, e incorporea
est, nulla sane spariorum magnitudine, corporilque mole FUNIEnS,
cum sensusprorsis effugiat, solique pareat Intelligentiae; quamo
bremscirculus non spaciimagnitudine, e extentione, led rarione
suae praeltantissimx equalitatis, perfectxe scilicer luarum parrium con
Formationis, e congruentix exreris planis ssuris praectat; quanto
magisexictimandum est de Virture, eam non mole e spariorum dimen
sionibus, quibus omninocarer, non majoris scilicet loci occupatione
exrerasaffectiones animiantecellere, sed tantum dirina quadam con-
Eruentia, arqueconcordia Rarionum, gux summa quedam equalicas
est, nullo modoa quancirare, ex mole pendens.
Cum ergo, Tubjunsir Ansustinus, Puer crescente corpore laudabi
licer prohicic ad rirturem. cum scilicet magis ad virturem accedie hu
julmodi rirtutisincrementum in Animo crescenrenon majoris loci oc
cupatione, majorisque molisaccessu, sed majori quadam vite, et
Rarionis conpruentia, e concordia perticitur, uc dum in Animo vir
cus roboratur magis, masilque augerur, haud major, sed meliorteii
dicatur Animus, nam s virturis incrementum a molis auxumenio
penderet, non veroab incorporea, e pulcherrima xcualitate, pru
dentiores, ac lapientiores estentii, qui majori corporum magnimdr
neconstarent, quod sane ipsi met experientie adrersatux, cum (apit
sime majori ingenio, ex judicio polleant graciliores, quam qui am
Pliori corporismolerument. Cum isitur aliud sic melius, alivdMd
jus, e primum ab equalitate, alterum a quantitare pendeac, eri
rircuris perse de eu, quod cum crelcente corpore augetur in Animo vir
etio ab Eiculi. tuS, e Guamodo illius crescit Ratio, animum non heri majorem.
Ouancica eori. Leu nen ocparemajus spatium, cujus menturis omnino caret, sed
sinemerait. TAMEUM Eeri MCHOTCM, quod non a quantitate, e mole orium ducit,
Sedabiplametspiricali, E incorporex rircuris equalitate, e perte
ctione, que nullo spariodiftunditur, arque Animum non mole majo
Adancto corpo. rem, Led praelaHeas a dignicare meliorem reddit. Px hoc ergo.
sed melior st quod clecee corpore quodammodo in Animo augeri Rario videa
cur, nula Pacto sesutur quantirare, ex loci dimentionibus laborare
Animum, qui ranculs irture, haud mole augetur. Nova tamen hic
ma de Animae CSuacto, au callem, Animum humanum juver sparium ren
incrementore- poris: Nam quia AnIMuS eA quancitatis expers, tantum sequitur nihi
Alprodelle sparium loci, ut ad Virturem proficiar, non vero inferri po
auxilioillinon cMe umporum intervalta, quae experientia docente,
sn temporum plurimum conferunt, decum producitur etas Pueri intantis patio, 8
mensperticiantur, e in Virruris exercitamento masis roboren
tur. Ouam Dubitattenem in sequenti capire subtiliter soluit AuGu
rare, haevd
re non majo
Animus
Epicuri sophis
sellitur ac
regitur.
incremeta An
ausen
prosen
Rinuo.

## Folio 101 — 82792707X:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
e 
dL
F
a
e X FV S
Esm mirar, nam es hic sibi similiratione respondeo:
Vienim membrorum magnindo ideo nihil afferi ar-
sumenti, cur Animam adiuvet, quod multi exiliori-
bus, brexioribus que membris prudentioresin veniuntur quibus
dammagnamole corporis praediiis; Ita quoniam juniores non-
nullos semoribus, pleri sque magis industrios, atque strenvos vi-
demus; non video, cur putan la sint spacia temporis in ataribus
incrementa, ut corporibus, sic Animis dare. cum Co ipsa cor-
pora, quibus par tempus creicere, atque amplior a spatiatenere
concessum est; sape sint annosior a brevior a non modo senilia, qua
magnuudine temporis contrahuntur; at que minumniur. sed
eriam puerorum, quos animadverrimushisbre viores esse corpo-
re, quibus sunt atale maiores. Si icitur porecta in plurimum
temperane ipsis quidem corporibus maeniudinis afferunt cars
Jam. sed omnis illa seminis vis est, (5 quorumdam natura nu
merorum (ane occultorum, es difficilium ad dieno (condum
quaniominus arbitrandum est loncotempore animam fierilon-
eiorem, quia eam videmususurerum, asque assiduitate multa
didicisse.
Ouid site illud movet, quod solemus eam quam Craci nanpo-
douiar vocant, lonsanimitatem intrepretari, animadvertere
licet a corpore ad animum multa verba transferri sicut ab Ani-
moadcorpus. Nam simontem improbum, Cs justissimam Tel-
lurem dixir Vorcilius, qua verbacernis ab Animo ad corpus es-
Ferranslata quid mirum simurua vice loneanimitatem dicimus,
cum loncanist corporea esse non possint? Fa verointer virtutes,
quae appellatur anmi masniuudo ad nullum spacium. sed ad vim
quamdam, id est ad pocestatem potentiam que Animirelata, re-
ete intellieuur, virtus co pluris aestemanda, quo plura contem-
nit. Sed de hac posloquemur, cum quaremus, quanta sit anima,
sieut quari assolet, quancus fuerit Flercules factorum excellentia
non molemembrorum, ita enim suvr a distribuimus. C) portet au
temnuncterecordari quod de puncto jam satis eximus, nam
poris.

## Folio 102 — 82792707X:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
A N I M AF
porissimurs ese maximequn sicuris dominari ractio docebat.
Potent ia vero atque domnatus, nonne ostentat quamdam ma
enicudinem es in punctoramen nullum spacium reperubamus.
onicitur maenum, vel inceniem animumcum audimus, aut
dicimus, quantum loci occupet, sed quantum possit cositan um
est. Onamobrem sijam primum argumemum tuum, quo ribi pet
etatem cum corpore ammus crescere videbatur, Catis discuussin
est transeanus aualva.
e
la
Obitationi jam expohte in Capire praecedenti occurrit hie RuBI
Ainus acriter Cultimens, neque temporum spatia, majoris xtatis al
ne remporum cessu, vere ex se prodere Animo, urad vircurem prolciat, aique artiun
aea Peritiam acquirat, quod hoc pacto demonstrat; lded
cugendum con. Spatium loci, ac incrementum molis Animum minime jurar ad virtur
exercicium, quia Caepistime homines graciliores, ac minori corporis
moleconttantes, ingenio, virture, e scientia summopere prxctare (0
leneiis, qui ampliori exrensione, _ magnitudine FuMenE, AE nOn TaN
tum non prot, verum eriam impedimento excessus, X redundantia mo
lis scAnimo, ur in eo rirtus, ac llatio augeantur. Arqui eodem modo
Freguentissime contins it ur Luniores, qui minorem etatem habent, pru
dentia, consilio, ac judiciomirisice excellane fenioribus, quorum v
ea ampliori remporis spatio responder; Farendum eM isitur neque tem
porum spacia conterreanimo, ut ad Virturem proticiar.
Neque corpo- Praeterea arguir Augustinus. Oui Aeri porest, ut remporis sparium
rum incremen. uco Cude nimum, sneque iplorum corporum prodest in
Crementis. Nam treguentisime corpora annoliora, qux ampliori eta
SCH. Orcliora magisque contracta luntiis, quae minoris cem
poris interrallum respiciunt, minusque retucta sunt, guin eriam sent
Lircorpora, dum lOnSiuS PrOAUICITUT XEAS, nON TANCUM NOn AuGenEuFmO
Ic, verum etiam contrahuntur, _ abbreriantur, uc aliquando senescen
cium corpora iplis puerorum corporibus contractiora hinc, ex breriort
Hlinc pro re nata acute; admoner Rugustinus, corporum increment
corporum in Porum e  ab ampliori temporis spatio, seu ab etare longio
 Teminis, _2 natura quorumdam numerorum occultorum.
occulta quada u e disignosei poreht. Hlic locus obscurus quidem est, reveta
numeroriina CdMCH L  Scullam Veritas in eo latere ridetur, quae (I, ut OpOL
tet, intelliseretur, pro naturalis scientix augumenro, de inctaurarione.
nullo latore rerum naturalium orixinem, causas, d rudimenta prospe
ro lucussu deteseremus. Masna quedam risprotecto delitescir in semi
ne, quxe nihil aliud est, nisi Rerhereus quidam, ac lubtilistimus spiritus,
adlenuissima quaedam, ac reseta aura ex fracilioribus ge minutiori
bus retherei corporis parciculis emergens, quae in seminis secet
sibus, ac penerralibus tanquam Animantis, aut Plantae corporist.
ver, Rector, et Archirectus oblirelcit, cujus robur, ac Vircus pr
cioué
ZVen moda P.-
corum, verene
incrementa ac
animum a
Ferun.
L
dis semparum
sparia prosum
crementun
vi seminis at
rersa pouissim
DrobuE.
Magna qui.
dem vis delite
seit in semine

## Folio 103 — 82792707X:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
II
n
N
10
2.
A e L I x A i
I
quaenoaua u aeuMme Ractous Proportone, et
hiabitudine sira eA, ex quotantam rim, tantamque porestarem spiritus
illexrhereus in semine latensadipiscitur, uc dum sese in elantis expli-
cat, X distendit, duriores rupes discindere raleat, arquetandem in am-
plisimas arbores, ex immania Animantum corpora crumPaE. AB Ku-
jus resetae, ex robultx Rure rirture potissimum, ait Augustinus, cor-
Porum Lucrementa pendent, quae pariter lummovere iurane, nume
roli, utita dicam, _ proportionales motus, quibus organici corporrs
molem afficit, movet; et agitat eethercus vieor, qui veluri orgaro
rum efformator in semineclauditur. Dequa re plura a nobis explicata
reperies in nostra Disrectione meceorica de Ventorum nacura juxta
mentem Ausultini.
Idcirco concludir sapientistimus Antilles, Smajor corporis exrensio.
e lonsieudo haud à temporis spario, sed a validiori leminis rirture
originem cla. Sualonusinextenlum, ac sempiternum Animum
ampliociseraris presentia iurabic: cum Animus nonmajor, aut lon-
gior dicatur ratione molis, aut temporis, sed porius ob virturis incre
mentum, ulum, ac masorem periciam inartibus, e dilciplinis.
Cu Animus lonsanimis aliquando dicitur, non ided arbitrandum animus majer
eArerera, ut corpori mathicudini continsit, ampliorem aC lOn5IO Fit no ob tem
rem hicti Animum. Hlecenm rox lonsanimitas verbum translatum es porisé molis
acorpore ad Animunt, que verenihilaliud sonat, quamrirtus, e m2.
Enicuce suecam udni poristimum in adrertistolerandis, unde ex p2-
rientid d diro Flictenrmo dicta est. Virtus aurem nulla corporis mole
conltat, sed in guacam Animi equalitate consistit, ut supra octensum
pcrementum
sed vireutis.
eAt, que quomajor ell, cmlignior, ed magis crescere, seu proficere vinus incor-
dicicur Animus. LCCum Guerimus quanta sic Animimasnitudo, non vorca est.
inguiritur, quanta lc Animi moles, ex extensio, que lane nullainest
animo. sedcancun ganta sitillius Porectas, X vis, que porissimum à snima quan-
virtes egualitare nate, que quidem animi porectas quedam magni. ca dicirur qua
cudoeitnonmolis, ell pertectionis, eomodoquo Punctum exs inse- cicare virium
Potestatr
Ctile, partibus, emasitudinem carens, nihilominus singulis planis A. haud
olise
surisdominatur, ac omnium pocentissimum est, _ insignistimum ob corporea ma-
quam rationen, X masuum Punctum appellatur magnicudine virium, snicudinis.
cipué pender, ac prosicilcitur ex occultorum numerorumnatura, nimi-
rum ex quibusdam admirandis, nobisque ignotismorus localis legibus.
d poreltaris.
D. Wescio utrun oma nonsrtramovere assol
lent, prosequun fuerimus: Et fieri potest, mrecorda
quiur, atque id cresst st estia
Nam
tionem meam aliqua fueiant, verumtamen quod nunc
inmentem venii, videamis quale sit, quod puer infansnon lo-

## Folio 104 — 82792707X:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
104
D E A N I M AP
Nam credo videriribiea linena quemque loqui, quam loquun:
tur homines, inter quos natus, educatus que sit. Ad. LL CIMOI
ienorat. Aug. Constitme ereo quempiam ibi nalum; alque alt
sum, ubi bomnes non loquerentur. sed motibus, membrorum:
que motu cocitationes (uas sibimet exprimendas signarent, nol
necenses cum talia esse facturum, ne que locururum, qui loquen
temneminem audierit: Ad. Nolome hocinterroees, quod se
rinon potest. Ouienim tales homines, inter quos quemquam na
rumcocitare possim ? Aug. Iane mnon vidistimediolani ade
lescentem bonestissimi corporis, es elecantissima vrbanicals
mutum tamen, atque it a sordum, ut ne que alios nist motu corpo
ris intelliceret neque ip se aliter, quae vellet, sienificaret : Flic enim
est nocissimus. Nam exonovi Rusticum quendam loquentem
de loquente uxore filios omnes mares, at que faminas qualvor fe
res aut edamplius (non enim satis nunc commemini) imuos, sur
dosque cenuisse. Nam ex eo, quod loquinon poterant muti, ex et
autem, quod nulla signanisi oculis collicerent, ellam surdi intel
licebantur. Ad. Illum veroecobene novi, (5 de istis nescio quibus
credo tibi; sed quorsum ista? RuS. Onia dixisti nonte posse coet
tare inter tales homines nasci quempiam. Ad. Nec nunc alusd
dico namistosnisi fallor, intereos, qui loquerentur, natos esse cons
cedis:
AuS. Non equidemnes averim, sed cum jaminter nos constet
nonnullostales homines esse posse, quaeso, coeites, si ex hoc genere
mas, o famina juncerentur, aique in aliquam quocumque ca
su delati solitudinem; ubi tamen ivere valerent; gienerent f
lium non surdum, quemadmodum esset cum Parentibus iste lo.
qunturus? Rd. quemadmodum censes nist ut Parentes ei da
bantita cestu siena reddicurum? Sedtamen puer paruus ne hob
quidem posset. Ouare illa Ratio mea manet inteera. Ouid enim
refert, utrum loqui, an cestum facere crescendo asequatur
cum ad animam uerum que pertineat, quam fateri nolumus cre-
scereE Aug. Jam mih. v. deris etiam cum in fine quisque ambit
lat ampliorem credere hunc habere Animam, quam eos, qui id
facere nequeunt. Ad. Ihoc aliud est, quis enim boc non videat es
seartis E AUS. Cur, obsecro, artis, an quia didicit ? Ad. 1Id
vero. Au8. Onaresibi ereoeriam si aliud quisque discat, non ar-
tis videtur. Ad. Plane quidquid discitur artis esse nonneco AU8.
NoB

## Folio 105 — 82792707X:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
OV A N Y ET A TP
205
Non ereo ille didicit a Parentibus gectum facere ? Ad. Didi
cit sane. Ru5. Oporteticitur, C5 hoc non Animacre (cendo am-
Plioris, sedimitatoria cuiu (dam artis esse concedas. Ad. IVon
possum hoc concedere. Au8. Freo non omne quod discitur artis
est, quod nunc concesseras. Ad. Arris omnino. AUg. Non
ersoille didicit gestum, quod item non minus dederas. Ad. Di-
dicit, sed hoc non estartis. Aug. Arqui iupauloante dixisti ar-
ris esse quod discitur: Ad. Acejam concedo, C5 lequicestum fa-
cere, eo quod ea didicimus artis esse. Tamen alia sunt aries,
quas dum inalios intendimus, dicimus, alia quae amagistris,
inseruntur nobis. Au8. Ouas tandem istarum putas animam.
ex eo quod amplior fiat adipisci. An neomnes: Ad. non omnes
puto. Sed illas superiores. Aug. Nonne tibi ex hoc genere vide-
tur in fune ambulare: NamCs hoc videndo, ul arbitror, que
id facunt, assequuntur. Ad. Hacredo, sed lamen non omnes,
quihee spectant, Co magnostudio intuentur, assequi possunt;
sed quibujus reimacistros patiuntur. Aus. Bene sanc dicis. Nam
C hoc tibietiam delocutione responderim. Multi enum Craci,
Co aliud Genus lincua crebriusnos loquentes audiunt, quam fut-
nambulum spectant, qui ut lincuam nostram discant, quemad-
modum noscum ipsorum nosse volumus sape magistris tradum-
tur; Ouacumita sint, mirorcur Anmeinerementis rribuere
velis, quod loquuntur homines, quod autem in fune ambulant
nolis. Ad. Vescio quo modoista confundis. IJam qui ut linenam
nostram discat, matistrotraditur, novit aliam quamdam (uam,
quam eum, quod ejus Anima creverit puto didicisse: Cum
autem discit alienam, non ampliori anima, sed arrirribuo.
Aus. Ouid si ille, quiinter mutosnatus, atque alitus est. sero,
acjam Fuvenis in alios homines incidens loqui didicisset, cum
aliam lincuam nullam nosset, eo tempore putares. Animam ejus
crevisse quo loqui didicerat: Ad. LVunguam istud ausim dicere.
Sedjam credo Rationi, nec puro amplioris Anima arcumentum
esse quodloquimur, ne s alias omnes artes corar fateri crescen
do Animam consecutam. Ouod si dixero, illud sequetur absur-
dum, decrescere Animam. cum quid obliviscitur.

## Folio 106 — 82792707X:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Naccelam Dubitationem hic incidir Rusustinus, an Scilicet Puer 1H
scit puer au La ad huc ad loquendum aptus, deinde xetaris accesu sermOnIS
scacurpariter  acGua, quia in eo pariter cum corpore creseir Animus. OLaV
em expeditius quo pacto hanc disticultarem enodarerit Auguctinus;
incelligamus, admonemus, loqui nihil aliud eAe, nisi sonis
Ouid praeste drriculatis, aur figuris, seucaracteribus alteri noctras cogitationes ape
riro, Lono arriculato aures, figuris rero oculosalloguimur. Idcirco cum
loguimur, sensilibus, ac corporeissignis utimur, utinrisibiles, _ in
corporens nostras noriones aliis manifestemus, atque adeomiro quodam
Nomina sono axtilicio, in caracteribus ac sonis quodammodo corporescens, sen slis
ac vilibilis, inextensa animi cositario heri videtur. Nosaurem hic tan
rumasimusde locutione, que articulatis vocibus perticitur, ad quam
eformandam duo eodem rempOre COnCUErunE, Ponus nempeore prola
tus, X Idca, seu Animi norio, que ex hominum arbirrio alicui deter
minato sono respondet, ex quibus tanquam ex Animo, eE COrPOrC
verbum, seu signilicatira vox consurgit. Jam Conus articulatus liceris
ac syllabis componitur, quaenihil aliud Cune, quam simpliciores, ac
brevioressoni, quoslingua, palato, ac dentibus efformamus, quae
articulandi, seu roces significatiras procreanditacilitas, ac prompri
rudontu, exerciratione, atque imitatione obtinetur, quod precipue
audiendo. seu reluri auribus sonos colligendo peragitur, hinc qui
surdus nascitur, ech rocis orsana quam maxime expedita habeat, atta
men ob detectum auditus, quia alioshomines loquentes imitari nequit,
ad loquendum neutiquam aptus est. Ouamobrem s aliquis ex muns
Parenribus nalceretur, atque in solicudine cum illis ritam degeret,
quamris nacura mutusnon cHet, sectu tantum, et nucibus membro
rumque motu, Parencum exemplo, Tuascogirationes exprimeret, nu1IO
LAMEM SERMONE VECTCTUE.
Exquo planistime liguet, non ideocum adolescimus, et a pueritia
quamlonse recedimus, Termone, seu articulatis rocibus ad nostras Ideas
Artium exerci. AIOLLIHCAMdaS DMIMIE, quia in nobis pariter cum COrDOTCCFCECIE, e
ratione non ma. Molcamplior sr Animus, sedquia majoriseraris accesti, utu, e im
evadic sni ratice loquena peritiam ootinemus, cujus rei reritas planius patebit.
Piacrertamus, haud molis incremento, sed imitaterie artis vi, et
exercitamentonos etiam lenescentes (cum nullus corporis ineremento
tunc locus datur) aliquando exterarum sentium linguas addiscere; 
cutietiam usu, X imitatione ipsum met patrium Idioma a Téqueretus
adolescens exmutis Parentibus in lolicudine cducatus, si deindéac
proprix Resionis urbem aliquam seconterret, ubi concirium loguen
tium imiratione rernaculam lingnam loqui disceret, arque aded dum
lognimur, non major, sed peritioreradic Animus, quod funambu
li exemploulrerius contirmat Augustinus. Nam non ideo guidam ho
minessuper funes celeri, _ expedito Dede MOveNtT, ac ingeniose
saltitane, quia ampliorem habene Animum, sed quia usu, _ exeres
tatione suxer funem rariis modis ludere didicerunt, quemadmodum d
qnam pluresalix arresaurimiratione, aur praeceptorum dilciplina ad
An cum ser–
monem addu
cum corpor
Animusi
nus, cum
quimur.
constant et
idca.
jor sed peritio

## Folio 107 — 82792707X:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
ODR ErITALC
discuntur. Ouapropier s diligentet capendamus, quid animo con-
tinsit, cum e loguidilcimus. _ cxrerasarres, ae epasCderce.
mus, tacilinegono incellisemus, non ideo hrc accidere animo, quid
oblongiorem etarem augetur, ac major una cum corpore tr Animus.
Ted tancum quia hIC periciOr, ac melior exercitatione, a imitarione
auxitianre cradit, atque adeo facendum est, allata arsumenta nullo
pacto conrincere Animum molis, ex extenhonis quantirare laborare
Seu parirer cum Corpore, mole, de quantitare auseri. Oux hactenus
explanarimus, quidquid prolixius, ac loquacius, ur expolcit Wialo-
sitlatio, pictum est ab Ausustino in Ciapite praecedenti, planiori magis.
queconcisotermone continent. Fline que faciliora, minusque ex.
plicaru necessaria Cune omittentes, ad capur decimum octarum
le pclandu accccat.
E X T V S
(8. DetuEntellicis, C verumut audias, rectè dicitur
Anma in discendo quasi crescere, Co contra minui
dediscendo, sedtranslato verbo, ut superius ostendi-
mus: Tamen illud cavendum est, ne quasi spacium locimajus
occupare videatur dum dicitur crescere. sed majorem quan-
damvimperitior; quam imperirior habere ad acendum:
Maenitamen referi, qualiasint illa ipsa, quae discit, qui-
busquodam modo videtur anseri. Nam ui in Corpore tria
Cunt cenerainerementorum, unum necessarium, quo natura-
lisconvenientia impletur inmembris. Allerum superfluum
quo acateris membris interra valetudine aucendo aliquid di-
Screpat, per quod inter dum evenit, ut senis diciis nascantur
homines, (5 pleraque alia, quacum prater consuetudinem
nimia sunt, monstruosa nominantur. Terrium noxium
quod cum accidit, tumor vocatur, nam etiam sic membra
crescere dicuntur, (5 revera locum occupant ampliorem, sed
expuenata bona valecudine. Ia in animo quaedam quasi na-
naturalia incrementa sunt, cumhonestis, es adbene, beate-
que viver dum accommodatis disciplinis augeri dicitur. Cum
veroea discimus, quae mirabiliora, quam miliora sunt.
quamquam nonmullis rebus plerumque opportuna, superzaba
nea

## Folio 108 — 82792707X:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Oc
D E A N I M AB
nea tamen; (5 de illo secundo genere numeranda sunt. Non
enim si quidam rbicen, ut Varro auchor est, ita populum de
lectavit, ut Rexfieret, ideo animum nostrum illo artisuro au
cendum putare debemus, quia nec majores, quam humant
sunt dentes habore vellemus, si audissemus aquopiam quod ia
les habuerit mor(uhostemnecatum. Noxium vero illud est ee
nusartium quoanimi valendo (auciatur, nam es odore,
ac sapore mire dijudicare pulmenta, 5 quo lacu piseis captus
sit, vel quotenue vinum sit, nosse dicere quadam est miseran
da peritia. Fthisartibuscum quasi crevisse anima videtur
qua neglecta mente destuxit in sensus, nihil alud qu’a tumui)
se. veleriam contabuise iudicanda est. Ad. Accipio ista, 
assentior, nec tamen nihil ancor ex eo quod imperita omnium
rerum (S bruta est Anima, quam in puero recens nato quan
cum licet inspicimus. Cur enim nullam artem (ecum aliulit s
aterna est? Au8. Maenam omnino marnam (5 qua ne(cib
eurum quicquam majus sit, quaestionem moves, in quatantum
nosira sibimet opiniones ad versantur, ut tibi anima nullam mibo
contra omnes arces secum altulisse videatur, nec aliuod quid
quam esse id quod dicitur discere, quam reminisci, (s recorda
ri. Sed videsne quam hujus temporis non sit, utrum ista ba
beant ita sese requirere.
X
Daectionem hic movet Rucuainue, an Calcem Animus auxeri cum
qu gimus Laliquid de HOVodisCIE, dCCTEICEre rerOCUM ACAHCH AOLOBHM
obliviisctur
catur
cumdisciema Scitur. dici raleat. Ouam dimutatem LCCLCAS, LAnEUM EraNS
ior, cum vero lato verbo crelcete, aueu die porse unt obaccestum, aut de
minursieri di fectum alicujus Arris, ac sesp Gua sum id quod corpOt
competit per aliquam Pepcmu, a analosiam transserimusa
tum, quirevera cum cialiqua nova Ars, aut cosnitio adrenit
autab eOrecedIt, propise non sit major, e amplior, sed tantum p
feri, guodartes. et coores suapu salura inlectiles, _incase
Exemajorem mestent ce aem locu animo lebat, dursbclat
riau. Lagendirirtutem, sussi auspeus Aimus, norasaslesa
disciplinasadaucens, quo sen su ciera Animi injuriam recté dici vall
aTteS,
modotuo crelecte uao, ae vectus, Suen segu
quam mossspartem derrahant, cum ei deremunt, vel ab eo remon
cur; Non ersoates, de doctrinarum nor aus  mo o
qua ille prorsus caret, sed tantum vim, ac pocellatem obmajorem pet

## Folio 109 — 82792707X:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
OV ANIX IT A X+
Attes ae Disciptinas plurimum augere Animum, Tummoxere scilicet
illius prodesseincrementis.
Admonendum tamen cM, haud sinsulasartes, ac nocirias equejura-
reanimum urillius porestas auctior fiar, _ amplior. Magui enim re-
ferr, qualia sint ea ipsa quae discit, quibus quodammodo rideturanse.
ri, quod utmelius percipiatur, liceat ab Ruimo ad intimiora corpora
descendere, urquormodis auseri dicatur corpus, dilisenter cosita-
rione reroluamuS. TFIa SANE TUNLIR COTPOTCINCTCMENTOrUM CrEMera, corporum in-
Unum dicitur necessarium, quo naturalis convenientia impletur in cremencis Aani
nae comparan
membris, quo scilicet membra ea lesC, _ DTOPOFTIONE AUSENEUE, UE cur incremen
iplamet corporistabrica, _ sructura ad luas operationes exercendas ex. 1a-
Poscir, utnihil in ea redundet, aut deficiat. Alterum dicitur Cuper.
racancum: cum aliquid excedit, aut redundat praeter ordinem, e Con copporis incse.
Lucrudinem incorpore, ratione cujus excelsus, _ superAuitarisnon- menrum ut es
Arosum appellatur, uc esset homo tria brachia, aurlexdisitosin ma- Anime aliud
nibushabens. Tertium denique dicitur noxium, quod proprié appel aliud superva
tur Tumor, quo oppugnata raletudine corpus lauciatur, ac uulnera. caneum, 
cur, hoc incrementi genere rabescentia hrdropum corpora labOranE. riumaliud.
Jam proxortione, e similitudine quadam a viliori corpore ad pex-
Santiorem Animum ascendenteS Eria PaTITer IHCFEMENEOrUM GEHCTA
Animocontingere prospicimus, e primo Animus crescere diciturne-
celsario, e congruo Incremento, cum illasarres, ac doctrinas discit,
ec aNequitur. quae illins rationem ad honelte, ex beate rirendum persi-
eiunt, quarum ope scilicer Animus Pele a corporum consuerudine, et
impedientibus sensibus arocans, ac remorens ad seiplum, ac Dcumin
fuis recessibus interiori intellisentie oculo cernendum Palubrirer prx-
Paratur. Deinde auseri dicitur Animus superracaneo Incremento, cum
nempe easartes, ac facultates addiscit, qux nonuriliora, ex necessaria
respiciune, sed Tolummodo reteruntur ad ca, que mirabiliora lunt ;
guxe scilicet ranam nostram curiositarem pascune, ad falurare Verum,
dx ad Racionem exeolendam minimenos manuducune, aut quae tantum
conterunt, ut popularem gloriam aucupemur. Denique diciturcrescere
Animusnoxioincremento, cum in cas artes, ac notitiasincumbit, qua
ad laethalem senluum roluptarem excitandam, _ augendam ordinan.
tur, auequae praejudicaras hominum opiniones; ac Vulgi superstitio.
NeM aIIHE, aCFOrenE, utartes coquendi, faltandi, ex id genus alia.
aut quie judiciaria AAtrologia, Cabala, Magia naturalis dici solent. De
hujusmodi Incrementorum generibus plura dicemus intra in nonraTa.
lucariadmonitione, ubi hominum Audia, _ exercitamenta in necessa.
ria, utilia, superoua, e noxia distribuemus.
Cum Angustinus summo quidem insenio de tribus Animi Tnere. in Animaco
mentis dispucarerie, in quamdam masis arduam, magisque laborio. pori adveniens
lam incidie disticultatem, an scilicet Anima corpori adveniens secum ccum arces at
rulerit ac di
omnes artes, ac disciplinas artulerit: Siquidem aic, si xeterna, _ im. sciplinas:
mortalisest Anima, necesse est, ut semper doctrinas ex arres habuerir;
idcirco talis naturx est, urcum omnia scirerit, reverd dum aliquid in
corvore veluri consopita discere ridetur, nihil de novodiscat, sed tan.
cum incixiacrecorcari illiusrei, cujus scientiam habebat, quo pacto idem
est discere, acreminilei.
209
dud
necessarium

## Folio 110 — 82792707X:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
P
A N I M AF
alduum, e a veritate alienum videtur AV
Bultinota suclturz ocreditur. Xx iplamet Experientia roborare ride
tur. Queuhirum in Puero recenter nato anima aded iners, bruta, 
isnaraC, denihilscide, nihlque incellisat, omnium arrium, ac a
Sciplinarum expers, quam vulsareshromines relurirabulam nudam, il
qua nihil est depictum, exiltimane, ut sinsulx illiusnocitix, _ idexde
foris, exrernorum sen luum auxilio, animo adreniant. Hunc modum opt
nandi deprompsit Ausustinus a Plarone, qui censebac humanas Animas
Fuisse a Deoprocreatasante corpora, quibus ille lingulas artes ac dilet
Elaconis Re. Plinasi. Ie Animx poltea in corpora reluti in carceres protru
miniscentia ex. Le Luetu, Latione cujus incongrue, ex impura conjunctionis Anime
quodammodoin humido corporis cerebroconlopira, pisrelcentes, 
ebrietare quadam abrepte, singularum Artium, ac scientiarum obliria
nelabOTANE, GUarUM FAMEN, CIM QUE PERCEDIOTCAdMOHEATUF, auF et
cernarum rerum sensus impellentium imasinibus excitantur, aut in L0
iplas dilisenter intendunt, illico quodammodo experg etactxe, BE a pro
Fundo letarso, in quojacebant, liberarx, recordantur. FTanC tamCH
sententiam correxit, ac temperarit in libro Primo Recractationum C3
Dite 8. Augultinus, qui Planconisreminiscentiam Racioni, et Religio
Ouopacto Dla. HL CoHGLua CCddere ridetur, ac proindeduobus erroribus porist
ncum elacomis aetrinam pursat, nam primo expunsit id, quod ad
ruit Placo de prxexiltentia Animarum anre corvora, docerenim, Ani
am anrequam tuerse Corpori orsanico conjuncta, extra corpus, auca) t
biinalio corporeneuriquam exritise, Sed codem tempore quo procrea
ia tult in cali, ac decermistato corpore orsanico, ut Rectrix, acd
minactix polita, _ coltolata tuit; Alius PrrOr, quem redare vicPr
Rancisimus DOCtOT, lequens est. Anima conjuneta corpori non habet
in se insirasguarumque telum Mcellisibilium pariter, ex corvoralium
notitias, quia rere denoro iscir casartes, qua restentiles, _ cOrpO
reasretpiciune, arque senluutm ministerio aliquo modo addiscuntur.
animus hana Pouquam aurem Rusuuhus erroribus penitus expursaverir PlatonIs
desoris hauris reminiscentiam, lequenti mlodo illam rationi e orthodoxx veritari soli
semerinso ma- diltime accommocal. Seusus dum corpori adnectitur, licet in (C nOt
nisestisimas e Poridcat rerum externarum, ac sensilium nocitias, quas xratis accesi
aca auxilio assequitur, attamen verein secontinet, sel
tales spectant; Prenim cum Animus sit ejusdem ordinis cum rebus inret
veritales, quasnon delorisaccen, sell in semet ipso quodammodoi
sit, velChil denorodilcat, Led rancum reluei recordetur ejus, cuju
ob consutctionem cum corpore. ex conluerudinem cositandi de sentiu
bus, ex catensisrebusin oblirionem inciderat. Juxta quem modumet
Plican.
sn discer
Idem sit ac r
minisci?
penirur.
Ollabropte t HOctes
onis doctrina
r
i
emperaver
neustinu
visur
uc se habent Medicina, Astronomia, Musicadc.
sed intus in
incellisibile
invenit ver
bates.
cernit, e Intellisitreritates, quxe ad resnudé intellisibiles, ac spiri
Animus in-
commutabil
rero conjur
1us
lisibilibus, asue Mevatabrer lationi, seu incommutabili V CrOCOM
junctus, cum ab alio interrogatus admonetur, aut a sensibus receder
Scipsum intus consulit. _ interrogat, illicoin semeripso, aut in ips
incommutabili Veritate, ad quam pervetuorendit, cernit, ac contem
platur sinsulas intellisibiles, e sulabiles disciplinarum, e artium
venic, X intuetur. Ob quam rationem recte diciporest, quod cum An
musquoris modoadmonitus, _ exciratus aliquam veritatem intellu

## Folio 111 — 82792707X:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
QV AMEPT AE
plicandi Plaronica remcentia ab omni errore vindicatur, e Porest
itguo perperuo increat Del lapena acas, rentutent la
Cutratalsratis periculum adloaozo lhisotBaoullinere. cuaual.
temmanitese Rlarioni conlentiar, hominis Animum immortales, ac MII-
cellixibiles naturas in summe, ee lucommurabili Vero incus Cernere, d
contemplari, in nostris Laveltisarionibus otendemus, ubi paRIEEF agC
mus, eodem Auxustinodocente, de uleer astuete, aleli mavisce
inceriori srmnasio in humane menus pucctalibselclto, a inluturo
o. Xactenrousmopandens.
L
 R X T V 5.
Oncenimagimus, ut appareat, sipotest non eam secun-
dum loci spacia parvam, magnam ve nominari, aeter-
nitatem autem ejus siulla est opporiune scrutabimur
cum illud quod quartum posuisti, cur corpori fuerit data, quan-
tum fas est tractare caperimus. Ouid enim adtalem ejus quan-
citatematiinet, semverne, an non semperfuerit, fulvrave, sib
aut quod nunc imperita, nunc perita est, cum Css loncum tempus
ne corporibus quidem afferre magnitudinis causam. superius
prohaverimus. Co peritiam nocissimum (i posse nullam adesse
crescentibus, ac sape senescentibus opportunam esse, multaque
alia dicta sint satis, ut opinor, ad demonstrandum non cumma-
enicudiue corporis, quam atas affert, etiam animam fieri am-
pliorem. Ouare videamus si placet illua alterum Arcumen-
tumruum quale sit, quod per tolum spacium C orporis tactus
sentitur ab Anima, quam spaciinullius esse volumus. Ad. Si-
nerem jam ad aliud transiri nisi de viribus dicendum aliquid
arbitrarer. Ouidestenim hoc, quod auctiora per atatem cor-
poravires prahent anima ampliores si cum his amplior non fit
anima: Ouanquamenum virtus Anima, vires autem C orpo-
rispucari (oleant, nunquam tamen ab Anima eas abjudicave-
rim, cum videam in exanimis C orporibus nullas eße. Per C or-
pusquidem viribus. sicut sensibus uti animam non necandum
est; tamen quoniam ista lunt viventis officia, quis haec dubita-
verit ad animam potius pertinere? Cum icitur majores vires
in pueris erandussculis quam in infantibus esse mdeamus, ac
deinde adolessentes. Tuvenesque in diesviribus prestent; donec
rursus

## Folio 112 — 82792707X:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
12
F: A N T MI AP
rursus corpore (ene (cente minuantur, non leve quantum mili v
derur crescentis cum corpore; ac de inde (ene (cencis anima indi-
cium est. AV∞. Non usque quaque absurdum est, quod aicisi
sedesovires non maeis in amplicudine corporis, atatisquem
crementis, quam in exercitatione quadam, C5 confirmarione
membrorum esse soleo putare. Id adeo ncuibiprobem, quaro abs
te, utrum alium alio perrinacius ambulare; ac minus defati
cari, majorum virium esse arbitreris ? Ad. ita sentio. AUBi
Cur ereo puer mulio amplius irineris conficiebam sine defectut;
cum aucupandistudio in ambulando exercere, quam adole scens
cum me ad aliastudia quibus federe maris cocebar, contulis
lem, si accedentiatati, Co per hanc anima crescenti vires am
pliores cribuenda sunt: Deinde in ipsis luctatorum corporibus
palestrita non molem ac magnitudinem. sed nodos quosdam la
certorum, C5 descriptosioros, ficuramque omnem corporis sibi
concruentem peritissime inspiciunt,  hinc potius argumenta
virium collicunt. Onua tamen omnia parum valent, nisivis ar
tis, es exercitationis accedat. Sape etiam visum elt incentis
Corporis viros ab exieuis, brevibusque suyerari, vel inmo-
vendis, vel inferendis ponderibus, vel in ipso etiam luctami-
ne: Nam limpionicum quemlibet lassare in itinere cirius
quam circunferancum aliquem Mercatorem, qui uno illius
dicito collidipossit, cui est incoenimm: Ouare si (5 ipsas Vi
res non peraque omnes, sed alias ad aliud aptiores masnas
vocamus, 5 corporum lineamenta macis, (5 ficura, quam
maenitudines valent plurimum. etsi exercitationes tantum
afferune, uc celeberrime credicum sit, hominem tollendo quo
iidie viculum paruum exisse, ut cum etiam taurum sine jensis
majorisoneris, quod paularim addebatur tollere, ac sustine
re posset, nequaquam amplioris atatisvires cum corpore Aui
mamereuisse, senificant.
F. X

## Folio 113 — 82792707X:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
a
e
e I
BRxclarisimus Rugustinus in hoc capite primum admoner, nylo
d
pacto adpraelentem queltionem, quam asitat, spectare, an Ani-
MAXterNA SE, X utrum perita, aut imperita corpori insinvetur, cum
tantum hic agatur de illius quantitare. Ouaeritur enim, an cOrDOrCa
magnitudine constet, e parirer cum corpore crelcar, et amplior in
Spacio tat Animus, quod jam tallum ene ostendimus, cum exlonsum
tempus, nec corporibus quidem magnitudinis caulam aferat ut lupe-
rius probatum es, X notissimum (c, Expisimecrelcente corporenon
feri periciorem Animum, atque adeo jam exploratum habemus, cum
magnicudine corporis, quam etasafterr, neurignam ampliorem feri
Animum. OpOrcecergo, ut alterum Epicuri Ratiocinium equissima
Fudicii lance expendamus, ridendum enim ett, quo pacto undique in
unirer (ocorpore pungentem sentiat Animus, an scilicet hoc contin-
sat, quia Animusgnantus est, ex in corporis spario expansus, e
explicatus, an veroalio dirersomodo incorporee, e insectili naturx
consentanco.
Antequam autem Rugustinus rem tam dissicilem, tamque ob. sneum corpo.
scuram explanare adgrediatur, aliam moret quaestionem, an scilicer ris pariterés
Anima vires
CUM CTEICENECCOrPOTE, cum corporistum AnimX vires aUSeNEuF, Ma augenur me
nifectum inditium sE, Animam pariter in spaciis augeri, e amplio- le es quanti-
remeradere, quapropter decorporis viribus, maturoquidem, e (0li. tare amplior
dojudicio, agere exorditur, utrandem demonstrer ex virium incre. kat snimuse
mentonullaratione Animum quantum, ex extensum esse interri; se
primo sequenti modo exponitur toca rei difficultas; tameth Animo
virtus, rires tamen corporiattribuantur, nihuilominus inficiari ne
quic, vires pariter non pertinere ad Animum, qui non minus ac corpo.
ris Censibus, riribus eciam ucirur, qua vivencis omnia cunc, in exanimis
enim corporibus, neque: sensus, neque rires adtunt, qux tunc ma-
nifectantur, cum corpori coniungitur Animus, cujus vere dicende
Luntcorporis rires, cum ipse sc verum agendi principium, robur.
ac vita Corporis. Hujusmodi aurem vires, ut experientia docet, eo
majores, ac ralidiorestunt, quomasis aeratis accestu corvoris mo-
lesausetur; hinc rires, quae in pueritia cenues funt, ac imbecilles,
dum magis in adolesceritia, aut maturiori aetate trmatur, ac crescie
Corpus eo vegetiores, ac robultiores eradunt. Cumigiturnon tan-
cum Corpori, verum etiam Animx viresactribuantur, aperte dedu-
citur, non alia ratione crelcere rires, nitisquia parirer cum Corporeau-
etiortit Animus, atque adeo hiccorporis quancitare, e moleconttat.
Sicuri vero virium incrementum in xtate adultiori crelcentis Animi
inditium est, ita virium defectus, quo senes laborant ob Corporis de-
crementum, ac diminutionem, nobis argumento cA, sevelcere, ac
decrescereidentidem cum Corpore Animum, cujus molis excectus
auc defectus a corporis incremento, aut diminutione pendere vi-
decur.
HIXC

## Folio 114 — 82792707X:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
A N E M AF
Flac antem Exicuri arxumentario quaminanis, _ ta llaX HEX ratio.
ne. X exemeHS, Mendit Augultinus docens, Corporis vires poulsa
Epicuri Arsu mum nOH alS CII, Gua amplior Er moles, masisque distenditur tempus,
albar et ina- Lea Gula aculsoacCEdente xtare, melius invicem disponuntur, 
nis sir ostendi- contrmantur memola, quin etiam ob majorem ulum, _ exercitat
nem; idcirco, tatetur, non ab erarisineremento, et auctiori corport
magnicudine, sed porius ab exercitarione, et consrua quadam parriun
virium corpo. Cualloe, L dispelitione, ririu amplicudinem ex incrementa pett
ris incremen dere, ut parum, aur nthil ad iplarum augumentum molis excesus d
Consiustempus conterant; ad cujus rei probationem primoinquirit,
ris que incre an jui Detactus, Frapidius ambulat, minusque in itinere enerrI
menio pendet. Tux, ac delarigatur, majorum ririum esse arbitrandus AE, at hoc quis iI
dubium rertere votest: Dud enim relocius, diurius, ac minori labe
reambulamus, eo majores masisque regetas vires habere oltenct
mus. Denuotamen quaeric, an hujusmodi ririum copia. _ excellu
orcum ducat ab ampliori molis, ac remporis spacio, an veroabului
exercirarione, atque a quadam concinna membrorum COntrmatO
ne: Sane secundum dicendum est. Siquidem, uc ipse met de sciplore
Ratur, Frequentissime qui masis furenes, & Adolelcentes lunt ob irine
randiulum, aut renationis exercitationem, congruentius corporis or
sanis dispolitis _ contormatis, pertinaciorimotu, ac minus detarisal
ambulant, quam ii, qui ethiadulriori etate, majorique corporismole
saudeant, attamen literarum Audiis operam dantes parum deambutant
Exponuncur LecerCanvelcune: quamris isirur in quibuldam Jurenibusneque
a, que ad vi- L0AB L HE Xetas, neque tam ampla corporis magnitudo, nihilominus
obulum, e exerellationem, guae plurimum contert, ut consrit
contormentur organa, majoresrires esse experimur, quam in maiul
rioribushominibus, quorum etas auctior est, ex corvoris molesant
plior; non erso rires crescunt, quia Anima crescir, atque tempore
et loco augetur corpus, sed quia exercitatio, ac quedam membrorun
contormatio accedunt, obquam rarionem P’aleArita, ut luctatoruia
vires explorent, ixsorumqueadcertandum robur. _ aptitudinem ot
euolcant, meuriquam de molem, Corporisque maenieudinem 
conrerrunt, sed potimum nodos quoscam lacertorum, et deAtri
Etosmusculos, lsurahe corporis maxis congruentem peririssime
inspiciune, unde poltusargumenta ririum colligant; Oux tamet
omnia parum ralent, hih vis arris, e exercirationis accedat. Idcit
co xepe oblerrarimus os ingentic orporis mole vollentes omnino
vinci, _ luperari ab exigus, ac breribus, vel in attollendisponde
ribus, vel terendis, releram iniploluctamine; neque ienotum elli
circumtoraneos mercatores, qui per rrbes, e oppida vasari s0
lent plus irineris conticere Polie, minusque ambulando delarisari
quam continsat iis, qui gentiori Corpore praediri in Olompiace
Certamine luctare. X dis lacidta suescunt; ne que isitur xetatis lons
cudo, nequemolis inereentum rera causa lunt, cur rires in Corpore
lacorporea mo. aUBCaNEUF. Ouamobrem Cque molis, temporisque incrementut
le constare con-ipsimer corpori prodele, de luasadauseat rires, quanto minus id ex
cellentiori conteret Animmo, quem ab omni corporea quantitate ab.
metee aere lupra demonstrarimus, etiam si isitur conceda.
muS
mentario qua
cum neuriquaer
molis tempo-
res aucendas
maxime conse
cunt.
animum nul-
cleditur

## Folio 115 — 82792707X:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
  Y X A  P
muscorporis rires communes ene Animo, acrame ex lalun uc.
2 V A
menconullopacto interripe, Su Cu LioxxOrCCC
empliorem lecubuxate.
 l
 B X X V 5.
Vod si amplius aliquid animalium majora Corpora eo
ipse quomajora sunt habent virium, illa cau sa est, quod
lecenatura cedunt pondera minora majoribus, non
modo cum ad proprium locum (nopte nutu feruntur; ut humi-
da 55 terrena corpora in ipsius mundi medium locum, qui est in-
fimus, rurlus aerea,  ignea sursum versus, sed etiam cum
aliquotormento, autjactu, aut impulsu, aut repulsit, eo quo
non sponce feruntur. vi aliena irecocuntur. Nam si ex alto de
jeceris quanquam simul duos lapides disparis quantitatis, ci-
iius quidem maior terra pervenit. (ed si ei minor subricia-
tur eoque inevicabiliter occupetur; cedit profecto, simulque
in solum deducitur. Iem si dericitur desuper maior, minor
autem contra sursum versus iacitur, ubi obviam venerint.
repercussio minoris, C retrocessio frat necesse est. Onodne
ideo accidereentes, quodminor contra naturam in sublimia
irecocebatur, alter vero maiore impetu locum suum pelebat
facito, utmaior in superna iaculetur, Cs minori occurrat in
terras deiecto, videbis nihilominus repulsum minorem in calum
coci, sed repercusnipsocadere in aliam partem, ut qua ex-
peditum est, in ima deferatur. Iem si ambonon motunatura-
li, sed a duobus quasi in Campopuenantibus adver (usirvi-
cemiactisibimet in medio spacio complodantur, quis dubita-
verit minorem maiori esse cessurum, in eam partem, unde
ipseest, Cs quoille ferebatur? Oua cum ila sint, idest cum
minora,ut dictum est ponderamaioribus cedant, multum tamen
refert, quanto insese acantur impetu. Lam si maiore im-
Peruminor, velut vehementi aliquo tormento emissus inflica
catur

## Folio 116 — 82792707X:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
16
D F A N E ME AF
ratur majori laxius eraculato, veljam langue scenti quamvis
ab eodem resiliat, retardat illum tamen, aut etiam rerro ae
promodo ictuum, acqueponderum. Dis prajactis, alquo
intellectis, quantum praesensnecocium postulat, vide nunc eas,
quae dicuntur in Animalibus vires, uirum Rationihuic con-
eritant. Nam corpora omnia Animalium quis necat suo pon
dere prapediri: Ouod pondusnuru Anima actum, quoinclt
naverut, mulcum valet maeniudine propria. Sed nucus Ant
maadmovendum C’orporis pondus, nervis quasi tormentis
uitur. Nervos autem vecetat, mobiliores que efficit pccitas,
calorquemoderatus, contra eos laxat, at que infirmat humi
dusrieor. Iaque (omno quia eum fricidum. Co humidum
dicunt Medici, (5 probant, membralaneuescunt, atque ips
expereefactorum conatus multo est debilior, 1deoque nihil est
fractius, es enervins lethareicis. At quosdam phreneticos,
quibus vigiliaes vinivis,  acuta febres, id est tot calida
plusnimioner vostendunt, atque durant, majoribus viribus.
quam integra valerudine reluctari, es multa facere manise-
sumest, cum eorum corpus sit acritudine attennatius. 
exilius. Sic icitur (s nutuanima, 6 ner vorum quodamma
chinamento. C5 pondere C’ orporis consinnt, hae quae vires v
cantur. Voluntas autem nuum exhibet, quipronior fispe, vel
audacia, retunditur autemtimore, sed multo magis de spera
tione, nam inmem, cum aliqua sres subest, vehementiores vires
apparere assolent: Machinamentum consuuratio quaedam Cor-
poriscoaptat, temperatio modisicat valerudines, confirmat
exercirationis industria, pondus dat moles membrorum
quam etas s nutrimenta cemparant, instaurant autem (oll
nutrimenta.
Tlisommibus, qui aqualiter pravalet, mirandus est virt
bus, (5 tanto est alius alio invalidior; quanto plus eum illa
deficiunt. Fitque Cape ut pertinacinutu meliore machinamento;
alius quamvis paruum pondus corporis aeserit, alium majoro
mole pradirum vincat. Rur (u(que nonnunquam tanta moles
est, ut etiam st imbecilliore nisvacatur, opprimat tamen par
um ad versarium mulio vehementius immuentem. Cum vert
non pondus Corporis, nec moderationer vorum sed nutus ipse
idest Animus cedu, ut omnino valentior, ab omni modo in va
lidio-

## Folio 117 — 82792707X:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
QV A N rX. Y. r A. e
E.
F. P. 7
lidiore, sed tamen timidior ab audactore superetur, ne sciourrum
viribus anribuendum sit. Nist quis dicat habere qua(dam
suasvires animam, quibus eimajor audacta, vel fiducia pa-
riatur. Ouacum alieri assunt, alteri desunt, tunc intellici-
tur, quantum animus C’orpori suo, etiam in eo, quod per
Corpuis acitur antecellat. Onamobrem cum infanti puero solus
adirahendum aliquid vel repellendum nucus sit intecer, nervi
antem, (s propter recentem, minusque perfectam confirma-
tionem inhabiles, Co propterhumorem, qui illi aetali exuberat,
marcidi, C5 propier nullam exercitationem languidi, pondus
vero adeo sit exienum, ut ne ab alio quidem inpactum eravi-
rer viceat opporiuniu (que su accipiendum quam ad inferendam
molestiam, quis est, qui cum hac omnia qua desunt contulisse
annos viderit, viresque per eos datas cornoverit, crevisse
Animam, quae his in dies ampliorihusutatur, recte, ac pru-
denter existimet: Porest enim iste si ab aliquo jvvene quem vel
amine interpositonon conspiciat, parvos, ac leves calamos la-
xoarcuquantum potest, ejaculatos viderit non longeire, mox-
que, recidere, ac post paululum saciltasjam ferrograves, pen
nulis vectas, nervo intentissimo emissas Calum remotilsimum
petere, fide (que facta fuerit pari conatu hominis utrumque esse
factum, crevisse illum tantillo tempore, atque auctum viribus
arbutrari, quo quid dici potest perversins  Deinde Animastcre-
lcit vide quam su inscirum, increment a ejus de viribus corporis
credere, de copia doctrinarum non credere, cum illis solum ac.
modernutum hac antem sola possideat. At si crescere animam
pucamus cum additur viribus, minui putanda est, cum demitur.
Demitur autem in Senecta, demitur in labore Studiorum atque
histemporibus doctrina accerari atque extrui solent, neque ullo
modo eodem tempore sinul auceri quidquam; 5 minui potest.
Nullum icitur cresceniis Anima argumentum est, vires in ma-
joriatalemajores. Mulca alia diei possent, sed si jamtibi satis-
factum est, modum adhibebo, ut ad alia transeamus. Ad.
Mihi vero satis persuasum est, majores vires ex non eo
esse, quod anima creverit? Nam ut alia omissam, quae
abste subtiliter dicta sunt, insania, eo morbocorporis
Anima crescere; cum ipsum corpus minuatur, ne ipse
quidem phrenetions dixerit, cui vires mulia ampliores
quam

## Folio 118 — 82792707X:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
L W I M AC
quam sano esse solent, nemonescit. Unde mihi maximo vide
cur in LVervis esse omne quod miramur; cum praeter spemuire
in quopiam reperiuntur; quareore accredere jam illud cur tolu
intendo, cur Anima si nontanti spacii magnitudinem habet
quanei Corpus est, curubique illasentit, cum tancitur.
L L O.
5
Craguid in hoc capiccarsute quidem, sed aliquantulum obscuriusa
L PTOILAIUS ExPOMtCuE, liceat nobis diverla methodo, ac paucio
rora senima ribus enucleare ulClatus, acque expedirius deinde Textus intellis
ure incelli eur. Hlumanus Animus, ur supra explicarimus, nihil aliud est nisi sul
sendi fita est. IaMta flationis particeps corpori regendo accommodaca, seu est lul
Rancia, cujustora natura in rirture intelligendi sta cA, guxe ad COrpO
ris resimen, ac custodiam ordinatur. Cum isitur Animus sitip l2CO
licatur ni Sirandi, ac incellisendi porettas, insectilis sane, _ inexrensus cMt
nus in corpo- Ub AusC M nostris Inrestigarionibus ostendemus Iraque abhorrens ille
parribus, de mole, dum ex Supremi Conditoris Insticurione corport
Conjunsitur, neuriguam extenditur. d exporrigitur per ruiverlam
corporismasnitudinem. e extensionem, Led tantum in tOVOCOrPOTE
X quaris ejus parte riset, _ adest, rirture, ac prxelentia quadam opera
ncusuum quodntionis; Nam obmutuum comercium inter Animam, _L COFDUS, CX Nd
cium inter . Cara lesibus miro artificio sirmatum, Animus in universum corpu
nimum e cor-agit, X ricisim corporis occasionepatitur, ac quodammodo mutatusi
rus insercedit. Obtamen resimen, ac dominium, quod exercetincorpore, reluri in
cerebro, sei nerrorum orisine ledem ac Regnum habens. Subrilio
rem, masilque xthereum Sansuinishalitum, tanquamstamulum. ac iu
tienius suum Inttrumentum, ad corporis machinam moderandam lb
subit, cui pro suo arbirrata imperat ut quam cirisime ubi ipse preece
veritaccurrar. Siguidem Animus porissimum Rector. ac Lomins
cor. Sicuri etiam ex vica Corporis nuncupatur, quia imperium cene
incennitimam, ac cumme relocem sanguinei humoris auram, quon
deincepshalirum cerhereum, vel spirirum imperum taciencem axpel
labimus.
ALI aACCII SPIICUSSACCLCDIO dCCraMmutationis, aut, quod verol
rineobsinens dium capientes, per hHaca Corporis membra tanquam subrilisime cor
ex distenuucu de Propasantur, inquorumnerrorum; seu mbule
rum cavitatibus xtset eus alitus un dulolo motu excurrens, singula vi
eua rarione scera reluriirrisat, ac vivificar, ad cunctas operationes vitales, natu
ncaures con- servetur, acqs ad lua munera obeunda fit quam maxime exDCditUS, apHIS
opuses primo, ur bene destricta, ee compacta sint orsana, in quibus il
Clou.
narura in vir
Duae ratione
cesse, es cor
ris organt
odnecti
lam comen
vervorum or
Dc nalituache Milius est, secretionis ope procreatus, ibi porissimum riget, e aHIWI L. ul
reo sodem in Fons X oriso nerrorum, quorum hlamenta a cerebri subctontia exo
Spiricus impe
ser verur.
um faciensin rales, _ animales forendas, ac suctinendasaccurrens.
corpore dei Aujusmodi vero spitus petum faciens ur in C’orpore dii con

## Folio 119 — 82792707X:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
2D
A
P
 A T
clanditur, netacHleDerear, ac dissipetur, cum enim luapre naturs
ralderolarilissit, auaa, Hullonchotiololritur, ec abir in auras
Deinderequiritur, uc  humida quadam cramiori, maxilque renaci
substantia, ne tusiat, ac per unirersum corpus cumulruoso motu
cieatur, quodammodo irrericus ex implicatus inveniatur. Hlinc Ani.
mium orsana exliccentur, aut laxiora tiane, ethereus halicus rires in
Se collectasminime habensciro dispergitur, e cranescit. Cum vero
hic nerrorum auxiliomusculos, exterasque Corporis partes facillime
Perradat, oportet tandem ur nerri moderata centione saudeane, qui
micendantur, _ humectatam quamdam duritiem habeane, facile spi.
TIEUS EXCURIONES, LE MOTUS imPediunEUr, aUE DETEUTBANEUT. PFX. sd pyrii put
veris insta
cerea haud improbabiliter hic xtherens halicus concipi potest FaN Echerus hali
quam pulris Prrius. seu cormentarius, non artis, sed naturae indu insconcipi po.
Aria elaborarus, qui pocissimum ex spiritu nieri, e sulphurisin Can- rest.
suine delicescente secernatur, cujus humidum, ac renaz rehiculum.
seurinculum, quo derinetur, crastiori carbonirespondeat, ut optimé
dici possie ad illius fabricam concurrere principia quedam, que
provortionem, e anologiam cum elementis pulrerem Prrium
componentibus habeane, quod Rlarioni consentaneum eNe parebit, 
quam tacilerhereus halitus inflAMMETUE, aC vehCMeRtEF FaxCICAE, Echereus bali
advertamus. Flujusmodispiritus accensio, et rarefactio non tantum insinternas
motus Corporis internos, verum eriam e externos maximeforet, ac paricere ex
cernas corpori
PFOMOTCE; Mocus incernos dicimus eos, qui in iphUS COrPOrIS DENC. promo vet opo
cralibusprocreantur, ue morus cordis, arteriarum, inteltinorum rationes.
eC. Externosrero rocamus qui in exterioribus partibus, ex porissimum
in musculis producuntur, qui insticuri sunt a natura, ur Corpusfacilé
seleab externarum rerum ictibus, e iniuria rindicet, ad sui perenni-
catem rendens.
Liceat ersocanguam miram. ex ingeniolam machinam ad quosdam
morus pro humanx Vix incolumitare perficiendos constructum eAe
corpus, cujus ralidius machinamentum, auc tormentum sc iplemet
meruus consruerenlus, ac bene compactus; in cujus orisine Prrius, UE in corpus in
dua ratione
Ita dicam, ac regetus etherei halitus Pulris, plurimum abundar, ac perium exer
preraler. Jam cum Animus ut diximusnihilaliud AE, nist intelligen-
ceat hali-
cumque
et
di, seu cogitandilacultis, non porest aliomodo in hunc renuisimum reum modere.
spiritumagere, X imperium habere, nisi cositando. Idcirco solonu. cur inimus
tu, solaque voluncare spiricui tanquam lui praecipuo Instrumentoim. aeritur
verat, qui spiritus morum pro suo arbitratu resit, ac dirisit, utcOr-
vorismachinam custodiat, actueatur. Hlic ergo nutus Animi impul.
Tirum ac directiuum, sifas est dicere, principium est, undemotum, ac
directionem capit xethereus halitus, uclingulis corporis membris pre-
SgueCu pelans mucus lanquam explodens deCee. Imperantis
etherei halitu
exciralur, ac commoretu. Cujus LLaPEIOICNerrOTuM TOrMentum TeN. opc nervorum
ditur, per quod CcCus Fulvis in musculos eribratur, cui dum nouum cendit machis
Lulxhur, ac nirrum, nouumque calorem arreriolus languis submini. namenta.
Arac. corporismachina ranta vi tantoque impetu aficitur, e agitatur.
utsuo ingenito pondere, quasi xneo slobo obarmata, obsidentia, e ini-
mica
Sidio elleraleat.
ric, conteltim spiritus veluri sopitus, _ in cerebrojacens accendieur. Animi nuus

## Folio 120 — 82792707X:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
C
T M AF
mica corpora a Le repellar, aur ad sui turelam, vel oblectamentum exter.
na pondera eriam immaniora moveat, ferat, argue attolIaL. P X PPX
jactisvero, e incellectis fundamentis, quxe hic tantum olcitaucer In.
nuimus; aperre collisimus corporisrires ex pluribus causis emer Berc,
Principium enim, ac virium tons est dominantis Anime nutus, ac im
verium, deinde ranquam ralidius illius Instrumencum ad rires foren
dasac propasandas erhereus succedit alirus, cujus opecrasioribus Ore
mireane vi-nisimperat, ee adneccitur Animus, Pollea ad virium tutamen, e 11
crementum accurrunt, nerrorum censio, inqua poristimum viresrell
dere ex dictisconstat, consrua figura, e contormatio membrorum.
denique mulculorum dentiras, ac tirmitas. Ouapropter ut corporisr
res auseantur, ac holtem revellere raleant mirum in modum juran
membrorum consiltentia, moderata Accitas. Calor, et temperatls
hrumor, quin etiam huic rei rehementer prodest, quod orsana nultus
labore Recti, ex secundum direrlum sicum rariilque modis moveti
GuCanE, hoc aurem utu, ex exercirorion quam maxime obtinerut
Ouxcum ira se habeane, cridencisimum et, corporismolem tantum d
viresansendas conterre quia pondus cribuit, quod ANimX nuTu Der
rorum auxiliante machinamento ad corporiminoris ponderis, autmi
noris imperus edomanda immitritur; pondus aurem modus quidam di
verlus a mole eAt ranquam illiusnilus. (cu conatus, quo ad sui rorius
cenerum moles corporea perperuorendic, hac lese tamen ut Braviores
molesminus ponderolas superent, quamris expistime, ut in machivis
exverimur majora pondera minoribus cedant ob majoris velocitatis ac
celsum, guxe ita exiliorisponderis rim, _ poteltarem adanget, utmt
nuspondus major adaeguer, aut superer. ut in aliis Creometricisma
chinamentis ridere est. Ouamobrem ex parre corvoris id, quod minus
conterr cM iplamasnicudo. e molis excedus, cum, ut vidimus, 
virium ausumentum DOriRI UML CONCUTTARE remPEratuS BuMOT. apC
quaedam membrorum dispolitio, extieura, verrorum tentio, et soli
ditas, Spiritus, robur, e exercitario; Namh corporis vires crescercula
quia adaugetur moles, ed robustiora, ac ralidioribus riribus incrueta
essent corpora, quo haec ampliori molepollent, quod tamen iplame
corporis viros Cd Peteteta a detouerium ene oMendir; Nam qui delirio, et ardenti
sima febre corriviuntur, aut cumulruosa Frenicide laborane, quamris
cenuarius, 2c gracilius corquentemerbo corpus habeant nihilominus
insenres rires habere solent, quibus meutiquam in raletudine sande
banc. Pluraeriam ex parte Animi ad virium incrementum requirur
cur, nam praeter illiusnurum, e imperium oportet, ut Animusadh
cicata maria Deat atlectus. seu concitatas moriones aptioresad ethereum halitum
nes nima ad commovendum, _ intlammandum, urtiducia, et audacia, illis semo
tisaffectibus, qui ipcirum quodammodoimplicant, sAunE, ac reme
raccur. Hlinc obserranus audaciores homines etsi aliquando minori
mastle exisua corporistore conenr, eos tamen repellere, ac vinca
re quiscerinsentiolesaudeaut, morutamen, ac parore obsidei
cur. Px quibustandem manifeste collisitur rario, cur pueri imbecit
lioresvires habeant, ex quo pacto majoris rraris accessu in adultioribuu
viresauscantur, guineriam eridenter liquer non ideo crescere viresil
corpore, quis ob lonsius rempus creseit, ec in spatiisampliortic An
muS.
ex quibusca
5
corpori
sexissime immi
uta corpat
ole ausen
Plurimum
virium confe
runt increme

## Folio 121 — 82792707X:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
R
W
mus, cum ciera illius incrementum, auFdECHCCCM ex rebUS jamde
monttraris, quo pactocrelcane vires, jam paccat, juae singula dictin-
ctius, ac prolixius expolita in l exturepericot a as nobistuerithic
viam lternere ad expediciorem ac taciliorem Pextus Inrelligenriam lo-
lum superest, ut poltremum Rariocinium exponamus, quo peracure
a
quidem Lu uo. C vusum corpols heleme um minine
crelcere. prodat, hol eniu pacta puoou. ut lcuo viribus
corporis adauetisamplior Reret, _ augeretur, multo masisille cxesce.
rec, cum in eo doctrinaru, de cilucipatm mab eteln dun
porisMoles concrahitur, _ tno extenuantur. Idcircos dum decre-
nitelle interretur, cumdem nemtpe canescentis corporis animum majo-
ridoctrina accedente minui passul, i augeri, cresceret enim ob do-
Cerinacum Mcrementum, Imhneretur vero ob graciliores corporis de.
crelcentis vires, quonihil euidem a rationcalienius. Sicutiergonon
decrelcit Animus ex Virium corporis imminutione, ita neque Aic au-
etior ex carumdem ririum incremento. Jam opus est, urad alterum
Ppicuri Raciocinium retellendum in lequenticapire, descendamus.
nempedoctrinorum copia, novisque noritiis exOrnAEUE, nam majorne
Xus intercedirinter Animum, eclocerinas, quam incerillum, acOr
Porisvires; Rrenim virescorporis camum sooucu sIt. docuus dum corporis
veroposidet Animus. Tam dum aocltula, ac veritatis cosn Crelcunt adausentur vi
in Animo, tunc ob maturiorem, de lelcuene laem valde inuun- crescie sini
res
cur, ac decrescunt rires corporis, non enim agerantur doctrinx, et mus.
atAuunt, niscum lenecture laboramus, Cenelcentibus aurem, ex cOr-
Scunevires corporis diminaeretur Animus, aperta quidem talstas ma
L a L I S.
E. Llee vero adetediamur quod vis, sed multore mihi altentiore ous
est quam fortasse existimas esse debere. Duare facilo, ut qua Mas
mes, ac respindeas tiht, quidnam tibi videntur iste ess se
sus, quo anima per corpts dnt. Nant ipse jam nomine proprio
sensus dicitur. Ad. Sensas esse quinqur ue soled Draetat auaetat 
jam mihi displicet, non enim frustra tibi visa est refellenda. AU3. Nole nimis
ex aurhorieate pendere, praeseriim mea, quae nulla est. Eit quod ait Horatius
supere aude, ne non re racio subjueet priusquam mecus. Ad. F50 prorsus nihil
etHO
faciendi, eustandi, atque tansendi, plus quid respondeam, nescio. Rug. Par-
mihe abs de, quid sit ipse sensus, ut eadem definitione omnia illa includeren-
eur, neque aliud quid quam quou sensus non esset, in ea includeretur, vel in
relliceretur: Sed s id non potest, nihil urzeo, illud enim quod satis est, cer-
re poles meam definitione vel refellere. ve podute. cl. d on et fotrus
se non deero quantum valeo. Non enim sd semper est sa. LLug. 
de creo. nam sensum puco esse, non labe u quoa pantur corpus. Ad.
rit 0 ista vecustissima est,  feri in concionibus celebrata. Vellem aulem definire
Placet mihu haec definitio. Aug. Adesto er eo huic tanquam tua, ac ivere illam
dum a me paulisper refellitur. Rd. T vebor sand, si in aduveris. sen minime
minime

## Folio 122 — 82792707X:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
N I M AP
meruo quoquo res modo proceperit, non enim errare me fines. Sed jam incipt
si quid habes, ne differendo, potius, quam adversando defatieer. AVS. Vu
isitur quid pariatur corpus ruum, cum me vides: Ad. Paritur omnino aliquitu
nam oculi met Paries, niss fallor corporis met sunt, qui si nihil paterentur
quomodo se viderem: AUS. At non satis est, ut persuadeas uos oculos alsqua
parr, nisi etiam quid patiantur, ostenderis. Ad. Q uid tandem n si ipsum v
sum: Nam vident. Si enum me roeares, quid pateretur agrotans, acrituut
nem responderem. Au8. Duid cupens, cupiditatem. Quid mecuens, metuin,
quid caudens gaudium. Cur ereo roganti quid videns patiatur, non recte
ipsum visum respondeam: AUS. Sed enim caudens caudium sentit, an nee
bis: Ad. imo assentior. HToc  de caeteris percurbationibus dixerim. Ad.
habeo. AV8. Duidquid autem oculi sentiunt, hoc vident: Ad. Nulto moai
istud dederim. Duis enim dolorem videat, quem tamen sape oculi sentrunt.
AUS. Apparet le de oculis aeere bene visilas, itaque vide, uerum ut cauden-
eaudendo caudium seneit, ita etiam videns videndo sentiat visum. Ad. An
aliter potest. Aus. Ouidquid autem videns videndo sencit, id etiam videat
necesse est. Ad. Non est necesse. Duid enim si amorem videndo sentiat, nui
es amorem videt ? Rug. Cauissime ac sacacissime caudeo, quod dificilé dect
peris. Sed nunc attende, quoniam constieit inter nos, non omne, quod ocul
sentiunt, neque omne, quod videtur sentiri: Ad. Hoc (ne nisi concessero, quo
modo sensus poterit vocari, quod videmus? Au8. Duid omne quod sencimus
nonne,  patimur: Ad. Ia est. AV8. Peitur si omne quod videmus, sen
mus, e omne quod sentimus, pat mur, patimur omne quod videmus. Ad.
Nibit resisto. Au8. Pateris ergo me, ac vicissim ce ego, cum invicem nos vi
demus Ad. Sic existimo, e ad hoc me Ratio intanter cogit. AUS. ACci
caetera. Nam credo absurdissimum, es stultissimum videri ribi, si quis afs
met ibi te pasi aliquod corpus. ubi non est ipsum curpus, quod pateris. Ad
Videtur absordum, et ila esse opinor, ut dicis. Au8. Quid illud, non ne m
nifestum est, alio loco esse meum corpus, alio ruum: Ad. Manifestum est. AUB
Quid illud non ne manifestum est alio loco esse meum corpus, alio tuum? Ad.
Manifestum est. AU8. Senciunt autem corpus meum oculitui, etsi sentiunt; ult
que patiuntur, nec posunt ibi pati, ubi id quod pariuntur, non est, nec ta
men ibi sunt illi, ubi corpus meum est. isitur ibi paruneur, abi non sunt
Ad. Fico quidem illa omnia conces. qua non concedere absurdum, videbam.
Sed hoc ulrimum quod ex his confectum est. ita est absardius, ut iblorum p
iius aliquid remere me dedisse, quam hoc verum esse consentiam; Nam oculos
meos ibi sentire ubi non sunt, ne in somnis quidem dicere auderem. Au8. I
de ceieur ubi obdormieris: Quid enim ribi candem elaberetur incautius, si 
paulo anse visilares. Ad. Fnimvero id ipsum mecum sedulo pertracto, ac re
voluo. Nibit eamen elucet satis, quod me dedisse peniteat, nisi forie illud, quod
oculi nostri sentiunt, cum videmus, visus namque ipse forsitan sentit. AUB
Imo ita est. Is enim le foras porrigit, es per oeulos emicat loneius quaqua cut
sum porest lustrare, quod cernimus. Unde fit ut ibi porius videat, ubi est id
quod videt, non undé erumperit, ut videat. Non ereoru vides, cumme vides? Ac
Dus hoc insanus dixerit, omnino ego video, sed emisso visa peroculos video. AuB
sisieuvides, eu semis, situ sentis eu pateris, nec potes ibi pati aliquid, ubi non
es. Ibi autem mevides, ubi exo sum. At si ubi sum e8o, u ibi non es, quo palli
oudeas dicere viderime abste, prorsus ignoro. Ad. Visu inguam porrecto in eum lo
cum in quoes, videoteubi es, at me ibi non esse conficor. Sed quemadmodum si lir
eat6

## Folio 123 — 82792707X:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
N
A
Pade tancerem, ego unique tans et
aque senirem, neque camen es ibi essem
F
abite ranserem. Ia quod dico. V sume videre, quamvis exorbi non fim, non
ex eoesgor fateri, nen me esse, qui v. deam. Au8. Nihil ereo remere concessistr
Nam ex ocalitui hoc modo defendiposunt, quorum est quasi virea visus ut dicis
eque illa est ab surda conclusso. Quat at identubinon sunt, unot al
si ibi viderent oculi ubi sunt, etu soss dudtent. Nam ubi sunt, idest. q
va
ter videtur: Ad. Ita sane est, ut dicis. Nam ex illud nunc animadverii
10C
locumtenent, solitenent, necnosus est ibe, abi illi, nec quidquam est illis vici
num, alioquin eriamta ibi esses, ubi ego sum, quia justa invicem sumus. Qua
cumita sint, sitantum ibi viderent oculi ubi sunt, nihil amplius, quam se ipsos vi-
derent. Cum autem se non vident, non modo corimur consentire posse illo, videre, ubi
non sunt, sed etiam omnino non posse, nisi uhi non sunt. Ad. Nihil est, quod his
dubitare me faciat. RUS. Frso non dubitas ibi eos pati, ubi non sunt: Nam ube
vident ibi sentiunt. Ipsum enim videre. Sentire est, sentire autem pari, quare
ur, rbi non (urt
ubi sentiunt, ibi patiuntur. Alibi autem vident quam ubi sunt: lbi isitur patiun
e
Plebrem, summeque arduam de Sencus natura disputationem exa. prera Fpieu
Bitare asereditur Ruguminus accurarissime inquirens, quo pacto ri dubicario ex
insectilis, _ incorporcus Animus citra lue substantiae expantionem un sensus nacura
dique sentiar in corpore cum corpus tansitur: Siguidem captu diffi.
eprompta ex
Cileridetur, qui fieri possie, ur Animus molis, e quantitatis expers, ita solvime.
tamen sectili, e extenso Corpori conjungatur, ut in quaris illius parte
Senriat, atq. percipiat, quod valde a veritare alienum visum est Epicuro.
nitus, ac
qui censet, Animam neuriquam in corpore senrire posse, nisi ipla quan. Puid sensus
Titare, e mole praeddica undique per corporea organa expandatur idcir- eustinum.
cdurrem cam laboriolam explanaret, quin cciam Evicuri Cophilmata
retelleret praeltancillimus Doctor. primum tradere enititur claram, 2c
legitimam Senlus definitionem, quae lequens est, Non larere Animam,
quod corpusparitur; qua soli, e singulicorporissentus juxta sererio.
juxta A-
ris Dialecticae leses exponuntur. Senlus isitur, ur ex allara detinitione Duo porissimii
Constat, duo neceMario compleCTIEUE, ITCTAM CX PAFEe ANImX, CX PAT. definisio com
ellatu sensus
te rerocorporis alterum, utrumque aperire diligentillime Auder Rugu. plactiur.
Rinus, ec primum exponie, quid pariarur Corpus, cum sentir Animus.
quod urplausbilius, _ taciliusdeclaret, prxstantioris senlus, oculi sci-
licer exemplo uritur, cujus torum ratiocinium huc redigitur. Cium ocu.
Ius exempli graria ridet solem, tune rere senrit solem, nam videre len-
tire eAt, vilusenim sensus omnium praectantisimus appellAEUT; AET2- Oculus Solent
men non ob aliam rationem oculus lenrit Tolem, nil quia paritur solem, le paricur.
seu melius, paritur ex sole: siquidem si oculus nihil pareretur ratione
Solis, seu lnihil de nororecipereta sole, profecto solem non lenrirer,
argueadeoneque riderer; Non poteltnamque oculus ex non videnre,
e sentiente heri sentiens, ac ridens, nisiei de noro aliquid advenerit
lam non alio modo oculus ridens solem paritur ex solc, nisi quia viden-
40, 10.
videns, ex 50-

## Folio 124 — 82792707X:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
e
A N I M AF
do, solem tansic, nam ut intra oaendemus sinsuli sen lus reciproco quo
damcorporum conractu perficiuntur, ut ex parte corporis. ihril aliud
Stsencire, quam quidam corporum contactus.
Oraurem Auguctinuraperiar modum quooculus videns solem paii
tur, Tolemqueransir, quorumdam Platoricorum ientenciam omplexa
cusmaginatur, vilum le forasporrisere, Xx per oculos longius emicare,
ut quaquavertum lustrare ralcat, quod cernimus, hoc veroingeniole
auedam viso. uidem baculi, sen rirex risorix exemplo exponit; Rrenim vurat inter
ria inverocu Oculum videntem, e lolum vilum, rirsam quamdam, aut si maris
lum inspicien. Vilualem radium intercedere, qui ab oculo proticilcens in solem tan
quam in oculorum objectum delinat, cujus auxilio vere oculus sentire,
ac tangere solem, dicatur, Ad cum modum quo sentire, ex tangere di
Rantia corpora dicimur, cummedianre baculo, aur virsa in illa incur
rimus, non minus enim manustansere, ee sentire, exempli sratia.
parietem dicitur, cum hunc virsa, autbaculoadhibirotansit, quan
cum nullo altero mediante paries tansitur amanu. Priam si ergOOculuS
pervilum, seu risualem virgam ab oculo ad solem ulgue cx porrectam
Solemtangeret, attamen dicendum est, vere lolem aboculo sentiri.
e tangi, eomodoquomanus sentire, _ tangere dicitur distantia corpo
ra, Cum ea virga, autbaculi beneficio tangie. Ouin pariter non visus
exoculotorascrumpens, leu riloria virga ridere, ac senrire dicitur so
lem, sedipsemet oculus visorix rirex ope solem tansens, ac sentiens.
Paritur erzo ridensoculus, ac veretansit solem, cum huoc sentir, ac
Solem oculus vider, ac guxe loubi, seu in quo loco solaboculoransitur, ac senritur;
Pretectoin Ciaelo, ubiradiis Fulcitus emicat, nequic enim oculus pati, al
tansere solem ubi sol non est, quitancum tansi porest, ubi est, at in
loconbi est sol sane oculus non eR. Pariturisitur, ac tar gir (olem. Ocu
lusinexlo, ubi ipsenon est. Arqui oculumransere, e pari solem, vi
dere, ac sencire Solem ea, sencir isitur oculus, ubi non eat; Nam H
tantum sentiret, ac videret, oculus ubi est, nihil quidem a se diver
sum. Sedtantum se ipsum rideret. Non rider aurem sc iplum oculus
quia sentire. e videre nequienihineoloco, ubinon est.
Promajori verohujus rei incellisentia, urab omniamptribologia, a
obscurirare prorsus Ausustinensis Areumentatio vindicetur, eria is
quovis sensu distinguimus, externarum scilicet, ac sensilium rerum
in C’orporis organa impressionem. hujus imprectionis seu morus rim
pernervorum tilamenta ad cerebrum ulque propasatam, ac randem
vitalem perceptionem, gue ob imp. estionem corporis in Anima con
feltimexcitatur. Oue planius percipientur. E in corporistabricam
acque aethereihalitus. seu insignioris Anime Luctrumenei rirtutem
dc naturam intellisCcan converramus. Modo quo supra innuimus hu
guedam ex manum corpus quoddam iefibile Creanris Nature imachinamenEum
pluidis, soli- CM, ex Eluidis, Colidisque substantiis lumma quadam proportione tabre
iis compacta factum. Cujus tora vissta ett in nerris aethereo spiritu roboratis.
virisicaris. Oui verri a cerebri subllantia orisinem trahentes. per sit
Bula corporismembra Lam Ctha, quam exterua, tangnam subcitil
matilamenta, seu dnu cordae distenduntur, d quaqua versus
explicantur. IdchedHervorum principium, unde reluri in nodosco-
liguntur, se in idea L alctum aut salrem in camdem parrem definunt, in
Cere.
virga velur
em, ac S
dem visum ex
porrisitur.
Sot visits q.
pacto tane
ab oculo die
sentit, ac vi
et ubqe
nen est.
i
Tria inquovi
sensu distin
ruimus.
Corpus huma
cum machin
dis que substa
De nervorum
oriciné es usu

## Folio 125 — 82792707X:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
A
N
A
cereblo profectocollotatur, ur diligentissimi Anathomici observa-
runt. husverot poris extremitaribus, exterioribusque parribus
jcet. In princixio ueorum spirirus imperum faciens, seu cenuis-
simus sansuinis halitus riger, aC regnat, qui dum PTO ANImXNUEU, DUE In Bsucipia
ex alia caula, in nerrorum carirares irrumpit, clastica, seu expansra chereus
rvorum
rircure, qua Doller, luarumque parrium imper, et rapiditate ner. set habirus.
Ot
vorum tilamenta cendic. Elerrorum rerorim, ac rentionem orrum
ducereab rethereo halitu nerros intus perradenre plane liguet, nam
coralidiores lunt, ac majori censione nerri saudene, quo magisxthe.
reusspiritus atuir, qui dum raldeditipatur, ac conlumitur, debilio.
restimurnerri, ex laxantur; Jamdum externa corpora, sire se iplis,
sire alterius corporis intermedii beneticio, nerrorum extremitares in ex
rima corporis parre impellunt, _ afticiunt, ltarim illorum motus, e im
Presio xthereo Spiritui communicatur, qui undulola quadam morione
velocissime resuens ad nerrorum principium, Xoriginem transmittitur.
ubidum reluti exterrx rei rellisium imprimitur, ex naturx lesibus euopaitonet
lacim exciratur in Anima nora perceptio, quae a Scholis Cenlatio nuneu-cherei halicus
ru
Dacur, quae pocistimum instituta eAt, ur Animus de Ratucorvoris admo.
motu sensu
neatur, nam hiexmoderato corporum externorum impulsu spiritus in cisceur:
in Animo ex
nerris inclusus, _ ad cerebrum rehuens consruum ac cemperatum con-
Cipimorum, ut Animenutui, e imperio minime resstens non ledac,
ac perturbet opcratione, quam in ipsum tanguam in sui Princeps IBArU. De voluptaris
mentum exercet Animus, tunc rolupcassire complacentia, sire grata
quadam perceprio emersit ex Animo, qui optime disnolcit, a adver-
citur, rerum externarum imprectiones neuriquam corporis incolumi
tati, econgruo temperamento officere. Ex adverso aurem si Animx
overatio in Co:pore laeditur ex nimio, ac rehementiorimotu, quoob
externorum corporum nerrorum extremitares rulnerantium, ac dila.
cerantium vim in cerebrosgitatur halitus ethercus, cunc dolor, ac displi.
centis, leu ingrata perceptio procreantur in Animo, qui dum ab agendo
impeditur ob contumaciam rcherei Spiricus, qui dum immodico moru
valde percurbatur, haud facile ab Anima dirisi, ac resi porest. Ad
senum erso prosionendum tria necessario requiruntur, primd exrerno.
rum corporum actio, e imprettioin extremitares nerrorum, deindé
hujus impressionis. ex actionis per Sxirirum in nerris retluentem ad ce.
rebrum ulque provagatio, qux duo ad solum corpus spectant. Postre.
MOODOrtet, ut exnerrorum, ex xetherei halitus impresione nOra Per.
ceptio Mcdicatur in shimo, quodad lolum Animum perrince, cujus
Lx quibuscolligitur, cum sentustu amo excitatur. _ Animum
ac doloris ser
e corpus Patiter lutucari, d pari, paritur, e mutatur Animus, quia corpus pacitur.
corporis occatione percipit, ex ex non lentiente hr senriens, pastionem
verosubircorpusobnoram imprestionem, e affectionem, quam reci-
Dit ex impellentium corporum occurtu. Ouapropter vere dici porest
Tentientem Animum corporismorum. e imprectionem pati seu ex cor.
porismutatione mucari, quod orirur obmutuum commerciu inter AMI. se corporis mo
sentire ex par
mam. ecorpus a Provida Natura Frmarum. FTInC FeNtITE CZ PAPECCOE. MS, ex parse
Porisnihilaliud est prreter nervorum, e etherei (pirituS IX DTuM a rC- vero Anima
rum externarum impulsucausaro; Ex parre vero Anima ipla MCFPCT. percexsio os
viralis
ceprio
cancam eltpercipere.
Cum senrimus
ex Animus.

## Folio 126 — 82792707X:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
126
A N P M AF
ceprioek corporismorionibus respondens, atque aded patet sen sum et
parte corporis lolo conractu pertici, ut revera non plures specie dilere
pances, led unustantum scsensusnempe ractus, qui omniui scutatio
numtons, e oriso est, quod ur faciliusac planius incellisamus, ma
ximenosjurat, si corporis fabricam tanquam MuLcum INAFUMENTIM
tidibus instructum imaginemur, cujus chordx nerrorum lineflamenta
Quae 2 corporis exrremitatibus ad cerebrum urque reluri ad sui prinet
cam velurima. Pium distenduntur; si xethereus spiritus nerrolas chordas undique perra
dic, nervorum chorde cenduntur, ut visilantibus in optima raleindine
continsit: Si veroab illis diminutus, ac dissipatus lpiritus recedit, Aa0
celcunt, ac laxantur nerrorum tilamenta, ex quo lomnus ortum ducil
Jam ex verrohischordisa cerebro propasatis alixe excurrunt ver oculosi
aliae exvanduntur in auribus, explicantur alixe in oltactu, alix verope
De visilia e alia Sen suum OrBana POrrisUNtur, gua ramen, e molistenuitate,
Soliditate, aur partium sgura, _ contormatione, aurtenrioris, ri
crastioris spiritus accessu, plurimum mutuodiferunt, aigue diversa
remperie saudent. Jam sicuri cum Pestudinis, aut cirhare chorde bene
tenlx consruo quodam motu juxra Musicxe leses vibrantur, ac pullan
tur, ex illarum unduloso cremitu dum numerola provortiOnE BraVI
Lonus immiseetAF ACUTO, COnCenEUS, X harmonia vocum procreaII,
De unduloso auet a modo Colertissimum nature Ingenium nervorum chos
nom in fila- cas t Coris Instrumento, sive machina diltendie, e explicarie, ul
rum, opc ester. Ccherei halicus praesentia congruam rentionem acquirentes, rerum ex
narum rerum ternarum contactu, atque incerioris spiritus impulsu nullo labore cont
moveri, ac vulsari raleane, in quibus dum tremitum, ac undulola
motionem impellenria corpora, ex pullans spiritus excitane, sinsusa
rum sensationum harmonia, e consonantia quaedam in Animo prost
Enicur, ubi tanquam in jucundissimo spectaculo, dum subsultant, d
mulcitariam hlamenta merrorum asitantur in divertis corporis organis,
sngulorum lonorum rarieras emersit, colorum prodirmultitudo. c
Dut extulit lux, Papores, odores, aliaeque ejusdem generis sensiles tol
maemanifettantur. Porro sicuri in mulieis Instrumentis, cum rehemet
riori, cuo moruplus aquo pulsantur. X impelluntur chorde, d
terna corpora LacCtaut auto, de leditur; Cum vero leniter, e provortionalibui
mervos ac ethe. HHOCIBuS VBTaMCt, addicus voluptare perfunditur; Simili ratione cum
impellentiadi externa COrpOTa, l spiritus ethercus quodammodo in corporis InAr
versas sentario. Mento ludentia Heltorum chordas congruo, econcinnomoru 24 premo
nos in snimo LCPlOVOcanE. itteo Animus ob consruentiam suxe operationiscum ot
ganorum actione summoxere allicitur, ac delectatur; Si verd corpe
Porum imprestionibus rudinsagirentur, ac teriantur nervorum silamen
ta, conteltim dolet, X contristatur Animusobillius, laelam, ac de
curbatam operationem. Hic haud absre erit adrertere, cum sineu
Musica Instrumenta resonantia auditum oblectane, ac citillane, reluc
in vertatili corporis Inttrumento, mira quadam propasatione mulci
plicari. _x uti dicam, duplicari. Ouippedum suos undulosos mor
tremorem ac vibrationes, aeris ope, in renuistimos Auditus nerros exd
Ctissime imprimune, tota illorum vis, ac natura quodammodo in audt
tus organoclauditur, _ exscribitur. Ptenim nisnerrosum corporis ot
sinum similimodorremeret, et Concitasetus, cum Musica per sonane lu
Axu
Onicarantur
est sensuss
ies, nempe ta
eras.
Liceat corpori
humani fabri
Ecum instru
mentum co
cipere.
Sommo.
menta nera
impresse.
Duo pacto ex
seum spiritum
exident

## Folio 127 — 82792707X:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
2
V A N
A 
Rrumenca, haec ldneneuriquam in animum ascrenr, quem tantum mo.
rent, ac demuleent, quia suostremitus, ac undulationes in nerrosis
corporis chordis propasant, ac mulciplicant. Precipuum vero dileri.
men inter Instrumenra mulica, ex numerolam humani corvoris machi.
nam est, quod dum musici orsani chorda Rimulantur, ac rremunt (ob
similemmorum, quemtunc corporis Instrumentum mediante aere con-
cipic) cantum audirus torquetur, aur capitur, seu jucundus aut intua-
vis lonus dumtazat in Animo exeitatur: AE cum diverlimode, e in
variis organisexternarum rerum, spiritusque impullu undatim nerro-
Laechordae in corporis machinamento concutiuntur, non modo lonus in
Animoconturoit, rerum etiam colores, odores, Lapores, ac sex-
centae aliarum sensilium rerumimasines, ex simulaera in Anime CiI
Produnt, subitoquereviriseunt.
IIxc autem majoris explicationis gratia, authmaris, jocaudicaula
dicta sint. Duod enim ad remnohram spectar est, dilisenter animadverte.
re, quid dum sentimus, animo consruat, quid rerocorpori, nealte nouram vers
Que sensus
rumeum alrero contundentes, veram, ac legirimam sensus naturam ciune alia sol
ienoremus. Ex rebusdemum explicatis tacile percipitur, qua ratione
nimo
vero soli con
in Pxemploallato ab Rugultino oculus, videre, pari, ac sentire (O- pori competunr.
lemdicatur. Scuti etiam nobis innoreseit, quor res ad sensum risus
producendum requirantur, _ primo ut Animus per corporeum oculi
instrumentum senciat, sre videar solem opus est, ut sol agat inoeu.
Jum, seuiguodidem est, nc oculus afficiatur ex rangatur a sole. Sol au
rem cum maxime a Ciorpore distet non se iplo sed luce mediantetangit dua ratione
visus sensus in
oculum. Lux enim recte concipi ralet quasi virga ex tenuisimo lumme- nima procroc
gueceleri, _ concirato ethere fabretacta, cujus altera extremitas in cur:
oculum alrera vero delinat in Solem, qui mediante etheris undulatione,
ac motuoculum ferie, actangit. Dcindeoportet, ut solis actionervo.
rum Alamentis in oculoexpanss communicetur, seu, ut Solaris Radius
in tunicis, humoribu sque oculi dirersimode modificatus, ac retractus.
eandem in fundum oculi, seu reticularem cunicam incidat. Ouippe
cum retina sr quidam opticorum nerrorum procestus, se propasatio
dum hec lucisimprectionem recipit, larim opricusneruus illi adnexus
Non corporet
commoretur, eagitatur, atque adco morum pariter concipit ethereus oreanum sed
Spiritus in opricisnerris delitelcens, qui relocissimé reduens nerrorum snimus t
principium ferit, e afficit. Pottremo requiritur, ut ex illius morus.
ex imprestionis ri perceptio in Anima exciretur, quae ritalis actio ett, et
veluri spiritalis, X incorporea corporei solisimaso, que proprie len-
satio, seu risio appellatur. Idcirco corvoreus oculosrerera nec sentit.
nec ridet, sed tantum est instrumentum, ex organum, quo Anima ri-
det, ac percipit, dicitur solum ridere oculus ex abusu, X COrruptO
uulsitermone. Nam ridere, e sentire riventis Animee eAt, non vero
corporis, tantummodo enim oculusrecipit in se actionem, ex imprel
tionemSolis, scupatitur, ac tansitur a Solc, excujus contactu, ex pat.
sione juxta naturx leges emersit ex Animo risio leu senlatio. Inconcu-
Tum isicurmaner Augustini Ratiocinium; Prenim cum Anima per ocu.
lorum organa sentit, ac rider Solem, rerepatitur ex Sole. Siquidem
non ob aliam rationem rider, nil quia mutatur, in se recipiens noram
percextionem, occationemotus, et imprestionis xethereo spiritui, opti
cisque
det.

## Folio 128 — 82792707X:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
A N I M AP
dec Senem, rere sentiat, nous non lemper cum senisc per oculum
vider; Nam cum oculus lpina unlneratur, Animus ob imprestionem talta
tunc in oculo rere sentit, percipit nam que dolorem, neuriquam LAHICHM
cieus Animusscire. _ percipetCeatur id, quod corporis orsanap
riumcur. capitibusgux sequuntur. Ausul re, Capemus
P
cilque nerris a Solisactione communicate, ut non tantum oculus, rerun
etiam Animus pati, de mutari, movente Sole, dicatur. Igitur Animusr
der, ac paritur Solem, ubi Solcu, Gacnon viuec i LaDCOIPOTE
exrra corpus in remorissima syderum lecsione; Accamen ubi cASol,
ibi Anima profecto non cMtsentit, ergo Anima, _ videt, ubi non ell
quod eriam pro modo luv as Polellcorporcooculo, guraun
ritur, ex cansit Solem, ubi Solest, _ in eoloco, ubi Solémicat, it
non est, rectedici ponnoutum Biomodo lovidete, a lansele
dem, ubriplenon ett.
Forroadmonendum est, quod quamriscum Lutus per ocuunt
Non erso omne quod sentitur pet Ccurum Muctur. Ouopacto verole
F Z rT V
S
O. Mirum est, quam ista vera existimo. AuC. Re
ctefortasse existimas. Sed responde, obsecro, urum
omne, quod per visum cognolcimus, videamus
Ad. Hacredo. Rug. Credis etiam imne, quod videndo co
enoscimus, per visum noscoenoscere ? Ad. Ft hoc credo. AU8
Curereo plerum que fumum solum videndo, ienem subtertate
recognoscimus, quem non videmus: Ad. Verum dicis. Luan
nonpuionos videre; quidquid per visum coenoscrmus. possit
musenim, ut docuicti, aliud videndo, aliud coenoscere quol
visus non atticerit. AV8. Duid illud quod per visum senrimus
possumusnenon videre: Ad. Nullomodo. Aug. Alind est erib
lentire, aliud coenolcere. Ad. Omnino aliud; nam sentimus
fumum, quem videmus, es ex eoienem, quem non videmus
subesse coenoscimus. Auq. Bene intelligis. Sed vides certe cum
hoc accidit, corpus nostrum, idest oculosnibil pati ex iene
sed ex fumo, quem solum vident. Etenim videre sentire, (5 sen
tire pari esse jam supra consensimus. Ad. Teneo, e
assentior. AU8. Cum ereo per passionem corporis non latet alt
quidammam; non continuo sensus vocatur unus de quinque
memoratis, sed cumipsa passionon latet, namque ille ienis non
visus.

## Folio 129 — 82792707X:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
D V A N rF
Y  A eX
2
8
visus, nec auditus, nec olfactus, nec gustatus, nec tactus ano-
bis, non tamenlatet Animam fumoviso. Et cum hoc non late-
renon vocetur sensus, quia ex iene C’orpus nihil est passum,
vocacur ramen coenitio per sensum, quia ex passione C’ orvoris,
quamvis alia, idest ex alterius rei visione conjectatum est, at-
que compertum. Ad. IntellicoCs optime videoistud concruere,
ac favere illi definitionita, quam ut meam min defendendam
dedisti, namita memini esse obs re sensum definium, cum
Animam non latet, quod patiur C orpus. Iaqueillud, quod
fumus videtur, sensum vocamus, passi sunt eum oculi viden-
doqui sunt corporis partes, Cs corpora, ienem autem ex quo
nihil C. orpus est pasum, quamvis cognitus fuerit, sensum
non vocamus. AV8. Memoriam quidem tuam probo, (5
sequacem Intellirentiam, verum munitioilla definitionis laba-
seit. Ad. Cur quaeso? Aud. Onianon necas ut opinor; nonni-
hilpati Corpuscumcrescimus, vel (enescimus, neque id nos
vollo sensu sentire manifestum est; nec idiamen animam latet.
Nonicitur eam latet quiddam quod palitur C orpus, nec ta-
men sensus iste appellari potest. Videndo enim majora ea, quae ali-
quandominora videramus, (s videndo seneseos, quos tuve-
nes, acpueros fuisse constat, conject amus aliquam talem mu-
rationem nostra C orporaetiam nunc dum loquimur, pati. Ne-
que ineo fallimur ui opinor, nam proclivius est, ut mefalli di-
cam quod video, quam quod incellico capillos meos nunc cre-
scere. C’orpurrepermomenta mublari. Duod simutatio ista
passio C orporis est, quodnemoneeat; nec nunc sentitur a no-
bis, nec tamen Animam latet, quia nos non latet, paritur, ut
dixi, corpus, quod non latet Animam, nec sen sus est tamen.
Ouare illa Definitio, quanihil quod sensus non esset, debebat
includere, cum hoc inclusit, certe vitiosa est. Ad. Nihil mi-
hirestare video, quamut repetam, ut aut definias aliter, aut
hancrecurres, sipotes; nam eam ista ratione quam vehemen-
ter probas vuio sam esse neeare non possum. AVS. Facile est istam
corricere, quod volo tu audeas, scies enim, mihi crede, si
bene intellexisti ubi peccet. Ad. Num alibi quam ubialiena
comprehendit: Au8. Ouotandem modo? Ad. Onia quod se-
nescit C orpus, quamvis in fuvene non possit necari pari ali-
quid, idque cum scimus, non latet Ammam quiddam quod
Patio

## Folio 130 — 82792707X:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
A N I MT AP
paticr corpus, nequetamen ullo sensu percipi potest. Nam
nec video memodo senescere, neque id audiu; aut olfactu.
aut oustri, autractu sentro. Au3. Onde ereo illusd nostr: A0.
Ratione id collico; Ru8. Onibus areumentis Ratio anii.
Ad. Ouod alios video senes, qui utero nunc sum, juventes
erant. Ru~. Nonne sensus est quo eos vides unus de quinque
Ad. Onisnecat? Sed ex eo quod illos video, me quoqué cm
id non videam conjecto senescere. AU8. Ouid verborum ereoi
li definitioni, quo perficiatur addendum putascum sen sats no
sit nistnon lateat Animam C orporis passio, nec tamen ita u
eam per aliam passionem aut per aliud quodlibet intellicat.
E X P OS I T I O
Srentum pathtuit in capite praecedenti, oculum solem inspiciet
tem videre ac sentire, ubinon eAt, quin pariter senTum COrpOriS
cum senrimus Pastionem continere, nam non sentit Animus, nilicorpus pariatus
tumc rerosd alteram parrem suxe detinitionis de senlus lndole explana
dam descendir Augustinus, exponens, qua ratione, dum sentimus, animam
minime lacear, quoa corpuspatitur, ex primumadmonet aliud esse lenrirei
aliud cosnoscere per sensum. Nam plura nobis sen lu auxiliance innore
scunt, quae tamen neuriquam sen sum comprehendimus, ut B. S. cum ocula
vidente tumum, explorarum illico habemus subesse, ac larere isnem, e
aliud per sen Quo fumusemersit, runc tumus tantum sentitur; non veroisnis, qu
sum coenosce Tolum conjectando, ex ratiocinando praelucente sentu cognoscitur
Namtamethisnis occatione oculi videntistumum Animo in noriria
venerir, attamen quia oculus non exigne, led ex tumoparitur, idec
dicinequit. Animam senrire ignem, cum solum ab ea senriatur quoc
Patitur corpus, seu id, quod corporis organum afticie, e impellit.
haudenimignis, sed tumus, oculum agitat, e ferit, arque 2deo i
mussubsensum cadic, non veroisnis, quitantum per senTum CosnO
Scidicitur; Scigitur sentus perficiatur, non Paris es, ut Animus scjali
e cognolcar mediante corporeo orsano, led in super requiritur, ut per
cipiatid, quod senlus paricur, seu cujus rirrure pastionem, aC muI
tionem corpussubit.
IltsCsPOsisIqualdam disticulrates Augullinusincidic, quae raldé
pino exposira intirmare videntur allatam definitionem de sen sus natura, Animam sci
indubium re. licernon latere quod senlusparitur, _ prima dubitatio, quxe emersi
sequensest. PoreA OptimECONtinSerE, ULCOTDUS UTCTUF, X aliguic
verepariatur, quod neuriquam Animam lateat, ab (que eo quod tunc
sensus aliquis oriatur; Non estigitur rerum, senlum nihil aliud elle
nisinon latere Animam quod corpus patitur. Si quidem cum capilli, aut
unsues crescunt, tunc rerealiquid patitur corpus, ex un suium enim in
cremento pastio quaedam in corpus inducitur, dum aliguid denoroit
lud recipit, quae quidem Pasio seu mutario non latet Animam, GuXe uH
suesadauctas videns, corporis passionem seit, ac percipic. Ideircd dum au
SCn.
enimam non
latet, quod co
pusparitur
Miud senrir
Scusas defini-
io ab Aueu
vocatur.

## Folio 131 — 82792707X:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
QDANXIT ATP.
corpus patitur, ee nihilominus dici non porest, quod Anima sentiat
crelcere unsues, cum tantum id conjectando animo manitestetur, qui
cernens ungues majores, latim infert, ungues crerisse, Quaproprer
viciosa riderur cradica detinirio, circa senlus naturam, cum non modo
sensum, verum etiam ex alios modo coenolcendi amplectatur: Def
nicio aurem ut sincera AF, nulloque ritio laboret, Preter Caeterasdo.
resoportet, nihilaliud eam continere, nisitotam, e solam rem quae
dehinitur, seu explicatur. Rerera ramen hec oppositionullopacto pex.
dictam Detinitionem enerrar; Ouippe cum unsues erescune, de Aui
mus hujulmodi incrementum ex majori ungujum mole, quamcerne,
asnolcir, tunc tantum unsuesmajores, leu ampliorem unsuium ma-
Snicudinem, quam oculus patitur, sentit, non vero unguium incre
mentum, in cujus noritiam haud sentiendo, sed ratiocinando tantum
incidit. Ouod de unsuium incremento dicitur, vores pariter aAirmari
de mutatione temporis, _ eratis in hominibus. Nam cum iuventa
recedence paularim senescimus, _ corpus continenter mutatur, ac Ruit
_ hec in nostram reniunt cognitionem, tunc Animam non latet, quod
corpus paritur, nimirum Animus percipic, e seir senelcentia, ac Auen
tia corpora passionem, e mutationem lubiisse, ex tamen taterinequie,
Animam sentire perpetuum corporis Auxum, aut illius imperceptibi-
lem accessum ad senilem xetatem. Ad has, ex alias dubitariones solven.
das in cradire deEinicionis gratiam aliqua de genuina detinitionis
natura secundum Dialeccicre les es ab Ausuttino in lequenti capite Pra.
MIETUMEAE.
Senturunzues de hoc oculus rider, verum ea non lacere Animam quod
F V
5
e quaeso istad paulo planius. Aus. Geram sibi morem, et mulio li
bentius retardanti, quam festinanti, sed fac tolus assis, valebie
enim hoc ad plura quod dicam. Definitio nihil minus nihil amplius
continet, quam id quod susceptum est explicandum, aliter ommino
vitiosa est. Vrrum autem hujusmodi vitiis careat, conversione exploratur
rum est, eriam ds prooute s sxirpesia et purbicuta, idest.
omnis condetere u  intueri ulrum etiam conversa vera esset; hoc est
utrum quemadmodum verum est, omnis homo animal moriale est,  ita esset
verum, omne Animal mortale hamo est, quo aliter invente, improbare defini-
rionem propier illud vitium quo aliena comprebendit. Non enim solus home est
anmal moreale. sed etiam quaevis bestia. Flaec isieur hominis definuio perfiei
solet, cum adduur mortale rationale, nam homo est animal Rationale, atque
ut omnis homo animal rationale mortale est, ita, omne animal rationale mor-
tale, homo est. Plus comtinendo ereo superior definitio vitiosa erat, bestiam
enim cum homine continebat. Ista perfecta est, nam es omnem hominem, 
nihil plus quam hominem tenet. Fenendo autem minus, ita vitiosa est. s
addeo
quod is exemplis sibi fiat aperrius. Si a toeares quid esset home, 
eum hoc modo definirem: Homo est animal mortale, non continuo qu’in ve-

## Folio 132 — 82792707X:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
P
A N L M AE
addes grammalieum, quamquam enim omne animal rationale mortale gran
marieum homo sit, plures tamen homines, qui Grammatici non sunt, huede
finitione non continentur, e ob hoc ista per primam illam proposivionem fals
est. cum autem convertitur vera.
Falsum est enim omnis bomo animal cationale Mortale Crammatieum.
mo est, quamvis minus contineat. Cum autem neque per primam propolssib
nem, neque per conversionem enunciata vera est, his singulis est profecto d
ciosior, ut sunt ista dua. Fomo est Animal candidum, aut homo est Animu
quadruves. Nam ex si dicas, omnis homo animal candidum est, aut Animu
quadruxes falsum dicis, etiam si convertas. Sed hoc inter se differunt, quo
illa prima in aliquos homines cadit, nam plerique sunt homines candidi, ba
altera in neminem, non enim quisquam homo quadruxes. Tlaec pro tempore 
explorandas definitiones didiceris, quemaduodum propositione, at que conver
sione judicentur. Sunt alia multa de hoc cenere, quae docentur, e verborl
plena, e tenebrarum, qua paulatim ubi opportunum videbitur, conabor,
discas. Nunc converce animum ad illam definitionem nostram, es eam peritiou
cum discusseris, corriee. Inveneramus enim eam, dam definitio sensus esset
complecti aliquid quod sensus non esset es ideo non esse cum convercitur veram
Forrase enim verum est. Omnis sensus, passio corporis est animam non laten
ut verum est. Omnis TIomo, animal mortale est. At ut falsum est, omne an
mal mortale homo est, quia id est, ex bestia, ita falsum est, omnis passio cor
poris non latens animam, sensus est, quia nune nobis ungues crescunt necant
mam lacet. Id enim seimus neque id sentimus, sed conjectatione cognoscimus.
Duemadmodum ergo illi definisioni hominis ut perficeretur, additum est rationa
le, quo addins bestia qua simul continebantur exclusa sunt, nihilque praetet
hominem, atque omnem hominen tali definitione comprehendimus, non ne ceta
ses, aliquid etiam huic addendum esse, quo inde sejuncantur, quod venet alle
num, nec quidquam in ea nisi sensus, es omnis sensus intellicatur. Aa
Censeo quidem, sed quid addi possie ienoro. AuS. Sensus est certe omnis pasio.
corporis non latens animam sed converti non potest haec enunciatio propier p
sionem illam corporis, qua vel crescit, vel decrescit scientibus nobis idest,
non lateat animam. Ad. Ua est. AUS. Quid: haec passio per se ipsam non lavet
animam, an per aliud: Ad. Per aliud plane. Aliud est enim videre uneula
majores, aliud scire quod crescant. AuS. Cum ergo crescere ipsum sit passi
quam nulto sensu arcinzimus: maenitudo autem illa, quam sentimus, e
dem passione facta sit, non ipsa sit passio, manifestum est talem passionem nol
per se ipsam scire nos sed per alud. Si ereo non per aliud animam non lall
ret, non ne sentiretur, potius quam coniceretur: Ad. Intelliso. AUG. C1
ergo dubitas, quid illi definitioni sit addendum: Ad. Jam video sic esse des
niendum, ut sensus su passio corporis per se ipsum non laiens animam. Nan
e omnis sensus hoc est, es omne hoc, ut opinor, sensus est. AUg. Si bd
ita est: fateor definitionem esse perfectam, sed tentemus eam, si placet utru
illo secundo vicio non vacillet, quo illa hominis cui grammaticum est addieum
Nam meminisse te oporcet, quod esse hominem dictum est animal rationale, mot
tale Grammaticum, eoque peccare istam definitionem, quod conversione ver
est, cum prima enunciatione sit falsa. Namque falsum est, omnis homo ant
mal rationale moreale, grammaticum est, quamvis verum sit, omne Animu
Rationale mortale, Grammaticum Tomo est. Ergo ideo viriosa est hac defint
eio, quod nihil quidem preter hominem sed non omnem hominem renet, S ha
forias.

## Folio 133 — 82792707X:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
I
e
fortasse talis est, de qua velut perfecta gloriamur. Ouamquam enim omnis
passio corporis per se iptum non latens animam sensus sit, non camen omnis jon
sus Estud est. Quod si mceas licet, Bestiae nempe sentiunt, ac pene omnes
quinque illis sensibus desent, quantum cuiaue natura tributam est. An tuid
necabis. Ad. Nihil minus. LuS. Ouid hoc ? Non ne concedis scientiam
nen esse nis cum res aliqua frma ratione percepta, es cornita est. Ad. Conce
do. LVS. At Bestia ratione non uritur. Ad. Ft hoc concedo. AAS. Non iei
tur serentia cadit in Destiam. Cum autem non latet aliquid, urique scitur
Non Esitur sentiunt depia si omnis sensus est, cum passio corporis per se ipsam
non latet animam, sentiunt autem, ut paulo ante concessum est. Ouid ereo du-
bitamus illam definitionem improbare, qua omnem sensum circumplecti minime
posuit, si quidem bestiarum sensus exclusus est:
E X P
O
S
Vantum Aoruerinr in lucidissima Auguctini Intelligentia acurioris
Dialericxe vis, _ lasacitas, aperrisime colligitur ex ACCUTaTO finirionis dore
resirimae Dese
examine, quo in hoc capite lingulas germanx Dehinitionis dores ex- exxenduncur.
Dendit, ur tandem a cujutris oppolitionis injuria luam Definitionem de
senlu rindicet. Ouidquid aurem ad hancrem spectat, sequenti modo
enueleabimus. Dehinicio nihil aliud Conat, quam exposicio, quae aut
nominis est, autrei. Exponitur nomen, cum, guenam Mentis idea
ex hominum arbitrio articulaca rocirelpondeat, ac veluri obstricta E,
aperitur, urcum exponimushranc rocem, Lincam, instiruram cAe ad
sniticandam simplicem, ex nudam longitudinem, cujus notio proho-
minum arbitratu illi roci respondet. Definitio rerorei, de qua hic tan-
cum est termo, nihil aliud est, nisinorio, et Idca Animi, in quacla-
re, X distinete lincera rei natura exleribitur, quae deinde claris, d uni. Desnisie yt
rocis rocibus exprimitur, quae porisimuma Dialecticis instituta et, ad insienius a
uc primum ex illustrius rei explicandx actriburum intellisentes, adcd tO. princepsrei at
cam rem complectamur, iplamque a rebus direxsis seCernamUS, uExCd. Triburum eve-
dere raleamus rationem omnium corum, quae reiconsruune, ex quo ina
plane paret ad legitimam desinitionem alicujus rei obrinendam requiri
ut in reinorione adeorora rei natura comprxhendarur, ut neque excel.
endum in
sus, neque defectus ritio laboret, nimirum utneque aliquid extraneum lesirima Des
rei addatur, neque abca detrahatur aliquid, quod rei congruit; Idcir- su es defestu
nitio ab exces
coriciola, e spuria erir Detinitio; si rei norio, plus aur minus continen. abhorrens in
do exponendamrem excedat, aurab illa deticiat, quin eriam deturpa. quadam aequa
tur definitio, si in illiusnorione aliquid quod reiadrersatur, ex distonat
exhibeatur. Deverdad trucinam rerocemus, an quaeris definitio legi.
rima sit, de ab omni ritio immunis, ad Dialectice canones contuxiendum
est, ad enunciationem scilicet, e convertionem, quarum auxilio ta-
ciledetegitur, an excestu, aut defectu, an veroalioritio laboret defini.
rio, quod sequentibus exemplis aperire liceat.
licare sica ost
Sialiquisdiceret. Omnis homo est Animal morrale, aut omne Prian. Oua rarione
culum rectilineum est figura Plana rectis lineis compraehenta; hic prote viriosa sueri
an recta, at
Ccorerum diceret, cum in hujusmodi Proposirionibus nulla Falhras con- Desinicio nobis
rineatur, nihilominus urnobis innorelcat, an in utraque definitione le indubimnter
Bicima hominis, et triansulirectilinei desinirio eluceat, Opus es reCUT. lca
rere
innotescere va

## Folio 134 — 82792707X:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
234
I
A NY I M AE
reread connversionem. Nam prime Proxosicio, sre enunciatio vera
est, hoc Dacto vero huju(mOdi PEOPOSILIONES CONTETTuNEuT: Omne
Animal morrale est FTomo. Omnis figura plana rectis lineis compre
Decorrisenda hense est Priangulum rectilincum, quxe taneaperta Falsitare laborant.
ione defectu hoc pacto jam ririum utriu sque detinitionis crelarimus, quod politun
est in defectu, non enim hae detinitiones amplectuntur torum id, quoa
in rebus explicandis concinetur. Sed desiciunt; Laciredur hac labe pur
clliguando D. Dentur, Oporret, illis aliud, quocompleantur, addere.
sinitio caceden. Non rancum desiciendo, minus scilicetcontinendo, verum etium.
_ excedendomaculari, _ riciari solent detinitiones, quxe s pluS CON
rineant, quam oportet, omnino tanquam ritiolx conremnenax sunt.
OT P. 8. Si quis desinirer hominem, aut Priangulum rectilineum,
dicens: Omnis homo est Animal mortale Rarionale Crrammaticum
omne Priansulum rectilincum elt figura plana tribus rectis lineis com
prxhensa, circulo inscripra; Sané urraque Propositio, leu enunciario tal
sa ct; Prenim non omnes homines sunt Ctrammarici, e aliqua lun
Priangula rectilinea, guorum anpulos nulla circuli perispheria tan
iocorrisatur.. Adurriusque tamen definitionis ricium explorandum ConvertaNI
propsitiones sic: OmneAnimal mortale Rationale Crrammaricum est ho
mo. Omnis figura plana tribus rectislineis compraehenla, e circuloin
ScxiptaeA Triangulum rectilineum, quxe Proxositiones converta cum ve
EXFnE, ec enunciariones sei primae Propositiones falsX, Parim collisi
tur, allaras detinitiones excedendo, seu plus continendo Peccare. Ouou
vitium corrisitur, Babutraque detinitione extrancum derra hamus
Seu subducatur id, quod non necenario rei desiniix comperir, si sci
cetaprima Crrammaticum, ab altera vero propolicione, circulo inseri
Bi, demamus. P. X quibus dux firmisimae Regulx innorescunt, ut dete
samus, an excessu, aur defectu clandicet aliquando detinitio. Cum
enim prima Provosrio, seu enunciatio falsa, converta autem cAt rera.
runc signum est desicere, Leuminus contivere detivitionem. Cum ve
roprima Propositio est rera, converla Falsa, tunc eridenter constat,
desiuitionem excedere, seuxlus, quam eporreat amplecti. Tanden
ritiosa dicitur desinirio. E inroluat aliguid, quod explicande rei Da
cure adverlatur, ucliquisdiceret. Priansulum rectilincum eA fig ur
plana quatuor rectis lineis circum seripta: Flomo est Animal quadrupesi
Cium in hoc ritium incurrit Definixio, _ prima, _ conversa Propol
tiofalsa est. Prenim non tantum a vero aberrat prima enunciario, omni
homo eAt Animal quadrupes, quam illius converlaomne, Animal qua
drupes est homo. Idcirco in hoccasu, X enunciotione, _ conversio
ne delinitionis morbus deresitur. Flis prrejactis tundamentis opus est, 
perenunciarionem. ex convertionem exploremus, an cum dicimus ses
Dupten occur- LuM CHIC, Sa  latere, quod corpus paritur, hujusmodi lest
ric dubitario sus definirio ac Dialcetiex legibusconloner, ur neque excedendo
nentem seu necu eerenee a flatione deflectat, ad quod retellendum duo affert
sus definitio- DONeE AAVETTATIIO, _ Primo, quod hec detinitio excedat pIUS CONL
nendo, ur praeter rem explicandam aliud extraneum amplectatur, 
cujusrei probationem adduci posserallarum exemplum de unsuium is
cremento, e de homine paularim senescenre; Siquidem dum uneur
Crelcunt.
viriosa Desin
horante
20 viriatur.
Duo pacto ex
edens Defini. SIt.
quae Angust
nem inferma–
re videcur

## Folio 135 — 82792707X:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
2V A N 
Y A T P.
crelcunt, ee ax Exporrecta atare in senectam incidimus
tunc dum in haec Animus animadrerrit, vere dici porest, non latere
Animam quod corpus paritur; Juippe rerepatimur, ac muramur
cum senescimus, aurunsues in nobis augeneur, e tamen hujusmodi
Animx cognitio, seu perceptio neuriquam senlus dicitur, nullo enim ex
quinque corporis lensibus, auenossenelcere, aut in nobisunsues au
Ai Eupota
sensus defini
feri percipimus, e si cune vere aliquid patiamur. Ousproprer licet pri. iio excesu, aus
ma Propolitio, seu enunciatio verâ HC, quod nimirum sen luS (IE, non desectu labo-
latere Animam quod corpus paritur, quod singulis sensibus congruit, ta. re t
men converla Proposicio, omnis corporis Passio Animam minime la-
tens sensus est, aperra falsitare recarsuitur ob allata exempla. Hujul.
modiigitur definitio, Cen Cus el corporis Pasionon latens. Animam, ex
cedendoritiola est, quianon modosensum, verum etiam, ex aliquid
extraneum diverlosnempemodos cognoscendi amplectitur.
AF RaFtenterem consideremus porius deticere, quam excedere dicen-
da est haec detinitio, quae idcoriciola est, quia deest eiaetributum ali-
quod insignee utita dicam, differentialo, quod Crenusreilimitet, 8
restringat, ut solares explicanda eluceat in defnitione. Hloc paEtODe.
finitioinallato exemplo Triangulum rectilineum esthoura planare-
etislineis comprehensa, e si primo aspectu excessus vitio laborarevi-
deatur, cum in ca praeter Triansulum linsulx fisurx planx rectilinea
direrlx specici ut Ouadratum Pentasonus ac. concincantur, nihrilo-
minus rectiuslognitur, qui hanc definitionem deficiendo peccare, ta-
cetur; decst enim illi actributum insignius, et differentiale, quo Trian-
sulum rectilincum ulcimopersicitur, e a guaris alia figura plana recti.
linea diverle speciei secernitur, ob quam rationem ex regula jam supe-
riustradita prima Propostiovera, conrersa FaIsa eA, quod corrigitur
Rnoram particulam definitionioddamus hoc modo. Omne Priangu.
lum rectilineum es figura plana tribus rectislineis comprehenta; quo
Dolito rera cricillius converla Propolitio, omnis fisura Plana rribus re.
Etis lineis comprehensa cst Priansulum rectilineum.
Hlinc cum ucraque Propositio verasic, averre deducitur adco defini-
eionem totam _ solam rem defivitam involrere ut neque plus, neque
minus in ea contineatur. Ouo modo pariter addendo omni virio purea-
cur definicio qua dicitur, omnis homoest Animalmorrale, cui sradiun.
BasParriculam. Rationale, consurset rera Proxositio Omnis homo
est Animal mortale Rarionale, cujus converla vera eM, nam veritati
consencit haec Propolirio, Omne Animal mortale Rarionale eAthomo
atque adcoprima Proposcio tanquam lesitima hominis definirio am
plectenda eh, gux ab excestu, et detcctu abhorrens, (ol0s, e sinsulos
hominesamplectitur.
Simili Ratione prosequitur Rugustinus, per additionem allata sen-
tus Dchnitio corrigenda est, quamtamen primo ex fctione. ut dim
cilioribus rebus examinondis assuetaceret Adeodatum. bonam, et
sinceram esse dixerat. Nam prima Proponitio omnis sensus est C’Orpo-
ris Passio Aninamnon latens, vera elt, Falla vero converta, omnis
Pastio Corporis Animam non larens sen sus est: Peccat isitur hujusmodi
Desinirio deticiendo: quaproprer illico corrisetur. A Particulam
dicterencialem, seu genus limitanrem illi adjunsamus dicendo; sensus
est nOn

## Folio 136 — 82792707X:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
A N, I M AF.
cAnon latere Animam, quod immediare patitur C’orpus, quod om.
sensus est non BbuS, _ Tolis sensibus conrenit, tunc enim semper, ex solum dict.
uod immedia tur Lentire Animus cumipse percipit, quod immediare C’Orpus Pati
de corpuspari e Seu cum Corporis Pastio, scumutario non altero mediante, led
seiplaanimeinnorescir, e manifestatur, seu quod idem est, tunc
procreatur sensusin Anima, cum ex vi iplius pastionis corporis imme
diateerumpit perceptio in Anima. Ouaproxter non latis cA ad lentien
dum quod COrporis Passionoma sic Animo sed ulcerius requiritur, u
iplamet Pasio Corporis, que sentiri dicitur, sic immediata caula, let
proxima occatio, cur eam perceperir Animus, quod lanenon conti
sic in exemplis ab Adrerlario allatis, nam cum uneves adaugentur
sentir quidem Anima, leu ridetunsues majores, ex quibus immediali
vatitur oculus, arnon sentiendo, sed rariocinando collisir unguium
incrementum. ex quamvis crescentibus unsuibus corpus aliquid p
tiatur, camen hujusmodi pastio nullo pacto se ipla immediate indorelcis
Animx, quae nullo sentu unsues adaugeri percipit, sed solummode
illimanifectatur medirnre altera corporis paltione Rariocinio acce
dente, ob nimirum oculum unguesmajores ridentene. Conheitur ere
legirimam csse nostram sen lusdetinicionem, nam enunciatio rera eAt.
omnis senlus est Corporis Passio immediare Animam non latens, e
parirer rera Propolirio converla, omnis passio corporis immediare
Animam non latens sensus est. En quo pacto neque plus, nequemi
nus, excedendo, aur desiciendo continet nostra sensus Detinitio, qua
Folis, _omnibas sensibuscongruit.
Nvaemersit Pnerrari ramen adhuc videri porest expolita sen sus Definitiohi arten
reconsideremus primam illius parriculam, nempe Animam non latere
Nam quod Animam minime laret, id scitur ab Anima, ca enim nosnon
latent, quorum claram, ex tirmam scientiam; habemus continet isitul
scienria nam- Senlus juxta Rusultini Definicionem scientiam atqueadeo rarionem.
ram complecta. cui scienria necellario adnectitur, non ipitur ades sensus in BeMS
quibusnulla scientia, nullaque Ratio attulset, quid tamen FaIsus a
Poterat; Nam experientia docente vere dum rident, audiunes aucot
Si senrire scire actuse. ausutis alio modotansunt Beltix, sentiunt. non igirum
est soli homines a llata definitio sen sus nacuram amplectitur, sed porius rationem, a
Scientiam a sen lu prorsis discrepantem. Tancim ad summum dici pol
sec, allatam definicionem solum sen sum hominum non aurem trestis
pestic veresen rum complecti, utquamrisrerum sc, quod humanus sensus (IF PaBio
iunt, nemi- suredam C’Orporis immediare Animam non lacens, tamen s v. limus
omnes Animantes sentienres amplecti talla eric sequeus Proposirio
Omnissenlus eA C Orporis Passioimmediare Animani non latens. cum
Beltixe vere lentiant, ex ramen omni scientia careane. Ilanc c’ubitatio
nemmoret Angustinus ut Adcodaro occationem prebeat moeis in lid
lecticisrebus seleexercendi, arqueurmelius, quam bonx detivicions.
lesibus consentanea sxtradita sensus expositio apparent. FlincprOr
nata dum Augustinuspropolitam difticultatem cnodare conatur. plu
ra. eucilia, e ingeniola in sequenti Capite de Scienria, Ratione,
Ratiocinarione edisserit.
latere Animo
disiculras
An Sensus
rur.
sentient.
quam ver
semno.

## Folio 137 — 82792707X:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
a 
 X F V
do
D. Fateor me deceptum, cum dibi concessi scientiam tunc esse, cum
aliquid firma ratione percipitur. Soles enim homines cum hoc ro-
eabas intuebar; Nam neque possam dicere ratione uti bestias, nec
eis possum scientiam deneeare. Sciebat enim ut opinor; dominum
suum Canis, quem post viginti annes recognovisse, perhibetur, ut taceam
de cateris innumerabilibus. Rag. Dic mihi, oro te, si dua quaedam res i
bi proponantur, una ad quam perveniendum sit, altera per quam pervenire
Possis, quam istarum pluris pendis, ee quam cui praeponis? Ad. Duis dubi-
tat eam praestare, ad quam sit perveniendum. AUS. Freo cum sint duae res
quaedam sciencia, e Ratio, per scientiam pervenimus ad ceationem, an
per Rationem ad scientiam ? Ad. Viraque res sibi met quantum arbitror
ita nexa est, ut per alterurram ad alteram perveniri possit. Namque ad ip
sam Rationem non perveneremus, nisi ad eam perveniendum esse sciremus.
Praecessit ereo screntia ut ad rationem per eam perveniremus. AuB. Quid?
ad ipsam scientiam, quam dicis praecedere, sine ratione pervenitur ? Ad.
Nunguam hoc dixerim. Nam est ista Cumma remerieas. Rug. Per rationem
reirur: Ad. Non ita est. AUS. Freo per remeritatem: Ad. Duis hoc dixe.
rie ? AV9. Per qu. d isieur: Rd. T er nihil quia insita est nobis. AUZ. Obli
tus mihi videris, quid inter nos superius convenerit, cum roeassem, utrum
pucares tunc esse scientiam, cum res aliqua firma ratione percipitur. Nam
respondisti ust opinor, hanc tibi videri humanam scientiam nunc vero dicis
posse hominem habere aliquam scientiam, cum rem nulta ratione perceperit.
Duis autem non videat nihil sibi adversius esse, quam ista duo sant,  non
esse scientiam, nisi cum res aliqua firma ratione percipitur, es esse cujusdam
rei screntiam nullaratione perceptae. Et aque nosse cupio; utrum horum elisas
nam utrumque verum esse nullo pacto potest. Ad. FToc eligo quod paulo anté
dixi, nam illud superius temere me dedisse, confiteor, cum enum ratione in-
der nos verum quaeramus. Idque fiat rogando, e respondendo; quo modo pos
sec ad summam perveniri, qua concluditur Ratio, nisi prius aliquid concede-
retur? Concedi autem recté qui possit quod nesciretur. Ua ista ratio nili inve
niret in me aliquid coenitum, quo innitens ad incoenitum duceret, nihil om-
nino per illam discere, nec eam prorsus rationem nominarem. Duamobrem
Frustra mihi non asentiris ande rationem necessario esse in nobis aliquam scien-
tiam, unde ipsa ratio sumat exordium. AuS. Geram tibi morem, e le qui
dem, ut institui, quories alicujus dati penitet, emendare permittam; Sed ne
quaeso abutaris ista licentia es neglisenter, cum interrego, attendas, ne assi
due male concessi etiam de iis, quae bene conceduntur, dubitare te cogant
Ad. Perse porius ad caetera. Quamvis enim addam visilantia mea quidquid
Possum; Nam e me pudet de sententie cadere tolies, nunquam tamen deterre-
bor pudori huic renii, es lapsum meum te praeserrim manum dante corrieere.
Neque enim est ideo suscipienda pertinacia quia optanda constantia. AU8. Pro-
veniat ribi plane ista constantia, quam citissimi potest, ita mihi placitam sen-
teniam proculisti. Sed nunc esto, quam praesendissimus ad ista, quae volo.
Duaro

## Folio 138 — 82792707X:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
A N I M AP
Duaro enim abs te, quid ribi inveresse videatur inter Rationem, ex ratiocina
dionem. Ad. Non satis valeo ista discernere. AUS. Hhoc ergointuere, uirut
existimes homini jam adolescenti, an viro, an ut omnem ambasem ause
ram, saxienti sine intermissione inesse rationem, dum mente sanus est, siel
bonam valetudinem corporis, dum peste, ac uulneribus caret, an sieut ant
bulare, sedere, loqui, modo inesse modo deesse ? Rd. Sane menti semper pute
inesse rationem. AuS. Duid hoc dum per ea, quae conceduntur, ac manise
sta sunt, vel interrocando alium, vel coniiciendo alia perducimus nos ad alt
oujus rei cognitionem? Videtur ne tibi aut nos aut quivis sapiens semper)
cere: Ad. Non semper. Non enim. semper homo quilibet aut sapiens quan
rum opinor, vel secum, vel cum alio quarit aliquid disserendo. Nam qui qui
rit, nondum invenit; ita p semper quarit, nunquam invenit. Sapiens au
rem jam invenit, ut nihil aliud dicam, vel ipsam sapientiam, quam eui
esset stultus disserendo fortasse, aut quoquo modo alio poterat, requirebat.
AV8. Recte dicis. Duare intellicas volo non esse istam Rationem, dum perea.
qua conceduntur atque coenita sunt, ad aliquid incoenitum ducimur, hoc enint
non semper, ut jam consensimus, inest menti sana, ratio autem semper.
Rd. Intelligo, sed quorsum ista? AuS. Duia paulo ante dixisti, propierea
me sibi debere assentiri scieniiam nos habere ante rationem, quod cognito ali
quo nititur, dum nos Ratio ad incoenium ducit, nunc autem invenimus, nol
rationem vocandam esse dum hoc acitur. Non enim Cana mens acit hoc semper,
cum semper habeat rationem. Sed recte ista forrasse ratiocinatio nominatur.
ut rario sit quidam mentis aspectus, ratiocinatio autem rationis inquiss
tio, idest, aspectus illius per ea, quae aspicienda sunt moiio. Quare
ista opus est, ad quarendum, illa ad videndum. Itaque cum ille mentis as
pectus, quem rationem vocamus, conjectus in rem aliquam videt illam
scientia nominatur. Cum autem non videt Mens, quamvis intendat aspe
ctum, insciria vel ienorantia dicitur. Non enim, e his corporalibus ocula
omnis qui aspicit, videt, quod in tenebris facillime animadverrimus. L
quo licet, ut opinor, aliud esse aspectum aliud vistonem, quae duo in mente
rationem, e scientiam nominamus, nisi quid te adversus haec movet.
parum dilucide ista distincta arbitraris. Ad. Et mihi haec distinctio placei, e
libenter assentior. Au8. Vide ereo nunc uirum nos aspicere putes, ut vided
mus, an videre, ul aspiciamus. Ad. Esinc vero nec cacus quidem quisqual
dubitaverit, aspectum esse propier visionem, non visionem propter aspectunt.
Au8. Fatendum icirur, visionem pluris quam aspectum esse pendendam. Ad
Farendum omnino. AUS. Ergo e scientiam pluris, quam rationem. Ad
Consequens video. Au8. Placet ne sibi meliores, aut feliciores esse hominibi
bestias: Ad. Avertat Deus tam immanem amentiam. AUS. Recté sane ex
borruisti. sed ad id non corit sententia tua. Dixisti enim eas habere scien
tiam, e non habere rationem. Rationem autem habet homo, per quam via
ad scientiam pervenitur. Sed ut concedam facile perveniri, quid nos adjuva
bit Ratio ut bestiis nos anteponendos putemus, cum illa habeant (cientiant,
hanc pluris quam Pationem pendendam esse compertum sit. Ad. Coor omnt
no aut scientiam Bestiis non concedere, aut nihil recusare quin mihi merito at
sepenantur. Sed quaeso explica illud, quod de cane Dtysis commemoravi, qua
le nam sit, nam ejus admiratione commorus tam inaniter latravi. AUB
Duid autem hoc putas esse niss vim quamdam sentiendi: non sciendi: Sens
enim nos multa Bestia superant, cujus rei cansam non bie locus est; ut quae
ramus,

## Folio 139 — 82792707X:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
V A W m
 A X
ramus, mente autem ratione, scieneia nos illis Dus pravisait. Sed ille sen-
sus ea quibus eales anime delestantur, accedente consuetudine, cujus marna
vis est, preest discernere, atque eo facilius. quod Anima belluarum maeis
corpori a fexi est, cujus illi sunt sensus, quibus ulitur ad victum voluptatem.
que quam ex eodem illo corpore capit. FTumant vero Anima propier leationem
atque screntiam, de quibus asimas quod sunt ista lonse praestantiora sensibus,
suspendit se a corpore quantum potest, es ea, quae ineus est libentius fruieur
voluptate, quantoque in sensus declinat, tanto matis similiorem hominem pe-
cori facit. Inde est, quid etiam Pueri vacientes, quanto alieniores a Ratio-
ne sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam contactum, conjuneti onemque
nutricum, nec odorem aliarum possunt sustinere cum quibus consuetudo non fuit.
Diamobrem quamois aliud ex alio inciderit, libenter tamen in eo sermone
demoror quod admoneeur Animi, ne se ultra quam necesstas cogit refundat
in sensus, sed ab his pocius ad se ipsam colligat, es repuerascat Deo, quod
est nouum hominem fieri vetere exuio, a quo incipere propter neslectam Dei le–
sem cerra est necessitas, quo neque (ecrerius quicquam scripturis divinis con-
tinetur. Vellem hinc plura dicere, ac me ipsum constrinzere, dum quasi sibi
praecipio ut nihil aliud acerem, quam reddere me mihi, cui me maxime de-
beo atque itâ Deo fieri, quod ait Oratius. Amicum mancipium domino. Ouod
omnino fieri non potest, nisi ad ejus reformemur Imaeinem, quam nobis ut
praeciosissimum quiddam, e charissimum custodiendam dedic, dum nos ipsos no-
bis tales dedit, qualibus nihil posset praeter quam antexoni. Ihac aurem actio-
ne nihil mihi videtur operossus, e nihil est cessationi similius, neque lamen
eam suscipere, aut implere animus potest, nisi eo ipso adjuvante, cui reddi-
eur. Unde fi ut homo ejus Clementia reformandus sit, cujus bonitate, ac
potestate formatus est. Sed ad propositum redire cogimur; Ouare vide, utrum
iibi jam probatum sit feras non habere scientiam, rolamque illam veluie
imaxinem scientia, quam miramur, vim esse sentiendi: Ad. Probatum sa
ne, es siquid de hoc dilicentius quarendum est, aliud tempus ancupabor
nunc nosse cupio, quid hinc confieras.
X F
OSt 1
roclandam in hoc Lextu sibi proxonie Augustinus dubirationem
Tuperiusallatam, du seilicet jam adducta Census Detinirio ample- ridetur Au-
ustini Defi–
Ctatur omnem lenum; X rario ambis endi est, quia cum dicitur, sen luS nisio de sepsu
est corporis Pastio immediare non lacens Animam, tunc in naEUTa natura
non
Sensus elncet necessario scientia, idem enim est aliquidnon lacere comperere sin.
ulis rebus, qua
Animam, ac illius scientia Animam habere, quod namque non la sensu pollens.
tet Animam, scitur. Si ergosenlus scientia eA, lane dicendum est non
sentire Bestizs. Ererum est, Bestiisnullam intrerere scientiam. Cum
autem hoc fassum omninosit, sequitur, tanguam illegitimam impro.
bandam esse traditam desinirionem. Jux non omnem sentum ample.
etens incurrit in idem ritium, quo laborar definitio, qua dicitur
omnis homo est Animal morta le Rationale Crammaticum, Cujus mox.
busredundantia est, X excessus, quia amplectitur aliquid quod neu-
liquam necestarium eAt, sed superracaneum. Nam leuri non oporcer.
Ani

## Folio 140 — 82792707X:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
240
P
A Y
M AF
Animal eNe Ctrammaticum, UE SIE HOmIO, ita HEquE OVUS es, utscien
tia polleat Animal, ur sentiat:
Ancequam vero ad hujus Difficultaris solutionem delcendar Augu
in denexanda cinus, quaectionem proponit, an tantum ratione careant Bestiae, 
eistamen recte scientia concedi raleat. Ouipve non ridetur scientia
omninobeltiisdenesanda ob plures, ex miras operationesillarum
duxe _ ferasetiam scire oltendunt, in cujusrei grariam affertur P ren
plum de Cave, qui post annos risinti tuum Ddominum recosnont
Elincur huncerrorem deresat, ac demonstret; non cantum ratione.
verum ex scientia Beltiascarere, primo Racodatum interrosat, a
Rario ordinara sirad scienriam, an porius scientia ad Rationem. Al
que poltrarias disputatiunculas ad argurandum porius, quam docer
dum inctituras, tandem admoner, Rationem se habere veluri medius
ad scientiam acquirendam, idcirco dilisenter enititur aperire, qu
Atratio, quid ratiocinario, quid vero scientia. Ratio eAt aspectus AVI
mi, quo Animus Verum contemplatur, seu est ipse met oculus inte
ciocinacio, quirior Intellisentix, cujus opc mens veritatem detesit, ac intuetUr.
auc scienria Tlic aurem interior oculus rerera nihil aliud est nis ipsa porectas inrel
ligendi, munita, e instructa primis, ac ingenitis nocionibus, in qui
busimmutabiles quaedam artium, et doctrinarum reritates extriber
cur. Racio hocmodo accerta, etiam cum actii non incellisimus, ad
huc inteora manet in Animo, cui inseparabiliter intelligendi virtus
incs. Raciocinario estulus, applicario, ex dilguisitio Rationis; Ra
ciocinari enim dicimus cum ratione, seu inrellisendi facultate primis.
e manifestistimis reriratibus roborata ad aliquod obscurum. _ latens
verum deresendum urimur; comodo, quo Corporisoculosadhibemus
ucaliquam latentem rem nobis aperiamus. Ilinc licuri non latiset
carnis oculos in aliquod corpus inrendere, scu dirisere, ut corpu
videamus, sed ulterius requiritur, ue sux affulscat, cujus beneticie
oculus in ritionem crumpar, haud absimili modo, ut interior Inretli
Senrix oculus incosnitam veritarem quam inguirimus, sibi nudet, a
inspiciat, non CusICiE, UE IN rEM GUXSITAM CONVETtAtUE, Verum CTIat
oportet, utillarum primarum veritatum, seu insitarum notionun
lumen accurrat, cujus rirture isnoca veritas, quae in illo quodammodo
delicelcebat, eveletur. Dicicur eriam Rariocinatio disguisitio Rario
nis, quiacum Raciocinamur, reluci quaerimus aspectum seu oculur
incelligentix, quo oblCUTAM EE IBHOTA DeTITaTEM INTICAMUE. Oud
propter klariocinatio ad inquirendum, Ratiorerdad videndum ordi
nata et. Porro cum Katioincosnitamrem inlpicit, e auxiliantibus
ingenirisnorionibus deresir, tunc scientia emeroir, quae nihil aliuc
est, nisipla metritio Rationis, que cum ab Animoabest, tunc oritus
ignorantia: quemadmodum erso corvoreus oculus comparatus est 
natura, ucrideamus, non enim visio eA provieroculum. Sedéconria
oculus eA propterrisionem, eodem pacto cum Rario sit interior ocu
dus Animi. seu iplamet Inrellisentia, scientia rero sic vitio, seu ip
mecactio Intellisendi, maniteltistimum eMt, in scienrixe gratiam ipll
cutam esse Rarionem, quam nobis prorida Natura concessic, utillius
auxilioperrenire pollimusad sciendum, Seutirma, e certa coBniHO
neincellisendum rerum quodlaret, e incellectum esfusit. Siisicus
nul1o
su bestiis seier
Duidsit Ra
i0, quid Ra
explanatur.

## Folio 141 — 82792707X:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
V A NTIN A T C
nullopalto Bellusinherer lacio, qua loli incellisenti Animocon
Sruit, necellumell, uc eriam Bellix careane scientia, quxe prrectan. E Ratione, es
scientia carent
rior, e nobitior eA Raciones cui rancum prxctat, quantum sinisme Bestie.
dium antecellir; scientia siquidem elt tinis, ad quem inguirendo per.
tingere contendimus, Ratio vero adhibetur ranquam medium, quo
ad scientiam perrenire raleamus.
Non inestisitur bestiisscientia, sed rantum senlus, quo rita com-
moda, ec roluprares percipiunt, ex eo exguisirius, ac porentius, quo
tenaciusilllarum Anima corporis orsanis obllricta cA, ob quam Ra-
tionem, quam plures bestix ralidius, X acurius senriunt quam homi-
nes, quibus praeter carnis oculos insisnior Rlarionisaspectus adhaeret.
quieotacilius, e excellentius retum intuetur, quo magis Animusa
sensuum spectris, e imasinibus abducitur, ac remoretur. HPinc
Pueri Intances cum parum, autnihil ratione utantur, quae in illis re Eo masis A
nimus persi
luti sopira est, ac latens, uc pore beltiis similiores, resetos masis, cirur, quo
magisque exquistos sensus habent, ut plures sen siliumrerum a Aectio- sensuum con-
nespercipiane, ac mutuosecernant, quas deinde in adultiori eetare suecudine ab
rixdignoscuncobusum Rarionis, e scientix accessum, quo Animus
non parum a sensibus alienatur ex quodammodo seiunsitur. Ex quo
collisitur, quam salutare sit ad rationem perficiendam, ac vericatis
contemplationem Animum a senluum consuctudine avocare, quod
expeditius medium est, utanoxiis hujus seculi illecebris, ex rolupta-
tibus Deoreconciliemur, ac renascamur. Hluc enim renduntinsipnio.
ra lacrarum licerarum documenta, ur carne, e sensibus edomitis, ad
resintellisibiles, ac spiritales corporeis simulacris rejectis ascendentes
Spiriturenoremur, atque illi Vero coniungamur, ad cujus eternam
truitionem intelligens Animus perpetuo cendit, a ordinatur.
sucirur
Porrodocte, ac pienostrortatur Augustinus, ne Anima se ultra ria sensuum
quam necestitas eosie, refundatinsenlus, sed ab his porius ad sciplam imasinibus
colligat, X repuera(caFDCO, quod est novum hominem heri vetere
animum ar
cemus nosho
exuro, aquoincipere proprerneslectam Dci legem cerra cAnecenitas, ratur Ausu-
quo nequererius, neque secrerius quid quam scripturis Dirinis conti. sinus.
necur. Siquidem quo masis Animus abArahitur à sensibus, Scuminus
sentiendifaculrarem exercet, comagisin se collectusintellisit, arque cum insol
Rationi conjungitur. P contra vero dum magis in sen sus illabitur, De. scit sensus des
crelcirmasis, urita dicam. Intellisentia, magilque a Ratione aver. creseir e ener
citur, queminusralet, cum nimium preralent, ex insolescunt sen cenria
sus. Idcirco ait Rugustinus: Enitar, uc me reddam miti, cuime
maxime debeo, acque ira Deoheri, quod ait FTorarius, Amicum Man-
cipium Domino; quem locum tamen reprobat, e retractar eximius
Doccor lequentibus verbis: Vbirideor dicere porius debuisse, redde.
rer Deo. cuimemaxime debeo. Sed quoniam prius sibi iplehomo
reddendus est, ut hic quati gradu tacto, inde sursat, arque atrolla-
cur ad Deum. Sieut Eliusille minorpriusrerertus eAt ad semet ipsum
de runc aic, surgam, e iboad Porrem meum. Ideosic Cum loguutus
Deniquemoxaddidi, arque ita heret Amicum Mancipium Domino.
Ouoderoodixi, cuime maxime debeo, ad homines retuli; Magis
enimmihimet debeo, quam hominibus exteris, quamvis Deomagis
quam mihi. Redditur ergo Animus sibi ipsi cum à sentuum Consuerudi
nC
varur Intelli

## Folio 142 — 82792707X:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
42
1
A N E M AV
neseabducens, rationi, e Incelligentix se reMur; cum autem seil
se collegerit, atque se in se cernit, _ inelz, MMoad cetore
quamdam cui Authoris cosnicioneacnteu, quin olo ua
rendus ett, _ deprecana
2 2 05.
I8. Ouid aliud putasnisi definitionem illam sensus, u
antea, quod nescio quid plus, quam sensum include
batilanune contrario vrtro vacillare, quod non om
nem sensum potuit includere. Flabent enim fera sensum neb
habent (cientiam, quidquid autem non latet, scitur, (5 om
ne quodscitur, ad serennam profectoperimet, de quibus om
nibusjam mihitecum convenit. Aut icitur non est verum;
sensum esse passionem C orporis non lateniem Animam, aut et
carent Bestia, quia seientia carent, sensum autem conce
dimus Bestiis. Definirio ereo illa vicioja. Ad. Fateor nihil
meinvenire quo resistam, Auout. Accipe aliud quo magis
definvionis pudeat. Nam meminissi ui opinor ieriium de
finitionis vicim tibi demonttratum, quo prorsus nihe l est tur-
pius, cum exneutra partenera est, qualis est illa heminis
Thomoest animal quadrupes, nam suve omnis homo animal est
quadrupes, sive omne animal quaarupes homo est, quide
cit, atque affirmat, insanit profecto. si non iocatur. Ad.
Verumdiers AuX. Ouid si in hoc vinoista nostra deprehendi
tur, pucasne quidquam masis esse quod sit explodendum, al
que excerminandum de Anima. Ad Oud id recuset? Sell
nollem, sifieriporestetiam hic tamdi detineri, aique inter
rocatiunculis agitari. AuS. Nihil est, quod menas jam enin
confectum est necocium, an tibi non dum persuasum est, cun
de differentia ferarum, es hominum aceretur; alud esse set
eire, aliud scrreE Ad. imo maxime. AU8. Aliid ergose
sus, aliud scientia. Ad. ia est. AUS. Non autem lenimus
ratione, sed ant visit, ant auditus; aut olfactu, ant eustt
autractu. Ad. Asentior. AUO. Et omne quod scimus rationt
scimus. Nullusieiur sensus scientia est. Ouidquid arten
non latet, ad screntiam pertinet. Ad nullum ereo sensu
Der-

## Folio 143 — 82792707X:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
OV ANX IT A TP.
43
perrinet nonlatere. ut nullus homo quadrupes recte dicipolest.
Ouamobrem ista nostra definuro susceptanua, non solum alienos
terminos invasisse, neque aliquid sur juris reliquisse; sed nihib
omnino habuisse proprium, totum que alienum occupasse convi-
ita est. Ad. Ouid ergo acemus ? Patieris ne illam de judicio
ita discedere? Ouanquam enim egoei defensionem qualempo-
tuiprabuerim, intamen ip sam lutis formulam, qua nos decepit
composuisti. Et ego quidem tamet si obtinere non potui, bona
(tamen) fide affui, quod mihi saris et. Tuvero si praevarica-
tionis arguaris, quid facias a quo, es produeta est, ut jursa
resaudenter, C oppuenataui curpiter coderet: AuS. Lun
quidnam est hic quicquam ludex, a quohuic, vel mihimerven-
dumsit: FCoceprivatim quasi adhibiusjuris consultus in-
struendi causa refellere volui, ut cum ad judicium ventum
fuerit, paratus assestas. Ad. Est ereo alt quid quod pro icta pro-
Feras quam mihuino alidissimo temere defendendam, men-
damque commendas ? AUS. Er cerio. Ad. Ouiduam id est,
obsecro: Au3 Omagnanguam su aliud sensus, aliud scientia,
illudcamen non latere utriu (que commune est. Non latet enim
quidquid anima apparet, sive per temperantiam C orporis
sive per intellicentia puritatem, atque illud primo sensus, hoc
autem alterum scientia sibi vndicavit. Ad. Manet ereoilla
definitiomta, (5 probata AuS. Manet vero. Ad 2binam
ergo decepeus sum? Au. Vbi recavi, utrum omne quod non
latet (ciatur. Tu enim huicrezacimi temere asensuses. Ad:
Nam quid velles ut dicerem? AuS. Non continuo esse, (5 scien-
tiam siquid non latet, sed si per rationem non latet
Cum autem per corpus non latet sensum vocari. siper se ipsam
non lateat corporis passio. Anisnoras quibusdam phulosophis,
Co peracutis vrsum esse, ne id ipsum quidem quod mente com-
prehendiur, ad nomen asperare serentia, nisitam firma com-
prehensiosit, ut ab ea mens nulla ratione queat dimoveri. Ad.
Accipioistaeratissime. Sed quaeso, quoniam quid su sensus,
subtili ssime quantum arbitror explicatum est, referamus nos
ad illam quaestionem; propter quam explicandum hoc suscepe-
ramus. Acculeramenim ecoareumentum qui tantum proba-
remanimam esse, quantum ejus est C’orpus, eo quod tancen-
tem a capiteusque ad pedis extremum pellicem sentit quaqua-
vex-

## Folio 144 — 82792707X:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
c44
D F A N I M AE
verjumterieeris, acque inde ad sensus definitionem morarism
plenissimam, jed forienecessario delat sumus. Itaque ipsuum
fructumcanti operis, jam ostende, si placet. AUS. Est ommi–
no, atqueuberrimus. Namtantum quod quarebamus, as
fectum est. Sienim sensus est C. orporis passio per se ipsam non
latensanimam, quodui firmi ssimeteneremus, diutius quan
velle, sermocinati sumus, meministine tandem nos comperi
seibisentire oculos, ubi non sunt. vel porius ibi pari E Ad
Memini. Rug. Etiam illud dedistinisifallor, nec modo dit
bitas dandum fuise Animam mulio quam tocum C. orpus est;
esse meliorem, ac potentiorem. Ad. Aee si corpus potest, ib
pati aliquid, ubinon est; propter quandam cum anmacon
temperationem, quod oculis in cernendo accidere inventun
est adione anmam crassam, (5 pieram putamus, per
quam ipscoculitantum possunt, ut eam lateat Corporis passior
Simonibiiaceat, ubi passio ipsa concingit? Ad. Scultum; m
movetista conclusio; o itamultum, ut ommno stupeam, 
non solum quid respondeam, sed prorsus ubi sim non inve
niam. Ouidenim dicam? sensum non esse, cum C’orvoris pas
soper (eipsam non lateat Animam. Ouid erit aliud, sihob
nonest. Oculos nihil paticum videmus: Absur dissimum est
eos ibipari, ubisunt; ut se ipsos non videant, nec ubi sunt,
quidquam est prater ipsos. Non esse oculis animam potentio
rem, cumeadem sit istorum potentia: Lihil est dementius.
Anhoc dicendum est potentius esse ibi paii, ubi quidque sit
quamubinon (it: Sed siboc verum esset, non esset praestantior
isus caeteris sensibus. A0S. On d quod ictum aliquem, Ul
incidens quippiam, vel humoris perrurbationem cum ibi p
tiantur oculiubi sunt, neque hoc anmamlaiet; nec ista passio
visus, sed ractus vocatur, o tamen talia pari oculus posse
etiam in exanimi Corpore, quamvis deesset anima, quan
passionon lateret; illud autem quod parinon potestoculus, nist
adsic Anima, idest que dvidende paricur; hoc solum ibi past
tur, ubinon est, exquocuinon videatur, nulioloco Animan
comneri: Siquidem oculus, quod est C orpus. id tanumnott
loco suo patiur, quodnun quam sine ammia pateretur.
P
X

## Folio 145 — 82792707X:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Enulla igitur, prolequitur Rugustinus, scientia incA Bertiis, quibus
tantum quinque lensibuscognolcere, ac percipere datum est pe
celsario intertur, illegirimam esse sensus Definitionem, qua aTTirm
tur, cunc Animam sentire, cum cam corporis pastio neuriquam la-
tet, seu cum corporis pastionem scir, seu scientia comprehen. Desinitio sen
Cus ab Augu
dic. Cium aurem Beltix vere sentianc, quamris eamen scientiam a lc eustino exco
ipsisrejiciant, manifestum est, allatam desinitionem non tantum plus siraca Diales
ticae lexibu
continere, rerumetiam _ alienos terminos inratisse, cum ample dissentire v
ctatur exrrancum, ex alienum attriburum, quod nullo pacto cum daur
senlus natura coniunsi porest. Aliudenim cat sentire, aliud scire
aliud sculus, aliud scientia. Ouapropter hac detinitio non minus vi-
tiola cst, quam sit illa qua dicitur, Fiomo cs Anima l quadrupes, cujus Dubirationem
olvit Ansu
FalScaS, E enunciatione, e convertione constat. Ur erso hanc ptinus.
dissicultarem funditus cverreret Augultinus, Adeodatum admonet.
ne rocum obscuritate, e amphibologia deinceps decipiatur, decepeus
enim est, dum pacaric idem esse scire, ac Animum non latere, non sliud est sci
e per sensun
enim quid quid Animum non later, scientia semper deprehendieur. alind perra
linc duplicimodo porest aliquid Animam non latère, primo PEF COE. cionem.
voristemperantiam, deindeper puricarem Inrellisentix. Diciturres
non lacere Animam per corporis cemperantiam, cum Anima id quoq
qua res Ane
exmanitectatur Anime, qux corporis murationem cognoleat, reluti numnon latere
ex riipsius murationis corporis, occasione lcilicermotus, _ impresio. dici posest.
nisorganorum ob spiricus xtherei _ rerum externarum impullum
verrorum silamentis communicatum, modo quo lupra latis expolui-
mus. Ciumanrem hocpacto Animapercipit, iplimque corporis per
mutationes non larent, tunc haud scire, sed tantum illa sencire, seu
uno exquinguesensibuspercipere dicicur; Nam vere cum Centit, ex
ternarum rerumimasinesin Ccrecipit, corporis paltionem agnolcit.
arqueadeonullop2cto cam latet quod corpus immediate parieur. eua ratione
destie scire di
Ouoderiam beltiis conrenire, taretur Auguctinus, quibus cantum cuncur
concedit cognicionem organicam, ex corvoream, quam ex lolo
organorum mutatione, e imprestione acquirune Bectie, que (olo
sentapollent, e ad TOlas COrpOrcLS, _ SeNSIlES PES CONVEPTUNEUE
quarum actiones aperre nobis indicant, non alios oculos habere nisi
carneos, neque alio lumine pertrui nis COrpOreS. NTON laFerE VerO
Animam perpuritatem Incellisentie, hoc idem est, ac scire. Scitur
enim, quid Intellisitur, e tirmittima ratione adeo renetur, ut omni
dubitatione semota, nullopacto ab eo demoreri raleut Animus, in
qua inconcussa, e Armissima rerum cognicione sita cA Scientie natura,
qua non sensibus, sed ratione res animoinnorelcune. Dapliciersoin-
tuitu, Seu oculo saudet homo; primus eA COrDOTCHS, _L CXTEPHUS
quo sensiles, Xexrentasres, corporilque passiones percipit, e ipse
met Senlus est, quoutitur ad corporis custodiam, _ incolumitatem.
TLInCAE COrPOTA _ Senhlia CerNAF, corporeo lumine senlum impellen-
reindiger. Alver rero oculus dicitur interior, ee inrisibilis, ipseni
mirum

## Folio 146 — 82792707X:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
746
P A IY P M AP
mirum aspectus Rationis, qui, immutabilis veritaris spiritali, X inCOF
porea luce roboratus, ca, que corporibus prectant, et altioris suntor
dinis, inspicit, e contemplatur, ob cujus interioris, ac prectanu
risoculi dignitatem, e majorem perfectionem cunctis Belliis ex
cellit.
Cum ersoinallara definitione aicitur, Animam non larere, quoc
Corpusimmediareparitur, hec rox, non latere idem COnaE, aC aPP 
rere, ex manitestari aliquid animo per cemperantiam corporis m
diante orsanorum mutarione, non rero perpurirarem Incelliseu
tix, seumediante Rarione. Ouamobrem cum non latere primomodo
acceptum non solum hominibus, rerum etiam Bectiis perfecte con
lecticae prece Sxuat, plane infertur, nullomorbonostram Definitionem laborare
eis consema In quanullum alienum, _ extraneum, aue suverAuum actributum
neam esse sen COntineTUT, Sed tantum id, quod ad sinceram, ec integram senlli
nem ab sueu. Vaturam Spectat, ur e enunciatione, _ convertione omnino reritati
stino inveniam consentanea sic, nam dum actenre contulimus sinsulorum sensuum
vim, _ actionem, cridenter parer primo enunciatio, iden omnis sen
fuset C’orporispastio, immediare non latens Animam, deinde con
verla Propolitio, nempe, omnis Passio immediate non lacens ANli
mam sensusest. In qua detinirione tandem, ut vides, non tantum
hominis, Sedetiam Bectiarum sen lus elucet.
Superestporro, utprincipalem quaestionem, cujus gratia caerera di
eta une, resolvamus. Ouxritur enim, qui Berivocelt, ut Animus
quanticatis, ee molis exvers in quaris tamen corporis parte, quae pa
duo modo in- TItuE, ac ransir, illico senriat, ac percipiar; sienina undigue in cor.
sectilises in poresencit, cum corpus tansitur, rationi congruum ridetur, quon
nus undique leTIn tOtO COrpOre per sux substantie expantionem difusus, _ ex
incorrore sen. Plicatus. Tlanc dubitotionem argure, e ingeniose sequenri modo la
luic Ausuctinus. Corporis oculus eA profecto intimioris ordinis quam
cAnima, quae illo clprehanrior, e perfectior, nam tota vis riden
diab Anima oculo communicatur, que cum recedit, nOn ampsUI
sire ubi non exanimis oculus ridendo paritur, qui tantum ratione conjunctiontu
est acure, es cum Anima rilum easpectum pari dicitur; Aequi corvoreus oculus
ut luperius demonttratum est, cum videt P. C7. Tolem, non patitur.
ac videt ubi est, sed tancum ubi non ca, in Scellarum nempe Regio
nc, ubi cAt Sol, quioculoransitur, scu ex quo oculus patitur, per
fectioreroquedam est, ibi rem pari polse, ubi non est; major enim vis,
ex actiritas requiri ridetur, ur oculus rideat, a pariatur in remorisi
mislocis, ubinon est, quam s videndo pateretur, ubi elt. Si ers
oculus, qui impertectior, e decerior est animo, ur videndo sentiat.
suima dolo. autpatiatur aliquid, non estnecesse, urhirineoloco, in quo riden
cmeris  do Patitur, quantomasis haec ris, e praestantia percipiendi. _ pa
no ubi nemi tiendiconcedenda est Animae, quae non minus, ac oculus sentiendo
quam expansa patitur, ubinon est, ut vere sentiat, ac percipiat corporis pactionem.
uc dolorem exempli gratia in pede, absque eo quod expansa inpede
Sc, ac jaceat. Si enim oculus ridendopatitur ubinon eMt, quid prohs
bec excellentiorem Animam pariter percipere dolorem pedis, ub
non est: nam uccorporis pattionem percipiat, non eA necesse ut et
Plicetur, _ jaceat dittusa in illa parre canquam in loco, ubi contingu
Muta.
Sanioris Dia
sus desinitie
evincitur.
corporens Ani
ciat apericur
Animam sem
solide demo
sratur.
rem sentit in

## Folio 147 — 82792707X:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
A H Y
p A 
lingulis corporis organis, cum haeC tangUntuT, _ vulNeranEuF
sentic, nullo pacto interri porest, Animam in COrPOTIS SpaTIO EXPOF
rcctam, acque corporeamole instructam cAc.
Flicaccedit, nequererum esse, uc opinatur Epicurus, visionem P
Ct. feri in oculo, aut sonum in auditus orsano pertici, auEProercari sineuli sen
doloremin pede, cum hic spina pungitur, cum porius dicendum es. sus in solo cer
pro perficiun
Pec singulas has verceptiones seu senlationes prosionitantum, in CC- cur
rebro in eonempe loco, in quem a corporis extremitatibus exporre.
Cta nerrorum Alamenta desinunt; quippe. s impultus, e impresio
externarum rerum corporis orsana impellenrium ab extremitatibus
merrorum ulque ad illorum orisinem, et PPINCIPIUM NON PFOPASA.
tur, etiam sirulneretur pes, aurluce, ex Cononures ec oculuS COnCU
tiantur, nequedolor, nequeaudicus, negueritus in Animoexcitan.
Exprimentum
tur. Ouod liquidoconctat, hadeo nerrorum Alamenta lisentur, ex quo liquido
dilponancur, urmotus externorum corporum ex illorum extremita- patet sinim an
sime homines dolorem, auc roluptatem sentium in organis, seumem
bris, quibuscarent, nam plures amputaro brachio ex aliqua caula do.
lorem aliquando senriunt, qui iptis in brachio, quod non habent.
prosisniridetur, in quocalurere diciporest. Animam sencire dolo.
rem, ubinon est; sentit enim dolore allectum brachium, quod non
eAt. HeC ex alia non minus solida, quamamena, e ingeniola in quo.
dam nottro pusculoaperiemus, ubi nora methodo copiose agemus
desensusnatura, ex porissimum de lensu rilus, e auditus, qua OCCa.
sionc plura haud injucunda delumine, et Sononperiemus.
non est.
aba
muratio, seu paltio, sed saris eMt, urobunionis leges corporispattis
illam non larcarmodo supra explicaro. ex eoisitur quod Anima in
L L 1.  v.
D. Ouid faciam, quaso te: Non ne istis rationibus consiei potest:
animas nostras non esse in corporibus? Quod si ita est, non ne ubi
sim nesero: Duis etum mihi erixit, quod eso ipse Anima sum:
AS. Ne perturbere, ac masis bono animo facito sis. Ista enim
cdeitatio ad nos met ipsos nos mditat,  quantum licet avellit a corpore.
Duod autem sibi visum est, non esse Animam in corpore viventis animantis
quanquum videatur absurdum, non tamen doctissimi homines, quibus id pla-
cuerit aesuerunt, neque nunc arott deesse: Sed ut ipse intellieis, res est
subtilissa, es ad qua cettata mntis acies satis pureanda est. Nunc
artende porius, quid aliud asseres quo convincas animai vel lonsam, vel la-
tam esse, vel quid ejusmodi. Nam illud areumentum ruum de tanzendi sen su
sentis non altincere veritatem; nec valere aliquid, ut eam per tolum corpus
tanquam sansuinem disfusam esse convincat, aut si jam quod afferas nihil ha-
bes, videamus quae restane. Ad. Nibil haberem forcasse nise recordarer quan
tum

## Folio 148 — 82792707X:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
P A N I M AF
eum pueri mirari soleremus palpitantes lacertarum caudas amputatas a eatest
corpore, quem motum sine Anima fieri nullo modo mibi persundere possum, ne
que quo pacto fiat, ut nullum sit anima spacium, quando pracidi eriam eun
corpore potest, intellizo. AuB. Possem respondere aerem, e ienem, quae duo per
anime praesentiam tenentur in corpore terreno, ex humido, ui omnium quatud
fiat contemperatio, dum post ejusdem anima abscessum ad suxerna evadunt,
sese expedium, movere illa corpuscula tanto concuarius, quanto plasa recest
tiores subito crumpunt, deinde porro motum tanguescere postremo desmere
dum minus, minus que fit quod essucit, ac deinde torum evolat. Sed ab h
me revocat, quod his bausi oculis pene serius, quam credi potest, sed certe
non serius, quam deberem. Cum enim nuper in vero essemus Licurrae nosir
illi adolescentes, qui eune mecum erant studiorum suorum graiia, animadvet
pune humi jacentes in opaco loco repeantem bestiolam multipedem, loneum al
eam quemdam Vermiculum, vuleo novus est, hoc tamen quod dicam nunquan
in eo expertus eram. Verso namque sylo, quem forie habebat 2nus illorum
animal medium percussie. Jam ambae partes corporis ab illo vulnere in contrarii
discesserunt tanta pedum celeritare, ac nihilo imbecilliore nisu, quam sidi
hujuscemodi animantia forent. Duo miraculo exterriei; causaque curiosi ad no
ubi simul eso, e alipius considebamus, alaeriter viventia frusta illa dedu
lerunt. Neque nos parum commoii, ea currere in tabula quaquaversum poll
rant cernebamus, atque unum ipsorum sylo dactum, contorquebat se ad dol
ris locum, nihil sentiente alio, ac Cuos alibi motus peragente, quid plura:
Temtavimus quatenus id valeret, et que vermiculum, umo jam vermietlos
in multas partes concidimus; ita omnes movebantur, ut nist à nobis illu
factum esset, ex comparerent mnlnera recentia, rotidem illos separarim natos,
ac sibi quemque vixisse crederemus. Sed tune Fe0 quod illis adolescentibus dt
i cum intuenteme intuerentur, sibi nunc dicere vereor. Jam enim tantun
processimus, et nisi sibi aliter respondero, quod secundum meam causam pro
babiliter valet, tota nostra intentio per tam loncum munita Sermonem,
uno vermiculo penetrata suecubuisse videatur. illis autem praeceperam, ut 
Pudiis sieut caexerant, suum cursum venerent, ita eos opporcunius aliquanda
ad quarenda e discurienda ista, si res moneret esse venturos. Sed qua ust
discedentibus cum alipio sermocinatus sum cum uterque nostrum pro suo quisq
modulo recodaretur, e conjectaret, e quareret. si exponere velim, lons
plura a nobis dicenda sunt, quam ab ipso principio cancis ambasibus, atq
anfractibus dicta sant. Non apud de ramen tacebo quod sentio, nisi mili eu
malia jam nota essent de corpore, de specie, quae inest corpori, de loco,
tempore, de motu, quae subtilissime, at que abstrusisime propier hanc ipsam que
stionem disseruntur, ad dandum palmam iis, qui corpus esse animam dicunt
declinarem. Daaptopat a, a possum etiam atque etiam moneo, ne temere;
uut in nores, aut in dispulationes loquacissimorum hominum, nimiumque sest
sibus his corporeis credentium le praecipites, donce corrisas, firmesque vest
sia, qua asque ad ipsum Deum Animam ducunt, ne ab illo secretissimo,
trangunissimo mentis habitaculo, a quo nunc dum haec incolit pereerind es
stadiis facilius, e laboribus quam inertia, desidiaque avertaris. Hunc at
tem accipe contra illud, non quodut sentio multum moveris, non quodrobi
Aius de muliis, sed quod brevius, neque quod mihi probabilius quam cstt
Ad. Dicoro se quam nsso poles. AuS. Primum illuddico, simarime caus
lateatus
sa. Sed quod sibi aptlus elicere potui

## Folio 149 — 82792707X:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
OV ANT IT A T I
salent, cur in concisione quorumdam corporum illa concineant, non coniinuo nos
hoc uto ita perturbari oporiere, ut ram multa, qua superrus luce clariora ti-
bi visa sune falsa esse ardutemur. Fieri enim potest, ut hujus rei causa nos
lateat, quae vel toumana nacurae occultata est, vel sit alicui homini coenita
nec iste a nobis interroear possit, aut etiam hoc ingenio simus, ut satisface
re nobl interrozatus not possit. Nunquidnam ex eo quidquid ex contraria
parte firnssime almus, ac verissimum esse consiremur, labi nobis, alque
extorqueri decet: Atqui si illum maneant intezra, qua inrerroeatus ceria
es indubia esse respondisti, nihil est, quod istum vermiculum pueriliter metua-
mus, quanquam vivacitatis, es numerosicatis ejus causam non valeamus affer-
re. Si enim apud te de aliquo fuxum immorum que constaret, quod esset vir bo-
nus, eumque in latronum convivio, quos persequereris, déprehenderes, at
que aliquo casu antequam abs le interroeari posset, moreretur, quamlibet cau-
sam putares potins illius cum sceleratis conjunctiones, atque convivii, etiam
Si te semper lateret, quam scelus, es societatem. Cur ereo non cum tam
multis argumentis superius editis, atque abs re firmissime comprobatis pla-
num ribi factum sit, non loco Animam contineri, ataue ob hoc nullius talis
esse quantitatis, qualem in corporibus cernimus, aliquam suspicaris esse cau-
sam, cur nonnullum animal concisum in omnibus partibus vivat non eam ta-
men, quod cum corzore anima concidi poruerit? Ouam si reperire non possumus
non ne quarendam est posius vera, quam falsa credenda?
l X P O S I T I O.
IHieOr, e nora dissicultas ex rebus superius expontis emergere en cirra ra
ridetur. Si Anima, ut incorporis organis sentiar, ac percipiar, tionis injuriam
nOn opOrtet, ut expansasit, e jaceat in ea parte, ubi PaMio, Seumu. Animam cor-
latio contingit, facile interri possie, Animam nullo modo essein ri. etam in cor-
pori conjun-
ventis Animantiscorpore, quamrisin iploasat, d Operetur, quod pore non esse
tamen Rationi dissentancum, e absurdum esc existimandum est; quid dici valeat s
enim absurdius, quam dicere, Animam non vivere, _ regnare in cor-
pore, quodanimae, ec ririficat. Ciui difticultaci occurrie Rusultinus
docens id haud prorlustalsum ese, cum non delint doctiltimi Viri, qui
tueantur. Animam non rirere e ese in eodem corpore, cui ritam, et
robur tribuic; admonet tamen hanc rem esse captu arduam, _ ralde
involutam, quam tantum cernere, e deresere porest Animus, cujus
Ratio summopere ralida est, arque a sensilium rerum contasio pursata.
Ouod si modum loquenditemperemus, e roces planius exponamus,
haud absurdum, sed rericari consonum ridebitur, quod in rivenris Ani-
manciscorpore non sic Anima. Duplici enim modoporelt aliqua resdici
ehie in aliguo (xatio, e loco: primo per diffusionem substantie quae spario
circum scribatur, e lociscontineatur, quo pacto in spatiisjacere dicuntur
COrpora, Ex juxta hunc sensum rerum est, humanum Animumneque
in rivente corpore esse; Siguidem cum iple sc, insectilis, de inexten-
susnullararione potest corporis spatio comprehendi. Altero verd mO. snimadicitur
dores dicitur respondere spatioper operationis praelentiam, quia nI- esse in corpore
mirumasit, ex operatur in spatio. Ouopactoeriam e iple met DeuS a ne substahsia
and expansio
quaris corporismensura abhorrens ubique locorum esse dicitur. Ouo sed operationis
Modopariter Anima rercestincorpore, quodanimar, in quod juxta na- erasencia.
FIEX

## Folio 150 — 82792707X:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
P
A N I M AP
tire leses agit ut nulla st corporis pars, cui operando conjunctus, XC pre.
sensnon scanimus, qui utporè incorporeus tantum operationis ps
Tentia dicitur esse in corporis spatio. Cum erg ojam penitus enodatum uu
arsumentum Exicuri depromprum ab Anima sentiente in quariscol
poris parte, in aliam dubitationem incurrit Ausuctinus, quam illa
Rdcodatus proxonit, quae sequensest. Sunt quamplura Animalia, u
hum acserpen. lacertae, serventes, e quidam vermiculi mutripedes, quorum corpo
aliconcila, e discissa fuerint in duasant plures partes; eorum Anima
sccecur sni- minimemoritur, Sedadhuc in suisfragmentisac disociaris partibus r
vere, ex sentire videtur, nam hillas parres, in quas Animal dilcerprum
est, Ailopunsas ex rulneresillico contorquentur, variolque concipiuu
motus, quod plane indicatin ipsis cum senlu, e motu pariter Animana
discissa  in visere, ut plura integra Animalcula propriis animabus praedita esseaP
Pareant. Porronon porest in huiusmodi Animantibus hoc contingere.
nisi Anima sectilissE, de una cum sansuine in singulis orsanici corpors
parribus etula, X explicata, urnonminus, ac corpus in partes dilcit
scultatemeno. Fuic dubitationi dupliciter satis Facir Angustinus, e primore (pON
dat sususti- der, quod dum hujuscem odi Animaleula in plures partes scinduntur,
tunc vereabit, _ d torocorpore inlectilis recedit Anima, tancum que
incorporis trasmentis aer, ex isnis remanent, seu subcilior magil
que etherea pars languinis; Siquidem, uc experientia admonemue.
tiumor quidam valde rilcarus, ex tenax horum Animantum artu
bus ineat, in quo rehementer irrecitur. _ implicatur subrilistimus
Spiritus c sansuine eductus, qui dum Frustula illa, in quibus derine
tur, impelluntur, ac rulnerantur, ob mxchanicas leses structurae il
quoldammotus conulsivos crumpie, urdum Animantis parres mulrita
riam contorquentur. sentu, et Anima pollererideantur, qui quiden
motus paularim lansuelcunt, ac tandem aetherea parte arolante extH
BUMnEUT.
Deinde respondetur ab Augultino. Priamsi concedamus in concila
Animantistragmentis adhuc remanere ritam, ac sensum, non ideo
tamen cirra ullam dubitationem exittimandum est discissam, ac Loluram
in plurespartes Animam fuise, seri en im PoNet, utintesra, _ inco
lumimanence Anima, adhuc camen aliquam, ucita dicam, viex 
Fieri posset in ses Porconem detineant fragmenta, in quae distributum est An
lacercam fras. mal. Suprelicerarduum, ex raldelaboriolum id rideatur, attame
uamvis inse Dec ditticultas continsere porest, non quia res sit à veritate aliena see
Ailise incor porius quianos later aliqua causa, cujus cosnitio, ad tantum arcanum
rum snima. incellisendum, necessaria sit; Prenim tam robusta, e valida sunc2
gumenta, quae ut superius ostendimus, Animam inexterilam, e insecl
lem esse olendune, uta licujus delirelcentis principiiirorantix, dt n
Araementis imbecillicati allata disticultas actribuenda AIT. CUm Cxin
jam ratio sirmissime, e indubiranter, insectilem, ae incorpoream AMI
maenaturam oMenderie, nullo pacto, ait Auguctinus, puerili timot
hujusmodi incilos rermiculosnocter expavelcat Animus qui cum 2d
iplum converritur. e se in semeriplo ridet, suamque rim e potella
temsupra corpus intellisit, contentim se incorporeum, S 2b omi
guamciraris, spariorumque mole immunem inspicit; locirco laris et
nobis
n scisso cor-
pore lacerta
cum in plure
partes pariter
na
Sune quedan
Animalia qua
plurafracme
ea distributa
vivunt.
Proposita dis- DatUF.
menta vivan
porea sit illa

## Folio 151 — 82792707X:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
nobis, dum nosmetiplos dilisentet inrestisamus, notrum Animum
OV A N PETATE
insectilem, ex incorporeum jam invenisse, tamersi quid in bestiiscon-
ringat, ob latens aliguodprincipium isnOremus.
LLLLV
P X Y V S.
Finde quaeso abste, utrum putes in verbis nostris aliud
esse ipsum sonum, aliud quod sono senificatur. Ad.
Feomrumque idem puto. AuS. Dic mihi sonus ipse
un de procedat cum loqueris. Ld. Omisdubitat a meprocedere.
AuS. Absteoreo sol procedit, dum nominas solem: Ad: DC
sonome, non de reipsa interrocasti. Aus. Aliud ereo sonus est,
aliud res, quam significat sonus, tu autem utrumque idem
esse dixeras. Ad. Ace jam concedo aliud esse sienificaniem sonum
altudrem, quae significatur. Aug. Dic ereoutrum possis iena-
rus Latina linena nominare in loguendo solem, sinon intellectus
Solis praecederet sonum: Ad. Tullo modo possem. Aug. Onid
antequam ipsum nomen de ore procedat, si volens id enunciare,
aliquandiu te in silentio teneas, nonne in tua cocitatione manet.
quod expressa voce alius auditurus est, Ad. Manifestum est.
Au8. Ouid cum ipse sed tanta sit magnitudinis, num illa notio
ejus, quam cocitationeante vocemtenes, autlonca, aut lata
ant qui d ejusmodi videri potest: Ad. Nullomodo. Au8. Aee
jam dic mihi cumore ipsum nomen crumpit mo, acqueideco
audiens, solem cocito; quemtu antevocem, C cumipsa Voce
cocitasti, (s nunc fortasse ambocoeitamus, non netibi vide-
rurnomen ipsum velusti accepisse absbe sienificationem, quam ad
meperaures deporcaret? Ad. Videtur. AU9. C. um ergo no-
menipsum sono, Co significatione consbet, sonus autem ad au-
res, significatio ad mentempertineat, non ne arbitraris in no-
mine velut in aliquo animante sonum esse C. orpus, sienificatio-
nem autem quasi Animam soni: Ad. Nihil mihi videtur simi-
milius. Rug. Altende nunc, utrum nominis sonus per literas
dividipossit, cum anima ejus id est significatio non possit ? si-
quidemipsa est, quam paulo anté in nostra cogitatione nec la-
tam, necloncam respondisti tibi videri. Ad. Prorsus assen-
HOr. A45. Quid cum perliteras sineulas sonus ille dividitur.
vide-

## Folio 152 — 82792707X:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Se
d P R N I M AP
videtur libi sienificationem illam retinere: Ad. Ouomodo pos
sunt sineula litera sienificare quodnomen quod ex hus confectum
sit, sienificat: AU3. At cumperdita sienificatione discerpiuts
inliterissonus est, nunc aliud putas esse factum, quam dila
niato Corpore discessise animam; Eo quasi mortem quamdant
Nominis contieisse. Ad. Non solum asentior; se d ita libenterut
nihil memacis hoc sermone delectaverit. Au. Si ereo satis per
pexisti in hac similiiudine, quomodo possit dissecto Corpore Ant
manonsecari, accipenunc quomodo frusta ipsa C orporis CM
Anima sectanon sit, viverepossint. Tam enim concessisti, 
recte, utopinor sienificationem, qua quasi anima soni est
dum nomeneditur, per se ipsam nullo pacto drvidi posse, eum
ipsesonus, qui velut corpus ejus est, possit. Sed in Solis nomt
neita soni est facta divisio; ut nulla parsejus sienificationem alt
quamretineret. Iaque illas literas dilacerato C. orpore nominisi
tanquam exanimamembra; idest significatione carentia cons
derabamus. Ouamobrem si aliquod nomen in venerimus, quod
divisum queac etiam sinculis partibus quidpiam sienificare
concedas oporret non omnimodam veluti mortem tali praecisiont
factam esse, cum sibi membra separatim considerata quoalibet
Senificantia, C5 quasi spirantia videbuntur. Ad. C oncedan
omnino. 5 uljam id ipsum sones stacito. AUD. Accipe. Nan
dum viciniam solis attendo, de cujus nomine superius eximus,
Ducifer mihi occurrit, qui profecto inter (ecundam; Cs rerriam
Sillabam scissus non nihil priore parce sienificat, cum dicimus
i, (s ideo in plus, quam dimidio corpore nominis vivit ex
trema etiam pars habet animam, nam cum ferre aliquid jube
ris, hanc audis. Cnienim posses obtemperare, si quis tibi di
ceret, fercodicem, sinihil sienificaret, fer: quod cum ad
ditur liei, lueifer sonat; 5 sienificat stellam; cum auter
demitur, non nihil sienificat, (5 ob hoc quasi retinet vitam
Cum antem locus; (o tempus (it, quibusnon omnia, quae ses
rinntur, occupantur, ut potins, qua occupant, quoll
oculis sentimus per locum, quod aurilius per tempus dividi
tur. Ut enim vermiculus ille plus loci toius, quam pars ejus
occupabat, ita maiorem temporis moram tenet cum Luciser dt
citur, quam lscirantummodo diceret. Ouare si boc senifica
tione vivis in ea diminutione temporis, qua divisoillo sono fa
Etan

## Folio 153 — 82792707X:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
QD A N T IF A FF
ctaest, cumeader senificalio divisanon sut, non enim ipsa per
rempus distendebatur, sedsonus; ita existimandum est. se-
Etovermiculi corpore, quanquam in minore loco pars eo ip(o, que
parserat viveret, non omnino animam sectam, nec loco mi
norem esse factam, licet inteeri animantis membraomnia per
majorem locum porrecta simul possederit. Non enim locum ipsa-
sed corpus, quod ab eadem acebatur tenebat, sicut illa sienisi-
catio non distenta per tempus, omnestamen nominis literas suas
moras, ac tempora possidentes, velut anima verat, atque
compleverat. lac (imilitudine interim contentus sis, peto
quamte serio delectarum. Oua autem subtilissime de hoc deputa-
riposunt, itaut non similitudinibus; qua plerunque fallunt:
sed rebusipsis satisfiat, ne inpraesentia expectes. Names con-
cludendus est tam loneus termo, (s multis aliis, quatibi de-
sunt, animus ad hac incuenda, Co perspicienda praecolendus
est, ut posis incellicere liquidissime, utrum quod a quibusdam
doctissimis viris dicitur, ita sese habeat Animam per le ipsam
nullo modo, sed tamen per corpus posse partiri.
5
I
I C
te
ilacura depromprum, guou Aoc caple alene deustinus, ur
Planius explicet, qua rationcheri pomit, ut concis Animantis partes dlesant, ele
disunctim motu, e sensu predice virant eriam recedenre Animâ, qua santissimo
ominis exem
insectilis, et inexiensa esse Tulinetur, utneutiquam in Corpoxistras plo declaracum
mentisconcila sic, ac dirila. Nomen duo complectirur sonum scili. ab Aususti
cerarticulatum, et rem significatam, que mediante sono exprimitur.
Sonusa Corporeprocedit, ore nempeettormatur, qui literis, _ syL.
n0
labis constat, qui omnino sciunsitur a re, cujus arbirrarium lignum Nominis A.
eAt. Cumaurem alterum alloquens, de lolis exempli sraria, motu d nima idea est.
velocitare, ediserens, hancrocem, Sol, pronuncio, tunCOPOTTCE,
ur Ideam, exnotionem solis, de quo loquor, habeam, quam pari-
ter opusest, inesse animo illius, quem alloquor, nihenim ex L. 5O, e
qui audic. Colis ideam haberemus, scu nobis significatio rocis consta-
ret,nullius rei aut notionis lignum Sonusore pronunciatus eNet: Cium
igitur solem ore protero, dum lonus a me procreatus audientis aUTeS
ferit, ex impellit, veluti Idea solisqur animomeo inharet, in alterius
mentem transmitritur, ur eodemtempore, quo sonus producitur ex
Rg0_ Auditor de eodem Solecosiremus. Tam liceatIonum, COrDUS,
nocionem rero, scu Ideam Solissono addictam nominis Animam ap.
vellare. Hinc nomen quodammodo ex anima, et corpore coale.
fCir.
OrpuS vero
sonus.
Vlcherrimum quidem, _ insCHIOTUI CHCHCHIPKHI L NVMIIHIS M ttn
tesdiu
i viden

## Folio 154 — 82792707X:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
M AF
Scit. OmpDeus reluri ras Xreceptaculum est, in quo signisicatio
Seu Tolis Idea, utita dicam, continetur, gux dum lonum perticie. 
complet, iplum signisicatirum reddens, haud inconsrue animx adsimi
latuE.
Anima vero nominis, Idea Scilicet tolis in allato exemplo omnind
rominis sni insectilis el, X inextenla, ut neque in loco, neque in tempore di
corpus voro di.LlCudatur; Siguidem neque lonsa illa est, nequelata, aut protunca,
cuma guaris corporis mencura sit aliena. Sonus e contra, cui solis
Idea obtringitur sectilis est; _ si non loco, temporis tamen sp
tiorelxondet; compinsitur enim ex literis, quae sunt partes conli
ruentes inteorum nominis lonum, cujus pars major majori parti rem
poris, minor vero parsminori commensuratur, tOtus vero lonustoL
rempori, quo pronunciatur respondet, ad cum modum, quototum cor
pustoti loco, pars rero corporis parri loci consruit. Sectile parit
busque efformatum est corpus nominis, insectilis vero, e partibus
omninocarensanima; scindatur erso in luas partes, nempe in tresli
ceras sonus, roxscilicer Sol, jam dum nominis corpus concidimur, d
in suaspartes solvitur, recedit illico à sono signisicario, seii Tonum
delerit Ldea Colis, guxintesro Conojunsebatur. Porrodum scinditur
Duopactono- Corpus, _ incolumis manens idea solis ab illo sejunsitur recte dici po
test emortuum jacere, _ interiisse nomen, ut non tantum inteper (o.
nusverum etiam, ex sinsula illius partes, in quasille solutus est, exz.
nimes, ee vira signiticationis dellitutae jaceant. Hoc exemplorecte expli
catur, quopacto in Animantibus, dum corpus scinditur e in luas
Dartes solritur. Anima veroab ea recedensnullo pacto diridatur, led
integramaneat. Attamen expendamus, queso, au postit afterrino
mencalisnaturx, utdum illius corpus. scu sonus inplures partes
conciditur, insectilis Anima, seusignisicatio rori lono addicta abeal
Frasmenta vero Coni adhucanimata maneant aliqualem significationis
vitamrecinentia. Flujus generis nomen est rox signiticacira Luciter,
ene nomina qua utimur, utalteri exprimamus Ideam quam habemus de Scella,
quae maturino tempore solem praecedit. Jam dilaceretur hoc nomet
Luciter in duaspartes, quarum prima sit major nempe Luci, altera
verominor, Scilicer ter; Prolectorotumnomen interiit, recessir enim
abillius corpore Anima nimirum signisicatio, _ Idca ScelIx (OleM
orecedentis, quae nullopacto urpore infectilis scisso lono in parres so
luta est; quamristamen abiisse dicatur integra Anima torius nominisi
nihilominustrasmenta soni, que supertunt, Luci, scilicet e fer, et 
prima anima careant, quae totum complererant nomen, animata ad
hruc, leu signilicationis rira praeditaremanent, nam, Luci, signisical
Lucem, ter veroillud verbum indicat, quo urimur, cum alteripre
ciximus, uerem aliquam ex uno ad alrerum locum transfer2t: Pn quo Pa
ctoin hoc exemplo Anima torius nominis insecta abjit, trulta verono
minis ad huc viventia, urita dicam, et Anima instructa reman serunt:
similimodo quo contingere diximus in illis Anima lculis quorum AMI.
ma licet srinlectilis et sciso corpore recedar, trasmentâ tamen qua
remanent, adhuc ritam, ex senlum detinent. Carendum ramen ell
exoleguitur Augustinus, ne versipellex, ac simulatus Amilicudinur
alpectus nos decixiar. Soliisitur Racioniinnicendum cA, quae ut n
dimus
mainsectilis
visibilis est
men interess
licarure
nadam etu
que adhue
dicissa, an
na predita
manent.

## Folio 155 — 82792707X:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
EDANXIT ATC.
dimus Patis nobis axerit ene hullaque corporis tile labo.
Lare Animam. Quatrlo Hal secllse, e extentum Ciorpusanmet. u
vivificet.
E X X V
5.
nc accipe a me B velis, vel potius recoenosce per me, quam
ea sit anima non spatio loci, ac remporis, sed vi ac potentia. Nam
ida si meministi proposicum, ac distriburum jam diiu nobis est. De
numero vero animarum nescio quid tibi respondeam, cum hoc ad
istam questionem percinere puraveris. Cilius enim dixerim non esse omnino qua
rendum, aut cerre nunc ribi differendum, quam vel numerum ac maltieudi-
nem non poreinere ad quantitarem, vel tam involutam quaestionem modo a me
eibi posse expediri. Si enim dixero unam esse Animam concurbaberis, quod
in altero beata est, in altero misera, nec una res simul ex beara es misera po-
test esse. Si unam simul. O. multas dicas esse, ridebis nec mihi facile, unde
tuum risum comprimam. suppetit. Sin multas tantummoda esse dixero, ipse
me rideba, minusque me mihi displicentem quam ribi perferam. Audi erea
quod ex me bene le audire posse polliceor. Quod vera ant ambobus aut alterine-
Brum ita oxerosum est, ul fortasse opprimat, ne subire aul imponere velis.
Ad. Ceda prorsus, es quod ribi coneruenter mecum videtur azi posse quantum
valeat Anima, exrecto ut exponas. AV8. Outinam doctissimum aliquem, ne-
que id tanum, sed etiam eloquentissimum, es omnino sapientissimum, perse.
etumque homnem de hoc ambo interrocare possenus. quonam ille modo, quid
Anima in corpore valeret, quid in se ipsa, quid apud Deum cui mundissima
proxima est, e in quo habet summum, atque omne bonum suum dicendo, ab
disputando explicaret. Nunc autem cum mihi ad hanc rem desit alius, audeo
tamentibi non deesse. Sed hoc mercedis est, quod dum valeat Anima, indo-
etus expedio, quid ipse valeam securus experior. In primis tamen tilii am-
putem latissimam quamdam es infinitam expectationem, ne me de omni Ani
ma discussurum putes, sed rancum de humana, quam solam curare debemus
si nobismet ipsis curae sumus. Haec isitur primo quod cuivis animadveriere
facile est, corpus hoc terrenum, ac mortale praesentia sua vivificat, collieit
in unum, atque in uno tenet, diffuere, atque contabescere non sinit, alimenta
per membra aequaliter suis quibussaue redditis distribui focu, concruentiam
ejus, modumque conservat non tantum in pulchricudine, sed etiam in crescen
do, alque rienendo. Sed haec omnia homni etiam cum arbustis communia vi-
deri queunt. Haec enim etiam dicimus vivere, in suo vero quidque illorum
genere custodiri, ali, crescere, signere videmus atque falemur.
ascende itaque alterum gradum ex vid quid possit anima in sensibus ubi
evidentior, manifestiorque vita intellieitur. Non enim audienda est, nescio
quae impietas rusticana plane, maxisque lignea, quam sint ipsa Arbores, qui-
bus parrocinium praebet, quae dolere vitem. quando uva decerpitur,  non
solum sentire ilta cum caeduntur. Sed etiam videre, atque audire credit. De
quo errore sacrileeo alius est disserendi locus. Nunc quod institueram altende.
qua sit vis Anima in sensibus, arque in ipso mocu, munifestior est Animantis
4100-

## Folio 156 — 82792707X:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
156
F
A
N Y M AP
quoruom nobis cum iis, quae radieibus fa sunt nulla potest esse communio.
Imendit se amima in lactum; e eo calida frieida, aspera tenia, dura mot
lia, levia, gravia, sentit, atque discernit. Deinde innumerabiles disseren
tias saporum, odorum. sonorum formarum, sustando, olfaciendo, auaest
do, videndoque dijudicat. Atque in us omnibus ea quae secundum naturan
sui corporis sunt asciscit, atque apperit, reiieut, fueirque contraria. ReMo
vet se ab his sensibus certo intervallo remporum, e eorum motus quass pe
quasdam ferias reparans, imagines rerum; quas per eos hausit. secum catet
vatim, es mulupliciter versat, es hoc rotum e somnus, es somnia. s
de etiam gestiendo, ac vacando facilitate morus delectatur, es sine labores
ordinas membrorum o cordiam, pro copulatione sexus aeit quod potest, atqu
in duplici natura socretate, atque amore molitur unum. Paribas non jam e
snendis tantummodo, sed etiam fovendis ruendis, alendis, atque conser
vandis conspirat. Rebus, inter, quas corpus asit, e quibus corpus suste
tat consuermane sese innectit, es ab eis quasi membris asre separatur
quae consuctudinis vis enam sejunctionem rerum ipsarum; aique Inerval
lo remporis non discissa Memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse
Ammam eriam in bestris nemo neeat. Ergo attollere in cerrium gradum
qui jam est homini proprius, e cooita memoriam non consuccudine imoll
harum. sed animadversione, atque penis commendatarum, de retentari
rerum innumerabilium, tot artes Opificum, aerorum cultus, extruetis
nes urbium, variorum dificiorum ac moliminum muliimoda miracala
inventiones eot sienorum in literis, in verbis, in sestut, in bujuscemod
sono, in picturis, alque femendis tot gemium linenas, tot instibuta
tot nova; uet instaurara, ranium librorum numerum, es hujusmodi. mo
nimentorum ad castodiendam memoriam, tantamque curam Posteritaris
officiorum, porestarum, bonorum, dienitatumque ordines sive in familiis
sive domi militiaque in Republica sive in prophanis sive in sacris app
ratibus, vim ratiocinandi, es exeoeitandi fluvios Eloquentia carma
num varietates, ludendi, ac jocandi causa milleformes simulationes
dulandi peritiam dimetiendi subtilitatem numerandi disciplinam, praterta
horum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec, e omita
nd bumana. Sed est e aahuc ista parum dectis, acque indoctis, pari
bonis, ac malis animis copia communis. Suscipe ieireur, acque insili quar
gradur, ex quo bonitas incipit, atque omnis veralaudatio. Flinc enim anilt
se non solum suo, si quam universi partem asit, sed ipsi etiam 2niverso cl
pori audet praponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentia 
chriludinique sua comparata discernere, atque contemnere. Ft inde quo N
sis se delectat, eo magis sese abstrahere à sordibus rocamque emaculare,
mundissimam reddere, es comptissimam, roborare se adversus omnia, quae
proposito, ac sententia dimovere moliuntur, societatem humanam maenipet
dere, nihilque velle alteri, quod sibr nolit accidere, sequi authoritatem
ac praecepta sapientum e per haec loqui sibi Deum credere. In hoc i
praeclaro actu anima inest adhue labor; e contra bujus mundi motestias
acque blandicias maenus, acerrimusque conslictus. In ipso enim pur
rionis nosocio subest metus moriis sape non magnus; sape verd vehemeto
tissimus. Non maenus tum; cum robustissime creditur nam videre
urum hoc sit verum, nen nisi perpureata Animae licet, rania Dei provi
dentia, justitiaque subernari omnia, ut nulli mors inique accidere possi
etiam

## Folio 157 — 82792707X:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
AD RNF IT A TP.
etiamsi eam forie iniquus inculerit. Vehementer autem formidatur mors in
hoc jam eradis, cum e illud ed creditur infirmius, qud solicivius quari-
tur. es eo ipso minus videtur, quo vranquillitas propier mecum minor est
investigandis obscurissimis rebus per necessaria. Deinde quo masis macis-
que sentit Anima, eo ipso quod proficit, quantum intersit inter puram. 
contaminatam eo mazis rimet ne deposito isto corpore minus eam possit Deus quam
se ipsa ferre polluiam. Nihil autem difficilius quam es non metuere mor-
tem  ab illecebris hujus mundi. sieut pericula ipsa postulant, temperare
Tanta est ramen Anima, ut etiam hoc possit adiuvante sane justitia sum
mi, es veri Dei, qua haec 2niversitas sustentatur, es recitur: qua
etiam factum est, ut non modo sini omnia, sed etiam sic sint, ut omni-
no melius esse non possint. Cui se in oxere tam difficili mundationis suae adju-
vandam es perficiendam; piissime, turisoimeque commiltit. Duod effectum
erit, cum fuerit ab omni Animae tabe libera, maculisque diluta cum se de
nique in se iosa taetissime tenet, nec omnino aliquid meruit sibi, aut ulla sua
caus quidquam ansitur. Est erso iste quintus Gradus. Aliuod est enim effi-
cere, aliud tenere puritatem, e alia prorsus actio, qua se inquinatam
redinterrat, alia qua non patitur se rursus inquinari, in hoc oradu omni
fariam concipit quanta sit. Quod cum conceperit, tunc vero incenti quadam,
es incredibili fiducia pergit in Deum, idest in ipsam contemplationem verica
tis; e illud propier quod tantum laboratum est, altissimum, es Cacraris
simum pramium; Sed haec actio idest apperirio incellicendi ea quae vere, sum-
meque, sunt, summus aspectus est anima, quo perfectiorem, meliorem, re-
etiorem que non habet.
Sextus ergo erit iste gradus actionis. Aliud est enim mundari oeulum ipsum
animae ne frustra, e temere aspiciat, es prave videat, aliud ipsam custodi-
re, atque firmare Canitatem, aliud jam serenum, atque rectum aspectum
in id, quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere, quam mun-
dati, ee sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum
nihil boni. sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea no-
men veritatis abjudicent, es cum quadam lbidine; es voluptate misera-
bili in suas renebras, quas eorum morbus pati potest, medicina maledicentes
resueiant. Unde divino afflatu, es prorsus ordinari(sime ilud a Pro-
pheta dicitur: Cor mundum crea in me Deus; es spiritum rectum innova
in visceribus meis. Spiritus enim rectus est, credo quo fit ut Anima
in veritate quarenda deviare, atque errare non possit. Dui profecto in
ea non instauratur, nisi prius cor mundum fueriti, hoc est, nist prius
ipsa cocitatio ab omni cupiditare, ac fece rerum mortalium sese cobibue-
rie, es eliquaverit jam vero in ipsa visione, atque contemplatione ve-
ritatos, qui septimus atque ultimus anime cradus est neque jam gradus
sed quaedam mansio, quo illis gradibus pervenitur, quae sint zaudia
quae perfruitio veri,  summi boni, cujus serenitatis, atque aeterni-
tans asflarus quid eeo dicam: Dixerunt haec quantum dicenda esse judi-
caverunt maena quaedum, es incomparabiles anima, quas etiam vidisse.
ac videre ista, credimus. Illud plane nunc audeo sbi dicere, nos si
cursum, quem noliis Deus imperat,  quem tenendum suscepimus
constantissime tenuerimus, perventuros per virtutem Dei, atques
sapienciam ad summam illam causam, vel summum Authorem
vel summum Principium rerum omnium, vel si quo alio modo res tanta
concrien.

## Folio 158 — 82792707X:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
F A N I M AP
congruentius appellari potest, quo intellecto vere videbimus, quam sint omnia sib
sole vandas vanitantium. Vanitas enim est fallacia, vanitates autem, vel false
vel fallentes, vel urigue intelliguntur. Licet tamen dignoscere quantum inter
hac, e ea, quae vere sant distet, es quemadmodum tamen etiam ista omnia Det
Authorecreata sint, es in illorum comparatione nulla sint, per se aut em considera
ramira, atque pulchra. Tunc agnoscemus, quam vera nobis credenda impera
ia sint, quamque optime, ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nueriri fuerimus;
quave sit urilitas lactis illius, quod spostolus Paulus paruulis se potum dedise
predicavit, quod alimentum accipere cum quis matre nutritur, urilissimune
est, cum jam crandis est, pudendum respuere, cum opus est, miserandum repre
pendere aliquando, ant odisse sceleris, e impietatis, tractare autem, de l
spensare commode, laudis, es charitaris xlenissimum est. Videbimus etia
natura hujus corporea tantas commutationes, es vicisseudines, dum divinis
lecibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem carnis, qua parrim tardius, pa
im omnino non creditur, ita certam teneamus ut cerrius nobis non t, sole
cum occiderit, oriturum. Jam vero eos, qui ad exemplum saluris nostra, 
primicias a filio Dei potentissimo, aeterno, incommutabili susceptum hominem
cumdemque natum essé de Virgine cateraque hujus historia miracula irrident
sic contemnemustanquam eos pueros, qui cum pietorem proposstis tabulis, qua
intueatur, pincentem viderint, non puient posse hominem pinei, nist aliam 
cturam, qui pingit aspexerit. T anta autem in contemplanda veritaie volup
est, quantacunque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tan
ta synceritas, tam indubitanda rerumfides, ut neque quidquam praeter ea scis
se se aliquando aliquis putet, cum sibi seire videbatur. e quo minus impe
diatur anima tori rota iherere veritati, mors qua antea metuebatur; idest 
hec corpore omnimoda fuea, es elapsio pro summo munere desideretur.
E X P O S I X 1 O
NOm; quantus sic humanus Animus, inquiritur, ut ipsc met
Auguctinus, hujus operis initio admonet, sinomine quancitactu
moles, e extensiocorporis intellisitur, nulla Pane occurrit relpo
 guillem, ut superiussolida, e operola rariocinatione oAtenc
maepotestat ex. WuS, L Hulla corporum masnitudine cumet, sed insectilis prot
Susest, e incOrPOrCuS; Si rero renitquancitas ririum, ex porestatis
veremasnus Animus dici porest, ac reluti sua quantitate pollere. le
circosuperes, ut Augustino docente, accurate expendamus, quanti
 ex D ViS Anim, seu quancum raleat, ac possit Anima corpori, sbi ip
corpori compa. a atata; Nlammagnopereporensest, s ad corpus reteratu
ingenttous Pariterriribus gauder, dum a corporum consideratione
juneta in semeripsa sictir, ac manet, ac tandem robustistima eradit, dun
De Animae po. LHCOMHuCaBM retOCopulatur, atque ad suum Pulcherrimum Aucho
rem tendit. Vim autem ac porectatem Animi in septem gradus diltet
buic Augultinus, in quibus rocum Anime robur plenistime continetut.
quos gradus sinsillatim cositatione rerolremus, atque pro riribus tast
arduam; atque et inroluram rem explanare curabimus.
Ouanta sit Ir
telligeris Ani-
penditur
Anima e sib.
rata summope
re potens est
restate in sept
sradus distri-
bruta.

## Folio 159 — 82792707X:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
M V S C R ADD
matio
Vires luas Primum Anima in corpore orsanico, cui cunjunsitur
amplissime nobis aperit dum illi ricam ex robur elarsitur. Prenim adeo
robulta est, ue suxe operationis presentia singula corporis organa ani-
mmec. perticiat, ac viriticet, quae in unum collisens, ab externarum re.
rum injuriisoculara quadam lagacicace rindicat, ac cuetur. Non alio
ramen pactoririficat, nihi cositatione imperando, resit enim ac mo.
deratur Rethereum halitum, qui in cerebro suam sedem obrinens fuoat.
Aacu, X impulsa insulis corporis membrisconsruas rires submini.
Arat, ac reluri ballamicus quidam rigor corruptionem ac putredinem
impedir, necorporisparresmarcescant, ac mutuo sejungantur. Cium
ersoricalishic, _ subtilisimus halitus Animx nutibus obtemperet
actandiuincolumis, integer, ex regetus in organis conservetur, ac
duret, quamdiu in corporecositat Anima, manifette sequitur, Ani-
mam cua prelenria rere corpori ricam impartiri, quxe dum mulcitariam
roluntaris imperio ethereum spiritum, canquam suum insionistimum in-
Arumentum, mulcitariam asitat, moret acquedirisit, corporisinere.
mencapromoret, ac singulisillinsparcibus consrua lua distribuit ali
menta, gux omnia quibusdam localis morus lesibus, additione, eSe
cretione, xechereo halitu un decunque accurrente, miro quodam artiticio
verficiuntur. Ilaec autem non tancum hominibus, rerum etiam de Plan-
riscommunia esseridentur; Nam elanex non minusac humana cor-
Porae crelcere, et nutriri, quin etiam quodam intestino mocu ani-
maridicuntur. Ouaratione reroid in plantis peragatur, alcioris qut
demestindasinis, ex ad hunc locum minime spectat.
5B C. 10S ClEAV∞S
vorisrita. Sen lusaurem nihilaliud est, quam Animaeris, _ facuITaS
cositandi dependenter a corpore, sentitenim Anima, cum de aliqua
recositat ob imprestionem factam a rebus externis in corporis orga-
na, modoquo superius expoluimus, tensusindolem, de naTuTAmCUm
Ausultino enueleantes. Dum veromultitariam corporis organis, sen-
Tuum ministerio, uritur Animus, hic ad corporis custodiam, ac cutelam
Porilimum a natura destinatur, quipre qui dum rarias corporu tormas
ac diverlas tensiles qualirates senriendo percipit, ea que corpori noxia
sunc, rejicir, quae rero ei consruunt amplectitur. Ex hac sentiendi
vircure motus roluntarii, specieipropasatio, et quamplures alie insi-
BLIESODETALIONESIM COrPOrE Ortum auCunC, qu nOn Tancum dit Au.
Suctinns
Animationisenlus succedit, in quolignius Animee potectas etul
Bec; Lta vas Mae abatde, de aenacur aaco

## Folio 160 — 82792707X:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
A N Y ME AB
sullinus, hominibus, verum ClaH LIFFALaCDUS Amimantibus suII
communes, quibusnon minus ac nobis sentiendi poreslas coneruete
videtut.
L L L
S ER ADVS
Cum Animam ad liberales artes, _ prectantissimas Disciplinas, au
Reipublicae, ex humane socieratis bonum ordinatas, comparamus,
senluum rires excedere, ac ralidiorem illam esse intellisimus; mirum
enim in modum Anime porentia manifestatur in Arribus, quarum op
quidquid ad trumane locieraris commodum, delectamentum, ac fell
ciraremcendit, excogitatum eAt. Nam Animus arrium, ac disciplina
rum solerriamunitus, ac roboratus, ad menluram sensilem revocd
Oniversum, arichmericas suxputationes perticie, lyderum curlus
emetitur, cempora cronolozicocalculodirisie, univertam resturis (u
perliciem, in Regiones, ac Prorincias distributam, ocuis in ScoBrapH
Cistabulis extibet, excujus tandem periria tor gentium idiomata,
ror ingeniola archirectura monumenta urbium constructiones.
atque tor innumera inventa in humani consorcii pratiam originem
traxerune, utad Animae ririum magnicudinem explorandam, ac de
Buoscendam Caris siC, intelligentix aciem in solas Mathematicas disei
plinasdirisere, ex quarum speculatione, utu, atque solertia, Opriea.
Perspectira, Naurica, AAronomia, Musica, Mechanica facultaS,
ac plures alix praectantissime doctrina, quae rulso Phisico Mathemai
ea vunenpantur, ad hominum sociecacem beandtam, exornandam.
ac mulritariam locuplerandtam derirarunt, quas cum cogitarione
rerolro, humanum Animum, Creanrem Dei Sapientiom aemulari
intucor, utille praeclarius interminare Dei Potenrix imitamencum,
artibus ac disciplinis obarmatus, cirra errorem dici ralear. Fujulmoct
tamen rires ex artibusileprompixe, _ doctis, e aliqua ex parte imp
ficis, Exbonis, ac malis hominibus suntcommunes.
aeletd eADD
Intriplici gradu jam expoMto AnimuS AHIEICOIPOre, aur median
actollitur, a Cingulis corporibus queaamodo se Le suB C, aet SePC
redic, aequeluam rim, al poretatem in lemespra eltu, apet
mus; valdetam carcuum eeoperorumeit, Ansum AII u COrP
ribus cosirandis aluetum a corporum, contideratione abducere, de a
sen.
COrPOTE, QUECITCA COrDOTA OpCratuT. Dum aurem ad quartum Gradu
Scrutatur. Hlic veroconacus, quo Animus a cogitatione cuncta cot
Pora remorerelludet. Virtusnuncupatur, a qua omnis boMaS,
vera laudatio incixie, quanimirum juctus ab seto sccemu 

## Folio 161 — 82792707X:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
QN ANTETATE
Tuummiaoinibus avocare quinetiam tantum corxoris Bonis ac Censili.
bus resuptatibus se obtrinxie Animus, uc nihil ei difficiliusse, ac
durius; quam carniscupidirares à se rejicere, e a corporum impurita
te, ac curxicudine ium amorem remorere, idcirco nis peculiare
quoddam Deimiserentis auxilium accesserie, nunquam ad Hujusriod
vircutis gradum ascender Animus, quimorem, seu corvoris disun
ctionem plurimum expareicens, ad se redire lummoxere renuir, Tuam
urita dicam, naturam ingreci, relicto extrateo egriferE, ac vehementEr.
extimeseie. Dum erso Animusad se ipsum accedere eniritur, acer.
Bisimus quidam enascitur consictus, quo imdginandi, ac sentiendi
vircures quodammodocum incelligentia e Animio se ipsum inguiren-
tepugnant; Elinerix Animus immundistimas phantasmatum aeies
a le rejicit, quod illico turmarim, ac summo impetu in cum irruune.
ee veluciguaguaversum obsidene, ut laepissime contineat co cumultuo
Pus, ac forcius sensilium rerum imagines, ac voluptatum carnis inc
moriam, menteminradere, e oxpugnare, quo ralidius illa a phran.
casia, acque sensibus suam considerationem disociare Audet. Onamo-
brem haud nature viribus, sed Dirinoathante auxilio aliquando con-
ringit, ut omnicorporis simulaero polthabito, carnis illecebris spre
tis, sibiiph Ceserestituat Animus, ac curpi risibilium rerum amore pur-
Betur.
Dux laudabilis, ac fumme lalutaris pursatio virture pertici
cur. Virtusantem nihil aliud est, quam ipsemet Amor ordinatus, quo
Animus corporeis rebus sibi subdicis ac deterioris ordinis haud pertrui-
tur, sedtanium uc rector, ac Dominatoruritur, ad sola incommuta-
bilia e ca, gux suntalcioris, ac prestantioris conditionis, tanquam
sux fruitionis objecta, Tuum amorem calteac pie convertens. Cunier
Sd amor tuo rectienitur ordini, ne ucendis utamur; haud fruamur
Fruendis Fruamur, non reroutamur, tunc ex Animo rirtus emergit.
cujus ope Animus quantum singulis corporibus excedat, acqueluis bo
nis deteriora, e intirmiora sint corporis bona insenti cum saudiodi-
Enolcit. Ldcircoquo masisa lentuum apparentiis; ac spectris se velu-
ria rinculis Coluit; co impedimenris semoris liberior, ac porencior
eradic, aegue exfCuitusea, quae sublimiora, e alciora cunc; incet
26F
utGabelics
Cum Anima, adjurance saneiastitia summi, ac veri Dei, qua reruin
universitas resitur, ac conserratur ab omnirabe, ac terreni amoris
maculis in quarto virturis eradu se liberarerit, sibi iphiam teliciterre
Aituta, quintus succedit gradus, nempe tranguillitas, quae tunc cre-
nit, cum prorsus phancasmatum curba debellata, sen sibus, X concu.
Discentia percurbationibus edomitis, in lemeripla, carne silente, leta
sictie, ac quiescir Anima, cujus rires adeo asiuune, ut hraud faciléa
serenirate, qua pertruitur, dimoveriraleat. Cium rero Animus a
Corporum consuendine le abducens, de carnis volupiacibus trium
phum,

## Folio 162 — 82792707X:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
B A NY I M AP.
ehum devorrunc cum scipiaceacut, al loa  uart iatelligenct
Pocellarem immersitur, innumerasdores, ac praellantissimas atlec
nesin sederesit, ac cernit, ex porillimum eam volupirevariter, ab
insentiterrore perfundunt, dueille immenle, ac insiniex intercape
dineemur simariscapacitares, que iphius veluritundum, ac interiorem
nacuram efformant; quarum altera cummo, ex Universali vero, in
commutabili. Xx illimicaro Bonoalrera rantum impleri, e perticipo
test. Oux cum racux, ex luis conoruis naturis denudare Animo m
nifectantur, nihil sane Animoncerbius, ac durius accidere porett.
nam cimerum, erilticiam, ac perperuam agirarionem, _ sollicitudi
nem conciliant. Cum verospes in tranquillicarispradtu accedir, urim
mentusuterquefundus. ex impetus intiniro Vero ac Bono randem lans
retur, ac expleatur, tunc rehementissimum consursie saudium, qua
Animusad luammeram, ac terminum, reluri supri lea surgens, re
rerendere incipir, suasquerires planiis percipiens, eo masis corpo
ra, ac caducas rescontemnir, ut lummo labore ad sensiles resinspiciett
AAS, AE COFDOTISINCOLUMITASExPOLCIE, COAYETTATHE.
FX FVS GR AD
Eursatus jam in quarro, ac summa cranquillirate in quinto gradu
pertruens Animus. illicoad incommutabile, d infinitum verum inte
riori Inrellisentix oculo incuendum, ac reluri in illius penirioribus
contemplandum praeparatur. Idcircorranquillitari succeditinsrectio
quamensinsenti quadam, _ incredibili tiducia in Deum persir, idell
in ip lam conremplarionem veritatis, ad quod obrinendum non secuta
ris, acprophana, sed porissimum eranselica rirtus, accordis puritas
conferune, quae nihaccesserine, iplum niridissimum, ac firmissimun
veritaris lumencaliginolum, guin eriaminane, ac fictirium ridebitue
nis, qui non adhucutoporterpursari. & Colida virrure, ac sinceta
Pietare munici in illimitarum ac lesirimum rerum inspiciendum coin
quinatum, ac caligancem cosiracionis oculum dirigune, qui cumil
lud fuctinere negueant, in caldem renchras, quasa se ipsis eliminare co
nancur, infelicirer irruunt. Jam igitur in hoc graduuterque infinitus
Anime Fundustaltarum, ac Fallacium rerum amore, _ inanibus ima
sinibus expursatus ad summum Verum, ac Bonum recipiendum ma
Gropere dilponitur. Oue Preparatio excellens quaedam vis, seu actio
elt, apperitus scilicet intellisendi ca, gux vere sunc, quaruinco
Enitio tolis piis ex caltisanimis conceditur. Siquidem neguir AnimuS
ad hunc gradum arrolli, nisi primo spiritus rectus, sirmiter nempead
herensDeo, acquecormundum, omninimirum capiditate, ac mor
ralium rerum fece vacuus, ex expeditus tuerir. Tum enim recta, 
Dura cradiemens, cum nullo foedo corporum amoremaculatur, aeque
consantissime ad solum Deum, reluri ad Cuiterminum, ac metam aspi
rans, a veriratisagnitione neutiquam removeri, aur deRectere porelt.

## Folio 163 — 82792707X:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
2
a
NYS,
ntempudio.
Ponguam Animus Virture, Pranquillitate, ac in sexro inpremio
nis gradu ad immurabilis, e sempirerne Veritaris agnitionem se
praepararerit, tandem ad perfectistimum, ac poaremum gradum per.
rinsir, quo ipsi Deoineltabilimodo conjunsitur. ee in iplam immarce.
leibilem rerirarem quaquarertum immersirur, urin Deo manere, ac
pertecte rirere dici raleat. Dux tamen sinc ingentissima saudia, que
plenissima rolupras, quibus contemplans Animusin hoc seprimo gra-
du pertruatur, magne, et incomparabiles quedam Anime in semer
IDAIS TaTIS PETCEPCFHNE, ac docuerunt. Nam sifinita, e exipuXreS
ut sunt corpora, autaliquae reritates a Cieometria, aut Arithmerica.
aura guarisalia prophana scienria, ee seculari dilciplina provosire mul-
tum Animummorent, d alliciunt. Sancinexplicabiliserit roluptas
incomparabile, e captu difficile saudium, quo pertunditur Animus.
cum, litas est dicere, iplomet intiniro Vero, acimmenso Bonoin suis pe-
nitioribustansitur. eafficitur, quo utraque amplisima mentis capa-
citas expletur, ac laciatur. Dum autem Animus interminati reri tul-
Foreirradiatur quantum ixse valeac, ac sinsula corpora, iplumque
risibilem Dniversum ancccellar incellis enria planistimea Nequitur, quin
etiam turilem, ac nusolam hujus Exculi sapientium conremmens, aC tan.
quam Faruam, _ Aulcam irridens aperre noscit, umbratiles, ac larva-
tasreselleeas, quasprophani disputarores inani, et traudolenta loqua
citate nosdocere solent, hille tummo. e incommurabilirero compa.
rentur, quod in purisimisac incontaminatis Animis ettulset, ex pecu
liari quadam latentis operationis prxsenria inhabitar. In cujus inexrin-
Buibili, ex nicidillima luccerrorum renebris ercussis, quam solida, ac
verasint, Christianx Rclisionis myaeria inspicit animus, irridens
Rulciriam, acinsaniam illorum, qui sidei arcana contemmune, quia
illa nequesensu, neque intellectu clare deprehendunt, ac denique in-
telliget, quam imbecillis, ac languida sic humana lapientia vis, quae
rix exigua dignoscit; ut cerrum ab incerro difficilé sccernat, ac lx
Dissimeumbras, ex figmenta, ut solidistimas veritares, _ ex adverlo
vera, ac Polida ut Acciria, ac larrata, praepollerojudicio masnivendat
aUTaSperNaTuT.
Adhancixitur salutarem, ac veram Capientiam tendamus, qux sola
Intellectus nostri tamem explet, totam sciendi cupiditatem occuvat, e
implet, ad quam cum dirina pratia auxiliance perrenerimus in ea bona
incidemus, quae fuse in hoc capire prolequitur Angustinus, e nosco-
Diolius. _operolaarsumentatione in noaris inreltisationibusaverie.
mus, cum de dupliciimmen so Impetu Flumanx menris ad incommura.
bile Verum, ex infinitum Bonum displcationem institmemus.

## Folio 164 — 82792707X:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
164
LM A
FII
 X + V
Vdissi quanta vis si Anima, ac potentia, quod ut breviter colli-
eam quemadmodum fatendum est; anmam humanam non essé quol
Deus est, ita praesumendum nihil inter omnia, quae creavit, Deo est
propinguius. Ideoque divine, ac singulariter in Fcclesia Catholie
eraditur, nultam creaturam colendam esse Anima, libentius enum loquor h
verbis, quibus mihi haec insinuata sunt, sed ipsum lancummodi perum
quae sunt omnium creatorem, ex quo omnia, per quem omnia, in quoomia
idest incommutabilem veritatem, incommulabilem aternitatem, incommuta
Bilem charitalem, unum verum Deum, atque perfectum, qui nunquan no
fuerit, nunquam non erit, nunquam aliter fuerit, nunquam aliter erit. 
nihil sit secretius nibil praesentius, qui disficile invenieur ubi sit, diffieitilt
ubi non sit, cum quo esse non omnes possant, ex sine quo esse nemo poiest,
S quid de illo incredibilius, convennienius tamen aique aptius hommes diceré v
demus. Pric erco solus Deus Animae colendus est, neque dscrece, neque cdt
fuse. Quidquid enim anima colit ut Deum, necesse est, ut melius esse quam 
ipsam patet. Amimae autem natura nec terra, nec maria, nec sidera, nec W
na nec Sol, nec quidquam omnino quod tanei, aut his oculis videri potest,
non denique ipsum, quod videri a nobis non pocest, calum. melius esse creden
dum est. Immo haec omnia lonee deteriora esse, quan est quaelibet A im, rat
certa convincit, si modo eam veri smatores ducentem per ins lita quae dam es d
hoc ardua constantissime, atque observantissime, sequi audeant. Si quid vero ali
est in rerum natura praeter ista, quae sensibus noca sunt, es prorsus quae aliquod 
cium loci obtinent, quibus omnibus praestanciorem animam humanam esse dixt
mus. Si quid erso aliud est eorum. quae Deus ereavit, quiddam est deterius,
quiddam par deterius ud Anima pecoris. par ut Angeli melius aurem nibil
Et si quando est aliquid borum melius, hoc peccaro ejus fit, non natura
Duo ramen non usque adeo fic deterior, ut ei pecoris anma praeferenda, au
conferenda sit. Deus icitur solus et colendus est, qui solus ejus est Author
TTomo aurem quilibet alius quanquam sapientissimus, e perfectissimus, vt
prorsus quaelibet anima Rationis combos; at que beatssima amanda TantM
de  imitanda est, eique pro merito, alque ordine quod ei concruit, des
rendum. Nam Dominum Deum tuum adorabis, es illi soli servies, Frrat
sibus vero cognaris Animis, es laborantibus quantum licet atque praeceptum 
opem ferendam esse, seramus, ita ut hoc ipsum, cum bene acitur Deum P
nos acere intellizamus. Neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis 
riae cuvidirate decexii, quo uno malo a summo in ima demereimur. Neque
eiis oppresses, sed ipsa vicia, neque peccatores, sed ipsa peccata oderimus
Omnibus enim subventum velle debemus, etiam qui nos laeserunt aut ladere
aut omnino ladi volunt. Hhaec est vera, haec est perfecta, haec sola Relisio
per quam Deo reconciliari pertinet ad Anima, de qua quarimus magnieudinem;
qua se libertate dignum facit, nam ille ab omnibus liberat, cui servire o
nibus ueiissimum est, es in cujus servitio placere perfecte sola libertas est
Sed video me pene excessisse metas propositi mei, ac sine alca interroeasione
PaM.

## Folio 165 — 82792707X:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
GD A N T LX R FE.
ramdiu vibi mulia divisse neque id me paenitet. Nam cum sint iia per tam mul-
165
s Ecclesiae Scrixiuras dispersa, quanquam ea non incommode colleeisse videa-
mur. Plene damen intellisi nequeunt; nisi quisque in illorum (eorem quarto
gradu forrier asens, pielatem que custodiens, e ad ea percipienda sanitatem
ac robur comparans, inquirat omnia sincilaiim diligentissime, ac sacacissime:
Namque illis omnibus gradibus inest distincta, es propria pulchriudo, ques
ectus melius appellamus. Duarimus quippe de Anima potentia, es fieri po-
test, ut hec omnia simul aeat, sed id solum sibi acere videatur quod asit cum
difficultate, aut certe cum rimore. deit enim hoc multo quam catera atten-
iior. Ascendentibus icitur sursum versus. Primus actus docendi causa dica
cur animario, Secundus, sensus. Terrius Ars, Ouarius Vireus, Duintus
Tranquillitas, Scxcus neressio. Seprimus contemplario. Possunt es hoc modo
appellari. Primus de corpore, secundus per corpus, tertius circa corpus, Ouar-
tus ad se ipsam, Ouintus in se ipsam, Sextus ad Deum, Seprimus apud Deum
Possunt e sic. Pulchre de alio. Pulchre per aliud, pulchre circa aliud, Pul-
chre ad pulchrum, pulchre in pulchro, pulchre ad pulchritudinem, pulehre
apud Pulchritudinem. De quibus omnibus post requiras, si quid videbitur
aperiendum, nunc ideo volui tot ista sienare vocabulis ne te moveat, cum alit
aliis nominibus eadem vocant, aut aliter etiam partiuntur, es ob hoc aut ista.
aut illa improbes, innumerabilibus enim modis eadem res, es appellari, 3
dividi possint rectissime, ac subtilissemie. sed in tana coxia modorum uitur quis-
que quo se concruenter uli existimat. Deus isitur summus, es verus lese in-
violabili, e incorrupta, qua omne quod condidit, regit, subiicit anima cor
pus animam sibi, e sic omnia sibi, neque in ullo actu eamdem deserit, sive
pana, sive praemio. Id enim judicavit esse pulcherrimum; ut esset quidquid
est, quo modo est, es ita naturae gradibus ordinaretur, ut considerantem Dni-
versitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas omnisque Anima pana, s
omne premium conserret semper aliquid proportioni justae pulchricudinis, dispo.
suionique rerum omnium. Datum est enim anima liberum arbierium, quod cui
nugatoriis ratiocinationibus labefactare conantur usque adeo caeci sunt, ut ne
ista ipsa quidem vana, auque sacrilesa propria voluntate se dicere intellieant.
nec tamen ita liberum arbierium animae datum est, ut quod libet eo motiene
ullam partem divini ordinis, lesisque percurbet. Darum est enim a Capientissi-
mo atque invictissimo totius crentura Domino, sed ista ut videnda sunt, vi-
dere paucerum est, neque ad hoc quisquam nisi vera Religione fit idoneus. Est
enim Relreio vera, qua se uni Deo Anima, unde se peccato velut abruperat
reconciliatione religat. Innectit ergo Animam in illo actu terrio, atque incipit
ducere, purgat in quarto, reformat in quineo, introducit in sexto, pascit in
septimo, at que hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore, ac me-
ritis valent, omnia tamen Deus justissime moderatissime, puleberrime facit
quoquo modo sese habere voluerint, de quibus facit. Jam vero etiam puero-
rum infancium consecrationes quantum prosent, obscurissima quaestio est, non
nihil tamen prodesse credendum est. Inveniet hoc Katio cum quari oportuerit.
quanquam ex alia multa jam dii quarenda tibi potius aliquando; quam co-
snoscenda proculerim. Ouod fiet uilissime si duce pietate requirantur. Oua
cum ita sint, quis est qui juste pomachetur, quod acendo, atque ministran-
do corpori anima data sit cum tantus, es eam divinus rerum ordo connecti me-
lice non possit. Aui quarendum pulet, qualis in hoc morcali, et fraxili cor.
Due

## Folio 166 — 82792707X:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
266
E A N I M AP
pore efficiatur cum es in morsem propter peccarum jure contrasa (it, ex viriu
enre hic etiam possit excellere: Aui qualis post hoc corpus fuura sit, cum 
pena mortis necessario manere debeat, manente peccaro, es virtuti, pietaliqui
sermonem trminemus alquando,  implendis Dei pracepeis vieilantissine
 reliciossime operam demus non enim est alia fuca de tancis malis. Si auiuu
autem obscurius a me dictum est, quam velles, facito ut memoriae mandatum
alias opportunius requiras. Neque enim deerit nobis quarentibus se, qui de
super est Maxister omnium. Ad. F80 vero es hac ratione tua ita sum affectus
ut eam inccexellare nesas putaverim, e si ribi modus sermonis hic placet.
eresque illa quaestiones qua remanebant, tambreviter perstrincenda in praeseni
visa sunt, cedam judicio ruo, ac deinceps tam magnis rebus investisandis,
non modo tempus propter mas occupationes, sed etiam me ipsum opportuniorem
sit deus ipse idest veritas ipsa praemium: Duare si jam placet, tam loneum
servabo.
E X P O 5 I l 10
Om Rugustinusa primo animationis gradu ad contemplationem
usque Veritatis, ad gradum scilicer omnium prectancisimum
alcendens, summas, ac peramplas Animxe vires, ac per mirabilem
Poteltarem explanaverit, plura raldentilia, _ Christianae Picrari ma
Numanus sni. DnOpere conlentanea ex seprem expoliris gradibus collisit. Bc primo
nus incer Ded de Animxe nolrx dienitate, ac preltantia subtiliter edisserens, huma
ex corporacol num Animum incer Dcum. _ corpora collocar, ea lcBC, UE Amini
corpus, DeoveroAnima subdatur. Idcirco prerer Deum nihilil
Sp. Ctatissima creatarum rerum universitare praectantius. ac perfectil
Sineulis cor-Anima ese, admoner, ut solus Deusguiuniens, ac ultimustinis, 
boreis rebus Scopus, ex lui ipsius. ex cunctarum substantiarum eM, gratia sui.
ior Amima. ab Colura quadam adoratione sic ab Animonolro colendus, _ adoran
dus, inquem, tanquam in suum verum, ex intinitum Bouum crcala
voluncasinericabili quodam impetu incessanter fertur. Primo enim a
curor snime immediatocultu, utitadicam, ille solus, qui vere, e incommuta
biliter eAt, atque infinito excessu melior Anima, a nobis _ amandus
exadorandus est. Cum ersocinsula corpora sine insimioris ordinis
_ alix sinitx substantix tantum eguent, non superent Animx perse
ctionem. sequitur solum Deum excellere Animae. Ex quo planc inno
relcuut, creatarumrerum harmonia, ex consonantia, Vuivers decus
ac pulchritudo, rationalis quoque amoris ordo, ex quo honectas.
morum elesantia proctuit. Onemadmodum etiam, GUDNAM SEVet
Relisio, qua Animus riciorum maculis purgatur, Deoreconciliarus.
ac rere conjunsitur, opcimécollisitur.
Pollea Angultinus ad seprem Anime Bradus rediens, primumst
rius explicam dum Animationem appellar qua animus ad alium, nempE adrem Ex
trancam, ex deteriorem, scu adcorpusresendum, ac vivificandum.
pulchreidest cons ua, ee concinna quadam operatione converticus
Nuncuxat vero sccundum eradum Sentum. in quo Animuspusch
peralium, per extrancum scilicet corpus asit, aC cositat. T ett
Cira
locavus,
lonee praesta
ad incommu
bile verum
Bonum.
Seprem gradi
Animae ulte–

## Folio 167 — 82792707X:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
a D M O
NT
r
Fradurarris nomen tribuit, quo Animuscirca alium, nempe circa cor-
Pora a lua nacura aliena poristimum asir, sed pulchre, modo nimi-
rum raldeconruo. e narure lesibus consono. Ctradus, qui artem
seguitur, rirtus ab Rugustino nominatur, cujus opc Animus pulchre
adpulchrum, scilicet ad se ipsum accedit. Aninum veroxulebrum
dicie, quia ipseinsienius, ac nobilius incommutabilis l’ulchricudinis
imiramentum est. Nam, ut in noaris Investigationibus aperiemus,
summa, _ sincerapulchritado, ipsamet incemmucabilis, ac sempi-
Terna. nitas est; corpus vero numerus est, ac mulcitudo, sola aurem
Anima genuinum Vniratis restixium, ob quam rationem non cOrpuS.
Sed Animum meriro pulchrum appellat Rusultinus, pulchritudinis
nempe participationem, ac veltisium. In quinrogradu, qui tranquil-
litasdicitur; Animus apud sc iptum, scu pulchre apud Pulchrum
ene, incellisitur, in semeciplo nempe manens ee quielcens. Sex.
cum deinde gradum ingrestionem appellat incomparabilis Voctor
cujus auxilio anima Oeoapproximatur, scu pulchre ad pulchritudi
nemrendit, e mirum inmodum accedit. Tandem in pollremo gra-
du, cui contemplationis, seu mansionis nomen datur, Animus
apud Deum. seu pulchreapud pulchricudinem esse dicitur, quopa-
Ctorora Animxe pertectio consumatur, illiusque risquam maxime ausc.
scit. e ampliatur.
In Terrio Crradu tamen dum Animus supracorpora, ec irrationales
Animasmirisce elevatur, 2d sublimiorem vitam duci incipie. Pur.
SatuE verO in quartO. reformatur, ac plurimum perticitur in quinto,
introducitur, ac rehementer ad summam Felicitarem prxeparatur in
Texro, ac demum pascitur in septimo, veritatis scilicet contemplatio.
neenurritur, beatur, atque lux inceorae perfectioni, e porettari re.
Ricuitur. Tamtresalie questiones, quas in iptomet operisrestibulo
propoluit Ausustinus remanentenodandae, quae multum profectoin.
voluretunt, eperdifficiles, cur nimirum corpori conceltus tuerie
Animus; deinde quas mutationes subcat, cum corporis adnectitur or.
Banis, Pollremo qua ratione intelliser, ac ager Animusa corpore (c.
junctus. Ilas vero quaestionesinsolutas, e intactas relinquir Angusi
nus, cujus praecipuus scopus in hoc libro cA, primoratione praetulgen.
re ollendere; nulla corporum mole Animum constare, deinde aperi.
re quanta sic Anims porclas, ac vis tum corpori, rum sibi ipa
cum incommutabili Verocomparata: Oux duo lanenegociola, e pe.
racuta argumentatione Colidé ac subtiliter prxestirit, ut jam erigen-
rissime patcatmasnam ac miram naturam esse Animam, quae nulla
spatiorum mognitudine cumens, mira, a masna porest, atquesub
ColiusDei imperiojacens, iydera, elementa. e amplissimum sensi.
dem Vniversum virture, renustare, et perfectione admirandum in
modum antecct.
De hujuscemodi tamen Animxe noltre virture, prestantia, di.
enitate hic conciso sermone, ex crastiori minerra ratiocinati su-
mus, cum in hoc comentario precipuusnoster seopustuerit. Augulti-
nensem Texrum tantum pro riribus exponere. e ubi ille majorem
Daticur difficultarem breriter contirmare. Lamdem attamen mare.
riam

## Folio 168 — 82792707X:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
168
P
A N L M AP C
Ziam fusius, enuclearius ac diligentiis exagitabimus in libro nosra
rum inrellisationum; ubi intimius humana Anime vires, indo.
lem, ex affectiones explorare curabimus, quiu eriam occasione tex
tus jam a nobis in prima huius Operis parre explanari, quamplures
quaectiones excirabimus, in quibus pocissimum summam equalita,
eis naturam, insectilium rerum potectarem, rectam dubicandi Me.
thodum, sinceram rentorum originem, latenrem sentus caulam
Machemaricarum dimensionum veritarem demonstrativa quadam ra
tione arque coxiose aperiemus. Pantum hic nobis liccat pro huius
pximxe partis coronidé sequens monirum in medium afterre, quod
ex primo capire Libri Diri Aurelii, Auductini de Animx Ouane
tate hansimus, e summoxere iuvat; uc Animus ad sui naturam
ex originem recte perserutandam, ac prriver ad Ausustini Doctis
nam in secunda ee cerria parte huius Operis planiiis inrelligendam1
quam maxime disponatur:
eeelit
   e
ias cilim
d
lacli:
ei edi
et 1
se

## Folio 169 — 82792707X:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Teanimus ad se iplit accurare inquirendum, Augu
stinodocenre, dilponacur, humanae quoque licera-
cuta tclattullo negorio detesantur,
e
AEquC vicentur.
apra nos sunt inves are nonliceat. Nemo albbet  p-
pra se esse putet, s a suanatura alienas ingui-
rens, se inquirere neglicat.
Omprxclarisimus Rusustinus de Anime Ouan
cicate opusaggrediens, exordium capiat a50
cratis sententia, qua prohibemur ea requirere.
quae supra nossune, pariterque Animum ad se
ipsum inrestigandum inritet; nobis occatio-
nem praebet, plura hic lalubricer admonendi.
Primonon liceat ea perserutari, quxe suPra nOS
Cunt. Rem aliguam supra nosese eriplici mo-
doincellisi porest. Primo ut nacure dioniro-
ce perfectione, e excellentia hominis Indolé
anrecellat, sue nee altioris sie ordinis, ex supra humanam substan-
tiam aNurseleuratut. PEDeus, cuius summe perfecta, ex intemerara
natura exisux, ex limitarxe creatarum rerum rirturi antecedie; Quapro.
pter supranos ele infinita sane distantia dicitur.
Deinde aligua Supra nOS eNe aHIrmanEuE, in guantum LuDerANENO
Aram intelligenditaculcarem, inera cniusconania, acque terminos mi-
nimecoereentur; (cd exera, uc ica dicam Rlacionis Regnum, ac domina-
tum in amplisima rerum Vniverstate ROrenE, uc fuis riribus hrumana
Ratio illa decepere, arque in cui conspectum hRerenequeat. Duo pacto
quamplura maxime abdira Sacrolanctae Religionis mysteria se habene.
Postrem d aliquid supranos esse dicitur, quod, ec h. sub intellisentiam
cadir; artamen a deo len suum aciem fusit, ur lensus, ac phantatiam peni.
rus latear; idcircd iuxta quidem humanum intellectum, supra verolen
Tuum porestatem sir, quo pacto supra nos este res spiricales, e incorpo.
2ex dici ponunt.
res renic hominisnacuram Enperansprimo modo. Nam quamris Deus, Dus etsi nobis
quisolus humano prectatanimo, nobis intinite, ac lumme praecellar, infinice pre-
stat
quantum nimirum absolurissimum omnium Pxemplar Cuisima sinibus, eandus camen
ac ctelineamentis, in quibus admirandum in modum adumbratur, PEX. suo modo est, e
Aac, _ excellic, actamen plusquam exteraeres accurare, dilizenter que inquirendus.
inrestisandus est, ex inguirendus; cum nihil Operiratione prxdito aL. Nihit animae
decentius, quid
que Vitaliimasini congruentius sit, ac decentius, quam luum Ructorem, suum prem
E xemplaracerrima quadam animi artentione inquirere, _ contem. plar, acq: su
plari a quoincellixentiam, vitam, ee existentiam, qux illum Cummoxere Torem ingui–
rere,  con
expri. templari.
Dua
a
Paluutunt admonemur, ne ca, Ol apa esue aguaus, nulla

## Folio 170 — 82792707X:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
exprimumt benehcentissime acceperunE. Ptenim adeo in sinsulis nor
tiis, arque incimioribus Mentis nostrae secreris sapientissimus Vniveri
Moderatur, e Arbirer se se delincavit, luaque splendidissima restig ia in
nosmiritice impresie, cum, docente Plalmicta, vultus sui lumen supet
nossenarerir; utercatamens à suo Auchore cognoscendo, atquo
Exemplari incesanter inquirendo se neuriguam abstinere raleat. PrX
terea cum id tancummodo quod vereest, atque omnem pertectionem
dam impen ad Cumularissime amplectitur, sit expletirum tuicae Incellisentia B0
ocum investi num, quod singula nolra desideria implere. X Occupare capax ell
Oportetur, dum summam apperimus felicitarem. summumque bo
num inguirimus, ee Deum jugi ex incritabili quodam impetu inquira
mus, et lupra modum inrellisemus.
Aitamen Deusinreltisabilis, Ximperserurabilis natuEX, tanguEm
inaccessibilis lux, in Cacris lixteris trequentissime dicitur. DDeus enIm
Dcum sacra nulla ratione invellisariporest, cum nosintinite suDeret, acque abin
lintere nuncu. Decilli, maximeque renui intellisentia capi, ex comprenendis
queat; Brenim si eNet nobisrestisabilis sinieus porus, hau
interminatusforet, dum nocram limitatum exeguaree incelsigem
Si Deusaseni. Liam.. Duo protecto nihil Aultius, nihil amenrius, quod egrepie ix
ramenre cape dicase videtur RugnsinuS POmOX. SEFMONCCIXXXEK. ViS SCITEnat
ram Oei, hoeseito, quodnelcias. Idcirco duo nic provemodum pu
Enare, inricemque adrerlari ridentur. Primum est, Mens finica
suapre natura ad suum Pxemplar, e Auctorem inguirendum de cre
landum fertur, cujusanticipatam, ac ingenitam cognitionem, u
siE, e vivac, haberenecese est; Alrerum est. Increacum Ainitae Mer
tis exemplarinfinitam perfectionem redolens, TuX natUEX neceNitaU
tantum a se iplo, minime a limitaro incellectu perrestisari, acque intel
lisiporest.
Sraurem txcinvicem conciliemus, atque, quod arduum, ac on
arosum quidem paradoxon prima tronte videtur, Deum inrestisa
bilem. _ Pariter rellisandum a nobis esenullo labore intellisamus
sequens statuimus principium, quod intra enucleatius, arque uberiu
inricta ratione, et sinsulari quadam methodo oMtendemus; Deur
nimirum esse summum, ac primum omnium Pxemplar; quod se iP
primum om- Lum in se iplonacurae sux necessicare exprimar, in extrangis vero, cret
nium Frem. tisquerebus ex liberrima Tua roluniare adumbret. Pcenim se ip sud
non intelligere, atque se in se non incestanter intelligendo et
Scribere, Deusnullo modopores; secus summa, _ pertectisima natu
Dous necessa. La neguaquamesser; Creaturas vero adcointellisir, arque se in ipli
rio scipsum, exprimie, utpotuerie, s voluisset se extra se non intellisere, se
esua polun.Cucuris non exprimere, ac tantum se in se, hand Cxtra sC repEXienL
care crcacuras rC; aliter sibi neuriquam lufticeret, suxeque intellisentix complemet
cum. _ plenicudinem a rebus extre se posiris emendicaret, quod pet
sectissime subltantie dissenraneum est. In hoc autem primo, de BenC
sumana  exemplari cunctarum perfectionum, veritatum que imasi
mons insenius les, ac ldex Continentur, quae nempe cum Dirinam, Tum Creatan
nacuram respiciunt.
Incer vetores. Illas Delsprocrearit, ur sciplum insignius rept
sentarem, et excellentius exprimerent, humana quidem Mens cst
Invirabili, ac
ingenito quo
randum
manus anim
fertur.
Investis abile
parunt.
retur, fini–
cus haud in
terminatus
foret.
Difficulia
quaedam o
nr
Deus est sun
u
liberrima ve
incellei
divinae sub-
Pantiae imita-
menrum.

## Folio 171 — 82792707X:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
A
D M
D
N
inquam se impressir. atque dilincavir; nempe adeo illam asecir; _
in illam inerirabilem suam operationem exercuir, ut puxdam ejus
vellisiiporrioemerlerit, ac extra iptum in lucem prodierie, qux et-
tigiem, aeque delineamenta amplecteretur, quamplurium idearum.
atqueprimarum norionum, quae vel naturx necelsitare, vel cx arbi. Humana men
trio in Exemplari, e Protorrpo continentur. Ouaproprer Anima, uE sed ex pari
hand perfecto
ica dicam, reltigium, _ inumbratio enjusdam porrionis Infiniex, pc rantum suum
Cummx subltantix est; Prenim non omnia, que in exemplari elucent, exemplar re-
in Anima delineata, & adumbrata risent, sed tantumminima perte. prasencas.
etionum pars, quibusillimitara Deinatura comprxhenditur.
FIecaurem delineamenta, ex vellisia dirinarum Idcarum cum ipla ouia sit Ra
finita Mence procreata, insionem illam hoministacultarem conctiruunI, rur.
que Rario nuncupatur, quae vel est primarum notionum, ac ingenita-
rum reritatum, gux dirinas Ideas emulantur, congeries, vel pore-
Aas quaedam a Deomentieradita ideandi (s Fas est dicere) ac delineandi
quasdamres, ac reritates determinata quadam mentura, similimodo
quo Deus liberrime creatasres delineare, atque sua interminara incel.
lisentia revolrere, e multitariam archirectari, sibi complacuir.
Actamen non tantum ldcas, ac cognitiones aliguarum rerum qux
a lua natura differune. Cuisque norionibus similes Supremx Mentis
expono
Majeltas in humanam menrem impressie, verum etiam in qua libet hu. Dei notio in
manxmentis Idea, ex cognitione sciplam csresie adumbravie, nem. mavishuma-
 mentis co-
Dein singulisanime Faculcaribus acque actionibus sui ettigiem in SIGNI. picatione con
ter expressit, cum ubicunque creata Mens se rerterit, atque ad le iplam. Tinetur.
seconrerterie, id quod rere, e cirraterminos est, necellario intuez.
cur. Subcujus forma, ex imagine quidquid cosnoscit sibi representat,
cum quidquideositat aliquid ene, ue restisium ejus quod rere cA.
intelligac.
OUAPFOPEEF Ex ea parrO, qua se in humanammentem Deus imprel. Furexicu
sc, ac delineavir, incellisibilem, ac restisabilem se nobis reddidie, quo pacto Deur
atque adeo Harione duce perscrurandus, e vere inquirendus eAt; nemm. dicatur Ra-
Deinluirestisio, e imitamento, quod rauta menTura,  limitato eione investi-
modohumanae mentimunisicentissima manularsitus est; ultra quoq
rarione Oeuminveltigare, ac perlerutari non conceditur, cum illam
omnino leteur insinica, ac immensa Dirinx Nature pertectio, quae su-
Perek, e cujus creara Mens reltisium, ac delineamenta nulla com
plectitur, ex qua parte inveltisabilis, d incositabilis Deus cA, ratio.
nem humanam penitus fugiens.
21.
Ouod E Deoaliquando arriserit humanxe menti le, ex parre qua il. Qua rarione
dens per
lam later, manifectare, ur qua sdam veritatesnobispatetaciar, guxe in dem mimae se
prima rerum consritutione creatae intellisentie aperire noluit, tunc, manifeste ape.
cum hujusmodi reritares non contincantur inera Regnum, ac poresta riatur.
tem Rarionis. sed exera ejus consinia dominentur, ad fidem, arque
eratiam Colum spectare, rarionisque rim, arque robur superare di-
CuntuT,
Exrebusjam Armatis, atque crassa Miverra explanatis aperrissime ouo pacto
liguet, quo pacto Deus vestisahilispariter, ex sub noltram inreltiga. Deus abscon
licus, paricer
cionemminimécadens, latensund, X notus, luminolus, ex summe ac aperius d
idemrenebrolus, lucc, ex calisine circumdatus ciera errorem dici camr.
valeat

## Folio 172 — 82792707X:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
L V T A R IS
valear; Idcircocum irradians Dei vars, ut ira dicam, que nobisra
cionis auxilio innotescie, sic intinite minorea, quae renebris circum
Fusa delicescit, cujus exisua cantum scminima parricula, opitulante;
Eide, nobis manifestatur; sequitur rix a nobis inveltisari, ac vere
Ocum intellisipore, ucrencbrx, qux Dirinam circumdant naturam,
infinitè ex superent Racionis lucem, qua inrellisari, ac intellisi porelt.
hincjuremerico absconditum absolure, et imperserurabile in scriptu.
Fis Supremum Numen appellatur.
Vraurem hxec facilius intellisamus, fnsamus animosReneam mil
cicur, quosa le cubitorum laminam, in qua mille airerlarum rerum imasines ejus
ciliiis Deum dem masnicudinis sint scalpro delineatae, gua cerx unius cubiti ABI.
una, et aper. landx applicetur; ex millenna tancum Renee laminx ima 30 sui velli
sium, ac delineamentum in ceram imprimet, quod se habebit velut
EypuS, illa verd utBrOtOErPuS, atque exemplar, erir enim rettisium 
cera relictum imasoimaginis a prima derirata.
Tamponamus, jocandi caula, ceram imasinandi poteltare pollerei
utimaxinari apta licea, guxe ab imasinibus enei corporis in le ipial
imprestis representantur; profecto eneum, utita dICam, exemPIOE.
ex multitariam contisuratum in aliqua sui DaKLEjuXEa UNam FantiIM
imaginem agnolcerer, quod tamen secundum maiorem Tui partem pe
nicusceram laceret, dum hec ex mille unam tantum tisuram percipe
ret; uccera luis riribus, nisi robultiorisrei rirturemasis extenseretur,
in majoremque excrelcerermolem, preterunam, nullam aliam imasi
nem, que in exemplari continetur, phantatia pertingere postet
Duamobrem tacultas, qua cera polleret invellisandi, ex percipiend
eneum exemplar secundum minimam eius partem, in una nimirula
tantum idea lui Exemplaris, posset appellari Ratio: Porentia verode
resendi luum Pxemplar, ubi renebris involuicur, B validior aliqu
causa illam exporrisens. _ ausens larentem aliquam figuram per (i8I
lariunem cere manitellaret, sdei virtus quodammodonuncuparipotn
quxe ingenitasceraerires exluperat.
Lualiud accedat exemplum, quod miritice confert. utincellie
quo Deum in o, GuDPCto Vels, dumnos intinirelaret, aliquo tamen modo
vestisabilem nocelcat, _ inrestisariratione posit. P. l0 insentinimus SlObuS, q
in amplisima ertice Resionc TC(C in OrDEM DEFPETuO TOTqUeAF, qu
esse declaratur. Cdu T aligua imnima sui parre exerorlum lucem, quam in fuisint
rerioribusuberrime continet, cribret, atqueemittar, ut in Cui lOnB
maiori parre lux intus delitescens, toras non emergat. Ouin etiam
animo sinsamus alterius corvoris caelectis lumen nullum occurrere
quod externam nollri elobi suverticiem irradiet, e illustrer. Jam ocil
lusaciem sursum in firmamenti taciem incendens, rideret elobum inmi
nima ejus spharicx tuperticici parre; Slobus nimirum oculomanitesta
retur ex eatantum parte, ubi pultulat, ac torasemersit lux, cum la
men in exeteris suispartibus oculumettuseret, ac lareret. Ilinc codet
rempore, quo oculisle exhiberer slobus ractisima calisine, summu
que deHs lehebris retertus. in maxima lui parte ablconditus, ac pere
Exemptu
medium addu–
abscondicum
um esse inte
samus.
Exemplum ab
derum accedi
imul, ex in
vestigandum
leser obrelatus ellet.
Disexemplis, e lipinsuretva edum adductis, non parH
ausuratur imbeciltis nolra Inrellisentia, ut interminatam noctem
Que

## Folio 173 — 82792707X:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
A D M O
N
T
quae Dirinam Naturam insuxerabiliter caligine foris quaquarersum am:
bic, dum gracilistimus quidam; summeque tenuis ejus perfectionis ra-
diusnobis astuleer, planius percipiat, acque deinde inte lixat, Deum
inreltigabilem juxta, ex ratione inquirendum, aperrum, et ohrel.
tum rodiantem, ex caliginosum esse. Prosunc etiam hujulmodi exem.
ela, ursidei. ellarionis lndolem, ac diserimina expeditius intellioz. Fidei, ac Ra-
mus, quae tandem nosadmonere videntur humanum Intellectum po.
cius incellisere quid non sic Deus, quam quid rerera st. Prenim Cx ea jam expositis
Parre, qua immensum renebrae spariantur, tancum intelligimus Deum rebus collisi-
impertectionem omnem penitus a se reiicere, quaproprer tantum in
notescit, quid non AL; ex Ca verd parte, qux Paneminima est, ubi
Deusirradiansrarioni se rerelare sauder, quid sicetiam splendidisime
manifestatur. Idcirco cum Deus hrintinite tenebrolus, cum illius perte
ctio, quae noslatet, terminosnullos pariatur, tantum rerolumino.
sus modo sinito, ac limitato, intercurnosmasis intellisere Deum per
arrributa, ut cum scholis loquar, negatira quam positira, remorione
nimirum imperfectionum, qua, quid non st Dcus tantum innore.
SCic.
Ouaproprer caruimus, quod licet Deus st infinite suxra hominisna-
curam interminatae ac lumme perfectionis excellentia, actamen inventi-
r
Sandus est, _ inquirondus ex ea parte, qua rarioni afTuISCL; P’antuM Fost Deus nos
enim prohibemur, Deum requirere, ubi calisincreterrus obductus eAt;
infinite exsu
perat, attamen
quodsisidei lumine afulserie, tunc guae nobis proxonit, firmilimo a L. inguirendus est
sensu reluri relaris luminibus adorer Animus, ur non audeat investioq. e’ investican
xe Rario. Nam Aultum ac curpirer audax eA, rarione duce, ca require.
re, guae notrae intellisentia mininie congruunt, ut videre velimus
15.
quo ridencisrationis radius non perringit, sedineritabilis inscitiete. Xibil stultius
nebrae lele explicare incipiune: irritus namque omnis noster cona. quam incelliu
tus, ranusqué labor eR, _ cum lupra nos aNurgere temere contendi- sere velle ca
quae captum
mus, illicoadnos praecipices ruentes in Eedissimos errores curpiter illa nostrum exsu
bimur. Eloc pacto supra humanum incellectum quam Dlura Rclisionis perant
mylteria dicuntur, quae haud intellisenda, sed credenda tantumt proxo.
nuntur; nam cum in Rarionis lumine, nempe in primeris Crerte meneis
nocionibus nullo modo eluceant, sequitur omnino humanam larere Ra-
tionem, qua dur primas, _ innatas reritates mocolupra expohtocon
remplatur, aut ex ipsis tanquam extotius humane lapientix semine
quidquid intelligie, auxiliante ratiocinio deducit. Ouaproprer non re-
merarium tantum, verum ex Aulcum es investisare relle, guxe nOn uE
investigentur sed utsabmisoanimocredantur, divinicus nobis extri.
beneur. Rudi Ansuctinum, C. VIII. Ser. XXII. Si Inscrutabilia Scrucari ve-
nisti. S investicabilia investieare crede, jam periisti: T ale est velle Scrutari in-
Scrutabilia, es investicabilia investicare, quale est invisibilia videre; e inefsa-
bilia fari.
Tdcircoguiinrestigabilia credit, ut inrectipare non audeat, nic vC. Rapie preci-
re credendointelligir; Incelligit namque haud inveltisanda, sed Ade pir investisa
hilia credenda
cenenda tancum esse, quae lub humanam inreltisationem non cadunE. naud investi-
Orinam hoc salurare summeque insisne documentum humana Capien- sanda esse.
tia religiosisime amplecteretur; Sanetorherelum, acque schismatum
monura ReliBIOMEMI MEULIgUAM CYEFLCTENE, dc perturbarent. Pcenim
NOI
rionis diseri-
men facile et

## Folio 174 — 82792707X:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
74
non ob aliam rationem tocerrorescultum, ac Theolosiam summopere
Fedarunt, nisi quia humana Rario luorum continium impatiens, lupta
fuasrires audacter a Nursere auta, inreltisabilia sdei arcana perseru
carienititur. Ouid enim arrosantius, atque a rationc alienius, quali
relle inrestigare, quo pacto Fidei mysteria ciera Dusnam inricem cu
Dulentur, duc, dumrarionem exluperant, rationinon adverlentur.
Vrenim haud Andabatarum more reluri detuncta ratione execurientesi
Ledincellisentix oculis ridentes, ut rationalem naruram addecet, ci
damus, latis estincellisere, non inricem luctari, ex puxnare. Sed mu
moconnecti, _ exolculari, qux eadem supremi Numinis reracitasH
dei, ex Rlationis roce hominibus manifectarir. Ptenim cum crederent
hil alind sE, quam Deo ver interiorem tidei illustrationem loguenuat
Dei Testimo Sentiri, incelligere rero constantistimo Dei Pestimonio in eridentia
nio diversimo. fulsore exseripio suttrasari; aperristimè liquet rere nos intelligere.
sico iunisum cum credimus. Inrellisimus nempe ob summam, X immurabilem
dicentisreracitarem, sdem cum ratione perteetistimé consruere; quast
visquo pacto hujulmodi concordia arque consonantia tat, imbecildis 
cioperrestisare nullo modo raleat.
sant investi Duperes ut exploremus, an ca, quae lupra senlus sunt, requirest
sandum haud liceat. Pcenim non desunt, quicenseane humanam incellisentiam et
Je quod seu Cuperare, quae senlus exsuperane, urnibres sint juxta sensum, senlu
em exsus videlicet manifettae, a nuca, ex simpliciintellisendi facultate minime
percixi, e inellisari raleant. Ouamobrem exictimant, non consruet
captui noaro, guxe a senluum dominio ac judicio abhorrent, ut iden
surem sensilemnon eNe, ac non esse intellisibilem. Ouidquid isitr
juxca horum hominummentem leu silem aliquam affeccionem non redo
lec, prorlus inrestisabile est, cum illiusnullam veram, ex claram c
enitionem habeamus.Pemerarium aurem, ac Rultum elt, ca per (CruId
ri, quorum aurnullam, aurcontutam ex oblcuram tantum notionel
habemus. Hlinc quidam celeberrimus corpuscularis Philolophix secla
tormemorix occurric, qui adedrenaciter lensuum auctoritari obstriclls
erat, urnisialiquid sensibus subjaceret, aue nihil, autpenicus à Phile
Lophorum inrelligatione alienum esse censeret. Ouapropter localc
motum, quonihil sensibus, ac phantasix manifectius, in tanto preti
habebat, ut dicere solerer. Se tantum localem morum intellisere: L
mihi (ajebat) motum, et philosophrabor, motum deme, naturam p
Plura perci- Lirer, e incellectum auteres. Aitamen quancum haec opinio à reritali
pir incellectus, aC ECtat, atque sit rationi apertistime disientanea, intra invieto lane 
quae sensibus tiocinio ex Rugultini presertim doctrina de prompro demonstrabimus
Lcenim oltendemus innumera, clara. ex dictincta notione humanali
mentem intellisere, quae senluum ex Phantasii aciem PrOxIUS et
Siunt.
Oeindeadmonemus, nosnullo pacto supra nos eNC. Oui Fallact
ant nos surra d C aitare de rebus judicium ferre assuelcune, sibi nullo u
Botioperiuadene, se tantum intellixere utcorpore constantes, non du
re sejunctum tem quarenus immortali, acrationalispiritu pollent; corpus verele
relligere, animam se isnorare putane; hinc substantiam spiricalem set
Dicernam acorporis spatiisabhorrentem in homine, Prxeter craltum.
subeile corpus; etporescere, side haud rarione se auimo assequi ata
EraH.
Fides, ex rario
se nobis prop
ur
Sunt qui pu
suum poresta
utt
subjacent.
Sunt qui per-
peram cense
nos esse si Ani
num a corpo
Spectemus.

## Folio 175 — 82792707X:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
A D M O
e
EraneuE, ut credere, neutiquam animam intellisere censeane, idcircd
ajunt: nisi sides doceret, isnoraremus, an preter corpus, substantia
inextenta, ex immortalis à corporum cumore aliena in hOmiHE
visCaL.
Hectamen opinio ortum ducit a corrupta, e prara consuccudine
decorxoreisrebusjudicandi. Prenim, cum spiritalis, atque incorpo-
rea subltancia Lub senlusnon cadat, idcoputant, hanc nostrum incel-
lectum pariter larere venihil intellectui pateat, nist quod Censibus Animus; e
innoceleir, quas intellectus à sensibus penderet, e ab illorum criden. u la
tia suam rim, ac poreltarem emendicaret. Arproh Deum, quamim. innorescit.
maniter talluntur: eAt quidem Animusnolter lupra tensum non autem
supea seipsum; sensum quidem non se ipsumefusie, haud animus
animum laret, cum nihilanimo (c ipsonotius srpraelentius, ac mani.
Fectius.
Ouid enim incongruum magis, masisque inconveniens, atque à Xequic mens
se ipsam ieno-
Capiencissimo Nature genio masis dissentaneum, quam animum exera-rare, si res asua
nea corpora percipereposse, animo nos elementarem, aut cxelettem natura seiun-
substantiam intelligere, infinitas numerorum leries, e innumeras
figurarum proprieratesinrellisare, de deresere posle; sciplum tamen
animum ignorare, seiplum effuere, ac latere: Ouid quxso in hac
rerum unirersrare ablurdius, monstrosins quam id ignorare, quo ex
cera intelligimus: Prenim, R Animus porens ac capax eA corpusagnO.
scere, quod alcerius nature profecto cst, ab animi substantia alienum,
tus intellisit
uc extrancum reluri cum cui nacura pugnans perlerutari, _ introlpi: Nihit anime
cereralear; Potiori jure se iplum, cui summopere conpruit intelligere facilius, quam
ipsum inteb
apcaseritanimus, cum facilius, minulque laboriolum Acanimo, se licere.
iplum, quam extraneas naturas a cui substantia alienas, ex extra (c po.
sitasrequirere, e intellisere. En quopacto, quod docemus, r0bo.
rat, ac tirmat Augustinus Lib. deSpiritu, e Anima Capite, primo.
Non est res pererrina, nec lonze quarenda i nobis, animus est, quo ista san
pimus. Sed est semper nobiscum, adest, tractat, loquitur, e intus versatur
Datum est illitam insentium rerum secreta scire, es se ipsum coenoscere non posse 
Paucis siquidem licet ipso animo animum cernere, id est ut ipse animus se videat
Fieri aurem non potest quadam divina providentia, ut inveniendi facultas desit re
liriosisenimis se ipsos, es Deum suum pie caste, ac diligenter quaren
tibus.
Tandemadmonemus, ne res a sua natura alienas inquirens Animus,
quid ipsesE, inquirere negligat. Hoc lalutare documentum solide, Nihil, maxis
animo con-
e ingeniose Augustinus nobis eradic Lib. er. de Prinitare, in quo ferc, quam
Scientiam Cui iphus singulis doctrinis, ac Facultatibus, Cummopere excrancis re-
Dexterendamese docet. Scientiam (inquil) terrestrium Calestiumque rerum bus posthabi–
5
se ipsum
astimare solet Genus humanum, in quo profecto meliores sunt, qui huie scientiae primo dilisena
praponunt, Nosse semetipsos; laudabiliorque est animus, cui nota est vel infirmi. ter inquirerea
tas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus
aut qui jam coenitastenet, ienorans ipse, qua via ingrediatur ad salutem, ac fir
mitatem suam.
CalacMulanius, ac dementius, quam hrumanum duimum leip.
lumrelinguere, atc ipso discedere, ut qua ipliextranea sunt, quae ad
sui

## Folio 176 — 82792707X:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
AL V Y A R1S
fui natura persiciendam, aur intimius inspiciendam nullo modo spe
etanr, cosnitionetantum complecti: Ouod sane apud hominestre
guencisimum ett, qui, hominis scientia, & sedula inreltisatione
volthabira, se iplos, reluri a se iplis avocantes, tantum que 2d ho
minesminime perrinent, menris cositatA CONVerTUNE; QuaproPteEC
eropria quodammodonarura emisrantes, aut inter mathelis cuttores
inguere, es Lydera, numeros, ssuras, Conum, pondera, rires, morum dili
Benter ad menluram rerocaat, aurdocto, e ingeniolo Citrmistarum
gnemanuducti mineralium ac regerantium riscera agirant animo; aul
ipsa eriam in Theologorum ormnassinaccere Dirinitatisarcana, im
becillis rarionis ulu perserurari, _ cositationC Percurrere nonrerentur.
Hlacaurem criminola summéque deteltanda nesligentia, quaho
cur homines mines seiplosinquirere; minime curane, led porius res a sua natura
parum sese in. ZlienaS, ac diverlasmeditari, ac perrestisare gaudent, primo ex aa
mirandarum rerum, ac noritarisamore, qui vehementer in hominum
cordedaerat, promana seviderur. Prenim cum homines sbiiplis sint
nimia Familiaritare, 2c quadam necessitudine derincti, e obstricti,
idconullo labore scipsos delerunt, ex contemnune, cum nihil aurpd
rum intellisendo protecisse purene; si in provria nacura inveltisandu
tempas absumatur; quod enim obrium, ac reluri anre oculos nobis el
taud remorum, ac rarum, pronihilo repurari solet. NTam cum pror.
Lus illimitarus seiendi quidam in novis exardeleat apperitus, utad sum-
mum, ee incerminarum Verum relis, remisque concendamus; oritur
utquae nobis tamiliaria sunt, parri pendamus, ac rantum quxe nora,
E mirabilia urpore nosmasis ad infinirum Verum conducontia, in pre.
tio habeamus. Ex quo etiamorisinem erahir quorum tam Pleudo litre
ratorum delirium, quirancum cuidam simulatx, ac larrace Tapieneie
oxeram dances, ea Audia, casque exercirariones elisere Audene, que
arulgaricaptu, e populorum incellisentia maximopere diltant, Pre
nim non quodratione dictante inquirendum eMt. ex rationalem substait
riam decul, sed quod rulsuslatet, scholaseusit, sedulo, e accu
Cunau hominestam curpiter a se ipls recedentes, atque ad res a
ne invicem Lua aa aeas converlos incucor, duo invicem in homine pusna
puonare vin va, libigue muello ae Versantia clucere animadverro; Pummus nempe
suiipins axdolcendiamor, _ appetitus, e acerbum odium, quo d
lua nacura deregenda, e inspicienda remoretur, utnos un a incellise
re eignorare, nori simul, dignorinobisesse relimus, Vellet qui
dem homoad telicirarem rendens, le omnipertectionum senere exornd
rum conremplari, ac scire, quod rerodeticir, isnorare. Idcircocum
home au eiplum redens, arque in sui penetralia animum conrerrens
nishominibus Lelarus vider, ram invalidum; ram imbecillem, sibiqueminime sult
cienrem, immanis todorantix renebris circumtusum; ac Tuaptenatu
discedere, so ia milerum incuetur, dedhimonihil masiscerribile, magisque horri
hasque extra. dum, quam se in sospectare, praelerrim cum Spiritus Sancti dont
denudatus, illius vica gux Deus est, recedente; emortuus quodam
modojacet. Quaproprer adeo secum commorari retugie, ne nibilet
prarum maxis, ae jucundum, quam luiipsins oblivisei, a seipso dilce
dere,
Summae farui
asse ipsos re
aliena per
scrurari
distigare
eti  apert
Duo in homis
lentur, su
sus nem
cientiae amor
odium
rarequerunt.
Hihit corru
incundius
quam ascip
peas res ani-
morevolvere

## Folio 177 — 82792707X:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
D
M
s
dere, extra se ipsum cum extraneis rebus commerciuminire. Nihil
enim hominiacerbius, arque durius, quam se in se collisere, in sua
Deniriora secedere, arque a corporum slurine, et vinculo se iosum li-
berare; exquotorludorum genera, ror ludrica exerciramenta, spc.
ctacula, chearra originem traxerune, quorum auxilio adeo exrerna
corpora lascirientes sensus perrrahune, oblectant, cMascinant, ur ende porissi
num tot ludo-
animus in sen suum ministerio occupatus a se ixso deticiens, veluri to. pum veneracor
tus in sinum corporum effundatur; ac in sen sibus contractus, Cui iphius cum durerint,
Denitusobliriscatur. Idcircorempus festire, ac laereconterere, orio exponitur.
indulgere, viresludorecreare, idem lonac, ac sui ipsus memoriam
amittere, aeque deponere, animum sui ipsiusoblivisci, ex cum extra-
meisrebustantum conrirere.
Idcirco, cum primae saxienciae gradussir, Aulcitia caruisse, (nemoau.
Tem Dulticiama Seabjiciat, nist in se ipsum serio recedens, Cuoserrores
correxerie, Cuamque decexerit infirmicatem) in aperro est paucissimos,
aut nullosad legirimxe sapientir gradum assequendum prxepararos ene
cum majorhominum pars nihil tam operolum, tam arduum, tam
dissicile offendar, quam animo a corvorum, extranearum que natura.
rumconsderatione arocaro, ad le iplOs revertere, secum AX2, ac
constantiquadam medicarione commorari. Ouamobrem cum se iplos
incus inspicere multum respuant. d alia ex parre scientiarum, doctri-
narumqueamore mirum in modum rapiantur, exorta cst, immanis
illa humanx crudicionis suppellex, indisellaquemoles, qua hominis
non scipsos, auc quid ipsicositane, sedproprie racionis ulu postta-
bico, quod alii homines excositarune, arque tor arrium inrentione Nemo ae sa
in medium adduxerunt, se ipsos delerentes cositatione tantum revo. pienciae pu-
lium disponi
luere saudeanr. Ouemadmodum ex eodem fonre communis illCerrOT cur nist asui
deturit, quosincere Philosophix, ac germanx Capienrix Rudium ipsus inguisi
ione exratm
rulgonon unirersi humani generis exercitamentum, sed peculiarem capias
quamdam quorumdam hominum, qui Philolophi nuncupantur, ar-
cemerecenseant; comodoquo Mutica. Ars lalcandi, aut Rechori
ca Cchaber; quahad Tolos, e paucoshomines, qui in Irceis Philolo.
phorum tosam induune, non aurem ad sinsulos homines sapienciam
exercere, rationemnempe, ee moresexcolere, sciplos, atque in sc
ipsis Deum dilisenrer inquirere, spectaret. Non enim unius, auc
paucorum, sed omnium hominum ars, ex exercitario Sapiencia e.
nempe luiipsius. Luique Auctoris accurata inveltisatio, a qua nemo
cirra rationis, e humanx dignitaris injuriam profecto recedere po.
cest.
Ex aoerandem, quod hominesie lBIos invensaie, de lucumcom
morari tantum execrentur, cum parirer se intellisere, ex nosecupiant
factum eAt, ut laepe se exrra se querentes, aur se reluri in limine, non re.
rom penerralibus perlerutanres, sermanam, ac legirimam methodum
se iplosinquirendicurpiter ignorarint, duxe doceranimum soloanimo,
X in animorantum inrecigari, de inveniri porse. Cujus methodi defectu
se iplos deformarunt, atque cositatione in monstra, _ chimieras quod.
ammodorransmutarun; cum aur se nimium extollenres divina natura
constare exiltimarunt, unde, idololatria orta cA, aut se plus equo depri.
menres cum bruris. ecinsimioribus corporibusrationalem, ac lpirica le avi-
mum

## Folio 178 — 82792707X:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
P A R
S
mum immiscuerune, ex quoimpius Exicureismusorrum duxir; qua
proprer homines lciplosdelerentes, ex in exrraneis naturis le tanum
modoinquirentes, Animum humanum, auc Deum aur Bestiam Perpe
ram eRecerunt.
anguiratisitur primum homo, quid ipsesic, urquid caetera a sua na
auto pervesti cura diverlasine, quam expedicissime incellisat. Nam quo pacto exre
rascier, sivescirscipsum, quocxtera intellisit: Ouemadmodum qua
ratione certam, e eridentem nociriam rerum possidebit, ni primo
ipsum dilisenrissime contulens, in mentis penitioribus exfcriptas in
spiciarprimeras judicandirepulas, quae inrarionis secretis canquam hu
manae lapientire semina delirescune: Dum se iplum homo (olerrer in
veltisae, conteltim sublantiam infinitam a limitara; animum a COrpO
re pixitus actribum a carnis afsectionibus vertecte secernit; ex quoaccu
seinsc vids atorerum discrimine humane scientia certitudo inirium capit. Praetet
Dcum e sin- ea cum animus se ipsum insrediens, se in se vider, tuum Pxemplar, cujus
rudimenra in imamentum eAt, illicoridet; quo pertrecto, insigniora procul dubio
rudimenta Natura intuetur, quie exprestio arque reltisium Exemplaris
Homose ipsum CR. Deindedum le intus inenetur, quantum a Vero; _ Bono deficiat.
accuraie inve-facile percipiet; nimirum intellectus morbos, quibus avertimur à Ve
lisscienciae in- o, roluncaris riria quibus a Bonodchectimus, nullolaborederexit; que
sieniora sun- Perspecto, ad opporruna atque la lubria perquirenda remedia Tummove
reinritamur, ut Deorandem reconciliemur, atque au aeternam vitam
obrinendam pie, ac religiose preparemur.
Ouaxroprerne tempus in vanis, arque inanibusrebusrequirendistus
scipinaru se- Dicer conterere videamur, ac parirer talurares, maturas, _ dignasho
mus necessarias ine noritias e occupariones a noxiis, furilibus, atque supertuis nulle
nempe miles Desoriolecernamus, guaruor faculrarum, ac disciplinarum genera di
Rinonimus, gue necellarias, uriles, superauas, aeque noxias doctrinas
complectuntur. Doctrinxnecesarie dicuntur; que ad humanam na
turam perticiendam, noltram que bearitacem comparantur; quarum pri
ma  insignissima est sui ipsius scientia, 2 qua nemo cirra culpam, rario.
duanam sint nilque injuriam le liberare porest, quae relurifons, e orisoct, ex qua
cultares aperi. Tres pr:eantissime tacultares summa magnisicentia emergunt, ex primc
enascitur Scientia de Deoinrationis lumine viso, cujus norio, e anti
cipatio in quaris nosra cosiratione delineara continetur; in quam dum
incendic animus, sux isnorantix caligine dissipatas illustratur, pursa
tur, roboratur, arque ad intimius, ex clarius seiplum prospectandum
Summoperepreparatur.
Dendenullo labore in lucem prodir Dialectica, quae non parrula
paris Dialect-_ Loquax quaedam ars est, ad Sophilmara perrexenda, verborumque pOr
tende cromenda comparata; sed facultas quaedam verum à falFo secer
nendi, seu conseries quedam ex inconcussis resulis compacta, quarum
openollramens mendacium, precepsque judicium vicare, obscurita
rem, atque contusionem dum percipie; declinare ralear; quodurob
uisque in suas Mcacur, o seGuiritur barbarum, ac informe illud aliguorum Cophi
cocicationesin. ICaF sea. Guo Parrire ac verbola quadam subrilicare nusisque lu
redens insignio dere, aur alios allere discimus, ad extinsuendum porius gnamtoren.
lecticae reculas du LCHII NumanXe rationis radium compararum; sed saris est H
reperire va nobileun ommmoranres attenre expendamus cur, vel iemel in eriorem
iIIaDA
Primo Foma
quid ipse sit
Dum senir
cula natur
ruetur.
stisans, mora
damenta nulle
labore detexit
Ouaruor di-
nera distinen
uxervaca
jas
necessariae fa
ut
duopacto legr.
tima, ac salu-
a spuria,
oxia secert
Modus exponi-
rur, quo unuis
res sincere Dia

## Folio 179 — 82792707X:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
illaxsi sumus, aut in verum, maturumque judicium aliquando incidi
mus; quo dilisenter expenso, ex ad sereri exaministrurinam avocato.
duo inconcussa praecepta illico exanimo quodammodo crumpune, quo.
rum auxilioex Falsum vicare, ex verum crelare postimus. Qux veluti ex sui ipsuus
investreattone
balis sunc, cui lanioris puriorilque Dialecticae ris sirmistime innicitur.
Landem resula quaedam Armissima sesc ofert legitimum bonum à (pu. a Falso, Bonum
riosecernendi, quae Moralis facultaris solidissima basis est, cui porissi.
mumincumbir, hominis actiones ad Cummum, ex verum Bonumcan-
quam ad ulrimum finem, dirisere, ur inde animi pax, ac tranquillitas
Oriatur.
Actamencum homo, neque solusanimus, neque solum corpus, Sed Animi, verur
animus corpori conjunctus lic, non tantum indolem animi, verum poris assectio
etiam corporisremperiem, arque AruCtUTAM, GNantUM ViTES LUPPCTUNE, nes acque M
invelligare, AbiguCapEFIFCLEnetuT; quapropier dilisenter expendar rere tenetur
ca, gux ad corporis cconomiam, arque consruum larumruendum, ac homo
forendum expedicius manuducune, ut in corpore lano lana mens eluceat
arque ex utriulque parris concordia, e harmonia telicitas hominis pro.
ficilcatur. Lacirco Medicinx facultas proriribus excolenda eM; nempe
unusquisque exiis, quae quocidie suo corporinocere aut prodese expe-
ritur, ad lui tanirarem euendam, suam veluti xeculiarem medendi etico
riam excosiret, arque trmet, qua quid respuendum, quid amplecten.
dumae, Ratim inceilipat, acque Facile vitare valear trandolentam vulo2.
ris medicinx insciciam, haud ad humani generis incolumitatem servan.
dam, sed pocius oxpusnandam, arque impune crertendam maximopere
comparatam.
Ponneceslarias doctrinas, uriles suecedunt facultares, quae quamvis
cicra culpam, X ingeniri luminis injuriam omicri, exignorari pONIHE,
actamen rehementer conferune, uc taciliusarque promptius necessarir Geometria, e
disciplina ad ulum rerocentur, nempeur homo se ipsum auctoremque presercim enin
fuum perreltiget, rationem excolat, morelque perticiat. Intertamen merancur.
uciliores disciplinas prxlerrim Arichmerica, ex Creomerria enumeran.
tur; quaecum circa constancistimas, ac immutabiles veritares, qux 2d
numerorum, Fgurarumque naturam, eafectiones spectane, occu-
pentur; rere ad Animi tundum, interiorem que partem reterri videntur;
numerorumenim, e tigurarum doctrina quodammodo in penitioribus
animi, ubi sempirernx quaedam reritices a Colerrisima Nlature manA eX.
scripex ac delineatx estulgent, reposita oblicescie: cum animonamque
nascuntur Machelcosrudimenta, ac primordia, quae in ingeniris ideis,
dc anticipatis humanxe mentisnocionibus continentur. Px quo manite.
Rum est, animum inrestigare, in peniciora animi incellisentix aciem
dirixere eos, qui Rrithmericx, ac Creomerrix elementa, Ecque theo.
TIASACCMEALEFIANEUE Cum rerusnumerus, absolarissime, e perfecte
sisurx haud incorporibus, Sed inanimotantum eniteane, ac commo.
TENTUT.
Oeluue. Cum adlcipium inrelcbaduum, rationem, algue mores Machoseoss
Perticiendos, quaedam aetentistima animi perceprio requiratur, Jua ani. dium mirisice
prodes
mus se ab extraneis rebus abducens in seredeat, LEcUMQUECOMMOTCTUE; Animus ad se
lequicur multum nobis Mathesim prodese, quae SUMMODErE, nuMETO. iendum pre-
sum
inqui
rum, ac sgurarum rirture, accentionem nobisconciliat, animum à sen parctir.
Alium
facile veruo
malo secer-
meni
Non tantum
tram sur cor.
lem Iqui
Interutiliores
disciplinas
Prichmetica

## Folio 180 — 82792707X:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
180
P
silium corporum consuetudine avocat, ad solum Verum venandum, ac
mendolam opinionem execrandam mirum inmodum praeparat, 2C d1
Donic.
Ex Arichmericaaurem, _ Cicometria, numerorum videlicet, ach.
chematicae ex Suau oCtrina, sensilium rerum actributis accommodata, in lucent
eristmesica, prodeune disciplinx, guae Phisico-- mathematicx vulgonuncuPantUE,
sensilium r Quarum vi animus reluri corporiimmilcetur, incellisentix senluscon
um acribu junsitur; Prenim purissimos numeros, e pertectas tisuras, quae incot
poream animinacuram redolene, cum corvorum affectionibus quae ex
era animum enirene, hujusmodidisciplinx connectunt, et admiscent.
Plincincellisibilem numerum cum sensili sono conjunsunt, e pro
creantmulicam; aur corporisrires, ac pondera cum figurarum proprie
caribus adnectune, X emersunt carica, emechanica.
Ouamobrem cum facultares Philico. mathemaricae, ab utilistimis de
Sciplinis, Creomerria nimirum, _ Arichmerica orisinem erahant, in
nonram profecto urilitarem cedunt; nam _ si ad animum excolen.
dum POTiNIUM NON COmParantuT, actamen humani generis COM
modum, vicamque cirilem suPEa mOdUM jurANE, aC PFOmOVeNE.
Ouidquidutilitaris Rcipublicxactulerincartes, ex Phisco.=machemati
cis facultatibus etAuxie, quae tor machinas, torque inventa in (0.
cieratis Bonum, ac felicitarem nobis dederunt.
ccume eter providendum est, ne immoderatum Mathe.
immoderatum Leos lluaium impemento nobis pocius, quam auxilio sic, etenim
Machesco, stu. quantum, i LCCd ac remperate eo utamur, animum ad lapientie api
ab miliorum CC DCLC CcaraI, tantum, dum illoaburimurnocet. Nam quidam
arcium crcr. Mathemacicictiam masninominisAorene, qui dum incricatiora, masil
que nodola problemara prorsusabutu remora, vigiliis, e operosssimis
calculisimpallescentes, ad alios porissimum Creomerrix cultores lacesen
d05, _ rerandOSCONLEKUNE, autiPA SOIVETE, _R CxITICATE enITUNEuE;
adcoincelligentiam defatisane, ut Animus quodammodocnerratus, &
elumbatus, ineptus, acqueinralidusad sereriora Audia prosequenda.
Xexercenda infelicirer eradat, ac veluri torus in geomerricis fisuris,
ac laboriola Alecbrictarum supputarione immersus, e OccupatUS, neque
Sciplum, neque excelsores reritares inspicere, e perlerurari mascule, _
Colideraleae. Hlincnihil Rulcius, nihil inexrius infelicissima illorum
occuparione, quiutum ricae, et necellarias disciplinas contemmentes.
suxque Felicicari minime contulentes, animi cogitata perpetuo rorguent
corporisque rires labetactant, urinutiles, ac valde spinolasquectiones
Analyricae artisadjumento, cum temporis jactura solvant.
Ocilis dilciplinx nonlen lubenti animo Phitiex facultati cribuerem.
rio vchemen. AA_C CaULE, _proride PClCtactetur; Prenim cum MunduS COrDOrCUS,
tomen redisatur in hamns corpore, quod merito paruus mundus num
nius intelli- cupatur; sequitur Philicamarrem mirificeprodesse, ut MaCrOCOLMI.
nempemundimasnistructura, ri. partiumqueconcordia, de harmo
nia plane perspeetis, noari corporis tabrica, e economia expedicius i
velligentur. Praeterea creatus intellecus, dum spectabilem Onirersum
sedulo conremplatur, summam Supremi Condicoris Caxienciam, virtu
rem, arque exisentiam clariusintellisit, cum corporeusmundus. u
POEC
Disciplina
Phisico ma
es Ocometri
is accomme
daris orcum d.
unt.
Biligenterca
vendum
dium sanimi
citamento re
moveat.
Phiscex facul-
caris exercita
homose ipsum
ac Deum pla
cerconferr, ur cujus illa inrellisarrix est, torus quodammodocontrahatur, e in ep

## Folio 181 — 82792707X:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
M
N
Pote Dcirellisium, Ximiramentum dici Dostir Deus adumbratus, ac
malritariam, ex juxta pluresfacies inmareria, seucorpore exseriptus.
Duidquid aurem ad Dsi cognitionem recto tramite nos manuducie, sum
mequidemurile, summeque tructuosum est; quapropter cummopere
utilis Phisica Faculeas erit, cujus ope in rerum vilibilium Excunditate.
enersia, pulchritudine, bonitare, ee consruentia, summi opiticis, arque
exemplarisindoles, e perlectiones insigniter expresse prospectantur
utnemonaturam intus inspiciat, ex TTniverh penerralia perserurerur
quinillico suum Aactorem singulas res procreaurem e moderancem in
eueatur. Ouaproprer, qui dum risibilem mundum contemplatur, Deum
in eo expressum non ridet, hic profecto excuriens niverlum ignorar;
non ridet, sed deceptus ridere, e intelligere putat, auenon quodta-
ctum est, sedrantum, quod ipleremere ettinxie, animo intuetur.
Oxtandem Phisica facultas in humanam ucilicatem cedar, primum
eam pexcedant sererissima hominis inrestigatio, acque genuine Diale-
Ctice canones, ne precipici jadicio de exrernorum corporum naturara
tiocinemur; nam hominisscientia, a excolenderationisarte pottha.
bicis, Philolophus Verumcum Fallo, exemplar cum rettisio. Spiri
cum cum corpore tacile contundens handrerum, ex sincerum sedima
Binarium, e monstrosum TTniversum proarbitratu, coritatione re
rolrer. Flinc homines Phrlcam arrem necessariis facultacibus PExpO-
Bences innacuralium rerum causis deregendis minimé profecerune, led
invicem implacabiliconcentione pugnantes, in pluresabierelectas, ac
que mnumera CrRemara sibiadrersantia, nusisrixilque plenar à lapien-
tissimo Nacurx genio aliena excogitarune; nam dum se iplosignorane
ex cetera a se iphis remota ignorare, a cositando perverrere oportuit.
Deindeante Phisex Rudium Arichmerica, _ Creomctria preluccant,, oui se ipsos
tanquam oculatisimi delicescentis Naturae exploratores. Ilam cum enorant, e
universam na
Mundus corporeus numerus quidam partium xqualitate proportione, ruram isno
e conrenientia, ad Onirarem incessanter tendens sic, inguotendendi rare necesse
modoincegra mundipulchricudo hca cA, idemque scomerricis Aguris
amplimime a natura quaquaverlum aftectus, e desienatus, planimme oui sicura
liguer, quodnisi primo numerorum, achsurarum doctrina aFAuIVerit ac numera
animo, irritoconatumundi primordia, ac latentia elementa explora-
re centabimus. Hlincad modum recerum lapientum conluerudo aPDrO- scire oporcet.
banda est, quiadolelcentes Machens rudimentis haud imburos a Philo.
Cophix Cacrarioreebane. Demum ut ex naturalis scientix Hudio uber-
rimus tructus colligatur, aded prime, ee ingenite veritares noltra ra-
riocinia praeire debene, uc rancum in Phisicis diserrarionibus amplectan. Firmisimum
Racionis lu–
curea, guxillisconoruune, aurnecestario ex illiserumpune, ut aNen. men, haus
lusnon emersat, nih primo eridentia minum prester; quod Citaec non opinio philo-
Cophicum ju
enireat, sed tantum quae lam rericaris im 80 animo sele oHterat, runc diciun pre
probabilicari sane non acquiescamus. Pihil enim audax magis, magilque cedae
lulrum, quam oxinari, nempesittere, ulteriusnon progredi, in fu
cara quadam, exumbrarica rerirate acquieleere, cum adhuc dubitan-
dum est, acque in preceps indicium irruendi periculum imminee.
Luproprercum sola verisimilitudoadest, quid res sit nullo modopro-
nunciemus, tancum, quidpossiresse, aur quid nohis rideatur, cires
remerirarem atirmemus.
DUPCt.

## Folio 182 — 82792707X:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
182
S AL E
T A RIS
SuDerVACAHCAS AuTeM artes apPellamus eas, quae pariim aut nihit
ad animum excolendum arque serenandum conferumt, quae nimirum
pellamus, quae inis beatitatem, rireque utum neuriquam respiciunt, Led porius
parum, aus hon  seiploabducentes ad extraneas, ex nullius momentires
Cmplandas pertrahune. Ciujulmodi se habene aliquorum pseudo
dum, ac bean. LClraum Audia; ex exercitamenta, qui se iplis posthabitis, atque
cum conse recellariis facultaribus contempris, aut vererum Romanorum pilet.
aut Carthaginensium calceamenta, aut vetustae Cirecix habitus, lu
CerNaS, Funera, Sepulchra, Xarma summo labore, summaque dili
gentia ad nostre xtatis memoriam rerocare, atque perspicere Atudent,
ut summoxere incumbant in explorandis, atque deregendis prisca
etatismoribus, legibus, e consuerudinibus, inter quos ricisse, ac
eriumphum deporrasse riderur, qui anriguorum monumentorum ce
stimonio, quo pacto Rex Macedonix Alexander induebatur, aut quI
busarmis muniebatur Xexles, aut quo bellicorum instrumentorum
rencrepugnabar Annital, jam depexhendise jaetitat. Hlinc luarum
Regionum seographicam descriptionem. proprix domus cconomiam.
Patrix legeo, _Racuca, Lux familix originem EapC prOrsuS iOnOTaN
tes, tantum vetera, remora, e qux xtatem nostram estuginnE, ZtLCN
te, diligenterque inquirune, atque dum absoleta, antiquata, ac lon
Sinquatantum perserutantur, se iplosdeserunE, nEC MITaNEuE. AF
tamen non insciamur utile, ac laudabileantiquitatum, priscorumque
morum Audium esse, si ad hictoriam cum Lacram, tum prophanam, qua
humana rica subernatur, persiciendam referatur, aut si fubcisris ho
risposncceMaria, aC LalUBTIOTA EXErCITAMeNE, Ut anImUS FCCFCCtI.
amajores rires ad Sapientiam excolendam reluMAE, velULi PEFETAM
TenMAM CXCTCCAtUE.
Suxerracancum etiam immodicum linguarum usum existimamus;
nam quid inutilius arque inanius, quam breristimum rite curriculum
fererorum ablumere in tor diverlorum idiomatum insuetis rocibus ad.
discendis: Vrpraecipuum aliquorum Rudium non sit res callere, re-
Reprahendum. rum erelare, sed memorix tacultarem inauditis rocabulis, ac extra.
mium iaioma Reis: Barbarisque nominibus opprimere, de onerare; non enim (a
rum studio se pientix, sedinani loquacirari, non rebus, sed racuis rocum rumori
BusRudent. Ouapropeer Cummopere detectandi funt, qui Fxbraicis.
Caldais, Acgrpriacis, _ Rraticis caracteribus delincandis, nomini
Dusque memoriter recitandis incessanter addicti, popularis olorie
mancipia, dum inanis sloria tumoenueriuntur, atque dum Aupendis
insuetorum caracterum figuris, e indiselta quadam ac peregrina no
minum farragine rudem rulgum estascinant pariter, e Cxterrent, vera
sapientia destiruri, necessaria, ex utilia ignorantes, ad Tolam landis
jactarionem se convertunt.
Denigue noxias tacultates appellamus tingula spurix, e laruarx a
etrinx genera, guxaut aderrorem forendum, ac promorendum com
Paraneur, aue per opinionum traudes incedentes, non rerum, Led
verisimile, non eridens, e cerrum, sed probabile tantum renart
Baudent; ut non quid ressint, sed quo pacto tancum exturentisphan-
ralix arbitrio esinsendx ad aliorum insenia superanda, & excrucian.
da sinc, maximoveré Audeanr. Ouaproprer noxiarum facultarum alii
LUME
SBFOrVacA-
neas artes a
nihil ad Ani-
num excolen
21
ur, qui nt
obstrineunt

## Folio 183 — 82792707X:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
A
D MI
C
N
I
Tunt supersiciola, alixe pugnaces, de contentiole, alie phantastice ad
veritarem exturbandamnate, alix ad guamdam insenii luxuriem, se Noviarum sa
ultarum alio
rumorum rentos captandos comparate. loxix lane Facultares, (insuIX sunc suversti-
dirinarrices artes dicende funt, ue Astrologia judiciaria Creome ciosa, aliae pu-
tria, Chiromancia, Hydromantia, _ id genus alia, que dum, et snaces
contenriosa
cordis secreta detegere. _ ventura raricinari promirtune, innumera aliae phanva-
errorum monstra pariunt, humanum quoque Inrellectum curpiter à stica.
Veritate remOrent. Aegue randem inter noxias doctrinasprotecto enu.
merari porest guxedam mendolx, ac verbolae sapientie species, quae diim
nudam veritatem indagare, rationem excolere, naturam perveltisare
inaniter aucumar, disidia tantum, sarrulas subcilitates, rocum mon-
Ara, ac inlanientium hominum tismenta recitat, enueleat, interpre.
catur; hinc audaci, ex immedicabili quadam isnorantia laborans, (C
jam seire arque sublimiorum scientiarum fastisium atrisisse impudenter
Sloriatur.
Dum haec autem admonemus, quedam haud concemmenda dubica.
tioOccurriE, An nempe OratoriaarS, _ Pocleos cudium inter super.
vacaneas, eenozias, an porius inter utiles tacultares adlcribi debeant. quaedam emer.
Circa quam rem aperretaremur, quod sRhetoriex, _ Poeleos insti. sic, an ora
ia ars
tutum, metam, ac finem consulamus, maximas urilitates hujulmodi Poeseos stu-
discipline conterunt, atque commoda non pauca invehune; Si vero dium interu
Prarum, ac corruptum quorumdam Orarorum, ex Poctarum utum  iles discipli
nas enumera
consideremus, in periculosas, aequenoxiasarres, nelcioquo inteliei ri debeant.
lirterarum taco, hujulmodi Caculrares curvirer desencrarunt,ur laudabi-
licer e luis eruditis hortis spurios Rechores, ac Poeras, quemadmo-
dum. ex contentiolos Dialecticos, pacatissimus philotophantis Exi
curi genius ablesarerit.
Eeprimo hi eloquentia insticutum, ac scopum artente inreltisemus,
ex hac tacultare maxima emolumenta oriri, quis lanx mentis intreic
tur: Peenim Oratorie artis precipuus finis est, Vcricari patrocinari, vir
curesproinorere, ritia prodisare, atque opprece Innocentie ad equi,
ejullinormam detentionem recipere. Nam cum FIomo uEPOTEOIi Oratoriae ar
cicicorporis seu societatris membrum, non tantum sbi, verum ex insticuum
cereris prodesereneatur; oritur, quod hrationis utu aliquas veritates aperitur.
detexerit, atquead praxim rerocarerie, inlocietaris Bonum, e uri-
licarem illasaliis suadere, atque parefacere debeat. Si huiusmodi au-
tem rerita testantum ad speculationem spectent, nuda ratione detegan.
tur; tunc preclareaser orator, splanum, atqueplacidum sermonem
adhibeat, ut veritas aliorum animo aftulsear; nam, ubi ritxususnon
Occurrit, sed tantum de rebus ad simplicem conremplationem perri.
mentibus controrertitur, quo magis nudaminusque fucata, at lacertola
quadam ratiocinatione obarmata sescotterrorario, ed forrius perluade.
Bic, hominunque animos deRectet. 
Attamen, sveritates ad usum comparentur, _ immoderatis, at.
que indomitis hominum cupidiratibus revusuene; curbacosque animi
motusminime alliciant; tunc concitata vehemens, arque robucta
Orario urilis, ac maxime opportuma erit, gux tamen animi commo-
tiones, e impetus non exasperet, rehementiusque accendat, sed
emolliar, ex citrarim sanitari restirnat. In quo rectus Orarorix arris
usus

## Folio 184 — 82792707X:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
8c
utus summa cum laude sicus. est. Nam E mendacium eloquentix oblc.
Ctamentis, lenociniis, atque eximia sasacitare. tanquam ralidinimis ar.
mis ad veritatem expugnandam utitur, non video, cur reritati non le
cebit potentissima eiusdem artis machinamenta solerier adhibere, u
promprius de errore triumphet, aque legirimum suum supra huma
nammencem dominium nancileatur. Ouapropterutimprobi, ac per
tinaces homines ad reritatem, atque rirturum exercirium impellantur,
mirum in modum eloquentix Audium prodect, cuius scopus estallicien
docopiose, e eleganter disserendo, rerum docere, suadere, atque
incomparabilicer promorere, utnihilaliud esse eloquentiam, nisip
sam Capientiam coxiose, e ornare disserenrem, rircuresnimirum, d
veritarem plendidistime docentem, ip se cloquentix Princeps Lib. l.
DeOratore aperte afirmaverie.
ActamenH Oratoria ers (quod vitium haud artis, sed artificis est
sia est coxiosi 2 Scope abCaus in quamdam insencem libidinem, ravamgux oAtenta,
onem, vericaris, ac virtutum amore polthabito, degenerarerit.
magno lanederrimento erit, nam in quamdam versipellem, atque
callidam arrem conversa ad errorem forendum, atque humanum in
enam noccar senium corrumpendum voristimum conterer. Elinc dum Orarorie
orrupra ni artis cultores sermanae, ac robustae eloquentie rudimenta in se ipsis
alidua meditatione inrestigarenon curant, neque ad reritatem edo
cendam tantx facultaris rires comparant, non eloquentes led loguen
res, haud Oratores, Sed obstrepentes, atque sarruli declamaiores
factisunt; qui, dum nimium sermonem excolere Audene, in rerun
ibnorantiam irruune; modicus enim verborum cultus ignorantiam
rerum Deverit. Ouaproprer affectara pecdasogix superstirio orta cAt.
quae tantum idiomari exornando, e expoliendo addicta, arque ventum
Dopularem quaerens; quamdam horridam eloquencie larram peperit.
quae sermonem, ac loquendiulum Cummovore Fedare, aC corrumpere
aulacs, arque genus quoddam excositarir, quod, dum inslato fer.
mone e à loquendi insticuro alieno uritur inlueta rocum noritate, au
dientium menrem excruciar; admirationem quoque excitat, et plau
suscollisirsolum, quia rulsus quid orator enuneier, incollisoncit
non allequieur. i
immodice au Praererea non parueloquentiam corrupie, 20 deformavit immode
res oblectandi rarum aures emuendi ac ritillandi Audium, ur Oratoria arss volupta
modum oraco. ri obaricta. Cucnsmollis; _ eAeminata craserit, guae ralido sivien
riam arrem aix spirieu denucala. Deque ad docendum apta, nequeanimi impetus.
dmotus, aurexcitare, aut moderari capax sic. Nam nihrebus; d0
Arinis, veritarum noritare, ne venustare, arsumentorumque acrimo
nia, ac robore raror solida, ac lana quadam delectatione auditorun
animum prolectet, quidquidad alliciendum, ac delectandum compata
cur, in frigidam, puerilem, atque affectatam quamdam sermocinarionene
procul dubio degenerabit, qux ad nauscam doctiores provocat, e 2 la
na doctrinas morumque Audio perrerse rudes hOMInES AVOCAE. Dud
lamen poristimum Oracoriam Faculrarem derurparune, atque dedecora
rune Luerinempe, X inanis Clorix cupiditas, qui duo morbi unirer
lamtere liceraturam corruverune, ac macularunt, ue frequentistime
maudrationi perliciendae, animoque excolendo, sed distorcis, ac pra
vistrit
Eloguenria
amet sapiem
umen, e or
nare disserens
nisque lasci
vienseloeuen
studium supra
corrupit
onervavis.

## Folio 185 — 82792707X:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
D M
1
ris homipunt altecomibus scientiae, ac Facultares obsegui, atque inser
vire videantur. Onisquis aurem in Locietatis commodum. X urilica-
tem eloquentiam sibi comparare exoptar, primo sibi ipsi diligenter Au-
denc fuarum affectionum originem ac indolem sedulo perscrutetur
aeque in hanc curam intendat aciem ingenii sui, ucclaras, legitimas.
arque diltinctasrerum notiones a Nequatur, quo adamustim ad praxim re.
rocaro, verrola, animata, ac regeta quaedam dicendi rario emerset
que dum auresrolupratepertundit, pariter docer, atque curbidas, &
concitatasanimi motiones pro luo arbitratu ledat, Coercet, arque ex-
tinsuit. Ilincnemo solidonerroso, ac telici sermone eloqui posse pu-
tet, simaled praepoltere cositat, ur nis primo Animusmaturx sapien-
tix exercitatione expoliatur, quo cultior, masilque lasciriens erit ser-
mo, comasis languida iners, ac torpida eloquentiz erit.
Tlaud absimili modo ratiocinandum est de POch. Hlaec enim idem (9. Poescos usus
 abusus ape
nac, ac Fictio; cRenim ingeniola, ac folers quredam ars, quae dum ricur
humanas actiones ettingit, congruisque carminibus exprimit, ad ri-
tam insticuendam, ad mores nempeaurperticiendos, aut emendandos
Proriribustendir. Ouapropter cum illiustinis sererum imitatione, car
minumque harmonia delectandodocere, seguitur Poclm non medio-
criter inserrire, animumquejurare, uccirra laborem Actionum, car-
minanque lenociniis, X oblectamentis ad vericatis concemplationem
rirturum quoque exercirium suarirer, ac jucundemanuducatur. Ouid
enim Calubrius, utilius, landabilius, quam ciera vim alliciendo, cor-
ruptos. ex cperdicos homines ad Calurarem doctrinam, ee rirturisulum
amplectendum pertratiere:
Acamendum Lochs a lcopoastonee l donere, lea uatum de
tantum aures essascinare, e allinire Auder, in perniciolam, ex pesti-
ssa scopo suo
que instituto
feram quadam artem conversa est, cujus lues dum srasatur in auribus, destectens no-
animusmiserrime inficitur. Prenim corrupta ac deprarata POcsS, dum ceat, in medii
a Verisimilitudine recedens ex insano quodam turore percita, quidquid
animorerolrit, ulera modum exporrisie, auccontrahie, nimiunque
adanser, aurminuit, rirulento atsatu phancatam quodammodo esse.
raC, ut quasi hallucinacusanimus, maxima minimas imbecillia fortia
intima sublimia inrersoordinerideat, qui phancasmatum cumuItuS, ex
cessus, ac perturbario quamdam animi inremperantiam pariens, animi
affectus exera modum apitar, acque in nostram perniciem plus sequo con
citae. Hlec enim nimia efferrescentis phancasix morio incellisentiam
obruit, acque ad purissimam reritaris lucem intuendam, inepram reddit.
Dumaurem hocpactocorrumpitur, X insolescir Pocls, ut exdiame
tro Sapientix adversa maxime protecto derestanda est, etenim prxeci-
Duum Sapientismunus es singulisrebus, ucita tarcar, Cua pretia atquecon.
Drua loca adscribere, ut neque sublimia deprimantur, neque actollantur
intima; non enim sapit, sed desipit, quicaduca, immortalia, quae rile
scunt, pulcherrima, quaeminima sune maxima facit. Ouxe perrer-
la cogitandirario a nimium ebulliente, atque rumultuo la Pocl etouxir.
gux dum imaginandi rim adauset, intelligentiam minuit, dum ni-
mium phancasiax indulset, rerumnaturam invertie; quo enimphanta
sia incumescir, cdindicandi ris decrescit. Ldcirco quid in jurenibus ob
nimiam lansuinis aeximoniam,. _x esterrescentiam immodice ebullit
ACPFX.
addueitur.

## Folio 186 — 82792707X:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
186
V
IT A R I S
ac praeralexphantasia enerre, ex parumjudicium riget. Pxadversoau
tem, quia in senibus pixrescente lansuine deterrescit, ae torpetimast
nandiris, robultior, ac resetior intellectus est, uc in jurenta inse.
nium, in senecta verojudicium prxelerrim efAorelcat.
Hlac occatione admovereme non pisear, ne tacile assenlum praelte.
mus Oratoribus, aut Poetis in quibusplurimum imasinandi ris exar-
delcit; acque rehementer rstuar phantatia; nihil enim ad decipiendum
potentius est, quam impetuole, ac turbulenta phantatie concarium,
CujusafAaru nulloneporio in audientium animo propagaEUES GUaPEOPTeF
eaure legendi lunt ii auctores, qui ferrido, atque concitato tempera
mento praedici, plus (ucita dicam phantasix quam inrellectus a natura
receperune, nam dum accenso, ac tumido quodam Sermone (ua cogi
cara aperiunt, non difficulcer homines a veritate remOrent, acque De
riculosas doctrinas promorene; nam nimium aliorum phantasas com
morenres, dum audientium animus phantalmatibus torus obstringitur,
ne errorum Frans deregatur subdole prohibent.
Vrigitur quid pexlucenre ratione, ut veritatis Audiosum addecet, in
vellisandum, ex speculandum sc incelligamus ex rebus jam firmatis,
Frmissima quaedam Resula Racuacur. Ouidquid ad Animi vertectionem,
Tinceram que telicitarem tendit, capruinosro accommodatum, cicra cul-
De, temeritati (que periculum inrestisetur; at siad errorem, aut inse.
nii tantum octentationem comparatur, aut ab humane rirx ulu pFOr.
Tus alienum est, tanquam Cuperracaneum, aut noxium canta quadam
ignorantia a cognirione remoreatur. FTinc Rdum aliquid inguirimus,
ratio reluctar, nodtramque inrestigationem interiori quadam rocere
darguit, resque inquiritur, vel tanquam supra capcum noctrum, vel
urnoxia, ex ad hominem minime perrinens a cogicatione abiiciatur.
Sin aurem nicidissimum racionis lumen axerobec, quod verlerutamur
autnecesarium aur inrectisatu urilistimum existimemus.
Jam exnoura Palurariadmonitione, quam necellarium, rationique
contentaneum sit Animum sux felicitati, ac perfectioni consulentem se
iplum dilisenter, ac lesitima methodoinrestisare intellisimus; pari
terque, quid in veritatis inquisitione, rerumque examine ritandum.
autamplectendum (c, ne in errorem faltamque scienriam incidamus,
innorelcir; quod nOs TUMMODETE PrEParat, uc interruptum opuS
cum Rusustino telicius prolequamur. Ouapropter hoc pactomuniti, aC
roboraciad Librum decimum de lrinicare explanandum accedamus.

## Folio 187 — 82792707X:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
 aL
A
V A
Jumanae Animae. Natura ab Augustino
detecta in Libro Decimo
de Trinitate.

## Folio 188 — 82792707X:0218
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio 189 — 82792707X:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
daii 
189
Corentissimum Augustini ingenium in Li-
brode Anima quancicate, quem in prima
hujus perisparre proriribus explanare
curarimus, Animi Nacuram aequissima
judiciilance expendens, primo nulla cor-
Porea magnicudine, nullaque mole con-
Ctare Animum, sed inlectilem, ac prorsiis
aspaciorum dimensionibus alienum esse
Forrunato erentu derexit: leinde Animi
virium quantitarem per seprem alcendens
Gradus, camadamussim ad mensuram revocarie, uE quantum (IE
Animae robur, quancaporectasintus inspexisse, ac falubriter enu.
cleasse rideatur; In Libro aurem decimo de Prinitare, in quotorus
humanx mentis se iplam inrectisancis conacus mirum in modum
delicelcie, ut abditissimum Frinicaris Arcanum, quancum Ainiex
Incelligencia imbecillicas paritur, illustraret, minusque tenebro.
Cum redderet, ad Hominis menrem le converrit, uc inea expres
Liorem, insieniorem que quamdam Prinicaris effisiem invenirer.
Idcirco C orporeis imaeinibus rejectis; Animum in semetipso, in
luisque recessibus perspicacissimo nudae incellisenrix oculo incueris
ac deregere sandet. Muodur expedicius obcineac, ad resoluciram.
teu Analycicam Mechodum contusit, cujus ope dum ab animo
guxe exiranca, acque ah illius indole aliena lunt, accurare lejunsit,
Animinacuram in luis penecralibus prospero successu conrempla.
cur; ut non tantum quidnon (C, verum ex quid sic Animus, in
ceriorimentis acie cernat. Ouidquid aurem ad Animx naturam
inrectisandam in Libr. X. de Prinitare spectat, dupliciter interpre,
trabimur, primo in medium ipsum mec Aurustinum Anima no
Sra nacura perserurantem afferemus deinde severiori quadum.
Analya, ee amxniori aylo Auxustini mentem secum IOquem
rem reluci anteoculosponemus.
ma
ae 
ea
Ausi

## Folio 190 — 82792707X:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Juoustinus Lhimae nostra naturant
ota guu nalisi. summoguo
amine pervesticans L
ccmo de Trinitun
Om Troministabricam, arque ArUCTUTaM mI
r2, ex inettabili quadam Solerria à summo
Opitice. DeoOptimo Maximo cunctarum.
que rerum moderatore concinnatam intucot.
maximaque dilisentia contemplor, duo in
regrum hominem eformantia mihi confectim
SelCOHETHNE; CorpuS nempe, e Anima
Duod enimcarnis oculis manifectatur, iners;
corpidum, cracis instructum organis, Lul
ipsiusniescium, ad patiendum porius, quam
incellisatur. ad agendum aptum, corpus rulgonuncupamus; Actamen Principium
illud, underita, ex robur poristimum in corpus deriratur, cosirandi.
acque intellisendi capax, doluris, roluptarisque parricers, fuarum
Principium que operorionum conscium, quotelicem riram exoptamus, ad Capien
inhommem am tendimus, dubicamus, odio habemus, amamus, reminiscimut.
isctu Ani- rariocinamur; hoc profecto ca, quod innobls Animam, dum seneit.
imasinatur, ac in corpusagie; Animum vero, aut Mentem, dum
incellioit, Ecad incorporeasres inspiciendas converritur, appellamus.
Idcircocum Animumdico, principium, quodinme cositar, atque
intellisie, seu Mens ipla venit, qua procul dubio in hominePrxict
corpusriget, insioniterque AOret.
Suid aurem sic hic Animus, cujusindolis, aequenaturxe, summola.
nimus hu- bore, summaque as enua hicexpendere liceat, ur tandem duomihi
manus a cor- HhoreleanE, primum an Animus adeo supra corporis conditionem ex
seinde, quod Cellat, alriorisque sir ordinis, ur penitus incorporeus existimandus
nam sit insc- sIE, ut non rantum secundum quosdam gradus, a modos, uc rolatile.
er illius ac lubrilisimum corpusa crastiori, _ sixo discriminatur, rerum eriam
anriburum. juxta sui interiorem naturam corporis indolem excedat, ac miriticetu
Deret; Deinde quodnam sic primerum insigniusque axtributum,
quod randem ranquam in sui originem ac principium resolvatur Ans
mus; guae duo, si Auspicante Deo, prolpero succestu detesam, An.
mum Animo jam crelase, merito in Dominosloriabor.
Vraurem ordinatius, arque enveleatiusrem tam dissicilem, tam
ut dum ingui Gue nesoriolam inreltisans procedere raleam, primum abamore; que
in homine Animus sciplum incelligere, suamque prestantiorem nobi
bilioremque affectionem deregere exoprat, inicium capiam, ucipio
met Animum inguirendiamor, ipsamet animi inguisitio robuctius
acque esticacius instrumentum eradar, ut quid sic Animus, quam a
cillime incellisam; idcirco sic liceat ratiocinari. Dum Animus, set
MenS
Marhoris
Paraphra
in 
Divi id
rustini
Trinitate
duid nomin
senimi, quia
vero Corporis
AB
A
nus
mens axpella
eur.
Primo inqui
rendum est an
pore differat
mius ac prin
Falis indoli
est Animus.
ritur jan
bis innotescat

## Folio 191 — 82792707X:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
DF Y R INIT A TD
mens se iosimdiligenter inquirie, se iplam profecto intelligere exo
PtaF, quidquid aucem ardentissimo Audiomenslcire deliderat, procul
dubioamar, non enim scire apperimus, nih id quodamamus. Actamen mimus se in-
uirens se it
nemo, quod omnino incoenitum est, 2mat, aut inculligere, sibique sum incellise
exploratum reddere cupit. Quod anrequam ad animimrectisarionem recropras.
delcendam, ledulo explorare necesse est, urnobis manifehté Pateat, an
cum quamlibet doctrinam, ac rem scire, animoque patetacere in litre.
rariis exercitamentis elugue rirxe cupidicare Ragramus. tantum quog
Rem omnin
ienotum neu
nocum est, an porius id quodignOratE, aMOTCprOSeqUAMUE, UE nOn siquam amat
lolum qux parent, verum eriam ex quxe latent Animum. Tub noltra inimus.
desideria cadant, quod cum atrentissima quadam animi perceptione
expendo, metantum quod animo innorescit, neuriquam quod inco.
Enicum est, amare poste reverio.
Ecprimosad iptasmortales, corporeasque res sensibus obnoxias cum animus
meconvertam, illicointelligo, cum Animusanditus organoutens, absenrium re-
ad aliguamrem videndam, ob illius pulchricudinistamam accenditur rum pulchri
cudine capitur
nihil aliud cum amare, ac rehementer inquirere, nisid quod jam seit, e quod noscit
incelligie, _ hoc est iplamet generalis corporum pulchritudo. Lre amat.
nim non ob aliam rationem tunc mensamat, nitr quia plura corpora
pulchra ridit, atque adeo id quod incorporeis rebus jam risis inspexie, puschricud
hoc est quod inremoro, aut latente corporeamat; Lacirco nis ei pei nis incontnu-
monora esser pulchrieudo, nullum sane corpus aucremotum, aut la rabilis idea
tens ardentissimo Audio inspicere, et copnolcere exoptaret. Inest quedam inest
enim intrinsecus animo insenita quaedam immurabilis, X sincerx pul-
chicudinis nocio, quam corporeis rebus accommodat, antequam illas
imus.
approbet, aequeamet. Ouamobrem nisi in corporibus Animus pro- pulchricudi-
Portionis, Ermimetrix, Partiumque consonantie, ex aequalitatis, in- nem quam in
rebus corporeis
cellisibilis nimirum e immutabilis pulchricudinis reltisia, ac deli- amai sintmus
neamenta quxedam videret, corpusnullum profecto amaret, imore. haud sensu,
ed nuda revo
spueret, deodiohaberet; in quo haud quod ridet, aut ignorat. Led inimus intellis
tantum quod seir, e nuda incellisentia assequitur, amat, iplam ni centia.
mirum conctantissimam pulchicudinem, que nunquam incerie cujus
parcicipatione, e imitarione pulchra dicuntur corpora, quam non
carnisoculis, sed rationis luminibus tantummodo rider Animus;
quamobrem nis immorralis pulchritudinis natura in primaeris, insris. Nulla corpo:
que noctrisnorionibusillucelceret, ac nota eet. nullius lane COrpO line allicere
ris pulchricudinem videndistudio, _ amore instammoremur. Flinc rur Animus
cum Virum bonum cujusnunquam faciem vidimus, amore prole.
quimur, illum ex rircarem nociciaamimus. Prenim in illo rirtarem inem primum
dilisimus, quam inipla veritate, atque Racioneintuemur: nis enimin
universalis, ac immutabilis Ratio, in quam omnis Rationalis animus acque aaret :
immersitur, rircuris pulchricudinem, acque praestantiam Animae
nostraemanifestarer, hominem non vilum ex Cola vircurum Fama nullo
modoamaremus, atque adeo in Viro bono minime quod nos latet, in virebono
anobilqueisnoratur, sed quod intellisentix patet, procul dubio
amamus. Haud absimili Racione nih impressam, cujusquedoctrina mus, Animo
in animo haberemusnotionem, cum ad doctrinasasequendas, atque
excolendas plerumque laudantium, atque praedicantium accendit au
etoriras, nulload cam discendam Audio Aaxraremus. Ouisenim
exem.
in pulchriu
intelligibi-
n pulchricu
ernere
es
n
viso id
quod jam seiu
innotesedt
amamus.

## Folio 192 — 82792707X:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
AVGVST INDS LTB. X.
exempli sratia sciendae Rethorie ullam curam, ex operam impenderet.
nisiantea sciret eam dicendi, ac luadendi esse scientiam. Hinc nit, et
quidhdicere, aurluadere, et quidlirscientia, atque Ars. incelliset.
remus, lanonullo Rerhorice Audio, arque amore exardelceret AN
mussi quiinediscenda arte, quod jam intellisentia a Nequitur, e sei
hocamat, cujusamore, ex notiria ad arrium Audium, acque cultum im
probolabore ducisolent homines.
Padem rarione Slirteras, ac lesendi utum scire. _ aNequi exoptat
Virudis, literarumquenelcius, quid quaeso intellisere, ac obtinere
riam exopians, aPCC  e Guod jam nocum rener: Amarenim solerriam, vim, dl
id quod intel Sodraam; quam in scribentium exercitatione continsere audili
auod ienora Culjus auxilio absentes alloquimur, rerba silentio manutacta, occulriora
more es dest. hommSBIata in se claudentia, lonsinquisresionibusmiimus, que
lerioproseaui ab eo, cui mittuntur, haud auribus, sed oculis collisantur; Aino
leripturae pocellarem, mirumque arriticium, quod jam intellisicillite
rarusvir; amat, non aurem quod nescitinvenire exoptar, sic nanqua
accenduncur Rudia discentium, erenim quod quisquo prorsus isnord
amare nullo pacto vorest.
An incoeni-  Aetamen cum qula significet, seu ad quam nocionem in Animo exci
Canaapta ME, aliqua rox, cujus signiticatio me latet, scire, arque
qui latenre ali-DererpereCupte, unc profectonihil aliud nis quod incosnim ett,
cujus nominis amo, ex inquiro; Prenim scire exopto, cujus rei, cujusque notionis
scire desiderati HGnum SF, Tei ad quid fgnificandum ab hominum arbitrio ordinata s1
ron, quam ad aliquod Deculiare idioma spectare animo finsimus, aF Hoc
quod scire, acanimo assequi delidero, hoc lane est, quod isnoro, nol
enim cupio inceltigere, an rox sic quidam lonus articulatus lirteris, ac
llabiseformatus, nam cum rocem isnote significationis audio, Ma
timinnorescitguod lcrox; Ponulgue quidam orcprocreatus, hinc nilt
Scirem illa quasdam sences ad norionem aliquam excicandam in bumd
nicommoreii grariamuci, jam omni polthabita inquisitione quielce
rems aenihilulterius inquirerem, ac discere exoptarem. Idcirconon
quodmentereneo, sed quodisnoro, amo, nam quod solum isnoratur. in
quinitur, ac desideria nottra enurrit. Hec tamen dubitatio nullam pro
cum quidali- sectorim haber,, nulloque nesoriosolvitur. Nam cum quid signiticet
ficet iimoniri suo eteaus rocabulum scirecupimus, vere quod scimus, baud
mus hana quodistocantus, asimus. Pcenim non ob aliam rationem vocum 
ienocum, sed aones scirecupimus, summoque Audio remotintimarum etiaM
uerimas e Prorinciarum idiomaribus opcram damus, nisguia in ipla univertale
ratione, ac veritate, qua singulae hominum mentesillustrantur ride
mus, atque intellisimus, quam pulchrum, ac laudabile sir illud doctr.
narum, disciplinarum que genus exercere, quod humanam focietatem
Promoreat, quammaximéque tueatur, atque adeo quam decorum sit
duid in addi C honoltum linsuasac ldiomata callere, in quorum locuplerissime
scenda nomi- LetaCuu Ationum, rerum que SSNA COntInenEUT, quo
rum auxilio dum hominum penitiora etiam cositata tisuris, arriculauit
nimus aperi EeBCBHSacu. Scoddam illustre, mirumque animorum coun
mercium Batuitur, in quo quodincorporeum, e immateriale est, (en h.
liumnerum, risibiliumq; opcrationum ope humane Metes, ut in camden
lationem, generalem quererirarem copulentur, muruo sibi manitectane.
Fluju.
virimpericus
scribendi peri–
lisit, han
tum rem ame
es inquirat
Senificatione
qua vox sien
quod soimu
mamus.
num sionisica
rione amet

## Folio 193 — 82792707X:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DH Y R INLF A X
Hlujuscemodi Societatisbonum, summunique commodum Animum ad
idiomata excolenda, Barbararum etiam senrium roces interpretandas
accendit, ec hoc eat, quod in rocibus isnore hsnificacionis amamus,
cumillas exponere, aeque incerprecrari Audemus, uc nimirum quod
jam intellisimus, e summa animi volupeare in ipla incommurabiliRa
tione Societatisque bono ridemus, in idiomatum Audio, acque usit ob.
rineamus, quod nisincelliseremus, nihil profecto animum ad aliarum
Pationum sisna callenda extimularer. Idcircocum quodnescio, scire
enitor, ac Audeo, nonquodnescio, àme quaeritur, sed quod seio, Propter rent
cujus gratia incosnitum amo, quod nullo pacto quid siE quererem, dc noram queri
agnolcere exoptarem, nisi quod in Rarione, meisque imasinibus aCnO. cur, es dilis
sicur eno
tionibus sire ingeniris, sire sctione quadam elaboratis intelligo, in- cum.
spicio, arqueamo, in externis rebus ac doctrinis hominum reluri in-
volutum, atque restrictum; tanquam in sua specie genus, invenire
atque contemplari sperarem, utnon proprerse, sed obid, quod incel-
ligitur, incognitum handraroamemus, atqueinca, quxe noslatent,
ardenti Audio tendamus. Flincnisiquid sirscire, ac quantam perfectio
nem, acnobilitatem, rerum naturas, artium disciplmarumque soler-
riam, ac notitias intelligere redoleat, interiori quodam incuitu in ipsus
Animi penetralibus prospectarem, nullam lane in lirerarix rei grariam
operam impenderem, aique adeo cum _ quid sicipsa isnorantia auE
quid seme aliquid nescire; intelligereenitor, in inscitia scientiam.
quamasnosco, innescienre iptum seire, quod jam intelliso, lancamo,
ut cridentissimum, ac ciera quamris dubitationem sit, quod penitus la-
ret, seu quod in tuo genere, autin animi salrem simulatis Aetisque imu-
Binibus aliguomodo non intorescir, nnllo pacto a me inrestigari, atque
submea optata cadere: Ouamobrem eriam cumres, doctrinasqueisno.
tasscire, accallere exoptamus, illas non omnindisnoramus, sed jam
inquirentes seimus, ut illasinguirerenon curaremus; nisi modo jam
exposito, intelligentia assequeremur.
Si auremcum res d lua natura alienas, arque sejunctas Animusnoller
Ouid contin-
invelligare Ruder, Id ixtum quod querit, de investisar, intelligie, ac sat snimos
suamque naturam invellisanti: Ouod cum dilisenier expendo, mi Risanci
rum, ac Rupendum quoddam in mentis nostre indole derego, crenim
ver
aperte intelligoadeo in suiinquistione, acque inrestigatione felicem, animus dum
fortunatumque Animum hollrum esse, ut dum quid ipse sicinrestigare se ipsum in
aC scire exoptaF, se ipsum torum, ac plenissimé incelligat, ut lui iphus guiris, jams
psum intelli-
investigatio, iplamet sui iphius intellisentia, ac scientia jure merirodi- si
cenda sF. Frenim dum ardentissimo desiderio se ipsum agnoscendi in-
Dammatur Animus, protectoseipsumamat, amat igieur le, dum se Animi inve
Ticario ipscus
ouerie, idcirco seintellisit, arquescir etiam se, dum quid ipse srsC. mer snim
duloguerie _ inreltisar; Nemo enim id quod nelcit, amat, aue scientia est.
quodincoenirum cst, sibi patetacere sudet.
Atramen exploremus, quo pactomens sibi incognira siC, aC PatenS, Ouaritur qua
acto sibi inno
dum se iplam guxerit. P’ortasse non omnino se intellisic, uc rota sibi in. rescat Ammtt
nocelcar, Ledcantum generali quadam cognitione in le ridet, nimi sc ipsum in
rum quid hc iplamens nivertalis agnoscit, ut cantum genus suum zuiren.
amec, cum sciplam inguirie, autformam. speciemque aliquam animo
estinsit

## Folio 194 — 82792707X:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
9
ANGVSTINOS LIB. X.
ncum mens ethHBL, quamamar, ac urin seipla contempletur. quid ipsa sC, In
rat handsc ipsa ClBat. OuaProprer adhuc haerco, an adeo Animus sic sibi nOtUS, cun
se nosse desid
sedsuum senus te querir, utaliquomodo se non larear, sibique obscurus non AE, aC IN
cancum agno. cosnitus. Hlocramen nullo pacto contins creporest. Prenim cum men
Scat 3
cum sni- se quarir, ut se norerit, ac se seire oporret, ut intellisat, quid 
mus se quaeris noNe, quid hrscire, imocum se guerie, ur se sciat, atque agnolcat
verese ipsum cerro seit, sc eNerem appetenrem se sciret atque axnolcere, quapropie
ut se nover
scit ac inelli non tantum quid sit scire, quidnosse, rerum eriam scie, atque nosc
Scit seipu Le velle e amare sui ipsius scienriam, atque cognirionem, intellis
nimus dum BIcur, de scit, quidipla sit, cum se scire, atque explorare Audet. L
enteo non tancum genustuum. Mentem nempe univertalem in quam
omnis Animus conrenit, aucidolum aliquod gnod seese fingit, Led
ixlam intus agnoscir, ac ridet mensdum se nose amat, ac ut le nove
ric seinrestisat; cum non aliasmentes, aur simutactrum aliquod sus,
scd suum scire, suumquenosseintellixic, dum sequarenrem, ac se let
reexoptantem rider.
Preterea sidum se scireamat, aliasmentes intellisir, aur aliquid ex
multomasis traneum a lua narura alienum noscir, cur se iplam porius non intell
seipsum incel. Bic, Cum se ipsa nihil posi ese presentius; Nam s Animus naturarum 
lixet Amimus, se diversarum penetralia cosiratione perlustrare porest, ac intellisere edi
Eres a suana
cura alienas dux nullam cognationem, ac nexum cum ipso habent, cur non ralet
noscit.
Nihil Ani-
lenosle, cum nihil sibi se iploincimiushabeatur. Disonum enim ma
moscipso pre. ximeque aratione ex Naturae insticurione alienum videtur. Mentem res
sentius
2Cc diverlasscire, seauremisnorare, ur id quo exrera scimus, sibiigno
sculras emer- tum, obscurumque maneat.
Si tamen ad corporis oculos animum convertamus non adeo potens
Animus suam hCCraCO apparet, ut nequeat facile dilui ex enerraric. mei enim oculi, dum
uirens se ipsu orom hominum oculos videne, sibi ignori se nullo modo vident.
insc ipso vider. Te laMu se vrteuein spcculis, in quibus illorum imaso resilit, aC
dubitaur reseeticut. Actamen quod corporeis rebus continsit, neutiquam in
ipsum ingui- Co foCo Animo arrribui porest, sienim dum Animusse quaerit, ac le
rons nmcomu enolces atal, le in se non ridet, sibique adhuc ignotus eAt, ubi
veriratis eter- utCrel: sed unde se incellisit, dum lcamat, cum nihil pror
ne se rancum fusignocum quieri, de dilisi porelt. Forrase le tanquam in speculo, in
Selvicur Da. ratione eritatis aecernx se vider, dum se quarie, nam ad incomm ut
bilem, ac intinicam incellisenciam se conrertens in ipla ridet, ac i1
animusdum relliBIC, GuamtCciolum sirnose semetiplum ex hocamat, quod ri
 der, arque umirettali Rarione intelligit Auderque se tieri, quia quam
ipsum in se ipso vis sibi nOtuS non sic, LOcum tamen ei est, quam bonum (IE, UF Sib; notu
SC. Ouam tamen a vero hec aberret ratiocinatio, quis lanX menE
non Videc: Ouvenim pacto se ignorabit Animus, si quam pulchrum
sit le nosse, jam incellisir; si nolcit, quam deceat, le nosse, jam L
scir, seit namque quid sirnosse se quod amat, se nempe ese rem, qu
amar senosse. AFhoc est A nimus, res sciens, ac intellisens, SreDU
tet senosse, hrelcignorare, sire dubitet, an le coBnolcat; nam quo
vismodo puret. semper seir se aliquid de le putare, ac quaerere, 
mirum Ccelserem incellisentem, in quo ur intra inrectisabimus. tol
humanae mentis natura sica ett.
Diciramen porest, quod dum Animus se quaerit, ut se noveric,
hand
ali amantem
videt.
se inquirenten
Duaedam Dis
macuram in
on Animus, se
rabili lumina
intelligate
bitatio.
se cositantem
videt ac neces
sario invelli–

## Folio 195 — 82792707X:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
DE  R INIT A T B
haud se iplumamat, sedbearitudinem, 2c securitarem, tuum videli. Nova consur
cer ultimum tinem, ac summumbonum, quod tacilius assequiarbirra. sit Dubitatio.
tur, si suam naturam intelliset, ur credat sead summam Felicitatem DeF. Animus se ip
venire non posse, nisi primo le iplam copnorerir. Hinc quidipla sIC, sum inguirens
Mensquaerit, non quid sc iplam quaerit, sed quia tinem illum opti
cum Bonum
mumamat, quemintellisie. Xratione cujus seiplam inveltisat, aC ad quod cendis
cognolcere Auder. Nequeramen rim ullam habet hujulmodi dubica. haud se ipsum
intellisere ac
lio. Nam hMenshanc summam incellisit felicitarem quam amar e in nosse videtus
guamrendit, cur poriusnon intelliser sciplam, qux adbeaticudinem
aspirat: Ouid enimmontrolum, ac non parum inconveniens ridetur nens si finem
ulrimum
Animum intelligere id, ad quodalpirat, seiplum tamen, quoad feli quem dirisi
citarem rendit, isnorare; hterminum, ac metam luarum operario. curincellisic
ulto magi
num agnoscie, quod lanealiquid ipso melius est, ac perfectius, cum se ipsam intel:
summum Bonum ad quod animustertur, supra animum, altiorisque lice.
ordinissir, cur nescier leiplam, cujus cognirio sibi ips interior, ap.
tior, ac pexesencior est.
Deindesisefelicem, beatumquetieriamat, incelliset quidem; sC smimusdum
eseremamantem, scucendenrem ad Cummum bonum, CognOlCet bonum ad quod
isitur se iplam, senempeintellisere, quam pulchrum, beatumque aspirat aeno-
it, se ipsum
sitsummobonotrui, exhocisitur, quod luum ultimum finem aBno necessario in-
scir, profecto seiplam incellisit. Vlrerius, s sux Bcariudinis, aC celtisic.
tinis oprimi recordatur Animus, cur sui ipsus obliriscitur: qua enim non rancur
ratione heri porest, ut memoria beacicudinis sux in Animo remancar, sui finis ve-
non veromemoria lui cum eo perdurare ralear: ex s inrellisit illud, rum e sui ix.
us invenita
quorulexerrenire, cur non leincelliset, qup rult perrenire, atque quedam ica
bearicudinis bonum assequi, a amplexari:
Prreterea Mensiplumnoseamat, cum se quaeri, urnorerit. se
isitur cognoscentem, quam pulchrum sienone, intellisit, aique
ad0o se iplam scit. Ouid enim acerbius Animo continsere voset, ut lC incelisere, ch
iplum ighoraret, ac sux scientix decet, dum cuncta comprehende. p  sut
rerule, atque ad extrancasres, utsciat, e incellisar jusi motu con
vertitur.
Deindè Animusdum senosto, d incelliserecuxit, sanenoretuum
amat, ubi ergonosse luumnorit, silenon norit: nam novit, quod se incellieca
alianorerit, scauremnon norerit, agnoscirisirur, quid sitnose. Si cem vidu,
sum utrque
ereo sealiquid scientem seit. Senimirum aliquid scire intellisit, quo scir.
Pactoleiplam nelcit, non enim alreram mentem scienrem scit, led le
iplam, scit isitur se ipsam. Rationienim reluctat, ac adverlatur
hioc, quod Animus se scienrem etiam extrancas, alienasque quasdam iosum mer in-
res inspiciat, ac sciat, serero, quo illasseir, nesciat, ac non intel. celligere Ant
lisat. Cum ipsum scircac intellisereiplemet Animus sic. VUerius
cum Animus sequarit, ut seincellisat, quaerentem jam senorit, jam
pus est
Seeroonorit, idcirconequir Animus omninoneleire se, nam etiam sanimussein-
dum incelligie, acscit, se nescire se, se utique scit, Scirenim se esse quirentem vi-
lens jam quid
rem, quaenescir, dc quaerit se; Hinc ferinequir, ur dum Mens se nC. ipse sit inse
Seir, se nelcientem non sciac, nam hle nelcireisnoraret, non se quae. meripso videt.
veret, ur Sciat. Aeque adeo eriam positaisnorantia sui Animus seuri.
que sciret, dum scisnorare, ac nelcire incelliseret. Hocenim est
Animus ressciens, e incellisens, quod cum nolcitur, ex animum in.
relli.
essulset in A
Mens dum se
se aatu de
se ipsum
aenoscit.
enimus dum
re

## Folio 196 — 82792707X:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
Mens dum s
quaerit nes
196
AVGDSTFEMOS EIB. X.
relligere; ac scirenecesse eR. OUapropter ex hoc quod Animus se
quaerit, ac senolseamat, magis se sibi norum, quam isnocum else
isnoret, iam convincitur, novirenim sequaerentem, atque nescientem, dums
sc ipsam scic. Gurerie, urlenoverit. O..
In dubium ve
situr an Ani-
Non adeo tamen ratiOnES aILAE MEMOVENE, Ut adhUC AnCePSNOn
sim, acanimotrerens. Prenim Polset continsere, ut partem sui all
quam incellisat, atque asnoscat, alteram verdisnoret AnimuS, utre
mus se ipsum luti in duas parteS SCIISUIS, ac distributus sibi ips notus pariter sit,
inquirens, se
eorum an sui
incopnitus, luminolus, e obscurus, ex parre se intelligens & ex
pariem an PaKtCSCiBNOTanS, ut partem sui quaerat, cum se noNC amat, ac Luam
cummodoscias naturam inveltisat, alteram tamen sui partem sciens, ec intellisens.
Animus se r0
tum incellis
re exoptans
jam se totus
intellisit.
Tocus Ani
mas se quaest
Ouid enim prohibet, quod Animus sicidentidem direrlarum partium
tabicudine sibimaniteltus, ac se latens: Iluiusmodi camen opposicio
nulliusroboris eAt, ac Falsitare laborar. Nam EESi Animus noler nos
totum verum scit, rotus tamen ipse seir, quod intellisit ac scit, se
aurem se seire se esserem se toram quaerenrem, scit isitur se ipsun
torum; non enim Animusamat se ex parrenosse e cuin le querit, non
sui partem, Sed serocumquaerir, cuxir enim intellisere, ae nolle.
quidipleinteser, torusquesr, arqueadcoscit, se eerem se tOTaM
quaerenrem, ut quid totus heintelligar, scirisitur serorim, cum se
Menssevine duaerit. Nam torus Animusse quaeric, ut se rocum noreric Deinde
eisens quid Mentitamnotum est, quam se rivere: Scinangue Mens le in
secoram invel. Teltigere etiam dum se quaerit aut dubitat, an se nesciat, nam intel
lisie sc esteremquaerentem, ac se iplam ignorantem, Consciaenim
ca sux ienerancixe, dubicationis, ac inquisirionis, cum se iplam
inquirit, ac se ignorare ezictimat. Mentis aurem rira iplum intellis
vera vira ip Feest. Ouidenim proprie, erere aliud rita est, quaminrellectio, al
sum intellise. Cositatio; gua suarum oxcrationum; suregue Beacicudinis conscilh
L 
ea Animus quavicacareneBraca que cum non incellionne vere
non virunt. Jam dum Animus non ex parte sed tocum se
rivere Peir torus enim Animus ririe, acque adeo, cum hic
serirere noscit, le torum urique scit. Sienrieroo Mens tota ek, siC
tora virit; nequit igitur suam vitam intellisere, quin se toram
intelligat. A CMEA
Pollremoquidalind eA gurso MenS, quam res inelligenS, ac fu
pens dum se Tuarumque cogicarionum conscia: Cum ereosenese quaerit; dumse
nosse quaeric intellisentem, ac cositanrem ridet, se ese menrem intessieit.
jam menuem erenim s se cosirantemisnoraret, lane utrum se guxrat, nesciret
esse fed.
dum aurem se toram intelligentem, ac se quaerentem scir, quid ipsato
IdMjam intelligit, ac intuetur. Neque aliquis opponat, quod MenS
haud fictiriam du se GuaIC, isum proalioaccipiat, ut dum se ipsam inguirere.
rem, sed ve ACInTEHHSCTCPMTAC, revera decexta phantasrra aliquod inane. l0c
ram aenoscit. MCMES, aOCaC. Lram dum Mens se nosse quaerit, intellisit se eserem
vihit alius Le quaereneu, ade aded intellieentem, ideirco haud aliud proalione
est Mens nin Cp, seu tete seelementemscit, nihil aliud enim eAt MenS quana
res sequerens res, quae se CuLHIL, dc se quaerentem intellisit. Pieri autem non
rem incelli- POtCA, GV MIenS SC quaerat, _ iBnOret, quod sit res se qua
11
 demus etiam Mencem, dum se quaerit, non setorum led pat
tEM
ui se rorun
roverit.
lieit.
atens se ip.
sam inquirens
re suam natr
se queren
TCHS.
Setts

## Folio 197 — 82792707X:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
DB X RINIE A
remluiincellisere, adhuccamen incellisit, se non toram a se inven. eriam sidetur
tam, ex inspectam esse, sed ex parre, intelligir isitur. quanra sEtO. mimum
e
parce se intel
ta, quodhignOraret, nelCIrEE, an tota mens a se inventa sII, _ in. ligere, exiden
cellecta. Heque quxrereporest, quod decs, quemadmodum quaerere rer insercur
solemus, ut veniarinmenrem, quod excidit, nectamen penitusez liecre.
setorum intel
cidic, quia potest recosnolci, cum renerit, hiocese, quod guereba. Oporiet
innolescat Ani
cur. Accamen qua rarione hieriporest; ut dum Menssenone quaerir.
veluri a se ipla recedens, in mentem non veniat, et lui oblivisca- mus
tur, cum Mens sibi prxAosE. X in mente necessario elucear.
Huc accedit, quod stantum Cui parte inventa non le toram quaerie Animum se
Mens, Sed Cuipartem, tocatamen Mens est, quaeillam quaerit, qua- investisarem
propter dum quoris modo se nole quaerit, tora libi contestim occurrit, lisere solidé
erenim intellisic, sccNeremtotam querencem, quid sic illius parS.
quaelatet, exisnoratur, quamobrem quorismodo lequaerat, le procul opponi posset
dubiorotam intellisir. Neque opponasnon totam mentem le querere, non coram me
sed tancum aliquam lui partem, quod nondum inrentum est, inguire aliquam meta
em seatantio
re. Prenim shoc rerum eser, nulla in menre elucesceret pars, quae le ris partem se
guxreret atque adeo nullo pacto Mensaliquando le quaerit, quod pro. ipsam inguire.
tectoexperientix adrerlarur. cum rerenunc Mens mea le querat ac si non cora
Senose exoptet. Nam Mentispars, quae sequerit, vel jam inventa Mensse quere
t, vere Men
est, vel sibi ignoraest, ac se larens, Sprimum nullo pacto (e quaere nunquam
rec, cum jam inventa, _ nota AE, S rerdalerum, runC Pars isnoca ipsam inguire
non sequereret, cum se omnino larear, sed tantum illam quaererer l’ars rcc.
que jam inrenca eAt, jam nempe scintellisens, sibique cognita, nullaigitur
Meatis pars sequaereret, de se noseamaret, sed rantum Pars jam inrenta,
aenota non seiplam, sed partem aliamisnotam quereret, arque adco nul.
10 pactoMens quid ipla sicquaerereracnosereilet, quod iplamor Mens
dum le perrestigat, atque ledulo lummaque cura se intellisere nititur,
nullo pacto approbat; ledapertae tallicatis redarguit. AAirmandum igi.
cur est, quod dum Animuslequaerieut senorerit, non cantum sc, led
etiam se corum intas intellisie, ac seit.
Boratamen occurit difficultas. Si Mensadeo sibi nota eo manite
Aa est, uretiam dum senosse querit, Peintellisar, talisisitur indolis si suapcena
est, ut semperilli attulsens norio sui, Seiplam ignorare neguear. Si cura nocus esias
aurem tanro pririlegiosaudet Animus, ur sibi nunquam iBnOTUS, ac  M
se larens elle ralear, cur ei praecertum eMt, ut soiplum agnolear: CuN quaerii, cur ei
a Capientibus ram trequenter admonetur, ut le cosnolcere dilisenter,
precipitur ut
se ipsum aeno
_ accurare Audeat. Vanum; ac nalliuS (aNEATAS CAeT HOCPEXCePEUM, scat E
A ipsa Nacurx neceslitate se iplum agnoleere, dc scire cogeretur
Animus, aceriam leinrestigans, ac le latere pucans, le Sciat, ac aper.
rissime videat:
Uraurem hec oppolirio quam tacillimeretellarur, admonendum est, Miud est Sci
re, aliud coein
alind esescire, aliud cosicire, urcosnitio. quxe in seientia clauditur, care.
rereab illa differat, guein cositatione conciuerur. Nam dum Philo.
Tophus, aur Creometra Musieam aut Rerhoricam exercet, tunc de Mu-
licie arre; dur Rerhoricae faculrare actucogitar, seu in Musica, auE
Rechorice Munus incumbir Animus, urnihil de Cieometrix, aut
Chitiex doctrina coBiter. Artamen dum in solam Musicam, aut RC.
Thoricam animadvertit, phisica, aut Macheseos faculratem nullo mo.
doisno.
Animo totus
se totum inte
subtiliter
ostenditur.

## Folio 198 — 82792707X:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
19E
AV CVS FTNOS ETB. X.
doignorar. Sed illius scientiam possidere dicitur. Nam non isnorat
Mathelim Cicometra, aut Phisicae doctrinam Philolophus, dum uter
que Muticam, aut alreram disciplinam CXErCeE. Ouaproprer aliud ell
ipsum cosiret, Scientia, aliud cosiratio. Jam hujusmodi vocibusrire intellectis ac ex
Dohris, haud arduum, ac difficile erit enveleare, cur Menti ut sciplam
aenolcar, precipiatur. Nonenim ei precipitur, ur sc iplam sciat, a0
cossario sciens, tellisar, cum nullomodo leignorare valcat, scorantum, ur se ipsam
se ipsum camen Cogirer, seu ur in suasoperationes suumque finem, ac munus sedulo
animadvertat. Admoneturnimirum, uc secundum naturam luam vi
rarseu ut immurabilis ordinis, ac Racionis dictamine duce, viram
euid recte ducat, urnempeordinatoamore resapperens, summum Bonum sum
ex honeste v. - mo amore, caetera vero bona graciliori dilectioue, ac proprer illuu
vere sit 8
amet, atque adeo regi, _ gubernaria deo, qui supra ipsum est, rebe
duo pacto reacmoderaricorpora, quae intra ipsum lune, velit, _ appCLaL;
mmas ab in hoc enim recta, _ honecta vita sita est, ut Animus sub CO sE, cui sub
Pulchricudino dendus est, X aquoresi deber, supra ea vero enireat; quibus praepo
curpiterav er Dendus eR, ex quxe regerc deber. Multa enim hum 2na MICIS pravaCU
piditate percita, perperam, ac adversus ingenirum Rationis lumen agit
Prenim cum summam, ac veram pulchritudinis formam in pexstantio
rinatura, in Deonempetoram collectam rideat, cujus insitam notio
roex solidoso nem habet, atque ur illa rantum fruatur, quam accurate insictere de
o sejunctus, beat, Cuximbecillis, ac renuis conditionis oblita, quod Authoristan
cum est, sbi arroganter tribuere audet, hinc haud ex Deoranguam il
liusimago, ex restisium, sed veluti ex se ipla prosenita, quod Deus
CM, sc ese remere purat. Idcircocum quod Dei est in suam naturam
transterar, se averrens ab cosgratia cujus procreata cA, & a quo quid
ne Animus cor. Juid es, X conserratur emanat, in ea, guxe porius nihil quam ex se al
poreis ac sensil. Quid Lune, miserrime labitur, acque dum luam virtucem, perfectio
imsrebus amo nem, 2c bcatitarem auserc, masisque perscerecenser, porius decre
scens in defectum, ac mileriam irruite. Pcenim dum remorerur ab co qui
Colus sibisufficie. Solusque illam beare, ac exornare porest, nulla ra
tione sibi ipsi sufticere ralet, quidquid enim ab eoqui solus vere est, re
cedit, in id, quod non estincurrit, aut ad nihilum incessanter tendere
necesse eA. Ouaproprer à vero, ac lolido bonohominis MenS Lejun
eta, aequefalsa, e fucara quadam fclicitare decepta, Polummodo eau
dens, nullo nesotio luam eseltatem aenoscit, atque quam arduum e
operolum sc constantem, sinceramque tranquillitarem acquirere in
relligir, ex quo sir quod actentius in luasactiones animadrerrens, sentr
lium rerum, corporum que imprestionibus dilisenter sele applicer, arque
majoricura delectationes, ac roluptates. Que exterius ex corvoribus
colligere, arquehaurire opinatur, rueri, ex diligere incipic, existe
manstraud intus ab eosolum, quicorda, _ DeaF, _dOCCF, Led deto
risa murabilibus, ac delicientibus rebus pacem, saudiui, serma
nunquebonum emendicandum. et hauriendum ese. Quapropter cun
se nullo pactoamitrere posse incellisat, quam verofacile externa, al
corporea bona nostrequentissime deserant, videat, impen sa cura tenc.
re, acqueanxiose illa inquirere Audet. Hoc pacto umbras amans, quol
fupacius ac inanius est, sibi siltere nititur, totalarris, aC CMeNTE
rebusaddieta.
Drecipitur
enimo ut
hand sciat
Animussen
cosat.
AOCta.
aliquandono
commutabi
datur?
Animusa v
aducis, ac l
aris Ponis
stringitur.
dua ratio
re es desidert
copulebur e

## Folio 199 — 82792707X:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
DF Y R I N I T A T B
Hocprctodum McAS ab intelligibilium immorextran su ceuM XI.
amorelejunsitur, quamisselplamincellisat, acque in lcipla exleri. Occepcus sni-
us siob corpo
Pcum, ac inumbracum praestanti limum, ac verum bonum, cujus in. rum imaeit
honissimum imitameatum est, inspiciae, adeo tmen Exlimnis COr- scipsum intuc
Porum imasinibus cosicatione immilcetur, ac copulatur, uc amoris ’assuescit.
Elurino, ac riincorpora iplatransmuterur, ac quodammodoconver-
tatur idcircotanta vis estamoris, ut ea, quxe cum amore diu corita-
verit, eique curx glurino inhrelerit, attrahat secum etiam cum ad se
cositandam redit, ut se a corporum, sensiliumque rerum simulacris
dissociatam incueri minime pariatur; Cummopere saudens in similitu.
dineac restigioearum rerum Ccinspicere, etanguam in speculocontem-
Plari, ex quibus roluptarem ac saudium depromere putat. Idcirco etst
se iplam intellisit, e necestaria quadam scienria videt, haud tamen
se ipsam, sed corvora porius, quibusamore conjunsitur, cositatione
rerolrie, se iplam namque qualicorpus factam veluri delirans intuetur
ut aut quod non est, aur sciptam cum eo, quodipla non eM, le contem-
plans, videar. Fincleiplam scit, haud cogitat, non in sciplam, sed
extra le foris in corpora, qua maximoperedilisit, animadrertens.
Actamen, quia sensiles, ac ritibilesres, quasamat MenS, COrPOTa
extra iplam existentia Cunc, quorum diucurna quadam Familiaritare capta.
Mensimplicata est, AIC, ut cum corpora a tua nacura mulcum aliena
secum inErOrCum tanquam in RRESIONEM INCOTPOTEX MATIEE MeNS
ferre nequeat, corum i magines arrentistime rapiat, ac convoluat, qux
exmente, acque iniplamenre efformantur, etenim quamris corpora
menrem intus perractere, ac penetrare non raleant, Tuis tamen imagi.
nibus, quas Mensipsa COSItANS PrOCrCAE, mentem FeneHE, ac qua.
quarersum possident. Licet rero hujusmodi imaginibus eformandis qmu
quidam substantiae sux Mensclarsiatur, sunt enim quidam Mentis corporibus, es
modi, iplanempe Menspeculiari modo cositans, actamen serrataliguid illorum ima-
inibus se ex-
quo libere de specie, ac natura illarum imasinum judicer, etenim Hlomi cellere videat.
num Anima quamris reluri corvorea arque Brutis actinis appareat, cum
corporum. sentuumqueimasinibusintormatur: accamen cum se si-
pracorpora, ac sen sus extollens, de corporum imasinibus, ac senTuum corpora supre.
rencisjum
simulacris suprema quadam poreltate alterum ab altero secernens. ju dicio subdum
dicia profert. Mens, ac rationalisintellisentia dicitur, cui singula rur.
corpora, ac ipsa corporum phantasmata tanquam rei altioris ordinis,
supremoque fudici subduntur, ue eth de tua subltantia corporum ima-
Binesconctant, aliquid tamen in se serrar Mtens, quo illas carumque
exemplaria nobilitare, ac perfectione excedere rider. ol
Cumautem Menscorporum imasinibus ranto amore, tantaque tami. nimus cor-
porum amore
liaritare conjunsitur, nullonesorio in traudem rrahitur, ac mirum in obcecatus
modum decipitur, existimans se aliquid illis simile eAe. lta enim illis quo corporeum esse
dammodo conformatur ac connectitur, ut in illis erh rerelenonridet,
se tamen ridere putar;non putar vero se corporis imasinem, sed omnino
illud ipsum esse cujus imaginem secum habet. FTinc quamris rerera non
sit id, quod in corporum imagine intuetur, sibitamen exerrore, uc ali
quid corporibus simile reprae sentat. Vis et quippe in Mencejudicium di
Scernendi corpus quod foras relinquit, ab imagine, quam de illolecum
Sericur videat imasinem incus in semeriplas corpus rerd excrorsum elu.
Cere,
urat.
Mens corporit
imasinibus
e

## Folio 200 — 82792707X:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
200
CD
S  INV SILIB. X.
cere, continsirramen aliquando, ut arbitretur iplasimagines. corporum
ra se issum que simulacra, quae rantum ei adherent, detoris extra se iplam esse, utol
oxistere purat qui dormiunt, aur delirant, aurinlaniunt, aur tandem estatim pariunu
animus, quod Continsere solet, qui cum revera corpora ipla guae sentire centent, m
nimeexistant, tancum in corporum imaxines, larrasque quasdam
runtur, quxe haud in semeripso, sed detoris extra incorporex lue 
tura Repionem regnare putat Animus.
Jam cum Mens, aut corporibus, aut illorum simulacris le similet
vuidam ex Cllepurat, se corpus esse Dutar, actamen optime scic, ac intelligit,
ehis snimam Clallum.  oreanis instructum corpus regere, ac moderari, utprin
corpustenuisi cipatus sui, quo organico corpori dominatur; vere conscia sit. Li
orrum eA, urquidam ex Philosophisa vero aberrancibus quaererent.
quodnam corvoris excellentius, ac pertectius genus in crassiori, 
impertectiori orxanico corporeintulum sit Mens, cujusmagna viset
in corpore, in quo aliguid amplius profectoralet, quam exterioriP
corporistacies. Ouod ut verbis exprimerent, dixerunt, Mentemid
tam in Anima delitelcere, Animam vero paxiem quamdam cisi nob
liorem ipsius corporis cne, ejusdem prorlus naturx ex conditionis, 
corpora, utremere Empedocles, e Pricates existimarunt. TVinc AIII
Tanguinem, auccerebrum, alii vero cor Animum CRC PUEFUNE, nO
quidem ut Sacrae Licerxe intellisunt, cum apud Psalmittem dicirus
Contrrebor Libi Domine intoto corde meo, autapud DeuterOnO
mium; Dilises Dominum Deum Puum exrorocordetuo; crenim Si
erx literx ut carnalium hominum captui se accommodarent, quod
corporisrere eM, rocibusaburentes, ad Animam transterune, ut dein
teriori spiritalis Mentis intuitu; ex affectu, qui veluti Animxe cor est.
non autem decorde, quod intra corpus palpicarac moretur, Termonem
habeant: Rx adverso aurem Philolophicum Animam cor appellane.
iplam omnino parriculam ese corporis arbitrantur, quam in visceri
Busdilaniaris intuemur. i
Onaproprer licer prilcorum Philolophiorum non pauci Animam
corpusese putaverint, tamen degenere consentientes, de specie di
nimum alii tcreparune, ideirco in rariasabiere sententias, ut quaenam corporis
ionem aliiae sPecies Mens, auranima sit, decernerent. Onamobrem non detuerunt.
corporis specie Iuaperre docerent Animam hominis concicarissimum, regerum. ae
esse euistima maxime actiuum ignem in cralioris corporis orsanis exardescentem
ese. OuodrerohiPhilolophiisnem, aeremalii eftecerum, ut qui
dam subtilisimus, ac lumme mobilis rapor, aue Aatus per cractioris
corporiscubulos exvantus, jusique motu excurrens, atque quaqua
verlum lemovens sic Animus. Demooriti rero sectatoribus placuit
Animam eformari ex minutissimis ac indiriduis corporibus, qux cum
inlectilia esse purarent, achomosdixerunt, qua invicem adhereant
aliquibus ve dxant, copulentur, aeque talimiro artiticio mutuo disponantur, u
Philosophis pla. em Seu principium iplum intellisendi; guocrasum COrpUS re
ui Animum siturin home, Procteare, d contexere raleant. FTistamen Philoso
haud corpussed phisretrasaucu derepuonantii, qui Animam nullam esse subctan
cancum esse, e Tlam, aut aca, ur isneam, aut ex athomistabretactam esse Opi
arriburum. Santur. Sed aliquid prorsusincorporeum, Seu a corporis natura diver.
sum, erenim exuna parre nisicorpus nullam substantiam voterant co.
gitare,
Pariararo ex
ei rancumm
do inherer.
priscis Philosc
num ac lon
prestantius es
se potarunt.
Erumanu
rem, alii aliar
unt
sustae aetati
corporis modi

## Folio 203 — 82792707X:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
D E LE RINITAEI
203
Sitare, Corpuss ex substantiam idem esse censentes, ex altera rerd paT.
te Apimam corpusessenoninreniebane, quapropcer animam nullam
substantiam, seu nullamrem se ipla exiltentem ese astirmarunt, sed
porius substantixe seucorporismodum, e acrributum, uc Animus ni.
hlesset, nisi, autipsa corvoris nostri remperatio, aut primordiorum, Morcalis ett
Animus, si cor.
seu elementorum, quibus illa caro tanquam connectitur, ordinaca, aC pus, aur corpo
concinna quedam compases, hitamen omnes eam mortalem eNe Per. rismodus est
Perune, quia sire Anima corpus eset; sire aliqua composirio corporis.
non posser utique immortalitatis pririlesiofrui, ac perpetuo manere
Sed tandem cum ipsocorporemorti obnoxia interirer, cum autigne ex Santores Dhi-
rincto, autricali atu disipato in partesque Tuas disoluro auE atHO. calem parites
missejunctis, autcorporis remperatione, elementorumque harmonia
perturbata; _ interire ac perturbari latim Animam oporterer.
Saniores vero, ac maturiores quidam Capientes exriterunt, quicum
viderene Animam iplam ritam, quocorpus animatur, ac viriticatur
esse. Vita auremcum exlerirat, nullomodointerire, ac moriponi,
ideo Animam immortalem, e pariter incorpoream esse censuerunt.
TTiC tamen non immororin exponenda opinione illorum, qui Ani
mam a quatuor rulgarium elementorum natura sejungentes, quintum
quoddam corpus esse dixerunt syderum substantix analogum, ut Ani-
maxetherea, ac quodammodo exelectis quaedam narura eAet, altio.
risordinis, _ excellentior corporibus que sen sibus objiciuntur, arque
in elementari, ex corrupcibili Mundo continentur, de qua rehoctem
Dore dii disenriendum eACnOn PUTO.
Jamcum corpoream remaliquam esse dicimus, aut nomine corporis
Nomine cor-
alticudine circumseripta, cuius pars maior; maiorem spatii partem res extensa, aux
ablorbeat, minor reroparsminori parti spatii respondeat, modo quo substantia mu-
Xcgoaliquid corpusesse, ex intelligi Aatuo, quo pacto corporis na-
turam intellexerunt hi Philosophi, qui Animam corporcam esse puta.
abilis.
TUNE. RuEcum cOrpuSOre pronunciamus menei respondet iplameL Si corporispo
Cubstantia, auc cabcancia cancum mucacioni subiacens, iuxta quam in mine venit
bstantia mu-
cerpetrationem Anima urique corpusenser, sed calis indolis, ut nuliasi.
ilis, ni–
locorum dimentionibus, ac distantiis contineretur, cum quibus de muscorous est
vocabuli henisicatione neuriquam pugnandum, nam latisnobiserie, 
Sioltenderimus, Animam incorpoream esse. R incorporeum idem, omnino incor-
acinexteulum, insectile, atque nullo pacto in spatiorum menluris poreus est.
exporrectum esse intelligamus, ur nulla res quanta, ac trina dimentio.
ne predica in medium adduci raleat, cuius naturam a se non reji-
ciat AnimuS.
Oum vero in Philoloptorum sentencias animum Converto; atque erroris opieo
paricer intellis oprorsis incorpoream elie Animam, cum spatiorum circa Anima
dimentione nulla comprxehendatur, catim exploratum habeo, non humana natis
ideo errare Philosophos opinantes Animam corpoream eNe, quia ram evelatur.
Mensdelic eorum notirix, cum rere illis germana Animae Indoles pa-
ceac, Sed porius, quia Animoadiunsuntea, sinc quibus nullam posse
Cogitari naturam existimane, nam nemo inter Capientes Roruit, cujus
anima se iplamignorarerie, sibique manifestistime non innocuerit.
cumjam supra a nobis demonpratum fuerit, mentem esse libinocam.
act0-
losophi immor-
esse Animun
existimarunt

## Folio 204 — 82792707X:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
Extrancae na
rure coniun
204
AVGIOSTIIOS LIB. X.
acrouum sibi patentem etiam dum se quaerir, urnoverit, aur senelcire
Ducar, vel dubitar. Quod si aliquis illorum animam isnorasse ridea
tur ex hocquod corporis affectiones incorporex animx cribueric, at
queadeo sinceram illiusnacuram minime invellexise aPParCAF, hoc
ctione veluti tame Ortum est non ex Animxisnorantia, sed quia Animxe adjunre.
decurpatur, ac runtid quod Anima nequaquam eA, corvorum nempe dimensiones,
in humano tn
cellectu d qnibusponhabiris, ac dcosiratione rejectis, a vero curpiteraberran
pruicur An tesnitait eosirare, ec incellisere posse existimarunt. Ouapropiet
cum Animam, quam rere incellisunt, simulcum extranca corporum sub
Aantia, sxatiorumquemensurisimaxinari reline, quod sciuneisnorate
videntur, ideo nelcientes, quia rei, quam incellisunt, naturan
alienam, illique incongruenrem adiunsunt, uc in eorum distorus
ideis reluri Anima decurpetur, ac intimioris rei admixtione, al
is aliqua secto contorrio proxria quodammodo natura, et excellentia exui
orporis adsit TUF.
imaso, vul
eurhominum
Prenim cum Hominescarnis oculis tantummodo videntes, cuncl
Ergualam cor senrire, et sentilium, excensarumque rerum simulaeris ima ginast
porum consue. aAuerexint, putant sesenihril Pose cositatione revoluere, quin una
rudine nullar
rem animor. extenlum, corporisque mole rumens incellisatur, idcirco aut aWI
voluere posse mamnihilesse, Scorporum mensuris denudetur, auc nullaratione
putat.
Nonse requi-
sat Animus
anquam se
sum ienoret
Xihil magis
animo adest
cositari, ex a nobispercipi posse remere arbitrantur.
Duapropter admonemus, ne Mens se requirat tanquam sibi detir, ac le
isnoret, cum nullopactose latere quear; Pcenim quid tam cognitio
ni adca, quam id quod Mentiadest, quid auremtam Menti adest, quam
ipsa Mens, qux cum luam ipsam cosnitionem videt, se cognoscentent
ridens, seurigue rider, urscnescienrem, aut dubitancem non incelli
qua ipse mes eat, quin sibi conteltim innoteleat, prxesensquesiat; cum isiturMenS
Animus.
Mens suam
cognitionem
videns, se
jam uitque
videt.
sequaerens illicoinid reniar; quod quaerit, jam se iplam in semeripla
invenie. Ouid enimtam in Mence eat, quam ipsa Mens, urnihilab.
Curdinstinsi poltet, quam mentem aliquandoa seipla abscedere, 26
non renire inmentem, nam cum aliquidincellisit Mens, sc iplam in
celligere scic. hinc quam libet lui cositationem inspicerenequit, quin
xihil tam in in ea mentem. se iplam nimirum incellisentem rideat, atque adeoram
mente e
uam ipsa Sibipraelens est MenS ut nulla hc Mens, dux se ipsam lacens relurit
mens.
menterccedat. Gognoscirersd se Mens, Seque incorvoream esse scit.
in quavissua dc vider, cum se intellisenrem rider, at quia de corporibus cum amo
cositatione se
ipsam Mer
recositar, arque cum senalibus, corporeisque nacuris commorari al
vider, acin- Luerit, nequir hne imasinibus illarum se intueri, ut illis semoris, 
ignorare, atque quodammodo a se recedere, luique penitus obsivilci
cur Animus Turpitet decepta putet. Frracisitur Mens, atque se ipsam quamne
certatiomtellisit, ienorare opinatur, quia sentilium, corporeacum
reum esse fal.u Lentmagines ac simulaera à se lecernere nequit, ut se Solam vi
daliquando deat, ex. Guorissimum sux deceptionis dedecus oritur. Cohxelerun
enim mirabilirer slurino amoris hujusmodiimagines. e hrec cA illius
vecipitur  immunditia, etenim cum se solam nicirur cositare, aded CorpOruM
eorum imasi recurrunt imagines, tamque cam afficiunt, eximplent, ue hoc se pu
nibus adne HC, sine quo nequitsccositare, cum enim line corporis imasint
insei- bussevidere, ac contemplari non patiatur, nullo negorio sibi luadet,
se corpusesse, sine cujusimasine se cernere non posse censet, idcirco
cum
mus.
rellisit.
aut se ienora-
ce, aut corpo
putet:
nimus se cor-
cum
ciens

## Folio 205 — 82792707X:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
D B  R INIT A X
205
cum se non in semeripla. Sed deforis in extraneis navris inquirar, arque Decipitur s
mimasinibuscorporum, quae abanimi lubltanria prorsis alienacunr, nimus dum
Leinrelligare saudeat, aur seisnorare, nullamque lui reram similicudi naturis haud
nem habere, aur corporea pollere natura arbitratur.
Duamobrem cum Menti praecipitur ut le iplam copnoscat, non qui
rat se tanquam sibi derracta sic ac relurie se recedens corporum ima
quiri
sinibusalsociata, sed a corvorum consorrio sejuncta, illorumauere. pe quid ipse
jectisimasinibus, id quod sibi addidir, derrahat. Abjiciar enim a se sit mleao
lensilium rerum simulacra, tollat a lua nacura quod extraneum, ac nimus
uod sibi ad
alienum est, se solam sine corporum imasinibus cositet, et illicose 
lidit.
iplamcognoscet, atque corvorum menturis carere, manifestissime in. decrahat.
se
celliget. Precipiturisiturmenti, ur se solam omni extranco rejecto corporum
cognolcat, nempe ut se illarum rerumadmixtionem removent jlla imasinibu
quesimpedimenta adimat, que vel prohibent, ut calta, e puriorino
rejectt. Ell
cicia senoscat, auranimum in traudem trahenres, illi le este corpus, me inno-
autseisnorare talso fuacent.
Cognoscarerso Mens lemetiplam, nec quasiablentem se quarat.
amorem, quo extra se rasabatur, ac in corvora cendebat, Aatuat in
animo ut si
demetiplam, e le ad le rediensatque totr in secollectatcogiter, ue ipsum sine
haudin aliena. sed in sua substancia se iplam intueatur. HIoc pacto ex 
la extranca
abstantiae
tranearum rerum ima sinibus derractis, apercissime intelliser, quod nun mircione in-
quam senonamarerie, nunquam nescierie. Sed aliud secum amando mearur.
cum ed se contundit, ac concrescir, quodammodoputans se eAecor-
Dus, aCujusimasinibus se sejunserenon porekt, ex in quod curpidile-
Outa sequi-
ctionefertur, atque ica dum sicur unum direrla complectitur, se iplam racur
corporibusimmiscens, unum pucarit esse, que diverla tunt, in cam. videat
dem nempenaturam Mencem, et Ciorpus coalelcere. Non prxcipitur
igitur Animo, ut secognoscat, quia seignorat, sed quia le perverse
cositat, precipitur scilicer, uele omni extraneo vosthabito, ab omni
corporum phantalmare sejunctum, nihil sibi addendo, inrellisar; hoc
illi precipitur.
es
incellieat A.
vinetos:
OiscerodMensrecte. e ordinatomodo, uc cuam addecet digni. XVY
carem, agnolcat, non se veluti ablentem, cernere guaat, sed prxelen- Furancum
tem securet discernere, non enim unquam a le ipla abest, sed temper sibi addens
animus false
sibi pexesens ett, at cum sibi iphaddic extraneum corpus, quod ip la non se ienorare
eAt, quamris le sibi praelentem rideat, corrupro, ac perverso nihilo. auc veluri sibi
minusmodo se riderexrranee nature contorcio, et prelentia decurva.
cam, hincnonseignorat, quia lenon vider, sed quiasimulcum leip.
la aliud quodamat, videt. Idcirconon le quasinonnorerit, inquirat,
cum se sux naturae quadam necessitate intus praecipiat, sed scabeo
quod Cux substantiae minime conoruit, nempecorpus, illiusque simu-
lacra secernat, atque atrentissime sejunsat, ut tota se cognolcendi
vis in hoc sita sic, uc Mensnihil sibiaddar. sed quidquid ipianon est,
2 lcabjiciar, cum sequaerit, utnoverit.
quirere censet
Cumisitur praecipitur Menti, ur sciplam agnolcat, e MeHSPT. Sinihil audas
ceptirim, id nimirum quod ei prrecipitur, incelligie, jam preceptum animo. ian
tacie, e conteltim se iplam cognolcit, hinceoictu, quo à Mente in.
celligitur, quod dictum est, nempéquid sic cognoleere, quid sit se
Scit.
intellieis ant
in extrane
in semeripse
cum in
V.
cosibr evidem
rescit Ani-
drecipicur

## Folio 206 — 82792707X:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
206
RVOVSTTNDS LTB. X.
Seit, quae nihilaliudniures le iplam cosnoscens, sui ipsus, fuarum
que opcrationum conscia. Ocindedum Mensintellisit, quid illipre
cipitur, jam scit, _ intelligirse intelligere, ac scire vim Praecepu.
cum aurem se aliquid intelligentem rider, se urique ridet, sibique pr
sanimus nihit Ao eAt, ut se incellisat; Ouidenim aliud eA Mens. nil restora se in
telligens, res ridelicet cujus tota natura in hoccollocata eAt, utio
ta Mens, toms Animus, FatiOTOTa SC, res nempe cujus LuBstaHEId
ipsum actu intelligere sE, semper inmotu. Semper rirens ac semper in
celligens. Hocenim est ipsum Mentis esse, ac virere, iplum nimi
rum intelligere. Tdcirco RgueraS, quid AEMenS, nil occurrit, u
respondeam, nisi ese substantiam, quae nihil aliud sEPIXter MCatem,
nempe toca _ Pola MenS, ac res se intellisenS, GuX nOn minuS.
ac sensles, e corporex res, le ipsa virie, subsictie, atque ma
DeC.
ZVII. Actamen obmurmurantes ex priscis Philosophis quamplures audio
Animum ad nesantes Animam humanam nudam ac simplicem mentem à corporui
rispenusspe-atura omnino sejunctam esse, nam autisnem, auraerem, aut subt
Etare subciliter lINimam, ac Xcheream auram, aux athomorum minutisimarum texII
ac solice de ram, dut corporis remperarionem, ex harmoniam Animam C(C DUTAMI
ut Anima simul cogitans, _ corporea, incellisens, ex extensa quedam
natura dicenda AIE. Atcamen quam immane EA lIUnEUE: NTan aB iIIIS
Dui Aerem. Auiero. Cum exemplicansa Aerem Mentem eNe dOcenE, putanthoc,
quodorepronunciant, autsciunt, nempeobscurum, dubiam tantum
poris senus Rujusreinociriam, an porius eridentem, ac omnino claram habent.
Animum esse Bane respondere nequeunt; sehocscire, nam alii non minus celebres,
sustines non id _ exrexii PhilosophiAorene, qui haud aerem, Sedisnem porius, au
clare scit. sed
rantum ooscur. 2quam, aut aliquidaliud ab illis diversum, MeHECM CNC AFBIEFANEUE,
Durantisitur, haud scinne, Mencem aerea Substantia conctare. Potat
isitur haudscit, SCaCrEM CNCMCnS, Cum SCACTCM CNCCEN(CF, CUIM Id
menseaerem ese obscura, _ incerra quadam cognitione opinatur,
ramenincelli-apertisime scit, se intelligere, cum aerem se putat, quod non obscure, ac
serescit, hand dubitando, sed manifeltissime ridet, crenim e si dubitare porest, an
AEAer, tamen sub dubirationem minimérerocare porest, quod sitres
Mirarraditur InCCLSCS, nempeputans se esse aerem. Jam secernat, abjiciat ANI
anassis habse musa lemetiplo, quod putat, abjiciatnempea se aeris Formam, cer
nataurem quod scir, hocciremaneat, hoc nimirum quod seir paud
quod putat, tanquam suxe naturx principium, illustrius, ae primxuum
actribucum rerineat.
Podem pacto, quiastirmarunt haudaerem, sed aliud, e aliud cor
cencenscimus Dusammam esse, putarunt quidem Mentem ese ignem, auIF aFhomo
an verostcor rum texturam, aut fanguinis Aorem, aut tenuissimum, aC XFhereun
Dacum, attamen ciera quamris dubitationem intellexerunt, se incelli
Sere, ac scire, quod putarerunt. Neque enim omnis MIenS Se cH
aerem exittimat, sed alix ignem, alix cerebrum, alixque aliud cor
rivis e pus, _ aliud alix, omnestamen se intelliSere nOVCrUNE, e esse, 
rivere, nam dum Scintelligere sciunt, sciunt protecto secse, d vi
viveree esse vere, nemo enim actu intelligere aliquid porest, quin actusit, e vi
vat, quod si hac dere Mensdubiraret, jam actu rireret, cumnisi Mend
virat, dubicare nequic, quodririt; Quodenimnihilest, non dubirat.
212 CIt
aliud est qt
Animus.
nullum corp
monstratur
aut ienem.
aut aliud ce
repurat.
Mens se aeret
se putans se
Dutat
parando Ani
mi detexitur
indoles.
snimum esse
rem incelli-
dus dubita
mus.
A Animus
eriam dums
dubitat.

## Folio 207 — 82792707X:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
D F XT R EN IY A F
207
ousit, e bivac; concipienim non potest, quod etiam se esse d vire
re dubiter, aurpurerid, quodnon aliquid, scdnihil est
Artamen respondere aliquis pONet sEnOn aHirmArE, HTEnLeM CNC ZVYY
aerem, autisnem, aut aliquam determinatam, ac peculiarem corpo. Eodem ratio
risformam, Sed tantum esserem extensam intra corporex substantix cinio, quo oste
cum est ni
senus comprahensam, cum nili alicujus corporisimas ooccurrar, quid mum non esse
ID(2sIF, Menscositare non posir. Hlictamen error, eodem pactore aerem, aus
fellirur, ac rejecimus opinionem illorum, qui docebant Menrem erse
ienem, ad nut
lum corpori
derem. Prenim cum Mens pravocorporum amore, acnimia familia speciem spe
ritare obexcata se rem corpoream; sectilem nempe, ac in spariimentu. etare paritet
risdiftutam; ex explicatam esscexiltimat, hoclaneputar, non scit,
lemonstratut.
nam queris corporis speciesillioferatur, illama se optime abjicere, Animum in
ac remorere potest ab (que eo quod se illico interire, ac necesariodC. spariis expli-
fcere incelligat. Modoquo supra ocendimus adrertus eos, qui aerem.
autionem Animam eNecenlebane. Deinde quod Anima lit exrensa
cari putatur
non scirur.
ac in spatiis dittulaputatur, non scitur, suncenim alix Mentes, quae snimus se in-
nihil horum quxe sensilibus rebus congruunt, se esse arbirrantr cellicere, dum
corpus ali–
Sed altorius naturx a corpore; Actamen dum Mens se esserem aliguam quod esse pu-
extenlam purat, se intellisere scit, heud purat, crenim non incerta, tat, non pricac
ecaliginosanoriria, sed summéclara; ac certa cognoleit, scesserem scascic.
extensio puta
incelligentem, etiam dum se esse corpus aliquod, in (pariiSGHCCXPOT iur haud in-
rectam putat, putatur namque extensio, haud iplum intellisere, quod rellicere.
Frma, ac manifesta quodam scientia compraehendicur. Sejunsat ergo
denuoMens a scipsa quidquid putai, cujusquo corporis speciem, ac cum extra-
revi
imasinem a Se remoreat, larim se iplam casto, ex puroquoaam intuieu mo se jungi-
videbit; se nempeesse rem intelligentem, torumque Animum incelli- cur, nuda re-
Ber, quod solum remanericum id quod putatur ab illa accurare LejumBI: cencia in qua
turac remoretur.
Prigitur nostra Mensquid rerè Siccitra erroris periculum indubisorarri nachru.
rontexinrellisat, remoreat, a consideratione sua lingulas notirias
Quas extrinseeus es corporis sensibus hanst, acque id tantum, CujuS pus aurcorpo
certa est, nullam que habere pores dubicationem, dilisenrius arrendat. ris modum
Verum enim Aerissic riscositandi, vivendi, reminiscendi, an Reri,
per orsanicum corpus celeri, ac jusi motu exeurrenti competat pore- liventia tam
itas intelligendi, judicandi, rolendi, sciendi, dn porius ignis, illum saude-
an cerebri, an sanguinis floris, an minurissimarum achomorum, rint.
An PEaeter ulitata quatuor elementa, quinti nescio cujus corpo
rissithujulmodi Virtus, ac tacultas, an iphiuscarnis noAre compazo
rei temperamentum haec efficere valeat lummopere dubirarerunt ho.
mines, ex alius hoc, alius illudaffirmare ausus est, ucopinionum di-
versicate inricem puenantes in contrarias sectas abierint, erenim ali-
quibusisnem esse, id, quod in homine intelligentia, ac cositatione pol.
lec, arrise, aliis veroaerem, aliis aliudcorpus, aut corporis mo-
dum ac consigurationem, cum autem an siE corpuS, aut cujus
corporis species, e affectio Anima tc, dubitarerine, nullus ta
menillorum extitit, quiriverese, esmeminisse, a intellisere e rel.
le excositare, e seire, _ judicare in dubium verrerir. Ouandoquidem
etiam qui dubitar est, _ viric, erenim sinon esser, sanénon dubitaret, si
aucem dubitat, un de dubicer meminit, si dubitar, dubirare se intellisit, s
dubirat,
ab An
manet intelli-
10raMentis col.
Animum cor
dubicarum
re intellene

## Folio 208 — 82792707X:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
208
ADGOSEEHOS ETB. Z.
dubitae, certusesserult, nam dubirans querir, non obaliam tamen
in iesa met rationem quaerit, nisi ue sciar, id quod ionorat, aut obleure
hecuidisses tantum percipir; si dabitat, cositar, nam conscius est sui du
indubitanter Dit. E dubitat scir se nescire, nam A sciret, haud dubitarer,
incellieis i randem dubitat, intellisie, dc iudicat se nOn remere cOnSONHI
mus.
oporrere, nam non obaliam caulam recte dubiramus, nisI UEPracEP.
iudicium; aeque inconsiderantiam ritemus.
Ciumisiturincerta sintomnia, quorum Mensdubitat, certum pro
ALX. Acto dicendum est id, cujus Ermittimam scientiam tener. Finccum
thomines opi Mensdubitare cirra ingeniri luminis injuriam raleat, an sit aer,
mionem scien. fenis, an corporistemperamentum, nulla ramen ratione in dubiun
res, incorpo. serocare posit, quod intellisat, lir ex virat, etiam cum le esse _rs
reum sini- vele cudca, Cencissime intertur, haud corpus, sed rem se tota
tellisenrem Animum esse.
voris harmo. Adcirco cum homines quodcertum, d manifectum est deserentes.
ut Animx naturam deresane, ad ea, quorum nullam certicudinem,
se falso eni eridentiam habemus, contugiune, oxinionum pusna mutuo dilere
Pant, aequemaximoverelaborant, ur explicent, an Anima sc sub
Aantia, an potiusmodus, e arrriburum quoddam intrarens substan
tix: Ouapropter ex reteribus Philosophis, qui tuenturmentem aut
quecorpus ne onem, autaerem, aut sansuinisAorem, aut corpus alterius generis
ue corporis CHLC, Luoantiam illam existimarune, ita ur Mens sit principium, et
subjectum, cuiinst Incellisenria; atcamen qui corporis Hlarmoniam.
veracura qui de LCIICLaILNCM partiumque dispositionem, ac concinnam quam
dem areum en dam Cmmbinacate, ex consonantiam esle centuerunt, his placuit.
Mentem appellare modum, ex affectionem aeris, sireisnis, sire ethe
rExNatuTX, quibus corporibus tanquam proprieras ac modus intelli
gendi, ac cositandi pocestas adhxrescat. Ouam tamen a vericateht
PhilolophideRectant, quis nih mentis inopsinficiari audebit: NTam
Nequic Ani Menstanta ri, tantaque porestare pollet, ut eriam se inveniar, se
ad sui nam Sciat, acqueincellisar, dum sequaerit, ut supra solide omendimus;
atsinelcie, cuius naturx sit, si Tuam substantiam ignorat, quo pacto
seiplam scire, X intellirere porest. Nequirenim recte dici, quod ali
qua res sciatur, dum ejusignoratur substantia. Flinc cum Mens seno
enimus scit Vit. Substantiam fuamnorit, alicer seignoraret, s quaenam resipl
esse An AE, nesciree, arcum de lecerta est, de sua substantia profecto cerra est
mum.
sit corpit
Veltaaurem eAsescire, iudicare, inteiligere, eriam cum de nis rebue
MabitaE, atque adeo sux ritae, existentix, ac intellisentix plenissiman
habercerticudinem, attamen non omnino certa CA, an SIEAEF,
ss esset ionis, an aliquod corpus, an corporis modus, d affectio: Non el
Amimus se ac. igitur aliquideorum. Nam sialiquid illorum eNet, cum nihil mas
senemiguam AFII mente, quam ipla MenS, quae sibi interiox, ac presenrior est
purares, sed quam naturis extraneis, ac extra iplam collocatis sC, Pane Le, aucaB
rem, autisnem, autaliud corpus esse riderer, aur corporis modum
e aciriburum in semetipla cerneret, crenim quia in Mence inus adet
visincelligendi, etiam cum quid sir ipsa quaerie, huiusmodi pocella
remcositandi in seridet, nam intellisie, Sc eRerem, quae leir, iuct
car, arqueincellisit, etiam eum dubitatione torquetur; cernit eni
in seipla, quidquid illi intima quadam prrelenria astulBer, quod
nOn
suae dubitatio
diae praeponen.
mum aut, cor
Dus, aut cor-
niam es tem
perationem est
Rimarune.
Animum ne-
barmoniam
esse nova e
ratio ne demon
Acat Augu
dinus.
id
u
am spectat
jenorure.
ti
haeret.
rem antisner
(ciret.
Si Aer aut

## Folio 209 — 82792707X:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
DE T R INET A T D
208
non deforis, sed intrinsecus advenir; Si igitur, aur aex; aurienis,
AUCaTHOMOrUM Cextura, aur corporis temperatio, ae modus enet
Animus, hec omnia, cum cuam nacuram, ex lndolem incrinsecus ef.
formarent, procul dubioille, cum ad se iplum conrerritur, videret, dc
indubiranter incelliseret, quod sane, ueridimus, non continsir.
Neque si Aer, aur Tonisanimusesset, hoc perphancasiam, acalic
nasimzoines a lensibus emendicatas ille cornolcerer, sed purissimo quo.
dam sux incellisentix obcuru in lemetipla videret, ac intelliseret. Pce. Ouidquid ad
interiorem A
nim ersiimaginationis, senluumque simulaeris, ac fismentis indisCat, niminacmram
ut absentia, quae extrorsum elucent, ex gux ipia Mensnon lunt, agnO. spectat hauo
ensit e pl
SCac, ac ridear, actamen non sic continsit, cumca, quae intrinlecus rasia, sed nu
Possidet, ex quorum certa eA, videt, nam haec in seipla quoris phan. da cernicur
1asixidolo pothabiro vider. Hinc quia incellisendi, sciendi, cogi. incellicenriai
tandi porectas Animae substantixe intus intraret, ideo singula lixec in se
Der seiplam nudx incellisentix oculiscernit. Non enim quidquam il.
li est seipla praelentius, ac cum se querit illico sibi prelto cA, utseri
deat, quemadmodum ergo ridet, ac scit se intellisentem, cum aerem,
autisnem seeseputat, cur, s vere acrest, aut ignisin seipla, aue
deream, autioneam subltatiam eAflorelcereignorat, auEcerta, et ma-
nifestacognitione non comprxehendit: Sicuri namque cogitat, _ Per
seiplam seit nullis extranearum rerum, aut imaginum auxilio virere si corporis
sc, ex meminisse, e intellisere, cer simili modonon animadrerrit, mole labora
et Animus
SecReacrem, autisnem, aur alterirs corporis senus, A Aer, aUI hie se corporet
lonis, aucaliud corpus ea: Autcur heenon intellisir per simplicem esse cira len
sux Incellisencix intuitum, quemadmolum percipit luum relle, Cuum sus ex imasi
nationis actic
Intellisere, ac luascereraseositationes, quas in le ipla cosnolcit, nem eviden-
necimisinatur, quali extra le illa senlu retisexie, sicuri corporea uer intellise-
quaeque tansuntur: Ldcirco h excorporum imaginibus ac notitiisni.
hil sibiaftingat, siquod extrancum ett, incertum, ac ablcurum à con-
sideratione lua rejiciat Animus, ut non se puter aliquid elsceorum
quorum incerrus eA, quidquid ci de leremanet, hoc iple cR. Sinsus
lisaurem rebusdetractis, que subdubium, ac incerticudinem cadune;
cunet snemperebus extensis, in spatiorumque interrallio exporrectie
omnino semoris, quidquidreluri frmistimum Functamentum Animi
manet; hocprocul dubio humanus Animus est, res nempe intellisens
ac lesciens, etiam cum lequerit, aut le scire dubitat, quod insignil
lima guxdam mentis noltre perfectio ett, qui supracorporum condi.
tionem erehitur, aemirum in modum extollitur. Hloc isitunjuboe
Praeceptum, quo Mensse iplam cosnoleere admonetur, ut rantum
haecrideat. Xcositetid, cujusipla certa eAt, a le vero quod incortum
eA, detratat; ut prolua natura id Colummodo amplectatur, quod
cridenter incellisit, rejiciat, ac à se remoreat, quidquid aurisnora.
tur, auc in dubium optimé rerciporest.

## Folio 210 — 82792707X:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
LMencis Llumana natura in Libre
X. de Trinicate, diverla ra.
rione expolica.
SFL
nimus suae naturae ins
Mius ac Princeps altributum Ana
Mica methodo excoertans.
dna uc
Omme ipsum asuoscendi ardentissima cuxidi
tare Aagrans, intelligentie oculos in me,
converto, lummoque labore, summaque di
ligentio, anceps, ac medicabundus, quid
cxolim, inquiro, toc lmulacra, torguère
rum imasines in mexmemorie sinu, ac ima
Sinanai POFECaLE REPOSITAS INFHCOT, UEgU
nam illarum similicudinum Sinceram, 2c gC
nuinam meam naturam rere exprimat aque
mihi cicra dolum, ac simulationem indicet.
numeracor intelicicer ignorem, ac nulla ratione decernere raleam. Menamque
pasmaca u mnumera phantalmata, innumeraque idola adeo obsident, intelli
sentiam insolenter occupant, meumque amorem audacter rapiunt.
ut quidquid illa mihi exhibent, id me perperam esse purem, ac velim.
Reprelentant enim mihi res qualdam sectiles, extensas, mole, parti
busgueinstructas, quibuscanta Camiliaritate obstrinsor, ut deillisn
mium cositarealluetus, sineillismécositare non possim, ac nolim.
Corporum amo Puransmenihilese, autme intellisere non posse, si extensarum. sect
s nimia liumquererum imagines a me abjiciam, spatiorumque mensuras, ac
incerralla prorlus à cositatione sejungam. Idcirco nihil est, quodtam
amen, tamque complecti, ac retinere saudeam, quam hujusmod.
corporum idola, quorum commercio Cummopere saudeo, quibulre
Posthabitis, mea meiplorecedere, intellisendi lumen in meextin
Sui, vita. de actione dectirui, deceptus curpiter arbitror.
Ouapropterme reluti extra me in extraneis rebus inspicere, ac con
remplari Audens. in qua corporum imasine me cernere, mearumque
affectionum, ac virium fontem, _ orisinem deresere raleam, tocs
perrisadvitor, quod dumauxius, maximeque perplexus inquiro, in
geniola quadam, ac subdola remulatione sinsula CorpOra, qux in tOF,
Cumque diversis timulaeris, ac imasinibusinmeor, me illisaltinem, ed
rum
ustinu
Ouid ipsesa
acuratissime
inquirit.
orum phan
eustini men-
bem obseid ent
familiaricat.
deceptus.

## Folio 211 — 82792707X:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
DE YRINTTARE
rumgue seperis essC, Luadere CONAntuT. Pn Rer, qui longé, lariequé
Der elemepraris univerlicatis intercapedines explicacus relurisque s10
bumquaquaversum ambiens, meilloconctare, ex illo ortum ducere
octendere niritur. Ouid guelore, aliud estu, inquit Aer, nisi subri-
listimus quidam Ratus, rennisima guXedaM AUTA, GuX PEFFOE, aC varia Dubitat an A
humani corporis organa concinno, ac congruo quodam motu exeyr.
rens, ac poriltimum in cerebro, e corderelidens, intellisendi, cooi-
tandi, ac volendirirturemunitur, guxquamdiuriset, ac regnar
camdiurirat, ex eforescarin humano corpore incelligentia, quae tan-
dem dissipata aura, atque soluto rapore intercac.
cer
Attamen Aeri obSistens lgnis, concicata, summeque raxida flamma Tenis; siqua:
ther corpo
est Animus illeric, gux dum in cordeaccenditur, ac quibusdam mo- reum snimit
tionis localis legibus in orsaniscietur, expanditur, intellectu squeri- esse su dere
ribus exornatur in viridam, ac regetam Mentem crumpie, qux SI ex.
tinguatur, tora Animi potestas procumbat. Flaud abhimiliracione se
Aqua, X APcherea caelorum substantia, ac quidquid parrium tenuitare,
ac virium efficacia in rerum niversitare pollet, me illi omninosimile,
ejusdemque ndolis esse, arroganter inclamant; Dum aurem hujas.
videntar sill
eustino.
modicorpora, quae in Meis Ideis ac notionibus perpetuo vinune, me sen su porius
armonta lor
ejusdem cum ipsis substantixe esse mihi indicane, clementorum harmo. poris aut tent
nia, corporilque remperario quedam animo sele oferunt, quxe simula- pecacio ambi-
ta, ac Fraudolenta ratione me haud subltanciam. sed substancix modum, sit.
ac reluri corporum incorpoream quamdam affectionem esse, common-
Arant: nam dum concinno, ac congruo quodam nexu elementa invi.
cemadnectuntur, ac humani corporispartes mira quadam consonon-
tia mutuoque admiscentur, ac temperantur, rationis, ac inrellectus
vim in lucem prodire docent, ut elementorum, parciungue harmo-
nia perturbata, aut erersa, perturbetur illico MenS, AUE CVERTALME
Ldcircoha meaconsideratione aer, ignis, rether, aliaque subrilis-
ma, ac valida corpora, aut primordiorum temperatio, nexus, _ har-
moniaremoreantur, quid sim coo, prortus ignorare existimo, ut
me inter harum rerum imasines, ac simulacra tancum invenire pose
opiner.
Cumautem hxc omnia accuraristime expendo, contestimintelliso.
quoderiam s exaere, autexigne, aut ex etherea naturaconctarem, Dubiracio sol
auc ex alterius ordinis corporeoriginem rraherem, aut elementorum vicur, et in
temperatio, _ harmonicus quidem nexuseNem, non poNC taMeN me corporei pror
us animum
cirra dubrtationem aftirmare ex una repotius, quam ex altera ortum esse demonstra.
elucere ac procreari. Prenim nullam manifeltam, certanque rario- nr.
nem invenio, gux assen sum Cosat, ut sive Aerem, sireignem, aut aliud
corpus auccorporis peculiarem quamdam affectionem esse, omniani-
miperplexitare lemota judicare debeam. Onodris enim horum mihi
otleratur, satim in medubitatiooritur, an illius generis sim, ut eX
alio corpore diverla rationis constare. e prosieni eque non valcam.
Dcinde non adeome exrensum, mole, partibusque pollere plane, cri-
denterque innocescit, ut me aliquid aliud corporibus excellentius, lOn. Menris opera-
tiones incorpo
seque praeltantius esse in dubium vertere nequeam: nam A operatio. rec.
nes, in quasmea crumpirporestas, utamor, intellectio, judicium
saxientix Rudium, seliciraris summique Boni ingenita cupiditas a parti.
Cuo extensione; corporumque magnitudine lunt prorsus alienx, cum
inse-

## Folio 212 — 82792707X:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
AVEVSTINOS LIB. X.
insectilis quaerismea cositario sr, cujus nulla pars, nulla mensura.
aut dimensodecerni, aut a mepercipi porest; si mex inquam cost
cariones, interioresque intellisentix actiones, inextenle funt, e u
corporex, quid quae loprohibet, quod inextensa pariter, de incot
porer, e ipsamea substantia sic, a quainexrense actiones emanant
porco Princi urmihilhorum corvorum, guximasinor, aut sensuum opepercipiO
pio prosicisci- sim: Nihil ergoretar, quod animus verest, ac rivat, ee tamennu
TuIM COrPuSSE, urquemadmodum a dirisione, e mole omnino illius
abhoret operatio, eodem pacto partes, corporumque masnicudinem
a scabjiciat Animus, ex quotorincorvorex, ac spiritales cogitationem
2spatiorum interrallis sejuncta incessanter emersunt.
Actamen sinihilhorum corporum sum, quae in memorix, ac phan
rasix simulaeris exprimuntur, sinulla ritalisrerum im a5O, _ cosiia
prejudicacis in.  eCtat alti naturam mihivere revraesentat, quidisitur, 
cujusgenerissum: Ubimeiplum rideam, ac agnolcam, si COrpOruH
imaxinibus semotis, mecogitare, ac perciperenequeo: Si corpusnon
sum, nulla sane superest mihinotio, in qua mecernam; cum nisim
Tubalicujuscorporis specie videam, quid sim, autprortusisnoro, al
obscure, contuseque percixio. Protecto quo me rertam, nelcio, ul
cujusindolis, e naturae sini, manifestistime intellisam. Ouid tamen
acerbius, quiduedurius, quam id, quo caetera intelliso, me Dror(us
isnorare: Duae humanx Menris infelicitas est ista: Vr cum nihil ci se
ipla incimius sic, atque praesentius, se iplam tamen nesciat, quae rero
exira tuam naturam, ex absentia lunt, seiat.
Fortasc, quia mequaro, ubi non lum, atque meam natuTAM IH
ipsam incer Vela Uucc in exiraneis rebus quae ad meminime spectaut, M
orpora, ubi autnon inreme, aur guxrensidipsum, quod scio, ec jam ponideo.
mere ienorare e o aue sunvenisse; dolo circumventus puro. Ur autem huju
aut corpus esse TEI CeFtUS Ha, ac tandem ubi MCquIXeEEFC, _ cernere pOsim, me in
rellisam, ralde opporrunum, ac talutare exictimo, ur enitar meal
hujulcemodi corporum ldolis, et imaginibus sejunsere, arque sinsu
Corporum ima la Phancasmata a purissime Intelligentix Regno eliminare. Nam con
oines a se tilge penset, ut extraneo, _ alienigena detracto, corporumnem
Deimaginibustanquam impedimentis rejectis, quid esolim, caligine
sime mens in Fupata, rationis lumine affulsente, planissime incellixam. Recedire
igitur a mecurvisima, ac impura corpora, neque me deinceps restra
imasines erroris dedecore derurpene, arque areritatis luce me remo
reane, meam considerationem eAusiant, meamque intellisentiam omni
no lateant aer, jenis, aethier, corporumque harmonia. Atque estin
geremihi liceat, meneque Auram; neque Aammam, nequé aliquic
horum corporum ese, quae sensibus, ac phancasix obrertantur; quad
tum quoque rires suppetunt, cosicationem à sensilibus rebus sejunset
concedatur; hoc pactotorrasse percipiam. quid tandem in merema
neret, si hec omnia ame leparavero, inquome cernere, ac intelliS
aee PeFalli, cum putome ipsum cognoscere pol
animus pu sineimasine illius tet, Cdjus generis sum. Foriase constabo ex aere
sanssesine ut quamris adeo hocMe latear, ut nullo modo avertè mihi innorescat, quo
lim aer. Horenim necesse est, ursciam, ac manitelte cernam, qua
lim. Puamcoe lummoxere rereor quod porissimum in hoc decipias
UE exI.
Incorporea ope
ratio ab incor
Novaemersit
Dubit ario et
fanciae oxinio
ribus orru
ducens.
Mens se qua
ens exira si
on est, se
purat.
rejicit ut se
ipsam aperit
beblixit.
san decipiatur
corporis
imasine co5i
hare posse ?
AC vaream.

## Folio 213 — 82792707X:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
D B X R INIT A XP
ut exittimem posseme seposo quoris corpore intellisere, ut perperud
errans. atque a verodeclinans, ubinonlum, mequeram, ac purem
me esse sejunctum. et divertum ab eo, ex quo efformacus reluri ex ma
cerialum. Demustamen, uctacilius, ac expedicius inveniende reri ingeniose ac
solide es incor
catis speabrepci racioeinemur, meconstareexaere, iplum renuem, Cumr poreum
mequefluidum aerem esse, jam quid ex hujus rei polirionemanifecte, a0 animum; et
contellim lequatur, videamus: dium ersoaer, acsi subltancia, quaeon;
A0, ipseaer est. sane nisi me aerem videam, me nullo pacto cer, imaeine
nam. Quidquid enim vere intelligitur, in eo ridetur, ubi illius presenrari
YC
vera substantia, de lincera nacura adest, secus sine le ipto ali eose demon
quid incellisi, cernique raleret, quo nihil absurdius, nihilque à
veritare alienius. Si hoc aurem pocto res se habet, rejiciam a mea conti
deratione quamris Aeris similitudinem, ac imasinem; nam s hujul
modi peracta separatione nihilinmeremanet, quo me esse, a vivere
ulterius incelligam, aer protecto tum id tamen nullovacto continsit.
Rrenim aeque poltum opinari, quod sim isnis, aut corpus alterius or-
dinis, aut non substantia aliqua corvorea, sed quedam corporis har-
monia, ex temperatio, nam non delunt aliorum hominum Mentes
quimentem, haud aerem, sed porius ignem, aut aliud corpus, aue
corporis temperamentum esse purent, idcirconon adcoclare, et aper. Quavis ima
ne corpor
temenerem etecerno, ut me aerem esse sciam, nOn PuteM, PUTA: rejecta adhuc
tur namque quidquid obscure perceptum sub dubitationem, ac COntro- se esse ex vi
verlam recte cadere porest. Si ereo haud seio, sed puro me eseac. verc incellisis
rem, cum nihil prohibeat, guin sim pociusisnis, oritur menescire an
simaer; at dum au sim aer, isnoro, aut dubito, nullo modoporum
dubicare, quod intellisam, cosirem, viram, nam sipuro, aut dubito.
meestederem, puro, aut dubito me incellisereaerem, artamen scio.
non pucome incelligere, nempe scio meputare, aut dubitare quod tim
aer; dubitario namque, ignorantia, aut opinio respiciuntaerem, circa
vero iplum incellisere, scientia, cridensque cognitio toca verlatur.
Onaproprer etiam hrejiciam, ac separem a me aerem, adhuc intelligo
aliquid certum, ac firmum in meremanere, undc vicam, ee existen
ciam crahere raleam, nimirum iplum intalisere. Nam dum sciomepu.
care, dut dubitare an Amaer, intelliso lanemeesorem putantem ali.
quidant dubitantem de aliquo. Siintelliso, lum, exicta, viro; nequit
enim, quod nihil est actu intellisere, secus aliquid esset, ex pariter
nihil, quod manifectam in voluieta licarem. Ouamobrem si a me sejun-
Boderem, adhuemanifestissime collisome exiltere, ac virere, ex hoc
tantum, quodpurem, aut dubirem, nam per hoc tolum quod simres
tantum purans, ex dubitans, nempealiquomodo cositans, jam incellisa
citra dubitationem, me esse, ac rirere. lodem modo ratiocinandum
cricdeigne, ethere, languinis AOre. et quoris alio corvOre, COrDO.
rumqueremperamento.
animus
dejuuxam isitur d me id quod puio. Idnempe. cujus incenlus deHC. Mens extra-
seiuslum, rerineam tanrum id, quod scio. cujus naturxe ac existentix  tes
lumcertus. Ouid tandem creniet: Rejecto extranco, remanebie id se ipsam incel
quod sum, nacura nimirum Animi, qua de existo, ex cosito, ee riro, re. lixis.
manebir enim res aliqua intelligens, sciens se esse, eriam dum de lui exi
lencia dubitarer. Oux quidem res optime le ipla quoris lemoto corpo.
lelubsillere, de rirere porest, luarum perceptionum, cositationum que
Lub
ab nulla cu
jusvis corpori
Pracur

## Folio 214 — 82792707X:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
214
A V CVS Y TN OS ETB. Z.
subjectum ac Fundamentum, cui CarisCA, uEHE, X virat, quodincelli
sustini sna Bat, auretiam se existere, _ vivere duviter. Incellecta enim, ac polt
Eysis ad Mencis mex dubitationis scienria, illicoin me ponicur res ipla intellisens, qua
nacuram de dum incellisir, elt, virit, acque a nihilo prorsus diltinsuitur. Si ets
ame leiunsam aerem, isnem. aquam, ex sinsula alterius generis corpo
ra, cuncta sque corporum aRectiones, semper manebit inme mex rite
e exislentix oriso, iplumnempe inrellisere, quome csecorpus, allo
corporis modum, ee aitributum puto. Jam secernam, abjiciam à me quoc
Duco, cernam quod scio, hoc lanemaneat, ut quid sim, inrellisam. Sum
enim res incelligens, ut nihil aliud sm quam animus; nam si tOrS An
mus sum, ur nihil aliud Am preter animum, res nempe cujustorum, e in
tesrum esse, ett iplum incelligere, jam veretum, exitto, de viro, et 
me incelliisentiaerim, e cositandi exercirium auterrem, me aliquid et
Sc, ex existere nullo modo incelliserem, ur unicum ac Cirmiltimum met
ritae, _ exiltentie fundamentum ipsum actu intellisere sE, quo dempte
nihil mihi superelt, undecollisam, ac rideam mealiquid eAe, meriro
acquea nihilos eiungi.
En quod summoverème delectat, nam quid sim eso intellexi, errorisi
acignorantix parirer orisinem feliciter inveni. Errore decinebar, e
isnorabam, dum meignorare, ac nescire putabam, me quas absentem, dd
nelcientem querens. Actamen non ob aliam cansam FalIebar, nisi quid
Erroris erie meiniisnaturis me guaerebam, ubi haud me, se d extraneas substantias in
tuebar, quia nempequerebam haud in meiplo, led detoris extra me, atq
in ricalibusmearum eositationum imaginibus corpora, haud me intels
Senrem cositans, addebam mihi id quod non exani, extraneam nempe
rem, ex a mea natura mulcum alienam; volebam enim mé cognolcere ac
mixcum iis naturis, in quibusnulla ratione est, e ririt Animus, atque,
dum ant Aerem, autigne, aut corporis tem peramentum cositationere
voluebam, minimeanimadvertebam in id, quod cune sciebi ue quod pu
carem ab eo, quod leirem, lecernerem, aegueadeo unam rem prorlia aC
cipiens, (cientiam relinguens, tatum quidquid opinabar amplectens, me
melcire opinabar, cum me rere seiebam, ac me guxrebam, quasi a me ab et
Pem eoipso tempore, quonihil mihi me ipso manifectius erat, aC PrXIen
ius. Nam dum in aeris phantasmatererem me esse putabam, seii opina
Bar acream in me cernere substantiam, confectim necessitare quadam met
naturx me ridebam, uc me ignorarenon valerem, erenim illicome cost
tantem, ac incelligenrem videbam, atme intellisentem inspiciens, jan
vereme intelligebam. extranei rero corporis tedo quodam amoreca
prus ac nimia renebrarum tamiliaritate obcecatus turpiter existima
bammeignorare, cum me rere Sciebam, Flinc mihri adnectenS ea, qux 2c
mencuriquam spectant, lucem caligine oftundis scientix ignorantiam ab
junsi quocammodo zaudebam, ut non ob aliam rationem Animusan
mum lateret, nih quia Animus non se in se sed detoris, e extraneoh
nimus nibil Derratiam ixiturame elod addidiur quid um, intelligam, sum esin
aliud esterae. resintelligens, tocus atus, talisergo sum indolis, ut etiam cum n
sum invenic, remme quaerencem. Du altem me querenrem in me video, jam met
meiplocerno, e scio, Cernonamqueme cosiranrem, nempesciente
irabilis Au
bexendam.
decexicur.
per animum
animus se que.
le vidit.
VIII. adjuncto, Senolcere, leque cernere Audebat.
rensiam seip. ISnOrare proect neque Gu me quaeram, arqueadediurellisomect

## Folio 215 — 82792707X:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
BE LRINITRIF
nelciolane meam naturam, liamqui quaerie, dubitat, ac ioporatid quod
quaeritur, erenim nullomodo quererer hscirer, aut non dubicarer le ne-
scire, quod quaerir. Floc urique non inficiar, incolumis camen maner al
Tertiomea, nam si cum quaero, dubito, ac nelcio id quod quaeritur, video Nequic aniu
mus se ipsur
isitur inipla dubitatione, ee rei quaelixisnorantia, me dubitantem, aC ienoraro.
sciome nelcienrem, id quod queritur; ac hlcio, intelliso. lcioisitur me
incelligere, ac cogitare etiam cum dubiro me scire, e queroquod nelcio.
Hlinc cum nihil aliud sim, quam Animus resnempeseincellisens, mani-
Festissime liquet non posseme videre incellisentem, quin videam, atque
intellisam, quid sim. Cum ersome quaero, confestim mihi prectolum, uc
merideam, nihil enim me iplo praelentius arquenihuil cam in Mente ell.
quam ipla Mensquae dum serotam quaerentem ac dubitantem videt, (C
totam rider, nam torus Animus se quaerit, ut se torum intellisat.
Sum isiturres se roram ceCs, etiam aum le rotam querit aut se Mnssecoram
toramionorare dubitar. Non enim pars Animi, led totus Animusintel. am alicic
ligiu, nam detur pars mei Ei feri porest, quae non intelligat, nihilque actu
cositet, jam haec nullo vacto ad animi nacuram spectabie, nam pars, guae
inmeincelligeret, ac le quererer hec esset tota natura mea, nulla si qui-
demmihiaAfulget ratio, quae octendat preter hoc. quod in meactuincel.
lisit, _ cujus cerrus lum, florere in interiori mea substantia aliquid aliud Mens sc ipsam
in
meintegrans, atque perticiens, quod tamen melateat, ac feisnoret, cujus
quavis sun
cositatione ex
nullam habeam cerricudinem, nam cum tantum putarem hand scirem im scripram intue
mehancpartem, qux se omminonescit, elucere, hillam laneame secer- cur.
nerem, jam tota nacura mea maneret. cujus omninocertus eRem. Ileque
video cur isnorare deberem aliquid mex substantix, qux mihi intimi or
cAiisrebus, quas detoris scio, e cujus opc, quod a meignoratur, intelli-
80, cum ergo totus ego sim, qui me tocum intelligere sciam, ac rideam.
oporc:L, ut haud ex parte, led incegram, ac toram meam substantiam vi-
deam. Si aurem cum me eriam dubitantem ac nescientem aliquid intelli-
50, mecernonecesse eA, uc meincellisam ac videam in quaris Idca, ac
mea cosicarione delineatum, ac cxlcriptum, crenim nequeo in quam.
vismeam Ideam, ac perceptionem animadrertere, quin mecositancem
videam, hoc pacto cum meam dubitationem, aucamorem meum in-
Spicionihilaliud cerno, nisi me dubitantem, aut amantem, nihil aliud si.
quidem est dubiratio, autamor, nis iplemet animus quodam peculiari
modoad restendens, luarum operationum conscius, nullius enim rei
tam certus Cum, quam mearum cositationum eo iplo rempore, quo a me
tanguam a tonte protluunt, nam et dubium ab amore, ex quaris alia per-
ceptione, omni lemota contusione lecerno, illiusque exictentix adeocer.
tus lum, ur nullo modo dubitans in dubium rerocare ralea, quod dubité.
Actamen si metorum quadam mex natuex necestitare intelliso
meamque inteoram lubstantiam agnosco, quid caula est, quod mihi tam cur animo un
Serere praecipiatur, utme ipsum agnolcam: Frustra enim precipituria
ipsum aeno
scat. praecipia
quod Mensomitrere, ac tran soredi non porest: Preceprum hoc mihida- cur=
cur, non urintellisam, ac sciam me, quem neutiquam isnorare polsum.
Seduragnoscammenon perrerse, sed recte, nempeurexeraneum, quod
addidia me derraham, cum mecogitare volo; nam perrerse, ac maleco.
enolcitur, quidquid haud in se ipso, sed detorisubinon cA, cogitatur, aur
ddmixtum ci, quod direrss ac decerioris indolis es inspicitur Praecipitur
miti
rens, se
acincelligentem, quod sim res se quaerens. Artame dum quaero quid um.

## Folio 216 — 82792707X:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
X.
detexitur.
276
A V CVSFTN VS LTB. X
mihi ut renacissimo txdi amoris rinculo, quo corporibus obstrinsitu
Animus, dilrupto, me supra corpora erectum, atque à quavis
corporum imaxinesejunctum cernam, ue corporibus me prxltan
tiorem, Deorero inferiorem me videam; hoc enim pactome nu
dum, omnique exrranea natura spoliarum inspiciens, me ut ordo re
rum exposcir, e juberrario, agnosco, atque dum a Deoreoi, ac reBC
RCCOTPOTA CKOPtO, mequerecté cosito, ad honele, ac lancté virendun
Preparor, quod praeceprimeta, e scopus eA. Idcirco sime inme, haudex
tramein extrancis rebus inguiram, Rame quidquid putatur, ac inces
tum est, abjiciam, summaqué cura remoream, quidum citra erroris disert
men percipiam. Ouamobrem eodem ictu, quo rim praecepti intelliso
cum audio, cosnolce re iplam, me necellarid intelliso, ac jam cosnolco
ut praeceptum adimplcâ iplorempore, quo quid illud iubet coenolcon
erenim, dum quid sirme nore, cosnolco, ac icio, jamme perfecte cosic
sco, nam ex iplum nosse Animus est, qui dum ridet se intellisentem, 
quod ei precipitur, jam perfecte incellisit, ac videt.
Cumaurem hec cogitationererolro nontantum quidesosim, veruta
Erroris oriso ex iplam mei erroris orisinem causamque inte llexi. Nam dum actentil
maguadam animi perceptione expendo, cur erraverim, cum me intet
corpora guxerebam, sensiliungue rerum imaginibus immixtur pre
cepto reluctante, mecernere volebam, intelligo me porisimumet
rasse, quia hraud quod sciebam, seii id quod putabam ad meam substanrid
spectare remere affirmabam. Prenim poshabito eo, cujus certus eram, il
cujusincertam, ac ob. curam notitiam tantum habeham, Dronaturx met
fundamento, ac orisine deceptus servabam, non enim a me secernebam
quod putabam, sed prrecipiti judicio nulla ratione cosente quod a mere
jiciendum, arque auterendum tanquam extrancum crar, id cAc means
Tubltantiam existimabam:
Errorisitur in menascebatur, quia ingenita judicandi Cacnleate, qui
vollco, aburebar, nam dum Rerem, aut lenem, aut aliud corpusme este
pucabam, optime assensum cohibere poteram, ut nulla interiori ri coge
rer ad judicandum, me esse id quod putareram. Ouod enim pUTatUY, CUM
obscure, ac incerta noritia percipiatur, recte in dubium rerri porcA, 219
adco assenlum nullo modo cosic. liberum judicandi exercirium non ad
mir, aurimpecir. In hoc isitur hrus est error. quod aftirmabam incons
deranter mecHC, quodpucabam, dum assensum cohibere, indiciungui
suspendere, hand quielcere, sedulterius haesitando procedere debebam
e tanquam s plena certitudo, ac irretrasabilis illucelcerer eridenta
quieri, leri, ac omni dubitarione posthabita, judicandi pOreRaFC abULEM
ralem esse affirmari. qualem me esse opinabar L.X adverso autem erroret
emendari, ac in rectum _ lanum judicium incidi, cum quod putatur 
eo quod vere scitur, accurare lecernens, id esse, cujus cerrus sum, jucticar
in quojudicio rectus quidam, summeque callus Rarionisulus clucele
nam cum aliquid scio. liberratisulusillicd adimitur, nullique dubicacie
rilocusdatur, urassensum cohibere cirra inseuiru rationis lumen ne
valeam. Flave is itur res ulam UEdEINCEPSErrOreM VIIre verum quet
venirepoltim, Ermare licear Cum alicujusrcinacuram expedimus, halu
alta esse id. quod putatur, sed quodtancum scirur, ac inrellisitur, astirm
cur. ur injudicia nunquam crumpamus, nili actamustm extraneuM qL
reiaddidimus, et quidquid putarimus, are secernamus.

## Folio 217 — 82792707X:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
i
0
d
1
 a a
Animae humanae Natura ab Ait
oustino derecta in Librode
Anima immorialitate.

## Folio 218 — 82792707X:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
1e

## Folio 219 — 82792707X:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
m. ee acutissimum Opus de Ani-
ma lmmortalicare mltruens Rugultinus
mira quadam lasacicate. summaque
Insenii perspicacia in ipliusmet Anim
Penecralibus, intimioribulque recessibus
inlienissimam, ac latencem lminorta-
litatis Dotem venari, libique Pace-
Facere Audet, ut ad Animi Acernicatem.
secundo rento decegendam, nihil aliua
guamlolum, ac nudum adhibeat Animum. Idcirco quamvis
hic liber de Animae Immortalicate sit mole quidem exiguus, at-
tamen doctrinarum excellentia, dignitate, ac graritare reremg-
Ximushrabendus elt, quem, de a le conscriptum tuisse, ee ma-
xima obscuricate, ac difticultate laborare ipsemet Ausultinus
sequentibus verbis admonet Lib. r. Rerractationum C ap. V.
PoltLibros oliloquiorum jam de arro mediolanum revertus, n
lcriplilibrum deImmorcalitate Animae, quem mihigualicom-
monitorium esse rolueram propter soliloquia cerminanda, quae
impertecta remanserant. Sed nelcio quomodo me invito exiit
in manus hominum, ee inter mea Opuscula nominatur. Dui
Primo raciocinationum contortione, acque brevitate (ic oblcu-
ruselt, uctatiset, cum lesicur, etiam incentionem meam, viX-
que incellisatur a me iplo.
EIcaurem Augultinensis Ratiocinationis pro Animae XterNI-
caterobur. ac vismasiscluceant, atque quam solida, _ incon-
cussa tint Orthodoxa Religionis fundamenta, manifestius in-
nocelcat, placet NNobishic adeo Augultini Textum de Ani-
maImmortalicate exponere, ac roborare, ut Augultinum.
et Fpicurum invicem disladiantes veluti ante oculos ponere.
minime rereamur. Elocenim pacto, quam incrnis, ac viri
busdestitutus sit Fpicurus, quamque solide ab Augustino inte-
Aior Pietatis, ac tidei Adverlarius oppugnetur, nullo negorio
Patebit. Quapropter primum Rpicurum dispucantem in libro
Pertio Lucretii de natura rerum in medium afteremus; In hoc
enim Libro Fpicuri Doctrina de Animx Flumanae Mortalicate
carminibus expressa jacet. NNam FPicurum lequens Lucretiusin
suo Poemace de rerum natura illius dogmata explanare, atque
tirmare enicicur. Oaia vero Fpicurus, ut Animae morcalitatem
oltenderet, tantum sensus, et phantaliam adhibet, nimirum
rationibus uritur a lenlu, e imasinandi facultate deprompris,
quae Animi Poreltaces cum carne, organico nempe corporene-
xum quemdam habent. Epicurum, pro caducitate atque Ani-
meineriu certantem, Cainem appellamus. PX adverso au-
cem quia Auxustinus camis oculis claulis. e Tallacistimo
Ten.

## Folio 220 — 82792707X:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
c
sentium, ae imaginationis testimonio posthabico ad aeter:
nicatem perlerulardam nuda ucitur Incellisentia, meriio
Monem Ausultinum nincupare liceat; atque adeo C’arnem,
ac Mencem, impurissimum lcilicet. acque Caltistimum Philolo
phumquodammodo cercamen incunces, in conspectum prole
remus. Ilcisitur expedicius Lpicurex sectae fallacias, quarum
Sachale rirus pocissimum in Libro Tertio Lucretii delicelcit, relel
lantur; ac detesantur, apparatum quemdam leu aliquarum al
tertionum Seriem. Ceomerrarum more, praemittere ltatuimusi
alquo ica ratiocinando procedemus, ut dum incessanter à vert
eoce derius, rusans, Cophilinata contexens, elumbis, ac de
bellacus in medium adducimr picurus; ad rerum masis, ma
silque accedens, noris semper adauctis viribus, triumphum
rexorcare rideatr Ansultinus.
11
atscte

## Folio 221 — 82792707X:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Ad animX Fumanx TMibrralitarem, jux ca Crmioren
Ausultini Mechodunt propuonatum, e coptio
la adverlantis splcuri argumentatione
quamtacillim vindicondam.
PROEOSITTO PREMA.
Non est a Raiione alienum, in rerum Oniversitate Sub
stantiam aliquam elucere, quae nihil aliud sit praeter
Animum, cujus nempe natura in ipsamet
intellieendi potestate, quovis alio postha-
bito. sita sit.
aquam haec provositio exponatur, ac de-
monctrecur, ddmonemus primo, hic nomine
Duid A seni
Animi. scu Mentis nihil aliud renire, nit mus avericur-
rem lui. suarumqus operationum conlciam.
guae nimirum incellisendi, atque cogirandi
poreltate polleat; idcirco Animum nihilet.
se praecer Animum, idem Conat, ac cotam.
inceeramque Animinaturam in nuda, e sola
cogirandi tacultare collocaram esse, ut Ani-
mus quamliter corporum affectionem a se
omnino rejiciar. ex quaquatersum rerrarur, ac in se iplum animadver-
tat, nih laliud pretercoelentiam, percentionem, modosquecosi
tandiin lemcciplo incucatur, ac reperiat; arquendcdsres aliqua vi
seret, gux torus esset Animus, calisesser indolis, ur sola incellisendi
vircucelemoca, incerirec, aeque in nihilum prorlus abiret, eomodo
quo innihilum redisererur, quidquidrorum corpuselt, sicorporis
dubstantia penituseranelceret.
Deindeanimadverrendum est, nomine corporishic venirerem, quae cotum
a exponitu
crina dimensione sauder, adeo sparioi um dimentionibus commenlura, iur à mencon
bilis, ur major sui pars, majori parci spacii, minorverominorispario angustini.
respondear. Quo pactoe iplemer Vulsus corpoream concipielubstan-
ciam; quam utrem exrensam, lonsirudinenempe, lacitudinc, et (0.
lidicatecumencem imaginatur; Ouidquidisitur inlonsum, latum.
arquealcum exporrixi, spatiisque conpruere porest, COrpuSMUnCAPE.
cur. Alis expolitis.
candi, ac incellisendi facultare praedira, ur totum suum ese r semper, Sibilis res gua
nihil aliud sid
et actu incelligere; scu Rarioni consentaneum est. Dosse in hac rerum quam snimus.
Oniversitare clucere lubllantiam, quae in Colam, ac nudam incellixendi
vircuemrelotvacur, acorxorum mole, spatiorumque dimenionibus
ita 2b.
SenlusFropoluons est: Non es impoltibilistes. Que o et est im pos-

## Folio 222 — 82792707X:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
ADVERSUS EPTCIDROM
itaabhorrens. ut hcositandi poreltas auteratur, corpore cum sinsulis
222
isatrributis manente, in nihilum confectim abeat, acque pereat.
Omamobrem attirmamus, sicuri in Oniverlo Aorentres, quae nihil aliue
sunt praeter corpus, eodem pacto visere pose substanciam, Jux ade
sitAnimuS, d incellisat, uenihil aliud sit praeter Animum, & in10
lum, ac nudum Animum resolratur.
DEMOHSFRATVA PRLMC
Posita Supremi Luminis existentia.
IIEnspertectistimum. Natura videlicet absolure, ac plenissimeint
cum snimu nita existie, utapertistime Ratio docer, _ nos in nostri inrectis
 manif. tionibus quam Colide demonttrabimus, jam neceHc est, VENON tantuI
sit possibitis, verum etiam virac, acque resneciurerum Iniversitalu
Animus, inextensus. ex incorporeus, qui nihril aliud sE Prxier Animumn
cujusnimirum cora natura sit iplum actu incellisere. Ouod hoc pact
manifecissime oMendimus. Si tnspertectistimum existit. profecto opot
tet ut sic Animus; erenim nis intelligeret, suigue, luarumque opera
rionum conscium eNer, neque sapiens neque FeliX eNer, nam incelliDen
diporestareseposita, nocitia, _ amor remorentu; Nemo aurem co
Dui persectis onicione, examore desticurus Capientia, ex felicitare frui porest. Out
sime estinsmi enim ratione, qui se, suasque facultates, _ actioneS iBNIOTArEL, bet
necessario est. tus, atque lapiensdici posset, quxe insignisime lapientix, _ bcarita
tisdores animo necessario innituntur, ac vullibinis in cositandi sacus
tate, regnare ralent: Actamen sapientia, d felicitate carere, maxima
sane impertectio es; non porestisitur Enspertectisimum animus noit
eNc, secus dum cignoraret, intellisendi roboris exvers, ueque felix
neque lapiens eset, adeoqucimbecillitare, ac deteceu laboraret, quoc
protecto pertectistimae subitantix adverlatur.
veus nihil ERisitur Deus Animus; hoctamen minime Caris est, sed ulteriusre
eperse quiritur, verotusst Animus, vridelicet nihil aliud sC, PrXter Ai
eissimus Ani mum. Nam E Deus est Ensperfectissimum, quo melius excogitarine
quit, _ pariter est Animus, opus est, ut sic perfectissimus Animus
infinita. Cumméque vertecta incellisendi vixtute exOrNatUS, acque ade
necesccs, ur simul, ac de omnire intellisat. Ouapropter quidquid et
lucer, quod no in Deo, Animus, _ intellectio est, PRigitUE DENS FOTUS AnimuS,
sic nimus. enim aliquid in Deo eluceretab animi hatura sejunetum, atque divet
sum, existeret in eoaliquid suinescium, intellectione corens. 2tqu
adeo non pertectissime lapiens, neque telix eAet. Prenim ex ea Parce
qua luinesciusesset, telicitatem, arque lapientiam a se rejiceret.
Insuxer siDeus eA Animus perlectissimus; opus cA, ut sE omnine
InCOrPOTEUS,  inextensus; idcirco Deusnihilaliud eAt, praeter An
mum, totusnempelui conseius, ut in solam conscientiam, suiqu
perceptionem resolvatur, nam sicorpus eset, partibus Conctaret, in pa
resdividi polset, spariorum aptaretur dimensionibus; dum autem n
meri, ac mulricudinisnaturam complectens, ee ab Vnitate recededo
imverfectione, ac defectu laboraret, incesram quidem suam pertectta
nem, ac vircucem in unum collectam non taberet, aliisque detecti
scare
Deum incorpe
isime osten
litur
s snimu
aliud est, quat
pus
Xihit in Del
Deus incorpo.
eus est
nexcensus.

## Folio 223 — 82792707X:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
A P F A R A T V 5.
Scateret, qui a corporisnatura necessario produune, ut in noctris In-
veltisarionibusfulius aperiemus; ostendemus siguidem summam per-
fectionem, cumcorporum rumore, partibulque Pagnare. Adeo est
isitur Deus Animus, ac Mens, ursemper actu, ex omnererum intel
ligens, ipsum scincelligere, a guaris corporis affectione sejunctus.
Posta erso Supremi Numinis existentia, non tantum possibilis, re
rum X existens est Animus, qui nihil aliud sic precer animum.
Expoltum rariocinium sic ulterius Armare licear. Posita in Deo
Precedensra
Summa _ insinita intellisendi porestate, quoris alio ponhabito, ni- boraur.
rjocinatio re
mirum s ponamus, Deum perfectistimum, ac tocum Animum esse,
protecto sequitur. Deum omni perfectione sandere, nam ex HOC,
quod sEEOtIS, X Perfectisimus Animus, necesse eA, ut singulas, ex infi-
nicas pertectiones amplectatur, que ex infinita cogitatione sponte
Tua, ex necessario emanant. Si enim Deus perfectistime cogitac, ple-
nisime subsictere, pertectesapienss omnino felix, omnique pertectio.
ne cumulatus intelligitur, quod in meis inrestigationibus oltendam
ebi demonstrare enitar, pertectistimam cogirationem insionius, atque
Princeps Dirinx Nacure actributum esse, ex quo quidquid in Deoper-
fectionem redolet, orisinem trahir. Si ersout Deus omni perfectio.
nepollere percipiatur, Catis est, Etorum, ac pertectisimum Animum
esse intelligamus, cridenter infertur, rejiciendum enca Deo, quid-
quid non estanimus, atque indubitanter anserendum. Divinum ani-
mum nihilalina cACPEXTeF Animum.
DE MO ASIR A LOR
Posiio fortno dsonorum concursi; juxta insaobiis
 ol
TOntantum crmata Supremi Condicoris existentia, verim eriam.
lNEEnCSAT, aut Fortuito rerum admisto COnCUETU, modO quO EFFO.
recaptus delirarit Epicurus, planistime octendimus poltibilem esse Ani secundim 
muniadedinsectilem, corvorisque mole, ac partibus denudatum, picuri princi
uenihil aliud sE praeter Animum. Si quidem exiltirinrerum VniverB. pia evidenter
lateres, quae tota est corpus; quid isitur prohibet, quin possie pariter, an es
existere lubstanria, qua TOTA TIE AnimUS: Nam ut Epicuri seCtatOreS que nihil aliud
docent, minuristima quedam corpora in Vniverso visent, quae nitril sic quam sni-
alivd sUNEPEXTeF COrpuS, quorum nempe natura adeo ejuldemratio. sime demon-
uc planis.
nis, sibique similis, ac homogenea undique sc, ut in quaslibet partes pramus.
re; aut cogiratione dirisa, se ipsam, corpora ridelicet ejusdemrario.
nis, X indolis, exhibeat, nullam namque vartem in his tenuistimis
corporibus, quxe Athomos appellane. Contineri EenEuE, que nOn
sc ejusdem naturae cum exteris partibus. Si erso intelligi, aique re.
Euare porest Corvorea Natura, quae tota lit corpus, in solum quecorpus
desnat: addueane queso rationem, cur concipi, e rivere nequeat
Animus, quirocus sir Animus; Optime namque de cirranorionum
Dugnam intellisere portumrem, quae ita actu incellisat, cositandi-
que porestate pertruatur, uc cora lua nacura in ipla incellisendi virtu.
cccot.

## Folio 224 — 82792707X:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
ADVERSVS EPTGOROM
recollocetur; Exhocenim quodnudum, purumque animum incelli
224
Serem. lanerem per se exilentem. suarumque operationum ac la
culratum subjectum, _ fundtamentum conciperem, nam posita re.
guxtota sitMens, quoris corpore posthabito, eam subsictere, ac md
nere polle, manifesteincelligitur, idcireo erroris convinci, aperta
quetalsiratis redarsui neuriquam posset, qui provusnaret, quod
curi corporea quxedam substantia extra animum existit, que ex leipta
manens, nulliusrei a se diverlamodussic,  actriburum: pari rarione
animus quidam citra fictionem etsorelcat, qui nullius corporis ala
ctio, ex modus dicatur, sed ex se iplo exiltat, Cuarum que operano
numtundamentum sE, e Oriso. Finsamus enim Auimo rem, c
justorum esse sicacti incellisere, a corporis natura, e passionibus ou
nino sejunctam. Jam haec ex scipla exiltere, in suas actiones erumpo
re, atque quidquid ab substantiam efformandam requiritur, ample
eti, plane intelliseretur; nihil siquidem ei decNet, ur ex se exiltens
concixiraleret. Ouod coxiosus, arque fortius in nottris Investisalte
Deinaeicatu, ut executiens in sanit Fpicurus, nulla Moderatom
nibusexasicabimus.
Fuminis Proridentia inAuente, res tOta CorpuS, athomus nempe, qu
Dihil aliud est praeter extenlam corporeamque molem ab ipsa erernita
teextirit, cur pariter excocalunon contisit, ut alia subltantia criast
Tempiterna regnaret, quae tota esset Animus: Nulla siquidem fuie ne
cestitas, urtorminutistima corpora, totque tenuissime insensiliu
achomorum moles ab eternitare exilterent: unde quaesohujusmoc
existendi necesicasin Achomis: Cium enim nihil aliud AnEPEeter cot
Dus, non omnem profecto perfectionem complectuntur, nam suaptu
natura non incellisunt, haud virunt, nulla Felicitate pertruuntur
exca, inscia, ac corpida moleinstructa, corpora quaedam funt, qu
Sibinullomodo susticiune, ut concinnum, ac consruum aliquod corpuu
incelligendo, ac providendo efficiant, sed forruiro concurtu e ca
cocaluinricem incurrentias, immanes mundanorum COrporumma
onitudines efformarunt. Si erso nature quaedam siniex ac valdéimpet
fectxe hujusmodiminutisima corpora sune, nulla lane existendi nécet
Stare Pollent, Prenim solum id, quod infinitam redolet perfecti
nem, necessariam exiltentiam continer; quidquid vero dehiciens.
impertectum est, ur cum scholis loguar, contingenrem tantum et
Rentiam quamdam amplectitur, atque ita existir, ur posit non et
Rere. Siisitur nulla necesitate cosente, excocalu lubstantia quxdan
quaetota excensa, solida, resictens, cota nimirum corporea ab eters
Dialecticae Spe. LdU CACH, Qua ratione non porerat pariter in lucem prodireres,
cimenubi re- LOLa FUCTH LLS, diver(X OMHIHONatuIEX aCOrpOrC? CiumnonM
eosibileab im nuS ex Se CacenS Concipiatur torus Animus, quam res, qu’e toid
posibili secer. Corpus cuvet udimpesibile est, quod duo auribura invicem 
Pracius racio Bnanria ampICLur, uthponeretur, eseridencidem, e non el
cinio srmamus. le Il ce ac ulum lucta ex iplarum notionum condictuco
fitur. Nam exhoc, quod duarum naturarum notiones, ac id ex
ruo sesc destruant, urneuriquam in humanamente coniunsi raleal
cridentisime interimus, impollibile esse, ut res invicem coniuus
eur, urin eamdem rem conteseant. Jam finsamus Animo. exi
Mat.
vide nostrae
ulam, qu
nicur. demon

## Folio 225 — 82792707X:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
A P P A R A T V S.
225
naturam, que lora seu, quid absurdi, quid Falh, qux attri-
ta se
burorum pusnaoriretur: Nullum lanc hujulmodirerum certameu u mns,nulla re
tucor, quod reter exictere, arque inrellisipolerem, quea corporum, rum pus
spatiorumque menluris aliena, ita intellisendorirat, urnihil aliud sc, consursis
Prater incellisentixrobur, animique ritam. Porest siguidem citrare
rum condictum tamre, quam cositatione cum Natura. quae tota sitani
mus, conjunsi exiltentia. Politaenimre, quae essetrotusanimus, il-
licociera ullam ab Curditarem illa exiltere incelliseretur; dum concipe
recuraetucositans, cum impolsibilesit, non existere id, quod actui
intellisit, secus aliquid ee nihil esser, quod aperristime Rationidisso.
nac; Dicendum estigitur juxta Epicuri doctrinam, elucere posse in re-
rum Onirersitare Nacuram incorpoream, quae nihil aliud SIE PExTeF
Animum, cum Racio illius impossibilitatis nullo pacto in mediumatter.
ri raleat. OuaprOPter, hCxCOCaTUrOS, dux tota CACOrDUS, ab XeteF.
nitateeMextE, cur e pariterres, quxe tuerirrotus Animus, ab eterno
non extitit:
PROLOSITIO SECVNON
Possibilis est finitus, es imperfectus Animus
qui a corporis dimensionibus abhorrens,
totus sit animus.
pe asertio nullo pacto ab Epicuri sectaroribus rejici porest, cum
LL latis supra octendimus, quod si cirra moderatricis Sapientix Provi-
dentiam ab eternitare emersit resAinita, e impertecta, que tora fuc-
ritcorpus, apertae talsitaris nulla rarione redarsui polset, qui sustine.
ret, codem excoregnante casu, extirisse ab eterno substantiam. cujus
Torum C(SCFUETIE UE SE Animus, res nempe tora intelligens. Tantum
haec Propolcioindisetprobatione, posita Circarricis, ac Proride Diri
nicatis exiltentia. Scenim aliquis suctinere polset, Rorere quidem, ac
ros
vigere inrerum Oniversicare perfectissimum Animum, nemDe Deum, Evidenter oste
icur
posse
qui sUIX InHMIEE NaTuTA MCCCCAITATC TOTUSSIE ANIMUS, INCOEPOTCUS PFOT. Dcum procrca
sus, ac inextenlus, non polse existere tamenrem tinitam, ex imperte. re substanciam
ctim, adeoa corporis indole disjunctam, urnihil aliud sic praeteranimum.
rcorporean
cujus totin
Contra quem Sc Philolophamur. Nonckimpolsibilis, imdririt, aC ess sit ipsa-
regnar in Vairerlopertectissima Mens, incorporea, e inextenla, met incellise
guxetorahcanimus; quidisitur prohibet, quin parirer Dossitinrerum di rorestas.
Tocierate elucere Mensfinita, d impertecta, quae tota lc animus: Ciux
non poruit Deus, mentem extra le efformare, quae adeo sux Incellisen-
tix perfectionem exprimat, utintesra lua natura sita sit in hoc, quod
actu, ex semperintellisat, urprererinrellisendi, ac cosirandi pore.
Racemnihilsic: Oux enim ablurditas, quae rerum pugna nascererur.
Rnitus, ex imbecillis vireret Animus, qui nihilaliud elset, Praeter
animum, semper rirens. semperque intelligens: Neque ex hoc quod euo pacto si
eluceret Mens, quxe semper actuintelliseret, necelsario deduceretur, nita Mens ab
Infinita secer-
hujusmodiMeurem pertectissimam, ac limitatam esse. Si quidem ut naur eaucie
Menspersectissimus animus dicatur, haudlacisel, quod semper, et crronicue
actu
Posita re, sua

## Folio 226 — 82792707X:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
2.26
ADVPRSVS EPTGDROM
actuintelligat, sed ulrerius oporrer, uromne, ac torum rerum simul
intellisar, inquoposse intellisere, iplum actu intelligere sc; quoc
profectotinito, _ impertectoanimonon consrueret, qui quamrisio
tus fuerit animus, tamen non de omnire simul cogitarer, ulierioris in
cellisentie, sac pertectionis capax. Hinc etiamh nollra Mensincelsan
tercogitarer, ut semper cum aliqua cositarione conjuncta elset, non
ideodicenda Foretinsinita, quia non omne simul inrelligeret, modo
quo innostris inrettisarionibus exponemus. Acirmandum est isitur,
else cridenter possibilem sinitam. X impertectam naturem, quae nihul
aliud st praeter Animum.
EOSITIOIL A IIA
Posuoico, es imperfecto Animo, qui nibil aliud su quam
Simu, evidenter possibile est, adeo posse illum oreanico
corpor conjunci, ut hucuum quoddam C: ommercium, ac rect
procus quidam operationum nexus incer Animum, (5 Op
anicum Corpus oriatur, atque ab hoc ille pendere appareat
Quo d ib slusto, incoumis, ac ille sus manere aique sub
FNCUS prOPOLIEOnISER. Exillatinrerum Vuirersitare res adeSLOE
Dincelliseus, ut nihil aliud sic prreter Animum, cujus possibilitatem
jam supra demonttrarimus, sustinemus, non ese impossibile ex Autho
ris intentione, aut alia ex causa, ut hic Animus, quamuis diverix natu
x22 corpore, alicuitamen corporex e orsanicx moliica adnectatur. &
Copuletur, ucintascatur quoddam muruum commercium inter utram.
guenacuram, et quedam, ucita dicam, mutuaagendi dependenciar
quae sita ltin hoc, quod alterato, ac perturbato ac quoris modocom
moto, d afectocorpore, alteretur, ac perturbetur, aut alio modo
atticiatur Porestas, ac Virruscogitandi in Animo, ex cujus ricistimal
reratione, atque perturbarione diversimodeathciatur, ac perturbetur
corpus, modo, gnotusus, arque planius in noctris Investiontinibus
veriemus. Ouod sicontingeret, quamris rideretur Animus in agen
80 corpore pendere, atque ejusdem substantix esse CuM COrPOrC, re
rera ramen alterius naturxe esset, aique in parres soluto corpore adhie
illxelus remaneret, imo expeditius rinculis disruptis Intellig endi rir
tutem exerceret, cum illud mutuum commercium, ac reciproca Opera
tionum dependentia non traheret originem ab iplamet Animi natura,
qux cum a spatii dimensionibusabhorreat, nullocorvore indioet, ut
virat, ex exictat, cui latis est, pcrirat, intelligere: Sed ab aliqua ex
Incorpoream TTADCd CaId PMetur, autexcOnempeCasu juxta Exicuri doctri
enimum or- naM, au ex Creaness d Provid Naturae instirurione, firmata Det
pro modo suo exillentia, Qua  Curcum Rarionis lumen manifesté docer.
Jam primoostendimus, nullam rerum pusnam in se complecti mu
uum hoc comniereium inter organicum corpus, _ Animum; siquidem
PossibiliseAres, quae nihilaliua sit praeter Animum, etiam cxcorerum
calu
sistere valeat Animus.
canieo corpori
conjunci posse
adversus epi
curum drmon-
Aramus.

## Folio 227 — 82792707X:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
A P F A R A T D S.
calucum Rvicuro admisso, non intelliso, cur pariter casu hoc mu
cuum Animi, corporisque commercium pertici, ac contingerenon pot.
sIc, nam sCecOcasu, ex corpus, e Animus eodem rempore exicte
rent; quid prohibet, quin caluitaconiungi, et adnecti v. lcant, ut
alterum ab altero pendere videarne, dum unum in aliud 20itd Si
excocalu factum est, ut minurissime Athomorum moles, adco con
cinno, e consruo ordine inricem adnecterentur, ac disponereneur
uc in mentem, poreltatem nempe intelligendi crumpere possent; in sii-
verhcaeca, corpida, inicia, exemortua corpora in virentem, ac in-
cellectione prxdicam subltantiam, guae felicitatis, ac beacicudinis siE
capax, mutudincurrentia, degenerare raleant, quod captu, summope. Iesa
exicurit
rearduum, ex disficile est; nihil sane prohiberet, posse etiam adeo porest ad Exis
corporibusconinnei Animum, uc expolitum commercium oriretur. curum sond
Adducantinmedium, si valent, unde huiusmodi impolsibilitas, Or nimur.
cum duceret: Si enim cxecocatu res tam ardux, tamque captu diffici.
les procreara funt, nihil obstat, quin CmergAEreS, Gux SCTOtuS Ani
mus, corpori tamen adeo coniuneta, ut corpus in animum, animus
in corpusasere videatur.
Polita Supremi Conditoris existentia, MullonegorionOArx DrOPOS-
tionis reritas innnorescit. Fcenim s Deus efficere porest rem extra le
iptum gux tota sicanimus, non rideo; cur ulcerius non valear hu-
inmodi mutuum animi cum corpore commercium tirmare; quid, que
Sdvetar, Deum prosionere posse Animum quem cali lese orsanico cor-
poriadnectar, utalcerato; ac perturbaro corpore, alteretur parirer ipse
acperturbetur, uc ad existendum corpore neutiquam indigeat, led
ab eo solutus manear, atque pertecte reluri sua libertari rectitutus in-
celligendo rirat. Sicuti enim Ocus ex liberrima sui voluntare animum
procrearit, ita poteriepro Cuo arbieratu animum corporibus allisare, in
quo lanenulla manifecta falsiras, sed insignilsima quaedam probabilitas
continetur.:
arst a
PROPOSITIO CORLCA
Neneiquam Rationi adversatur; sed insieniter verisimile est,
l
Aumanum Animum nibil aliud esse quam Animum,
inextensum omnino. C incorporeum.
Bmonstratur. Existitin homine Animus, principium nempe in-
relligendi, cositandique porestas; quid aurem vetat, quin hoc
TOTUS SE Animus: Nam jam demonstratum est, epostibilem esse Ani. Nihil proibet,
uin dicamus
mum. guinihilaliud sic prerer Animum, e ex alia parre elucet in humanum A
homine Animus; Porestergoheri, ac contingere; ut Animus, qui nimum nihit
Eliud esse pre-
in homine riger, adedrotussit Animus, ut in sola incelligendi; aC CO. precen onime
Sitandi tacultare collocatus, a corvoris natura prorsis st alienus, CX ut hicommino a
hocnamque, quod intelligere posset, ee semper de aliqua re actu co- corporum di-
mensionibus
Sitaret, jam subsllere, arque virere, oprime conciperetur, urnulla abhorrear.
corporum mosenulliusque corporis partibus, ac soliditare ad viven-
dum, atque existendum indigeret. Ldcirconon porest apertae talsicaris
26
INCU
penenandum

## Folio 228 — 82792707X:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
ADVERSOS FPTEDROM
inculari. sur durillaret, humanum animum nihil aliud esse praetet
Animum, a corporis nacura sejunctum, imo hoc certum, e planH
mumesse, in meis Inrehtisarionibus ostendam, in quibus Armo rate
cinio demonstrabo, Animum hominisincorporeum. _ inlectilem elle
in Cola incelligendi rirture politum, ut rerera torus sic, Animus sempe
virens, semper incellisens.
Possent tamen Epicuri sectatores sequenti ratiocinio nostram retet
lerealertionem, octendentes penicus inverisimile, _ improbabile este,
Tlumanum Animum adeo insola, ac nuda intelligendi potectate sicum
esse, ut non hccorporis modus, e afsectio, led ex se iploexistat,
mancat. Cium de aliqua re nullam claram, _ distinctam notiovem
trabemus, imocontulam, _ obscuram. aftirmare debemusinverisimi
le porius, quam rerisimile esse illam in rerum universitare elucere, 
inter singencis insenii commenta ad scribenda sic. Jam concipimus qu
demclare, e distincterem, gua nihil aliud sE PrPTeFCOrDUS, nihs
enim facilius concipitur, quam res extensa, spatiorum dimensions
bus, corporumquemole inttructa; actamen nulla clara, et distinct
nocione pollemus, gux nobisrepresenter rem insectilem, d inextete
tam, quae nihil aliud sc precer Animum. nisi enim Menti trina dimen
sio, corporum que magnitudo oferantur, nihil sane a nobisclareintet
ligiporest; quidquid enim imasinatione, ac intellectu rerolvimus,
utrem extentam; aut extensionis modum, ex attributum incelligi
mus. Idcircos Animus a crina dimensione, seu corpore seiungatur.
illicoanimi notio perir, ut nequear intellisi quid sc AnimuS; lqui nit
corpori ranquam illius modus innitatur, necesse est, ut omnino tat
inre, quam in Inrellectu intercar. Sunt enim mera vocum portenta.
nominanempe, quae nihil sisniticane, cum dicimus exiltere in rerum
Universitateres, atque naturas inextensas, insectiles, incOrporeaS,
GUX AME FOTa mens, quae nihil aliua sinc prxieranimum. Corporet
namque, acque extensa omnia lunt, merumque tigmentum es vivere
in homine aliquid, cujusrotum esse st actu intelligere a corporis men
Turisalienum:
Deinde cum Cireans Natura summe TaGAZST, atque sapiens, have
pluribus. sed paucioribus rebus opera sua perficie, atqueabsolvie, sum
moenim, ac miro quodam compendioasit, arque adeo a superouis, al
horrens, paucissimis principiis, ac rudimentis quidquid in Oniverse
AOrCE, PrOSISMI, aC se efformat. Si isitur cadem mareri
educorer; Absurdum estisitut, duo sablantiarum genera, quxe int
sire incellisens; oprimeproetCariporest. Ouid namquevetat, corpo
pro patles adeo disponi,  surari posie, urinsentum, arque in la
liBCH
atque substantia, ex qua corporeasres illa procrearit, optime fieripe
celtanimus, protecto tanquam res à ratione aliena rejicienda est huju
modi lubstanti a guxe sctotus Animus, diverla rationis a COFPOTC, Cu
FOnSuratO arrenualo aum acque mentem commodéhaurireipi
met Caus Natura raleat, hoc enm Pacto exeadem trinx dimension
exiolometlolo; ac niaocospore multitariam commoro, disposito
materia, ac subltantia compenaionus e animum, e permixta corpo
cem tummopere distent, CuFCHC, ACd unica tantum crinae dimentta
nis subllantia, quidquid in rerius Omterlitare riset, sive exammc

## Folio 229 — 82792707X:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
A P P A R A T V S
22
lisentiam tandem erumpanr. Postremoinverisimile est Animum homi
nis esse proctus oIS indole alienum a parrium dirisione abhor-
nexus concipipocellinter restam dislimiles, camque senio rc patura
distanres, aequeadeo tarendum est, a verilimilitudinc penitus recede
re quod humanus Animus nihil aliud sic preeter Animum. Sed porius
effirmandum est, eamdem numerorem esle exrentam pariter, e intel.
ligeniem, corpus, _HnuI.
Hoctamen Epicuri Rlariocinum nullius momenti cA, nulloquene. Duam imma
de epicuri se
socioenerratur, errorisque convincitur; Ec Primum quaero, cum nul. ctatores aect
Jam inextensis nudique Animi claram, ac distinctam norionem habe. Piancur pluri
ous rationibu.
redicis, sed corporistantum, quid clare. _ dillinctae notionisnomi ostenditur.
nequxeloapud re venit: Incelligis forsan te nullomodoclare, et dictin-
cterem inexrensam, nudégue inrellisentem concivere, quia quidquid
inexrensum, eincorporeum cM subsensum, ac phancatiam minime
Caderepores, quianimirum concipere non vales, auc imaginari rem
ex sc existenrem, gux tora sic Animus, trina corporum dimentione ca-
rens, acramen si hisc lareris, quantum quidem immane a rero deflectis.
totoque cxloaberrasinam hoc pactonontantum Animi, verum ctiam
eciplarum Achomorum, insectiliumque, ac minurissimorum corpo-
rum ldcam nullam haberes. Prenim, juxta epicuri dostrinam in Luere- Suismet prin
ipiis oppusna
eii poemare luculenter expolicam, in sectilis Achomus, quae mundano cur Epicurus
rum ac permixtorum corporum sempiterna materies est, tanta tenuita-
cc, cancaque subcilicare pertruitur, ucsentum, acque imaginationem
penituseftusiens. Coli, nudaequerationi pateat; quapropterinsensi.
les Achomos Epicurus appellat. Ouidquid enim sensu, auE DHanEaCL
reroluimuss ursectile, in partes dirisibile, ac incersticiis, porisquere.
Ferrum concipitur; quidquid ergoin corporibus, aursensu, auc imagi
natione percipis, non est quidem Achomus, quae omnino insectilis.
Denitusqueplena, ac solida est; Riigitur, quia Ratiocibi tavere ridetur,
Achomosinrerum Tniversicare visere aftirmas, quamris sentiendi, clare ex di-
acimasinandifacultates hajulmodi minuristima corpora omnino la
reant; quidmirum snosrem toram intellisentem a COrPOTUM eXTEN. sas es incorpo
honcabhorienrem exiltere, aut salcem rirere posse, ratione prelucen. reas am
te altirmenus; exhhujusmodi substantia sensus, _ Phanta (iam DTOT. sum ex phan-
sus eftugirs Duor quaeso in Oniverso elucent, insignissima quidem, castamminime
multoqueprecio habenda, quae tamen spatiorum mensuras, corporum.
quemolem a se rejicientia, nudx rancum intellisentix manifelta, sen
sibus, aeque imasivarioni reprelentari, neuriquam pariuntur? Cium
Capientiam, dutanimi tranquillitarem, seu felicitarem exoptas, cum
Ercomerricas veritates scire desideras, quid queso tunc apperendo in-
telligis: Sane id appetis, quod tancum nuda intellisentia, Colaque
Rarioneasiras, acrevolris, senlu, e imaginationeminimé percipis.
Aliquidenim incorporeum, penitusqueinextensum, ac insectile (a-
vientia, teliciras, autreritas ell: Ad risum namque nos PrOrocaret, pluraincelli-
aeque insanire, diceretur, qui a nobis quereret, quantae molis. Quan. sic Ammus,
reque exrensionis eRet lapientia, Veritas, aurtelicitas, que, ut optime quae nulla cor
porum imaxi–
incellixantur, non tantum imasinandi, ac sentiendi vis non jurat, imo ne representa-
obllac; urnecessosE, memem Lea COrPOrCarerterC, de ab imaginandi n valenc.
ac (en.
rere, _ tamen orpanicocorpori conjunsi, ex copulari; nullus enim
fincte concipt
pus inexten
ois haesub
dant

## Folio 230 — 82792707X:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
2. 30
ADVERSUS EPLGDROM
ac senriendi exercitio se abllinere, ur quid sr feliciter virere, quid la
Pienter incellisere, quid sc Verum, quod tanLODCrE ExOPtatur, intel
ligae.
Praerereaabste guaro; concipisneclare, e dilincté, quid sitcuulo
amOx; eum amas, quid cuum dubium, cum dubitatione torqueris
Profectonecesse ea, ur altirmes, re clara, arque distincta nocionetuuI
dubium, enumgue amorem concivere, cum dubitas, aut amas, nan
adeoscisteamare, ac dubitare, cum amando, ac dubitando cositas, ul
hullo pacto tuum amorem, aut dubium in dubium rertere raleas, 
cernis namque dubium, autamorem à quoris alio modocositandi,
nunquam cositationem alteram cum aliera contundas, quarum cosica
tionum omnino conscinses, cum cositas. Actamen percipicti unquan
sen su, aurphantalia cuum amorem, aut dubium, amanS auE dubitaMS. Sa
ne, tantum tua cositario a corporis, _ extentionis natura aliena cM, ub
solirationi senudans, sensum, _ phantasam ommino latear; ldcirec
exhoc, quodneque sentis, neque imaginaris rem que, SIE tantun
Animus, non ideoaftirmandum est, re nullam hajus reiclaram, d a
Rinctam notionem habere, Animus enim se ipsum inguirens, sc ip sun
haud sentit, e imaginatur, sed rantum sola rarione intelligit.
ispercae salsta. Prxeterea cum Epicurus docear, cuncta ex pleno, _ inani, corpOr
curEpicurus, nempe, _ racuo locotieri, a procreari, sane non tantum AThomosi
verum etiam _x ipsum Inane existere cen set, ex quibus tanquam ex om
nium rerum elementis corporeus Mundus emerserit. Ouod sequenti
bus Carminibus Lucrerius eleganter expreMe.
Omnis ut est icitur per se natura duabus.
Constitit in rebus: Nam Corpora sunt e lnané.
Jamutollendimus, corporum seu Athomorum, handsensus, lec
rationistantum ideam habes, adeo enimminurissima. d insectilia elle
fateris, ucprortus oculos efusiant; quapropter cecinit Lucrerius. 
Quod nequeunt oculis, rerum primordia cerni.
Non tantum aurem Athomorum, verum etiam e alterius nature
nempe lnanisimasiuem, ac notionem nullam habes, crenim ut doces
insectile, penitulque insensilé Inane est, nullo enim sen su percipitur,
quod hand carnis oculis, sed sola Intellisentix acie re incueri arbitra
risiattamen revera non Tolum non lentis, aur imaginaris. Sed neque L2
cellisentia hoc inanc sparium omni corpore dillicurum assequeris, ne
quitnamque ulla lnanis Imago, ac perceptio animoinese; nihil sigul
dem, simplexque quaedam corporum priratio, rerumque defectus lua
ne cA;nihili aurem nocio, e Idca nulla est. Insuper nequichumanu
Intellectus concipere vera, e positira norione, ut cum scholis loqual
Spacium inane a quoris corpore abho rens, nam corporeum pariter 
corporedenudatum, extensum una, e inexrensum, corpus nempet
necorporeincelliseret, quod pro renata tutius prosequemur. Rud
menta erso, atque prinoipia super quae Epicurex Philolophix edss
cium construitur, len susomninolatent, ac 1ola Inrellisentia ad lumimul
comprehenduntur. Idcirco ex hoc quod inextentus, _ incorpore
Animus sub sensum nulla ratione cadat, non ideo Ficendum est, nua
lamillius in humana menre effuls erenotionem, cum nihil animo cet
rius nocino ne praesemrius se ipso lir, cum enim se quarir, illico sibiprd
AOCA,
ris redarrui-

## Folio 231 — 82792707X:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
A P F A R A T V S.
RocA. ut nullo pacto le ignorare raleat, modo quo solidé, ac inge:
niose iplemet Ausultinus Animxenacuram inrelligaris in Libro Z. de
Prinitate, in Parre Secunda a nobis expositodocer.
Hlic aurem PPiCUTCOTUM errOr ex praejudicata quadam rulgi oxinio
ne poristimum orrum ducir. Vulgusenim hominum putat, nihil pror-
siis esse quidquid sensu, auc phantasia non reroluitur, atqueadconihil
nobisrere incellisi ex concipiposse censer, quin sub aliqua corporum
rantivs
ImASInCANIMO FEDEXLeNECTuT. Ouaproprer facile sibi suadet, spirita- umana in
les, e incorporeas substantias, aur nihilese, aur ab Hlumano Intel- cellisentia co
oixi, quae sense
lectu neuriguam intellisi possc, uc tantum incellisantur ea, quae viden. bus e phan
TuT, PaIPANEUT, cxeterisque sen sibuspatent. Hoc tamen ouam talum casiae patens. 1
sIt ex Prationcalienum, in nostris inreltigationibus odendemus, et
Frmissimisargumentis jam in prima parre hujus overis, Ausustinus Ani
mam humanam inrellisans in libro de Animx Ouancirate demonAra
vit
Superest, utsolramus aliam Epicuri opposirionem, quod nempe ex mundanorum
eadem materia compendiohus, aique expedirius, Animus, _ COrpUS matria fies
procreariraleane, uc Animus nihil aliud sic, quam minuristimorum mus.
corporum textura, ac reluti corporex substantix AOS, _ tenvistimus
quidam spiritus, ac risor. Respondemus enim, quod cum Animus
alterius ordinis, aC divexLx HaLUEX AE2 CorvOre, nullo modo poteAt ex
iphus corporis penerralibus emergere, ut intra robuste ostendet RnoU.
Ctinus, eEnos innostris Inrestigationibus pluribus rationibus Armabi. Vere incorpo-
eros est A
mus. In hoctamen loco ad Ppicuri doctrinam expugnandam, Patis mus
Sic reperere ratiocinium Augustini in Libro X. de l’rinitate, in quo
Animumnihil aliud esse praeter Animum, aperristimé ostenditur. Pu-
carnean scir Animusscipsum inguirens, esse subtitistimum Aatum.
Achomorumque rexturam: Sanenon scit, sed putat, cum optime in
dubium vertere raleat, an ex athomis, an ex corpore alterius generis
Sceformatus, dum aut Achomorum texturam se esse putat, vere
se incellisere scit; siquidem scit se ese rem, que putat se esse ex
achomis fabretactum intellisere; seit isitur se ene Animum, can-
tum putat sc esse exathomisconstructum; jam secernat, quod putat,
cernat, quod scit, ut planistime incellisat, se nihil aliu esse preter
Animum; nam certum. e inconcussum est, quod Animus SEreSqu.
dam intelligens, etiam dum putat se esse CorpuS, aut se exittere du. Nilla corpo-
is mole, ut st
bitat Deindeur exse ipso existat, e virac, quoris alio semoto, Patis es vivat u-
est utintelligat; ex alia veroparre quod Scres extensa live aer, Ci. manus indicet
reignis, sire athomorum textura, hoc tancum sub obscuram e incer.
cam oxinionem, haud sub claram, ex frmam scientiam cadic. Reiiceer.
50, acque a tua cosirarione prorsisabjice, quod putas, tantumque
veruianiminaturam intelligas, quodscis, _ certum est, amplectere;
infaniam quidem, ex delirium lapir, renebrasluci, opinionem scien
lix certo, e claro obscurum, ex ignotum preterre.
Exhoctandem, quod humanus Animushrorsanico corpori con-
junctus, atque quodammodo a materia in agendo vendens, evidenter animus in ba
interrinequit, Animum elecorpus; etenim lupra ostendimns pOri. mine libenri
ua Aurheri
bilemesseremtinicam, _ imperfectam, quaetota sic AnimuS, COrDO. incentionece
ricamen ita admExam, e copulatam, urmuruum quoddam corporis, pori conjunsi
animi.
ur
Manifeste
alsum est et
EX COrPOrUI
equie sini
MuS
Incorporeu.

## Folio 230 — 82792707X:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
230
ADVERSOS PPTCDRDM
animique comercium consurgar; lers d reribmile est eridenterque pol
sibile humanum Animum nihil aliudesse prerer Animum, sequitur, pic
Babile cAC, aur saltem non manifestetalsum. Animum humanum hauc
ex natura fua in agen do a corpore pendere, ac perturbato, e alterale
corporepariterimmurari, sed ex aliacausa, ex juxta Cihrictiana, ma
curiorisquephiloCophix principia ex liberrima Authoris intentione,
quimutuum commereium inter corpus, _ Animum in hominesirma.
resibi complacuit, modo quo futus in nottris Inreltisarionibus expo
nemus, de admiranda ac vere prodixiola corporis animique cot
junctione agentes.
Si quidem hec reciproca operationum dexendentia arque mutuum
commercium corporis, animique in homine ex duplici caula continset
conjunctione Polte Conctpimus. Primo ex hoc quod Animus lubrilior, ac concilu
EOFHE COrPOTI ParS, uttixo, organico, crastiorique corpore altera
pra nullam 1o, al Mretum de affecto, multitariam alteretur, _ eHiciatur tenuII
vim prorsus sima Au suulantia per crastioris corporis orsana expanla, juxli
quam hypochelim optime conciliarentur. _ explicarentur sinsulat
nomena humani Animi, organicum corpus respicientis, Pexrer vero
hanc caulam altera non minuscommode in medium afferri porest, Li
verrimanempe Creantis, ac Moderatricis NPaturx intentio, qua posta
etiamsi inextensus, ac incorporeus, totu sque intellisens humanus AN
muSsie, ex intelligatur, utique aded corpori conjuuctus cAc, _ COn
cixi porer, ut citra sux substantix mutationem quodammodo in asen.
doacorpore vendeat, ac mutuo quodam consorrio, e arcta tamiliart
rare organicemarerix obstrinsatur, qua tamen in parres solura, illaela,
aeque incolumis intellisendi porectasmaneat. Ouid enim retat Supre
mumrerum COndirorem immortalem, _ incorvoreum animum mor
cali, ac corvorex substancix, modocameh rebus consruo, conjunsere
Dolle: ut locictarem quamdam, ac mucuum commercium inter mor
rem, evitam, carnem, e spiritum, eternicarem, e tempus, dmi
randa quadam solerria RatuaF? Idcircocum hoc muruum commercium
interhumanum Animum. X corpus pollic ex duplici causa cridenret
Postibilicontinsere juxca utramque hrpochesim, carnalis nempé, d
Spiritalis Philosophix, deducitur, incertitudine _ obscuritate labora
re Epicuri doctrinam. ut salcem verisimilesc, aut non manifesté a Ra
tioncalienum. Animum humanum eAerem rotam intelligenrem, cor
vorummole. _ dimentionibuscarenrem, corpori tamen citrâ spirita
Iis subuantix insur laM d urationem conjunctam.
Allera demum dubtcalio occurrere porel, quam nimium quam plures
Evicuri lectatores exa serant, ac summopere extollunt. Hocenim pacte
rariceinantur; nisi luoettior, atque concitarior Pars in corpore aGat
atquemoreatur, nulsa pelectocosiratio emersit, in nullam actionem
intelssendi porectas Crump, quae nihlocalis motus ipirituum nt
malium, seuxtherc, de cenujoris languinis substantix accererit.
confestim abagendocellar; nihil aliudisitur est Animus, nisressc l0
calitermovens, nihilaliud est cosirario, auc intelectio nis locali
mocus, qui dum dut per rectaslineasperticitur, aurelilit, aut reteal
Bitur, auxperspiras, circulolqueabsolvitur, aur innumeris aliis pre
pemodis sc in lucem prodic, sentuum, phancalise, de incellisentire vel
ceptio.
Epicuri argu
mentatio
animi cum
corpore depso
raedi.
Altera EpiO-
ri dubitario e
donitur er
fellitur.

## Folio 233 — 82792707X:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
A P E A R A T V S.
ceptiones in animo excitantur, ut nihil aliud Arcogitare
mocus exercicium, in subciliori sanouinis Aore peractum.
nis localis
Actamen quam hominum hujusmodi ratiocinantium Patuiras ac RuI.
ciria deretanda, ac imprubanda sic, quissanae Mentis non videt: Si
quidem laris elt. ut ledulo in nostras codirationesanimadvertamus ut
ctatim ee aperre incellisamus cogitarionis ac intellectionis nacuram
quam libet corporis afectionem a se rejicere, a motuque locali prorsus se
junctam esse. Ouid enim insanius, quidabsurdius, quam amoren
auc dubium, auc judicium motum localem axpellare? Dic enim que-
To, cujusmotus species sicamor, aut dubium: Vtitur guidem locali
motu Animus corpori conjunctus cum agic, quemursensuum, ex phan-
tasixe Instrumentum liberrima Ruchoris roluntas in corporenatuir, atta.
men vere cogirario a tuo Instrumento secernitur, uraliud siccogitare,
aliud secundum locum moveri. Deinde gratis sinc ullo Fundamento co.
Bicationis nacuram in locali morusicam esse doces. Etenim dum copi.
tas, einrelligis, see localiter moveri, haud scis, sed putas; PoreRenim
optime in dubium rerocari, an localiter trioreatur; qui intellivit se
moveri, nulloramen pactosui existentiam, ac naruram in dubium ver-
tere porest Animus, cum intelligit, aut se localiter moveri putat. Cium
enim Animum inteligo, haud localemmorum, et excensionem, sed
verequid inseceile. ex incorporeum a locali morione sejunctum, intel
ligentix repraesentatur, quod copiolus, acque Colidius infra cum Au-
Dustino Rpicurum prodisanres oltendemus.
PRONOSITIO
l
Si Animus humanus insectilis est, es incorporeus, nempe totus Animus.
nulto pacto soluto corpore juxta Epicuri principia interire potest
sed immortali, ac sempiterna vita caudere oportet.
ec provositio ab Exicuri sectaroribus neuriguam tejici porest ni. Insectilis est
l. L Asux doctrina adverlari, e contradicere aperristime veline,
incorporen.
animus
nam secundum Epicuri doctrinam rerum primordia nimirum Achomi, incerirm im-
sunccorpora immortalia; e sempiterna, quia dum a leipss inania in- munisest.
cerstiria omnino rejiciune, tanta soliditare, tantoque parrium nexu
Pollene, ur nulla ratione in suas parres diridi; ac solviraleane, quidquid
aurem insectile est, urnullius agentis ri scindi, e secari ponir. lem-
Diternum, ac immortale necessarid est, cum juxta PpicurUM MOTS, re
rumque interitus non continsat, nih ex dirisione; aeque solutionere.
rum in luaspartes. Flinc erlathomus eA extensa, corporum que masni-
cudine tumens, unde mortalis esse videtur, attamen quia tam
arcte suxe adnectuntur parres, ut nullo pactoinillas scindi, solrique
valeat, ob insectilitaersdorem a morre, aegue interitu prorsis est im-
munis. Poriori jure isitur immortalis, ac sempirernus humanus Ani-
musdicendus eset, hincorporcus, atque inexrensus, uc verecontin-
SIt, Poneretur; siguidem partibus omminocarens ob extensionis dete
ctum insectilisprorsisester, ut in nullasparres, quibus caret, distri-
buigueat; Idcirco sicuri Colnro corpore organicoincolumes, arque il
laele intectilesmanent athomi, cum hujusmodi minutissima corpora sint
suapre

## Folio 234 — 82792707X:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
ADVERSVS EPTCOROM
fyapce natura immortalia; haud absmilimododum in suas partes per
curbatum. atque maximovere alreratum orsanicum corpus diltoli
tur, immortalem, acque insectilem animum illesum manere neces
sarium est. Vrisitur conera Ppicureos Animae nolrx immorralicatent
crincamus, Caris est cridenrer oMendere. humanum animum a dirisio
ne, partium que solurione penitusabihorrere, ur insectilis, atque in
corporea quaedam, _ tora incellisens substanria sit, quod in hocopere
cum Auxunino jam demonstrasse saudemus.
Deinde exhrpoches, quod humanus Animus insectilis sic, e 11
corporenseridenrer infertur, haud opusesse, ut intereat, aC pereas
gronnicocorpore soluro, cum enim insectile. X incorporeum sicalie
rius feneris d corpore, non adeocorpori connexum eAt, ut ab illo vi
um, acque incolumitarem emendicare debear; nam cum ex se iple
existat, non indiset corporisconsorrio, _ locierate, urvirat, act.
Unde, guxso, hujusmodinecessicas oriri poret, nam sicuri recedente
Anima corpus adhuemaner. ex exictic, quia dirers generisab Animo
Corporca natura eAt, eodem pacto a corpore dissociarus urique virec Ans
mus, dumcorporisnaturam excedie, alciorilque ordinis est.
DR OPOSFETO SERTA
Si eadem res A eque profluere pot est à causa B, 8 C. niscevidens, e indubi
tata accesserit Feario, quae ostendat, oriri porius a principio B. quam C.
aut vicissim, dubium es incerrum manet, an posila rei A vera
causa sit potius B. quam C. atque adeo lam opinio sta-
tuens rei principium esse B. quam ea, quae do-
cet esse C. obscuritate, atque inceriiudine laborat.
xCPrOVOStio, SaccuraLE nomina exxonanmr, illicoomni dubi
L carione semoca innorescit, uc optimeeridentissimum PrOnON
ciatum diciraleat.
P ROFOS
nTO SF PPIMA
dimagis vero consonet, commodius, es simplicius capeu, ac explicatu sib
positamrem A. emanare potius a principio B. quam C. aut vicissim, in-
seniter probabilior erit opinio staruens causamrei A. esse R.
non aurem C. vicissim.
CaCt es alomara pariter adnumeranda est, et (ola vo
CHI ExDOATIONCDAICE.
PAOEOdCCNO OCitAra
EX hoc quodres a. commode, e aeque proficisei possit a principiis B., eC.
nsi evidenter pateat, non oriri actu à principioB., evidens, es mani-
festas  or principium positae rei A., non esse C.
Odetaoneheproontiondiset, cum non minus
nifestasic, quam sinc Matheseos Axiomata, cum rire terminis ex
Asiris sub dubium nullo modorerocari port.

## Folio 235 — 82792707X:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
APP A R A F V
EROPOSITIO NOH
Si cademres  aeque oriri posset a duolici principio B. ex C.  ex alia parte aper-
m e irrefrarabilis Ratio illucescat, qua  at reta
asre aprincipio B. non autem C. evidentissimum erib posilam rem 
ounu ere aprincipio B. non audem C; ut omnino falleretur, abque in juriam
inferret Lation. Qui posthabito principio B. ad exponendam orieinem  eau
sam exposolaret A, non B. sed C.. potius adhiberet.
xc propositio ex se nora ek, ut nulla probatione indigere vider:
TUT.
PROPOSCLIODECIMa
Sires A nullam necessariam connexionem habeat cum principio B. ut aau
emanare possit a principio C.; qui firimissimo assensu cier a dubilationem,
judicaret, positam rem Aoriri a principio B., nisi accesserie evi-
dentia, quod porius proficiscatur à principio B. quam C. in
fallacem atque capriosam arsumencationem incideret.
Tjusassertionis reritas nullo nexocio innorescie, R adrertamus
LL captiolam, arque sophisticam arsumentationem eam esse, in qua
nullum nececarium nexum ancecedens Propohtio habet cum sequenti,
Sedeantum ob aliquam lerem reritarisimaginem invicem adnecti vi-
dentur, ut optimé antccedens Propolicio ab alio Principio diversode.
duci acque interri poltit; De cujus paralosiltica e subdola rariocinatio.
nis indole arque natura prolixum termonem habuimus in nottro Diale.
Eticx specimine, quod olim in Trronum grariam euulcavimus, ubinom
tantum, in quo Cophilmaris Fraussica sic, verum etiam quam proba:
bili. X opinaciro sylosismoactinis sic captiosa arsumentario, manite.
Ae demonstrarimus.
PROPOSITIO DHDDCIMA
Sineula argumenta, quae pro Animae mortalicate ab Epicuri Sectatoribus, po
issimum a Lucretio in Libro T ercio de Naturarerum in medium adducuntur,
Sophismatis, ac illesitimae ratiocinationis vilio adeo laborant, ut non taneum
non infrment, verum ex roborent saniorem de Mentis humana immortalitate
doctrinam, quam firmiter, es fide, ex ratione docente, proftemur.
Ddecem Clases, seu xenera commodéreduci postunt singula ar- Sinenta Epi
Ca Sumenta, que quidam perrershomines ad Epicuri doctrinam curi argumen
lent.
de rednet s
Primum arsumentorum genus desumitur a neru, X mutuocommer. sunt-
cioAnimi, ex corporisin homine, ex poristimum à corpore in senlus,
vhamcatiam, animique pastionesagente.
idecl

## Folio 236 — 82792707X:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
ADVERSDSEPTGDROM
Secundum ex Phancalmarum necessirate, ut Animus corpori con
junctus incellisat.
Terrium accipitur ab ixsocorpore impediente, prohibente, autex.
tinsuence usum Rarionis in delirio, insania, aucobrietate.
Duarrum anexuinterrires, incrementum, et imbecillitatem cot
voris, e Animi.
Ouinrum a corporis infirmitare, rursanitate, ralecudinem, auEmor
bumanimo conciliante.
Sexrum ab absentia overarionum Animae, sensus, _ imaginarionis
extinctione, Tolurocorpore, in cadaveribus.
Seprimum ab Animo cornoris orxanis indisence, ue existat, aique
in CorporeOriatUr.
Ocrauum ari, quam habet corpus, dolorem ac voluptatem in AMI
moexcicandi.
Nonum e contula, atque obscura norionespiritalis, _ inCOrPOTCE
substantix, cujus revera nullam prorsiis Ideam nos habere Opinantur
ut quidquid cositationea nobis revoluatur, necessario, tub alicujus
corporisimasine humanx Incellisenrix revexsentur.
Oecimum randem desumitur ex hoc, quod ex sola, de nuda rrina di
mentione, e corpus parirer, _ Animus oprime, ac cmpendiosius
prosionivaleant.
Singula hxecarsumentorum generas Pertium Lucretiilibrum contu
tances sutdola, arque captiola esse primum ollendemus, quae eodem
rempore Animx immorralitarem provusnans tals, ex leritaris praecta
ristimus convincet Augustinus Idcirco dum Lucretii Textum inter
pretamur, ac unarejicimus, prxcipuus nollex scopus eA demonstrare
Ppicuri ratiocinationem pro Mentis humanae caducitare aut, urita di
camcorporeitare Callacem, ac prorsis illesicimam esso. ur nullo pacto
fusticiar ad firmicer Raruendum. Animam cum corpore incerire; et
queadconutrum; ac tatuum esse concludemus in Epicuri doctrint
quiescere, curiori, acque insisniter probabiliori de Animeimmortalica
ee sententia contempra, ac relicta. Ouapropter adeo Lucretiirationes.
prelucente ratione, in dubium rerocabimus, ut Epicuri lectatores ab
iniana securirare. in qua riuune, pro viribusremovere, acque ad xter
nae vitxmecam dirisere speramus; quosenixerogamus, ut sedulono
sras dubicariones. ex conturariones expendane, Fortasse, Auxilianre
Deo. Dercipient, quamlaerhalis traudolenta, rationique dissenta
nea sit Epicuri doctrina de Animae Morralitare, quae quantum sen sibus
conoruir, acmorrlicarnilenocinatur, tancum puristim Racioniad
verlarur, morumque honectari, ac Anima nostre lalurioficit, nolque
perperux damnationis discrimini infeliciter exponit. Jam noctrarum
Proxostionum serie premila, 2d Epicuri Cophilmara deregenda e re
Fellenda accedamus, ur deinde. Augustinensis arsumentarion s soliditasi
ulque risplanius percipiarur.
2

## Folio 237 — 82792707X:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
in tCARC
ONFLTETVS
S E
d
Augultinus, et Epicurus inricem pugnantes.
C ARO
Sive Epicurus in Libro Fercio Lucretii de rerumnaturapro
Anima aCortalicate certans.
AOPMISMA PRIMOM.
Depromprum ex Lucreni Libro Teriie.
Rincipio quoniam tenvem constare minulis
Corporibus docui; mulloque minoribus esse
Principiis factam: quam liquidus humor aquai
Aut nebula, aut fumus. Nam lonce mobilitate
Prastat, ex a tenui causa maeis icta movetur-
Ouippe ubi imazinibus fumi, nebulaque moventur.
Quod genus, in somnis sopiti ubi cermmus alta
Fxhalare vapore allaria, ferreque fumum,
Nam procat haec dubio nobis simulara ceruntur:
Nunc iciur quoniam quassatis undique vasis
Deffluere humorem, et laticem discedere cernis;
Et nebula, ac fumus quoniam discedit in auras
Crede animam quoque diffundi, mulidque perire
Oegus, ac cirius dissolvi corpora prima:
Cum (emel omnibus e membris ablata recessit,
duppe etenim corpus, quod vas quasi consticit ejue
Cum cahibere nequit conquassatum ex aliqua re
Ac rarefactum, derracto sanguine venis,
Aere qui credas possé hane coliberier ullo-
Corpore qui nostro rarus masis incohibescie:
P X P OS I X 1 O
tel
NECGHAMT BPIMTMMEIOPMMMa LPICMCL. LCLCCaOOC U Pulao
anobisretellatur, dilixenter illius ris, arque sen sus exponendus
cA; Idcircohaud Crrammaricorum more, sed Philosophorum, epicuri
acsumenta Lucrerii carminibus exprelsa, pro ririli explanare d inres.
Drecaricurabimus.

## Folio 238 — 82792707X:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
P P T C. V R VS
In hocprimo Epicuri Kariocinio pro Animxe caducitate frmanda,
porisimum quid sc humanus Anirius, averitur, ur potius hic ep
na humanae Carus Rnime aturam exponere, quam illius mortalitarem probares
natura inmen deatur. Primoigitur statuit humanum Animum constare exminutss
dium assercur. nisquibusdam corporibus, guorum tisura orbicularis, ac maximere
lubilissit. Purar enim Animam nihil aliud esse, nih renuissimam quan
dam auram, aut subcilissimum flacum orpanien corvoriintulum, quent
alibi Ventum, alibi vicalem calorem axpellat, quae quidem vitalis aura
eftormara, _ com pacta sir ex insectilibus corvoribus, nempe athomis
quaerenvioressine; majorique celeritate moreantur, quam sint,
moreantur aquarum gurtulxe, aut nebula, auttumus. Prenim, ait, l01
emobilicare illis corporibus prxctare Animu, qui adeo, renuis ac mobi
lis est, ut ad ipsumagitandum, atque commorendum ipsius nebula, au
sumi similitudo, imaso, aut reltigium, quod phantalix incA, lal
fuerir; siquidem in sommiis cum altaria tumantia vaporem eructare in
ceriori sen su cernimus, tenuissimum ipsum tumi simulacrum, quod lot
imaxinationi inea, Fumo, quem reprxsentat, certe subtilius, AnI
mamcommoret, atque insisnirer atticit; Si isicur sola fumi similitudo
ad Animum agitandum Cufficit, plane seguitur Animx nacurEm CON
ctare ex partibus fumo subcilioribus, ut nullum corpus sub sensum ca
dereralear, quodmobilitare, partium que renvirate sit animo equipa
randum.
Ommobrem, urvides. Exicurus arbitratur humariam Animam
SectilemeNe, _L COrPOTCam, ejUIS HEMPENaTUEE CUM COrDOre OrSanico.
cujusmobilior, atque subrilior pars sc; quod poristimum colligit ex
hoc, quod lummovere Animus corpori consentiat, ut senriens, aut
imaginans, aureriam intellisens prorsus a corporeis orsanis pendeat,
quod sequencibus carminibus expremr Lucretius.
Praecerea pariter fungi cum corpore: Et una.
Consemire animum nobis in corpore cernis.
Cumersoprolequitur Epicurus, humanus Animus tenuissima qux.
damaura sr exrerum primordiis, ex subrilisimis scilicet corporibus
compaCta necesse eAt, ut cranelcat, acque solraturcum, orsanico
corpore ditrupro, organilque vertractis, minuristima corpora ab invi
cemsejunsuntur, comodo, quo ex tumus, ex nebula disociatis partibas
dissresantur. Ouaproprer cum haec intellisens, et ritalis aura in san
Duine, cujus veluri tons est, porissimum contineatur, atque in COrPOrIS
organis tanquamin rase, e receptaculo claudatur, oporter pariierul
detracto e renis lansuine, atque organorum canalibus dilruptis (olia
tur, acqueinauras, in luasparres distributus abcat Animus, qui can
ta renuitare, mobilitateranta pollet, ut (oluto corpore, neque rarit
simo Rerecohiberi raleat, adeo namque cito rerum primordia coh
benceraseretracto, mutuo sejunsuntur, ac separata avolant, uenu
la cluceat vis, quae possir illorum dirisioni, ac leparationi obsistere
Tlanc Exieuri opinionem plures ex antiquioribus Philosophisant
Subdota e Pacu. Cenlentes Animam incellectiram in lansuine delicesce
tC; e Gual Clhriam vergune Virsiliana verba. Purpuream romta
reumensario. IlCalmam. Ouaurdoctrinam sequenti rariocinio satius exponere, at
uetirmare quidam nelarii homines enituntur; Impossibile eA aliquan
Lub.
Epicuri sen
eentia de sni
onanis FpieurI
sectatorum

## Folio 239 — 82792707X:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
COrEVTATOS
subltantiam eNc: cuius non sicaliqua operario. Sed omnis operario tini-
turcum corpore, quod quidem parer per inductionem. Nam rirtures
anime senciendi, imasinandi, arqueincellisen di per corporeas taculca.
TCs, ac corporeum intlrumentum operanEuT, acque perhciuntur; squI.
dem non ranrum uclenciat, e imasinerur animus, corporis oreanis.
corporeilque imaginibus aritur, verum eriam ue intellisat, nequie
enim incellisere, nist auxilio phancasmarum, quibus semoris omnis
cogirario peritinanimo, cuius sinsulae notiones, arque idee a corDo-
reis sentuum orsanis orrum ducunc; E isirur corporeis organis indi-
Ber Animusur asac, dum illiusoperario a corporevender necesse eAt, ur
vendear e narura; nam hanimi operatio corporea est, nempé a cor-
porependens, opus est, uccorporca Ac illius Tubltantia, adeo corpori
orxanicoconjuncta, urhoc soluto, illico vereat, ex cranelcat, rut
Bareenim effarum est. Modus operandi sequirur modum esendi, seu
taisindolisres est, qualis est illius operatio; herso animx ovcratio.
nes, acquerirtures a corporeo inArumenra pendeME, OpOTIeI UC d
aplcanimus corporens HI.
Deinde experiencia docente, derracto e languine renis simul cum
Tansuine effunditur animus, nam dum ricalis, ac tenuissima aura in
Partestolritur, quaerisanime opcratio eranelcit, ex tantum (uperest
cadarer, sensu, acque cosnicione omni desticurum, quod sane conrinsie
ex hoc, quod distipato Cansuine abiit in aurasanimus, qui in luas Par.
res solutusa cositando cePar. Hloc Pacto in Fallae. ex impix Lpieures
Tenrentix gracium captiose, 2c perperam hujulmodi hominesratioet.
HAAEUF.
DHEVTATIO
Riusguam iuxta Principia in apparatunoArO expolita, quam Falla_ Prima Lucreo
ac leris hujasmodi Epicuri raciocinatio sC, 2 nobis oAtendatur, Va- si argumen.
lidissimus accedat Auxuctinus, in medium adducens ca, que felicicer tacio refelli.
2c solide expoluirin Libro X. de Prinicate, acquoaded Armistimo rario
ciniooltendens. humanum animum haud corporeum, led molis Dar.
ur.
tiumque expertem, torumque animum esse, dum enim animum ritalem sugustinense
calorem, et auram exrerum primordiiscompactam elle, arbirraris, leis a iocinatione
Animum a
ne hoc, an PuTAS: Profecto, utpluribus in locis supra olendimus, DU hamis minime
ratur hoc, neuriquam scitur. Prenimdum in dubium, se auram eNe; constare osten.
autaliud corpus ex minutissimis parribus efformatum. Animuscirra dicur.
Bulriciam, ac leritatem rerocare porest, nulla ramen rarione, nis in-
Pania lahoraret, dubitare porest, quod incelliont, atque cogiret, cum
seauram esse putar. Liccernarergd animus quod putat, cernat, quod
Scit. hoceiremaneat.
Neque adducta experimenta adeo Ppicuri doctrinx tavene, uratisque
Tophismaris ricio, aeque remeritatis noTa, animam COrPOrCaM, aC
morcalem esse affirmare ralear, nihil namque cerreconcludune, sed
dubicandum adhuc _ ancipirem relinquunt animum, probabilicarem
quoque, ac verisimilicudinem oppolita senrentia minime demunt: quod.
uc facilius a sequamur, ad Silogisticam tormam, vulsaris dialectice mo
rC, Ppicuri arsumenta re ducere liceat. Ouidquid pender in axendot
COr.

## Folio 240 — 82792707X:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
24
P P TCVRVS
COrPOTE, COrpuSneceNarioCM; atque humanus animus pendet omnino
acorpore, corporeus isitur cMt, arque adeo mortalis eo modo. qu
mortalce corpus est. Animum aurem pendere a corpore primôhoc
pactocollisitur; nis corporis orsana incepta, ac pertecta adsint, i
nullam operationem erumpit Animus, penderisitura corporeisorsa
nis Animus, deinde disrupio, _e soluto corpore dumefunditur lansuis
sinxule Animi operariones cessant in homine; solutus eAt ersoparite
cum sansuine numanus Animus, nam si illius substantia alterius senc
risesera corpore, corporeis diffractis organis adhue Animus insu
perstire cadavereagere possie.
Attamen primam arxumentationem expendamus. Animus huma.
nus, dit, pendeta corpore, sed unde, quelo hoc tanta cerricudine
craiane so. Collisit: Dicesex hoc quod corporeis organis ad cositandum uritur,
arnihil vere hec responto concludie, nihil indubitanter probat: Nan
quod humanus Animus ad sentiendum. _ imaginandum poristimun
corporis orsana adhibear, eque commode a duplicicaula, scu princt
Piooriri vorea; primoiuxta tnam doctrinam ex iplamet AnimXNatUI
quam corpoream, ac lectilem facis, nam s ANSCreTur AnimuS COrpUSI
sanecorpore indiseret, utagerer: secundo hoc idem Phxnomenon.
Teuvecum seholis loquar, hic idem numero efectus potest Eque pro
Fluere a dirersoprincipio, nempe a liberrima Authoris intentione, re
jecta Anine corporeitate, _ mortalitare; E quidem in propolirione
certia noari Apparatus maniseste demonstrarimus posse dari Animum.
insectilem prortus e incorporeum, qui luapre natura nulle modon
corporeis orxanis pendeat, adeo tamen ex naturde lexibus, _ liberrs
mo supremi Numinis decrero orsanico corpori conjunctus sic, ut ad
plures suas operationes exercendas, corporeo instrumento indigeat,
auturi possic, E velic. Ouaproxcer eridenter concludimus, quod cum
hujusmodi devendentia, acauc corporis ulus in Animo eque oriri posit
adupliciprincipio, posita pariter, aur rejecta Epicuri doctrina; sive
enim, Animam corpoream esse, sire spiritalem, ex insectilem pOn
mus, urique semper incolumis hujusmodi dependentia Animia corpo
TEmAMeRCPOMIE, neque uE HeC ContingAE, E HabeatUT, OpuS eA, u
Animus AEcOrpuS. Cum etiam sponatur incorporeus; accedente libet
rima Ruchoris voluirare, ad huc hujusmodi Animi, corporilque commer
cium, ac reciproca in agendo connexio commode intelligi possenti
Tallaxisitur atq; capriola est huiusmodi ratiocinatio, Anima ur sentiat,
Ximasinetur, indigetcorpore, estisitur corpus, nam qui incorpe
ream Animam esse docet. Bene huius argumentationis rim infirmase
posset, dicendo, non indisere Animum corpore, ur quasdamactio
RES exerCCAE, quia corpuS es, ex fuapre natura indigeaF COrpOrCiS OIB
nis, sed quia cuminsectilis sc, _ immateriatus creanti, ac provid
Nacurx placuit, ut ita organico corpori adnecteretur, ur ad sensus
arque imasinationis operationes perficiendas oreanorum minicterio il
dixerer, in qua re nulta protecto est manitelta ablurdiras, nulla apertu
Falsras. sedinsignis pocius quaedam imaso reritatis clucet. Ouamo
brem haud nesamus experimentum, tantum inticiamur, exhocnult
Pactocvidenter deduci. Animam interire; atque corpus ese, utnon
Possicxque oxpositum interri, nempe Animam. etli inseccilis cll.
Fallax quidet
Epicuri areu
memcario.
Nostri appa
ratus ope L.M
phismata dete
euncur

## Folio 241 — 82792707X:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
C O N F V T A T VS
E4
incorporer, posse ramenuti, e indigere corpore ex Pola liberrima AU.
thorisintentione; Cium enim idem effectus porcst eque emanare a dupli-
cicausa B. X C. nih cridensratio accesserit, quae oMtendar, oriri porius
ab uno, quam abaltero principio, obscurum, incerrum, arque Tub li-
re semper remaneret, an principium srporius B, quam C, acque aded
qui astirmarer, cirra dubitarionem effectum procedere a B. aut L C., in
capriosam atque Fa llacem argumentatiOnEM IN CUIFrCFEF, Ut ex PropontO.
nem lexra nottri ApparatUS COnAaL.
Podem pacto plane innorescit, quam subiola, _ tallax sit altera Ppi-
curiargumencatio; Verracto sanouine evenis, dissipata renuissima (pi-
ricuum Animalium aura, Animus abagendo certat, a nihil aliud supe.
rest, nisi iners, corpidumque cadaver; corporeus isitur el animus arque
interit. Actamen quisnon rider, quam turile, ac lere sic hujulmodira-
ciocinium, quod sane ut alterum callidum Sophilmacum genium conci-
nec: Non valerenim, nullamq; vim habet, detracts ac disgregaco Tan-
suine, cellat abasendo in corporeanimus, morralis isitur est animus
2c incerit; Nam hic operationum defectus a duplici principio eque ori-
sipolie, intelligimus, primoposet Animusceltare abagendo ob nari
vamconnexionem, quam habet cum corpore, nempe quia Cubcilissi-
mum corpus in sangaine delitescens est, modo quo docet lxieurus. De-
inde continsere posset ex alio capite ex liberrima scilicer auchoris in-
tentione modo exposito; Siquidem crhanimusinlectilis, inCOrPOTeUS.
ac suapre natura penitus a corpore independens poncretur, attamen ex
naturxe lesibusacque Ruroris incentione optime heri posset ita organico
corpori alsociari, ur nisi corporis organa intesra, atque concinno quo-
dam ordine invicem adnexa fuerint, ab agendo in corpore celsare de
beret; Ouapropter apertx talsitatis inculari minime porea, qui sustine.
recloluro, ex dilrupto corpore, celsareabasendo in corporeanimum,
non quia interie, ex in auram abic, cumimmorralis sir, X inextensus,
Ted quia liberrima Deivoluncare Racurum cA, camdiu muruum hoc
commereium inter animam. _ corpus durare, quamdiu concinnus par-
tium nexusac debita orsanorum dispolitio juxta univertales, ac primas
nacurx leses duraverint, ur insisniter orsanicocorpore perturbato, ac
immutato, non sc amplius in animi poteltate organis corvoreis utiiad
eas ablolrendas actiones, quxe non possunt emanare ab animo, nis
hiccorporalibus, organis modo spirituali substantix congruo, sir conjun-
ctus, ut luculentius exponemus, cum de corporis, animique unione
in nostris inrestisationibus agemus. Idcirco Armamus, Epicuri ra-
tiocinationem nihil erincere, ac turpissima quadam cemericare la-
BOrare.
Prxrere in hoc Epicuri ratiocinio Fallacis argumentationis traus acerum
delirescie, inqua, ur scholarum rulsus lognitur, a secundum quid ad Epicuri racio-
cinatione a
simplicirer proceditur; hoc enim pacto ratiocinari videtur EpiCurUS, rexicurso-
derracto e renis sansuine anima delinit asere in corpore, celsat isitur phisma.
omnindabagendo, ac desinirelse; Ex hoc ereoquod Animus non am-
eliusasicin corpore, concludir, illum nullibi, ac nullomodoasere, ut
Prorsis intercat. En capriosa arsumentatio: Non enim est necesse ut
omnino operari, acque esse desinatanimus, dum ab agendo se in corpo.
reabllinet, aliudnamque cst, quod animus detinarelse, omnique actio.
nC

## Folio 242 — 82792707X:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
24 2
RPICVR V S
ne destituatur a liud, quod amplius in organiCOCOrvOrC non OPeretur,na
Potest oprime continsere, ut soluro corvore ad huc maneat, et subsiltal
animus, quamris in orsanis corporeisnon asar; Ouod ut faciliuspet
cipiatur, Oculos quaeso in personanres Ailtulas convertamus: Dum iI
concinnam, aeque consruam mutici Orsani Aictulam irruit; sCV
Loximpellitur aer, hic dum in sictula undulolomotucietur, ac peculia
ri quodam modo assicitur. _ moditicatur, jucundum sibilum. 2c 10
nicum quemdam prosienit. Pn aer in scula opcrationem exercenS
Actamen ditrumpatur, in parres fctula Ccindatur, Perir Lonus, ab aB et
doin sistula ceNaraer, _ veluri emortuum musicum instrumentum jacet
Ouxroabste Exicuri Scetaror, delinitne esse, celtar omnino ab operan
peru falsi doder, cum dilrupra Fictula, Conitu eranescente, aeris operatio in filtula
perit. Prolecto respondebis, maner adhuc aer, suasquenatirasoDe
rationes exercens, cum fracto instrumento a Conitu procreandocessat.
ldcirco sicuri perturbaro organo haud esse, e in se iploasere, Led tan
tum in orsano operari desinitaer, eodem pacto quid, amabore, proht
ver, quin idem de humano animo posic affirmari, uc cirra rarionis inu
riam dicamus, orzanico corpore soluro, manere quidem humanum ANI
mum, luasque naciras operationes exercere, etti hic ob organorum de
fectum, ac perturbationem agere desinitin corpore: Nihil igitur ab
furdius, atque a rationealienius quam animi inceritum, e extinctio
nem inferre ex sola animi operationum ablentia in corporalibus or
Fanis.
Insuper quamris humanus Animus ad senciendi, _ imasinandi ris
cures exercendas corporeis orsanis indiseat, aeque utatur, attam en tat
sum est, pendere a corpore in intellisendo, nam preter sensus, e phan
tacta facultares eluc er in animo insignior intellis endi potectas, quae non
tantum ad Cuasactiones persiciendas corpore non uritur, verum etiam
quidquid corporeum, ac sensile cA, a se prorsusabiicit; Nlisienim AnI
mus a corporeis rebus, atque phantasix imaginibusa vertatur, intellige
re protecto non porest. Quod intra demonstrabimus, interpretantes
acroborantes primum arsumentum, quod proanimae immortalitare
frmanda in medium protere Rugustinus. Incerimfaremur, rarioniad
verlari illud tam celebre pronunciatum, Oporiet incellicentem phantasma
ea speculari, ur nihil ponie Animus incellisentia rerolvere, cujus Ideasi
acnorionesa sensibus; arque imaginandi rirture non emendicaverit,
quam praejudicatam rulsi opinionem tolidé, ac tuse in nostro Dialecti
ex specimine conturarimus, ex nostris inreltisationibusnora Methoda
contirmare enitemur.
Hucaccedit: Nihil Aultius, nihilque dementius dici pOTerAF, quaM
humanum animum nihil aliua esse nisi renuistimum quemdam Aatum.
vericate alie 2Craporem, auc, Amavis, concitatum lansuinis Aorem per craliori.
ne e absurda corporistubulos. e organa explicatum. Fcenim finsamus animo
si eipicuri sen Epicuri Scccaror, itarem se habere, urtu delirandodoces, profecto
 solida ra. C C FL CD enurriturcorpuS, Cum corpore pariter enutrituT, d
ecillatur animus. Siquidem cum cibus, ex alimenta non tantum au
demonstratus xilareiendas solidas, ex crassiores corporis parres, rerum eriam ut d X
therea acque subcilior lan suinis ac spirituum animalium subctanria in
CaUretUT, ac Foreatur, requiruntur, lequirur juxtâ tuam doctrinam, en
Cibis.
atisredareu
bur Exicurus
Ouantum
rentiae nova
socinatione

## Folio 243 — 82792707X:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Li ONF VT A TVS
cibis, acque alimentis, _ ipsus meranimi vires, ac robur accipi, ee hau-
riri, ut refocillato, ex roborato lansuine, tenuissima Animxe aura in
illo delirescens alatur, e instauretur. Ouapropier dum alimentum, seu
cibus in humano corporeatrenuatur, crassiori parte expurgarur ac di
versimode plurium termentorum opcafficitur, e contiguratur, randem
in Animum abic, viracilsima intelligerie aura ex ixhis alimentis, nurriri.
varieturis auxilio, deprompra. En igitur hic Panis ad re enutriendum
ordinatus, quidne ririt; intelligie, cogitat, roluptace aliqua pertun-
ditur: Pane hxc omnia panis a se rejicic, crenim, ut ipsimer oculirestan-
rur, iners, e emortua quedam res est, nihil aliud enim est, nistorpidis
sima moles adpariendum porius, quam ad agendum apta, omnicogitan-
di, ac intelligendi rirture penitiis denadara, ur nullius felicicaris nul
liusque doloris, aut Sapienrix capax videatur. Jam in Romachum p2-
nisimmiceatur, fermentorum beneticio, in chrlum, deinde in lanoui-
nem, in cenuissimam Tandem, aC XFhCTCAM aUTAM PEF HErVOS, AC CCrC-
brum excurrens conrertatur. Jam juxta cue Philosophierudimen-
ca iners, eeemorruus panisin viram, atque intelligendi Animi natu-
ram, incositabili quadam metamorphosi, conversus est, qui sux nari-
vae rilicaris, aequeintime, e ut ita dicam plebex conditionis oblitus
tanta dignitare exornatur, audacia, 2c superbia canta ineumescit, ut
Anime, aeque incellisentia viribus instructus, dum sui, suarumque
operationum, quorum antea nescinsprorsuscrat, scientiam, e perce-
Prionem acquirie veluri ad inaccessx Divinitatis faltisium contendens.
divinorum acrriburorumamore, ac desiderio exardescat, ad unirerlam
sapientiam amplectendam anhelans, torum Verum intelligentia alsequi
exopret, scipsum, _ in se ipsoinsoniores artium, ac disciplinarum do.
etrinasinvellisare incipiat, summam felicitatem appetar, velic omnia
Scire, cuncta posse, anullo, nisia se ipsopendere: Ondeenim, quaelo
in corpido, ac inerte pane tantus sciendi impetus, tanta cositandi rie-
tus, ac beatitudinisassequendae cupiditas orta et? Forsanne quia in Hu.
manocorpore mulcitariam commotus, ee agitatus in tenuissimum tan-
dem Ratum abiit: Reguis, nisI AEmenECCAPTUS, capere, e incellivere
sine nocionum pusna, e manifestaablurditate ralet, qua ratione, (0la
partium renuitate, ac motus relocitate accedente, ex rorpido, _ inerti
pani tam viridus, tamporens, tamque ralidusemerseritanimus, qui
tanta perfectione, ac robore tanto polleat, ut supra cuncta corpora caput
extollens, supremi NTuminis pririlesia reluri raxere audeac, quod pluri.
bus ex recultioribus Philosophis ansam dedit dicendi, humanum Ani-
num praectantisimam quamdam Divinitatis particulam esse.
Considera isitur disnicarem Anime cuE. Lpicuri Sectator. illius excel-
lentiam, rim, ac prope divinam incellisendi virtutem expede, a lalubri.
ter intelliges haud cum corpore pariter interite, haud vilissimum corpus
else Animam, sed altiorisesse ordinis, arque insignem quamdam Im-
mortalis, erincorporei supremi Conditoris imaginem in se exleripram
ferre. Audiprxclaram Aponoli sententiam. Habemus Thesaurum ma-
enum invase fictili. Fictile quidem, lureum, ac corruptioni obnoxium
cA v25 morralenempe corpus, attamen insignistimus quidam in corno.
risrale ablconditus Thelaurus est humanus Animus, in quo quidquid
preciolius, xesimabilius, ac prxstanrius exra se supremum Numen pro
CrCa

## Folio 244 — 82792707X:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
244
EPIGVRVS
erearie. Velu iolum collectum clauditur. ubi immarcelcibilis La
Diencix lemina delicelcunt, immutabilerationis lumen etsuls et, lem
Dicerna ipla Veritasin xeguiraris, honestique legibus, artium, ac dt
Sciplinarum ingeniris nocionibus lacens, ausustissime inhrabitat.
Polremohic admonemus, non canrum Dei existenris firmata, e
rumetiam ex posto casu cirra creantis Nacure providenciam, cridente
interri, postibile esse ur humanus Animus, et h Cuapre natura incorpo
reus, ex immorralis, exaliqua caula, quae noslarear, adeo corporeis ors
nisconjunsatur, utillis ad senriendum, atque imaginandum utatut.
quibusperrurbatis, ac diffractis, asere in corvore desinat. Prenimt
juxca Exicurum casu, nullo Numine subernante, ex iplomet forcuiioa
homorum concurlu immanis, ac Dulcherrima corporei Vniversi tabes
ca in lucem prodiic, si randem ea su insisnisimeTOEHatuTA, totquearie
emexlerunr, cur parirer ca lu ab iplarerum eternitate contingerenon
Pocerat, utaliquâ substantia alrioris ordinis lupra COrPOTCaSrES CaPI
extolleret, insectilis, inexrenta, immortalis, ac tora intelligens
guxetamen ird orsanico corpori resendo accommodaretur, uc optint
Doliorsanicxmarerix conjunsi modo quoerenire obserramus? Oud
proprer eriam Dei exiltentia rejecta, e ipsius P.picuri doctrina admillar
Captiolae, atque tallacis argumentationis merito Epicurus redaronitur.
cum iuxta utramque tirpochelim exhoc, quod humanus Animus quo
dammodopendentinasendon corpore, ureo dilrupro et perturbato
delinatin illoasere, nullo pacto indubitanrer interri raleat. Animum
interire, atque omnino ab agendo celsare, cum interit, aC in parics
aiNOlVIEE COrDUS.
SOPHISMA SEEVHDOM
DRaterea sieni pariter cum corpore,  una
Crescere sentimus, pariterque senescere mentem.
Nam velut infirmo pueri, teneroque vagantur
Inde ubi robustis adolevit viribus atas
Corpore, sic animi sequitur sententia tempus.
Donabquidem sieni parher. pariterque videmus
Crescere, es ut dicui, simul avo fessa fatiscit.
Consium quaque majus; ee auctior est animivis.
Post c jam duluis quassarum est viribus avi
Corpus.  obsusis ceciderunt viribus artus.
Ctaudnat inzenium, aelirat lineuaque mensque
Omnia deficiunt, at que uno tempore desunt.
argo dissolvi sic convent omnem Animali
Nacuram, seu fumus in altas aeris auras
L OBLT1O
Subdota epi Ora hujus Cophismaris vis iH He Maeit. Si humanus Ammlo
curi rarioci
pario in me-
pro Epicuro certans Liucrectus an, pteuseu, a immori
dium essertur: lis, nullam profecto cognacnem, acalem nultam habet cum co
PorE. Ciumelaple acuraura cosporio subltantia alietta, allertu
C

## Folio 245 — 82792707X:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
CON F V X R XV
nempe generis, necessum neuriquam cA, ut simul cum corpore in vi-
caminsrediatur. Ouid enim caulxe eNet, quod cum corporeparirer id
naleatur cajus indoles altioris, ac excellentioris eRordinis: Dcindo.
sive augeantur, sre decrelcant, sire penitisintrinsantur. e pereane
corporisrires, nulla rarione auseri, aut minui, auc retringi, ex in
cerire deberet Animae rircus. Que urpore spiritalis, d inextenta, quo
vis modo immutaro corpore, nullam quidem murarionem subiret, led
eadem semper immutara maneret.
Actamen hoc experientie manifestissime refrasatur, ac primum vel
ipslmer oculis Animam parirer cum corpore in lucem procedere cerni-
mus, urnullam operationem exerceat, rivere haud incipiaenisicon-
Fruis organisinttructa, omnibusque numeris absolura sic humani cor.
Poristabrica.
Deindenon cantum identidem cum corvore orsanicolucem auspicie
Animus, verum etiam hicadedabillo pendet, uc illius rices, ac mu-
cariones necessario sequatur; etenim quia in pueritia imbecillia, de
valde infirma sunt corporis membra, pariter hebesest, e languelcie
Animus, adauctis vero corporis riribus in adulriori etate, e auctior Ht
Animus, inquoansetur consilium, ac macurelcenscrescit rario, que
tandem corporis virture in sencetureimminura, ex enerrara, debilita-
tur, ac cummopere alteratur; idcirco dum senelcimus, X Animo lc
nescence, claudicar ingenium, mens delirat, ac sinsulx anima facul.
tates labetactate mirum in modum perturbantur, qux demumi una
cum corpore deliciunt. Si isitur Animusoritur, augetur; minuitur.
actandem una cum corpore deticit, citra dubitarionem affirmandum
ca, corporeum eAe, et mOETaLEI, UELOlUTA COTDOTE INTETEAE, aEquE
in cenuistimam auram abeat.
t
P A F I
primuntea. Illam lubdola. aCabotaBa L.PICI Fella Eicm
La riarsumencario. Hoc enim pactoratiocinatur. Flumanus Ani ri argumen
muspariter cum corporenalcirur, isitur mortalis cARL COrDOTCHS. AP- racio refelli-
tamen nullus necellarius nexus inter utramque entihmematis provOn.
tionem adest, seu sequens provosirio haud eridenter, LnCCCHANOdC.
ducitur ex precedenti; non enim opus est, ut Animus ejuldem genels
stcum corvoreis, X extensisrebus, uthimul cum corpore oriatur; A.
quidem animum in ritam introire pariter cum orsanicocorpore, hol
Dorest ex duplicicausa, scuprincipio orrum ducere; primo quia ani
ma aura quaedam tenuissima in corporisorsana intuia esetiurta lpicu.
ridoctrinam; deindé poser hoc continsere ex alia causa, etiam rejecta,
ec diluneta ab Animo extentionis natura, exipla nempe liberrima su
premi lluminis incentione, quod proluo arbitratu Matuerit, ac volue.
ricinlectilem, e immortalem Animum simul cum iplo corpore pro
creare, uc hrumanus Animusnon oriatur, nisi corpus rite dupoltunt,
Pertectiique orsanis sic instructum. Dui hoc modo ratocnalelur
aperrae falsiratis insimulari quidem non posser. Cum erxo hicidem
eRectus. Seu hoc idem opus, quod in medium aftere Pvicurus postic
equea duplici caula emanare, ex his, quae innollro apparatu tirmavi.
bc
llo.

## Folio 246 — 82792707X:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
246
 F
YG V R V
5
mus, elare liguet, temere, _ capriola quadtam argumentatione hic Lpi
curum ratiocinari, dum nulla accedeure cridentia, ex hoc quod Ans
muspariter cum corpore in lucem veniat, indubitanter infert, Ant
mam corriptibile corpus este.
Prxterea ex hoc quod un a cum corporeasensmanitestetur Animus,
nequit manifestissime inferri, tunc ortum habere Animum, cum corpi
nascitur, suisque orsanispertecte instruitur; nam continsere pollet,
(quod sanc apecre rationinon adverlatur) Animum praelirisse, atque
fuise, priulquam orsanicum eformaretur corpus, ut cum illo hauc
oriatur. Sed tantum orBanico corpore emersente veluti anteà delite
scensnobis manifeletur, hand esse, Sed Polum agere incipiens in corpo
ralibus organis, quibus antea minime conjunsebatur, modo quo olime
Placonicx Philosophix Sectatores purarunt, qui censebant Anima
ante corpora preltitine.
Ouamobrem sinudum rationis lumen consulamus, indubitatum mi
nimeea, humanas Animas pariter cum corporenalei, ut non ascre
Sed ese, de rivere, dum corpus oritur, incipiant, quod admonui, ut Lp
cureis oltenderem, quam Fallax, ex capriosa sicillorum arvumentatio,
ex qua nihil certi, ex inconcuMi, utip E PerPCram OpinaNEuT, cruitur.
Caeterum hanc Plaronicorum Sententiam de Animarum prxexistentia
ante corpora tanguam tidei, ac religioni absonam magnoxere deresta
mur, ac reiicimus. Praeter quam quod certum, ac cridens minime elt,
trumanum Animum nOn oriri imuL CUM COrPOTe, Utante COrpUS OrS
nicum prxeextirisse, dicendus sIE.
Flaud absimili modo alcera EpicuriarBumentario, uti Fa IIaX, d mI
nime concludens, retellitur. Fujusmodi enim arsumentatur Ppicu
rus. Hlumanus animus ausetur, minuitur, ac una cum corpore deti
cit. est isitur morri obnoxins, arque corporens. Ouisaurem Canx Men
ris, quamclaudicce, ac racillet hoc ratiocinium, non vider: Siquidem
hoc adminonon perinde indubicanter Animam corporcam, _F MOrr
demesse, deducendum est; Nam hic idem eRectus xque a duplici cauls
originem trahere ralet, nimirum rel ab ipla animi natura, siejusdem
generis cum corpore eRet, utarbitratur Epicurus, vel ex liberrima AI
thorisvolunrare, modo quo supra laris expolicum est; nulla enim mant
Fecta Falsirarises in hoc, quod humanus Animusincorvoreus AE, & im
mortalis, adco ramen ex arbitrariis Creantis naturxe lesibus corporei
orsanis adnexus, ut illius actiones corporis mutationes, ut experimur.
sequi rideantur; Cum ersohaec omnia duplicis caulx benesicio obtine
rivolmt, calsquau Pua, c Illegicima respuenda est Epicuri arsumet
tario. u illa conscsuus poxosicio nullum necestarium vexum habe
x loC lupra olleu Ld Sustinus, cum in xetate matura corporis vitu
pore haudma- aux CsCu, Lau as. el melior sicanimus, qui non magnicudine.
maturior, e adultior teret Rario, Seu Intellisenria, quia cum corpor
parirer Animimoles aus Clet, sequeretur ed riraciorem, ac perfectioret
valleteintellisentiam, quo maior, atque insentior sit corporismoles
Idcireb qui corporea mole masis cument perlectius, ac peilpieaeius 
telli.
cum aniccedenti.
Ciaeterum, ur in prxclarisimo opere de Anime Ouantitate copiose
A danttoo
lior t Ani
ior, sed me mole, sed virture, majori accedenre exercirarione, cretcir. Si quident

## Folio 247 — 82792707X:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
GOHFOTATOS
telligerent, quod protecto experienrix non consonar. erenim trequentie.
sime cernimus praciliores homines, qui minus exientionis magnicudi.
necument, telicius, atque ocurius intelligere, ucparum, aue ninil
Corporex molisinerementum inrelligencis tacultaris ausumento con
ferat. Deinde experiencia docenre plures inspicimus adoleseentes ad-
ultioribus hominibus intrmiores, e imbecilliores, qui tamen magis
sapiune, ac incellisunt. prxelanciorique pollent insemo, quam ii
qui corporis viribus robustioribus gaudont.
Prxeterea Fallum est, quod enerraro in lenecturecorvore, e Mensin.
Firmetur; Nam Frequencissime oppolirum conrinecre cernimus, ut po.
tiussentiendi, ex imaginandi facultare in senibus enerrata, rigeat, et
auctiorhatincelligentia, que co purior, arque in agendo expedicior
eradit, quomasis imasinandi porectas pisrelcir, et sensuum exerci
cium enerratur, ut impedimentoporius, quam suxiliojurenilis phan. Corpore sene.
cente, aut
calix, urica dicamisnis, nottre sitincellisenrix, quae lemper agit in hO. enervaio
se
mine, nisi a nimia ebullientis imaginarionis etterrelcentia impediatur. pissime incelli-
endi Potestas
Idcirco plures sapiences rirosegrotantes, ac lenecture elum estacilius, auxesois.
atque sublimiusrationis, et incelligentix munera in ulum revocasse,
legimus, et nosolim prestantisimum Alphonsum Borellium ridimus,
qui pleurierde loborans, ardentissima febrecorreptus, eriame rita di-
Scedenstatebatur, tancum in ipso intelligentix vim excrerisse, TanCO-
querationis lumincipsius Animum Fuisse pertulum, uc quamplures sapientissimus
borellius evi-
Creometricas, etphilicas reritares, quasralerudine corporis truens  disceden
comprehendere, ac deregere non valuie, aperrissimé intelligeret, quod incimius re-
insisnissimum quoddam notrae Anime immorraliraris argumentum tum causas a-
est. Nam s Animus corporeus ac mortalis eset, cum orsaniex FaCuI. Snoscebat.
cates, Tensus, et phantalix, corporilque riresminuuneur, es lansuene.
judicium pariter. ex intelligentia obruerentur, ac decrescerene; quod
tamen experientie non conlentit, imo cum graciliores. ac debiliores
Tunccorporis vires, minusque sensus, ee phancahia obstrepune; co magis
ingeniiriresessorescunt, judicii, ex intellisentir roburtirmarur, e
adolescit. 9. xon 2ia luculenrius latiu sque explanara rideri porrunc in
expositione libri de Animx quantitare, quem in prima huius operis
parre quam dilisentissime explanare curarimus, in quo loco Aupusti-
nus ralide hoc secundum Epicuri Sophilma retellit, arque oppusnat.
SOPHISM A YE R I LV M.
ne accedit, uti videamus corpus id ipsum
L Suscipere immanes morbos, durum que laborem
Sic Animum curas acres. luctum que metumque
Duare participem lechi quoque convent esse.
Duin etiam morbis in corporis avius errat
Sape animus, dementia enim, deliraque fatur.
Inierdum que eravi rethareo fertur in altum
Eternumaue soporem oculis, vuleuque cadenti.
Unde neque exondit voces, nec noscere vultus
Ilorum potis est, ad vitam qui revocantes
Circumstant lacrymis rorantes ora, Benasque
Dua

## Folio 248 — 82792707X:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
648
ELICVROS
Ouandaquidem penetrant in eum contazia morbi
Multorum exitio peradti quod sumus ante
Et parier flecti memlina posse videmus.
Ouare Animum quoque dissolvi fateare necesse est.
Nam delor, ac morbus lethi fabricator uterque est
Conturbare Animam consuevit corpore in ipso ?
Duin etiam subito vi mortu sape coactus
Id quoque praesasu, mortalem vivere mentem.
Et quoniam mentem sanari, corpus ut azrum
Aeris, es in venas ascessit diditus ardor,
Consequitur gravitas mbrorum, praepediuntur
Denique cor hominum cum viri vis penetravie
Crura vacillaner, tardescit lingua, madet mens
Nant oculi, clamor sinsultus, jureia gliscunt
Et jam catera de cenere hoc quaesunque sequantur
Cur ea (unt: nisi quod vehemens violentia viri
At quaecunque queunt conturbari, inque pediri.
Siengleant, paulo st durior insinuarit
Causa, fore ut pereant qvo privata futuro
ante oculos aliquis nopros, ut fulminis ictus
Disioit, extentat neroos, torquetur, anhelat
Nimirum quia vis morbi distracta per artus
Ventorum validis ferdescunt viribus unda
Afficiuntur, e omnino quod semina vocis
Sua quasi consuerunt, e (unt munita viai
Desipientia fit, cum vis animi atque anima
Concurbatur, e (ut adeui) divisa scorsum
Difectatur eodem illo anstracta voneno,
Inde abi jam morbi reflexit causa; reditque
In latebras ater corrupii corporis humor
um quasi vacillans primam consurgit, et omnes
Haec igitur tantis, ubt morbis corpore in ipso
lactentur, miserisque modis distracta laborent
Cur eadem credis sine corpore in aere aperto
Cum validis ventis atatem decere posse
Et quoniam mentem sanari, corpus in acrum
Concidit; es spumas agit, inzemit, e tremit artus
inconstanter, es in jactando membra fatigat.
Turbant asens animam, spumanii ut in aeguore salso
Exprimitur porro cemitus, quia membra dolore
Eliciuntur. e ore foras slomerata feruntur:
eaulatim redit in sensus, animamque receptat
Cermimas, e flecti medicina posse videmus,
LXL OSITIO
Duo capriosa T NhOC LuCTCI LCXCUBlatiSOd. L CaplioIa arBuntenCa CO
Evicuri sr L CMentur, ac primo sc arguit, quia COrPUS VIPOLEVTIIS, de lxrit
rementa ex-
rommur. is mortis obnoxium passibile ett, ut plures mutationes, alteratio
nelque

## Folio 249 — 82792707X:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
GO NF V Y A TVS
enimmurtrom asulcc, calacm ncerrehccenumell: Linmeroo Ani-
musnon minus gam corpusturbidis, ac perturbaris quibusdam morio
nibusuemecus, muterene, ce um exctuclacuo. PalblhshE pariter.
demurabilis incerire tandem cum corpore oportet. Dcindelicrarioci
natur. Cum mortorum immanitas corpus torquet, ac vexat, illicoin-
Bratusdolorexanimoemergit, verescente siquidem corpore insirm-
tur, ac dolet Animus, quin eriam xoro, eaHectocorpore a rationis
ria discedens, demenria fatur, ineptirnimirum, ac delirat, et dum per-
Grari Comno, seu lxchargo premitur, deles quedam oblirio, ex omnium
rerum inscitia in ixso orrum habet. Si erzo laethi, nempemorris au
thor, _ Fabricator est morbus in corpore, e identidem dolor, interitu
rum Animum esse, planissime indicat, non minus enim dolor, quam
morbus ad destruendam rem, cui inest, aptus esse ridetur. VIn-
de enim cancus nexus, ac tanta affinitas inter Animam, _ Corpus, ut A
hocinmorbum incidar, ex illam dolore excruciari opus sit: ld profecto
continsit, quia utraque natura ejuldem indolis, ac conditionis est,
mortalitatis defectu laborans; HTuc pertiner illud Arnobii ex Lib. 2. ad-
verlus Crences; Iple denique Animus, quiimmortalis a robis et DenS
eNeMAEratuE, cur inxoris xger sc, in intantibus Rolidus, in senecture
detessus. Hlocpacto ad Animae caducitarem adstruendam, Frandolen-
tus ardumenratur Epicurus.
ONFVIAIIO
nelque subeat, perindémanitesté deducitur, de mortale esse; quid quid
T. Quam imbecilus, tallax, nulliulque momenti hujulmodi L. pI
ouam insir
curi argumentatio sic, apextissime innorescat, duplicem passibili- ma sis Epic
tarem, seu duptex mutationis genus in humano Animo distingnimus. ri ratiocina-
ic
Primum Animus dicicur pastibilis, atque murationi obnoxius ratione paratus ost
Tux sinirxe ac limitaex nacurx, quidquid enim snicum, ex ab aliofactum ostend itur.
CA, Paltibile, acmutabilenccestario cA; Pcenim cum racione sui ex ni
hiloAF, aequeadnihilum cendat, plures defectus, pluresque imperte-
ctiones complectitur, acque semperulreriuspertici, meliusque Reri
Dores. Alcerum mutarionis genus in Animo orisinem trahita corpo.
re, cui adcoadnerus, _ copulatus est ur ex corporis mutarione illico
MALCTUT, aC perturbetur Animus, Seuri cum egresCente COrpOreme.
cus, dolor delirium, inlanies, ac funestissima phasmata Animum mi-
rum in modum excruciane.
Exmurabilicate primi generistantum eridenter intertur, humanum
Animum haud perfectissimum, X infinitum, sed finiex, limitarx, ac imbe.
cillisesenaturx, quin eriam manifesté arguieur, ex se nihil eNe, atq; ad bilicare nuc
nihilum aspirare, qui cantum est, e exittir, quia insinite, summeque per earo lesici-
fectae Nacurx placuie, ut vira, arque exiltentia perFruarur, ad quam tan. racione illius
quam ad Cui principium, aeque metam ineritabili quodam impetu ten: morcalicas in-
dir; Actamen nequir ciera racionisiniuriam ex eo deduci mortalem, 2c fercur.
tandem periturum Animum esse, neutiquam enim cum passibilitare
creatarum rerum, naturx pugnatimmortalitas; Pcenim juxta lpicuri
doctrinam rerum primordia minuristima nempe, ac insectilia CorpOra, Epicurus suis
en quibus risibilis compinsicur Oniversus, Cum quicdem passibilia arque, mae aracis ox
mUta senats.
nostri at-
e humani
Ammi muta-
na areumen

## Folio 250 — 82792707X:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
 P IC VR V S
uTaLBL LCCuI. Hunc enim inricem adnectuntur, nunc rerose.
Parantur, direrlos, variosque lubeunt motus, acque non cantum mo-
venr, rerum ee aliis corporibus impellentibus morentur. Dcindècum
parribus, _corporce molis trina dimentione consent. imperlecte.
2C deticienres quedam substantix lunc, in quibus cora, simplexque per.
fectiominime eslorescir, funtenim corpora exca, sensu, rita, e in
relligentia destitura, ulcerioris pertectionis capacia. Ouapropier et
suapre natura non virunt, non sentiunt, non incellisunt, attamen
dum inricem in homine concinno, ac consruo quodam nexuinricem
disponuntur, ac copulantur, illicointellisenrem procreant Animum.
2d insipnissimam incellisendi voreltarem aetolluntur, doloribus quo
que, ac concitatis, curbolentilque cordismotionibusangi, ac torgue.
ridicuntur; Cum enim incellisic, sentir, ac dolet Animus iuxra LpI
curi doctrinam, ipsasmet renuissimas athomos cerra quacam lege, a
proxortione conjunctasincellisere; sentire, dolere, arque adeo modis
innumeris alterari, ac pati dicendum ea. Sunt isitur corporum pet
mixtorum =lemenea Cuapre natura passibilia, ac mutarionibus obno
ria, e tamen, ipsomer Exicuro farente, immortalitaris ee incorruD
tionis eximia dore paudent, ur nunquam intereane, sed ranquam sem
PITernE naturE Tublictant semper, acmaneant. Non abhorrer erso
2finita X mutabilire immortalitas, guae sicuri in mundicorporei ru
dimentis scilicer athomis viget, potiori iure congruere, aptarique
Porerit Animo, qui cum omniparre, corporumquetumore careat, inse
Etilisprortus cMt, vrnon minus ac athomi in nullas parres distolv
qucar. Fallax isitur est hujusmodiratiocinario, Animus BUManUSUE.
poretinitus _ ab alia natura perfectiori progenitus pastibilis est, muta
tionemque subit, isicur mortalis est, ut tandem aliquando incerire
Oportear. Pancum enim ex Hac murabilicare ad summum interri poset,
Animum non saudere immorralitare orisinaria, uc ica dicam ac pri.
maria, guxe rancum Deocomperit, ut suolocodicemus, sed derirato,
aelecundaria. gux nempe lempirerne, ac pertectistimae rite prectan
tiltimum quoddam imitamentum. ac insisnisimaso est, nihil namque
prohibet, quin Deus extra seipsum intellisentem substantiam prozi
Enere raleat, in qua non solum sux intellisentix rirturem, verum e
incorrupcibilis sux narure duracionem insisniter excribat.
Si verdalrerum murarionis ac pastionis genus in Animo expenda
Heud oporrer mus, Quam insidiolus, cacitisque sc Epicuri Termo, quis TanXe mentis
morcalem esse non vider: Mutatur Gullem, ac perturbatur Animus mutato, d
enimum, ut aflectocorpore, ex hoc ranten Hequit in dubitanter arguere Epicurus.
Siquidem, uthicnexus, hoere rinculum Animi, corporisque in homi
everticiarur, neceliclane  Cu, ul Animus mortale corpushir
in Animum inducat, modo quo supra laris expoluimus. Fdcircocum
habmurua in as, de patiendo Animi, corporisque connexie
xeque
rumant
re pariterm
retur.
hiccum corpo. Animum non minusac corpusmorcalirari, corruprionique Tubiaceres
ejusdem nempe condirionis cum orsanica marerie, cum ad id ab (olven
dumlaris sic. ut relforruiro, vel ex liberrima Pacienris voluntare im
morralis. _ incorporeus Animustali lese organico corpori adnecla
vicistim, dum diverlimodemorecur, ex afficitur, murationes quasdan
cur, ue Animus cositans corpus immuret, aC perturbet, hoc reto

## Folio 251 — 82792707X:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
11I
GON F Y  A X 
Y S
aequea duplici principio profluere postic, a corporeonempe Animo.
ut epicurus opinatur, _ab incorporea Intellisenria Cireantis Natur
legibus, corporis orsanis obstricta, nullo pacto cridenter interri porest,
Potius oriri ab unoprincipio, quam ab altero, iuxta ea, quae solidistime
in apparatu noctro trmavimus.
Ouidqueloretat, possecarirem, que tora sit Animus, inlectilis, Nstri appa
racus auxilie
e inexten la corpori tamen ex aliguo acidenti adeo copulata, ut alre- ulterius reii-
ranatura in alreram agar, ac muruum quoddam commereium inter citur Exicu
veramque innascacur, cujus rei vomisilicarem laris, superque in noAri rus.
apparatus asertionibus demonstrarimus. Deinde suilmet ipss armis
Epicuri errores intersicere nos minime piseat, lequenti modoratioci-
nantes. Idedinxea Epicares doctrinx Principia, orzanicocorpore inte-
reunre adtiuc incorrupta illius primordia solura manene, quia in his
quaedam immurabilitatis nora elucet, que nullo pacto in orsanica ma-
teria continetur. Si quidem organicum corpus, cum secundum omnes
parres lemper fluat, ex perpetuo recentibus adjuncis partibus innore.
tur, omni ex parre mutabile est, atque adeo corruptioni obnoxium;
exadverloaurem, quia primordia rerum, insectilia nempe, ac minu
tissima corpora, haud fluxx, sed trmae quedam substantix sunE, quae
eodempartium stu, ordine, dispositione, acquetigura ob ingenicam
insectibilicarem constantissime, pollene, dum a mucationis ritio ex par-
Te Caltemabhorrent prorlasab inceriru im nunia esse, pronunciantur.
In caigitur nacura, in qua quedam immutabilicaris species emicat,
eternam pariter durationem regnare necessum est attamenubi quelo
immutabilicaris pulchritudo insignius effulger, quam in humano
Animo: qui exheranescentium cogirationum serie, acque perpetua
succeltione fluere semper, ac immutari dicendus es, immurabilitaris
tamen praestanrissimo quodam pririlesio sauder in ea tacultate, ubi in-
genitum rationis lumen, ac purissima intelligendi porectas oblitelcunts
Nunguam enim rario, ee incelligentia mutantur, nunquam fluune,
Sed Armiimine manene, mortis ictus, temporumque injurias neuci
quam excimeleune. Qaid namque ratione; incellisendique virture
conttantius, quid perennius, quid ab inceritu immunius: Semper
enim Animus constantissimo quodam lumine primas, ac univertales
artium, scientiarum que reritates (quarum norionu congeries humanaim
Rationem prosignit) eodem modocitra quamris murarionem intelli
Sit. Iea nam que exempli caula torum luas parres excedere, ansulos
quadrate figure rectosinricemque xquales esse, intellisentia a ssequi-
tur ut lcensincelligere nequent, de qua Rarionis humanx parcicipata
immucabilicare intra coxiose agemus, Rugustini Testum de Rnimx im
morralirare pro viribus incerpretantes. EA isitur humanus Animus
immortalis nam cum a mutarione aliena illius rario interire nequear,
eciplum Animum, cuiinsiderrario, sempermanere opus est. Nams
insectilis achomus, quia quadam immurabilitaris forma pertruitur, in-
corruptibilis apvellatur, Poriori iure immorralis dicendus est Animus.
incuius rarionis, atque incellisentiae penetralibus pretantistimum
quoidam Dirine imnutabilicatis restisium absconditur. Alie accedic,
immurabilitarem, quam Epicurusrerum primordiis attribuit, sub lire
adhuc ac discrimine cadere; Etenim solidéa pluribus in dubium verei.
EuT.

## Folio 252 — 82792707X:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
F c
P P IC V RVS
tur an rerera in Onirerso hujusmodi inlectiles, a individux natuK
existane, imoh non eridens, rerosimilius tamen ett, indiriduam na
turam omnino puenare cum corvoris subctancia, cui haud unitaris et
cellentia, sed multitudinisimperfectio consruere potius ridetur; quid
quidenim corporeum est. non unum, sed mulciplex est, uc planius ill
noaris inrestisationibus exponemus. Si erso hujusmodi tam dubia,
atque incerta Athamorum immurabilicas laris cA Epicuro, ut Atho
mos immorta les aftirmer, quantomasiscerta, ac firma humanx ratio
nis immutabilitas arsumenro cNe debet Orthodoxx Religioni, huma
num Animum immortalicate gaudere, cui immutabilem rationem lem
perque manentem quamdam intellisendi porestatem conrenire, mans
Fellistimum cM: Miror isitur, tam desipuise Ppicurum, ut, dum ca
duca ac miserrima corpora ab interitu rindicarestudet. Animum ho-
minum in quo Increatae Immutabiliratisintisnia quaedam delineamen.
ta tantum continentur, mortalem, ac corruptibilem remere efficiat.
Jam opus est, uc alceram Pricuri areumentationem aequissima judt.
ma decesitur eii lanee exasiremus, quxe lanenon minus ac prima Furilis est, ac imbe
una ac refel. CiIliS. Lrenim est quidem corporis interitus Fabricator morbus; non au
rem in aperroest, quod Animi morrem dolor machinetur. Lx hoc enim,
quodesrescircorpus, optimearguitur, illud interire posse, nam non
interit corpus nisi fuarum partium dissolurione, ad quam inducer
dam summopere tenditmorbus, qui rerera nihil aliud est, nisi quedam
ad inceritum, seu dissolutionem infelix dispostio; Px hoctamen quod
dolet Animus, nequit eridenter inferri Animum tandem dissolri. a
incerire. Siquidem insratus doloris sensus immortali, ex incorporea
naturae, quae tamen finica, _ facta sc, minimeadversatur; Possibilis
namque est, limitatus Animus, quitotus sit Animus, a dirisione, a
interituabhorrens, qui tamen ob qua idam narurx lepes corporis occa
Tione sc doloris capax. Pores enim dolor a duplici caula emapare.
nam clareintelliso, possein Animo corvori conjuncto dolorem con
tingere, rel quia ejusdem indolis est cum orsanico corpore, cujus sub.
ciliorem, masisque concitatam parrem redolear, vel quia quamris in
lectilis, immortalis, X inextensus sic, actamen ex liberrima FaCienHS
intentione, corporis occatione, doloris supplicio subiaceat. modo quo
supra fuseprobatum, e expolitum est. Ouis enim aperree falGtaris in-
cusare possit eum, qui asfereret, ac sultineret, Animum xgrescente cor
porenon dolere, quia in partes solritur, corporilque condirionem pa
titur, sed porius quia ex generalirerum institurione tale commercium
inter corpus, _ Animum tirmarum est, ur immortale, _ incorporeum
mucationem quamdam in se subire occatione corporis cogatur: Cum
isitur hoc eque salrem probabile sic ac primum, remere Epicuri secta
tores ex dolore, omni penitus dubitatione rejecta, Animi morrem inte
runc; Ouimodusratiocinandi fallax lane, e captiolus est, ut ex aPPL
ratunosronullonesorio colligitur.
DPHISMA OPAETOM
Enique cur hominem cum vini vis penetravit
Aeris; e in venas discessit diditus arder
Alterum Fpi
cuei. Sophi
licur.

## Folio 253 — 82792707X:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
GOH EDTATOS.
Coneguieur gravitas membrorum: praxedioneur
Crura vacillanti: cardes: it linrua; modue m.ns
Nant oculc: clamor, singultus, jurzia eliscunt 5
Ft jam caetera de zenore hoc quaecunque lequ’ntur
Cur ea sunt? nise quid vehemens violencia vine
Conturbare anim um consuevit corpore in ipso:
At quecunque queunt conturbari, inque pediri;
Sirnificant, paulo se durior insenuariu
Causa, fore ut Dereant avo privuz futuro.
Duin etiam subito vi morbi sape conctus
Ante oculos aliquis nostros, ub falminis ictu
Concidit, es seunus arit, inzemit, ex tremit artus
Desipit, extent at nervos, corquetur, anbelat,
Inconstanter, e im juctando membra fatizat.
Nimirum quia vis morbi distracta per areus.
T urbat agens animum, spamintes in aequore (also
Ventorum ub validis fervescunt viribus unde
Exprimitur porro cemitus, quia membra dolore
afficiuneur, ex omnina quod emina vocis
Eliciuntur, es ore foras glomerata feruneur.
ua quase consuerunt, e sunt munita viai
Desipientia fit, quia vis animi, at que anim
Conturbatur, e ut docui divisa scorsum
Disectatur eodem illa dstracta veneno.
Inde ubi jan morhi reftexit causa, reditque
In latebras ater corrupti corporis humor,
Dum quase vacillans primum consareit, es omnes
Poulatim redit in sensus, anim umque receptat.
Hlaec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso
lacteneur, miserisque modis distrata laboret.
Cur eandem credis sine corpore in aere aperta
Cum validis ventis atatem desere pose:
P X P 05+1
Ilee Carminibus Lucrerius Epicuro Rvens duplici talla, D larra euarra Lu
ll cararione Anime morralitarem octendere nirieur; Primo etitu crecii areu-
scarguit, cum ob immodicum vini ulum homines ebrietare laboranE, ponitur.
adeoferox acrisque rini ardor sansuinis Auoremagitac, ac spirituum
curbas per nerros excurrentes commorer, ac reluriad cumuleun, de
ledicionem excitat, ut omninocerebra perturbaco, insignicet imnure.
tur, acperturbetur Animus; Prenim vini ferrore in languinis hums
re Ceriente intelligen di Facultas pisrelcit e enerratur, le lirur rario
cinium, cogirandi porettas impeditur, ac Ansulae Anime porestates
quodammodoinsrmara procumbunt. Si igitur sola lansuinis agita-
tio, spirituumque in cerebro, nerrisquerumulcus, viai acrimonia vi
Sence, Animum concurbare, illiusque actiones impedireporell, mor-
calem animum ese, Parendum est; Juidquid enim impediri, ac contur
bari porck, s masis, maxisque impediens princixium urseat, ac mole.
ta
mentatio ex

## Folio 254 — 82792707X:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
234
PICV RVS
Aa couta sele insinua veric, tandem Animum interire oportebic. Nam
Timmortalis, _ incorporeus esset Animus, nullo pacto ardentis vin
Ferocia insolelcenre, Ductuante sansuine, murarionem ullam pateretur;
sed ab omnicorporum iniuria immunis, luas operationes libere cicsa
quodris impedimentum exerceret. Siisitur corpus illum perturbase
Potens est, plane infertur mortalem, ac corporeum pariter eAse Ans
mum. Altera vero arsumentatio desumitur a vi. e impetu morbi,
qui expissimetam ralidus, tamque riolentus est, ut ad rapidissimi ful
minis instar cum corpore identidem crertar, ac procternat Animum.
nimirum uc non tantum univerlam corporum cconomiam dissipet, al
prottiset, verum eriam singulasanimi tacultates, _ actiones orpusnet
ut prorsus intereane, penitusque eranescant, modo quo continsere lo
ler, cum aur reneni, aut apoplesiae ictibus humana vereutiuntur cot
Pora. Cum isitur tam renaz inter corpus, a Animam nexusinterce
dac, ut perturbatis, aut solutis orsanis perturbetur, ac pereat intelli
sentia, morti obnoxium Animum esse, tareare necesse est. VF Epicu
ritueatur errores, sic impius Lucrerius philolophatur.
CONFVT A XIO.
C. Primum expencam argumentationem Lucretii ex rini ardore
La Tanguinem commovente Animum humanum corporeum, e mor
dicur, ac no- talem eNe inferentis. Haec ratiocinatio eodem prorsus modoretellitus.
quo praecedcuca Cophismata rejecimus, ad nostri APparatuS a PerriOne
lacie convin. Comutelles. eHm cum vexaro, e percurbato corpore ob rinire
hemenctam deturbatur Animus, hoc urique ex duplici causa oriri por
rest, scunujusmodi etectus, _ phxenomena. Lucrerii carminibus ex.
volica. Calluobus eettisprincipiis commodéemanare possent. Nam
primo sunsamus cu lipicuso animam subtilistimum raporem, ac
quamdant duram cellussimis athomis contextam, aeque in crasiori cor-
Pore implicatam esse, ex lansuinis Auctuatione, _ rehementicommo
rione lxiritum eriam illius rennistimum, cuimentis porectas insidet.
agirari, atque diversimode comoveri, necestum eset. Deinde s1 po.
namus, Animum humanum hand eo poreum halitum per corporis or
Pana exvansum, sed nacuram insectilem, inexrentam, a corruprione
immunem, toramque intelligentem ese; utique juxta hanc positio
nem adhuc eeque eadem phaenomena lalvari, d explicari queunt,
ulterius pronunciemus ex naturx lesibus adeo finitum, et imperte
ctum Animum organico corpori obstringipose, ut hoc mutato, 
alteraro mutarionem quamdam ille pariarur, modo quo lupra latis ex
planavimus; nulla namque in hac hyvothehaperta Falstascontinetur;
R isitur eadem phaenomena possunt duplicis caulx beneticio obtineri.
e explicari, non rideo, cur Epicuri sententia sic orthodoxorum so
etrinx anceponenda, cur nimirum potiusastirmandum Gc, oriri ex Cpi
cureahrvoches, quam exnostra. cum utraque maniteste possibilis t
Idcirco dum tam audacter, ex cirra dubitationem ex jam expositis phe
nomenis. _ eAectibus Exicuri sectatores Animam corpoream, X COr
rupcibilem esse colligune, in tallacem, summeque impudenten
ATBUMCHLATIOnEM INCUETUNE.
Epicuri ratio-
inario expen-
stro accedent
sappararu fal
cirtor

## Folio 255 — 82792707X:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
EON F V X B
Prateres et quat Cherre, nulliusque ponderis rariocinium st Epi
curi, liquido parear, ad examinis rrurinam, quaelo, rerocemus prin-
cipium? Eucreriotirmatum, scilicer morrale luapte narura esse quid
quid extranciasenris impetu concurbari, de impeiliri vorest. Elinc Principium
Eucrerio
duxlex immorralicaris senus diltinsuimus. _ primo res dici porectim- maium ipsa
mortalis, quia perfectissima, ac prorsisimmurabilis eM, ur summa, ac met Epicuri
perperua rranquillicare gaudensnullam alterationem lubear, nulliusque docrina salfe
patis redar.
asentis ri decurbari ralear; quo pacto solus Deus immortalis appella. cuicur.
tur, quiadeonecelsirio existie, ex a quaris mutatione abhorret, ut nul.
lomodomurari, ex desicere quear, quam immorralicaris speciem orisi-
nariam essentialem, ac necessariam nuncupare liceat. Porea aurem
resaliqua dici immorralis, non quia omnem perfectionem implectitur,
ut ulcerius perhei nequeaca quoris defectu, e muratione immunis, sed
tancum quia cum insectilis sc, e inexrenla nullam partium Colurio-
nem pari, nullaque fniti asentis virture destrui porest. Ouam perte.
ctionem non à se sed alcerius benehcenrid deceveric, quae nimirum ex
Tenihil sc, _ ad nihilum cendat, tantum ex liberrima t’acientis inten
rione mortaliraris expers. Ouaproprer hujuscemodi Immortalitas
contingensderiraca, e ex alcerius roluntate orra dicatur. HHoc sccun-
dum immorralicatis genus haud summe immurabilitari adnectitur, sed
quoadmodos, e operationes es mutationis capax, in quo nulla manite.
Aa absurdicasinroluitur, nam ex una parcenon eA impolsibilis res im-
pertecta, ex Ainira, aux hoc secundo modo sic incorrupribilis. Quid
enim prohiber, rem finitam elucere polse, quae cum in nullas parres dis-
Tolvi ralcar, incolumis sempermaneat, ac nunquam intereat; uod la-
ne privilesium rerum primordiis, individuis nempe achomis iplemet
Ppicurus clargitur, apud quem urpore ob inanis defectum prorsusin-
sectilisathomus immortale, ac lempiternum corpus est; Rx aliorero
capite, dum res finica immorralis ponitur, oportet, ut sir aliquo modo
mucabilis, nimirum ut ulcerioris perfectionis capax(c, arque ad patien
dumapta, quoadaliquastuiproprietares, ex actionesmutari, e detice-
reralear, quo ritio, quidquid sinirum. ee limitatum est laborare opun
est, secustraud finitum, a imperfectum, sedillimicarum porius, ac
perfectissimum forer. Rodemmodo, quo juxta ipsius Ppicuri princi
Dia, etharhomus est immortalis, atramen quia finitum, ex imperfectum
corpus est, plures subir murariones, s Calrem illius morum expenda-
mus qui mulritariam derurbari, d attici porest.
Hlis Ermaris tacendum est primum immorralitatis genus. non polse
quidem ullo extranex causxe rabore perrurbari, ex impediri, cum omni
bus numeris absolura immurabilitare pertruatur; seens vero secunda
immorralicaris species, cujus substantia urpore insectilis, e dirisionis
incapax, quamris interire, ac destruinequeat, tamen dum plura pari
Porest, ac laepissime in as en do deticiar, utique perturbari, ac impediri
Dorest, modo quo animo corpori adiuneto contingit, qui est quidem
immortalis, atnon primi. sed secundi generis, ee ideomutationis ca-
Dax, ur occatione corporis perturbetur aliquando. e impediatur, non
camenomnino: Prenim quamplures in eo deliceleune facultares, ar-
que exercentur operationes, quasnullo pacto impedire, ac derurbare
orsanicum corpus porect.
IdcH.

## Folio 256 — 82792707X:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
eSC
. CXp R
Y
Eucrecius ad Ideired idem fero Lueretiiprincipium adhibentes hor pacto ad Ani
suum errorem ma humanae immortalitatem. oltendendam rariocinamur. Ouidquia
extranciagentis virture. ex impetu omnino. e absolure impediri, d
perturbarinequir, mortale, ec corrupribile neuriquam appellandunt
eAt; Nam ut aliquidtandem intereat, ac vere sirmortalitari. obno
xium, non saris est, ut aliquantulum perturbari, _ impediri pollE,
Sed insuper OPOTECE, ut lumma, de maxima in eo perturbatio pros
Enatur, nemipe si causa dettruens, e impediens, ita insolelcat d
urreat, uc totam, univerlamque rei economiam, ut itadicam, a
cexturam perturbare valcat. Arramen hoc nullo pacto humano An
moconsruere porest; siquidem et E corporum organis aut delirio, aut
insania aut ebrietare decurbaris, aemulcitariam impeditis, quam plu-
res Animi operationes enerrentur, prohibeantur, cranescant, aub
quorisalio modo immutentur; plures tamen insisuiores affectiones,
eeasendiporectates in humano animorisent, e continentur, ut nul
la corporisui, nullaque riniagicatione impediri, _ a lua tranguillI
tate removeri raleant; Inrer quas poristimum enumeratur ingenitus
impetus, insirusqueturor, quo Animus ad Cummum bonum, lummam
que felicitatem incessanter aspirat. Peenim sire Anima in corpore in
Taniat, sire deliret, sire somniet, sire cbrietotis ricio laboret, sempet
tamen roluptarem adamans, dolorem efugiens; ad tranquillitarem an
Helans, BOIUm exOPEaE, Bonum querie, atque ardentissimé diligit.
venullum effluat rempus, in quo summiboni species ac bearitaris ima-
30 desideria Animinon exciret, illiusque appetitus reheMenErnON
alliciat. Prxeter impetum ad bonum elucent in Animo fui ipsius scien-
tia, ac perfectisimi Entis species, et similitudo quaedam, siquidem
Dei, Animigue notiones in quaris nostra cogiratione continentur.
uxscipsum, aut Deum, quoris modovercurbatus, _t impedicus nullo
tempore isnOxarE POME Animus. Ouapropter emicane in Animo
quampluresnotiones, _ impetus, qui nullo impedimento, nullaque
extranca Paeriente causa ab Animo remoreri; ralent. Non eRtigiturr
lisconditionis Animus, ut quoris modo murari, e impediri guear,
idcirco immortalem, ac nunquam intericurum esse oporret. In eo enim
guxedam immucabilicatis species eAlorescir; ob quam imperturba
Bilis, e incorrupribilis ille nuncupandus est.
Audioramen a seclam Fpicuri dicentem; Rlationabilius esse 9 Tuam
curi sencemia hypothesim, quam ad nostram contusere, ut expositos effectus, a
areumentat. phxenomena in homine explicemus. Ptenim Anim Natura COrpOrCa,
_mortali posita, expeditius, ac simplicius intelligemus, qua ratione
decurbato organo, _ agitaro sansuine, commoreatur, ac lXcaTF AHI.
mus. Ouid enim inrellectu facilius, quam subtiliorem sansuinis
auram, e regetiorem halirum decurbari, ex multitariam attici affecto,
ac derurbato lansuine: Si isitur rotum Animx robur in sansuine cot
locemus, illicoinnorelcer caula, cur mutabilis sic, _ cum corpore
pariter Animus patiatur. Ouod tamen explicatu, _ captu disticilius.
summéque operolum esset, si Epicuri doctrina posthabita, reCUrTamUS
adinextentas, e immateriatas substantias, quarum nullam claran
nocionem habemus, quas si aliquando concipere velimus, ip(aSCOT.
Porum, sensiliumquererumimaxines adtibere necestum ell.
Seul
cenoscendum
emendandi
coxicur.
NOVa PrOFBi.

## Folio 257 — 82792707X:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
= O N F
Scultitiam aurem sapic, clara _ simpliciora principia contemnere.
abtrusiora vero, _ difficiliora amplecti, ur alicujusreicausam deresa. euam put
mus. Si ergo solocorporeadhibiro, hujulmodi inconcepribilibus in sit Exicuri se
um ad ina
corporeisnaturis rejectis, explanare, ec crelare pollumus caulam eorum, catorum
quae in homine contingune, Aulcum, 2c tatuum elt, aliam calcare ricur
riam, _ad larratas, ac imaginarias res reluri ad alslumisnorantix
rioeinium a
recurrere. Echisitur nequear aperre falsicaris orchodora hypochens
redargui, tamen ob suam insigniorem verisimilicudinem, lum-
manquetacilitarem, ac simplicirarem Epicuri doctrina illi prortus
anceponenda ridetur, nisia recta, ac matura philosophandi merhoaa
recedere relimus, qux aperte docer in rerum naturalium inrestigatio.
nesimpliciores, facilioresquehrpocheles praeterendas este, atqueam-
Plectendas. Ouamrishec ratiocinatio carneis rudlibusque hominibus
Plausibilisralde, ac speciola videatur, actamen si puristimam rationis
lucem consulamus, confeltim quam imbecillis, ac fallax sit, perci-
e
Diemus. Ouod urtacilius aNequamur, inricem gualo _ nostram, _ ouam absur
Apicurihypochelimac docerinam comparemus. Exicurus ur explicer, da dissicitior
1c
a veritat
qua ratione, rini rehementia perturbato lansuine, un a cum corpore de. alionasis Fxi
curbetur Animus, 2d subtilisima quedam corvora recurrit, ex quo- curi Hypotesis
rum rextura, ex harmoniatennissimam quamdam auram efformat, cui,
esensum, _ phantasiam,  intelligendi poreltarem adherescere pu-
tat, at quid guxelocognitudifficilius, quid abstruxius, e abhumana
intellisentia remorius: nam primo captu difficillimum est existere in
Dniverso corpora quedam indiridua; qux omnind a dirisione, sectio-
nequeabhorreant, quorum nimirum partes ita inricem adnectantur,
cancoque rinculo poris, ac meatibus sexosiris, copulentur, ut nul-
la’extranei, Agentis rirture, nullius corporis impellentis potesta-
resejungi, ac dinociari raleant, quibus tandem talis constantissima
figura inherear urnullius mutarionis sit capax, gux scilicer distringi,
alterari, aur in aliam ssurarum spcciem transmutari queat. Ouis
enimclare, eecirra contulam norionem hujulmodi insectilia CorvOra
aliquando incelligere vorerit: Ouidquid enim corporeum, _E exten.
sum est, infinities diridi, innumeraique fguras induerepose, ne-
celsario intelligimus, clarenamqueanobisintelligitur. Onitatisna.
curam luctare cum corporea substantia, quae Cuapre nacura mulcicudinis.
ac numeri defectum inroluit. Id tamen, quod masis Exicure doctri-
ne difficultarem adauget, eAt, supremi Numinis proridentiam, acque
Crearricem virturem e medio tollere. Cuis enim unquam capiat, quo
Pacto nulla Dei roluntare influente ab eterno hujulmodiinsectilia, e
immortalia corpora exricerint. Duis enim illorum partestam tenaciter
copularie ur nullum incerstirium, auc inane spacium illas sejunsac,
nullumqueagensdinociare ralear: Cuis illis totrarias peculiares, ac
Conllantissimas addixietiouras, ut alia ad prramidis instar, alia Ci plin-
drica, Spherica alia necessario, perque totum erum exiltant, modo
quophilolophans edocer Epicurus.
Deinde quis unguam intelliset, qua ratione forcuiro quedâ renuissi-
mamobilia, ac Spherica corpora inter tor innumeras athomorum curbas
selecta, _ ordinata Fuerint ad humanx Anime nacuram componen-
dam: Onde, quelo, tancacasusris, atque potellas, ut dirina Pro.
Am
viden.
emonsutu
WIIIHIHIHIHII

## Folio 258 — 82792707X:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
E PTCV R VS.
videntia femota, ex minurissimis summeque concitatis athomis ram in
signem, tam rivacem, tam que porentem auram educere valeat, qua
Praectantissimis Animi docibus pollear, atquesd Divinam peneintelli
Sendi poteltarem aNursac: quid, guaeso, captu disticilius, quid arduun
masis, magisque overolum, quam ex cxcis, e emortuis rebus, exatho.
misnempe rita, sensu, ex ratione deltituris insisnissimam intellectira
substantix ritam, ac rirturem eformari, ut quae sisillarim veluri corpe
dissima. ac inertia suntcadarera, dum in unum colliguntur, invicem
queadmiscentur, rirens, perspicax, ac ralidissimus tant Animus, in
Tellisentisrix robore, rarionisque excellentia exmorte, X putredinc
quodammodoeductis. Ouoprofectonihilablurdius, nihilque à ratio.
ne alienius. Praererea si quam constantissimum, quam immutabile st
humanae rationis lumen, ad verramus, nullo pactocitra nocionum pu
gnam intellisi porest, tenuissimo rapori, lansuinisque halitibus in-
Genitas, ac immutabiles Rationis ideas insidere; nam si Ratio ex im-
murabilibus quibusdam notionibus coalescit, ut aliguo modo con
sans, e immurabilis dicenda sit, urique in sansuinisflore, ac virali
quadtam corporisaura collocari nequie, Fluxa enim haud permanens ell
huiulmodi Rura, quae cum perpetuomutetur, e fluac, nullo pacto in se
ipsa claudere porest Rarionem, oux niutationem non paritur, cadent
Lemper manens. Ouod argumentum fusiis infra prosequemur, cum
primum arsumentum Ruguctini pro Anime perpetuitate certantis
exagitabimus.
Vlcerius quia disicilius, quam LOIR AFHOMOFUII FCXTUITA, MOTU, COASU
ratione, ac situ relle explicare, quo pacto sublimiores Animi operationes
pexticiantur, unde ad intinitum bonum impetus oriatur, qua ratione
comparandi, a corporibus abstrahendi, iudicandi, dubirandi ris, at
que porestares inanimo oriantur. Lxplicene, queso, Si ralent FviCuri
fectatores, undetantus nexus inter localem morum, ex incejji oendi
actiones, unde ranta affinitas inter minutisimas mobilesque attomos,
e praectantisimas Animi facultates, ut dum hoc porius modo, quam
alio inricem implicantur athomi, ac per crassioris corporis Organt
cientur, illico intelligendi ris erumpat, judicium, liberrima rolUnTaS,
rorque excellentes mentis affectiones prodennt: Ouisenim non videt
nultam inrer hasres cognationem elucere nihil corporum fipuras, dc
moriones Animo, ut intelligat, judicet, ac ratiocinetur, conferre,
imoclare intelligimus quantum corpora, corporumque imzoipes im
vedimento sine Animo, ue intellisat, qui ur tuam intellieendi rirtu
remad ulum rerocet, Pele a corpore, sen siliumque rerum simulacris
avertere oportet: Ouid enim insanius, quam nobilisimam intelligen
diactionem ex rilissimo aC CxCO COrpOrum motueruere imo cum iplo
motu contundere: Flocaurem copiohus octendemus infra, tum in AU
Dustinensis rextus interpreratione, tum in noatris inrestigationibus,
cum Analrtica merhodo Anime naturam aperiemus.
Ex adversoaurem quislanx mentis non ridet, quam rationi consen.
tanea; captuque faciliornonra sichyporhesis, quam e sides, et ratio
manitestilsime docen: Erenim primo quid clarius Animoconcipitur:
nam etiam dum dubitamus, an exictat. an sEcOrpuS, cerro Scimus,
Animum ec, nempe exictere nos, qui dubitamus; nihil enim animo

## Folio 259 — 82792707X:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
EOHFT
x A 
se iplo praelencius, atque notius, quod si nullo nexorio concipimus
quid sic Animus, cum intellisimus, aut judicamus, auc rariocinamur.
quid quaeso prohibet, eadem Facilitare incellisere vose incelligenrem
naturam, quae rora sit Animus, cum ex hoc quodmeincelliBere, IC Co
firare quoris alio posthabito inrelligam, optime incelligomerivere
_ existere, hinc nihil magis intelligentix accommodatu quam res que
Sit tora intelligens modo, quosolide, ac subrilirer in lecunda parre hu-
jusoperis cum Rugustino exposuimus. Deinde cum humane rarionis
indolem, ex deriratam immutabilicarem intelligimus, il lico Animum.
cuiilla inherer, incorporeum, ac immorralem esse plane percipimus,
ut nulla effulgere polsit in nobis idea, in qua rariocum caducocorpore
concilietur. Cumi aurem a corporis natura Animum alienum esse in-
telligamus, ex paricer immutato, e affecto corpore, illum diversimode
attici, ac decurbari nobis pareat, profectoratione prxlucenre, ut hoc
Phxenomenon exponeretur, non ad Eluxas, emorruas, rilelq; achomo.
ru naturas contusimus, sed ad mutuum commercium inter insectilem,
inextensumque Animum, _ corpus organicum ex liberrima lacientis
incentione tirmatum, quopoliro summa quadam simplicitate, quod
masisarduum, ac disticile eA in homine, explanamus, quid enim ca
Deu tacilius, quam primo perfectistimam naturam, nempe Deum exi-
Rere, cujus ingenitam quamdam ancicipationem ipso met Ppicuro do.
cence, habemusi Deinde liberrima lua voluntare posse Dcum Animum
Anirum ethi immortalem. ex inextentum adeo corporeis organisad-
nectere, ut altera natura in alteram, quodam muruo erumpere comercio.
agereraleat, modo supra exposito, idcirco quamris qui sentus, et
carnem consulune, facile sibi luadeant, summovere rationi Epicuri do-
Etrinam congruere, attamen E intimius intellectus oculis animi recel-
sus, ac rarionis penetralia inspiciamus, nihil lane Epicurea hyporhes
monstrosius, atque absurdiusnobis apparebit; Corrigat igitur carnem
incellectus, sen lus emender ratio, handcorricem. sed animi riscera in.
rucamur, uc haud ciera Animi oblectamentum, ad nostra Caluris securi
carem, quam sapienter, quam solidé orchodora Relisio nos doceat, in-
rellisamus.
Jam opus est, ut alteram RPICURIAIBMMICICA LOCHICDCHCTCMUS, Ca
jus vistora in morborum imperu, atque vehementia sira est. Dissolvit
quidem corporis economiam morbus, dolorem, ac iniquas Tollicitudi-
nes in Animo excirat, Animum tamen non interimit, et h corpusde
Aruic, non enim luapre natura xerelcens corpus Animam afficie, ac
decurbat, sed ex liberrima Authoris voluntare, qui Raruit corporis oc
casione Animum illi conjunctum mutari, idcirco cum hujusmodi
mentis muratio, e affectio in corpore optimé polsie explicari, nolra
auxiliance hrpocheh, nequit Exicuri lectator indubitanter, ac ciera
captiolam ratiocinationem aftirmare. Animum humanum in CorpOre
derurbari, quia suaprenacura morralis quidam, aC COrpOreuS rapOr eAt,
cum hoc idem Phenomenon xque profluere postir a direrlo princivio
modo, quoanobis latis envelcarum eM. Quaproprer hoc secundum
Epicuri arsumentum eo lem prorsis modoretellatur. quo Cophilma
ca guxe prxecedunt, nollro prelucente Apparatu, oppuxnarimus.
r

## Folio 260 — 82792707X:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
26C
E P ICV BY. S
SOTHLSMA OVINTOM.
a
quoniam mendem sanari, corpus ue aerum
Cernimus, es stecti medicina posse videmus,
Addere enim partes, aut ordine traricere aquum est
Aue aliquid prorsum de summa detrahere illum
Commulare Anm quicunque adoritur, es infil
Aut aliam quamvis naturam flectere quarit.
At neque cransferri sibi partes, nec rribui vult
immoriale quod est quidquam, neque defluere hilum
Nam quodcunque suis mutarum finibus exit
Continuo hoc mors est illius, quod fuit ante
Ereo Animus sive agrescit, mortalia siena
Mucit, mi docui, seu flectuur a medicina
Vsque adeo falsae rationi vera videtur
Res occurrere. es effugium pracludere cumti
Ancipirique refuratu convincere falsum.
Denique saepe hominem paulatim cernimus ire
Et membratim vitalem deperdere sensum,
In pedibus primum dizitos livescere, es uneues
Inde pedes, es crura mori, post inde per artus
tre alios rractim celidi vestieia let he
Scinditur arque Animae quoniam natura, nec uno
Tempore sincera existit, mortalis habenda est,
Duod si forie putas ipsam se pose per artus
Introrsum trabere, e partes conducere in unum
arque adeo cunctis sensum deducere membris;
 locus ille tamen, quo copia tanta Ammai
Cositur in sensu debet majore videri
Dui quoviam nusquam est, nimirum, ut diximus ante
Dilaniata foras, dispercitur, interit ereo.
Duin etiam. si jam libeat concedere falsum
Et dare posse Animam elomerari in corpore corum
Lumina qui linquunt moribundi parciculatim
Mortalem tamen esse animam fateare necesse est
N. c refert, utrum pereat dispersa per auras
on contractis in se partibus obrutescat,
Duando hominem totum magis, ac masis undique sensus
Deficit, et vita minus, e minus undique restat.
XPOSLFTC
.Id quoque praesarit mortalem vivere mentem
Ouinta Lu. 
rerir argu
ponitur.
tana co Cu alsumenta elesantillimo carmine à Lucteu
moncario ex. mortalitarem adruendam expolica: Hloc enim pacto
primo rariocinatur. Cum corpus xprescir, tunc lane aeser eraciu
Animus, ur cum, aur insania, aut delirio, aurmelancolico furore cor
ripirur, qui deinde pharmacorum ope, ad salurem corpore redacto.
T2MI.

## Folio 261 — 82792707X:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
DNF VT. A T VS.
sanicarem nancilcitur, atque a morbo pariter cum corvore vindicatur.
nonporest aurem lanirari reltirui Animus: nli vel aliquid illiadda
tur, velab eo suberahatur. vel illius parres diversimode invicem dispo
Mancur. Hlinc non exvellirur morbus a corpore, nihiper addicionem,
duc subductionem, auenoram quam dam parrium coordinacionem; tia.
cendum ixitur est, morralem rivere Animum; quidquid enim immor.
tale elt, talis est indolis, ur nihil ei addi, aurabeo lubduci raleat, cu-
jusque marationis incaPaZ.
Secundo Funeltum emorientis Hominislarum expendens sic arguit
Exicurus. Parres hominis linsillarim moriunrur, idea homo mem-
bratiminreric: ex ita scindirur Anima, quod sfr, mortalis habenda cAt:
Si rerdarbirraris, Animam se posse in unum concrabere, et incrortum
recipe c, totamque rim luam emembris omnibus deducere; hoc poti
10, ex concero; lequeretur necessario eum locum. in quem lelerece
Perit, e contraxerit, egresiesentire, ac lape e; aequiid non tt, erso
dispersitur, ac dissipatur, et ita interie; idcirconihil retere, urrum
Anima disperla. _ discerpra percat, an contractis. ex conductisin le
parcibus absupelcat, ee tenlus tuos amirtar; quod fieri videmus in
homine moribundo.
+OLA FI
Vamajoriclesentia, e venustare hujuscemodi Lucrecii carmina Nostio auxi-
Pollenc, cd rirulentiora Cunc, ac Facilius imperitos, autroluptua. liace Appara-
rios homines in fraudem impellunt. Prima aurem ratiocinatio ex du lar sit Epicur
plici capirecapriola, e Fallax habenda est. Lrenim primo tanquam areumencacio
cerrum. ex explorarum firmarid, quod es in quaectione, de quo nimi nam facilli
rum a nobis in praesentiarum controrertitur, huc enim noura disputa.
tiorendie, an Anima sit ejuldem indolis cum organicocorvore, ut Da-
riter in parres, ucillud solriraleat, ac tandem interire; epicurus rero
uc Animum ica se habere ostendar, docer, cum Canicari sele rectitue
re, additis, aur Tubrractis parcibus, aur per inductionem novx dispo
sirionisin partes, quibus conctat; arque adeotanquam manifectum ca
cuic extenta, ac solubili corporum magnicudine Animum laborare
quod sane lut lice eM. ex in ancipicipolicum, nam etsicerrum eA organi
cum corpus lanari adlitionis, aur subductionis aur noux parrium dif
Polcionis ovc, cum Tubaantia guxdam exrensa, sectilis, partibusque
constansAr, atramen non adhuenocum. ex maniteltum elt eodemmo-
dolalubritarem nancilei humanum Animum; Si quidem in dubium
vertimus, ac dispuramus, an divisionem, corporumque tumorem pa-
tiatur; Prenim s suaprenatura insectilisest, d inextentus, ur lanitari
restiruacur, nihil addi, aut ab eo suberahi porelt, modoquo conrinsirin
organicocorpore, sed per novosquoldam modoscosirandi, ac perei.
Piendiim eo exciratos occatione corporis ad lanitatem redacti, ob con
Juncc. onisleges, ac mutuum corporis, animique commereium. lanc
enim porintimum xexrescir Animus, cum dolore torquerur, aut in lua.
rum operationum exercitio decurbatur, ac impeditur; quamala, ut a
hirciieint Animus ablque eo quod ci. durnore parres addantur, aur ve
reres lubducantur, aur parres, quibus efformatur, divertimode dispo.
nan
me derexitur.
quam al

## Folio 262 — 82792707X:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
262
P PTC V RVS
nantur, quae ngulaincerta sunt, e sub quaectionem cadunt, Patis est,
Rexdolorissensu ad volupraris perceptionem, atque ad dirersoscosi
candimodos reluri transteratur. ut modos percipiendi tantum immu
tet, nullam corporum partem, aur extensionem in le admittens.
Salterum Lu Px quoalterum Exicuree arsumentarionis vitium aperte collisitur.
crecianae ra Epicurus namque ex eo quod sanit. ris pharmacorum auxilio corpore
vilium aperi- rellicuro, ad sanitarem, ac tranquillitarem redit Animus, indubitanter
intert Animum mortalem, ac ejusdem conditionis eNe Cum COrpOTC.
cum hocautxgrescente, aut ad lanitarem redacto xgrescar identidem,
auclanetur Animus; in qua re rehementer allucinatur. Pcenim quam.
vis hoc phenomenon in homine optime lalvaretur, atgue exPOneretuI
posira epicuri doctrina, attamen aequenos illud exponere valemus, ac
principium lonse diversum recurrenres; Nam ex hoc quod Animus
ethincorporeus, ex immortalis ex liberrima facientis intentione com
mercium inirer cum corpore, modo a nobis supralaris exposiro, iam citra
corporum affectiones, partiumque dispositionem, qua ratione muta
2O, _ aHCCTOCOrPOTE, mutaretur, _ acticeretur Animus, in medium
haud improbabiliter adduceremus. Cum igicur hxec cadem numero
resab Epicuro proposita eque raleat a duplici principio emanare, du
bium, _ oblcurum adhue manet, an revera porius oriatur ab una,
quam altera caula, arque adeo temeritaris, ac precipitiis iudicii virio
Epicuri argumentatio laborare videtur.
Deinde verum quidem est princixium Ermatum a Lucretio, Morrale
ec omneid, cui partes addi, aura quo subtrahi porlunt; quidquid enim
partibus constat, quae diversmode transponi, aut ab incesra natura re
cedere porsunt, id morrale esse oporret. Non hujulmoditamen se habet
Animus, aur salrem non axerrum, ex eridens est id Animo continge.
re, cum hic sanicari restiruitur, ue supra demonstravimus, cum ma-
nifere posibilis sic Animus hnitus. _ impertectus, qui prO Fux MaT
r conditione in agendo aliquo modo deficiat, XgreICAF, aC TanCEUE,
Petamen quamris divitionem; ac corporee magnicudinis murario
nem reiiciens. Quod s sensus Ppicuri sic, morta le prorsisesse omneid,
quodmutationem subit, modosque diversos, ac diversas axendira
tiones induere poreat, axerre lultinemus, ad ductum principium reri
caridissentire; sguidem hoc pacto, neque ipla rerum extensarum pri
mordia immortalia dici possent, ut Epicuro arridet. idcirco sibimet,
iplecontradicerer, non enim immortalitas derirara, ac secundi pene
risadeo summe immutabilitati adnectitur, ut aliquo modomurarine
queat, aliud enim eAt, ese prorlusimmutabile, aliud esse immortale
immortalicare parricipata, _ continsenti, modo quo supra lueulentet
explanavimus.
tam suxerest, ut, quam subdola, e enerris altera Exicuri arst
mencatio lc, aperiamus, hoc enim tariocinio in dolosum Cophisma p.
rirer incurrit Epicurus, tanquam exploratum, ac eria probatum ponens
quod estinquectione; Frenimait, Animam membratim perire, nem
De in parres scindi ac dissolri, ur primo una pars, deinde altera disipe
rur. e cranelcat, idcirco ab eotamquamres certa ponitur, Animam
renuisimum, ac fluidum quoddam corpus esse per crastioriscorporis
orsana erxaulum, ac diftulum, ur non alia rarione emorientis homi
nIS
ejocinationi

## Folio 263 — 82792707X:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
COHEV ER TV5
nismenbra paulatim, ac sinsillarim sensum, ex vitamamitrane, nin
quia Animx particulae in orsanorum mole exporrecte paularim folvi.
ee in aurasabire incipiunt, quibus omnibus loluris. et extra corpus per
derem excurrentibus, incepra Anima incerire dicatur; hoc aurem eAt.
quod a nobiscontrorertitur, an scilicet Anima sic extensa, parcibus in
Aructa, e in organicum corpus reluti subcilissimus halitus expansa
quodcumtanquam trmam, e exploratam rem ponit Epicurus, facili
negorio deinde sibi luadet, sesejam quaestionem solvisse, dum ad succes-
sram quamdam Anime particularum dissipationem, ec in membris
cranelcentiam contusit; Primo enim ostendere debebat, humanam
Animam sectile corpusper orsana exporrectum ese. Neque opponas
hoc ex ipso essectu, arque phenomeno demonstrari, ut incellisine.
queat, e explicari, quo pactomembracim homines sensu distipato
emoriantur, nis Anima extenla, ex quoad sui partes in corpore inclu-
Ca, e explicata collocetur, non enim hxc ratio urset, nulliusque mo-
menti eshec oppolicio, nam ut in emoriente homine hujusmodi ap.
parentia, seu hic effectus procreetur, necessum neutiquam est ut Ani-
mam corporem, atque mortalem esse Angamus, ut in parres paulatim
inmoribundohomine tolratur, e in halicus guoldam cransmutetur.
cum optime ex alio longe diverto principio crumpere valeat, nam
cciamsiinlectilis, in extensus, e incorrupcibilis enet Animus, per hoc
tantum, quod non ab existendo, sec ab agendo cestaret, cum organa
corporis lolruntur ac decurbantur, jam exposica phaenomena insignil-
sima quadam probabilitate exponerentur. Cium erso membratim emo.
ricur homo, id ex duplici causa originem rrahere porest. Primo ex co
quod Animus cennistima aura per corpus dilatata eset, ut placer Epicu-
r0. Tuxca quam hrpochesim membra non alia rationeritam, ex Ten
Tum deserere dicerentur, nifquia Animxe particula illis insidenis era-
nelceret, atque in auras solveretur, rerum etiam ex ab exidentia remo.
veretur. Deinde porestidem effectus ab alia causa ortum habere, non
quidem ab Animee disolurione, d inceriru, sed porius  defectu oxera-
rionis, nimirum ex hoc, quod Anima non amplius suam opcrationem
in alsente, X emoriente membro exercear. Siquidem uc Anima in quo-
viscorporis organo sentiar opusnon elt, ut sectilisA, aC in FOLOCOE.
Poredilperla. Hamprobabilius est, e Forrasse eridens; Animam sen
tire iner corporisparre, ubi illius substantia minimé est, ut solidissimé
in prima parre hujus operis de Animae quantitare cum Ausustino dispu. cur Anima a
tantes demonstrarimus, idcirco admonendum est, non recedere ritam, _x corpore rande
sensum acorporismembris, quia Anima recedie, solritur, ac interit, recedat, ape-
cum semper eademineolumis, e illaesa lubstat, Sed ex adverso quiq
Organa deturbantur, atque ob rextura murarionem, partiumque Tolu-
rionem amirtunt proporrionem, e coneruentiam ex Nlacurae legibus
requisicam, ur immortalis Animus inillisagat, ideonulla amplius in
itur.
illis riex ex sensus actioperticitur; haud absimili modo quo in musEI Exemplum de
ordanihictulisnon ideo harmoniens lonitusinterie, quia aer in illis in. aere, es horo
Porio in me
clusussonum procreans perit, e ab exictendocestar, sed porius, quia dium aser-
fillulx decurbantur, tranguntur nempe, aur quorisalio mododilace- iur
rantur ut aer haud in se existere, sed tantum in Actulis agere ob organi
delectum cesser. Podemetiam pactonon ideo decurbatur, ac emoritur.

## Folio 264 — 82792707X:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
264
 PIC V R V
S
utita dicam, horolosium, quia Motus illiusrotas, atque orsana dele-
ric, Sed contra porius motus actio cessat esse, e perit in horoloBio, quia
illius organa impediuntur, ac perturbantur. Ouapropter non abell
membris sensus, quia interit Animus, sed quia hic ab organis 0
junctus, abas endo in corpore cellat, quod optimé explicari potest, 
cirra quidem apertam falsitarem, li inter inextentum Animum, ae co
Dusorsanicum mutuu quoddam commercium libera Facientis intett
tione sirmatum collocemus, ut jam Expistime a nobis declaratum est. d
isitur hocidem phaenomenon, quod ab Epicuro in medium afertur,
potestplane Calvari, ex exponi duplicishypochelisbeneticio, Ppicureu
nempe, ex Orthodoxae, Cane dicendum est, in Fallacem arsumentatio
nem Ppicurum incidere, dum omni dubitatione rejecta, tirmojudicie
hoc Phaenomenon ex luo principio nempE Ex COrpOrCA, e mortal
Animx natura ortum ducere arbitretur.
Oraurem planiis incellisatur, qua ratione juxta nostra principia
Paulatim rica, ex sensus in emorientishominis orsanis deticiat, adma
nemus, immortalem Animum ob unionis les estamdiuasere in cOrpo
ab rC, Quamdiu hoc est rite dispositum, perfectis, ac congruis organis in
ascndo in or-lructumt, per cujus renas, arterias, arque nerros sansuis sansuiniique
icuo, el Luoorhalitus concinno, e proportionato quodam mo
tu excurrat, _ cicatur; humanum enim corpus veluri hrdraulicam
quamdam machinam imaginamur, canalibus, ac tubulis inllructam.
per quosfuida quedam corpora, ut languis, e renuissima spiricuum
animalium aura circulari latione moventur, cum autem  exacte, 2c
congrue claborata fuerint hujus admirande machine orsana, e libere
cirra quodris impedimentum remperato, e consruomotu Auide, ac
cenuiores subllantix excurrerint, tunc ob unirertales leses à Supremo
Conditore liberrima voluncare lancitas, dum incorporeus; ac immor.
calis Animus procreatur, ex jam organizato corpori obAringitur, hic
urpore hominisforma, Speciesac rigor luas operationes in organis Cor.
poris exercere incixit, idcircoritam, senlum, ac enersiam illis im
Partitur, ut tanto cempore hujulmodi Anime actiones continnentur.
quantoconsrua, e debita oreanorum dispositio durat, qux nis ad(t.
desiciente proxortionaro instrumento, haud ene, sed agere Animus in
corporecestat. Ouamobrem cum obsidente morbo debita Organorum
disposirio decurbatur, partium immutatur rextura, congulatur lan
suis, tenuistimus spiricus aur evolat, aur in crasiori Tubstantia impsi
catus nequit luosablolvere motus, in corvoris membris selidi letha
restisia apparent, nempe interitus, ac mortis horribilis horror il
membrorum livoremaniteltantur, tunc omnem à corporeanimi ope
rationem abesse, necessc elt; Hlincnon Animus, sed corpus solvitul
nonmentis substantia, sed sanguinisspiritus, ac Aos in auras abit, no
que ulla Animo insignismuratio continsit. cum tantum asere desina
in coloco, in quo, urpore molecarens, rerera non exiltebat, Se d solun
modonsebat, non eniminsectilis, ac spiricalis substantia per partium
expantionem corpori congruere porelt. Ouidquid enim exiensione
descituitur, a spatio, atque locoprortus abhorret, X rantum ibi dicitut
ese, ubihaud diffunditur, sed tantumasir. Cium erso membrarim
emoritur homo, es sen suspaularim amirtir, neque distipatur, nequa
COn
Ouae ratione
Animus
Tano corvor
cesset expont

## Folio 265 — 82792707X:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
CONFDM AN V. 5.
265
contrahitur, aut in unum locum e singulis deductusmembris cositur
Animus, quaecunque enim hoc pacto slomeraneur, et contrahuneur,
Parribus, ex extentione constant, quibus intellisensnatura caret, sed
solum Animus paularim dum orsanorum rextura decurbatur, quon
dammodo sele disfocians ab orsanis, ab operando in illis se ablinet.
Cumisitur hac hypothesis nulla manitesta falsitare laboret, ac res ral-
de verilimiles, rarionique consentancas amplectatur, arque principia
claudar eridenter possibilia, nulla ratio est, cur porius Ppicuri doctri.
nae adhaereamus, probabiliori, ac curiorirejecta senrentia; quis isitur Fallacem esse
Epicuri areu
non ridet, quam leriter ac subdoleratiocinetur Epicurus, qui ratione mentationem
contempra, solossensusadhibet, solaqueuritur phantatia, ut Animi evincitur.
nacuram inrettiset, cujus praektancillime operationes, ac TaculTates,
cum sensus, e imasinationem effusiant prortus, ac lareant, (ola ra.
tione, ac nuda rancum incellisentia handsentu, ee phancatia incellisi,
atque apeririponunt.
et itentt ilia
Fixa manet cerro, velur aures, atque oculi sunt
Atque alii sensus, qui vitam cunque subernant:
Ft veluei manus, atque oculus, naresve, seorsum
Secreta à nobis, nequeant sentire, neque esse
Sed tamen in parvo linquuntur tempore tali
Sic animus per se non quit sine corpore, es ipso
Esse homine, illius quasi quod vas esse videtur
Sive aliud quidois potis es conjunctius eji
Fincere, quandequidem connexus corpori adharet
Denique corporis. atque Animi vivata potestas
Inter se conjuncta valeat, viraque Pruuntur
Nec sine corpore enim vitales edere metus
Sola potest animi per se natura, nec autem
Cassum Anima corpus durare, e sensibus uli.
Scilicet avolsus radicitus, ut nequit ullam
Dispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto.
Sic anima, atque animns per se nil posse videntur.
Nimirum quia per venas, e viscera mistim
Per nervos, atque ossa tenentur corpore ab. omni
Nec maenis intervallis primordia possunt
Libera dissultare, ideo conclusa moventur
Sensiferos moius quos extra corpus in auras
Aeris haud possunt post moriem ejecta moveri,
Propterea quia non simili ratione tenentur
Corpus enim, atque Animans erit aer, s cohibere
Sese anima, arque in eos poterit concludere motus
Quos ante in nervis, es in ipso corpore acebat.
Duare etiam aeque etiam resoluto sorporis omni
Teemine, e ejectis extra vitalibus auris
T quoniam mens est hominis pars una; locoqua

## Folio 266 — 82792707X:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
266
DIcDu
Dissolvi sensus animi faleare necesse est
Atque animam quoiiiam conjuncta est causa duobus
EXPOSIFIC.
Imhic haues allexide, fectirisque mutis pro Exicuri do. Trinz
canit Lucrecius, duo alia leristima conrexir arsumenta, quo
nacio ero ni rum DFLMUM HCPlOcedic. HTumanus Animus sive Mens, una eA COrDC
na morcalt. x15 patu, CLLWHXa loc0, qua nimirum ibi constanristime relidet, ubi
consilium, acquerite resimen riset, ubi nempe dirersis cordis pet
curbationibus atticitur, incellisendique porettarem exercet. Oua
proxter illius sedes; arque regnum in Dectore, lireprecordis po
cistimum collocatur; cui menti Anima adnectitur, quxe est veluri
Animiprocessus. ec irradiario quaedam per corpus univerlum, qua
vitam, acque lensum caereris corporis orsanis imparcitur, qua com
mora Anima ob muruum nexum asicatur Animus, e ricistim. SiiBi
tur pars una corporis eA Animus, regerior nimirum, masilque cot
Citata aura in insisniori corporis locoreonans, necellum est, utmorta
lisst, atque arulla aorocorvoreinterear codemmodo quo, quia ocu
lus, aures, aenas es partes sunt corporis, ita inricem in codem corpore
adnectuntur, ut h a corporearellantur, acque mutud sevarentur, illi
cointereuntes, esse, e agere desinant.
Ocindehanc aliam subir rationem. Animus. e corpusadedinvi
cemadnectuntur, uralrer sustincat, roboret, ac tueatur alterum.
Erenim. uc Animus incelligat, sentiat, imaginetur, rica lesque mo
cusedat, necessario corporis orsanis indiset, a quibus lejunctus, nul
dam quidem actionem ad ulum rerocare Dorelt, eo prortus modo quo l
oculusa corporerorosejunsatur, illius videndi voreltare eranelcen.
ce, nihil sanc Borere Doiert.
Acrice rerla Animo corpus indiser, ut suos morus absolvat, vires
cucatur, rita, ac sensusaudear, sicuri ersodeturbatur, ac dissolvitue
corpusab Animo dissociarum. Colvitur parirer, _ cranescir Animus.
Aacorpore leparerur. Cum ergo Mens in corvus, corpus in mentem
agat, utmutuo sbi vires, sc robur clarsiantur, sequitur non minussc
corpus, mortalem, aeque caducum ese Animum, tam renaciter corpori
adnexum. Hlinc subiunsir Luererius. Cum Animus sir ex primordiis
rerum, minurissimis scilicer arhomis contextus, necesseest, ut hujus
inscetilia corporanon snc ab. inricem magno distita interrallo, sed
opus es, ur alterum alceri approximetur, ac conpruum fIE, uEtan
dem exiphs elesans animi Aruccura coalescat, ad quod obrinendum.
Oportet, Animam reluri inrase, in corpore conrineri, quodrerum
primordia cohibicat, acque siltat, ne muruolejunsantur, e ccorpore
inaerem irrumpane, nam dum Animi partes e corpore exredienies in
aerem excurrunt, ranto interrallo sejunguntur, ucrocus pereat Ant
mus, qui si inacreincolumis, ac inteser remaneret, Aer. illi adnexis
animatum, ac rivens corpus feret, quo nil absurdius. Pacendun
iticur cM. Animum prorsusincerire, arque in aurassolvi, dum a tou
corpore, cujus unaporset, avellirur.
Duplex Epi
ori arrumen

## Folio 267 — 82792707X:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
ONF V
T
DN E VT A F
Ogari, ec inepereporius, quam philosophariin exxonro Tvere
Nostro acce-
eii Pexturidetur Epicurus. Ac primo aperre inficiamur, hu. cu viragui
manum Animum, sire Mentem esse corporis parrem, dicere debebat
e appara
ibdola EpF
Exicurus esse parrem hominis, haud corvoris, erenim Animus simu curi racioc
ratio refeltin
cum corporetorum efformathominem; ex quoquaelotanta cerritudi- cur.
neillecollisit, Animum esse partem corporis: Ouia Fortan luas inA.
Eniores operationes in aliqua certa, e tixa corporis parte perticit, ex
exCTCeL? Actamen quis non vider; quam temere, e captioseratioci-
necur. Siquidem ut Animus insisniter in cerra quadam corporis parre
aur ver universum corpus asere rideatur, necesse minime eAt, ursIE
Dars una corporis, scu ut in corporetanquam in rale cohibeatur, aeque
explicerur, led laris eA, ut ex nature lesibus corporis orsana cositan-
dodirerhmodeafficiat, accommorear, ut illiusledesin corpore, pars
cadicatur, in qua haud effunditur sed prectantius, ac ralidius agie
Animus, idcirconulla ratione cridenter convinci porest, Animum
eReincorporetanguam in vale, aut esse fuapte natura toricorpori adne
xum, cum jam ad ducta ab Ppicuro phaenomena postine oprimé exxoni,
invicenque conciliari, eriamsponamus, ac tirmemus, Animum in-
corporeum ex immortalem esse, cujus corpus non ras, sed tancum in.
Arumentum sc, quotanquam insisnior, alciorilque ordinis natura ue
illud resac, utatur. Ciumisitur nostra hyporhelis sceridenter posibilis, punesro
ac saltem xeque probabilis, quam sir Epicuri docerina, liquido intertur, param Fallan
cohibendum adhuc judicium esse, e nullo pacto astirmandum, rem ostendicur
ita se habere. sicuri levirer putatur ab Ppicuro, quisane, ur ex noctri Epicurus
apparatus assertionibus cridencer collisitur, in Fallacem hic incidie
argumentationem.
in quibus rocibus deceperix quaedam lacet amphibolosia, scu equivo-
cario, nam vel nomine oculi exempli causa reniciplamet videndi, ac
sentiendi tacultas, velorsanum corporeum, quo ad risionem exer-
cendam uritur Animus; Si primum faceris, tallum quidem pronuncias,
quod hnempeoculus a corpore leparetur interie, ac dissolvitur, nam
cum videndifacultas, quae iplemet Animus eh, a torocorporediltocia.
cur nentignam eraneseie. Ced adhie inceora manerin Animo, qui A
bene disposto oculo conjunsatur, ex nature insticutione. semper ad in-
Spiciendum apeus est. Si vero venie secundum, E nimirum nomine
Oculiipsum corporis organum intelligamus, tune RoculUS a FOEO CON-
Pore sejungatur, non amicciefacultatem ridendi, guxe soli Animo, infI.
det, sed tantum delerit esse Instrumentum Animi, ut hic rideat.
Bcenim ex naturx lesibus, uroculus ad ridendum inserviat Animo de.
bec cerebroacque spiritibus animalibus opticorum nerrorum opcad-
necti, idcircodumatorocorpore lejunsitur, instrumencali uc ita di-
cam videndi virture destiruitur imparigicur estracio, nam eth anulso-
oculo a corpore perir in oculo instrumentaria vis, illxsus tamen manet
Animusarulsusa CorpOre, E cujus natura prorsus alienus est. Simili
modoalrera retellatur ratiocinario, ex hoc enim quod Animusurri.
deat, dur gnovisaliomodo sentiar, e imaginetur, non necelsario se.
qui
Flucaccedir, nihil prorlis probare exemplum oculorum, aur aurium,

## Folio 268 — 82792707X:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
408
F PIGD R VS.
quitur, Animum suaprènatura corporiadnecti, à corpore pendere;
Eenim hic ulus, _ organorum necesiras ad quasdam operariones i
CorpOrC exercendas aque a duplici princixiooriri porell, nempe rel et
hroc; quod Animus sir corporis pars orxanis allisata, rel ex alio capite
modoquo nostre docet hrporhetis, idcirconihil indubitanter ad Lipt
curi doctrinam adpruendam interri porestjuxra ca, quae in nolrot
marimus Apparatu. Ouid enim prohibet, posse dari Animum impet
fectum quidem sed inexrensum. _ immortalem, qui rali lesc orsanic
corpori alliserur, urad quasdam operationes absolvendas COrpOreis
orsanis uti debeat, quibus soluris, aut derurbatis, haec adhibere nou
ralear Animus. Vraurem omnis dematur obscuritas, nominumque
contusioritetur, duplex senus operarionum in Animo distinguimus.
nus inhuma-LL plectitur illas operationes, quae ab Animo; auxiliante cor
Dore, exercentur, quas nimirum Animus orsanorum occatione perti
cit, X hujulmodi actiones permixtas, aut impuras nuncupamus, in quas
nimirum ut causa principalis praectantissimus Animus, uE OccatiOnalIS
vero, A fas el dicere, vilistimum corpus influar, quo pacto se habent ocu
Jorum, aurium, aur narium actiones, ex univerum quidquid centatio
nis, _ imaginationis naturam redolet, quibus permixeis opcrarioni
bus dum comparatur Animus, indigere hic ex nature legibus corporeis
videtur organis. Alterum operationum genus eas continet actiones,
quas urexercear Animus, animo nempe se iplohaud corporis organis
indiser, ut eltincellisere, quod puram; atque simplicem Animx Ope-
rationem appellamus, idcirco cum in Animo praeltantisime quedam
actiones eluceant, gux minime ab orsauo corporisq: insuru pendent.
maniteste deducimus, non omninomentem a corpore pendere, atque
adeo acorporis commercio sejunctam integram manere, haud interi-
re. Ouod aurem in Animo insionis guxdam vis agendi citra corporis
auxilium eluccar pluribus in locis in prima hujus Operis pirre cum
Ruguctino demonstrarimus, ex in postrema parte in noctris inrettisa.
tionibus solidé, e copiose ostendemus.
Denique quod ait Apicurus, Animam rerum primordiis, seu inse
Ctilibus corporibus efformari, atque inera organici corvoris terminos,
ac consinia coerceri, ut in aere libero nullo pacto virere pONit ANI
mus, hoc torum commentitiis, ac falsis principiis innititur, aeque
Docius sraris hac asterere, quam probare videtur, nam cum finsa
Animum renuissimam auram athomis constantem esse, ne ilLinS LCXTI
ra Cuuat, ACc ta La aCaC,  Comrbeatur, in aliquo AXO, ac cerro loco
collocandam esse arbitratur, quidquid enim corporeum est, alicui de
terminato spatio respondere necessum est, actamen lonse Fallitur BP
Onam imma CaFuS. LLCMIIICMCOEPOreX, ac Fluidae substantix urcohibicantur, sed
Epicurus de ACaIHIUaME SCO, d tale quodam indisent, attamen non coden
pactose habentresinextenlx, e incorporex, sicuri Animus est, qui
cum partibu s, ac trina dimennom Cdseant, a spatiis prortus abhorrenc
corvorumque ne locis consruerenequeunt, sed tantum in eo spario de
cuntur esse, ubi asunt, nulloenim spatio indiget Animus, UEsiE, intel
lisat, ac vi rar, quod siin corpore esscastirmatur, hoc quidem non con
Finsir ver substantiae expausionem, sed tantum per opcrationem. Llinc
Animu corporeis orsanis adhecti aut in corporc esse nihil aliud Conat,
quam
Duplex oBe
acionum
o Animo d
stinsuimus.
re decipiar
clararur.

## Folio 269 — 82792707X:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
CO N F V T A TVS
quam Animum in corpore qua ldam operariones exercere. in quibus
haud Animi sublancia exporrisitur, ex circumseribicur, sed rantum
illiusoperario efulser, modoquo suo loco planius enuelcabimus.
Concludamusisitur, expoliras a Lucrerio arsumentationes nihil
certi, nihilque tirmicontinere, sed poriusur capriolas, alque Coptisti
Casretellendas esse.
SOPHISMA SEPTIMUM.
hoe cum corpus nequeat perferre Animai
Discidium quin id terro tabescat odore
Duid dubitas, quin ex imo, penitusque coorta
Lmanarit uli fumus diffusa animae vis ?
Atque ideo tanta mutarum puire ruina
Conciderit corpus penitus, quia mota loco sunt
Fundamenta foras anima, manansqne per artus
Perque viarum omnes flexus, in corpore qui sunt
Arque foramina: multimodis ut noscere possis
Dispertitam Animae naturam exisse per artus
Fit prius esse sibi distractam corpore in ipso
Duam prolapsa foras enaret in aeris auras.
Duin etiam fines dum vitae veriitur intra
Sape aliqua samen e causa labefacta videtur
Ire Anima, e 1oto solvi de corpore membra.
Et quasi supremo lansuescere tempore voltus.
Quod genus esse animo malefactum cum perhibetur.
Aut Animam liguisse, ubi jam trepidatur, es omnes
Exeremum cupiunt vires reprendere vinclum.
Conquassatur enim tum mens, animaque potestas
Omnis, es haec ipso cum corpore contabefiunt
Ve gravior paulo possit dissolvere causa.
Onid dubitas tandem quin extra prodita corpus
imbecilla foras in aperio, termine dempto,
Non modo non omnem possit durare per avum
Sed minimum quodvis nequeat consistere tempus:
Nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur
Tre foras Animam incolumem de corpore 10io
Nec prius ad jugulum, e superas succedere fauces 5
Verum deficere in certa regione localam,
VI sensus alios in parii quemque sua scil
Dissolvi, quod si immortalis nostra foret Mens
Non jam se moriens dissolvi conquereretur
Sed magis ire forac, vestemque relinquere ut anguis
Cauderet, praelonza senex aut cornua cervus
X POSITIC
268
ellalu cclluum cclcimontoeocuo Lo aclate A
lius doctrinam perles anrer canenre lueretio, sequenrimodo, uc
Ani.

## Folio 270 — 82792707X:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
E IC VRDS
cinario ad hu. Animami pariter cum co  nrerire oRtenderer, argumentatur. Cun
manae Mencis Animus ab orducrerecedir, illico corpus putrelcit, atquere
Gerabelcitodore, id aurem profectonon continsit, nili quia tenui
snia Animx aura, cujus, utica dicam, ballamica virtus, corporis r.
res, elegantiam, roburqueruetur, ex corporis penetralibus, artubus.
nerris, arteriisque exrediens, in partes scinditur, acque quaqua versur
solura ecorpore, discerpra, e dissipata in aurasabiens erumpic, idetre
solritur, aeque interit Animus, cum hic nihil sicaliud, quam ricalis
quidam calor, ex riridus halitus. qui dum per artus, corporisque ot
sana expanditur, corpus lustinet, roborar, arque perficit.
Deinde adeo Animus corpori adnectitur, ut extra corpus prodiens
cesmine dempro, in apertoaere, nequeminimum cempus consistere ra
lear, non modo vererum omnem durare, quod duplici rarione frma
tur, _ primonemomoriens Animam incolumem de toto corporeto
rasire aliquando sensr, sed porius unusquisquedum ad interitum ap
proximatur, Animam in certa regione locatam, deficere, percipit, W
exomniparre, sensudesiciente, _ Animum dissolri opus HF. Deinde
A Animus immortalis esset a corporis natura alienus, jam emoriente
hominenullopacto se dissolvi conquereretur, neque corpus cum dit
plicentia, X dolore relinqueret, led porius claustra contrinsere, atque
2corporis rinculis se rindicare summopere letaretur, nam quidquid
Immortale, e xeternum est, nequitcitra rim in mortali, e caduca re
detineri, unde erso ortum habere potest in Animotanta propensio, ac
tantusamorersa corpus, s immortalitate saudens; caducam corporis
indolem a sereiicir, nullam que cum corpore afinitarem habeat: nulla
enim pax, nullumqs Faedus, sed potius lis, exinimicitia inter mortalem, d
incorruptibilem naturam intercedit. Si igIEOF TANEOAMOTC COrpUS PTO
Seguitur Animus, ut a corporenisinritus, ex violenter sejungatur, ic
maniceltissime pexlasit; mortalem esse Animum, qui nis in corpOre
contineatur, cacim interir, ac in partes dispescitur. Iloc pacto à veri
cace aberrans, imaniter in erroris cratiam arguit EpicuruS.
Epicuri ratio:
caeducitatem
est endendam
C
L Intidiolas rationes exicuri, sensibus; haud intellectu Philole
prlantis, expareere videamur, non modo cum Lucretio inme
diumcasadducimus, rerum ee noris lubinde argumentis consolidare
i xrorem ludemus, quantum errorisparitur imbecillitas, non inermem. sed ic
solidisimare. Dustioribus armismunitum, adrerlarium pieraris oppugnare, ac vincere
gaudenres. Idcirco nemomiretur, sidum Epicuri Sophismrata expo
nimus, non tantum ea, qua in Lucrerianis Carminibusjacent, apert
mus, Led etiam aliquandonorasillisadnectimusrationes, aut illa pla
niusenueleamus, non enim Colidinima Veritas, licer horribili aspectuis
Prima Lucr. CelameaKendentem, extimesciterrorem. Ad rem noltram isiuul
eii arsumen aCCCCAIIS. LLMa Lucretii argumentum rim nullam prorsiis habets
ratio prorsus Led Laclax ell, X capriosum. Prenim emortuo hominenon purrescit, 2
taedum odorem emittitcorpus, quia ex illius recesibus ris Anime dit
Tulas veluri fumus emanarit, atque per soluri corporis meatus esrediens,
inaperio caeloabiirin auras, sed quia pariter cum Anima recessit subt
liOr
and expare
ritas.
nanis e
ablax

## Folio 271 — 82792707X:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
N FV X A FV
Horlaneginis halicus, aur simaris, concicatus spirirus, qui haud Agi-
mus, sed Animi est instrumentum. Cujus defectu consulatur lansuis,
Exanturhunores, atquerenniori parre erinelcente in purrelinem car-
nes decenerane; Recherensnamqie, ac raldeasiratus rapor in lansui.
ne verrorum que succo delicescie, qui dum per torun corpus explicatue,
quahiricaleballamum, ainsulascorporis pirtesroborat, a a purredine
Prxlervat. Hlec aurem etherca. Cumméque renuis natura rere corpo-
red ek, crahoribus organis a lnexa, omnicamen sensu, ex intellestu ca-
rens, qua at ralidiori Cuo instrumento ucitur Raimus ad universum cor-
vuscuendum, ac moderandum quod cum abest, illico abagendo in cor. cur orsanico
infi
corpore
Porecessat Animus. Veaurem hec expedirius incellisantur, admonC- gniter percur
mus, hominem ex criplicicontrre substantia, quirum prim dicatur baco ab acen-
intima, secunda media, certia tandem suprema; insima cramusiplum nimus.
essat
corpus est, Colidis insruccum Organis, in quo craltiores humdres eriam
continentur, uctansuis, bilis, piruira, ex id genus alia. Saprema vero Triptex na-
substantia eAt AnimuS, ArCM-nS, nature. _ operationum excellentia cura, qua con
stat Homo di-
crasocorpori maximopere pexestans. M. dia vero cst halicus ille, ac lixenrius ex-
Cxiricus renuissimus, qui reluri echerea lansuinisris est, acque porectas, pemlocur.
Cujus impetu, acque rirtute commotus, ex agiracus conserratur languis.
atque singulicorporis morus pubernantur. Jam hic Canouinis flos, e
risor relucimedium locum incer craltium corpus renec, et animum, on
enim maximam Cui tenuitarem, ac motus rapiditarem a crastiori, e
torpidocorpore sejunsitur, quia camen parcibus, e extentione poller.
optime secernicur ab Animo. Ilinc quodammodo utriusque exrremi
nacuram parcicipare videtur, ob quam rationem media substantia nun-
cupatur, etle habet reluri rehiculum, per quod Mentis operariones ad
crasus corpus transmirruntur, ex qual rinculum, cujus auxilio Mens
organico corporiadnectitur. Si quidem Animi imperium, aeque regi
men incorpore, porissimum in hoc collocatum est, ue xtherex ac medie
substancix immediacepexhtcat, queillius volunearis nucibus obrem-
Perec. Dumaucem Animus Cansuinis spiricum dixisie, ac moderatur.
Tunc subsictere, ac rirere dicitur homo; Tline Mensritam, ex vires cor-
poriorsanico clarsiri dicitur, quia ethereum, ac concicarum spiricum
resit, ac pro luoarbitracu mulcitariam asitat, qui spiritus cardo est on
nium corporalium morionum, cujus robore nempe, e influxu muscu.
li ac nervimorentur, ob quam rationem principium localismorionis
in corpore oprime dicieur Animus, a quo non cancum motus spontanci;
e roluntarii, verum etiam e ii, qui nacurales, e necessarii dicuntur
vendene, cum Animoinserriat, e ancillerur hujusmodi media, ac re-
nuissima sabsantia, a cujus rirture quiris corporeus motus prohciscitur.
Duod ( conciserit ex aliqua causa ethereum halicum, auc torum in
crastiori. X extranea materia implicati. ex impediri, aut percorvoris
meatus foris arolare, tunc insignisimo Anime instrumento decurbaro.
dut soluto, Animus incolumis manens a eraso corporedissociatur, atque
veluri diffracto rinculo a corporis orsanis recedie, seu non amplius ad
acendum in corpore est aptus. IIisaurem praemisis, _ explicaris faci.
lius Lucreciani Sophilmatis transcrelatur. Hloc enim pactoarsuere ri.
decur) gcretius. Non purreseit nec terro odore, in tabem converri.
pur corpus, nisi ver sceretionem, et dissociarionem parris subcilioris

## Folio 272 — 82792707X:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
272
B PTCV R. VS
ac mobilioris à partibus crassioribus, atque ad motum inepris. Nam
soluris ee auolantibus rennioribus particulis, crasiores partes, quae sub
rilissimo spiritu vermeante, ac derinciente invicem concinno quodan
ordine detinebantur, illicodiseresantur, arque dum eraporandona
res oftenduntacuminata, _ angulola fixura, qua Dollent, ingratum
odoristaedi sensum excitant. Arqui dum Animus sejunsitur à corporen
hoc contestim cabescir, atque tetrum pariens odorem in pucredinet
abic. Lgicur subcilior, ac mobilior organicicorporis pars ipsemet Ant
musest, qui dum a corvore recedit, ee in parres solvitur, simul cum ips
renuistima riraliscaloris aura verir, ac distivatur. Ouis sanX menEs
quam captiola sit hujusmodi arsumentatio, non intellisit: in cujusmi
nori provositione deceptionis rirus oblicescir. Recedenre Animo
corpore, putrescir quidem _ everritur corpus, non quia Animus st sub
cilior, ex mobiliorvars, qux à crastioribus parriculis sejunsitur, ita u
idem sic recedere Animum a corpore, ac ab eodem tenuiorem parten
dilociari, quod talsum quidem est; sed quia dum recedic Animuspars
ter decurbatur. ac solvitur. Media Tublantia, cujus beneticiO
Animus corpori obarinsitur, soluroenim vinculo, quo Mens OrSa
nieo corpori copulatur, necesse cs cum subriliori parre Toluta;
Pariter a corpore solri, e liberari Animum. Idcirco s mentee
corpore corella, adhue inclusus, _ COnGrUOMOTU exCUrrenS CON
ciratus, e xethereus languinis spiritus in crastiori. corporerema.
neret, meurignam rabelceret corpus, quod sane non continsit,
quia ex naturx legibus Animus tamdiu in CorpOre agerE e PrO
modo suo manere debet, quamdiu rite crasioribus, corvoris organis
dispolicis, media, acque subcilisima substantia per corporis artus libere
quaquaverlum excurrens sub animi imperio luas moriones absolvit.
Ouamobrem exeo quod cum recedit Mens, Durrescir corpus, nulle
pacto indubicanter inferri porea subciliorem corporis parrem quae aro
lac ac solvitur, ipsummer Animum esse, atque adcomanifene deduci
mus in captiolum Raciocinium Epicurum incurrere. Jam luperest, ut
alteram Lucrerii Ratiocinationem trurinemus, in qua profectoeque
ac in prima Sophismarisdoluscontinetur; Erprimoquod corpus les
mentum sic, Xrcceptaculum Animi, asseritur quidem, haud proba
tur, non enim suprema substantia, sed tancum media. nimirum non
Mens, sed echereus fansuinis risor in intima subltancia, nempe in
cradtioricorpore ranquam in rasecontinetur, Animusenimtantiim re
rein corporeasere, e ob imperium, quod supra subtiliorem, ee conct
catam auram exercer, contineri dicitur, idcirco dum corroris Va
disrumpitur non Mens. Sed Mentis instrumentum, atque Insioniui
orxanum efluir, ex in partes dissolvitur. HIoc enim probandum cllo
cum corporeparirer solui, et interire Animum, et quod in idem re
cidir renuissimum sansuinis florem ex halicum haud a Mentis na
cura secerni, quod sine nunquam Ericuri Sectatores demonra
Bu.
quxe in contirmationem adducir Lucretius. Aic enim secundo nemo
dum emoritur Animam incolumem extra corpusire sentit, sed tantur
illam deticere in ea corporis parte in qua certa illius Sedes collocatur.
AITa
Prxeterea Ppicuri allertionem hauctoborant, sed porinsenerrant ea,

## Folio 273 — 82792707X:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
CON F V X A F Y
Actamen, cum inguit, Homo sentit, aut renit Ciorvus, aue Animus;
non auremprimum, quia sentire haud corporisett, sed animi, uriu
Prima hujus operis parte CapuE T4. Anoustini de Anime quantitarein-
terpretantes, demonstrarimus; Dicendum isirur cM, secundum, nem
DeAnimum esse, qui sensus actionem exercet, tunc enim sentire dici-
mur, cum Animus externis corporis organis urens percipie aliquid:
Dumrero Animus a corpore recedie, nequir se incolumem eCOrpore
coredientem sentire, nam ut scipsum. Tua sque tacultares percipiat.
hand sensibus, sed sola intellisentia uri deber, non enim externis orga.
nis auxiliantibus, sedcantum lemer ipsocfulgente, Cuam nacuram in-
celligie. Cum ergo Animus a corpore sejungitur, dum se dolentem,
aeque abagendo in corpore cellantem percipie, incolumem adhue ene
Xmanere non lesentit, sed incellisir, dum enim doler Animus e sele
a corpore sejungens, non amplius actiones in orsano exercere percipit,
jam Cedolencem, e in corporeminimeagenrem incelligit, nequicau-
cemAxc incelligere, quin se scienrem, ac incelligentem ridear. Dum
verosenosse, e intelligere cernit, jam se ipsum integrum, X incolu.
memrider, cujus inteora vis, acque porestas iplum nole, ixlunque in
cellisere est, uc. Augustino docente in secunda hujus Operis parte lu-
culenter octendimus.
Neque doctrinam orthodoxam infrmat Lucrerius, dum suam aNer-
Tionem roborans Tubdie quod h Animus incorporcus, ac Tempiternus
eset, nullo pacto dum sejunsitur a corpore conquereretur, sed porius
ecarceribus. arquerinculis sele expedire, d liberare gaud eret. Ptenim
etiam hoc posto ex concero, ex hacratione cirra tallacis, e capriole
arsumentationis ricium certo interri nequie, humanum Animum cor-
ruptibile corpusesse. Vraurem hoc planius ostendatur, admoneo ex
duplici principio oririposse, quod dum Animus à corpore solvitur,
dolcac, e conqueratur primo ex hoc quod Angeretur, Animum ni-
hilaliud ese, nis cennistimam auram inscetilibus athomis contexram.
qux utconserretur, corpore orsanico tanquam rasc, ex domicilio in-
digeac, modo quo Ppicurus edocer, _ juxtâ hanc Actionem, illico ex-
poniposseridetur, quaratione inritus, summaque displicentia tOruS
Animus sejungatur à corpore, nam si subrilisimum corpus in crasiori-
bus organisinclulus Animusesset, proculdubio separationem à CorpO.
re exhorrelceret, ex qua illius intericus, ac mors lequeretur; Ouidquid
enim in hac rerum universtate virit, dum se tueri _ existere CxODTAE,
destruentes (uicanlas derectari, necessum est. Flocidem camen pheno.
menon possiexque obtineri, sad aliud diverlum principium contugia- X.Aro acce.
lente
pa
mus. Renim ut in nostro Appararu ostendimus, posibilis est imperte- ratu Lucre
ctus, e sinirus Animus, qui nihilaliud (c Praeter Animum, Cuaprenem- ciani sophis
maris frau
De nacura torusintellisens, inextensus, d immorralis, jam tinsamus deceritur.
Animo, hunc Animum exictere. Canedum hic immortalis, e dcorpo-
ris natura alienusponicur, nullam attinitatem, cognarionem nullam
cum corporibus. Tensilibulque rebushraberet. Rtque adco Cuapte na.
cura porius mortalia corpora, relque cadueaseffugeret, arque execra-
recur, quam illis conjunsi, cum illis ritam, ex locietarem inirereller
cum nylusseneaus inter corruptibile, e immortale, nulla incerinex
cenlasres, e corpus proportio eluceat, non enim morrali re immorta-

## Folio 274 — 82792707X:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
PTCV R V S.
lispatura indiset: Aetamen quamris si rerum indolem consulamus.
nullum intellisatur commercium inter mortale, e immortale, corpo
reum ex inextensum, nihilominus non ridetur à ratione alienum, aui
aperre tallum, posse finitum s immortalem Animum modo a nobisox
posse imperse. Polro ex aliqua caula adeo corporiorsanicoconjunsi, ue mutuun
um sinimu quoddam commerciui inter utram que naturam innascatur, Leu nOn B
lem, ex inca. Detur impossibile, quod ex naturx lesibus immortalis, e incorporeus
tensum exten- Animus pro aliquo preseripro rempore, aliquam materix portionem,
morcalinau Organicum Scilicet corpus aliquod tueri, regere, _ custodire tencatur
re consunsi. ur immortale mortalirei obstrictum, ex veluri adnexum rideatur, quia
tamen Immortale morralinon indiser, arque adconullam ex natUTA
sua provensionem, _ amorem ergares extrancas, ex corruptibiles ha-
berepossit, non videtur impossibile, ex rationi dissentaneum, quod, ul
hoc mutuum commercium corporis, et Animi obtincatur, arqueamor,
e propensioquaedam ersa corpus in Animo immortali excitentur, 10
lerrissima Natura duo media, atque consrua instrumenta instituerit
dolorem, nempe, ee voluxtarem, hac leseur dum resexterne cor
Porea orsana dirersimodeafticieres, corporis cconomiam, ee congruam
dispositionemnon deturbant, aut destruunt, sed poriastuentur, ac fo-
vent, jucundus roluptatis senlus conteltim excitetur in Animo, qno
hicciera rariocinium Ratim animadvertat, morus ab externis causis, in
orsanatranlmislos, haud destruere, d immutare, led conserrare, et
foverecorpus, ad cujus cultodiam. et incolumitatem ipse Animus de
cinatur. Ouod si externarum rerum impressiones ad corporis destru.
ctionem, autinsignem quamdam mutarionem tendune, tunc ur illico
ad corpustuendum occurrar Animus, insrata doloris perceptioctatim
innaleatur.
Tuxtaquam hypocheum, gux sanc nullam apertam Falsitaremam
chori: incen- DlECLItUT, ANImUS NON (UAPEENatuTa COrDUSamaret, ex corpori perve.
rione, haus tuo obllrinsicuveret, Led ex NTaturae lesibus, ad organicu COrpUISEEN
dum ex moderandum, doloris, e roluptatis ope ordinaretur, nequere
vera corpus diliseret, cum corpore conjunsi sanderet, sed tantiim
roluptarem amaret, odio haberet dolorem. Lrenim nisicorporis occa-
sione, neque dolor neque roluptas in coprosisnerentur, neque ad cor.
Poriscullodiam descenderer, neque a corvore sejunsi Conguereretur;
Hloc autem pactorem in homine continsere taremur, aut saltem int
eniter probabile esse lustinemus. Cumigitur idem phxenomenon al
Epicuroadductum possit a duplici caula ortum ducere, _ juxta vrram
gie hypothesim equeexplanari, evidenter inferimus, temere, et ca
Priose arguere Ppicurum, dum examore, ex propensione Animi ers
corpus, cirra duhitationem deducit, Animumi corporeum, d mOrt
lem clle.
ea e
Gienitur in capite, aut dedibus, manibusve: sed uns
sedibus. ccts nonius omnis misaret:
Si non certa loca ad nascendum reddita quoique
Enique cur Animi nunquam mens, consiliumque
Non est à ra
sione alienum
etsi immoria
 tamen
Aenimus ex ti.
errima sit
suapte natur
corporis con
junctionem
mat
Sunt

## Folio 275 — 82792707X:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
GONEDTATDS
Sunt e ubt quidquia poisit durare creatum.
atque ita multimodis pro eotis artubus esse
Membrorum ut nunquam existat praeposterus ordo
sque adeo sequitur res rem, neque flamma creari in
Flominibus solita est, neque in ieni cirniter alsor
Praeterea si immortalis natura animni est
Et senvire potest secreta a corpore nostro
Ouingue, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam
Nec ratione vlia nosmet proxonere nobls
Possamus infernas animis acherunte vagure
Pictores itaque, es scriptorum sacla priora
Sic animas introduxeruni sensibus auctas.
At neque seorsum oculi, neque nares, nec manus ipsa
Esse potest anima, neque seorsum linzur, neque aures
Ab (que anima per se possant sentire, nec esse;
Nec sensus ipst seorsam consistere possunt
Naribus, atque manu, aique oculis, atque ad ribus, abque
Lingua, nec per se possunt sentire, nec esse.
P X P OSFPI.
Fcollabenrem Epicuri dostrinam perlesans, ac renusta Lu crerii Dupliciter ad
Malafulciret, duonora, led equeinania, ac peecedentia fuere, versus ani-
dae immorta
contexicarsumenta, quorum primum est; Si humanus Animus im. licatem hicar.
mortalis, ex a corporisindole alienus eser, protectonuIIa cerra lede, suit Evicu-
in qua locaretur indiseret, led in quariscorporis parre delicelcens ad rus.
insigniores intellisentia operationes exercendas aptus eMet; Cium
enim nullam cognationem, _E PrOPOrtiOnem hABETEE CALM COFPOTE.
ubicunque in corporeis organis poneretur, ritx consilium acque regi-
men, mentisquerim in ulum rerteret, ac manifettaret, idcirco et in
manibus, ex in pedibuscaecerilque corvoris membris non tantum Cen-
tiret, verum E incelliseret, ac praellantiores Cuas actiones patetaceret;
Arqui hoenallo pasEocontingit. Prenim Animus certam Tuam regio.
nem ac sixam ledem incorpore, scilicet iu pectore ac precordiis ha-
Beac, ubi regetior est lensus, e concitatiores rigentaffectus; idcir-
cotarendum est, mortalem, e extenlum Animum esse, cui non minus
ac caereris corporibus lur peculiaris, ac certa ledes tribuitur, ut in uno
tantum locorite resimen, ac mentis consilium etHorelcat.
Altera rero arsumentatio sc procedir. Anima corporiadnexa, uc
sentiae, nempe rideat, olfaciat, audiar, organis indiget, nempeopus
est, ur aures, oculos, nares, e alia membra ad senciendum ordinata ad.
hibeat. Hlinc (2 corporearellatur oculus, illico ridendi porectas exrin-
suitur in Animo. Idcirco sicuti orsana lenlus à corpore sejuncta omni
ritali actione destituuntur, eodem pacto, ex esse, e sentire cestat Ani.
mus, dum a torocorpore, cujus certa quaedam pars est, dislociatur; Si
isitur extra corpus sinsulis carer sensibus, cum At separata ab OrsanIS,
in quibus sentiendi Facultas exercetur, desicere, _ interire oportet, cum
roca Mentis ris in Centiendi porestate sita lic; quapropter Vulsi, aeque
Poecarum deliramenta sunc, cum dicimus, Animas sen sibus praeditas à
COr.

## Folio 276 — 82792707X:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
PTGVRDS.
corpore lejunctas per interos rasari, quod sane excositatum suit; ut
deindeumeripossie, Animas e corporibus Toluras interna supplici
sentire: GuopoCMlhil absurdius, cum intereunte corpOre linsuI
Tensusintereane. Hoc pacto a ratione derius delirat Epicurus.
GON FYT A TIO.
Nfelx quidem Erroris condirio: Hlic enim quo maxis insolescensre.
ritalem oxpugnate Audet, eo rictus magis, ac deprenus cnerratur,
suamque nobisimbecillitatem aperie: quod Lucretio tallum euenti (
necontinsie, qui quo majoriconatuad Epicuri mendacia sustinenda
incumbit, eo fortius a triumphali veritare debellatur, aEGUE APertere
darguicurtalstatis. Ouid enim ad Animi interitum octendendum in
Tirmius adduci porerat, quam fixa, _ certa meneis sedes in pectore, sive
Praecordiiscollocata; siguidem ut hujus primx rationis leritas ac re
vuirastacilé innoreseant, sic arguimus: Anima juxta doctrinam ApI
curinitrit aliud eat, quam quae lams tenuissima aura ex ralde mobilibus.
ac subtilissimisathomis emersens, ubicunque isitur in corpore clau(
hujulcemodiaura invenietur, cum ipsa pariter Animus, mens, _x in.
genium reperietur, idcirco nullam certam resionem, ac fixam sedem,
autinpectore, autin cerebro haberer Animus, led in quoris corporis
organo, seu in quaris oreaniee materix parre non tantum sentiret.
verum _ incetliserer, insigniore (que menrisactiones perticeret, atque
adcorela, gux in nos Epicurus immirtir, in ipsummet horem resiliuat.
ut non tantum nos, sederiam iplius Epicuri le Statores hoc primum Lu.
cretiiarsumentum solvere debeant.
Respondere tamen porerit adrertarius dicens, quod quamris in qua
visviventis corporis parre subrilisima hxc riscar aura, cui sentiendi
Porectas inAdee, _ OB quam FRTIONEI ANIMTE MUNCUPREUE gFFamen
quia reseriorimoru, majorique renuitare in pectore pollet, ubsi orsa
num masis ad praestantiores Animi functiones obcundas conpruum,
e proportionatum invenitur, ideo Rnimus, sire mens haud in quoris
corporisloco, sed tantum tanguam in suo Regno in pectore firepre
cordiis suum imperium exercer, atque intelligendi facultarem ad usim
revocat, idcirco optime Epicuri hrporhesitirmata, Animus ab anima
secernitur, arque ratiorraditur, cur certa quedam mentis sedes sir il
orsanicocorpore collocanda.
pubiratiosol. Flactamen responsio nullius ponderisest: Frenim primum abste
quaero, Epicuri sectator: si Animus, seumens quedam rennistima ausa
eat, ac quidam athomiscontextus vapor, cur hic in pectore tantum vi
Ser, urnon possie insimul in aliiscarporis risceribus; et porissimum i1
cerebro, in arteriis, nerrorumque caritatibus, in quibus subcilissimus
summeque concitatus sansuinis spiritus summoxere ROreF + Cur enint
rantum in pectore incellisendi vis exercetur, ur etiam, _ arterixe,
perri, excerebrum, _ alix similes parres non inrellieant, judicandi,
ecratiocinandi virtute non polleane: Ouod R, ut Ppicurusdocet, tor
eniro Achomoru concursu cirta supremi Numinisprovicentiam eAot
matus ett Animus, cur tancum in pectore luam cerram regionem inve
nic, urnon possit eriam salrem aliquando ira athomorum moru adaucle
Exicuri dest
Xiccor ergor
Dubicario que
jam emersit
visur.

## Folio 277 — 82792707X:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
ONPVT A XVS
in alias corporis pallestilumbere, ut ex munus. e pedes s brachia in
telligere, mentilque porectare gaudere riderntur: Cur eriam de hor
in brario poncontinsit, in quibus caepisime magis, quam in homine
busferocioratque concirarior spiritus rehemens e lansuine crumpie;
qui per corporis artus, aequemembra relocilim excurensbrurorum
corpora humanis corporibus robustiora, arque ririori sensu prxdicr
reddic: Hlinc obserramus in quibuldam Rnimancibus ratione, dc in-
cellectucarentibus rivendi, aut audiendi sen Cus nerrorum, languinis
que riresralidiores, ac rehementiores esse, quam in homine. Cur
crxodmaioribus riribus perdica bruca uc homines non inrelligune, si
mobiliores, Tubriliores, ac porentiores athomos in luis organis, fluidis
Tubltantiis admixteas, complectuneur.
Audio camen quid ulterius relpondeant, nempe, ad incellectus
actiones absolvendas haud latis esse concitatas, ac cenviores athomos
in aligua corporis parte locaras inreniri, sed insuper requiritur, velo
cus, inquoexistune, congruus, e proportionacus sicad intelligendi
vimexercendam, quod rantum in pectore, in aligua scilicet certa cor-
porisresione, non rero in cxreris parribus contingit. Acramen quis
quam inanis, ac fucilis haec responsio c, non rider, nam hoc iptum que.
Ouam sibt
rimUS. Si ARIMUS CATU pPOCTCATUS CA, _ in quadam tenVINIMA AUTA repuCNet Fpi
Tornsconssit, cur in solopectore, non rero in aliis corporis locis tuam curi doctrins
Ledem collocaram inrenir: Cur non incellisit in Cansuine, in nerris, demonstratur.
arteriis, aucin cerebro: ubitam conciratum, ac regerum motum Ten.
timus: in his namque locis hec subtilistima aura lanevirie, ubi inclu-
Pa derinetur, libereerasatur, ex excurrit. Cur isitur in illistantum
sentir, non rero incellisit: Anime, non Animi actiones exerCCES
Curcororganis, ut rirat Animus, indiget, uc salcem aliquando in
unico solo organohujulmodi aura inclula rarionis, atque mentis ope.
raciones perhcere nequeat: Cur etiam calutactum non ck, utconcita-
rustralicus in vino delitelcens, in valealiquo optiméclaulus, in Anime,
mencilqueactiones non crumpar: Quod sicandem hec cennistima achio-
morum cextura uchac Animus, nimirum ur incellisar, instrumento, e
organo quodam congruo, ee proporcionato indiset, jam a iplemet
Epicurus riam nobisaperie, ut nostram hypocheum firmemus, illins-
que Cophilmara quam Facillime deresamus. Quod urmeliuspercipiatur.
admonemus, duplicem sen lum habere polle hujus Epicuri verba, Ani
muscertam resionem, actixam ledem in corpore haber; nam vellen-
Tusest. Animum per sux substantix expansionem, in quodam peculia-
rilococlandi, e contineri, utnihil sc aliud, quam cenuistimum cor-
Dus in quadam maxime libi consrua parte corporis locatum; vel lensus
elt, in aliqua corporis parte tantum elucere proportionatum, ac consruu snimus
insrumencum, ubi Anima singula corporis membra regerea moderari rissimum in
raleat, utinillo intelligendi porestas exerceri rideatur, ut in capite ric parce et
Docissimum id contingere putamus. Si primum dicatur, jam in Falla serc, aut se.
cem arsumentarionem incidie Epicurus, tanquam certum Armansid. dem obriner
dicatur, pau
quod probare debuerat, deinde in alterum dilabitur crrorem, dum cisostendicur.
tinsie, e opinatur Mentis actiones in aliqua corporis partecorporei
indlrumentibenehicio ablolri, quod aperte tallum est, cum intelligen-
rix vis, ur luas operationes exereent, nullum corporis adhibet orga
num,
Dua rarion
Be
qa c0

## Folio 278 — 82792707X:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
18
P P ICV R Y S
num, sedut suxtdmnuimus, porius, dum intelli giE; aCOrPOrCRVETHI
tUT, ac remOretur. HIoc enim ostendendum est. Animum OrsavOIN
dixercadincellisendum, quod non oltendir. sedrantum absgueullo
Fundamento in medium aAexr P picurus. Ouaproprer ad sccundum let
cam Canius, ac curius contusiendum est. Siquidem optime aAtirmata
Potest, ex naturx lesibus, sc Dei disponente proridentia, in humane
corpore ledem quamdam seu quoddam concinnum, ac ineffabili qua
dam ratione claboratu instrumentum risere, in quo, ex ob medix, sublu
liorisque sublancix ralidiores rires, ec ob vobiliorem parcium Aructu
ram e contigurarionem Animus reluri in arce positus ad corvus tuem
dum, acmoderandum incessanter invisiler; nam cum in hoc inSBMII
simum organum sinsuli corporis motus, atque omnium exterNarUI
rerum imprestiONES CONCurrAnE, ac tendant, dum ex hujusmodimo
tionibusiuxta naturx leses dolor, ex roluptas in Animo excitantuI,
toca Animi ris ad corporis praesidium, aeque tutelam in hoc ralidisti
moorsanoabbreriata rideturur, ex ipso in Oniverlum corpus rita, d
sensus dexiretur. Idcirco affirmamus, ibi animae sedem collocatan
esse, ubi adsentuum, eximaginandi porestatem exercendam, atque
ad torum corpustuendum insisnius, masisque consruum instrumen
cum invenitur, quodnisadhe, imasinatio, e sen lus intereunt in Ani
mo, quicorporis organis lane indiset, ut sentiat, aut imasinetur,
senlationesenim eimasinationes, ut diximus permixte, e impure
Cunc Animi operationes, neuriquam tamen hujulmodi corporis orsa
noindiser Animus, uc intellisat, quamvis nobis hunc in capite in.
cellisere appareat, in quoprofecto animus decipitur, sicuri fallitur.
cum existimat; sensum haud in Lemetipso, sed in corporis orsanis, in
duxresexternae incurrunt, procreari. Poltremo hoc pacto arguens
lpicurus, in alium Paralosismum incidit; Prenim ex hoc, quod inti
Sniores sentus ricae, ex imasinarionis actiones in aliqua dererminata
corporis parre exerceantur, indubitanter intert, Animum renuis
mum, ac morcale corpus in quadam OrsaniCX MatCTIX PAKTCCXDAN
sum, ex claulum esse. Ouistamen lana mente praeditus non ridet hoc
Phaenomenon posse ex alio dirersoprincivio emanare, nâm eque com
modeexponi possir, si nempe fateamur. Animum immortalem qui
dem, X inexientum ese, ur in nulla corporis parte eftundi, _ exPOF
risi queat, ex Naturx tamen lesibus adeo corpori adnexum esse, utiII
quadam tantum Axa sede, ex certa resione congruentiori instrumento
accedente, ricx resimen, acque consilium raleat exercere, ut subritit.
sima, _ xtherea corporis substancia, haud Animus Led praestantius ANI
misicinatrumentum, modo quo supra abundantius exxoluimus; Cun
isitur hocidem Phoenomenon volsir commode ex duplici causa prot
cilei, urcapriolus, atque inaniter arguens reiiciatur Ppicurus, dune
immortalitaris oblitus ex sola corporis morte Animae nosrx actiones
ac taculrares educere Auder. Jam supereAut alteram arsumentationet
proriribus retellomus. Hoc enim pacto ratiocinatur. Animus à con
Poreisorsanis sejunctus sentire nequit, iditur dum a corpore dissocid
xur, sentiendi pocellate cranelcente, penitus interic. P’allax proxemo
dum est hic Termo. Nam hin eo reritasemicaret, inferri etiam pollet,
fracta musici orsani sistula simul cum soniru resonantem acremintert
XC.

## Folio 279 — 82792707X:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
GONFVT A T VS
re. Hoccerre concinseret, sisola sonirum excirandi Dotestasaeriinet.
set. En jam detectus error: arbirratur siquidem epicurus solam, ac
nudam sentiendi rirturem Animoadherere, ur hienilaliud sc, quam
quedam sentiendiris, in Censuenim mentio riram impudenter colo-
CaF, ae hocprorlusa veritateabhorrer, cum preter senciendi porecta.
rem insisnior quedam ris effulocar in Animo, quae Incellisencia, aue
Mensnuncuvatur. Hlinc etsi lenlus soluto corpore exringuatur, sen-
riendi tsculrarem à corvore sejunctusminimé exercear Animus, atta
men incesra, incolumisque prectancior inrelligendi vierus manet,
dux nullomodo a corporepender, ac iplum reluri Anime fundum,
intimiorem que naturam efformat, cui sentire, e imaginari quid con-
cinsens, quidquearoirrarium, ita Narura instiruente, est, intellisere
veronecellarium, adeoqueintimum, ac provortionatum ur incelligen-
ditacultare seposca, Animi norio contestim percat, Folle sensum, re-
manus Ani–
lingue intelligentiam, jam inteser Animusadest; ur enim virat Ani-nus haud ne-
mus, haud sentire, sed intelligere necessum est, quod cridenter cor- cesse
est
ut
senciat, al 
habit, cum in quarra hujus operis parte Anime natura perretti. corvore acac
Sabitur.
Hlictamen tantum Colrendum superest, quo pacto Animus à senluum ccleas
organis dillociatus, inferna supplicia sentire raleac, qua nimirum ra-
tione in Animo a corvore seiuncto, citra orsanorum auxilium, isne le
vienre Dossit doloris senlus excirari. Ardua quidem, ac soluru difticil.
lima hec quaestio rideturiis, qui cum Anime naturam perlerUTaNTME,
ad corpora, non reroad Animum leleconrertune, arque sensiliumre:
rum spectris, X imasinibus decepri, cum sensibus, ex carne. haud cum ouo pactohu
incellisentia commorari saudent. Nlam Anaturam Animi, aeque sen. manus sni-
Tusexquisire perpendamus, illico intelligemus cridenter possibile ense,
mus acorpor.
sejuctus ieni
Animum à corpore lejunctu, isnis occasione, ex liberrima Lupremi Nu- actione ereru.
minis roluntare, doloris sen lu exeruciari Dose, ut Ade docenre, contin. ciari vallut
sere apudinteros, procerto habemus, ubi ANiMX XFEEHO TOEquentur
ione. Hujulmodienim poltibilicas plancinnorescet, A Animi, ac fen
sus naturam dilisenter croluamus, aeque animadvertamus in ca, qua
Animo corpori adnexoereniune. Animus cum luapte natura incor.
Poreus sC, e immortalis, modo quo pluribus in locis hujus operis de-
monstrarimus. Sequitur ex se nullam proportionem cum corpore ha.
bere atqueadeo lemorisnaturae lesibus ex mutarione, e quaris cOr-
Poris affectionenulla consursere porestmuratio, atque percurbatio in
animo, ex pariter quorismodolinito. ex impertecto Animo immuta.
to, e alceraro, nullo paetomutari, _ alterari deberet corpus. Signi-
dem nihinter dursres proporrio, ex consruentia quadam eluceat, al.
tera in alteram agere nequir; Cium ersotora corporis natura sita (L in
hoc quod sectitis magnicudinis tumore, ex extensione saudeat, animi
veroindoles in anda cosicandi porectare collocerur, profecto nullus a
nobisintellisi porest modus, quocorpus ex inexrenlum, insectile, e
dirisibileinricem impelli, e agere raleant. ldcireocum in homine
murato, ex aftecto corpore, nova quedam mutatio, ex affectio in perce.
prione, _ cosirationibus animiinnascitur, id lane non oritur ex ipla-
metnatura, e poreltare corporis, quod cum sit lonseintimius animo.
huncneque dolore milerum, neque roluprare beacum etticere potett.
Ouid.
stenditur
et vivat hu
Satis est si in

## Folio 280 — 82792707X:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
EIC V R VS
Ouidquid enim aurdolore punire, aux recompensare voluptate ani
mum porest, animo excellentius ac prestantius esse oportet. Si igitur
ex corporis murationibus rolupras, aur dolor, aut quiris alius cosi
candimodus excitatur, hoc tancummodo ex liberrima Lupremi Numi
nisintentione oriri porest, quia nempenaturx Ruchor voluit aded in
vicemanimum, ac corpus adnectere, ut mutatio unius sit occasiO, u
mutetur, alrer juxta le ses unionisinter mortale, _ immorta le fancitds
ex quibusmaniselle collisimus non minusarduum, _ disticilc expli.
cata. e captu esse, quo pacto Animus à corpore sejunctus ad praelen
tiamisnis dolore corqueatur, quam intellisere, et aperire, qua rarione
corpori conjunctus, dum corpus moretur, et alticitur, dolorem,
alialquemurationes pariatur, cum Animus eque improporrionatus l
isni, dum est a corvore sejunctus, ac ipsilmet corporeis organis, dum
cum corpore in homine aNociatur. Sicuri igitur ex Dirinx Voluntatis
arbitratu inextensus Animus ad orsanici corvoris presentiam, de mu
rationem adeo porestimmutari, ut dolore aliquando excrucietur, po
rericetiam liberrime Ratuere, ut idem Animusadignis prxelentiam
aeterno doloris suppliciopuniatur, ucionis, Afasest, dicere, siccaula
occationalisdoloris, qui in Animo excitatur comodo, quo organicum
corpusmotirum, _ occasionem praeber Naturx creanti, ut nunc dolo
rem, nunc rero voluprarem prosisnat in humano Animo. Verum
quidem est, Animum Tolutum a corpore ex instrumentorum ablentia
nequeridere, nequeaudire, aur ullum alium ex quinque sen sibus exer.
cere, actamen ex dirina ordinatione ad praelentiam ignis dolorem sen
tire porerit, non minus, ac sentiar, cum corporeis organis animo copu
I2Foaligua corporis pars deturbatur, aur solritur. In utraque enim
reeadem prorsiis conrinetur disticultas. Sed hec obiter dicta. Sacis
est hicinnaisse; quam insaniant, e toro cxloabCrrenE, qui rerum
corricem, senlus, luminecancum inspicientes, rerum viLCCra, aC penC,
cralia, inrellectu posthabito, minimécernunt.
SOPMISMA TONDM
28c
quoniam toto sentivus corpore inese
Vitalem sensum, ex torum esse Animale videmus.
Vis aliqua, ut seorsum pariem secernat utramque
Dipertita procul dubro quoque vis animat
Si subito medium celeri praeciderit ictu
it simul in purnae studio, quoa dedita mens est
Corpore cum reliquo puenam, cadesque petissit
Nec renet, amissam lavam cum uemine sabe
At quod scinditur, es partes discedit in ullas
Et discisa simul cum corpore discicietur.
Scilicet eternam sbr naturam abmuit esse
Falciseros memorant currus abseindere membra
Sape ita desubito, permista cede calentes
Vi tremere in terra videatur ab adbbus id, quod
Decidit abseissum, cum mens eamen. atque hominis vis
Mobilitare mali non quit sentire dolorem
Ented

## Folio 281 — 82792707X:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
EOHFOT AT VS
Inter Aquos abstruxe rotas, faleesque rapaces,
Nec cecidisse alius dexiram, cum scandit, es instat
Cum digitos acitat propter moribundus humi ves
Et caput abscissum calido, viventeque trunco.
Servat humi volium vitalem, oculosque patentes
Donec reliquias Animai reddidit omnes.
Duin etiam libi B lineua vibrante minantis
Serpentis caudam procero corpore, utrinque
Sit libitum in multas pardes discindere ferro,
Omnia jam Ceorsum cernes ancisa recenti
Volnere toriari, e terram conspercere tabo
Ipsam, (eque rerro partem petere ore priorem
Vulnoris ardenti ut morsu premat icta dolore
Omnibus esse icitur totas dicemus in illis
Parcicalis animas? at ea ratione sequetur
Vnam Animantem Animas habuisse in corpore mulias.
Ergo divisa est ea, quae fuit una simul cum
Corpore; quapropier mortale virunque purandum est
In mulias quoniam partes discindieur aque.
EXPOSTYFO.
Sensibus ad divisionem descendit Lucrerius, ur sirmiorem doctri. quenesii 
nam redderet Epicuri, sic enim primo ad Anime morralitarem nocinium pre
erincendam ratiocinatur. Quidquid corruptibilis corporis proprie. Animae mori
taresamplectitur, mortale, ex corporeum quidem est, praecipua au- calitare sta-
remmortalis corporis pastio in parres scindi ex diridi, aequein spatiis
explicari porse, est; atqui singula txec humano congruunt animo.
corruptibilis isitur est Animus. Cum enim ritalis Pensus per rorum
corpus explicetur, clare infertur, ex Animam, cuisensus inest, per sin-
sulascorporis partes eftundi. Deinde Animus in parresdiridi, ac scin-
diporest, nam dum humanum corpusferriviolentia, aut xnei plobie
Bellico tormento exploh ictibus in duas dispescitur partes, tunc in
duas medietares organicum abscinditur corpus; tennissima mentis aura
efuente, in parres eranelcens per aerem dispergitur Anims, sentuS,
ac vicalis calor dissivantur. Si isitur in pattes scinditur Animus, mor
tem, non minus ac corpus patitur, atque interit.
Ouodaurem Anima sectilissit, et in parres dirisibilis, apertistime
collisitur, E ad quaedam Animantia animum conrertamus. Frenim
Dlura extant Animalia ut serpentes, quae si in plura trasmenta divi
dantur, reluti in plura rirentia sentu, _ motu praedita Convertuntur.
ucendem numero Anima diseissa, aeque distribuca in illis fragmentis
rideatur, neque dicendum est, lacerrorum, exempligratia. Animam
eseplurium intesrarum Animarum congeriem, ut cum Animal ab.
Seinditur, unaquaeque Anima suam quodammodo corporis parriculam
accipiat, cui vitam, dc sencum clarsiatur, cum id cirra ullam rationem
altereretur. Patendum igiturest, tam in homine quam in caeteris Ani-
mancibus sectiles, atque adeo mortates esse Animas. En quo pacto in.
TCFI.
menc.
Inad alius conatur adempio surcere crure

## Folio 282 — 82792707X:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
28f
BP, I CV R V S
ceritus, ac putrediuis fautor, morrem, corporilque passiones in hu.
mano Animo lerire, ec delicescere, lucretius libi luadet:
N FV F A T1O.
aec nora curi arsumentatio ab humani corporis lectione, ri
L.L talisque tensus expansione deprompra, merum Sophisma cl, nus
rarionem ex LoguenesocClellitur. PFprimd ex eo quod ubique in corpore lentia
Animushaud eridenter infertur, Animum per sinsulos corporis artus
exporrectum esse, nam ut in libro de Animxquantitate ostendit AU
Bustinus, sentirin corporis orsanis, ubinon est, ubi scilicettantun
agic, haud expandicur, cum insectilis, X inextenta sic illius (uBstan
ria. Necesse siquidem non csi, ut Anima per unirersum corpus subu
listimi corporis instar explicetur, ex extendatur, ut senlus in quavis
corporisparre excitetur, cum ad id obrinendum Carisfuerit, immorta
lem Animum obmutuum unionis commerciuposse in quaris corpOrIs
parceasere, e ad illiusmutationem attici, modoquo supra pluries et
plicatum eA. Cium isicuridem phenomenon ex duplici principiodi
versoortum ducere postir, nulla cAtratio, cur pociuisoriarur à caula,
quameftinsit Apicurus, non reroab eo principio, quod SolidinimeAr
mat Orthodoxa Religio, idcircosic arguens Apicurus, Fallaz quidem
committitratiocinium.
Deindeneque manifelte ab Epicuro ostendi potest scisso corpore in
plurespartes aliquando, ec Animum abscindi. Nam sicantum sensus
auctoritatem consulamus, cum ferri riolentia in duas partes secatur hu
manum corpus, tantum a sserere polsumus cirrarationis iniuriam cum
fanguinocennistimum, ac ethereum illiusAorem paricer essundi, ex in
aurasabire. Ouod aureminterear, ex effundatur Animus, sen suS. non
cdocer, ad rationis cribunal tancum de hac re judicium ferre spectat, hOc
enim ek, quod sub quectionem cadit, an ridelicercum corpus scindi
tur, ex in partes solritur, scindaturidencidem, ac solvatur AnimuS.
quem nullus quidem senlus percipit, sedrantum ratiocernit, et intel
lectuscompretiendit. Contulatur ergo seduloracionis, e incellisen
tixe lumen, cujusoracula guxeso expectemus, utquid dere tam grario
cammasniponderis, judicandum sc, intellisamus. Sane Palrem r2
rio cridenternosedocer, cum in duas partes humano corvore ablcit
(0, e sansuine eAuloemoritur homo, ac ricalisinterir calor, id poste
reque commode ex duplicicausa promanare; nam primo absciso cor.
Pore sensusextinctio, atque Animae operationum defectus pollentoriri
exhoc, quoddum lansuisettunditur, ac corpus scinditur, eNindatuF
pariter, e diridatur Animus, cujus natura in ipla renuillima (anB UI
hisaura, athomorumque textura sita sit, Qux disrupto vale dissipari.
atque per rerem disperriri necesse sc. modo quo apud Exicurum
exponitur.
Praeterea sulgidistima ratio dictat, BoNe hOC idem PHXHOMETOn OlL
zinem trahere ex alio principio, cui omnino adrerlarur cau (a ab PPI
curondducta. Prenim haud improbabilirer suctineri porest, CorpOre
abscisso, nonablcindi, e solri Animum, sedincolumem, ac inte
brum remanere, e cuncum cellare  esendo in corpore ob con.
Brui
Captiosam ac
leve esse Fpi
curi arrume.
nostro appara
eu ostendim

## Folio 283 — 82792707X:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
COHEVTA TOS
erui intrumenri detectum. e debita organorum disposirionis ab.
sentiam.
Cumenim Scilsocorpore effunditur fanguis, media tominis sub.
cantia sire pars lubrilior, ex etherea lansuinis, quxeeAt rinculum, cu-
jus opc Animuscorporeis adnectitur organis, in auras abiens solvitur,
atqueper aerem dilpersitur, idcirco dum rinculum dilrumpitur, Agi
musa corpore solritur, ille la lua manencenacura, uenon ipte, sed il.
liusrinculum, ex insignius instrumentum in parres diAtribuatur, de
incereat, quae quidem hrpocheas nil fals aperre conriner, sed PO.
tius Calcem rerisimilitudine, e probabilicate Ericuri principiis an-
ceponenda videtur. Fallax isitur est Exicuri ratiocinium, quo ex
corporis dirisione, languinisque ettusione Animi inceritum colli.
BCrE tentaL.
Solvendum suxerest alterum argumentum, quod achibet Epicurus.
ucanimancium Animasscindi, ac diridi in pluresparres absciso; e
diriso corpore, odendar, quia tamen de hacre tuse in prima hujus
operisparre disserrimus. Rugultini riselimum certum illuatrantes.
ideo hic ab hoc argumento denuo solrendo abltinemus. Concluda.
musereo, neguelentu, negueratione ex corporis diritione Animx
morcalitatem interri posle.
SOPTLSMA DBCLMOM
Raeterea si immortalis natura Animai
Constat, e in corpus nascentibus insinHaEUX
Cur super ante actam atatem meminise nequimus 
Nec vestigia sestarum rerum ulla renemus :
Nam si tantopere est animi mutata potestas
Omnis ut actarum exciderit retinentia rerum
Non (ut opinor) ea al lero jam loncitex errat.
Duapropier fateare necesse est, quae fuit ante.
inceriisse, e quae nunc est, nunc esse creatam
Praeterea si jam perfecto corpore nobis
Inferri solita est animi vivata potestas.
Tum cum signimur, es vita cum limen inimus
Flaud ila conveniebat, uti cum corpore és una
Cum membris videatur in ipso sansuine cresse.
Sed velut in cavea per se fibi vivere solam.
Convenit ut sensu corpus tamen adfluat omne
Duare eriam abque etiam nec originis esse putandum est
Experieis Animus, nec lethi lese solutas.
Nam neque tancopere adnecti potuisse putandum est.
Corporibus nostris excrinsecus insinuatas
Duod fieri torum contra manifesta docet res.
Namque ita connexa est per venas, viscera, nervos;
Ossaque, uli dentes quoque sensu parlicipentur.
Morbus ut indicat, es relidai strincon aquai,
Bt lapis oxpresus subitis e frusibus asper
Nec tam conretita cum sine, exire videmtur

## Folio 284 — 82792707X:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
FLCDRDO.
incolumes posse, Ex salvas exiolvere sese
Omnibas e nervis, atque ossibus, arriculi sque
A LOSIZTC
Om in humanx Mentis ortum, _ originem animadvereit FpiCU
rus, husancium hominum delitamenta, animorum perpecuita
rem ete arbitratur, lacirco Animxe morralitatem adaruens, hoc
pacto hic Primoars amentatur. Si humanus Animus immorta lis esset,
cum nascentibus corporibus intunditur, praeteritarum rerum restisia
_ signa reneret, ac in nullam rerum caderet oblivionem; OuaproPtet
reminisceretur corum, quxe anrequam corporeis insinvaretur orsanis,
praeltitie, atque cositatione revoluir. Si quidem quod immortaled
incorporeum ell, nulla ratione deturbari, ac viciari bores, dummor
talibus, extensisque rebus adnectitur: Aequi hoc sane non continsit,
nullius enim rei ance actam etarem recordatur Animus, qui neque poll.
quam cum corporeadolererie, memoria complectitur ea, quorumab
ineunce xraresiona quxdam tenevar. Onde queso tam curpisrerum
oblirio orta est? Ouis tor vires corpori lubministrarit, ut hoc cuncta
rum rerum restigia, ac delineamenta delere porveritab Animo, qui si
dum in corpus infunditur, illicorerum memoria dectituitur, haud vi
tam. Sedmorrem reperiecin corpore, inquonon rirere, ledmoridi
ceretur; dicendum igitur elt, Animoin corpusimmerso, illius priscam
xetaremeranuisse, arquenoram viram fuisse in corpore, cujus quod
erat antea, interie, quod veroriritde noroprocreatum ellio
Deinde arguit Epicurus, s Animus extrintecus corporiadvenit, pro
fecto cum sanguine invenis non cresceret, sed tanquam res a COrporis
natura sejuncta extra venaS, nervos, _ arrerias in corpore tanquan
in carea habitaret. Res enim immorralis nullam cum niortali corpore
attinitarem, ac proportionem habet,, quin etiam Animusnon deberet
tam tenaciter corporismembris adslutinaris venis, arteriis, sanguini.
singulisque partibustam arcto rinculo adherescens. Si isitur Animus
citra dolorem, et difficultarem nequir se se d corporis oreanis expedirei
e liberari, luculentissime sequitur, mortisnon minus, ac corpus par
ricipemesc. Intericerso. Animus, Rcum corparena seltur Pariter. ac
solritur, Anempenonoritur, niscorporiintmuetur. ac organiste
nacissimeadherescat, quibus soluris _ ads lurinatus diltipatur Animus.
Tea ex altero in alcerum errorem incidens Epicurus, vericaris lumenre
nebris ofunderenitirur.
O N FV F a
Duplox Epia
uri exponi
rur arsumet
rario.
Cprimum celebernam in hoc loco quesIOne. MOVCLPTOLP
CL curo Lucretius de Animorum ortu, de origine. Veautem:
luamus, rem roram sicenueleare liceat. Flumanus Animus aUEFenuIS
simum, d mortale corpus eM in crassioribus orsanis exvantum, iuxta
Exicuri doctrinam, aurimmorralis. cA a corporis orsanici severe le
junccuo; siprimum, inconcustum erit. Animum haue insinuari seu
COr.
exicurii dubi.
rario sol virud
planiorem rei intellisentiam, arqueut expedire adverlarii rationes t

## Folio 285 — 82792707X:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
e
NT F V Y A TVS.
corpori intundi, sed in semine delitelcentem cum ipso corporenalci,
ecrescere; ur dum corporis orsana perticiuntur, ausentur, e ado.
delcune, augearur, perticiatur, ac una adolelcar Animus, cujus rires
aut im becillitas exacta quadam proportione corporis renvitari ac viri
busrespondeant. Ouapropter secundum hanc hrpochelum Animus AE
cxeraduce, nempe cum iplomet semine propasatur. Si autem dergr. Nequic imman
eriatus Ani-
alterum, scilicerurrario, ex sides Armissime docent, animorum frme mus in semi-
cur immortalitas, tunc cum Animus sica morcalis corporisindolealie. ne propasart.
nuS, ex Cuapre natura insectilis. _ inexrensus, oriri, ex auseri simul
cum corporenequit, aut propagari in lemine, modo quo materiatis,
Sen libilibusque sublantiis erenic, idcirco. tatendum eAcorporibus ex-
trinsecusintnuari, quod duplici modo continsereporest; Ptenim vel
ita Animus corporiinfunditur organico, ut antequam corpori copu-
laretur, preexistebat ac inteser perfecta rita saudebat, aut virere, et
existere incepit eodem cempore, quocorpori vertecte orsanicoadnexus
ett. Primomodo corporibus Animos insinvari Plato, _ PrthagOraS
existimarunt, eo tamen discrimine, quod. Plato purabat humanaS. pichavora
ac
Animastuihea Deo exrra corpora proereatas, quarum intellisentia snimorum
dum cora a morralibus rebus sejuncta, in mundum incellisibilem, increa. Praexistenen
e corpot
te nimirum Sapientix lumen immersebatur, omnium rerum scientiam, erpon icur opi
tenebat, quas deinde Animasad illarum crimina punienda Deus in liu-nio.
maniscorporibuscanquam in carceribus, aut sepulcroinclusir, inqui-
bus veluri obcaecatus Animus in rerum omnium oblirionem inci-
dens, Bultus ac inseius erasie, qui tandem externarum rerum, sen-
suum imprestionibus, ex imasinibus excicatus, haud denorodisce.
re, sed eorum, quae jam sciebat, incipiat reminisei. Fine PIaTOPFE.
rictentes animos in alicujus criminis punicionem humanis corporibus
tancum infinuari, e extrinlecus advenire arbitratus elt. Pitagoras
vero censebat quidem Animas ante corpora praeexticille, attamen
haudhumanis corporibur solum, rerum etiam e organicis irrationa-
lium Animancium machinis infundi ex vervetua quadam succestione
intinuari. Ideoque censuit, in rerum. VnireState Animarum revo-
lucionem, e transmisrationem quamdam ex uno ad aliud corpus feris. p. pichaca
quam Ciraeci Meremplicolim appellarun, iuxta quam opinionem cum. rica à Merem
etorum Animancium Anime ejuldem Cunr rarionis, _immortales, esicost.
quae solum differunt ob rarias, e discrepantes actiones, quas ob di-
verla corporisorgana, quibusin(nMaNEuT, exerCeHE, qux ita HATUTA
comparate sint, ur ex unocorpore solurxe, in aliud corpus immisrent.
Secundum aurem modum intusionis Animiin COrpuS OerhOdOxate uu s
nec religiodocens, humanum Animum haudante corpusprxextici(SC, orivine incet
Sed runc a Deo exnihiloprocreari, cum corpori pertecte orsanicoinr lisen:is sni-
nuatur, ita ut Animusnon st lui corporis laber, _ archirectus, sed
dum supremi Numinisrirture progisnitur, corpus, cui intunditur. etrinam.
fuis organis perfecte instructum inreniat. Jam in hoc Lucretiicextu.
Epicurus Animam simul cum orsanico corpore veluriillius subtilio.
rem, ac vitalem halitum oriri, _ crescere opinans, platonice senten.
rix aperte adverlatur, atque ostendere Audet, nullo pacto humanos
Animosante corpora preextitisse, ut deinde in corvora selc insinuan.
res, rerum omnium scienciamamiserine, atque in mortiferam quam-
dam inciderinr oblirionem. Ouam Platonis doctrinam etiam d nOS,
Platonit at

## Folio 286 — 82792707X:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
16
P P IC V R VS
utrationi dissentaneum, ac nullo ralido sundamento inniram refelli
mus, ac improbamus. Nullum enim adestindicium, quo hujusmodu
Animorum prxexistentia cirra erroris periculum interri raleat, na
que rerumest. Animum corpori adnexum nihil denoro dilcere, e
tantum recordari, sisaltem in rerum lensilium cognitionem Animut
convertamus, de qua rementem nottram Auxustino duce aperuimust
cum Librum de Anime quancitare explanarimus. Insinuatur et s
Ammuscorpori eodem rempore, quo a Dcoettormatur, qui dum et
Auchoris manibus erumpie, haud omnium rerum (cientiam accipibs
sedtantum siena, et semina quaedam in cum derirantur, in quibusunt
verta sapientia quodammodo delitescens continetur, PrimXe nempe, ab
insisniores reritatis, honeltarisqueresulxe, et notiones quaedam, quad
ingenitas, ex insiras appellamus. Ldcirco sustinemus, humanum AMI.
cinacionis dmum, utporeimmortalem, e incorvoreum extrinsecus organicis cor
poribus adrenire, quod nullo pacto enerrat, aut intirmat Apicurus,
dum subdole, _ Captiosearsuens aic, non posse immortalem AN
mum cum sansuine pariter crelcere, ac corvoreis orsanis tenacirerad
Slutinari.
Firmat enim tanquam cerrum id, quod tub lirem, ac conerorersiam
cadic, an nempe Animusmortalis (IE, _ exTenTUS, UECUM COrDOTC Und
crelcat, _ oriatur, adheret quidem Animuscorpori non subctantia
effusione, Sedtantum agendi rirture, crasis adglurinatur organisce
nuissima, ac media substantia, halitus nempe xthereus prestantissimum
Mentis instrumentum, quo auxiliante crasiori corpori asendocoDula:
cur Animus, idcirco dum sic arguit Epicurus. in prima, ac retera (0.
Philmata incurrit, juxe jam saris, superque contutarimus, ac detexi
mus. Reramen quia Fpicurus Platonem redarsuens ex omnimoda re
rum oblirione, in quam Animum incurrisse opinatus est Plato, AnimX
mortalitarem conatur interre, nos ex quarumdam immutabilium re
ritarum scientia, cum qua humanusprosisnitur Animus, illinsincor
exinsitis eri-Poream, atque immortalem indolem hoc pacto demonstrare contendi
marum veri. mua. Si Animusnil eset aliud, quam rennissima quaecam athomorum
sacum nocio CCXIuTa, I Clamoribus orsanis tanquam subtilissimus, ac vitalis halv
sus Epicurum Dus expansus, lane cum cunctarum rerum ignorancia Aultus omninonai
Ecorroris na Lceretur, atqueadeo nulliusrei reltisia, ac signamemoria; _ incelli
uraes inceri See Ccteretur, neque in coimmutabilium rerum delincamenta
humanu niuxdam laterent, in quibus immortalis. veritas intrabitaret, oppolu
mum ostendi tum tamen conrinsit; siquidem primo humanam mentem cum qua
dam Deianticipata notionena sci. iplemet docuit Rpicurus, ut apuu
Eaerrium videre est, deinde in singulis hominum mentibus quedam
ingenite ider esulsent, in quibus tirmissima axtium, ac disciplinarun
rudtimenra constantistime continentur, emicant quidem in illis, quae
ctam immutatiles reritates, quas omnes homines eque rident, et cla
ristime in eadem univerlaliratione intellisunt, quod futus, e forril
prolequemur, cum intra Rugultini arsumentationes pro Animxin
morralitate, _ cnucleare. _ roborare Audebimus. Si isitur ralica
quedam, ac captiola aura minutissimis corporibus contexta esset AnL
mus, non rideo, quo pacto tam tirmirer immutabilis rexitatis restisid
quaedam ei insidere postint, quam quaeso, Provorrionem, e aftinitatem
CuM
Epicurae ratio
Ens detexirur.
nibus adver
 ab horrer

## Folio 287 — 82792707X:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
C O. N. F V F R F∞ 5
cum immorra li corrupribilis corporis aura haberepotest, utte cu
mortis, atque exren larum rerum dissolurionis sir parricers, ideas xrer.
narum, e inseciliumrerum in Cerenacistime amplectatur. Si oritur
isicur Animus cum immorralium rerum sixuis, exornarus porestare in-
tellisendi ea, quxe ab inceritu corporum que purredine sunt immugia.
Animum immorralem. et incorporeum ese cirra Animi AxlICatIOREM
affirmandum est.
SOPHLSMA ENDECIMOM.
Vod si forie patas extrinsecus insinuatam
Permanare Animam nobis per membra solere
Tanto quaeque magis cum corpore fusa peribit.
Duod permanat enim disolvitur, interit erso
Dispercitur enim per caulas corporis omnes
Vi cibus in membra, atque artus cum diditur omnes
Disperit, atque aliam naturam sufficit ex se
Sic Anima, abque Animus, quamvis Inteera recenS In
Corpus eant, tamen in manando dissolvuntur
Dum quasi per caulas omnes diduntur in areus
Particulae, quibus haec animi natura creatur.
Duae nunc in nostro dominatur corpore, nata
Ex illa, quae tunc peritat pareita per artus.
Quaproxier neque natali privata videtur.
Esse dic natura Anima neque funeris expers
Semina praeterea linquuntur, nec ne animai
Corpore in exanimo? quod si linquuntur, et insunt
Hnud erit, ut merito immortalis possit habere.
Partibus amissis quoniam libata recessit
sin ita sinceris membris ablata profusit.
Je nullas parces in corpore liquerit ex se
Vnde cadavera rancenti jam. viscere vermes
Frespirant? Atque unde ammantum copia ranta
ExOs, e exanguis inmidos perstuctuat arcus.
L XL V_LTIC
Plammetadverlariorum doctrinam adhibens Lpicurus, humanum. Callidior Exi
. Animum mortalemesse, adhuc sese oMlendere poseautumat. C’On curi argume-
cedamus, inquit, Animam haudcum seminenalci, sed extrinsecus, cacio adver-
orsanicocorpori insinuari, ur mentis perpetuirarem adAruentes ad. sus Animoris
monene, jam hoc polco. Animum corporeum funerisque participem et
se, necessario lequitur. Siquidem _ Animus corporibus extrinlecus
adrenic, isicur ur illis infinvetur, necesse est, ut in molem corpoream
permanee, ur nimirum singula corporis orsana intus perlustret aC Der.
vadat. Nequirramen Animus in corpus permanare nili disperritus,
A. us, acque corporis meatus subinsrediatur, membrarim in CorpOrCa
orsana seseintinuans, quod ramen hoc pacto in corporis meatus illa.
birux, pereunte, ac distipato corpore, solvetur randem ac inceribir.
Dein.
perpetuitatem.

## Folio 288 — 82792707X:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
LOC
PICDROS.
Deindedum Animus corpuspermanar, adeo in plures particulas di
Prahitur, illiusque primordia ab inricem disiunguntur, uc dum corpo
rispenitioribus accommodatur, ac per singulos efundieur artUS, PrO
Priam naturam exuaL, ac direrla exornetur indole. Ouapropter im
mutata perie, ac noram naturam induit. Ilaud abamili modoquoct
bus, urcorporis parres alat, seu ur in substantiam rei, cui alimentun
suppeditat, convertatur, opus est, ur in sansuinem abiens à propra
natura rccedat, idcireo dum Animus exirinsecus adveniens corpori i
funditur, illicoperie; atque noram nanciscens ritam in ipsometcor
poremalcitur, acque adeodum corpus interit, ac in partes scinditur,
ee Animum destrui, e solvinccesum cA.
PEXTCTCd CuM SOIDIEIT, _E COTTUIPITIKCOrPHS, AUE nON FOISreCE.
dic Animus, Sed quaedam illius reliquixe in soluro, _ exanimi COrpOrO
manenE; Aut rocus inteser Animusarolac, ut nil illius super(IE in COr-
Pore. Si primum detur, perit isitur Animus, aum a corpore dissocia.
Tur. Namdum quaedam illius particulx remanent in cadavere, dimie
nnFUS, AC CxFenvatus Animus inceriisse, ac in tnas parres solutus elle
videtur, quod Acocusexciderit Animus, profectonon ponet reddira
tio, cur extabelcente, e pucrefacto corporeror vermicuti, FOEGHE ANI
mantia generentur, quae nihrccedentis Animx Frapmenta, ac reliquie
quaedam remanserint; nutlo pactoin lucem prodirent, ob quam rem
interr Exicurus cum corpore parirer oriri, et in morrem incurrer e hN
manum Animum.
LOHEVIaTI
Om Epreat _oMHCCIentixe asum deserens, ad sen suum iIlasiones,
Callan Eepieu- dC Pantalix spectra sesetantum converrie, masis, masisque a
ri areumen- Vexitatis CCCcens, densioribus errorum tencbris obcrcaTIS, atque
perpecua quadtam à lesitimo ratiocinio deflexione. leristimis Cophilma
ribusludere, ac desipere ridetur. Ouid enim La llacius, quidre in eptius
argumentatione, guae in his Lucretii carminibus primo loco inme
dium affertur: Putar enim Epicurus, non posse Animum extrinsecis
corporibus adrenire, nisi hic reluri in paries disributus PeF COrpOrIS
meatus penerretur, arque renuissimi halitus inctar in corporis pene
tralia quaqua versum ettundatur; at quid abimmorialis, _ incorporet
natura alienius: Non enimincorrupribilis, _ in extenla MCnS MCM-
bratim orsanicum corpus perradic, ac permanando materiatis orsaniS
intinuatur, hoc enim pacto rennissimum, ac mortale Corpus eNet, d
qua reCOntrOVertitur. Plinc frmat Epicurustanquam certum, quod
probatum cM, rerumque mortalium imasinibus seductus, ac sen
suum captus simulacris, immortales, _L iNCOTDOTEASNATTAS, ut Cxtea
Las, ex morri obroxiasimaginatur, adcout nissentus, _ phantasia
mendaces suasimasinesips subministrent, veluci emoreuo, et excin.
cto rationis exercirio, nihil se percipere, ac intellisere posse puter. Pet
manat guidem in corpus quidquid extrinsecus intinuatur, A iil corpo
rex magnimdinisredoler genium, sinempe extentum cA, ac sectile;
eomodo quo per corporismeatus ac poros subcilisimus infunditur aet.
aramen direrso modo extrinsccus corporibus adrenicres incorporea,
_im.
Insodiosa ac
vario detesi
ur
resellione.
r
r
21
n

## Folio 289 — 82792707X:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
C O N F V X A X V 5.
C89
Kimmortalis, scilicer Animus qui haul permanando; se membratim
leleintinuans, sed cancum agendo, corpus perlultrare, ac in corpore
inhabitare dicitur. Cam enim incorporeus Animus partes, ac dirisio.
nem a se reiiciat, nequie nil per operarionem corporeis organis ac-
commodari. Nullo E quidem Epatio incorporex subltantix compre-
henduntur. Cum igitur duplici modo res extrinsecus corporibus in-
fundi porsune, ad instar nempe corporum, X inextenlx, immortalisque
substantie: in spuriam, e ralde infirmam argumentationem incurrie
Rpicurus, dum Epiritales Animas, uc extenlas moles imaginans, Ani-
mum secundum parres, ac membratim, puriori spiritalis insinuarionis
modo contempro, per corporis artus explicari, indubitanter intert. Au-
cerergo a rerum sensilium imasinibus intellisentiam carnalis homo,
atque elatam phantasix arrogantiam sua conAnia tran (gredientem edo-
met, ut Calabricer percipiat, quam decipiatur, cum que ad solum spe-
etineincellectum, e extra mortalium corporum regnum etAorescunt,
Oculiscernere, caceu capere, phantalia comprehendere Audet.
Actamen quislaris, quam inanc, quam imbecille st alterum PpicurI porum pe
ratiocinium. rerbisproterre ralebir: Prumpune quidem ex tabido curi areume-
corpore, recedenre Anima, quamplurium lese morentes vermiculorum cumdiluitur.
moles, atque in corporis putredine haud pauca Animantum senera
ritam degunt. _x enutriuntur, actamen ex humanx riex religuiis vi-
tam nullomodocapiunt; non enim incellisendi vis in emortuo homi.
ne, Ted corpuscorrumpitur, idcirco ex putretacto corporo, haud ex il.
laela. X immortali Intellisentia orisinem trahunt vermes, ad quorum
Rructuram, e fabricam ipse cadareris particulxe lubriliori substantix
admixre concurrune, auclemina quedam a muleis relicta, ec in pu-
erescentibus membris latentia, dum caloris purredine forentur, in ver-
mes, ex Animulcula crumpune. Guidenim Hulcius, masisquetatuum
dici porerar, quam ad rermes in cadareribus prosisnendas, e alendas
prrellancistimam rationalis aAnime naturam in plures partes scinden-
dam. ac solvendam ese, quasi vilisimi vermosratione, e intellisentia
palcerentur, arque progenitrice hominis menre indigerent. Videae
quesoEpicurus, quam insanum, quam turpe sic velles insirmisimis sen-
sibus summam Animidignitatem inveltisare.
SOPHLSMI DLCILMLOLHDDLONDOM.
Vermibus es privas in corpora posse venire
Credis nec reputus, cur millia multa Animarum
Conveniant, unde una recesserit: hoc tamen est, ut
Duerendum videatur, es in discrimen acendum:
virum tandem animae venentur semina quaeque
Vermiculorum, ipsaque sibi fabricentur ubi sint;
An jam corporibus perfectis insinuentur.
At neque, cur faciant ipsae, quareve laborent
Dicere suppeditat, neque enim, sine corpore cum sunt
Sollicita voltane morbis, aleuque fameque
Corpus enim masis his visiis adsine laboras
Vod si forto animas extrinsecus insinuari

## Folio 290 — 82792707X:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
PIC105
Cum subeant: at qua possint, via nulla videeur.
Traud icitur faciunt animae sibi corpora, es artus
29C
Et mala mulia Animus contapi fungitur ejus
Sed tamen his esto quamvis facere utile corpus.
Nec tamen est, ut jam perfectis insinuentur
Corporibus, neque enim pocerunt subtiliter esse
Connexa: neque consensu contasia fient.
P X POSTTIO
Ntimis; ac temporariis vermibus excellentiorem, ac immortalem
LAnimum comparans Epicurus, jam supra allatum prosequens arsu
mentum, Sequenri modo rariocinatur. Sinon ex Anime recedents
reliquiis in cadareribus vermiculorum Animx proficiseuntur, he PrO
fecto extrinsecus illorum corporibus infinuantur, attamen quam hOe
absurdum. _ a rationealienum uC, quisnon vider: Ptenim primun
Rultum es dicere, cormillia Animarum coconvenire, unde unica de
cessit Anima. Deindequaerendum ex in conrrovertiam rocandum ell.
utrum Animee renentur, a exquirantprimordia vermiculorum, ex ex
iisipla sibi corpora fabricentur, an in corpora rermiculorum jam per
fecta ingrediantur; neutrum tamen dicipotest; nam primonulla fup.
vecitrario, quare Animx iplae sibi domostabricentur, nullo enim cor
voreindisent, utvirant, imofeliciores, ac liberiores lunt extra corpo
rum carceres, in quibus cum includuntur. X xgrotant, _x alsent, a
eluriunt; gux profecto incommoda minimé suBENnE, CUM CxEra COr
poris rasantur orsana. Deindèneque rerisimile est Animas. insredi
corpora jam pertecta, nam si hoc contingeret, Animxe non essentutO.
Porrer, _ examussim cum corvoribuSCONMEXE, nCquC ACFCNE COnF2SIa
exconsentu corporis e Animix, idest neque cum corporibus afticien.
cur Animi, neqi cum Animiscorpora, quod tamen feri ridemus. Dum
hoc pactoratiocinatur Epicurus, porissimum oppusuare ridetur Pytha
Bore lectatores, existimantes inmortales Animas in cunctorum AM
mantum corpora inditferenterimmisrare; sicuri eriam oMtendere con
tendic, quod si humanus Animus esserimmortalis, e a corporis indo
leabhorrens, nullopacto corporibus insinnaretur. Nam vel semin
infunderetur, ur in illo suum domicilium architeCtArEtUT, QUIECOrPOK
jam perfecte organis instructo extrinsecis adreniens. aduesFeretuT.
Prrumque tamen rarioni dissentaneum est; nam dementiam saperet.
si Animus a Cua natira libertate, X tranquillitaterecedens, nuIloco
sente, carcerem, atque rincula sibi in humano corpore efformaret.
Ondeguxeso in Animotam Aulta X iniqua proventio oriri DONIE: U
dum corpori insinuatur, ex algere, e clurire, ee verotare e innumem
corporis detrimentis subjacerer relit. Neque dicendum eAt, Animum
corpus jam pertectum insredi; cumenim immortalis, _ alcerius 10
Generis, non poreltadamulsim corporeis organis congruere, e copuld
ri; quaprOPtErnexuS, qui requiritur uc Anima, ex corpus in cumdet
hominem conreniane, nullus eluceret, quod experientix quidem ac
versarur. Ldcirco collisit Epicurustaud extrinsecus humanum An
MUM
Encreriana e
lanatur ar
rumentatio.

## Folio 291 — 82792707X:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
GOIFUTATOS
mummacerialt orsanis infundi, sed cum LoML HA LCL aIGUC CaMCICLI
Cum COlUTOCOTDOTCIMTETILL.
GOTEVTATIO.
Adem arsumentatione duo curpissima sophilmata complectitur puptex Epi-
Exicurus, X primo caducam. _ corruptam rermiculorum na- curi Sophisma
turam cum incorrupcibili hominis Incellisentia confundit. Pempo. oppuenatur.
raria, ac rilis, vermium Anima cum nihilaliud praecer subcilisimum
flacum crasiorimaterix admixtum sc, haud extrinsccusadrenic, sed
in iplis vermiculorum (eminibus vel in cabelcentis corporis purredine
creleie, e latet, neque cam insionis, tamque ralida rermiculisfacul-
ta5, aucactioines, uE immortali, X extrinsecus adrenienre Animo illi
indigeane, quod cirra ullum fundamentum improbabiliter quidem af-
Armaretur. Saris namque iplamet mortalis corporis putredo cst, ut
cammiserrima, tamque frasilia AnimalCuLa DFOCTCCNtUT. SeCuSrero
ratiocinandum eA de Mencishumanae ortu, ex origine; nam cumin.
corparea, intelligens, e ab intericuimmunis AE, neutiquam in Cemine
latet, non cû languine augetur, e in cadueis expanditur organis, led ve-
luciq. uI dirinum, corporibusque lonse praestantius a supremo Numi-
Deexnihilocondica, exrrinlecus corporibus insinuatur. Non isitur
tim concemnenda, X nullo pretio habendta est hominis dignitas, ue
vilitinis, ac curpibus rermiculis sc equi paranda, qui potiusinertes,
accnortua quaedam substantix, quane res rita predice dicendi Tune.
Inlaper dum ad humanum Animum descendit E picurus, altera fal- Derperam ram
lacia capitur, in qua non sinsule parres perfecte enumerantur; Equi- vonatur Epi
dem pollioile est, Animum posse in corpus permanare, non per diftu. cuins.
tionem substantix tanquam in rase, ac loco, in quo corporeis dimen-
Fionibus comprehendarur, sed tantum operationis rirture. PX hoc
enim, quod inlectilis, e immorralis Animus mutuo quodam ex natu.
re lesibus commercio firmato in sinsu lisorsanici corporis parcibus,
echeree, ae tenvioris Tubsantix rinculo opiculanre, actiones qualdam
exercet, modo supra exposiro; iam cuncta hominis phienomena 2d
Animi, corporisque nexum, e reciprocam agendi potellatem (pe-
Ctantia, saltem insigni quadam rerisimilicudine explanarentur, ac invi-
cemconciliarentur. Ouapropter ur Epicuri ratiocinium tanquam cap.
riolum e nihil rerera concludens refellatur, Paris eRoRendisse, pori.
bilem esse imperfectum Animum, cujus intesra natura ipla inextenla,
_immorralis intelligendi Facultas sE, adeo tamen ex liberrima Dei
voluntare corpori tam perfecto extrinsecus adreniens, ut eodem
rempore procreetur, quo sinsulis orsanis absolure inAruitur corpus,
illique operationis prelentia copuletur, modo quo in homine continse.
reexperimur. Hlinc admonemus precipuum hic nostrum scopum esse
Olendere Rxicuriarsumenta nullam rim prortus habere, sed tallacix
vitio perpetuolaborare, dumauc tanquam firmum, e inconcussum
in mectium addueir id, quod sub lirem, ex quaectionem cadit, quod
Scilicetprobandum. X investisandum est; aut singulas poltibiles cau-
Tas minime enumerans, ex hominis phaenomenis ex quibuldam opera.
rionibus indubiranter intert unicum cancum e lure doCrinx accommo.
ad.

## Folio 292 — 82792707X:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Ea
E PIC V R Y S
datum principium in Iniverso elucere, a quo expen la phaenomena pro
Acilci raleanr; Veisitur hic Pricuri errores oppupnasse, ac viCilso
dicamur, Caris est demonstrasse sola Cophismata. ex lubdolas argumen
rationesadhibere Rpicurum, ur humani Animi morralitarem adNruat.
Dum autem Rugustinum pro Animxe perpecuitate pugnautemintes
pretabimur, posicira quadam demonstrandimethodo, Mentem hominis
nulla ratione inrerire. e cum corpore pariter dissolvi polse ollende
mus, quod eriam diverlam calcantes riam, aperiemus, cum in sequel
ri Opere quadam haud contemnendx noArae inresigationes inmediu
AddUCEHEU.
SOPHISMA DNDEETMOMTERFTOM
Enique cur acris violentia triste leonum
Seminium sequitur: dolu volpibus,  fusa cervis
A parribus datur? e parrius pavor incitat artus e
Friam caetera de genere hoc, cur omnia membris
Ex incunte avo ingenerascunt, inque genuntur
Si non certa suo quia semine, seminioque
Vis animi pariter crescit cum corpore toto:
Duod si immortalis foret, es mutare soleret
Corpora, permistis animantes moribus essent:
Effaceret canis hyreano de semine sapé
Corniceri incursum cervi: tremeretque per auras
Aeris accipiter fuciens, veniente columba:
Desiperent homines, saperent fera sacla ferarum.
Ilud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
Immortalem Animam mutato corpore flecti.
Ouod mutatur enim, dissolvitur, interit erzo,
Fraiciuntur enim partes, atque ordine mierant
Duam dissolvi quoque debent posse per artus
Denique ut intereant una cum corpore cuncta.
Sin animas hominum dicent in corpora semper
Tre humana, tamen quaram, cur e sapienti
Srulta quaeat fieri: nec prudens sit puer ullus
Nec tam doctus equae pullus, quam fortis equi viss
Si non certa suo quia semine, seminioque
Vis animi pariter crescit cum corpore toto
Scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
Non fueient, quod si jam fit: fateare necesse est,
Mortalem esse Animam, quoniam mutata per artts
ontopere amitlit vitam, sensumque priorem.
 La L C3L L L
amimae
mortalicarem
Nova epicuri PWhocLs PrimO LihaEOrCOSIMlEqUItuE, OMenaensACI
areumentario  riat, alille ranam esse Animorum cransmisrationem ex unocct
voceMasud, quae ex trantanimario, ex metemplicolisdici solet, quana
astruendam. PithaL UClatores amplectuntur, arbitrances Animos immortales
ese

## Folio 293 — 82792707X:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
ONEDTATOS
ese, e promiscue, e contuse singulis animuntum corporibus extrin-
Cccusintinuari. D.inde absolure octendic. Animum cum corpore (ol-
ri, ainterire. Ouamobremtbepacesbco debllit; si Anime im-
porratescheu, alsul ex unocorpore in aliud immigrarene, finoulo.
rum Animanrum mores, insenia. e indoles inricem contundereneur.
e cum lem constantissimum ordinem minime servarent; idcirco dum
exemplisratia, Leonis Anima in cerricorpus permanaret, expulsa ri-
midicareterox, e imperterritus, haud fusax, ex paridus cerrus in lu
cemprodirer, ex ricittim dum cerri, aur levoris Anima Leonis subin-
srederetur orsana, neuriquam horribilis, _ immanis, led metu, _ pa.
vore obleus Leo sele in conspectum daret, idcirco perperua Anima-
rum rerolutione ex rranlmisrarione brura Animantia intelligere. Cul.
ciores teras Capere, homines desipere aliquando rideremus. Ncquo
dicas, rarionales Animas rancum in humana corpora immisrare, nam
(altem promilcui, ex contusierunt sinsulorum hominum mores, uc la-
Diens Animus sultus, fatua mens sapiens craderer. Occurrar enim
ad pueri corpus occupandum lapientis Animus, jam hic in renera, arque
immatura puericia imbecillis, ac Aultus Aerer. Talis enim indolis est
humanus Animus, X ita corporeis organisadhxrescens, ut cum cor-
Porcidentidem extenverur, aut augeatur, major Aat, aut imminutus
Obsupelcat, arque aded utqua rarione tam cenax Animi, corporilque
nexusnature lesibus ablolratur, explicemus, Animum mortalem, 8
corporeum ese Farendum est, ut unaquaque Anima juxca suam speciem
ac peculiarem nacuram in suo quodam determinato semine simul cum
cractioribus organisnascatur, ex auseleat; quo posito, ex lerarum, Et
hominum mores, arque insenia optimé sccernimus, atque singula vi
ventium phenomena citra rim ex illutionem explanamus. Hluc acce-
dic, quod si Animus humanus immortalis, E in corporeus eNet, Pane
organorum ruinam neutiquam extimelceret; quidquid enim immorta-
lees, ex a corporisnatura alienum, nullam sanemutationem, aut sol.
licitudinem pari porest, ex eoquod extranca corpora destruantur, aue
quorisaliomodo deturbentur. Ouod Fusisacerrimus Epicuri a Necla
Lucretius in sublequentibus carminibus prosequitur, que nos ne Cem
per eadem repetamus, libenter omitrimus.
VAI ATI
lAvericati faret epicurus, dum acrirer Ciaso MelemPISCO Epicures ra
m reteltie, attamen talsis principiis ad illam rejiciendam urieur; ciocinarionis
dimentionibus destiture, dum ex uno in aliud corpus immisrarent
nullo pacto mores, ex ingenia confunderentur. Dici enim PoDet,
quamliber Animam induere illas inclinationes, illasque actiones
exrrinsecus exercere, quibus seminis, aut corporis, porissimum subri-
lioris, temDerieS _E APUEFUFA CONDTUCrEE, UE juXFa INATUMENEOTUM COF-
Doris diversicarem, e mores, ex Animantum ingenia discrevarent,
aeque sinsule Animx agere tenerentur modo corporeis orsanis con-
Eruo, ex provortionato.
Nosaurem hic haud Prchagoricam cranlanimationem approbamus
scd
via deteri.
o
ur

## Folio 294 — 82792707X:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
2 FIC V R V S.
Eychaxoricam Sed potius, utsidet, d rationi dissentaneam reiicimus; ac detestamur.
ut sidei acra.DeGld LC. Lante Deo, incesrum opusabsolvemus, in quo, dt l la
rioni dissenta conicis, ex Pythasoreis rejectis, de Animx nosre orisire in Orthode
neam impro.  x doctrinx gratiam ascmus. Flicisitur scopusuoller eA, ut oAtenca.
smus, humanum Animum à corporisnatura abhorrere, ex immorid
dem ente, ut nullo pactocum corporepariter per substantix expantic
nem nascatur, _ in majorem molem attursat. Atque Sutticit nobis de
monstrare ex Lucretii arsumenris, non posse eridenter inferri. An
mumcorpus caducum ede, crenim urmores, se hominum insenia ct
Scernamus, ac exponamus, qua ratione mens corpori adnectatur, Or8
norumruinam exparescar, ad corpus ruendum st ordinata, corpOr
murato deturbetur, Sc id genus alia, non elt neceNC, ut ad Rpicuri thCO.
riam recurramus, cum hxe omnia procuere xque postint à direrto
Princivio, utnostra edocet Hypochesis, quae quidem, _ cridenter pos
sibiliserarior, e rationi congruenrior eR; atgue aded concludimus.
nullum in medium adduci pose Epicuri arsumentum pro Animae hu
mane mortalitare cirmanda, quod ex notroapparatu tallacix, e de
ceptionisnon conrincatur. Ldcirconemo ex Lpicuri sectatoribusno-
Aras Ledulo expender contutationes, guin illico reneatuT saltem fUIAM
lethalem doctrinam in dubiu vertere, nisi rationem, et apertistimii re
ruabnvere relit. Suspendat ergo suum assensum, ac ancepsjudicium co.
hibeat Epicurea doctrinae propugnator, salrem usque dum formidabi
dem Rugustini vocem exaudiet, qui ralidissimisrationis armis, nON
tantum dubiam, _ incerram, rerim eriam ex aperte taltam Epicuri d0
Etrinam esse demonstrabir. Nullo enim pacto judicandum cst, ex quie
Scendum, nisi donec esulsericeridentia, qux cerre Epicuri sectatoribus
minimetaret, qui haud Armam, ex inconcussam, Sed obscuram, et
pluribus disticuliaribus involutam, ac nurancem sencentiam sustinent.
SOPHESMA VETIMOM.
Raterea quaecunque manent aeterna, necesse est
Aut quia sunt solido cum corpore, respuere ictus,
Nec penetrare pati sibi quidquam, qued queat ardas
Dissociare intus partes, ut materiai
Corpora sunt: quorum naturam ostendimus ante
Aut ideo durare atatem posse per omnem
Plagarum quia sunt experiia, sicut inane est,
Duod manet intactum, neque ab ietu fungitur hilum
Ant ideo, quia nulla loci sit coxia circum,
Duo quasi res possint discedere, dissolvique
Sieut summarum summa est aeterna, neque extra
Oms locus est, quo difsuciat, neque corpora sunt, qua
Possint incidere,  validae dissolvere placa.
At neque ( uti docui) solido cum corpore mentis
Natura est, quoniam admistum est in rehus inune.
Nec tamen est, ut inane ), neque autem corpora desunt
Ex infinito quae possint forie cooria
Proruere hane mentis violento turbine molem
metempsicost
bamuos
294

## Folio 295 — 82792707X:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
C O. IT P. Y T A 10
Haud isitur lethi praeclusa est janua menti.
P X P O 5FF 1O.
Lcaldem ab inilenissimo immorralitatis aerribuco humanos Ani-
mossejunseret Epicurus, a partium enumeratione arguens, pri curi arvume
mo, quotsint erernarum rerum genera juxta luam hypothelim exven- cario advet
dic; quorum nullum deindehumanee Anime consruere oMendic, id.
circosic raciocinatur. Ouidquid xrernum elt, aur corpus pertecte lo
lidum est, quaeris inania incersticia a se reiiciens, insectilis nimirum
achomus, qux ab iniuria externa fransi, ac dissolri nequit, uc ictus
omnes contendat, ac repellar; aucsparium inane est, quod corporum
dimentionibus desticurum, cum a nullo corvoreransi ralcat, nullosin
scictus excipit, nullarum que plasarum particeps elt; dur summa re.
rum, seu Vnirerhtasest, circa quam nullus regnat locus, quo dispersi,
ac in parres dissolvi queat; quaproprer quidquid pervetuum; et ab in-
eternicatem
teritus iniuriis immune est, vel indirisibilis achomus, vel intactum ina-
ne, vel iplamet rerum Vniversicas est, uc nihil aliud humanus intelle.
ccusexeositare poltic, cui immortalicatis privilesium competat; nihil
tamen horum humanus Animus est; siguidem non est corpus perfecte
solidum, cum singulis rebusgeniris admixrum scinane; tenvistimus
enim, ac valderarus halicus est per corporis artus expantus, innume
ris poris, ac interliciis Ccatens, ut Ruidissime subltantixe natura expo.
Scir. Deindeneque spatium inane Animusdici porest, nam minurissi.
miscorporibus constat, extenlarumque rerum magnitudine cumer;
quapropter, ecangi, e tangereraler;  quibus omnibus penitus ab-
horret lnanc. Tandem neque Animus caret loco, in quo dum solritur.
diliunece (ux parces excurrant. Quaqua versum enim externarum re-
rumictibus exponitur. locilque circumdatur, ubi cum a corporedis
fociatur, in aurasabiens dispersitur; quapropier lacendum cA morta.
dem, aequeremporarium humanum Animum eNC.
us Ahimorio
Postrema Ei
Nec porro nacura loci. spariumque profundi
Aue aliam quamvis cladem importare pericli.
Defieit, experei quo possit vis Animai,
Aut alia quavis possit vi pulsa perire.
OALCLL11O
rc Apicuri arsumeMacio penequorroles. tol monttra, torque
mendacia complectitur. Dumenim Ppicurus fallacissimze sen. fecta sit ac Mo
Tuum, X imasinationis auctoritati tantum sidem praectar, haud veras dar Epicuri
Colidasquenaturas, sedlarras, umbras, ac spectra cogiratione revolrir; rariocinacio
ex quod insanius, ac lultius est, fictitiis, aut incertisrebus concedens
reternitarem, Mentem, guxe inter creatasres Pola rere incorruptibilis
el, acerbaemortis supplicio damnat, hinc dum, aur lua deliramenta.
aurcadueas substantias ab interitu vindicat, immorrales naturas fune.
risritio decurbarenon crubescit. Ouid enim primo hoc cOrDuS per-
fecte solidum eA, in quod mors Cerirenequit: Pane non sensibus illud
vercixic, quidquid enim sensibus, aur phancati asiramus, sectile, ac
aperitur.
Ouam imper-

## Folio 296 — 82792707X:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
296
P TCVROS
En parres aloluone eu. Luile non tantum à sensibus verum; de ab in
relligentia MLCLMIMS aBhOrretathomuS, quae Smole, & extensionepol
let, partes laneamplectitur, in quas dispesciraleat; Irergo fupra in
nuimus, hujusmodi corpora perfecte solida, qux nulla externa iniuriz
Fransi possune, aur delirantis imaginationiscommenta, aue oblcurs,
exicuri acto. Lincertae quaedam naturae sunt, quae fortasse in sola deprarata Exieur
anguam de Phantalia _ vigenL, c MMa varia immortalitate pertruuntur. Bodem
PaccoMabuauseel Borerat, quam xternum esse Inane, quod juxta
laniorem, magisque oculatam philolophiam, aut merum comniumell,
Dugnantes invicem affectiones in se involuens, aut quid tantum prira
tirum, seu simplex quidam corporum defectus est, cui nulla pertectio,
acnulla actioconsruit: nihili aurem nulla est provrietas. FIinc idem
est xternitarem lnani concedere, ae aurnihilo, aut impossibilibusre
busmaxime prestanrem immortalitatis dotem tribuere.
Prxrerea, dum Lucretius fatetur rerum Tnirerhtatem carere lOco,
quodispergatur, insinitum Oniversum esse, docet, qui omnespatium,
omnenquo locum absorbeat; sed unde, quelo, hujuscemodi insinita
tem infere, quae profecto ex luis princixiisminime collisitur. VF rt
desigitur, commentitiis, larratisque rebus aut dubiis, ex incertis (ub-
Ranciis, immortalitarem illetantum clarsitur. Orinam Exicurus haud
carnis oculis, sed parisima intelligentix lumina adhibuisset, uc im
mortales, eterna (que naturas inspiceret; protecto corporeis rebus post.
habitis, Colos Animos immortalitate exornatos vidisset. Animus nam
que quamris nequeathomus, nequeinane, neque rerum sc unirersi
tas, nihilominus restora inrellisens est, nullis partibus, _ extentione
implicata, atque adco prorsus insectilis, e immortalis.
Linsamus autem, ex athomos, ex inane, ex rerum universitatem
xternitatis doremredolere, uc edocer Epicurus, atramen non idedci
tra Cophismaris labem, evidenter porelinterri, Animum non esseim
evicurisa mortalem. Ptenim in hac Epicuri ratiocinatione commirtitur FalIa-
ia desexitur. Cia, guae a deliciente parrium enumeratione protciscitur, in oua nimi
rum ur incalu nostro non enumerantur singula genera rerum, quibus
aeternitasaptari porest; nam praetertres species rerum erernarum ad
ductas ab Ppicuro, porest inmedium afferriquartum genns, quod am
plectatur subllantias, quae nihil aliud snE PEXTeE ANimum, in (0l2 fCF
licet intelligendi virture politas, quas cridenter postibiles esse in no-
Aroapparau demonstrarimus; quibus humanumm Animum adnume
randum esse insigniter probabile, aut saltem non aperre falsum cs,
imomagis ridecur rationi consentaneum in humanae Menris Sabstan
tia, quam in umbraticis, ex fictitiis athomis insigne donum immorta
litatisefAorelcere. Elinc cum non sinsulaspartes, ue sapientem adde
posreseue u nimum ab athomis, seu corpore perte
concentionem cadit. Ait angue. mnum distinsui ab achomis.
quia partibus contexitur, quibus admisceturinane, quianimirum AUI
dum, ac renmistimum quoddam corpas ett, haud concinuum, et lolt
aum,
ose inam
lirentis ima
rinarionisco
ua rarien
cet enumeret Ppicurus, in capriolam quidem arsumentarionem incur
rit, atque adeo Animummortalem esse miniméerincie.
inovum
phisma incur.
Pandem Epicurus in aliam hic tallaciam illabitur. Nam cum eter
ris Epicurus. Ctc Colido secernit, ponirtanquam certum id, quod eltin quaectione,

## Folio 297 — 82792707X:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
GOHF V T A X V 5
dum, sea utira dicam, interruptum, ac disererum, interRitiis; ac iCa
cibus instructum. Ln quopactoproratione adducitid, de quo a nobis
Concroverritur; Ouxrimus enim, an Anima SE Cubrilissimum, ec in par-
tes folubile corpus, an rero porius resincorporea mortalicatis CxPerS.
CiBoNVBOBEBIBCDECBOBGBVN CBCH ABWBEBCVHBL LSIBEIC BN VBET BB ClyaB BB HS Bn My p aBBB.
Pro tempiterna Meisus humana nacura Pugnans.
In Libro de Animx Immortalitate.
Prima Aucustini areumentatio deprompta ex Arrium
ac Disciplinarum immutabilitate.
I E X F V 5.
Lalicubi est disciplina, nec esse nist in eo, quod vivit, potest, 
semper est, neque quidquam in quo quid semper est, potest esse non
semper, sempervivit, in quo est disciplina. Si nos sumus, qui
ratiocinamur, idest, Animus noster, nec recte ratiocinari sine
c  curolina porest, nec sine disciplinaesse Animus ; niss in quo disci-
plina non est, potest, est in hominis animo disciplina. Fst autem
alicubi disciplina, nam est, e quidquid est, nusquam esse non potest. Item discipli-
nanon pocest este, nisi in eo quod vivit. Nihil enim quod non vivit, aliauid di-
scit. Nec esse ineo, quod nihil discit, disciplina potest. Item semper est disciplina.
Nam quod est, atque immutabile est, semper sit necesse est. Esse autem discipli-
nam, nemo necat: Fi gnisquis fatetur fieri non possé, ut ducta per medium circu-
lum linea non sit omnium, quae non per medium ducuntur maxima, idque esse ali-
curus disciplinae, immutabilem disciplinam esse, non necat. Item nihil in quo
quid semper est, pot est esse non semper. Nihil enim quod semper est; patitur sibi
subtrahi aliquando id, in qua semper est. Jam vero cum ratiocinamur, animus id
aeit. Non enim id agit, nisi qui intellieit, nec corpus intellieit, nec animus auxi
lianse corpore intellieit, quia cum incellicere vult, a corpore avertitur. Ouod
enim intellixit, ejusmodi est semper, nihilque corporis ejusmodi est semper: Non
isitur potest adjuvare animum ad intellectum nitentem, cui non impedire satis est.
tdem nemo sine disciplina recte ratiocinaeur. Fst enim rectaratiocinatio a certis ad
incertorum indaxationem nitens coeitatio. Nihilque cerrum est in animo, quod
ienorat. Omne autem quod scit animus in sese habet, nec ullam rom scientia com-
Plectitur, nisi quae ad aliquam percineat disciplinam. Es enim disciplina quarum-
que rerum scientia. Semper icieur humanus Animus vivit.
F.d-

## Folio 298 — 82792707X:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
Fxponitur, (5 Loboratur Angustini Argumentatio.
Prito carnem ePscurum. Mentem Ausustinum appellarimus;
LRtenim dum urriusque Philolophi senium _ peculiarem rato
cinandi methodum, acerrima, ex atrentissima quadam perceptione ex
Dendimus, tocuscarneus, tocusquesentus, ut ica dicam, CTraius ho
mo, exomni vero varce spiritalis, ac intellectirus Sanctisimus AII
Cx Antiltesnobis sele oferunt. Epicurus solis sensibus addictus, cor
ruptaque ima sinandi consuetudine captus, dum X iplamet invisibilia
cernere, ex quae ad nudam intellisentiam pertinene, phanta sia capere,
criminola quadam remeritate Rudet, Animum hand in seip(o, sed ex.
tra lemetiplum inter caducas, corporea sque naturas inquirit, ac tur.
Diter inrellisar; nimirum Animum urcorpori comparatum, ex seni
bustantum conjunctum contemplari sauder. Porro cum reverâ non
Animum. Sed corpus inspiciat, ideo singulascorporis perturbationes
Animum Tubire purar, quem et anseri, ex minui, adultiorem Aeri,
Xlenelcere, molecrescere, in parres scindi, in aurasabire, multita
riam immutari, ac tandem interire pariter cum corpore, totocaelo aber
rans, imaginatur: atque adeo dum nihil aliud preter corpora rideat,
undecunquemorrem, pucredinem, mutationem, rerumque disolu
rionem regnare, hominumque tismenta spiricales, inexienlas, ac
sempiternasres esse arbitrarur.
Hluic cositandi, ac philosophandi modo ex diametro Augusti
nensis adrerlarur doctrina. Ausustinus enim fallacisimum sensuum
teltimonium contemmens, imaginationis edomita arrogantia, utre
rum caulase affectiones rimetur, puristima tantum intelligentix lu
minaadhibet; hinccarne, sensibilibusque rebus rejectis. (uperCOr.
vorca, ex visibilia ascendens, intimiores animirecessus cositatione lub
ingreditur, ac ipsiusmet Anime fundum, s fas estdicere, perradit.
e pertuatrat, ut Animum haud extrorsum in corpore, sed intusin
Lemetiplocernat, ac speculetur. Dum aurem Animipenerralia, 20
visceraincellisie, haudmorrem, sed ritam, non tempus, led eter-
nitarem inspicir, cum quidquid in Animi penitioribusfloret, ac deli
relcie, ab interitu, e cemporeimmune, summo immorralitatis dono
pertruatur. Onapropter sicuti Epicurus carneis, caducisque sensibus
Animinaturam inguirens, in mortem, ac pucredinem incidit, AU
sullinuse contradum iplomet immortali, _ incorrupto Animo ac
Animum inrectisandum utitur, vitam, ac xeternitarem in Animo de
regit, acq. in Orthodoxae Relisionistriumphum; quam infeliciter Ep
curusdecipiatur, Solidistimis rationibus demonstrat. Hinc primoac
disciplinarum artium que immurabilitarem confugiens. Animum im
mortalem esse, totisverris osenderenititur. Ve autem jam adducta
Augullinensisarsumentationisris _ soliditas planius percipiantur,
diceat Analyricam adhibere methodum. Scilicer ita ad examinis truM
nam Augustiniratiocinium avocare, ut illud in LuaS parteS, aC mem.
brarelolramus, ae tcindamus, quae sisillarim dein detrucinencuc. ae
er0.

## Folio 299 — 82792707X:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
LM MOR T ALT F R ~ P
eroluanturs cujus LLHalysiS, ac resolutionis opc ad Tynthetim, sC
compositiram thodum poltea descendentes, quor viribus ac quan.
ra eridentia Rusustinen se arsumentum polleat, facilinexorio demon.
ATATE PONELDCTAMUS.
Aneustinensis Argumentationis Analysis.
e ROPOSLTTO PRIMA
Duid sit disciplina, dilisenter expenditur.
sciplina, Ars, De Doctrina idem prorsiis sonant. Homineautem
disciplinenihil aliud renit, nisi plurium rationum, seu rexica
cum adaliquam reculiaremrem spectantium cetus, atque congeries. ur
c. 9. Dilciplina, quae Arichmerica nuncupatur, aut Creomerrica, AI. Plurium pa
hilestaliud, quam conseries ex pluribus reritatibus, quae ad numero. vionum caecus
rum, auc hgurarum naturam, e affectiones spectant, s Rrictmeri. est disciplina.
camconsideremus, hujusmodi veritates sune, Vnitas est omnium nu-
erorumfons, X menlura; Vnitas in seipsam ducta, e multiplicata evemplum ex
Sciplam tantum progignie; duo, e duo quaternarum numerum efor. Arichmetica
mant; numerus senarius ternarium numerum DISCOnTIHCt; X id ec. es Oeometria.
nus alia; quod s Bcomerrica doctrina expendatur, veritates, et ratio.
nes illam eformances. sunc exempli causa, circularis figure ractii invi-
cem aequantur; duo quaeris criansuli lacera simul accepta, reliquo
suntmaiora; iorum Cuam partem excedit; duxe linee rectae non habent
commune lesmenrum; inter duo puncta una recta linca tantum taci
vorest, e similia. Idcireo plurium reritatum apgregatum, vel ad nu-
meros, relad Aguras, vel ad alignam aliam rem pertinens, discipli.
na. Eircars, sre doctrina appelletur, cujus ope humanus Animus
discit, seu larentes rerum cautas, obscuriore (que reritares perrestisat.
Ouamobrem Angulasdisciplinas, ex arres tua rudimenta, ac prima ele-
menca continere dicimus, quia reritares quasdam, tanguam primas re-
fulas, ex constantissima praecepta amplectuntur, quorum auxilioci
ataerroris periculum, aut ad verum inspiciendum, ac deregendum,
aut ad recteasendum ducicur Animus; quaevisenim disciplina, vel ad
vericoncemplationem, vel ad vitxe ulum spectat, ut velquaratione
obscurum verum sit evelandum, ac ritanduserror, aut quo pactocirra
curpicudinem, e inconoruentiam ad praxim rerocandum st, quod
sendum est, docear. Ouod profecto cunctis disciplinarum speciebus
perfectissime conoruir: quippe aut Cirammaricam, aut Rethoricam,
ZuE Musicam, auE Machesim, aur Pchicam, aur PhiloCophiam, alias
quearres consideres, semper intellises, in hujusmodi disciplinis quam.
plures reritates clucere, quarum benefeio, aut ad recteasendum, aut
ad rerum rice contemplandum ducimur, aC PEXPATAMUT. Neque ob
aliam rationem exercentur disciplinae, nisturin aliquasprimas, XC AF.
missimas reritates animadvertamus, guae aut ad rectam rationem, auF
ad Eolidam spcculationem Animum manuducere raleant. Hlinc excel-
tentiores discixtine, quibus veluri sumitimis carcinibus univerlata
pien.

## Folio 300 — 82792707X:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
OE AN I N AB
piencis imnicitur, Naturalis scientia, Se Aerhica sune, quarum prim2 ad
verum noaro captuiaccommodarum decesendum, altera vero ad est
timumbonum assequendum, nicidistimo quarumdam ingenitarum re
ricacum lumine, Menrem summopere disponit.
d.
PROPOSTTIO SECVNDS
immutabiles, e a corruptione immunes sunt Disciplina.
aec Propolicio contestim innotescer, si quid sit ars, ac disciplint 
Lincellisamus; Cum enim, ut diximus, nihil aliud sic disciplina.
nisi quamplurium veritatum conseries, et nulla veritas efforelcat, qua
immortalis non sic, e immurabilis, necessario seguitur, immortales.
_ immutabiles disciptinas essc; ut aurem hoc expeditiusnobis pateat.
accedant Creometria _ Arithmerica, quae puriltimam Vniverle Ma
hesis cdocet Theleos Disciplinam eformane, jam quidquid in illis ettulset, nulle
murarioni subjacet, interitum neutiguam exparelcunt, immarcescibi
li reternitatis diacematecoronantur. Ouid enim masis a mutationen
ecorruptione immune, quam primx, et manifestissime proprietates,
guxautinnumeris, aut in figurisemicane: Ouisenim non videt nun
quam mutari posse. led constantissime eodem vacto sempermanere, hu.
merum lenarium bisternarium continere, duo, ee duo quatuor aequa
re, totum suam parrem excedere, radios ejusdem circuli esse inricem
aequales, circulorum diamerros excedere sinsulas rectaslineas, qua in
tra circulum ex uno ad aliud circumferentix punctum protrahuntur.
requa lesremanere quantitates, a quibusaqua les partes abscindutur, cam
dem equalitatem incolumem manere, h xequa libus equalia ad dantur 
similia; adeoeniminconculsa, _ rma sunt singula Matheseos axio
mata, ur 2 sinsulishominibus, ex guoriscemporc eodem pactocitramu
cationem ullam intellisantur. Si quidem sire disciplinarum principi.
rerudimenta sint liberrime a dirina roluncare constitura, hire necesla
rio in iplamet Dei lapientia contineantur, actamen vostquam illa, rel
procrearic, velincellexit lapientissimusrerum Arbiter tor rires, tN
cumquerobur acceperunt, ut nunquam interire raleant, ererna, a
immutabili rita predita. Idcirco sire. Mundus corporcus mancar, sire
pereat, incolumes semper subsictene disciplinae, cum nunquam reritas
intercat. Occidatnamque, sihieriporelt. Veritas, tunc verum esset
Vericarem interiisse, at gua ratione hoc cnunciariposset, nisi viveret
Veritas, guae simul, ee mortua, _ vivens diceretur, neque interire po
reltid, quo extera virunt. Ouidquidautem viric, auxiliante Veritate
viric. nam nilrerum eseciplum rirere, nullomodorireret; idcirca
recedente, aur emortua Veritare, nulla resvireret, lingulx interirent
naturx. Siisiturtalis roboris est Veritas, ut illius ope exictentes res
vita pertruantur, attirmandum est, nullo pacto illam interire pose.
eque dicas, rudimenta, scu veritares Disciplinarum. ex artium et
schomlinum tigmenta, lictas nimirum ac larratas naturasat humano in
scoeditur. Senioprouo atburatu excositatas; etenim quidquid fatsum, etr
ctum est, talis estindolis, ut tacili nesotio perear, mutetur, e dirersas
tacies indua, neque constantem, ac tirmam aliquam pertectionem re
dolcat,
Duldquid ma
immutabile
quidem est,
sempiternum
Interire ne
quor teritas
300
veras e citra
Rchone arre
ac disciplina

## Folio 301 — 82792707X:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
IM MO R T A L IT R F P
doleat, sed reluri in perpetuo Fluxucontinenter desicere, et mulritu.
riam alrerari rideatur. Non hujusmodi quidem se habent discipline,
quorum principia conltanter omni tempore eodem modo intellisun.
tur adeosimplicistima, et immutabilia, uc cirra intericum nibil illis
addi aut ab illis subtrahi raleat: urexempligratia, natura, rario, e
affectiones circuli, tantum à muratione abhorrent, tamque firmiter
eaedem tempermanent, e a quaris humana mente eodem modoperci.
piuntur, ucomnifictione posthabica, immutabilis, immortalis, ac
emper constantisime eadem circulinatura dicenda sir. Non enim fin-
Bimus, aursomniamur, aut larras animoasitamus, cum ejuldem cir.
culiradios inricem aeguari, aut duo, ex duo quatuor eHicere percipi-
mus, sed immutabile aliquod Verum intellisimus, quod eadem clari-
tate in sinsulorum hominum incelligentia splendet, tanta firmitate
exornatum, ut nullus sit intellectus aded porens, qui hasreritaresim.
mutare, ac diverlomodo intellisere postit. Cum igitur Disciplinarum
rudimentaassensum cosane, incelligentix humanx necessario repre.
sententur, ac eaedem ab sque ulla muratione sempermaneant, dicen-
dum est, haudtictas, e commenticias, led reras, ex Polidisimas natu.
curaselle, a quarismutationeprorsis immunes.
PROPOSETIO TPATIA.
Semper esse, e existere Disciplinas necessum est.
xcaltertio ex rebus jam demonstratis apertisime colligitur. Di
sciplina, uc probarimus, immutabiles funt; quidquid aurem
immucabile est, semper est, constantissime virie, acque existit. Sunt
isitur, ex existuntneceslario Disciplinx. Si quidem Paliguando non immurabiles
aturae per-
existerent, jam deficerent, X interirent, qua aurem intereunt, ac detr. pauo vivun
ciune, mucarioni quidem subiacene, nihil enim insionius mutatur, nilr: ac existunt.
id quodinterit. Ouaproprer Eprorsis à murarione disciplinae abhor-
rent, semper esse, lemperquerirere disciplinas opus en. TTinc exem-
plisracia Creomerria, ex Arichmetica, quae inter humanas arres sum
moperepraclarae lunt, ex eximixe, cum ex immurabilibus quibuldam
veritacibus compingantur, adeo necessario exictunt, ut nunguam inte-
riisse, aut ab exiltentia recedere posse, humanus intellectus percipere
valear. Intereont quidem, si heri porek, hujusmodi discipline, jam
Angulaillarum axiomara caderent, ac singulereritares, quibus illx
continentur, in nihilum abirent, quapropter nullo pacto rerum esset.
tocum partem excedere, bis duo esse quatuor; circulorum radios invi-
cemeguari. Porroquis hoc contingere posse aliguando intelliget, ut
veluri emortuas, ex eranescentes Arichmeticam, ac Creomerriam ani
mocernat: Non enim incerire, aut in falsum mutari porest, quod im
mutabilicer verum est. Negue majori probatione expolita proposirio
indisere ridetur, cum ad Ermiter illam demonstrandam Patis (I, aFten-
ce disciplinarum indolem, ac naturam Animo revolvere. Quamobrem
concludamus semperesse, et necessarid exictere Disciplinas, quarum
immutabilirascum defectu, e interitu nulla ratione conjunsi porest.

## Folio 302 — 82792707X:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
DE R N PM AB
PROPOSEFTO QVARTA.
aud nusquam. sed alicubi divere, et reenare Disciplinars oportet.
Thaecproxolitio citra amphibologiam, ex erroris periculum ape
riatur, primum opus. el expendere unirertaleprincipium ab A
fultino sematum nemBc. Saquid est, haud nusquam; sed alicubi nec esse
lid est. Onnequodeu, aurres, aut reimodus ex atrributum est. IC
duremaurinextensa, _x insectilis est, quae spiritalis appellatur natura,
currei modus dur extenla, parribus, e mole constans, qux proprie corpus nuncupa
rur: juxta quam rerum dirisionem duplexillicomodorum, e attribus
rorum genus innascitur; quidquid enim tanquam illius proprietas p
ritalinatur adhaeret, spiritalis, e incorporeus modusdicitur. Si ve
roextensam naturam afficit, corporcus modus nominatur.
Dupliciterres Deinde alicubi esse, duplicimodointellisi porest, primo per diffulo
alicub esse didem, e expansionem in spatiorum mensuris, ac dimentionibus, que
sentuidem lonaralicubi esse, ac spario quodam determinato circum
scribi, ut fydera in cxlo, planta, aut Animantia in celluris globo cste
dicuntur; secundo modores dicuntur enealicubi, haud per substantia
expantionem, sed tantum per operationem, quia nimirum in aliquo
Deculiari spatio, e loco operationem quamdam exercent, quo pacto
dicitur esse incorpore Animus, non quia corporis spatio compreehen
datur, sed quia in corpore totus e indirilibiliter operatur, ex quo pa
rec, quod salicubi esse, idem sr, ac in spariis diffundi, _ explicari, se
quicurtalsum esse, si generarim accipiatur, principium, quod supraat
culimus, Omne lcilicet quod elt, alicubiese; nam resinextensae, e (pL
ritales hoc pactonullibi sunc, in nulloenim spatiO EXPOrTISUNEUFS
sxiricales e Quod s incellisatur secundum, cunc spixicales, ex incorvorea subltan
riisesse dica ab operando in spatiis, _ corporeisrebuscellarent, nulguam essedice
cur exxlana rentur; nullum enim spatium respicerent, ac ad nullum corporeun
Locumrenderent. Modiautem, et provrierates siad corporcas tub.
stantias spectant, dicuntur etiam in spatiislocari, e diffundi, inhere
re scilicet rebus, que aur iplum spatium Cunt, aut spatiis necessario con
rinentur. Modivero, e acrribura spiricalia in nullospatio funt, 2d
haerescunenam que naturis insectilibus, quae nullo spatio capi possunt,
sedtantum dicuntur essealicubi, quia sunt, ex existune in subctane
incorporeis, quae le habentreluri fundamentum, ee subjectum, cui illa
inhaerene. Fincproprie haud in loco, sed in subjecto rirere, e etse
dicuntur. Hlocmodoexempli graria, amor, autratiocinatio non dt
cuncur esse alicubi, quid in spatiis exrenduntur, aur insunt rei, qua
spatio comprehenditur; sed quia spiritali, ec inextenso Animo inha
rent, cujus actribura sunt, e proprietates. Hlis explanatis.
Adnosrx Provoltionis explicarionem accedamus. Si alicubi elle
idem significat, ac in aliquo determinato spatio, more COrPOrUM, ex
vorrisi _ explicari, neuriquam alicubi, sed nusquam, in nullo scilices
loco exillere disciplinas dicendum el. Prenim disciplina neque cor
pus, neque corporis modus, e arrributum est; Suur enim sinsula diset
PliM2.
omne
aut res
i porest.
Dua ratione
curae in spa
un
incorvereana. LIX alICUB CC, CBL MMirum ubi aBunF, C operantur; quod

## Folio 303 — 82792707X:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
IMMORT ALIT ATP
303
Plinarum veritates, Prationes prorsusinextenla, insectiles, a spario.
rummensurisaliene, quas lanchincellisere relimus, necesse eAt, ut
mentem à corpore arertamus. Nulla namque immurabilis rericas. sire
llario, quae in CFeometrica, aur Rrichmerica disciplin cHalset, clare. _ Nuda incelli-
centia Mache
diltinste anobis concipi porest, nisi primo a nottra consideratione ab. seos principia
jiciamus cuiueris corporis partes, magnicudinem, dimentiones, ac de- vercipimus.
mum quidquid spatiorum. X quancitaris naturam redolet. Non caurum
autem corporex non lunt Dilciplinae, sed neque corporibus insidlene;
cum enim immutabiles sint, nequeunt mucabilibus rebus inhaerere.
secus cum ipsilmet corrupribilibus corporibus mutarentur, ac tandem incorporea
substanciae in
interirent. Lanrumisitur disciplinx dicuntur esse alicubi secundomo. herent disci-
do, nimirum dicuncur esse in AnimO, it qUO OPCTANEUT, ec Cuitanquam elina.
rei, _ subiecto inherent.
Ouidquidisitur est, e ririt, alicubi necellario eAt, nimirum in rerum
Vniverlitate cirra sctionem extra nostras noriones cA, aur in spariis
asic, X in corporibus operatur, Ainsectilis, ex spiritualis substantia est;
Aut (piritali substantie inhraeret, tanquam illius affectio, A modus incor-
Poreusest. Auctandem in spaciis diftunditur, aurrei in spariis distule
inAereE, ScorpuS, aut corporis modus eA.
Tamjuxta expolitum senlum disciplinas alicubiene, necesc cA. Si.
quidem cum dilciplina rerera non hcres, tre CubRanria te ipSA IMCHS.
cum nequeat concipi disciplina, nihconcipiatur res, quxe auc dilcat, auF ouo pacto di-
docear, aut in semeripla sinsulas disciplinae reritares emicantes, e in. sciplina alicu-
volutas rideat, aperristime intertur, disciplinam haudrem. e substan. bisint, exponi-
tiam, sed modum reiac subltancix adiacentem elle. Ouaproprer inferi-
mus, concedendum esse lubiectum, cui Disciplina inhereat, in quo ni-
mirum rel Disciplina doceat, rel tanquam inventa, aue in substancia
contenta delitelcat. Hlinc Beutinon porest intellisi Ars sine Artitice,
Sapientia sine Sapiente, felicitas sine re, quae felix dicatur, eodem pacto
ucclare, ex perfecte quaeris intellisatur Dilciplina, Oportet, ur pariter
concipiacurres, e Tubiectum, quod Disciplinam amplecti dicatur.
Ouidenim absurdius, quam dicere, existere Creomerriam sine Creome.
ra, virere Rrichmericam ab sque eo quod existat res, gux Rrichmerice
facultarem possidere concipiatur. Staruamus er8o. tanquam quid eri-
dentissimum alicubi Disciplinam esse. Lubiecto sciliceralicui tanquam
illius modum, ec accriburum inhaerere.
ur
Substandia, cui Disciplina inseparabiliter inest, Immorialis est.
ac sempiterna.
THOFOSTIIBOVIMI
iusfroxosirionistea ee Patet. DDe Meipina
L Cuaprenatura eAimmutabilis, uc nunquam interire ralere; dein
denon ex se subsltir, sedalteri rei ranquam subiecto inleparabilicer
inest. Tlocisitur Disciplinarum subiectum immortale. ac sempiter.
num esse OpOrteE; nam smutaretur, ac periret, illico eranesceret, e in
nihilum abirenr Discipline, quae illi in separabilicer inharent, deticien-
re signidem Subiecto, necesse eA, ur singuliillius modi. ex aectiones de-
ticiant. Idcirco ralis indolis est Disciplina, ur immortale subiectum
exPO.

## Folio 304 — 82792707X:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DP A N IM AF.
expolcat, quod nullo pacto ab ea subrrahipotest. Si igitur necessario
ririt, _ eM disciplina e pariter necesse est, ur virat, X exictat substantia,
in cuius sinu immutabiles Discipline continentur.
LLOoLLOdeaI.
304
Disciplina soli Animo inseparabiliter inhaeret.
Ac allertio ex rebus jam demonstraris facile innorescir. Nam DI
Lscipline, quarum hic sermonem habemus, rerera nihil sunt aliud
quam immutabilium Vcritatum conseries. Ilx aurem immortales re
ricares in primis, ac insenitis nostris Norionibus clucent, ac reprxsen.
tantur. Ingenite reronotiones haud corpori, sed Animo insident
cum sintquidam modi cogitandi, quoruni natura ab Animo, nempc
cogirandi poreltate prosiciscitur. Deinde disciplinxe, ut demonstratum
CA, SuntincOrporex, _ immortales, habent ersopro lubiecto substan
riam, gux incorporea est, ex immortalis; corpus aurem spatiorum dimen
Nequenn  Sonibus circum sexibitur, acque suapre natura mutabile, ex corrupribile
ses corporeis elt, Cum in partes dissolri PON; quaproxier non porest esse (ptie FuM
disciplinarum; oportetisitur praeter corpora clucere inRerum Vni
verhtate substantiam aliam a corpore divertam, que partibus, e exren
Sione careat, atque ab interitu st prorsus immunis, quxe cum At discipli
narum Domicilium, opus eRt, ucsic Animus, res nempeintelligens, in
cujus insitisnotionibus discipliux, quae opus sunt incellisentix, A0.
TeaHE, aC virant.
Flicautem Animusinlectilis, e incorporeus, in quo viruntdiscipli
verso profecto B. X, rel esinrentor, X exeositaror disciplinarum, cuius munus sit illu-
Floret, cuiin minare, ac docere interiores Animos, aur ab alio jam excosiratas dilct
sident discipti plinas in Lemetixlo reverit, illarum que auxilio, quod isnorat, dilcit,
nempe ad latentes, ec obscuras reritates erelandas fertur. Primomodo
Se habet Animus perfectissimus, insinira scilicet, ac interminata intel
ligentia, quae estcunctarum arrium, ac disciplinarum exCOgITAErIX, CU
jus restigia, e impressiones sunt disciplinx, guxe in nobis emicat; ScCuIn
doreromodole haberfinitus, e imperfectus Animus, qui a Deodisci
xlinarum lumen accipie, in cuius secretis, ac penerralibus immutabili
Supremi Tuminis Sapientia incesanter irractiat. Fsinc Dirinam Men
rem ArCherrpum, aC Princeps Disciplinarum Subiectum appellamus,
Deduplicidi Fnicosrero, e imperfectos Animos Subiecta secundaria, atque Primi, d
Exemplaris Subiecti imagines, _ reprxlentationes dicimus. Conclu
dendum est isitur, Subiectum disciplinarum immortalem, et inexten
sum Animum esse, in quo tantum Sedem suam incorrupcibiles artC
collocarunt. Flinc Pater, quo pacto ex disciplinarum vita. e xternitaio
manifellissime deducatur, praeter mortalia. e caduca corpora concedet
dam esc in Vniverso digniorem, ac praestantiorem substantiam; qux ud
immutabi les disciplinas in screcipiar, e complectatur, a corporummo
Leabhorrear, _ immortalitatis privilesioDertruatur. Pinsamusenim
Animo Tola, X caduca corpora existere, urnultus inextentus, X immor
talis virat Animus; jam ubi guaeso virerent, ubi immutabiles resna
rentdisciplinae: Ouippesi hae sempervirunt, mutarionem nullam pa
tiuntur, parres, ac molem à sexeijciunt.
Ouin
morcalibu.
rebus inhere.
Incorporea a.
cura in rni
sciplinarum
subiecto.

## Folio 305 — 82792707X:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
LHL M O R F AC Y F A T
Cmineriam quo pactonhabitare pollent in corporibus, quorum in-
doles, imbecillicas, amortalis conditiolummovere disciplinarum di.
Snicari, de excellentiae adrerlantur: Prererea ranx, ac inuriles prOrsIS
essent disciplina, hincecis, brutis, ac inlciis corperibus COntInETeNEUE.
quae cum omnino Intellisenria, _ immortalitaté carcant, inegueunt la-
ne quodammodocustodire, tueri, ac sustinere disciplinas, quae in Inrel.
lectirae Nlacura gratiam immutabilicer rirune. Viritergoin rerum Elucere in
Tniverso re
Vnirexltate res, quae tora est Animus, toca nempeintellisens a COrDO. quae cora sit
rum 2ffectionibus, e corruptibilitate prorsus aliena.
PROFOSLLLASBF LFALAL.
snimus, con-
cludicur.
Cum ommes ratiocinantur, vere disciplinas possident, quas haud
Corpus, sed Animus in sese habet.
ABCproPolitio Facilinesorio luadetur. Ptenim ut preclare in hoc
L L Jocodocet Augustinus, recta ratiocinatio nihil a liud eAt, qu’am a
certis ad incertorum indagationem nicens cogitatio: nam tunc recte
ratiocinamur, cum certarum, e cridentium rerum auxilioadincer. Ouid sit racion
tas, eobscuras resderegendas ducimur, hinc cum homoratiocina- cinium aperi-
tur, nititura cerrisad incertorum in reltisationem intellisentia ferri, cur.
Nihit aurem cerrum e cridens cA, quod a nobis ignOratur. Oua-
proprernecesse eA, uccertorum, ex cridentium scientiam, X cogni-
tionem habeamus, quidquidantem scimus, ex scientia complectimur,
ad aliquam protecto disciplinam spectar; ur exempligratia prime, e
manifestiime numerorum, aucfigurarum affectiones, quarum seien-
tia in nobis efulget, ad Arithmeticam, e geomerriam pertinent. Cium
ergo recte rariocinamur, disciplinas rere possidemus, nempe criden.
tiam, ex certitudinem primarum rericarum ad aliquam disciplinam
spectantium habemus, uc nisi disciplinarum lumen nobis affulseret,
nulla recta ratiocinario a nobis absolvi poser. Ilas porro dilciplinas.
cum ratiocinamur, non corpus quidem. scd Animus postider. Quip.
DE, uc lupra demonstrarimus, in illo subjecto efflorescunt discipline.
quod inextenlum. dimmortale est, hujulmodi autem minimé sc ha-
beccorpus, cuimors, eemutatio perperuo imminent, ac spatiorum
cumorinelt; remanetisitur, urimmurabile. ex inextensum lubjectum
disciplinarum sE Animus, qui dum disciplinas amplectitur, necese C orposean
elt, utmortalis, ac sectilis corporis naturam penitus a se reijeiat; quod nacuram nul.
planiis constabie, sadrerramus, substantiam illam in homine disei. lo pacto intel-
bigere posse
plinisuri. Xartes in secontinere, quae, veritatis tulsore PreluCenre, ostenditur.
ratiocinando intellisir, nulloaurem pacto corpus, cum ratiocinamur.
intelligie, oporrecisitue, ut in nobis prxeter corpus alia diversa lub-
Rancia eluceat, cuiinteltisereconsrnar, quam Mentem, X huma-
num Animum appellamus, qui cum intellisit, omnino corporisna-
turr adversatur. Prenim R id, quod corporeum, e extentum est, in
nobisintelligeret, cum Animus noster in intelligentiae actiones erum.
veret, hauda sele corpus avenreret, minime luos interiores oculosa
corporumimasinibus. e consideratione arocaret, sed masis corpori
conjunseretus, alque ad sentibilesres retrementiuo alpiraret, nam qua.

## Folio 306 — 82792707X:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
305
P. A N LM A L.
Sibet Subltantia, CuM LUaM CONSrUEM DE MaLUTALeM OBETaTIOHEM ExeY
cet, haud a Tua natura recedir, Sed ad iplam proximius accedie; natu-
ralisenim, _ congrua opcratio 2 natura instirura eA, non ut resagens
Q SUR NatUTA ReMOrCatuF. _ quodammodo seiplam abne set, aC destruat,
sed ur illam persiciat, arque stas est dicere, ui res sibimet ipsi masisac
nectatur, e conjunsatur, arque in sus conditione, de naTura FOrLIUS
roboretur. Onamobrem si intelligere consrua et naturalis corpOri
actioeset, urvere corpus incelliseret, jam corpus intellisendoneu
quam sciplum a lemetiploarerteret, nullo Pacto a Puxnaturx conside
rarione luas. cositandi facultares removeret, sed porius ad scipsum
masisaccederet, sibique iph dum intelligit, arctius conjunseretur.
Hlocaurem nullo pacto continsere, cridentisimum elt. Nam cum
intellisimus, primas, ac manifeltistimas quasdam disciplinarum rerita-
res animo agicamus. Porro hujusmodi reritares, cum immutabiles
sint e inexrensx, nulla corporum imasinenobis repre leutari valent.
quinimmout recte, _ clare illas in rariocinationis gratiam 2gno(ca
mus ex cositatione reroluamus, opus est, ut nocram consderatio-
nem a sinsulorum corporum simulaeris, rerumque sensilium similitu
dinearocemus. Duippecum immurabiles disciplinx 2 scipsIS PrOrSUIS
excludant partes, molem, spatiorum dimentiones, aliasquetumen
tium magnicudinum affectiones, ucclare, e distincte intellisantur,
necessum eA, ut illas ab omnicorpore sejungamus; Scilicet singulisport.
habitis corporibus, incelligamus: Non tantum ergoincelligentiam
non jurant corpora, verum ex impediune, dc perturbant. Pericenim,
atque cranescit quodlibet intellisentix opus. cum ad corpora, aut
corporum imagines sele conrertir Animus. VF autem haec reritas pla-
nius constet, accipiamus iplasmer lineas, superticies ac fisuras, qud
rum ingenitas nociones qualdam habemus, ex ad reometricam disci
plinam pertinene: Pxempli sraria in medium adducantur, linea recta,
brevistima omnium lincarum coldem rerminos habentium; superticieo
Plana, brerissima omnium superlcierum, quae in ea Idem desinunE ex
tremitates, curra superticies spherx aeque undecunque recedensa cen
tro; circularis linea undique sibi concors, ee aeque ab eodem puncte
fieurae nuda, Medio diltans; hsura plana quatuor rectis lineis rqualibus compre
hensa, ac quatuorrectis ansulis pollens, qux seometricum quadra
c phancasia tum nuncuvatur; e id genusalia. Jam hujusmodi res aIguenatUT
percipiunur. modoquo a seomerrisconsiderantur, profecto neque sub sentum. ne
que sub phantaliam cadunt, neque externis, corporeisquerebusinhe
rent. Prenimnulla in materiaris, sensilibusque lubstanciis aur linea
pertecte recta, aut superficies absolure plana, aut pertectus globus,
aut exacta linea circularis aut perfectum quadratum reBNAMESL COnI
mentur; tanca siquidem linearum, ac tigurarum puritate, et pertectio
neneuriquam externa corpora, rerumque materia pollene, quorum
sigure haudreree, Sed FalEesunt, e licet ad reras intellisibiles fSu
rastendant, ac verasimirentur: vereramen fsura non lunt; nequa
Sensus, _ ima ginatio unquam aut reras rectas lineas, aur vertectum cit
culum, aut omnibus numeris absolutam spheram, aut exactum pla
num perceperunt; non enim sentuum, ac phantasie munus cAt, l
neama superlicie, superticiem a corporis solidirare sejunsere, cum
quid.
Bcometricae
incellisentia
hand sensu

## Folio 307 — 82792707X:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
IM M O R Y A B INCR PP
307
quidquid illis exhibetuT, COrDOreum, aC trine dimentum AC, trina.
quedimensione praeditum repraelenterur, que Angula in primaparte
hujus oxeriscum Rugultino fuluis expoluimus, ac demonstrarimus.
Cumisitur humanus Animus seometriae rudimenta intellisit. seleq corpus impe:
limento
corpore avertit, atque adeo incorpoream, e inextensam iltinslub. sinimo, ur ia-
Aantiam ese OpOrteE, cui corpusporiusimpedimento est, quam auxi- cellisir.
lio, ut immutabile disciplinarum lumen ad ulum FevOceF.
lam luperest, uculcimam propostionis parriculam exxonamus, nc
demonstremus, nimirum humanum Animum cum discit, in lemeripso in Humana
Mente Artes
habere disciplinas. Cum humanus Animus ex supremi Conditori Wa- lacent, ac di.
nibus erumpens, orsanicocorpori intunditur, Increare Sapientix recti sciplina.
Dia, ac delineamenta quaedam in se recipit; nenpe illius Intelligentie
Deusimmutabiles qualdam disciplinarum reritares. X notiones indi-
dic, que luntreluri irradiacio, ex riruli ab Infinito lumine, e inexdu-
A0 Fonte Insenitx Bapientix protcilcentes. Fluiulmodi aurem ingeni;
ex rericates rationisulum in nobis precedentes, ab ineunte etate in
Animo reluti consopiix delirescune, quibus quamvis in immatura, d
imbecillietare non utatur Animus, in eo tamen rere virunt, cre
luci larentes in mentis penitioribus habitant, que deinde, homine ad.
monente acque ad auresabdlrepente, illico excitantur, arque humaN~
Incellisentixe sele offerunt. Hoc tamen modorem continsere maximo
rationi consentaneum eA: nam nequeunt detorisadrenire, sed vere in
tus in Animi penerralibus resident.
Duippecum hujulmodi reritares incorporex sint, e immutabiles: ex sensious
non possuncad Animum perrinsere, sensu, ex phantalia auxiliantibus; hauric, sed in-
sentusenim, e phancatia non sunt rehiculum, per quodimmortar us in semen
lium exinexcenlarum rerum notiones e puristimx imagines ad men- narum ruat
temtransmiceuncur, tancum siguidem hujusmodi orsanieis, e corDo. menca reperit
reis facultaribus excensas, e murabiles res perspicimus. Pexterea cum
fingulae menites hominum eadem cridentia, claritare, e constantia
aeque, omnique rempore casdem Disciplinarum veritates inrellisane,
atquecanta Facilitate, utad eas intellisendas, nullo accedente ratioci
nio, Tola rocum expositio laris sE, necesse est, utaftirmemus Animum
hauddetoris, senluum ope, dilciplinas accivere, led intus in Celeha-
bere, in Tuisque penerralibusac lecretisillas, pertectistimi artihcis ma-
nibus imprelsas, inrenire. Ouaproptertaremur, nungnam Animum
disciplinasisnorare, quamvis laepissime in illas neutiquam animddver.
tat, illarum que reritares cositarione non revolvar; nam, ut alibi dixi-
mus, aliudesscire, aliid cositare, iplomet docente Rugustino, ue primas disci-
Dlura in Animoextent; guorum necelsariam scientiam habemus, eFS plinarum ve-
actu sub eositarionem minime cadunt. Duod planius enueleabimus ricaces nun-
uam isnorati
in nostris inrestigationibus, in quibus Placonis reminiscentiam ab ex. Animus.
roribus pursatam Orchodoxa Relisionisdoctrina accommodarepro
riribusenitemur. Concludendum est igitur, humanum Animum,
cum recteratiocinamur, in se le immutabiles disciplinas habere, arque
adeorere Disciplinarum subjectum esse, quod soli Animo, haudCor.
Poriconsruere potelt.
taud de foris
eso discipli–
Antiano.

## Folio 308 — 82792707X:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DE A N LM AF
Y NM HP S I. S.
Om homines recte ratiocinantur possident necelsario Discipli
ads L 210. )
Aequi Disciplinx alicui Tubjecto necelsario adjacent. Fx Prop. 4
Pivirisiturinhomine subjectum, cui inhrerent Discipline.
Rursus. Disciplinanon corpori, sed Animo inseparabiliter inte
TeHECX ProP. 5.
Subjectum isitur Disciplinarum in hominehaud corpus; sed An
mus est.
2
Aequi Disciplinx suncimmurabiles, ac semper exictunt. FX Prop.
 3.
Semperisitur virie, atque immorcalis est in homine Animus, cui in-
Separabilicer insdene Discipline ex Prop. 5.
Tixc Augustini Demonctratio pro Anime immortalitate aded lesi
tima, ex inconcussa est, ur nulla ratione ab Epicuri lectatoribus infir
mari valear; siquidem ex cerris evidenribus, aurjam demonstratis prin
cipiis, serero, _ Panorariocinio colligitur; Flincminime pertimescen
dum est, netanquam captiola, e tallax abadversarioretellarur illius
enim vis rota delumitur ex immucabilium Disciplinarum natural, que
nullo pacto porest a morra li corpore proticilci, scuexrensis, e corru-
pribilibus substantiis inherere, sed necelsario, _ inseparabiliterim
mortali, sempiterno. ex incorporeo Animo adherelcunt, atque adeo
Ausullinen se rariocinium prorsus immune est a Sophilmatis ritio, quo
mirum in modum Exicuri laborant arsumenrationes.
Duxter emer. Actamen ne ullus cavillis locus detur, duas dubitariones in medium
rirdubisari: aferam, que videntur enerrare rariocinationem Rugustini. Prima elt.
ExAuxuini doctrina hic jam expolica sequirur canrum sapientum
Animos, quinimirum recte ratiocinantur, possidere disciplinas, ut hC
nullopacto in Aulro, X Patuo Animocontineantur: atque adeo mani
fecte infertur, non lingulos hominum animos immortales esse, led tan
cum Animo Cum eos, qui laxientia exornari Disciplinasum dignitate, ee prestan
Hlxc tamen dubitario nulliusmomenti est. Prenim ut ex ipsismet
Rusustini verbis conctar, ee apertissime ex sequentibus illius argumen.
eiscollisitur, in quolibet Animo, sire hominis Capientis, sire Rulti, re
enant, ac delitescunt discipline, cum quibus quilibernascitur Animus
modoquosupra, e alibi explicarimus. Masnus Augultinus hic in
medium adduciehomines recteratiocinantes, non quia putar in illis
tancum arres, ac disciplinasregnare, sed ur ostendar Disciplinarum
ulum in homine, cum recte ratiocinatur.
Altera auvcaC. P. X Ausultinenti ratiocinio tantum evidentis
ue in rniver. sime interri, Caluere in rerum Oniversitare perfectisimum, e immu
so persoctissi tabilem Animum,  Deum, cui inseparabilirer immutabiles adhe
reant Discixlina, non aurem necessario deduci immortalitate sandere
mum existere finiros. x impet ccseminum animos, quibus neuriquom insidere
manus Animustuerir in cemPOEC ex nihiIO PEOCrCATUS, acguc adeonon
fe.
en in Aulee
vivant disci- eia DollenE.
ex sugustini
reumetario
nume incor
ircum seni.
Carotor
avidenter in necessario, _ MCPAL aMeL. Hdentur Disciplinx. Siquidem cum hu

## Folio 309 — 82792707X:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
LM MORT ALIT A T B
309
Temper extiterit, sequitur non ense verum, e genvinum sabjectum Di
sciplinarum, quae, ancequam eser humana Mens, in Divina intelligen-
tia perfecte efulsebant, ex quo deducitur, quod etiama humanus ex-
tingueretur Animus, non ideo exrinsuerentur, ac interirent Disci-
elinae, quibus nunquam decA perfectisimus Animus, qui illas in se
complectens, lultinear semper, ac rucatur; idcircohoc Ausullinirario.
cinium tantum debellare, _ prorsiis ererrere Acheos, haud epicuri do-
cerinam videtur. Nimirum Tolum manitestistime oMendit, Prxter cor.
poreasmortalesque substancias, dari incorpoream, ex immutabilem
naturam, quae sc scienciarum, ac Disciplinarum fons, subjectum, ee
oriso. quae nacura procul dubio vertestistimus Dei Animus eit, quo
pacto e Deum exiltere, e incorporeas naturas praeter extenlas resre.
Enare, unicorancum arsumento hand, cirra animiadmirationem, (0.
lerrissimus Rupucinus demonarasse dici porest. Cixrerum hec argu-
mentatiominime ridetur Ppicuream sencenciam oppugnare, non enim
eridenter inferrur, sinicum. ex impertectum hominis Animum im-
mortalem ac sempirernum esle, cum non hic, Sed intinitus Animus
sc rerum subjectum, cui inseparabiliter ineat Disciplina.
In hanc dubirationem esomer olim incidi, cum Ausustini rarioci
nium sedulo expendissem: quae quidem dubicario diu me rehementis.
sime torle, ur aliguando putarem Rupultinum in hoc primoarsumen-
cominime cridenier ostendere humanum Animum semper vivere, et
immortalem esse. Rccamen cum marurius, e accuratius Augustinen-
serariocinium animorerolrinem, illicoquam hujulmodi dubitatio
cennis e imbecillis Ac, incellexi. Bc primo lummopere lator me in hac
Rugultini arsumenatione cridencistimam inrenisle rationem, quae
omni fusara dubiratione, supremi Numinis existentiam animo quam sucustinira
manisellisimeaperir.
Rcenim, cum clare e necessario intelligerem. Rusustino docenre
aeternas, necessarias, ac immutabiles esse disciplinas, quae ab (que COn. es Epicuri
Bruo subiecto, cui inseparabiliter insint, nullo vacto percipi ralenr, con. dosma de A
tellim mihi cridenter innoruit, exiltere extra measnociones erernum,
immurabilem, ac perfectissimum Animum, in quo Vniver(e. Sapientix ris ac falsira
Phelauri conrineantur, arquesinsularum artium, ex disciplinarum BC. cis convinci
nera tanquam in luo principio, ac tonte sinr, e regnent. Deinde admi-
randum in modum sarilus lum, me jam in Colidissimum Arsumentum
incidisse, quoineritabiliter oppugnatur, errorisque redarsuitur Rxi-
curus, asirmansnihil in hac rerum Tnirersitare existere preter Corpo.
ra. Nam livere rirunc, e Aorent in Oniverso discipline, necestum
est, ur vigeat, acque rivacincorporeus, e inexrensus Animus, qui mu.
tabilis corporis affectiones à Pe reiiciens, immucabiles in se complecta.
tur Arres, ac disciplinas. Pollmodum, lumma cum animi voluptare,
Ansultini ratiocinium examussim eroluens, incellexi, Animum hu-
manum incorporeum. e immortalem ese. Siquidem ersi datur homi-
nis Animum non esse lesitimum subjectum, cui in separabilirer adjacent
disciplinx, actamen eridens, ac cerrum est artium, ac disciplinarum
lumen in nostrementis secreris, ac penetralibus perpetuo accendi, de
estulgere, quo immutabili, ex illibato luminenos urimur, cum recté
saciocinamur, ut supra latis ostendimus, idcirco disciplinae veluri ta
uLX
riocinio non
tancu Acheiis.
5
imari mot
alicate erre

## Folio 310 — 82792707X:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
310
D P A N IM AB
mulx se habene, humano serrientes ingenio, quod ut reritatis inven.
rione sciplum perticiar, ac illuaret, arces, ac disciplinas, quae subite
mussimmor-  Pafu Colextisimeadhibet. Vritur erso humanus Animus
ralibus utitur 2d fui nacuram CxOrHahdam, ex perticiendam immutabilibus, et incor
poreisrebus, immateriatis, ex immortalibus artibus, ac disciplinis; A
quo pacto sicorporeus, acmortalisesset Animus, id contingere Dos
sec: Valde enim monstrolum, e a vericarealienum est, immutabs
les, X incorporeas naturas corrupribili, e cadueo corpori tamulari,
ae quodammodo inserrire. Insrumencum namquo aut xque perte
ctum, aur inferioris ordinis est, quam sicartifex, qui utitur illo. Si 181
tur immutabili sempiterno. _ incorporeonolceruritur Animus, lal
rem necesle ese, criam ipsum essee inexcensum, e ab interitu immu-
nem, uccicra inconsruentiam, ac rerum dissonanriam intueri, et 24
proprium ulum verrere raleatid, quod semper ririt, d immutabile elt.
Magna protectores elr Ausultini argumentum, ex quo tam miras.
tam magnas, Lalutare lque rexitates, debellaro errore, collisimus.
Neque tamen dici porest, salrem ex Ausultiniratiocinio nullomo
doeridenter inferri, immutabiles Disciplinas inseparabiliter humano
Animoinhaerere, ur sihicincerirer, e illas interire, e extinguinecel
sum siT. Prenim, ut in dubitarione laris expoluimus; ut virane, ac
semper exiltant disciplinae, latis est, si lemper virat, ee exictat Divinus
Animus, cui inseparabiliter intunt. Porrour hic scrupulus prorsis
crellaturat Animo, admonemus, duplexartium, ex disciplinarum
rivacae alia senus anobis distinsui. Primum amplectitur disciplinas, quas Arche
irpas, exemplares, e primasappellarimus, qua ut supra docuimus.
aut iplam immutabilem, ex ingenitam Dei lapientiam eformant, ut
arridere ridetur Ausustino; aut ex liberrima Dei voluntate constim.
tae inter arbirrarias Increatae intelligentiae ideas clucent, aC regnanE.
Ouoris tamenmodose habeane, hujusmodi disciplinarum subjectum
Lola Dei Capientia est, arcium omnium invenerix, cujusrita, e existen
nimo adhe. tia Patis est, ut archetyvae vivant, ac semper etsoreant Artes: Alterum.
rero genus continet Disciplinas, quasnos erpicas, deriratas, secunda
rias, aut repraesentatirasnuncupamus, quae nihil aliud sunt quam de
lincamenta rehigia, repraesentationes, e imitamenta immutabilis da
Pientix, arque Exemplaris, ex Archetrva discipline; quae restigia na
Furx Rucor in sinsuloshominui animosimpresie, qui cum delincamen
ris, _ imaginibus archeervarum disciplinarum nascuntur, ut fusuIS,
ac forcius in nostrisinreslisationibus de Dirina mcure, ex humano ani-
mongentes, oltendemus.
Tat quamvisartes, ac disciplinae, quae n hominis Animocanquam il
subiecto virunt, non sinr ex seipls Archerypa, ab omni mutatione, a
incericu immunes, cum res genita, de factae lint, nihilominus urverere
Praelencent exemplares, e primaeras Artes, quxe in divina MenteexI
Derivarae ar Lu, Opolel, lClrant splae Sinr immurabiles, ex immortales, lecus ini
res immoncali tis immurabilitatem, dC elernitatem sux Areheryp_e Saxientix minin
etiam nacura, ex sexiptam ac inumatam increatus cerneret Animus; Duidquic eni
interit, ac mutalo sabracet, nequiresserira Imaso, et congrua repi
Lllario corum, que lempelrirune, nullumquemortis, ac mutation
ictum paci pollunt. Suncerso immurabiles, ex immorra les truiusmod
deri
Emmortalis est
humanus sint
astibus.
Arres alia
archerype,de
dicuntur.
Archerypae ar
ces soli divin
rescant.
cui insidean
exposcunt.

## Folio 311 — 82792707X:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
LMM O R T A L I F A Y F
derirate disciplinae, que in humanx menris chelauro delirescune.
Cium aurem sinc luaprenatura finite, genirx, _ imperfecte, ut pOte
perfectioris rei lmagines, ex imitamenta, ad aliud le iphs prectantius,
neutionam ad seiplastendences, oportet, ut habeant pro lubiectohaud
perfectissimum, sed imperfectum, e finitum Animum, nempehuma-
num, cui inseparabiliter inhxreant, acqueadeocum semper rivere, et
existere expolcant, e nequeant rivere, e esle, nis virat, a exictac sub.
iectum, in guorirunt, concludendum liquidisne est, humanum Ani-
mum semper rirere; secus Ehic extingueretur, _ interiret, intereunte
Subiecto, dilciplinas. ex artes, quae illi inherent interire, ac mutari OpOr.
ceret. Quapropter ricic jam Rugultinus, picurum jam debellavir, dum
ex disciplinarum humanarum immurabilitare, ex sempirerna vita per-
Decuam humrni Animi exiltenciam intulit. Tlanc tamen disciplina-
rum diversitatem, quam lTosut Cupea Raruimus, _ ip lemetagnorit Au.
Sultinus. Siquidem in hac sua Arsumentatione le corrisit ac reprehen-
dic, ubi dixit, vivere, _ regnare in eo, qui discit, disciplinas; nam se re-
tractinsait, hoctalsum esse, cum etiam exiltantartes, e dilcipliur in
Dirina Mence, que cum pertectisima omnium rerum scientia polleat,
nihilprotecto discere porest. Diltinguit ergo duplicem Animum, per-
fectilimum nempe, in quo reluriin luo fonte, ex Inrentore splendidis-
SmeAorentdiscipline, e impertectum sire humanum, cui ArcheerDE
discipline delincamenca in Ceparabilicerinherene, ut in illis Mens noctra
discar, quodisnorar, arque immurabilis sapientie pulchricudinem ad
MirCEur.
Psus Aurustinensis Aroumentationis, nosbro accedente appara-
iu. ad evercendam Epicuri doctrinam de humana
Animanatura, eo compositione. 
x Rugustini arsumentatione jam a nobis exposita, e roboraca.
quam rationi dissentanea st Epicuri doctrina, cridenter innore-
SciE. Luxta Epicurum humanus Animus nihil est aliud praeter aucam
quamdam renuissimam ex primordijs rerum, nempeachomis eftorma-
tam, X in crassioribus orsanis expanlam, quae, intereunte corpOre,
Solritur, ac perit; secundum isitur Epicuri sententiam, artes, de di-. purca F oieuri
ciplinx subcitissime, e COrpOreC SuBRAMFIX InHCTENE. OMaDFOBFEECUM doctrina mi
tenuitima corporis aura in parres dispescitur, acdisiDaTuE, aFLES, dC cabiles aci mor-
ales essent
discipline, qux inilla rirunt, excinsuuntur illico, e intereunE: Cum icres ac
enim corruit, ex destruitur subjectum, necesse eA, utinterear, acmu sciplina.
tetur quidquid illi inseparabiliter insider. Requi demonaratum cA,
humanasarres, ac disciplinas immutabiles esse, semperque riveie:
faltum igitur aperte est. Animum exminurissimis corporibus procrea-
ri, Parcibus e extensione instructum. Ouoenim pactoimmortales, e
incorpores doctrinx possent exictere, ac contineriin tam lubrica, Flu.
xa, e caduea substancia, qualis est hujulmodi aura, in qua human~
mentisnaturam collocat Ppicurus?
Oeinde shumanus Animuscrelcente, aur imminuro corpore crelce.
ret, aurminuererur, Pariter cum AHIMO AUSCIENIUT, aucdecrelce.
TeNE
li

## Folio 312 — 82792707X:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
+2
DB A N Y M AP
rent diseiplinx; siquidem immurato subjecto, adauctonimirum; aut
imminuro, aur soluto, immutatur identidem, imminuitur scilicet,
aut sirminor, autincerit quidquid ilti inserarabilicer inest; atqui hoc
ab lurdum eridenter cst, cum disciplina urpore immutabiles, X sempet
constanrissime cedem, omnem prorlusmutationema se reijeiant, al
que rericatestalis indolis, et condirionis amplectantur, que neque
cxelcere, neque minui volsunt, incapaces excestirs, aut defectus.
Sempersibimer ipsis immurabiliver aequales. Non crescit isitur cun
corpore varirer Animus, adedque est à corporis natura alienus, e im
mortalis.
Tandem ex nosro apparatu concludimusnon rantum Fallacem, re
rum etiam manitelle Faltam esse doctrinam Epicuri. OuiDDCCxPrO.
rim es aperic positione quinta, quam sirmarimus in Apparatu, cum idem phaenome
non, seu idem effectus (ut scholarum verbisuramur) porest equé orirt
curi en nostro 2 duplici principio A. ex B. S evidensaliqua accessericratio, qux ollen
pparatu osse dat efectum actu profluere porius a principio A. quam B. quamrispos
sibile videatur posse protcisei a causa B. artamen affirmandum elt Orit
aprincipio A. non aurem B. nis quis curpiter ingenitorationis lumint
contradicere, acrepusnare velie.
Tam, ut in nostra contutarione Lucretianae doctrina oMendimus, ea
dem phxenomena, e effectus, quibus uritur Epicurus, uc suamad
sruat doctrinam, ponunt non tantum profluere exprincipio ab ipso
firmato, scilicet d mortali, e corvorea Auimae subltantia, sed eriam 2
principio direrso, nempe anocra trpothesi, in qua Animum in exICB
sum. e immortalem orsanico corpori ex liberrima Dei roluntare ob
Arictum, modo a nobis ur supra explicato, ponimus, ut urrumque lal
tem aeque probabile Sit: attamen nunc, arguente Rugustino, solidistima
quaedam Rlario ex discixlinarum immutabilitate deprompra emersit,
quae omni semora dubitarione, oMendic, rerum este nostrum Princi
Dium, Falsum autem id quod trmarir Epicurus; oportetisitur, utCOn
Eludamus singutos effectus, quosadducit RpiCurUS, Ortum duCerC exHO.
Ara. haud ex sua Hypotheli, ac Pheoria, nimirum Animum humanun
non eNe Athomorum texturam, ac corporcum quemdam halirum, les
reminsectilem, e immortalem, cuius tota natura in porectate intel
Bendi collocetur.
Scersoincolumes, ex ab interitu penitus immunes, immutabiles
maneane disciplinae, tatendum est, singulasmurationes, quascorpor
occatione subit humanus Animus, oriri, non quia hic siccorporeus,
corruptibilis, ur sommiat Ppicurus, Led quia licet inexrensus, ex immot
talis ex naturxe le sibusmucuum quoddam commercium ContraxILCuM
corpore, utalibi tuse explicarimus.
DCon ranrum
Fablacem, ve-
falsam esse do-
etrinam F
dicur.
Secunda

## Folio 313 — 82792707X:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
PML AEOR Y ALIY A TB
Secunda Auenstini Dreumentatio ex Rationis
Natura deprompta.
TEX TVS.
pO Mioprofectd aut Animus est, aut in Animo. Melior autemratio
nestra, quam corpus nostrum. Et corpus nostrum nonnulla sub-
stantia est, ee melius est esse substantiam, quamnibil. Non est
isitur rationibil. Kursum quaecun que harmonia corporis est, in
subfceto corpore sit necesse est inseparabiliter, nec aliud quidquam
Milla harmonia esse credatur, quod non aeque necessario sut in sa-
Ejectoillocorpore. in quoes ipsa harmonia non minus inseparabiliter. Mutabile
est addem corpus humanum, es immutabilis ratio. Mutabile est enum omne quod
semper eodem modonon . Ft semper eodem modo est duo és quatuor, 55 (ex. Item
semper eodem modo est, quod est, quod quaruor habent duo es duo; hoc autem non
habent duo. Duo icitur quatuur non sunt. Est autem ilta rario. Immutabilisiei-
curratio est. Nullo modo autem posest mutato subjecto, id quod in eo est, insepara-
biliter non mutari. Non est icitur harmonia corporis Animus. Nec mors potest uc-
cidere immutabilibus rebus; semper ergo Animus vivit, sive ipse ratio sit, sive in
coratio inseparabiliter.
A N A L L SLS
EROPOSIrIO LAIMA
Rario aut Animus est, aut in Aximo.
Omine rationis hic apua Angustinum renie congeries plurium
L primarum veritarum, quae manisestistimx, ex ingenire dicuntur,
quae seilicet in sinsulis hominum mensibus elucene, arque arrium, ee
immucabilium disciplinarum rudimenta ConstitmunE, ut prime, e
eridentissimehgurarum, ec numerorum affectiones, que in Creome.
erie. _ Rrichmerice pronunciaris exponuntur, modoquo in Anatrsi
duovis modo
accipiatur ra
precedentisargumentationis explanarimus. Jam sensus Augustinen. lio semper
Eispropostionis es. Rarionem, Sireinsicas, ac primas disciplinarum
erum erit ra–
veritates, guxe mentibus nonrisaftulgenc, aut ipsum Animum esse, auE ipsum esse A.
Animoranguam subiectoinhrerere, quod profecto cridencissimum est: nimum, aut
animo intrae
Nam si dicas, Animum, Ere mentem nihil aliud esse, nisi iplumintel. rerc,
ligendi lumen ex hujulmodi ingenitis reritatibus consatum, jam re-
rum erie, rationem nihil esse precer Animum. Si vero aftirmes, Ani.
mum secerni, ac distinsui a disciptinarum veritatibus, e tantum illis
uti, illasque in se complecti, tunc eridenserie, rationem Animotan-
qnam subjectoadhxerescere, idcircomanifestum eR, rationem aut esse
Animum, aur Animo inleparabiliter insdere.

## Folio 314 — 82792707X:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
le 12 L1 d 112 L2L
EROPOSITIO SPCDNOM.
Pasio immulabilis est.
Ecassertio sponte sua a praecedenti proxositione protluit. Cum
Lenim Ratio mul aliud sit, nisi conseries, sire cxtus insenitaru
veritatum, quae in disciplinis e Artibus Elorent, cridenter infertur,
nes sunt alsiu Cam immurabilem esse. Duippe in propositione secunda AnalysIS. DrI
mx arsumentarionis, artes, ac disciplinas sempirernas, ex a muratione
immunes esse demonstrarimus. Hoc pacto immutabiles, sunt exempli
Cacla singula veritates, quae ad Prichmericam spettane, et in affectio.
nibusiuCrorum CoHMentur, ur bis duo sUMEquaTIOT, non autem
duo, quaruOF X guatuOT FunE OctO; quinq:e e sex vudecim unum duo. d
eria adequant senarium, ex similia, in quibusnuda simplex, ac necel
Paria iplamet rerirasinhabicar; quae secusnon esse, nec intelligi pollunt.
F Risicur racio immutabilis.
PROPOSPLIA TPITIA
Omne Corpus murtabile: est.
lujus extionis reritas illicovatet, s quid sic corpus intellisa
 IaS. Corpusautem, ucaperrissime, ratione prelucente ipsemet
admOnEE AnSUITInUS, nihil aliud est, quam res quaedam, cujus na-
cura rribus spatiorum dimensionibus consumatur, que nempe lonsitu
dinc, latitudine, ee protunditate praedita eMt, aur ut alibi idem docet
Augustinus corpus estid, cujus major vars majori parti sparii, minor
verominori respondet. Ouoris aurem modo corpus accipiatur. Cure
corpori na necessario exrensum, mole scilicet, ac partibus sitinstructum. luapte
cura secundu ata mutabile est. Primoquia cum sirinpartes divisibile, porest in
cessanter augeri, aurminui, atque insinire lecari, e in partes suas dil-
solri. Oux sinsula mutationis defectum continent. Deinde cum cor.
duovis modo Dusdirersis locis, ac spatii partibus se leapplicans, movetur, tunc e ra
corpus acci tioneloci, ex temporismutari, aperristimum eAt. Preterea si nomine
hile esse de corporishaud smplex, X elementare, sed permictum, _ compositum
monstratur. Corpisvenit, ut corpushumanum, jam cridens erit, corpus perpetuo
fluere, ex murari ob perpetuam dissociationem vartis subtilioris a cral
fiori. Ilinc corpus humanum exempli Bratia adeo continenter expirat,
X efluit, ut antiquarum parrium detractione, norarum que addirione.
nunquam idem maneat, sed perpetuo Fluensmutetur, ut non exdent
siut parres, qux intantis corpus constituune, ac sintillae, quibuscorpuS
ejuldem hominisadolelcentis, seu ad adultiorem erarem accedentis
contexitur. Ouapropter cridentissimeintertur, omnecorpus Luapic
nacura mutabile esse.
s intoriem
ptorsus immu
ac disciptiua
im
et
verit
Ouid sit cor
pus aperitur
Aueustinum
piatur, muta

## Folio 315 — 82792707X:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
TM M O R T A L PF A Y
PROPOSITIO ODAETS
Ratio melior, es praestant est Corpore.
NTPuriguam in dubium haec proxositio verripotest. Oritur enim
necessarioex ancecedentibus. Nam quidquid eternum; ex im-
mutabile eA, melius, e excellentius est co, quod interitus, e muratio.
niscapaxest. Aegui, ut olcendimus, ratio sempiterna elt, e immuta-
bilis, Corpusverdita perpetuomutatur, ut perpetuo deficere, ac inte-
rire dici polt, cridenter erso lequitur, Rationem naturr dignitate, de
perfectione singulis preltare corporibus.
Neque Epicuriassecle dicantnon omnia corpora mutabilia esse, sed
tantum que permilca cunc, ex compolica, cum in Universo indiridua
quedam corpora, nimirum Achomi existant, que ob perfectam Colidi.
earem qua saudene, immortales lune, ex immutabiles. Prenim ut suPEa Erina de a
Fucrerium contutances probarimus, autmera figmienta, aur res obleu: chomorum na
re, ac ralde incerre lune hujulmodi insectiles magnicudines, quasima
nifeste absuro
Ginatus est Epicurus; aut quid hctitinigitur ele, aut resincerta, e du da auc obseu-
bia hujusmodi simplicium corporum immurabilitas: ex adversOtamen ra e inceria.
vera, certa K cridentissima ese immutabiliras Rationis, que nulla ra
tionabili dubitatione rexari porele. Deinde Einsamus Animo, Florere
hujulmodi Achomos in Vniverso, adhuetamen ratione loci, ee rem
voris, acquemotus, ee mucui impulsus plures subirene mutationes, UE guongeu
alibi olcendimus, atq; adedillarum phantastica immortalitas nullo D~. Exicurus.
Etoegniparari polletracionisimmucabilicari, que Cincerior, purior, Sc
manitelcior est. Conticitur erso solam Racionem, haud corpus immu.
tabilitate gaudere.
LROPOSIIL
t
Featio vere est, atque in Vniverso existit.
ipicuri do-
ura aut m
recprovolirioemes slled antecedencibus allertionibus. Ouippe A
LL ratiomelior, ac prectantior est corpore, corpus aurem Publlanvia
quedam est in Oniverloexilcens, intertur necessario, rationem ali-
quidesse, e rere existere; siquidem Ractu nihil esser, hand melior, Led
decerior esset corpore, quod actu elt; nihil enimnihilodeterius, ac
intimius etc.
Prarerea Ratioeliplamet immutabilis Veritas, que in Animohabi.
feritas ab in
tat, vereisitur ele, ac lemper virir. Nequicenim interire Veritas, Cu iericu immu
jus rirtute lunc. ex existunt, que cunque lunt, ac rirunc. Ouidquid enim nis est.
elc, aue rereea, e cunc iplamet eA veritas, aur estid, in quo reritas
inhabicar, aue non rere, led per solam tendentiam ad verum elt, id eA ne
quereritaselt, neque reritaris subjectum, Sed tamen ad reritatem ten-
dit, X id quod vereele, conacur else, quod rericatis imitatione rerum
esse dicitur, ex nihiad reriratem cenderer, minimé elser; elienim, quia
verirtis quamdam imasinem in se continer. In hanc protundam 2e
sublimem cogiracionem incomparabilisincidir Ausultinus in secundo
libro

## Folio 316 — 82792707X:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
DP A N I M AP
litro soliloquiorum hime _ rationis, ubi ur animae immortalitatem
en solis immor. adsrruat, solum immMlalesres vere existere, in solis scilicerimmorta
inhabicare r. libus rebus inhabirare reritarem oltendir, neuriquam vero in corpore
riratem osten. quod quamrisreru corpusc, actamen à Se iplammet reritarem res
ugustinus. Eiens, vere non est, Led solum quaedam veritarisimaso, gux ideo est
corpus vere quia veritaris imitalere vere esse contendit. De qua re fusius agemla
nonost, sedian cum in noteris indelrixarionibus nacuram numeri, aEqUC cOrpOt
raelibur rebu
M per rem
denriem av. Croluemus.
PROFOSTTIOSEXTH
Quavis corporis harmonia, es quidquid in ea continetur
corpori insenparabiliter inest.
Rec roxharmonia in hoc loco nomen transtatum est; acceptum
LL nimirum exconcentu, sire consonantia rocum, ex musicorum
inprumentorum. Idcircocorporis harmonia nihil aliud Tonat, quan
congruentia, ee concinna quedam partium corporis dispoltio ad ali
corvoris her Juaspeculiares actiones exercendas ordinata. In hac harmonica par
moniam humaum dispositione plures ex Veceribus Philosophis Animx Nacuram
num esse ni. collocarunt, arbitrantes humanum Animum nihil aliud esse nih ordi
philosoehi cai- Dacam, ac harmonicam conseriem quarundam parrium tum Colidarum,
tum Auidarum, ex quibus elesantislima corporis humani fabrica con
Rruitur, in qua camdiu rirar, ex cositer Animus, quam diu harmonicus
hric parcium nexus est, ac durar. Fluic sententix retrasatur quidem lpi
curus, existimanshominis Mentem haud sitam ese in singularum par-
rium organici corporis harmonica quadam dispolitione, sed ese unam
ex partibus corporis non minisac sintaures, oculinares _C. nihilomi
nus si dilisenter illius doctrinam expendamus, inveniemus Rpicurun
in quadam harmonia humani Animi indolem posuisse: purat enim
Animum nihil aliud esse, nisi ordinatam, ac consruam minurissimorum
corporum texturam, lireauram, in quodam determinato corporis loce
sedem suam habenrem, acque adeo sinsuli Philolophi, qui corvorean
Animam essecerune, illam praecer harmoniam nihil aliud esse puca
runt.
In hac aurem Propositione Auxultinus duo docet, primo corporis
harmoniam habere pro subiecto corpus, cui inseparabiliter ineA: dein
de obrinere parirer pro subiecto corpus, quidquid corporis harmonia
intraeret. Vrrumque tamen manifestistimum est. Siquidem cum cor
porisharmonia, urdiximus, nihil sicaliud quam congrua quaedam par
rium corporis dispolitio, sequitur neceslario in separabilem corpOrs
modum ese; Dispolicio enim partium corporis nihilatiud eAt, nih quX
dam affectio, X corporum remperario, quae nisi corvora adesent, intert
rer, ac nihil esset, atque adeo, ur haec sic, e virat, opus ek, ut sit, _ exista
corpus, cuiranquam subiecto in separabiliter insidet. Cum ixitur corpe
ris harmonia in separabilis st à corvore, necesse est, ut corvoriin separa
biliter inhaerear, quidquid in corporis harmonia neceslaridvirit. La
circo hhumanus Animus c. 8. ut delirat Pxicurus, quaedam athomo
rum hurmonia, sirc consrus dispositio esset, cum hxec, ut existeret cot
poris
m plur
Rimarunt.
eugustinias
serrio demon.
cacur

## Folio 317 — 82792707X:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
IM MOR T ALIT A F F
iserganis. in fatoustulalacontorraierur, indiseret, seguererur
eciam. Liplam uces Cuuacem, qua Anime insepirabilicer ad.
Axret, corporeisorsanis insidere. Ouproprer concludendum est, cor.
vorisharmoniam. _ quidquid in hac delirescit, habere ero subiecto
corpus, cui inseparabiliterinea.
2
e Y A E S 1
Alio au iplemel Animus est, auc in Animo inseparabiliterriricex
qurlario mcalis, _ immurabilis eA ex Propos. Secunda.
Sempersirur ririciac immortalis est Animus ex Propos. O inta.
Requicorporis harmonia, ex quidquid in illa continetur, corpori in. herminiand
Separabiliterinell, C corpus reremurabile eAt ex Propos. Sexta.
Corporisigicur harmonia, ee quidquidin illa elucet, reremurabi. Pracur.
lisest.
Non elisitur Racio corporisharmonia, aut aliquid huic insepara.
hilicer inherens, arque adeo corporis harmonia non est humanus Ani-
mus, quem urpore immutabilis llationis Subiectum, immortalem, sem-
perguerirerenecelum eAt. Semper, isicur virit, nunquam humanus
interie Animus.
Inhrac Argumentatione, uc rides, praecipuus Rugustini scopusest
ollendere humanum Animum non consiltere in quadam corporis har.
monia, ut quidam prisex xcatis Sophistae existimarunt.
a bed oppurnandum.
Fleurus, quemadmodum supra cerrium Lucretii librum refellen-
 res, exP. ut humanam Animam mortalem, _ COrDO.
ream eAeonenderor, sequenciraciocinio utus ea. Flumanus Animus
organicocorpori conjunsitur, ac languini renaciter adhaerelcit, quin
etiam in corporerirere, corporique obArinsi Cummovereamat, isi-
cur mortalisek, ac ejuldem indolis cum corpore. Ex conjunctione
isitur, de inclinatione Animi ersa corpus. Animi caducitarem infert.
Rudiactamen Epicurus Rugultinum simili modoratiocinantem. Suismet ar-
pis ab Augu
Humanus Animus conjunsitur in separabilicerrationi, quam in le Fan. pino debella-
quam sincerum illius subjectum amplectitur, acque rehementisimo cur Exicurus.
amoreprolequitur; nihil enim masis humanum oblectar Animum,
quamrario, reritasscilicer, aC TaPIEHEIA, QUaM TANEODETC ExOPTaL.
ac inquietus incessanter inguirir; conjunsitur isieur humanuS Ani. Semper vivit
enimus si aub
musinseparabilicer immortalibus, ex immutabilibus rebus, illa (que immorialem
mirum in modum amat, ex amplecti luder. Immortalis erso est Ani. Rationem in
cessanter al.
mushrumanus, ac semper virie. Sivita, _ immortalitate semper Der. pirat.
feuicurrario, cui Animus, e amore, desiderio, Audio ec natu.
reinseparabilicer obttrinsitur. Fsinc h Epicurus ex hoc quod Animus
conjunctione. ex benerolenriâ sic conjunctus mortali, et caducocor-
pori interrillum caducum, exmorrale corpus esse, cur non porerit
inde
 Propos. Prima
Vsus Auzustinen(es Areumentationis, nostrique apparatus
Composctive
nethodo, Cc
necrarum
more, Arimis
ant cOrpor
esse demon

## Folio 318 — 82792707X:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
OD AN IM A C.
inde pocioriiure, de laniori alcinio deducere Anime eternitatem,
Xincorvoream conmtenen LLdBuctinus; ex eo quod manifettisime
intellisde, humanum Luntum amore, e conjunctione rationi, im
mortalibus scilicet, e immutabilibusnaturis inseparabiliter copulari.
Possum quidem clare intellisere, Animum omni corvore posthabuto,
nempepolum clare percipere poteltatem intellisendi absque eo quoc
ad corpusme conrertam: imo ue incellis endi exercitium percipiau
necesse est, omne corpus a nostra consideratione remorere, uc lupt
demonstrarimus. Px adrerto autem nullo pacto inrellisi porest bu
manusAnimus, sirepocestas intellisendi, quin illicoinvellisaturra
tio, immutabilisscilicet veritas, quae in Animum, ucita dicam, in
Mersatur, aut cui Animus inseparabiliter a Nocietur. Follerationem,
illam ab Animo sejunse, illico perit, ac incerit Animus, criamHIM
resrum corpusmaneat, quod scorpoream demas substantiam, ec lla
tionem relinguas, jam intesram intellisendi porectatem remanere,
incolumem nimirum, Xillesum Animum rirere, ac resnareintell
semus. Cum ereo porentissima quaedam ratio accedat, Juae aperte
Octendit nolre Hspochesis veritarem, quamvis ex alia parte secundum
Epicus ncocamspectur ac solvatur, quidquid hominicontingit.
jam ex hostri apparalus anectionibus, cridenter sequitur veram de
Anmae Immorcalitate doctinam ese, tallam aurem, ex abturdam
.i
Terria Aneustini L Gumentario ex ipsamos Animi virtute
Emmutabilitate deprompia.
X
eam, quam in Epicuri gratiam docuit Lncretius.suse
Vadam conpatu virtus est, es omnis constantia immutabitis est 
omnis virius potest aliquidagere, nec cum non agit aliquid virtus non
est. Omtos porro actiomovotur, aut moset. Audieisur non omne quod
movet, aut cerre non omne quod movetur, mutabile est, aut omne
quod alio movetur, nec  det ipsum aliquid, mortale est. Leque mortale quid
quam immurabile. Ouare de certo jam e sine ulla disunctione concluditur, ne
omne quod modet malari.
Nullus autem motus sine substantia, ee omnis substandia, aut vivit; aut not
vivit, atqueomne, quod non vivit, exanime est, nec est ulla exammis actio.
Illudisitur, quoditamovet, utnonmatetur, non potest esse; niscviva suubstaneta
aurem nonn sebaa qus modetat, ia hol enmperimet laralus, es ceta
rius moveris conficitur esse quiddam, quod tempore moveat, nec tamen muletut
Omne autem quodtempore movetcorpus, rameiss ad unum finem tendat, amen 
simul potest omnia facere, nec potest non plura facere, neque enim valet, quant
vis opeazatur, aut persecte unum esse, quod inpartes secariporest, aurullum esse
fine paribus corpus, aus sine morarum intervallo tempus, aue vero velbrevissima
sylam
aec outem omnis per quoslibet gradus corpas ovet, quod mutabile est. C’orp

## Folio 319 — 82792707X:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
TM MO R Y AL PT A F P
Sllabaenuncietur, cujus non tunc finem, audias, cum jam non audis initium.
Porro quod sicazitur, es expectatione opus est, ut peraei, es memoria, ut com
prehenas que at quantum potest. Ec expectatio futurarum rerum est, praeteritarum
veromemoria. Atintentio ad acendum praeseniis est temporis, per quod futurum
inpraeceritum eransit, nec caepei motus corporis expectare finis potest sine ulla memo.
ria Ommodoenim expectatur, ut desinat, quod aut capisse excidit, aut omnino
mocum esse? Rursusintentio perazendi, que praesens est, sine expectatione finis,
quifuturus est, non potest esse, nec est quidquam quod aut nondum est, aut jam
non est. Potesticitur in acendo quiddum esse, qu’d ad ea, quae nondum sunt, per-
tineat. Possant ereo etiam in movente. cum in éo, quod mrvetur non possint. At
quaecunque intempore simul esse non possunt, es tamen a futuro in praeteritum trans-
mirtuntur, mutabiliasint, necesse est. FTinc jam collizimus posse esse quiddum,
quod cummovetmurabilia, non mutatur. Cum enim non mutatur moventis in-
tentio perducendi ad finem quem volet corpus, quod movet, illudque corpus de quo
aliquid fit eodem motu per momenta mitetur, alque illa intentio perficiendi, quam
immulatam manere manifestum est ex ipsa membra artificis, es lienum, aut lapi-
demartifici subjectum moveat, quis dubitet consequens esse, quod dictum est. Non
icitur si qua mulatio corpori movente Animo sit, quamvis in eam sit intentus, hine
cum necessirio mutari, es ob hoc etiam mori arbierandum est. Pocest enim in hac
intentione simul e memoriam praeteritorum, es expectationem futurorum habere,
quae omnia sine vita esse (es in illa mavatione) non possunt. Onam quam etsi nullus
intericus sine mutatione si, es nulla mutatio sine moeu, non tamen omnis mutatio
intericum, omnisque motus mulationem operatur. Licet enim ipsum corpus no-
strum, es motum plerumque qualibet actione, e mutatum certe, vel aetate dice.
re, tamen nondum interiisse, idest non esse fine vita. Liceat icitur es Animum
non continuo putare privari vita, quamquam ei fortasse per motum mutatio non-
nulla contineat.
Nhoc Rugultini Argumentum incidentem, confettim me abripuit
 cerror;cam enim concilum, obscurum, _ inrolurum eAt, ut iplomet
Interprere Rupultino indisere, rideatur; idcircoillius legitimum sep-
Tum assequi posse desperabam. Siquidem Augullinus, ut ipsemet libro
primo Retractationu nos admonet, non ut aliosdocerer, sed ux se ipsum
instrueret, tanquam brere Commonitorium hanc, ex reliquas huius Li-
bri arsumentationes con seriphc, atque adeonemoprofectomiretur, si
hoc Opustanta disticultate, e obseuritate laborar. PoAquam aurem
improbus labor, ac asidua meditatio accesserint, ex invicem plura AV.
sultinicositata comparaverim, tandem spesrevirixit, dum lalurarem
tucem, quae in docta huins Raciocinationis caligine intus eftulger, in-
Telligeneie luminibusinsperi. Ouamobrem ut huiusce Augustinensis
Argumenci rim. Cacumen enueleatiusac planius aperirem illud in tres
Parres distribuere larui, quarum quae libet solidam, ac robuctam comple.
eticur rationem, qua e Animi lmmortalicas octenditur, et acriter Rpi-
curi doctrina retellitur. Sicisitur

## Folio 320 — 82792707X:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DE A N TM
F
ANALZSIS PRTMAE PARTIS
PROPOSITIOPRIMA.
Suaedam Constantia Virtus est, ex omnis Constantia
immutabilis, est.
L
Omine Virturis, Guemaumum ex iplomet Ausustini scopO, a
rariocimocolsisitur, hic renir Poreltas incellis edi, que insignio
humanx Mentisrirtus est. Nomine rero constantix veniunr frmitasi
ac Mtabilitas, seu in existendo, rel in asendo persererantia. Ouapropu
sensus Proxositionis est, intelligendi virturem, quae Animoinsidet, elle
vircus species speciem quamdam Constantixe, nimirum inter firmasac Mabilesres enu
uaedam con-merandam, ur haud restemporaria, Auxilis. X inAabilis, Led constanciHI
me existens, ac frmiter virens sic; arque adeo ad huius Provolirionisre
ritatem tirmandam, hic probandum est. incellisendi Virturem, Armam,
ac Habilemnacuram ese, rem seilicet immutabilem; nihil enim con
Aans, ac tirmum dicipores, quin sir a murarione immune, idcirco subdil
Ausultinus, omnis conctantia immutabilis eA.
Traurem id octendatur, opus Cu, ur accurate expendamus, quid sil
Virtus intelligendi, quae potistimum humanementis naturam consti
Ouiasitincet LUIE. Punc mens nostra dicirur intelligere, cum cirra ratiocimi labo.
ivere in men rem velurinnico obtutuclare, ex distinctereritarem percipie, seu pri
massertur. mas, _ manifestistimas Arrium, ac doctrinarum verirates intuetur.
Ouapropter rirtus intellisendinihit aliud est, quam ris, et impetus
Animi ad verum inspiciendum, aur simajus, vis, qua Animusincessan
ter ad reritatem tendir, arque nisi à veritare, à nemine dirigi, & ferr
Paritur: Cola enim reritas in virturc incellisendi habitar, ipsaque sola
intellisentie imperat, ac inteltisentiam ordinatisime moderatur; L.L
quomanifeste lequitur, intellisendi facultatem eReillam Animi virtu
rem, guae sola Rarioni, ec reritari coujungitur. Flisexpolitis, intels
Entellicendi Sendi Virturem immutabilem esse, sirc crmistimam naturam eAc ab IH
vircurem imCeuimmunem, hoc pacto demonttramus. Virtus intelligendi ra
murabilem ac rioni, et veritati conjunsirur, in ipsa namquerericas, et ratio habitan
acreritas, ex rario luncimmutabiles; immutabilis, ac omnino trma
isitur estincellisendi rirtus, ut clandicare, aut corruere nullomode
Poc nonminus, ac iplametrario, ac veritas.
Deinde, cum incellisendi rirtus ad solam veritatem tendat, _ ratid
nisdictamine solo gubernetur, necessc cH, ut semper, e constanter ed
inellicentiadem odoHemistimeasens, in solam, ac nudam reritacem ciera ultam
mucabile utationem tonquam in suimetam e scorum collimer. Flinc quae no
necessitate intellisimus, ut secus intellisi nequeant; quamobrem exest
Dli gracia, Drimxe ex manifestissimx numerorum, aut tisurarum afectio
res, qux semper exdem immurabiliter Tunt, ad solam spectant intels
sendiporellarem, quae eodem hrmistimo intuicucas semper eodemma
do, cademque eridentia inspicit, acque adeo citra dubirationem aH
mandum ch, Virturem incellisendi urpore ad rationem, et vericatem
COm-
inrelligendi
Ranciae est
ermam
ostenditur.
ad solam im
quam ad su
ritaten:, can-intellisimus, semper, X eodemmodo, eadem nempecerticudine.
metamtendit

## Folio 321 — 82792707X:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
TM NT OR Y ALET A Y P.
comparatam, speciem quamdam constantix, seu tirmx de immutabilis
naturx esse.
Flic tamen adrertendum est, Rugustinum haud absolure dixisse, vir-
turem incelligendi constantiam esse, sed tantum cum limitatione esse
speciem quamdam constantia, his enim rerbis indicare voluit, virtu-
tem intelligendi, qua in humano Animoemicat, non esse pertecte, e
omninotirmam, ex immutabilem; sed rantum imperfecte, in quantum
non aded insioniter mutatur, ur prorsis mutabilis dicenda sc. Ptenim rircus intel.
licendi quae in
cum suapre natura urpore in Animo imperfecto, exsinitoresidens, ter- humano emt
minata sic, ex ab intinita Inerearae Mentis perfectione summopere rece. cat incellectu
dens, non Aingulas veritares comprehendie, neque plures simul eodem
rempore reluri unico obeutucernit, sed successione quadam alteram
Poltalteram intuetur, atque reluti semper Auens ex una forma intelli-
gendiad aliam transit, ex quo mutario quedam in ipsam inducitur,
cumnon semper caldem reritares intelligat, ex semperulcerioris perte-
Ctionis capax ad noras rericares inspiciendas incesanter aspiret, e a(.
Tursere raleat, cui murarioninon Tubjacet quidem increatus Animus,
quicora simul, ac perfectissima rerum omnium cogicatio est, e ideo
prorsusimmutabilis.
PROPOSETIOSECONDA
Omnis virtus potest aliquid aeere, nec cum non asit aliquid,
virtus non est.
Onquam autem Rugustinus firmam, _ immurabilem incelligendi
virturem esse octenderie, enititur deinde demonstrare virturem
intelligendi, quae nostrae menti insidet, posse aliquidagere, ad quod
preltandum, sequenti uritur principio, Omnis vircus potest aliquid
asere; siquidem nulla substantix ris intellisiporest, qu’in pariter ad
aliguam actionem exercendam ordinaca intellisatur; secus enim haud
imperfecta est
finia est.
TObur, X virtus, sed resiners, e omnirobore desituta diceretur. Cym Incellicendi
culrar
ad
igitur inrellisendi rirtus sit praestantiorvis, aC DOreCaS HUmAMX MEN. acendum or-
eis, qua corporibus omnibus antecellit, atque ad interminatam Supre. dinata.
mi Condicorisincelligentiam mogis accedie, quin etiam doctrinarum,
_ artium sedesdicatur, cridenter infertur, vere posse aliquidagere.
Cum rero opponiposser, intelligendi rirturem, sive mentem non
semperactu in nobisasere, urcum solis organicis facultaribus obAri. incellivendi
eti sensuum cantum, ex imaginationis actiones exercemus, aut cu  mine
dormientes abintelligendo celsamus; ideo huic difticultati OcCUEreNS insidet, esst
Ile actu non
Ausultinus, secundam Ratuir propolicionem, nimirum, nEC CUM NON incellises
agicalignid. virtus non est. Hlujusassertionis sensus est. Substantia-
rum virtures, ac facultares porse adhuc rirere, e existere, etiam s actu
nihil operentur, ex quodammodo sopira, e lacentes in subjectojaccant;
atque aded ex exrinctione actionis nullo pacto sequitur e iplas rirtutes
extinctasesse, ex quo tandem inferre ridetur Augustinus, quod licet
Expissime nullam actionem perficiat in homine Mens, nihilominus ad.
huc ixsaririe, e existie. Solinsenim infiniiae rirturis eAt, uc semper in-
era seipsamasat, cujusposse asereidem est, ac actuasere, seciis vero
ratio.

## Folio 322 — 82792707X:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
5: 22
E AII M AF
rariocinandum est de finira, ex imbecilli virture rerum creatarum, quae
plura sehiper poullasere, quamris actunon 252t. Fodem modo que
juxta Ppicuri principia in achomis ingenita quredam rirtus se ipsas
movendimotu graricaris. _ declinationis delitescit, tamets hxc nON
semperagit, urcum arhomorum motus ob corpora invicem impellen
cia muleiarium impedicte; ac decurbatur.
Attamen ersi in hoc loco ridetur Rugustinus concedere, incellisen-
dirircurem aliguandonon agere; nihilominus hillius doctrinam, d
Philosophandi rudimenta artence consulamus, intellisemus, virtutem
intellisendi, sirc mentem, secundum Ruguctinum semper actu asere.
cessat huma quamvisnon omnia, quae porest, actu ex simul operetur. Prenim cum
immutabilisreritas, Deinempe lapientia, ut ipse docet Ansustinus
semper humano praesideat Animo, qui in illam torusimmersitur, ne
celsum est, ur semper in actione exmotn, urita dicam, SEnostra intel-
lisendi potellas, in quam vira, ex porens reritas semperasit, ideoque
in Rugustiniopere despiritu, ex Anima, Animussempes rivere, ab
semper inmotu esse dicitur; juxra tamen notra principia, quae solide
Frmabimus in noscrisinrescipacionibus, talis indolis e(thominis mens
ur semper e in quaris cui operatione sc iplam, ac Deum incelligere de
Deat, in quarisenim nostra cositatione Dei, e Animenoriones invo
luuntur. Concludamus isitur cum Augustino, intelligendi virtu
rem, dur semperasere, auretiam dum non asit, exiltere, et in Ani
mO TCGHdLC.
PROEOSIIIO TPRLLA
Numguan
incellisendo
nus Animu.
Omnis porro actio movetur, aut movete
ensus hujus provouonisest. Ouxricasendi virtus, seu utcu
Philalophis logualut, omneasenscumasit, autmorere, autmo
veri, nimitum aut mutactonem tantum inrem externam, in quam asil
inducere ex tunc tantum movet, aut etiam in sciplum e tunc moreri de
citur. Siguidem relasensita operatur, uripsum neutiquam mutetur
nullamquenoram impressionem in se recipiat, sed TanTIIM mUTenTUL
ea, in quae suam exerceractionem. ex tunc asens dicitur movere, non
eens si open overi, e hoc modo porissimum Deus in rescreatas asicqui dum ali
ando muta. fuid in illis oxeratur, nullam quidem mutationem subit, Sed tantun
Eimmutarum Lorx perfectionisadditione, e dirinx roluntatis imprestione creat
voro manet, naturX mutantur. Velasensdum aliquidasie, novam quomdam at
fectionem, norumque modum in scexcipiens, de ipsum etiam mura
tur; quo pactonsense moreri dicitur. FPicenim nominemotus. venil
iplamet seneralismuratio, quorismodo continsar, quxe si rirtuti asen
diadreniar, hec paritermoretur, A verdrebus, tantum externis al
agente sejunctis, runc virtusmoret, haudmoretur.
cur, moveri
movere dici
animum bo-
minis duplici.
rer immorralé
vat
or
Xpropositionibus quas in prxecedenti Analysi Eirmanimus, duo
N P HBS TS
lia demon. L ralidistima arsamecu  AusullnoCoHiES. Sctum Oxed
huma

## Folio 323 — 82792707X:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
IM MT OR Y A L LT A YP.
humanum Animum semper rivere. ex nihil illius sempiternae rire in
agendo mucationem ofticere, advertus Lpicuri dogmara planistime
Oltenditur.
en primum argumentum. Virtus intelligendi, qua humanoin.
der Animo, Arma, ac labilis quaedam natura est, semper constantisi.
meeadem, si ad rarionem. _ reritarem, cui inseparabiliter conjungi-
tur, reteraTuT. Ex PrOp. I.
Sed omnisnatura, quae sirma, sibique constans est, immutabilitare
Bauder, ut ex eadem prima provohtione Datet.
BA isitur nottra virtus intellisendi, species quaedam immutabilis
naturE.
Acqui rirtus incellisendiin separabiliter inest humano Animo, qui
estillius subjectum, quo sublato illa nec esse, nec vivere porest.
Siisiturinteriret, ac mortalis essec humanus Animus, interiret etiam
atque omnino mutaretur intellisendi virtus, quae illi adharer ex Prop.
3. Analrssprimae arvumentationis.
Concludicur ergoeridentissime, s immutabilis aliquo modo estin-
celligendi rirtus, ut haec semper esse e regnare oporteat, ec humanum
Animum semper virere, ac immortalem esse oportere. Flxe argnmen-
catioin primam, ex secundam jam expositam Ruoustini arsumentatio.
Dem recidie, totamque luam vim precipue hausit ab immucabil natura
rationis, e artium, quibus humana mens in separabiliter conjunsitur,
quod intranoris, ac eque Tolidis rationibus consolidare Audet Au.
Bacinus.
Alcerumarsumentum. Intellisendi Facultas, quae in humana men-
cetanquam in subjecto elucer, cumnon asit, seu ab actione ceMat,
hrand exringuitur, sed adhuc est, e viritin Auimo acque capax est
agendi ex Prop. 1. X 2. praecedentis AnalY(S.
Aequi cum incellisendi Virtusnon asit, seu ab actione ad actionis
defectum transu, deticiendo mutatur, nam dum ab actioneremoretur.
exuitur quidem forma, ex perfectione, guae in actionisrobore, a cnereia
continetur. Incellisendiisitur rirtus criamaliquando actione desti-
tuta aliquo modo deticiar, ac mutetur, non ideo ramen interit, aut omni-
nomuratur, se dadhuc maner, e consantisime Tublicit.
Conficitur erso, semper rirere; _ immorrlem esse humanum Ani-
mum, licer in iplo aliquatenus mutetur, ac deficiat intellisendi Virtus,
aeque adeo non quaeris mutatio, quae continsit in Animo, illum interi
mic, ac destruie, ut Canealiquatismurationis defectus postie cum ipla
Animi immorralicareconiunsi.
Deindehocidem aperre collisitur ex Pertia Propolitione prece.
deuris Aua lY(S. Pcenim si omnis actio necessario AuEmOVeF, aut mOre.
tur. ex incelligendi Vircus, quae animonolero inhieret, cuam naturalem
operarionem, aut semper, aur Frequentistime exercet, necessum isitur
elt, urincelligendi Vircus cumasie, autmoreat, aut moreatur, modo
supra exposito.
Atqui sirehxcmoreat, siremoreatur, semper est, X immutabiliter in
humano Animoriric, ur demonseratum elt.
Elucer isitur in Oniverso aliquid quod immortale. ec non omnino
murabile el, AIVCMOYCAE, Sire mOreatur, acque adednon omne quod
more.

## Folio 324 — 82792707X:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DB A NT IM A F.
moretur, aut moret, mutabile, ac mortale est.
Demus aurem, intelligendi Virturem, quxe in humano Animo con
tinetur, non movere, sed moreri, cum in tuam consruam actionen
exumpit. Jam eridenter infertur, humanum Animum non interire,
scu non omninomutari posse, quamrisintellisendomoreatur, teu 1I
aliquam mutationem incidat.
Exquibustandem Aueustinuserincie, primo non tantum sempet
rivere Mentem hominis, verum eriam ex incorpoream ese, cum nullum
verum ex in. CascacCe pus a corruptione immune. Duidquid enim corporeum, et ex
corporcum ese tentum eli, cum in parres solubile sic, _x mortale ese necestum est. Dein-
de collisitmultomasis Virturem intellisendi a corruprione, e muta.
tione alienam ese, sinon moretur, Led moret: quo pactomanifeltissime
Deum se habere constat, qui sinsulas rescreatas morens, ip le immotus,
omninoimmutabilis, ac sempiternus est. Psinc subrilirer ait Rusulti
nus, Onare decerroiam, _ sine ulla disiunetione concluditur, non omne
quodmoret, mutari.
Non tantum
semper vivere.
Animum ostet
dicur.
ANALZSISSECOHDALLALIIS
PROPOSITIOPRIMA.
Nullus motus sine substantia.
TThuius ANertionis roces adamussim exponantur, illico quam ipla
reritari consonet, eridenter nobis innotescet. Nomine morus hic
Tola localismoriovenit, Gux duplex ese; altera quippe dicitur F’orma
motus, leu ut Scholx loquuntur, motus formalis, qui nihil aliud est, nil
qualirmous iDhuIMeECOrPOTIS PLLCHia diversis parribus loci, seu (uccestira que
dam cotboris apelicatio ambiencibus superficiebuscorporum, qu Il
Iud immediaterangune, quem praesentiarum Auxum de successionem,
alii Democriti Sectatores iranslationem corporis ex uno ad aliud ipa
tium appellarunE. Alcer rero motus dicitur essiciens, qui non escipsa
met corporispraesentiarum mutatio, aut ex locoad locum transtatio,
Sed potius vis, _ robur, cuiusvirturemotus forma in corporibus pro
creatur: quxe nimirum Causa, X Rlatio e(E, Cur Corpus presentiam muTCL,
ac divertis locorum partibusappliCerur; gux duo diligenEer SCCErHeN
da funE, nemocus formam cum illius causa, ex principio contunda
mus. In quamrem minime animadrertentes, Aulre, ac leriter quidam
Ouam sulie CXCUIEIENtES PMTTOIOBMPde motusnatura sermocinantu. Nomine rero
localis formam lubllantia hsc rehicresper se existens, sire simpliciter, et absolute.
cum ifficieme UEDD CUS, AC LCPF. CICHTAMRC, RE COrPUS, aUE FinItUS ABimUS, qua
Guidem subltantia concipitur tanquam fundamentum, _ subjectum.
cui cinsulae rei proprietaresinhxrene, atque adco tales prxstancistim 
estindolis, utipla, omni illius passione polthabia, incolumis manere
intellisi possit; seciis vero pastio, aut modusiphi adherens, qui dempic
subjecto; conteltim interire concipitur. Hlis explanatis, iam manitelle
Momsnccsa. liquer Rugustimensis propolitionis reritas. Ac primum sConsideretur
rio corporibus a OS, W Cxillius detinitione constar, evidentistimum est, non
Posse exilteremorum, quin AT, ee exiltat corporea Cubstancid, cujus
insc.
indoles expont
quidam mosus
illius causa
on sundan
mest.

## Folio 325 — 82792707X:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
TNI M ORT ALLTA FP
5
in sexarabilis modus _ passio est. Nequir enim esse, aut intelligimu-
catio presenciarum, aur successira applicatio rei direrhs partibusloci,
quinparicer sc, e intelligatur corpus, quod prelenrias muret. Tuc-
cestireapplicetur, aureransteratur modo lupra expolco; Idcircotor.
mamotusnihil aliud est, nis ipsummet corpus succettire lese applicans
partibus spatii, aut successire presentiam mutans, ut ad ricina corpo-
ta compararum. Concluditur igitur iuxta hunc primum sensum nul.
tum exictere motum sinc substantia, qui nempe sublantietanquam
subjecto non inhereat.
Si rerorenit mocus efficiens, etiam manitestinimum erit, nunguam
adessemorum, nihad(r, _ eluceat substantia. Siguidem motus essi-
ciens, urexpoluimus, estiplaris, seu actio, qua producitur in cor.
Mocus effin
poreformamotus, nulla aurem ris, ac poreltas corpora morendi exi- stancia pro-
Rere, e intelligere ralet; quin una sic, ex incelligacur substantia fuic.
siveres, guemoreat, ead quam actio e morendi rirtus spectent;
quapropter in unirersum tatendum est, nullum absolvi, e existere
morum sine Cubstantia, quod erat demonstrandum.
ROPOSITIO SECVA
Omnis substuncia aue vivit, aut non vivit.
Dhanc aNertionem demonstrandam opus est, ux primo quid sit
LL rirere, aperiamus, quod duplici modo Ausultini rellisia cal-. ouid sit vira
cantes prectabimus; REprimo, s rere ac lesitime vitenatUTAM CXPEN exponitur.
damus, catim intellisemus ritam nihil aliud esse praerer ipsum Ani-
mum, seu prieter facultarem intelligendi, ut proprienihil aliud sic vi.
rece, quam incellisere; Hlinc tantum rererirunt, que intellisentia
Predica Tunt. Viricenim rera, e Rincera rica, tantum id, quod ita
Sole natura
CA, uE ciac, _ intelligar se esse, ac vivere, hoc aurem solis naturIS incellective
incellectiris competit, quae lunt, e sciunt sc CAe. Si vica hoc modo vere vivere
accipideur, jam paret, discrimen inter subctantiam viram, _ MOr- dicuntur.
cuam, ea nam que substantia riric, quae intellisendi rirture pollet, illa
veromorrua cAt, _ rita caret, quae intellisentia dellitura cA.
Deindeut hic indigitare videtur Rugustinus, nomine rite potes in-
tellioi iplamet vis, ex qua localis motus Forma proticiscitur, ica ut vi-
vereidem Poner, ac morere. Hloc pacto rulgo ritam tribuere tolemus
illis subcanciis, in quibus principium aliquod insitum deliceleir, ex quo
movendi rirtus oritur, in guibus nimirum motusenersia, e roburin-
tuscontineneur, ut plantis, ex brutis Animantibus contingere imagi-
namur. Idcircoiners, ac emortuum illud existimamiis, in quonulla
um vivere
morendiporestas absconditur. Tuxra hic rite acceptionem plane Patet, ca dicuncur,
omnem substantiam, aur rica gaudere, aut non rirere, rita perteuitur que movendi
restate pot
ea, quaemoret, in qua scilicerris, e enersia motus elucet, rita vero lon
caretqueris substantia, guxe haudmorere, sed tantum LuaDTE RAEuTa
moveri pocest, idcirco ex se rivere dicatur Tublantia, cui motus etti-
ciensinest, mortua veroilla, quae POliUS FORMR MOLS CaDAX CA; CON-
cludamusisitur juxta urramque riex signiticationem, quod omnis sub.
Manris aut virie, auenon ririt, quod erat lane demonstrandum.
1
Quandogui-

## Folio 326 — 82792707X:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
∞ 1L2 L _L IIF
AetOSILIO
 DISIA
Omnis substantia, gaa non vivit, exanimis est, ex nulla
exanimis actio.
xepropositio duo amplectitur, primum est, substantiam, guenot
ririt, exanimem esse; Allerum est, nullam elucere actionem, ql
sic exanmis; ut aurem utrumque tacileincellisatur, advertendum e
illud sccundum Ausullinementem exanime appellari, quod aur Au
manon est, aur in quo Anima minime ririt. Nomine autem Animi
hic incellisitur ip lametrita, nempeaut res intelligens, aut priucipium
movendi; in qua scilicettormemorus caula, e orisoregnat, acuu
adedjuxta hanc Animr. accextionem, animatum dicitur omne id, quoca
seiplonon ririt, sed ricam, nimirum Animam in se continct, que Il
ipso2GaF, _ operetur. Flinc Anima dicitur seipsa rirens, animata re
rd Animxe accesti, X rirturetantum virere dicuntur, atque adeo eri
denserir, quod ab Ausustinoctaruitur, nullam substantiam virere, quil
sit exanimis, quae scilicet aut non sicipla Animorica, aut in ipla rirtus
Anime non eAlorescat.
Altera propononis pars, nempe nulla actio exanimis est, uc planiis
Ouia hic a Incelligatur, explicandum est, quid in hoc locointellisar Ansuttinus
tionis nomi accronisnomine. Jam exrebus lupra expolitis, ac demonstratis liqueti
hic nomineactionis renire, aur ixlum accum incellisendi, qui eat spi
ritalis ritx exercitium, auripse motus efticiens, ris nempée caula mo
tus, quem, barbara roce, formalem plures appellarHNE. OUapropret
idem hic Conar nullam eAulsererationem, quae sc exanimis, ac nullum
Porredari incellisendi ulum sinc Anima, nimirum sine rita intellecti
va, aurnullum existere morum efficiencem, guin existat Anima, seu
rita, ac principium, agnoilleprofluat.
Ouodaurem nulla sic aclioexanimis, si primum sensum amplec
mu, ec ua e ultarem paritur. Prenim eridens est, nulsum
poredarimrellisendi exelCirium, quin sic, e intellisatur Anima in
telligens. Porius ridetur obicutitare aliqua laborare, ex probation
indisere propostio juxta secundum sentum, quod scilicernullusmo
tusefficiens sicexanimis, nam si hoc rerum est, verum etiam exit, rin
ex causam motus soli Animxe insidere. Cum autem proprie Anima l1
Baeca CorpOTu. u a Augultinus, quae prorlusincorporca, a
ivis e in- Spixicalise, Su Ccranmortalis, ur infra cum Auguctino demon
exrensisnempe, ex corrupesilibus naturis, Sed tantum incorporeis, 
empirernis Animis congruere. Actamen non omnes Philolophi is
Hanc sencentiam conreniune, cum non omminomanifectum st, sinsul
Nahuc subli Corpora movendi virture carere, ut Formamotus non d corvore, sed
hus, an vero tum ad pariendum axtumt, Munsis actionis expers, ut Colum ei moreri.
ralibus ac reromorete Compecal. Otalicem juxra utrumque sensum dt i
nensensio rem universu  C, nullam risere actionem, quxe sit exanimis, qua
neM.
ne veniat
averirur.
Nubla actio.
nem exanim
esse demostua
Movendi vis
Panciis eot
Bruit.
solos intelle.
corporeissub- Arabimus, lequeretur principium, ex originem motus haud corporibus
sideat corpori- Seat. Hlinc adhue iuositem. d Conrentionem cadit, aW COrDUSSIEIdL
solis immor.
de est anace
diporestas in incorporea, ex intellis enti natura solum emanare tanquam à caula r

## Folio 327 — 82792707X:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
IM MOR.Y AI, I. X A T B
nempe aprincipio incorpores d incellectiro non oriatur, eridenter Ax.
memus manifeste octendendum est, corpus luapre natura nihil agcre.
seu esse omni actione dectiturum; quod srerum demonstrabimus, illico
innorescet, solosimmorrales, _ inexrensus Animosveréagerc, atque
adeorere virere, caecerisquerebusrobur, ee ritam clarsiri, ad quod
obtinendum.
Hocpacto philolophamur. Agere substanciarum est. Aetio Scilicet
noca, e Caracter est substantixe, qua substantia e modi, ex accidentis natu.
ra distinsuitur. Siquidem omnis actio ab asendi vircute, & Porestate
protluie; Vircus aurem asendinihil aliud est, nis iphusrei, quae agit,
vis, robur, ac poreltas, ipla nemperei rita. Nam non ob aliam rario. Actio substan
nemres, ac lublrantie rivere, ex essedicuntur, nist quiaasendivirture sia carulles
Dollene, cujus ove sciplas velucituentur. Sultinene, suas facultates ac novacst.
exercent, in seiplis, ac in aliisrebus operantur, atque adedasendirir-
rusinsienior, acrobulcior subscantiarum perfectio elt. P. (t enim ipsus
substancia ris, qua nihil in reforcius, nihilque praestantius; quidquid
aurem primum ralidius, ac prxeclarius rei artributum elt, profecto
iplamet res iplaque mer lublcanria elt. Ouippe quod in subltantia pri.
mum, ex insignissimum est, ipsius substantix quidem tata natura e(E,
Prenim hagendi rirtus substantia non enset, se ipsa lane non exilteret,
Sed alteri ranquam subjecto, ucesser, inseparabiliter inHaereret. P’orro
quidquid se iplonon existie, sed rarione alteriusele, ac virie, quavis
saneri, exacendi porestare caret. Nam quod ex le non existir, sed alre.
rius ope, neque scipso, sed altera re auxiliante agit, siquidem s se ipso
ageret, eriam se iplo exilteret; aequalis enim roboris eA le iplo agere, ac
seiplo exictere, imo prestantius rideturagere, quam existere, cumne-
quear resexictens intelligi, quinprimo intellisaturvis, ex actio, ratio.
necujus res est, _ existit. Si igitur aliquid ex le haberutagat, nil sane
Prohibet, quin ex le habeat, ut exictat; Neque intellisi potest vis ali-
qua aBendi, qux se ipsa non asac; secus non iplamet rirtus, iplumque
asendirobur cnec; quodnam, quelo, robur, que poteltas effulgere
porsuntin co, quod benehicio alterius, hand sciploasit, hoc enim haud
roboris, _ ris, sed imbecillitaris. _ infirmitatisnota, e caracter est.
Ouaproprer haendi rirtus se ipsa non existeret neque se ipsd aBeret.
aeque adeoagendi porestas esset, ex pariternon elser, in quo manifecta
FalLITASTCTUMGUe PUGNA CONTIMENEUF.
Manifestissimum igitur est, virturem asendi substantiam esse; atqui
nullum corpusrere. ex proprie subctancia cA, nullum isitur corpusad
agendum potens est, eu ingenita asendi rirtus nulla in corpore cA, at.
queadeonulla vigetactio, quae a corporetanquam à luo principio, e
origine proheiseatur. Nam id vere substantia est, quod se ipso, haud in
altero existit, secus haud substantia. sed subctantie modus. _ aAectio sola unicas
vere substan
elec, actamen id quod hoc modo existie monades, seu iptamet Vnitas ria est.
est, nisi enim aliquid unum pertecte sit, nullomodo se iplo existere po-
rest. Argui nullum corpus unum perfecte est, cum suapre natura ab
unitate recedens, nihil aliud nisrnumerus (c, infinita scilicet quaedtam
Partium mulcicudo; nullum isitur corpus se iplo existit; quapropter
corpus substantia non ese; corpusenim existit ratione Vnitatis, cujus
vixture est, ac conserratur; Onicusrero seipsaririt, ec existit, quae nu
METUM
Sola substan
cia vere acit

## Folio 328 — 82792707X:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
DP A N LM AC
Inrelrisationibus tuse oltendemus, cum de natura numeri, ex unitati
esCmuS.
Siersoactio quaeris a substantia profluit, _ nullum corpus rere sub
Trantia est, sed rantum unitas, necestum elt, ut omnis actioab unical
Protluat, alque omsas caut vrecus soli unicari insidear, imo e ipla h
baud a numero unitas; Non escigitur unitascorpus, insestilis, igitur, X inextenta elli
actio examiis esr CH Hua CtucCcactio, quae ab Anima, ab incorporea
Poribus conrenire, ut corpus ad pariendum, Animus rero2d asendum
virit, e cui rere, ac proprie lubscanrix natura consruit, morendi po
merum necelario precedir; omnis quixpe numerus ab Vnitate pro.
Fluite ideoest, quia Vnitas est; quo eridentissimo ratiocinio in nostris
b vrira
prosuiractio.
atqueadedincorporea, secushaud unitas, Sed numerus, nempe corp
esset Mseactabincorporea, a insectilire emanat, nulla isitun
Scilicet d indirisibilinatura, Gua uuas haud numerus sit, Ortum nOM
ducar. Cium ersomorendi porestas rera, de insisnissima quxedam aSCn
di sit Vircus, cuius ODCCOrPOTCS V niver(USTESITT CXOrNatUT, ac Pet
fcitur, Cridencer intertur, morenaporeltarem soli Animo, haud cor
Ticnatus. Porromornsefficiens, ex quomotus forma in corpora dert
ratur, loli Animo inesc. Ldcirco concluditur, solam subltanciam, que
reltate saudere.
o 
immortalicas. Pacto in suas aectones acCurdu ammadrerrens rariocinetur. Cum le
dulo id quod in meperasitur. cositarione rerolro, inter cxteras meas
affectiones mei corporismorusmihi sese oferr; Prenim meum corpus
direxsimodemoreri, ac ex uno ad alium cransterri locum vercipio, no
tantum enim in illiuscrasioribus organis, verum etiam, et in siibtiliore
Partemotus, ex quadam reluri perpetua agitatio regnat Flanc aurem
motusformam ad corpus spectare, corporismodum, e alectionem esse
faris incelliso, non enim transtertur, ac succestire praelenriam in spatiis
mutaEniACOrPUS. PIX PropOs. Prima.
Acramennon tantum motusformam verum eriam, _x motum eAr
cienrem inme risere ciera dubicationem incelliso. Adect enim in me
princixium, quod corporis organa, illiusque renuiorem inclusam sub
santiam commorer, Ragitar; Nam estulset in me Virtus quxedam, cu
ius nutu, X roluntate corpus meum moretur. Siquidem si nunc mihs
arridear, ut a quiere recedens hoc brachium surlum, aur deorlum aut in
Orbemmoreatur, ex celerrimeagatur, illico inrueor brachium meero-
luntari obremperansmoveri. E lucerisitur in me morendi porectas,
motus scilicer efticiens, argui nullus motus sinc substantia; Cx prOPOl
Prima floretisitur in me lubstantia, ex quomorus efficiens, morenct
nemperis emanar. P Fulser erso in me subltanria, qux vivit, quxe nimt
rum haud exanimis, sed iptamet vira elt. P.X Propos. Sccunda.
Arquitrec vira subltantia protecocetpusnon eAt, quod se ipsonell
riquam virir, neque adasendum aliquid porens eA, arque aded2 veta
subsantix natura alien um CX Propos. T ertic.
pumana Ani. D Ropositionibus prrecedentis AnalysS diligenter expenss, unul
ona ostenditur
quisque noarum ad Mentis immortalitatem sibi aperiendam, hoc

## Folio 329 — 82792707X:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
LM MO R Y A LPT A Y P
Idioitur quodseririt, _ cuimorendi robur insidet, Animus est,
Poteltas nempe mea inrellisendi lub cuius imperio regieur CorpuS aC
moretur. PA isicuranimus, qui in meriric, insectilis, ee incorporeus,
Vnitatis perfectionem ac rim, haud numeri, seu corporisineriem im
becillicarem continens. Si autem indirisibilis inexten sus se ipso exi-
Rens, substantia scilicer est Animus, semper erso ririt, nunquam interie
Animus. Ouidquidenim incorporcum est, in partesdistolri non po.
rest, quod rero a partium dissolutione immune est, uriplemet Epicurus
docer, immortale eA. Idcirco h in homine principium aliquodriset,
quod moret, quodagit, ut morendo, nullam, ratione loci, mutarionem
Fubeat (nihil siguidem nisi extentum, e corporcum sit in locismoreri,
_ transterripotes) necessum est, ut in homine principium quoddam
sempicernum, ex incorruptibile rirat, quod ipsemet Animus quidem
eAt. Flinceridens cA Ausuctini conclusio, nempe. IIludigitur quod
ita moret, ut non mutetur, non porest essenisi rira subltantia; cuiusa(-
Tertionis sen lus eA, Principium, quod in homincasir, et corpus moret,
Bc ita moret, ut nullo pacto ad locum comparatum moreatur, cumin-
extentum, ec d spaciorum circum seriptione immune sit, non potehelle.
nih ipsemet Animus, qui lolus rere ririr, ex substantia est, arqueadedin.
corporeus, e immortalis, quod crat demonstrandum.
a
ANALZSIS TBATIAE PARLIS
EROPOSIT1O L KLM A
Corpus cum movetur, es loco es tempore mutatur.
Vllorariocinii labore ad planam huius asertionis intellisentiam
opusquidem esec quid Atcorpus, quidre loco, Sc tempore muta.
riidleremus. Corpus, ut diximusnihil aliud est nisressectilis, e
inexrenla, gux scilidee, flemadmodum iplemet admonet Rugustinus.
Lib. dechesi ad liceram, longitudinc, lacirudine, ec alcirudine toci
spacium occupat, secundu locum autem moreri, ut ex P’ropostione Pri-
ma precedentis Analysisconstat, idem Lonat, ac corpus de locoad locum
transterri, aut successire dirertis partibus loci applicari. Jam apertum
elt, non posse corpus hoc modo transterri, ec spatiis applicari, quin, dum
moretur, locum, ac prxesentiam ricinis corporibus semper mutet. Si
quidem, ut pexclare hic adrerrit Rusustinus, corpus necesario parri. Oua ratione
businArnitur, neque perfecte unum elt, cum in partis secari posit, atque locali accedei
te motu muta-
adconecesse el, ur secundum partes moreatur, ut scilicer successire tas cionem lubiie
Partes locipartibus applicet. Requinequit hoc contingere, quin corpus dicatur cor.
morum secundum lOcum uTeTUT; NNon enim queris Pars totum l0- eus
cum, per ouem moretur ablorbet. occupat, ied tantum loci parrem, ut
torum corpus toti loco, Pars rero parci loci relpondeat, quin etiam ne-
que totumcorpusuniversum spatium, per quod excurrit, tocumim
Dler sed successire, ut experientia cottar, at quid hoc aliud est, nisi secun-
dum locum mutari: Mutarur enim ratione loci quidquid per locorum
interralla adeotransfertur, ut ab uno locorecedens, alium subingre.
diacur, huiusmadi enim dum corporis praelentia Auit, ec nora quedam
X.X
semper

## Folio 330 — 82792707X:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
L A NNIM A P
dempet Pioeteatur, corpus incessanter murari, opus elt.
Non tancum autem corpus, cum movetur, loco, rerum etiam 
lemucarOorret. Siquidem formamotus localis, qua esipia
verum es rem. met corporisaslario, e applicatio, modo exposito, quantitas quil
CasuceU, _ succestiva, urnaturalis scienrixe, ee matheseoseu
roresloquuntur. Ira enim fluit, ut una prxesentia alteri succedatia
lesC, ytquaenunc adest, Prretereat, ac qux futura crat, pexsenstat.
ac tandem in preteritum transmutetur. Plucentisitur in motus torma
praeteritum, praesens, ex fucurum, quae sibi invicem succedune. At
quipraereritum praesens. ex fucurum nihil aliud sunt, nisi ipsiulmes
fluentistemporis differentix, quibus integra temporis natura consl
matur. Manifestum isiturest, corpustemporemoveri, ita enim spa
tia conticit, deper locos excurrit, uc motus principium, medium
actinis diversis temporis differentiis respondeant. Podem modo (ut
ipsiusmet Augultini rerbisutar) temporis differentiis brevistima ctiam
sllaba cum enunciatur, respondet, nam cumilliusfinem audis. jan
non audisinirium, fluiterso fllaba, atque tempori commensuratur
AIGNI CUM COTDUSFEMPOTEMOVCTUT, PATITEF OPOETCE, UE MULCtuFFeM
Pore, mutari enim rationc temporisnihil aliud est, quam talibusfor
inis, amodisindui, ut, dum altermotustransie, adveniacalter, ae
queadeo direrle temporis differentia, fluentibus, ac sibi invicem suc
cedentibusmodis, acformis, respondeant, ad quod etiam spectat, ut
docerhic Auonstinus, tardius, _ celerius moreri, celeritasenim ac
tarditasmotusnon tantum ad locum, rerum etiam ad tempus ordina
tur: dicitur namque idem corpus cardius, aut relociismoveriratio
nemaioris, aut minoristemporis, quod ad idem perlusrandum sp2
rium consumitur. Idcircoeridentistimum eA, OmnecOrpuscum mo
retur, ex loco, e temporemutari. 9. c. d.
EROPOSTLLO SECVHDE
Animus corpustempore movens, lametsi ad unum finem vendit, tamen nec sima
potest omnia facere, nec potest non plura facere.
corpus dum
movetur no
antum loco
pore muratu.
33
Duid in hu CTarim hujus aetous veriras innorescet, s ad examen exquibilu
hano corpore, D revocemus. Gute i noaro corpore continsat, cum illud, impe
cum illud im- rante Animo, moretur. Morcatisitur AnimuscorDuS, jam certum ell
mo movaur,  aeasuetinem rendere, nimirum rult, ac intendit, ut COr
eveniar, accu- pus per aliquod determinatum spatium excurrens a loco A. ad locum
B. tanquam ad molus terminum, ac metam transferatur. Expenden
dumieur est, guse contineatur in hac Animi intentione perducends
corpusadtinem libl provoticum, _ pariter quid perficiatur in corpore.
dum exuno ad alium locum moretur; Bc primo clare Patet, in hac
morendi incentione plura eodemremporerepexlentari, nam in primis
occurrit Animo corpus exuno spatio ad aliud transferendum. Deinde
locus A. in quo jam quiescere, ex collocari corpustinsitur, qui locu
Sc habearut inicium; e principiummotus, polcea illi extribeturinte
orum sparium percurrendum, quod intercedit inter locum A. X 10.
cum B. Pandem Animo in conspectum se proterr locus B. relurimeta,
_ Anisi
verante An
ratissime
pendicur.
13

## Folio 331 — 82792707X:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
TM MO RT ALIT A PP.
33+
_ snis motus, jam incipiatmoreri morentis Animi rirtute corpuS,
urjam à loco A. recesisse incellisatur, tunc ut agentis intentio perti.
ciatur opusest, primo Animum recordari motuscorporis, quijam
Pexeteriie, X in simul loci A. a quo recesit corpus. Nam dum Animus
exprimotus corporis finem expectat. necesse eA, ut expeimotusme-
moriam tenear. Quomodoenim expectatur, ut dehinar, quod aucca-
pisse excidit, aut omnino motum este: Rursisintentio peragendi, ex
perticiendimotum, quae lane prusens est, nullo pacto pores ese sine
expectationetinis, qui fucurus est, dumisitur AnimUSCOrpUSMOVCE,
inillius intentione, aequeideis duo necestario clucent, memoria (ci. Animus dum
novo
LICCFFeTUM PERTCTITarUM _ exPeCtatIO fUITUTARUM, IN MOTU jaM CPPIO e precericum
pexeteritum, inmocustermino, quem expectat, tucurum quidem in. e fucurum
Spicie.
intueta.
Cumisitur Animus corpusmoret, plura quidem tacie, nam memo-
riam tenerrei praeterite, fucurum expectar, atque ad scamdem metam
cendens, corpusincessanter moret, donec illud in terminum incidat;
Actamen quamris plura hic peragere rideatur Animus, nihilominus
non potest omnia simul facere, nimirum nequit facere, ut eodem
tempore corpusmorens, sinem, ad quem tendic, aNequatur; Nam ne-
cese est, ut corpus succestire morear, ut primo incipiat mocus, deindé
hic per medium propasecur tandem incerminum definac; Due omnia
diversis remporis differentiis respondene, ar nulla ratione simul coniun.
siraleant. ldcirco manifestissimum est, quod Animus dum corpusmo.
vet, nequirnon plura facere, quamris non ponu simul omnia facere.
PROPOSITIO TEATIA.
In intentione Animi perficiendi motum corporis, praeteritum, praesens, e
futurum quodammodo in unum conjunguntur, in corpore vero,
quod movetur, successive tantum es fluendo
continentur.
Amethprimo aspectuhec provohtio reluri Paradoxica, e nimis
Lobscura videtur, nihilominus A dilisenter illam crurinemus
quam vera, ex perspicua sc, facilinegocio incelligemus. Ouippe, ut
in precedenti proxositione oltendimus, Cum AnimuS MOVCE COrPUS,
intentio mocum absolrendi profecto ad tempus prxlens spectat, semper
enim Animo pexlens eseroluntas persicien di motum, dum corpusmo-
retur, quae ramdiiidurat, quamdiiiDerasitur, _E DTODASALUE MOTUS,
donccadmetam, nempead locum B. corpuspertingar. Acramen in
tracincentione, in qua, uc ridimus, praelens rempusriset, paritereum
co, ex pexereritum, ex futurum rempus quodammodo simul regManE.
Tempus praeceritum elucetinmemoria Animi, qui CxeptI MOTISCOrDO.
risreminiscitur, virie vero in eadem Animi intentione futurum rem-
pus, dum Animus ad finem cendens, id quod non est, sed erie, expectat. Singulastem.
Ouapropier optime dici porese, in eadem intentione Animimotum poris difseven.
perficiendi, ex prxelens, X prxteritum, ex futurum mira quadtam Con- sicatione vi-
junctione simul consresari, uteodem tempore, a quod eti, & quod ut, 
tuire quod rencurum elr reluri inricem adnexa cernat Animus.
POr
cias unCa 10.
complectirur
Mrimus.

## Folio 332 — 82792707X:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
DF A N IM AP
Porronon ita continsitin corpore, quod dum Animinutu, e pore
Siare moretur, haud singulas temporis differentias simul comple
ctitur, sic enim moretur, ur concinenter Duens. sinsul illius praelen
rixe, et applicationes dirersis loeorumr porribus nunquam eidem cempo
rire spondeant, sed dum prueterit alrera, altera succedit, ut nunqualta
praelens cum praeterico, fucurum cum praelenti conjunctum simulinre
niatur. Idcircoconcludendum est. rim eAloreloere in Animo temp
rum disserentiasadnectendi, qua rieture corpus omnino caret; quod
erat demonserandum.
YNT APSL
Om humanum corvus, dirisente Animo, moretur, e loc0, _
Lusucu mlscorpus moret, nullam nequeloci, neque rem
Mucaroisitur corpore, necessum miniméese, ut mutetur Animus.
ac camdem rautationem pariatur, quam paritur COrpUS. FX PrOp. 2. 85 3
L.Poneltisitur corporeus Animus, sed prorsus a corporisnatura alie
nus; nam sicorpusestet, ee tempore, d locomutaretur, atque cidem
mutationi subjaceret, qua afficitur corpus, cum moretur.
Tlocidem ratiocinium diverso modo exponatur. Incentio Animi
morum persiciendi, dum corpusmoretur, neque loco. neque tempore
utatur. Nonloco, quia dum oorpus motum praesentias, e applica
tiones dirersis loci partibusmutat, incentio perasendi semper cadem
immutata es, ac semper eodem pacto eidem Animo praelens est: neque
mutatur tempore, quia haud direrlis remporis parribus respondet, led
sinsulastemporis differentias reluri in unum collectas complectitur
Siquidem, ut supra demonstrarimus, in eadem animi intentione, ca, qua
ad praelens pertinent rempus, _x praetericum, ex Futurum, elucent, ut que.
nisi successire, ex fluxu quodam tantum in corporibus reperiuntur, In
vicem allociata in animorideantur. Immutabilis estisitur e loco, e
temporemotum perasendiintentio; non eltisitur hec iu corpore.
Sed necellarioin solarira, e vera substantia emicar. Nam cum in haC
intentione non tantum quxdam immutabilitatis species cluceat, rerum
etiam ex Cublimis, ac excellens quaedam vistum corpus movendi, tum
singulasremporis differentias intellisendi, ac quodammodo in unum
colligendi conrineatuir, cridentisime intertur iplam incorporeo, d
incelligenti Animoddedinherere, ucclarissimenobis indicet, quan
rum et dignitate, ex virturecorpori preltet Animus; qui dumnon
eafdemmurationes paritur, quibus laborat corpus, saneimmortalis et
cendus est, uenon opus sitillum interire, cum InTerIECOEDUS.
Hinc denique concludit Angultinus nullo pacto arbitrandum esse.
mori, ac neceltario mutari Animum, dum corpus, quod illius vieture
movetur mutationem subit, quamris in eam sitiurentus Animus, duo
moret: quod hetiam concedatur, aic, morenrem Animum aliquo me
domutari, dum motum in corpore procreat, non ided tamen attirmals
dum est, poserandem rica carere Animum; nam tametsi nullusimeri
rus sine muratione sc, ex nulla murario fiNCMOTU, non tamen omais
MuIa
Tumanum A
nimum incor–
oreum ac se
diternum e
demonstratur
temporemuratur. fx Prop. I.
porismutationem labit.

## Folio 333 — 82792707X:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
IM M O R T ALIM A Y P.
mutatio interitum, omnisquemotus mutationem operatur. Ptenim
optime contingere potest, rem aliquando mucationem quamdam pari,
quin ramen interat, ac omninorira cranescente muretur. Ouod in
iplomet corpore noAro manifestisimepaTEE.
Siguidem illud perpetuotluens etsi dum mulcitariam movetur. et
afficitur incessanter mutari, vel cerre etare dici posie, tamen non ideo
interiisse, ac sine rita esse, tatendum est, dummodo Anime rita Xxr9.
burinillo riseant. Non idedisiturputandum est, Animum interire.
ac vita prirari, quanquam ei fortase per morum corvoris mutatio non
nulla contingar.
Psus Aneustinensis Arcumentationis; (5 nostri Appara
rus ad Epicuri fallacias derecendas.
Tcer audaciora argumenta, quibus uritur Rpicurus ad Animx ho.
L manxmortalitarem octendendam, Princixem locum obtiner illud
Lucrecii Ratiocinium, quo Animam corpus esse, probatur, ex co
quod mutato, ac deturbato corpore, turbatur, dc mutatur paricer Ani-
mus. Jam in hujulmodiimprobam Apicuri argumentationem accura-
teanimadrertens Ausustinus, hoc pactorelum hoctis retorquerin ho.
Rem, idem medium prorsisadhibens, quod in usum vertit epicurus;
sequenti quipee modo solidéac subtiliter ratiocinatur. Si hominis
Animus eju(dem naturx cum corpore esset orsanico, cum hoc mura-
tur, eamdem mutationis speciem necectario subiret illi adnerus Api-
mus, quod est ipsum Ppicuri motirum ad Animx mortalitarem demon-
Arandtam; Atquimutatocorpore, non semper, a necectario mutatur
Animus, imo Exepissimeimmutatusmanet; crenim eadem incolumis
constantistime intellisendi facultasin eo latet, atque dum corpus rem
Poremorer, X corpus loco, e remporemutatur, intentio animi pera-
sendimorum ab omniloci, ee temporismucarione abhorret, ut nullo
pactonequeloco, nequetempore mutetur Animus. Non eA isicur
corporens Animus, atque adeo intereunre corpore, minime perit, sed
Se iplo existens, ac virens, inCOrTUPTUS, aC INEESeFMaNeF.
Deinde ideo juxta Ppicurum soluto corpore solritur, _ perit Ani-
mus, quia ille putar, Animum corporisaftectionem, ac minutistimo.
rum corporum congeriem, seu renuisimum halitum in craioribus Or-
Banis intusum este. Siisitur corpusnon ester Animus, profecto inte-
reunte corpore, non interiret.
Arquineuriquam corpus est Animus; nam, ur demonstratum est,
cum risasenditantum insectili, a incorporex substantix Consruat, et
hxcin animotantum virat, sequitur, incorporeum esse Animum; Actio
enimab incorporeo principio proticiscitur, nullum Porrocorpus asere
Potell. Si igitur principium agendi in homine est animus, hic lane
inexten sus est, atque aded immortalis. Exeodem isiturmoru, ex quo
Exicurus Animx mortem haurire Audet, erernitatem tapientius col-
lioir Ruoustinus. Jam Rhuinsmodiratiocinio accedantea, quxe in no-
Arosirmarimus apparatu, illicomanifestissime parebit, quod quantum
a rericare Epicuri Hypochesisremorecur, cancum ad illam Orrhodo.
Xa

## Folio 334 — 82792707X:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
DB A N PM AF
ra doctrinaaccedit, alque aaieo ur tallax, et penitiis improbabilis Ppi
curi senrenria retellenda cA.
30
Duarra Aueustini Areumentatio ex arribus in Anima
delitescentibus deprompta.
E X T V5.
enum manet aliquid immutabile in Animo, quod fine vita esse
non possit, animo etiam vita Sempiterna maneat neceste est. Nan
hocprorsus, ita se habet, ut siprimum est, sit secundum. Eist au
temprimum. Duis enim, ut alia omitam, aut rationem nu
merorum mutabilem esse audeat dicere, autariem quamlibet non
ita ratione constare; aut artem non esse in arrifice, etiam cun
eamnon exercet, aut etus esse nis in Animo, aut ubi vila non sit esse non posse, au
quod immutabile est aliquando esse non posse, aut aliud esse artem, aliud rationem
Ouamvis enim ars una multarum quasicatus rationum esse dicatur, tamen ars
tiam una ratio dici verissime, atque intellisi potest. Sed sive hoc, sive illud sit
non minus immutabilem artem esse conficitur. Artem autem non solum esse in Anim
artificis, sed eriam nusquam esse nist in Animo Arrificis manifestum est, idque insext
rabilier. Nam siars ab Animo separabieur, aut erit praeter quam in animo, aut
nusquamerit, aut de Animo in Animum continuo transibit. At ut sedes arri nul
la sine vita est, ita nec vita cum Rasione ulli nisi animae. Nusquam porro esse
quod est vel quod immutabile ost, non esse aliquando non posest. Si verdars de a
nimo in Animum transit, in illo mansura deserens istum, nemoartem docet nistamit
tendo, aut etiam nonnisi docentis oblivione fit aliquis peritus sine arte. Quae s
absurdissima. e falsissima sunt sicuri sunt, es immorialis est Animus humanus
At enim si ars aliquando est, aliquando non est in Animo, quod per oblivionem ab
que impericiam sabis nocum est, nihil adejus immort alibatem affere arsumenti huiu
connexio, nisinecetur ant ecedens hoc modo. Aut est aliquid in animo, quod int
praesenii cositatione non est, aut non est inerudito animo ars Musica, cum de soll
Geometricacositat. Hoc antem falsum est, illodigitur verum. Non autem qu’id
quam se habere animus sentu, nisi quod in cosirationem venerit. Polest igivir alli
quid esse in Animo, quod esse in se animus ipse non sentiat. Id autem quamdiu sib,
nibilinter est. Namque (i diurius fuerit in alis animus occuxatus, quamut intet
tionem suam in antecosilata facile possis reftetere, oblivio, vel impericia nome
natur. Sedcum vel nosiusinobiscum ratiocinantes, vel abalio bene interroeats do
quodam invenimus, non alibi quam in Animo nostro invenimus. Neque enm,
id est imrenire, quod facere, aui gignere, alioquiin aeterna gieneret animus invela
sione temporali, nam aterna sepe invenit. Duid enim tam aeternum, quam ett
culi ratio, vel si quid aliud in huiuscemodi artibus, nec non fuisse aliquando, na
non fore comprehendituri Manisestum etiam est immortalem esse Animum humanum
es omnes veras rationes in secvetis eius esse, quamuis eas sive ienoratione, sive od
livione, aut non habere, aut amisisse videatur.
d

## Folio 335 — 82792707X:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
IM MO R T ALIT A F B
N A L Y S IS
PROPOSITIOPRIMA.
Sedes artium in animo tantummodo collocatur.
VIla guidem nora probationehrec APertio indiget, Patis enim in
LN AnairSprimae AeSumentationis demonhrarum est, artes sive di.
Sciplinas haudin corpore, sed tantum in Animo inseparabiliter rivere,
in quo solum sedem Tuam obtinuie ArS, quam aut Rationum extum, aut
ixlammet Rlationem esse admoner Rugustinus, quod parirer in lococi-
taro tuse envelearimus. Pantum hic adrerrendum est, Rugustinum re-
eractase id quodctatuit, nimirum ritam cum Ratione non competere
nisi soli Animae, quae proposcio lane talla cA, quia, sut ipscait, artes eriam
virunt in Dirina Mence, in qua pertectissima rita Cummae pertecte Ra.
tioniconiunsitur. Consulant, qui legune, ea quae nos aperuimus, ac
rmarimus de duplici genereartium, et disciplinarum, quarum alix Ar.
cherrpae derirate aliae nuncupantur, ur deinde plane intellisant, quod.
nam intercedat discrimen inter Rationalem ritam Dei, ex limitate AO.
minum incellisentixe. Pridencistimum isitur ex rebusiam oltensis est,
arrestrandnusquam, sed alicubiesse, in rira nempe, X intelligenti (ub.
sancia, cui canguam LubieCto neceMariO adAXTEHE, uE arS FlOTerene-
gueat, nih in illiusrei natura, in qua Ratio, X prestantissima intelligen-
di rita cfulsent quapropcer ubi corporis inertismors, ac imbecillitas
rantumad lune, nulla profecto riset ars, nullaque resnat disciplina.
ROPOSITIO SBCVND A.
Artes immutabiles sunt, semperque vivunt.
Ancreritarem Colide demonctrarimus in Analys primX Arsy.
L L mentationis, Propos. terria, ubi eridenter opensum cA, singulas
veritates ac rationes, quascomplectuntur artes, ac discipline, nullam
Posse pati mutationem, ritaque sempiterna gaudere, quopacto se ha-
beneprimx, X manifestissime Agurarum, ac numerorum affectiones,
qux ad Creometricam, e Arichmericam facultarem spectant. Rxem.
Dlum quod hicasere Rugustinus, es rario, sei natura circuli, quX PTOF.
sisimmutabilis eA, e xeterna; Si quidem circulum esse siguram planam
delinentem in Lineam curram, qua undique sibi concors sIt, e equé à
centro dister, aded verum, ex necessarium eAt, ut clare intelligamus, cir-
culum in nulla cemporis differentia posse aliter esse; arque adeo nullam
mucationem subire potes circulus, cuius pariter pastiones, ut equalibus
radiisconstare, diamerros bitariam se secantes habere, immutabiles
etiam, X ab interitu prorsus immunes Tunt.

## Folio 336 — 82792707X:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
2o ex 2t L12 etl
PROEOSETIO PDRTIA
t auquid immutabile, es sempiternum est, esse tamen, ac vitam ducere non
Possit nst in separabiliter in aliquo subjecto, es illius subie
ctum semper esse, ac vivere, necessum est:
OHicienter expoluimus, e oltendimus hanc Propositionem in An
Isliprime Argumentationis, quin etiam aded ex se huinscemont
veritas innoreseir, ur nullus rariocinii labor ad certam illius intellisen
tiam requiratur; nam quidquid immutabilitare pertruitur, _ ue rirat.
ac sic, Cubiecto, cui inhaerear, necessario indiser, eridens est _ ipsum lub.
jectum semper virere, ac nunquam interire posse, secus interiret, _ d vi
vendocessaret id, quod mortali, ac mutabili subiecto inhaeret, atquo
adeoidemimmorta le pariter, ac mortale foret. Palisigitur porectatis
est, ac roborisquaeris immurabilis, ac semper vivens affectio, utnemd
Possic unquam ab ea subiectum, cui ineR, Subrrahere, ac Separare; OpuS et
erxo, ucillud semper virat, s rica sempiterna Baudet proprietas, que et
infeparabiliter inest.
OSIL IOOVRUTU.
In quovis hominis Animo. Artes inseparabiliter vivunt.
Lpraniushaec provontio incelligatur, ac demonstretur, primo
homines in duo genera distinguimus, quorum primumample
ctitur solosartitices, cosnimirum, qui artium, ac disciplinarum pe
ritia CxOrnantuE, urquigeometriam, autarithmerieam ea IIenE: altC.
rum rero imperitos tantum homines continet, qui scilicet aurobl
vione, aurisnorancla, e licerarii cudii defeceu nullam arrem, ac dl
Sciplinamexercent, seu de nulla veritare, e rationeartium, ac d0
Erinarum cogirane. Jam primo demonstrandum est cum Ausuctino.
Animoperici hominis scilicet artiticis inseparabiliter inherere artesi
quasin ulum rertitartitex. Hloc tamen tacile probatur;nam si aliqua et
fet ratio, guae trancasertionem infirmaret, poristima ellet, quia Expeat
in srmcis tifex de arte luaminime cositat, aut quiaars ab arrisice lejunsi potellu
Ncutrum tamen verumest, atque adeo manifectum exit, arresinsepd
rabiliterartificis Animoinsidere.
Rcprimum ex hoc, quod artitex aliquando in artes, ac disciplinas
guaspostidet, neutiquam animadverrie, nullo pacto interri porell,
tunc artes, ac doctrinas in arrificis Animo interiise, aut non regnase
Si quidem ex eo quod seometra, exempli graria, nunc denulla siguta
Ars Ariscis CDBILaHSMHHCC aL LM CxerceaL, non ideo sequitur geometricam dile
plinam in eonon esse, quam rere in sepolsidet, etiam dum mulicxe rale
reille noncosi tum datoperam. Non est quidem necesle, ut sub Animi cositacie
nem semper actucadar quidquidin Animo rivic, ac COntinetuI. P
raenim Animo insunt, quorum tamen aliquaudo ex inconsiderantia
ienorantiam Habere DUTAE; eodem pacto falsum etiam et alterum et
porenimirum arrem ab artisicis Animo dissociari. Sejunsatur enimat
R OF
Animo artes
inseparabil
clucent.
onhaeret anime
quamvis de a
het actro.

## Folio 337 — 82792707X:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
IM M O R T AL PT A FB.
ab artitice, RAeri pOteA, jam tuncars, aut in aliguo subjecto ab Ani.
monrrseisdirerso, sut nusquam erit, aut de Animo in Animum
commiorabie nullum tamen horum citra apertam falsratem contin-
Sereporest. Non porestenimars exrra Animum in diversa Tubrantia
reperiri; nam ur demonstratum est, in sola rationali, e intelligenti
substantia rirunt inseparabiliter arres. Neque dici porest, nusquam
eNcarrem, nam parirer ostendimus alicubi in aliquo subicctoflorere,
X existere artes. Nequerandem sustineri porest, quod ars ex Animo
commisrerin Animum; etenim nulla est ratiocur arsabartisicis Ani-
moleparata artiticem delerat, ex in alium Animum insinuetur. HIOC
enim pacto dum arrifex edocetarres, illas emieteret, artibus denuda-
retur, ut artem in discentium Animosinfunderet; quo sane nil absur-
dius, atque ab iplam et rerum experientia magis alienum. Idcirco omni
Posthabira dubiratione fatendum es, nulla ratione possearrem ab arriti-
cc separari; sed illisemper, _ inseparabilirer inherere. Semper erso
in artificis Animo riruntarres.
SupereA porro, uc oltendamusnon tantum in artifice; verum etiam
e in Animo imperiti hominis semperrirere, ac delirelcere artes, (IVE mo homini
autoblirione, aurignorantia Aulti, e incrudiri homines artibus mi- imperiii pa
nime pollere FalSopuTenE. Veancem guilibernocrum scipsoinconcus- riier delice
cere demon
Ex hujus veritaris lucem inEneaEur, OpUS CR, AEaB EXTTaNCarUMrerUM Pracur.
considerarione sejunctus, scip Cum, ur ita dicam Cubinsrediatur, sciplum
actentistime consular, ac in luas opcrariones enixe animactrertat. HTOC
enim pacto plurium liberalium disciplinarum rudimenta, ac veluri
quedtam secundissima semina larentia inrenier. Hlinc mecum olim ra. Oulibet se
Tiocinans, ac me iplum interrosans, quasdam insignisimas veritates, race consu
que, dutad primam philosophiam, autad naturalem cheologiam, auE lens, in setsst
ad geometriam, e arithmericae diseplinam spectant, haud ciera ANI a qusiuu
miroluptarem, in Animimei receslibus delirelcere, _ effulgere in. semina ad
cellexi. Hloc enim pactome interrogare exorsus tum. Sumne egoali.
quid, an nihil: AErespondebam mesaneanihilosecerni, de vereali.
guidesse. Ouo pacto enimme incerrogare posse incellisebam, hali-
ouid non essem; idcireo dum me interrosantem ridebam, demei exi. suchor scip-
Rentia, jamcertuseram; cujus nullo pacto deinceps ullam dubicario sum incerro.
ns, i sua
nem habui. Inerancerso Animoidee. seu ingenite noriones certiur ausie reces
dinis, dubitationis, exictentix, quin etiam e cogitarionis. Non enim sibus lusences
ob aliam rationem me interrosans rivere, e existere percipiebam, repericarres
nih quia cerrus, ex conscius cram, me tunc me interrosare, e quid
elem inguirere; inqua sane conscientia, ex perceptione integra co.
Sitationis natura SILa CM.
Postquam autem cositationis, ec existentix ideas in mereperiissem.
Cxepi deindeme interrogare an haec mea cositatio eju ldemnaruieeNet,
cum rebuscorporeissectilibus, e exrensis, in quascarnis oculiscon.
tinenter incurrebam, X illicoab sque ulla txesicatione respondi, inex-
cenlam, partibus, e mole carentem cosirarionem ente, nullam siguidem
molem, parres nullas, nullumque corporum cumorem in hac mea in-
cerrogatione, mei disquisirione aut h maris, interioriratiociniocer.
nebam; quineriam dum in singulasmeas cositationes animum. inten
detam, a mea considerarione contettim sinsula corpora fusiebant, ut
Arres in Amt
Cum accu-
iplinariu
limenta
invenia.

## Folio 338 — 82792707X:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DE A N IM AF
illas concipere non ralerem, nis ab Animo quidquid sectile; _ exten-
Tum est, sejunserem. Idcirco, (UMIMOPErCS LUdENS, PEXTEF COrPOruI
ideas in Animoinlectilis, e inexten (enaturx norionem quamdam ob.
dicelcere latis intellexi. Oua occesione dum ex altera in alteram cosi
rationem transibam, percepieriam in meo Animo inticas qualdam au
tii, amoris, judicii, ratiocinii, e similium nociones extare, in quibus
pollea severo disciplinarum exercitamento accedente, adulriori tacta
eetate, prrestantiora quaedam humanx sapientix semina, ac elementa et
Fuleereiuspexi. Ouocaurem deinde vericaresin ideis cosirarionis, a
exilentie ridissem, rerbis profecto exprimere nequeo. Nam codent
tempore, quome interrosabam, an cositanselsem, e existerem. a
rim inveniideam, in qua Rntis infiniti natura reprelentatur. Dune
enim intelligebam me aliquid else, jam rere ecipsum else, d me nou
Omninoesse percipiebam: quo pactonamque, tuncajebam, polsemme
conciperealiquid esse, s ipsum essenon intelligerem: AFtamen nOn
sum exoipsummet esse, cum pluribus defectibus. _ imperfectionibus
asficiar; siguidem non omnia volsum, innumera ignOrO, ut POtiuS IH
celsantet deficere, ex nihil esseridear, qualiincerens, exnihilum colle
catus; quopactotamenme deticere, mererminatum, ac finicum etse
concipere polsem, nili primoa ipsum generalisimum infinitum ac pri
mum Bscintellexilsem, cujusegorestigium sum, ex imitamentum:
Ouapropter dum hocmodomealloquens, ledulo ratiocinabar, ausustis
Simam supremi Numinisideam in mearum imperfectionum caligine,
_ intirmicate, insentisaudio, splendescere prospectari, ex qua uni
rersenaturx pollearudimenta, e archirectonicas quasdam reritates.
quibusporissimum humanarum literarum Audium innicitur, serero
auxilianteratiocinio, eduximus. En qua ratione dum me interrosa
bam ac mecum commorabar, praestantiores humane lapientix rerita
tes, que in mevere latebane, feliciter deresebam.
Hlandabhmilimodo imperitum, _ rulticu adolescentem oliminter.
rogans, manitelleasnori liberalium artium rationes in ipsismet animu
utor; quo penerralibustirese, e ac. Prenim ut periculum facerem, al
quod verunene ie reperiebam, etiam e in aliis hominibus er(I IM
hominem in-Cutets, axass delContingeret, sequenti modo imperitum jurenen
rudimerajam quid quielo unt: Ketee. ese plantas, AellaS, meralla, Animantia
Medicorvora, qua senlibuspercipiebat, inricem differrent: AL ille.
differunt quidem, rudi sermoneajebat, _ colore, e moru, e pondere.
_ leritate, guinetiam Latione quamprurrum Formarum, quas nos lens
Bilesqualitates appellamus. Rgotamen subjungebam, an ipse, 
corporibus hujulmodilentiles attectiores sejunserentur, adhuc tomet
aliquid incolume in illismanere conciperer? Cui interrosationi fatis
fecitdicens, se oprime incellisere, superese in corporibus id, quod nos
culioriidiomare, molem, ac trinam aeeem nuncupare Tolemus.
atque adeo plane indicarir se conciperetanquam balim, ec materiem
ingnam singula conreniunt corpora iplammet extentionem secundu
longitudinem, lacicudinem. e protunditatem, quibus corporis natura
absolritur. Ilum camen icerum incerrosabam, an hancmolem; a
secti.
pacto rudem
 imperitum
cum arrium
scire invene  Seusalia. AaeChocumi rosabam, ut mihi aperiret, an hujus
rit, planis
ne aperis
verrosans, il InterrOSATC CxPI. FIXC gua turangis, ex extra re iplum regnare vides,

## Folio 339 — 82792707X:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
IM ME OR T A L PT A YP.
Sectilem magnirudinem, in quam conrenire corpora cernebat, exter
nissensibus, an rero potius interiori intellisentie oculo intellisebats
Ipleramen cum optimeriderer, sensilem extensionem diverlam esse,
direrusque externis formis, _ apparentiis instructam in singulis mun-
daniscorporibus, quemole, magnitudine. e sensilibus aliis aRfectio-
nibus nunquam omninomutuo conreniune, idedaftirmabat, se nullo
sen su generalem, ec comminem hanc corporum extentionem percipe
re, Ced eam Colo Animo revolvere, adeo tandem Cuam mihi expoluie
sencentiam, uc illicotanquam exploratum habui, Turenem jam in
Animi Cui penicioribus latentem ideam intellisibilis exrentionis felici.
ter detexise, quam lane iplemet rudis homo agnorit haud ex sensibus
traustam esse, led illam in lux incelligentix secretis invenisse.
Deinde a lurene quaerebam, an ipse possitconcipere corpus, in quo
Cimul conijuncte lonsiiudo, lacitudo, et protunditas haud inrenian.
turescatim tirmiter relpondit, se nullum corpuscogitationeagitare
Dolse, quinilludlimal lonsum. lacum, ac protundum conciperet. AF
cgosubdebam, an ipse lua incellisentia ri polser hujulmodi corporis
dimentionesmutuo sejungere, uc unam, cxrerisposthabicis, mence al.
sequiraleret, quia tamen illiceratus homonon facile hvc capiebat, ulus
Cum hoc exemplo. Pn dicebam, Sparium aCreO COrPOrE OcCuPatUM,
quod inter alterum ex alterum hujus cubiculi parierem intercedie, quo
intermedio ab inricem dictare parietes dicuntur; quo positoillum in-
terrosare cxpi, quot pedibus parierum dictantia constaret: Ad haec, vi-
fincipedibus, aic, quid rero, subjunsebam, cu in hac risinti pedum
distantia vereconcipis, an hujusinterceptiaeris, seu spatii iplastres di-
mensiones simul, an duas, an unam rantum. Ipse aurem relpondebat,
se nullopacto in lacicudinem, aut protunditarem intormedii spatii ani
madrertere, de qua nihil prorsis cositabat, cum parietum distantiam
animorerolrebat, led solam lonsitudinem, cui tantum risinti pedum
mensura e extensio congruebat. Post denique torinterrogationes lu
venioltendi, ipsum in Animo possidere ideam indirisibilis diltantie
seu nude lonsicudinis non lace, neque protunda, a caceris nimirum
corporum dimentionibus dillociatam, qua Creometrica linca nuncupa-
cur, cujus nacura ipsa nuda, ex simplex lonsitudo est, quam sane nullo
Pacto a sensibus externilque corporibus hauserat, sed in Polo Animo
inrenerat, cum nulla hujusmodi linea sub sensum, ee imaginatio.
nem cadat.
Postquam aurem rudis homo à me interrogatus in hanc reritatem in
cidistet, ab illo querere exortus lum. An haec simplex, e nuda longi-
indo, que distantia nuncupatur, sc brerissima omnium linearum, qua
ex una adaliam extremitarem duci postunt: respondir, se non pose in-
tellisere lonsicudinem, quae tuerieilla minor, ac brerior, secus non
iplamet rera, ex dererminata distantia eser. En quo pacto cgo dicebam;
Animotuo ineA nocio linex recte, nempeomnium breristime, quam
Pane nunquam sentibus percepisti, sed nuda cernis intellisentia. Icerum
interrosabam, an ita possent in eodem communitermino conjunsi, e
collocari dux linee rectae, ursparium undique claudant: Relponlum
dedir, Re neutignam poste, acque adeo repetitis interrosationibus, ve-
luci ex seipso inrenir in lua incellisenria illa duo manifestissima C1co.
MeEra

## Folio 340 — 82792707X:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
340
DF A N TM AP
metrarum pronunciata, duxe lineae rectae nequeunt comprehendere
Spatium, aur habere commune sesmentum. Poltea dum illum eodem
Pacto admonerem de planarum tixurarum ratione, in quassolus incel
dectus, minime sensusincurrit, rursus interrosabam, quor linea recta
requiruntur, ur spatium quaquarer sum claudatur. scu ur tigurae rectiu
DinEISFErMINAEX PEOCTCENtuF: AEille, requiri, ajebat, saltemtres linedu
rectas, arque adcome rantum admonente, clare incellisere videbac
simpliciorem fisuram planam rectilincam else triansulum, cujus ASU
rae quemadmodum e circuli, solum ame interrosatus, pluresinsienes
fectionescitra ratiocinium derexit, quarum ingeniras quasdam no-
tiones in se possidere intellisebat, ur duo queris latera ejusdem trian-
suli elsemajora reliquo, angulomajori oxponi latus majus, radios e
juldem circuli invicem aequari, diametrum circulum bitariam divide
re, diametros ejusdem circuli se inricem in eodem centro equaliterle
care, diamerrum circuli lonsitudine excedere sinsulas rectas lineas
circulo applicatas, e id genus alia, que omnia ad Creomerrie Axioma
ta, ex Theoremata pertinent. Prianguli larerum occasione, de rinIta
tc, ac numerorum affectionibus furenem interrosare cepi, quid nem
Deelser unitas, quo pacto differret a numero, qua rationcinvicem nI
meridiscriminentur? an cadem unitate sinsulimenturentur, ex simi
lia: quibus incerrogationibus optimé ille Patisfaciens, plane oRer
debat, se non tantum Creomerricam, rerum etiam _ Arithimeticam di
sciplinam callere, ur iplemet, maxima leritia affectus, intelliseret in
ue mentis fundo, ac penitioribus Animi liberales artes etorelcere, ac
dectrinarum semina. _ viridissima quedam lumina delitelcere. Vi
runt ergo in humano Animo inseparabiliter artes, tamet s ob imperi
tiam, aut exignorantia, ec oblirione aliquando puremus, artes aut in
nobis extinsui, aurin Animonolro ledem non habere, sive enim La
viat, Sire delixiat, Sire Caviens, Sireculrus sic homo, SEIpeF TAMEN IL
Lui Animirccessibus rirunE, e regNanLartes, qux interrosgrione, ad
monitione, dut ratiocinio excitate, illico se dant in conspectum, ac
manifectantur.
Porsettamen aliquis dicere liberales arres, ac rationes haud in Ani-
mohumauolatere, sed poriusprosisni, _ illicoeftormari ab Animo
cumhicincellisit, utartes inrenire idem (E, 2c ab AnimO prOCrCarI.
Dumanus A Nihil aurem absurdius, _ a veritare alienius dici posset: Prenim, ur in
nimus haud hoc loco arsuit Rusustinus, quidquid xternum, ex immorta le eA, ne
res, sed illas quit remporali inventione prosisni; quid veromagis eternum, ma
jam procrea silque amurarioneabhorrens, quam ratiocirculi, licuri, _ singula ea
quae in Arichmetica, _x Creometrica disciplina continentur; adco xter-
na, e immutabilia. ut nec non fuisse aliquando, nec non fore intellis
Poltunt. Cum erso Animusinterrosatus, aut secum ratiocinans can
tum deresit, ac invenit artes in semeriplo delirescentes, nullo pacto
eas eformat, ac proxisnit, secus, quod remporarium eAt. Sempiterua
PrOCrCaret.
Arocecergohomo leiplum à sensuum a Strous, CAICIauque
rerum simulaeris, ad seipsum redeat, tui animi penetra lia subinsredi2
tur, atquesensibus, _ phantasia silentibus solam rationis rocem audi
re Audear, ur planius incellisatamplistimum quemdam unirersum, ac
nei
procreat
ras in seips
reperit

## Folio 341 — 82792707X:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
TM M OR T ALIT A XP.
vei dicam Inccllisibilem mundum in Animi penitioribus perperuore.
Enare, in quoprinciparum, ac chronum immutabilis Vcricasobrinet,
ratio (plendidislime imperar, atque a morre immunes, liberalesarres in-
habitane. Concludamusisitur cum Rudustino, in quoris Animo ho-
minis, sire perici, sre imperitiarres semper, ac necessario rivere.
S Y N T H F SFS.
Tberales Arres immutabiles sunt ac semper virunt ex Prima, ex Se-
cunda Propos.
Aegui inguoris hominis Animo arres inseparabiliter virunE ex Pro.
Pos. Ouarra.
Immorralisisitur eAt humanus Animus, ac lemper vivit FX ProP. 3.
Ouoderat demonstrandum.
Psus Angustinensis Areumentationis, (5 nostri Appara
tus ad Epicuri tirrorem oxpuenandum.
Picurus ut oltenderet humanum Animum mortalem eNse, aC TaH. Numanae Men.
is ostenditur
Ldem incerire cum corvore, ad asricudinem, oblirionem, ex isno immorcalitas.
rantix morbos, quos corporiscaula, lxpissime contrahit Animus, poris.
simum recurrir. Siquidem ex huiulmodi Animi mutatione ob solam
corporis percurbationem corruptibilem esse, humanam Mentem in-
FerF. Actamen, ut hanc rationem contraria ratione Falstaris convince.
rec, subrilicer in hoc loco subiungere ridetur Rugustinus, acqui in
ignoranciam, aut oblirionem, auc Rultiriam, auc quamris alcerius mor.
Bi, _ ritii Speciem ob corporis depravata orsana, aut mutationem, hu-
manoanimoincidenre, hic nullo pactoommino murarur, sed adhucinco
incolumis inceora mentis natura conservatur; non est igitur eiusdem
indoliscum corpore Animus, nequeloluro, ac omminomutato corvore,
in extremam incericus murationem incurrit. Immortalis isitur cit hu.
manus Animus; Nam Are corporis occatione xgrelcat, Aultus Aac, obli-
vilcatur, isnorantix intirmitare laboret, nihilominus, dum necectario
virune, d existuncartes, necesse est, ut ipse, cui inseparabiliter artes in-
herene, semper rirar, ac existat. Idcirco eridenter innorescie, huma-
num Animum haud luapre natura mutatocorpore, aliquo modo detur.
bari, ac impediri, ut Comniatur Ppicurus, led pocius ex liberrima Supre-
mi Numinis roluntare seu ex primeris, _ generalibus Creantis natu.
exe legibus, ut in noctro Apparatu, e Lucrecii conturatione, latis (uPer
gueexpoluimus.
Duin.

## Folio 342 — 82792707X:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
B A N I, MS HIB
Oninta Aucustint LL. Sumentatio deprompia ex necessaria
umanae Ulentis conjunctione cum
immitabili Patione.
E P X X V
5.
Unc quatenus accipienda sit animi matatio videamus. Sienim
Subiectum est animus, arte in subrecto existente, ne que subjectum
immatari polest, quin id quod in Subiecto est, immuletur, qui
possumus obtinere immutabilem esse artem, at que rationem, s
mutabilisanimus, in quo illa sunt, esse convincitur: Duae au
 temmaior, quam in contraria solet esse mulatio, e quis negat
animum, utm nam caetera, pultum alias, alias vero esse Sapientem: Prius er
e0 quot modis accipiatur, qua dicitur Animae mulatio; videâmus, quae ut opinor,
manifestiores dumtaxat, clarioresque nobis duo sunt cenere, Specie vero plures
inveniumur. Namque aut secundum Corporis passiones, aut secundum suas Ani-
madicitur immutari. Secundum Corporis, ut per aetates, per morbos, perde
lores, labores; offensiones, per voluxtates. Decundum suas aurem, ut cupiett
do, laetando, metuendo, acrescendo, studendo; discendo. Ia omnes mutatio
nes sinon necessario areumenio sunt mori Animam, nihil quidem metuendae sunt
per se ipsa separatim, sed ne lationi nostra adversentur, qua diebum est, mutato
subiecto, omne quod in subiecto est necessario mutari videndum est. Sed non aduer-
santur. Nam illud secundum hanc murationem subiecti dicitur, per quam omnend
mutare cogitur nomen. Namsi ex albo ceranierum colorem ducat alicunde, non
minus cera est et si ex quadrata rocundam formam sumat,  ex molli durescat, fri
rescatque ex calida, atistain subrecto sunt, es Cera subiectum. Manet autemce-
ranonmasis, minusue Cera, cum illa mutentur. t otest ieitur aliqua mutatio
fieri eorum, qua insubiecto sunt, cum ipsum ramen iuxia ia quod hoc est, ac di-
citur, non mutetur. Atsieorum, qua in subiecto sunt, tanta commutatiofieret,
ut illud quod sub esse dicebatur, dici iam omnino non posset, veluti cum caloreienis
cerain auras discedit, eamque mutationem paritur, ut recte intelligatur muta
tum esse subiectum, quodcera erat, e ceraiam non est, nullo modo aliqua Ratio-
ne quidgnam eorum, quae in illo sublecto ideo erant, quia hoc erat, manere pu
caretur. Ouamobrem si Anima subiectum est; ut supra diximus, in quo Natio in
separabiliter ea necessitate quoque qua in subjecto esse monstracur, nec nist iva
anima potest esse Anima, nec in ea Patio potest esse sine vita, es immorialis katio,
immorialis est anima. Prorsus enim nullo pacto non existente subiecto suo immu-
cabilis ratio permaneret. Duodeveniret si tanta accideret animae mutatio. ut esse
non animam faceret, idest mori cozeret. Nulla autem illarum mutationum, qua
siveper corpus, sive per ipsam Animam frunt quamvis utrum aliquae per ipsan
fiant, idest, quarum ipsa sit causa non parva sit quaestio, id asit ut Animam non
animam faciat. Lam isitur non solum per (e, verum nec nostris Rationibus for
maandae sunt.

## Folio 343 — 82792707X:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
M M O R Y AL L F A 
PROPOSILTOTKIN
Tunc solum incerit res, cum illius insienius, ac necessarium
attributum mutatur, ac perit.
Dhancsuadendam asserrionem haud probatione, sed aCcurata
LL tantum rocum expositione opusest. In quavisre, sire substantia
duplexmodorum, sire actributorum genus distinguimus. Primum
amplecticur acrribura, que dicuntur continsentia, quae nimirum ita Rerum acri-
buca in duo se
rematticiune, seu ita rei continsunt, ut etiam h pereant, e a lubiecto le: nera distribui
parentur, ac huc tamen incolumis res manere, e subsictere intellisatur. mus.
Ldcireo exillorum mutationo, ac interitu, nullo pacto neceslario se-
quicurrem, cuica inherene, omnino mutari, ac interire. Alterum vero
fenus continet tantum modos necessarios, qui scilicer, aut iplammet rei
naturam constiruunt, aut necessario. ex inseparabiliter rei tanquam sub.
iectoadherent, atque adeotantum in subicctoralent, ut Ripta muren-
tur ac pereane, e subiectum penicus mutari, a interire oporieat; ex qui.
busmanifestissime collisimus, non quamris mucarionem interimere.
ac destruere Tubiectum, Sed tantum cam, in qua haud actributa contin.
Sentia, sed necessaria mutantur. Hlinc etiam sires Singula contingentia
atrributa amietat, si tamen in ea necellarium actributum incolume ma-
near, neuciquam perit.
Vehanc reritarem manifectiorem redderet Rusuctinus, pulcherri pulcherrim
mo, d ingenioso cera exemplo uritur. In cera quemadmodum X in cere exemplo
aliio corporibus duplicem modorum speciem consideramus, InFexHOS uricur sueu-
nempe, ec externos. Appellamus modum intenrum, consigurationem, sinus.
ac dispositionem minurisimarum particularum, quae primas Concre.
Fiones, Teumoleculas, eftormant, quibus nCCCMaTiO CCFENatUTA CON-
AaF, quarum cum plures simuLCOnjunSUnEUT, SeNSIICCCFX COrpUIS COn.
RituUnE. DICIUSVETOMOdOSEKEEFROSCEEX COS, quI Ad EXTERNAM CC. Cerae modos ce
eaetiguram, autadsicum, e rariam molecularum dispolitionem, _ externos, guam
sirnationem spectane. Inter externos modos cerx poristimum enume- incernos exven
rantur color, odor, durities, fluiditas, calor, Frisus, Asura, _
id genus alia. Jam recenscera orbiculari fisura praedita accipiatur, (a-
ne scolorem respicias, flara est, s illam tansas, duram senties, gra.
tum odorem emitries e h cam disitis comprimas, tennem fonitum
quemdam edit: isnitamen illa admoreatur, jam orbicularis fgura pe-
rie, cera liquescens duririe exuitur, non elt lonoras odoremamitie,
ac diversis Formis induta. sensibuS apparet: nihilominis FRICLR tanta
continsaemutatio, adhic ceram manere, e Tubsidteredicimus, seu
corpusillud, quod ursenteigne, liqueseit, e norisexornaturformis.
Ceram adhic nuncupamus. Rcramen, Sitandem Collicitante flamma,
ceremoleculae solrantur, acque in auras disceant, LUINCCCTAMEVA-
nuisse, ac interiisse dicimus. Pamdiu igitur manere, X exilterecera
incellioieur, quamdiu in cera manentmodi incerni, Sire accributa ne-
cestaria, ctiamsi penitus illius apparentes, et continseures qualitates,
sIVC
limus.

## Folio 344 — 82792707X:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
344
DP A N TM AF
siremodi DerEAHE; aCMULEntuT. Ouapropter eridentissime concludie
Augustinus non quam libet murarionem subjecti inceritum operari, lec
tantum illam, in qua iplamet natura subjecti. sive illiusmodiinterns,
e necestaria attributa insignem mutarionem pariuneur. Ouoderat de
monttrandum.
Finc obiter ex Rugustini exemplocollisimusnihil horum, que i
cera sensibus exhibentur, ad sinceram, ac legitimam cerx nacurat
spectare; seu nulla cerrforma, aur modus qui sub sensus, _ imas
nationem cadit; estiplamet natura cere; nam utin exemploridimus
cum, corquenteisne, cera sinsulas receres formas sensiles amittit, dum
modocere subjectum maneat, minimeperir, sed adhucmaneriucotu
mis, sincenim Fluat, sire durescat, sive ex rorunda in quadratam,
criangularem, aut aliam direrlam tIBUTAM COHVErTAtUE, SIre nuHCTa
relcens, majus occupet lparium. sire condeulata inminoriloco cot
trahatur, nihilominis cera subsltere dicitur, dum in ea manetid quoc
ceram nuncupamus; aF si cerx natura sub sen Cum caderet, cum apparet
ter. Scu quond sensiles formas tota mutatur cera, hes profecto periile
diceretur. Nonsensibus ergo, sed tantum intelligentia cerx, qui
ostenditur in Clsa,  aliorum COrDOrum Vera, Sc Germana natura percipitur, ut
reriorem cor-taud sensilis extensio, sed tantum qua incellisitur ad corporis essen
muda arum tiam, perrincat. Quapropter Aultitie, ex leriratis redarsuancuris
incellisentia qui intellectu posthabito, sensu tantum duce, _ iplammet sen siliumn
ex corporearureru naturam invellisare, 2c. deregere posse conrendunt.
eROPOSTFTO SECVHDA.
umanus Amimus srveratione sue finita natura, sive oorporis occasione, nutatio
nem quamdam subeat, tantum secundum artributa
Comtincentia; non vero necessaria mutatur.
Vplicem, uthic admonet Rusaltinus; mutarionis speciem huma
nusparitur Animus. Si guldem aliquandomutatur rarione lua
ca, dum ex se adnihilum rendil, deticere quidem potest, atque adet
ouando. et Mutaxi. Cum dee aca natura humani Animi sicip semet An
uor modis hu. uS, Tegureur cunc Animum rarione sux nacurx murationem subire.
Cam Animus, ut Animus est, orsanico corpore lemoto, mutatur: cun
tamen nihil aliud sic Animus, quam iplamet facultas, _ virtuSCOS
tandi. intertur runc ratione lui mutari Animum cum in ipiomodica
Birandiimmurantur; cum nimirum ex nolente sirvolens, ex trictica
adhilaritatem, aur ex odioadamorem transie, dur cum discit, remine
Scitur, ex rereres cositandi formas exuens, noras acquirit, quxe lin
ulemurationes Animoratione sux nature continsunt. Deindemu
cari eriam Colet Animus corporis occatione, cum nempe murationes
subie, ut ipsemet loquitur Augultinus, Per xtates, Per morbos. pe
dolores, labores, ottentiones, per voluptares. Prenim ex Generalt
busnacurx legibus, _ liberrima Auchoris voluncare, ut Pluries expo
suimus, aded humanus Animus orsanico corpori obArinsitur, urmu
rarocorpore. e ille parirer aliquo moAOMUTEtT.
AIta
sinitx e imperfecte naturae. Ouidquid enim sinitum, s impertectun.
remplo cora
luculenter.
poris indolem
vecceisia
anus mute
oux Animus.

## Folio 345 — 82792707X:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
YM MO RT ALIT R FF:
Actamen urroquemodo mutetur Animus, sive rarione Cux ANIEX M2-
curx quoadmodos cositandi, sire conjunctionis cum corpore; tantum ouovis modo
nutetur ha-
dicendum est, mutari secundum actributa continsentia, nOn VEFDDC manus Ani-
celsaria; ur aurem hoc faciliusintellisatur, necessum eAt, ut aperiamus, muc, nunqua
quodnam sit actributum inseparabile, ac necestarium Animi humani.
ins attribu
Animus hrumanus nihil aliud est, nis ipla porestas, _ rirtusintelligen- incercunt.
disqua polthabita, aut extincta, illico periret, X exringueretur Animus,
qui ab incellisendo Animus, siremens nuncupatur. Nam tamecsi in
Animocorpori conjuncto sentiendi, e imasinandi Facultates conti. Necessarium
umanae mê
neantur, porestastamen, quae illi inseparabiliter inest, sinc qua (c: licet sis auribucum
nullopacto cAt, e incellisitur Animus, iplamer intelligendi vier AS CA. ipsamet incel
endi Pote
Nullaaurem intellisendi rirtus subsictere, ac concipi porest, quiii Pa- sas est.
riter immutabilisratio, cui illa conjunsitur, intelligatur. Nam ur Tu.
pra demonttrarimus, intellisendi facultas haud circa rescorporeas, e
mortales, sed cired naturas immutabiles, aeternas nimirum, ex inCOrrU- Inellicendi
pribilesartium, ac doctrinarum reritates verlatur. Idcirco tanto nexu vinus neces-
ario immu–
intellisendi rirtus immutabili rationicopulatur, ut illius insisnius, dC cabili racioni
summe necelsarium actributum sic, cum immutabili ratione conjungi. conjunsicus
eoque im
ex quoaperreinnorescit, quod dummodo Animus rationi conjunctus morcalis.
incelligatur, suum nempe prectantius, ac primum actributum postidens,
quoris modo, Crelratione FUxAnite natuEX, sive corpOriSOCCATIONC
mutetur, tantum secundum aerributa continsentia, non vero necelsa-
ria mutari. Hlinc sire Sentiat, sire imaginetur, sire quoris modocogi. Nulla Animo
ecunaunt at
TeL, auTOB COrpOris COnijuRCTIONEMMUTeTUT, modo exposito, SI adnC. cribusa nces.
us Rationimanear, tantu quod illi continsit, haud quod necestario, in saria consin-
haerer, mutationem patitur: nam etiamh esrescat Animus,aut doleat, sis mutatio.
aut laeretur, aur aliaspactiones tum ratione corporis, tum guoad suos
modoscositandi lubeat, nihilominus hujusmodi mutatione acceden.
te haud exringui, sed adhuemanere, ex subsictere dicicur Animus. Id-
circonon mutatur illius actributum necessarium. Concludendum est
isicur, Animum humanum adhuc incolumem manere, de virere, cum
ratione luiiphius, autcorporis mutatur, dummodo in co illaelus con-
serretur, ac subsictat aerributum necessarium, situm in conjunctione
Animicum ratione, seu immurabilireritate; quemadmodum ad huc
Subsistere, e manere cera dicitur, etiam A lingulae illius continsentes
Formae mutentur, dummodo in ea duret, et maneat attributum neces-
Cariocerx inhaerens, seu cere constituens naturam.
Ouod autem attributum necelsarium Animi nunquam intercat, sed
Semperillesum maneat, quorismodo Animus, aut ratione lui, auF COr-
Poris OCCatIOnEmULetuT, apertissime conctat ex jam demonstratis a(Ser. Nunquam in
tionibus, in quibuseridenter oltensum est, adeo Rationem, immutabi. cerire necessia
rium snima
les Scilicet arres, ac disciplinas humano Animoconjungi, _ insepara nostrae aurt
bilicer inharere, ur nulla Revis, ac porectas, quae valear Animum a ra- bucum jam sa-
tione sejungere. Idcirco cirra dubitationem erit nullam contingere
s
Dolsein Animomutationem, jux illius necessarium autributum COr-
rumpat, ac deAruat, 4. C. d.
ostensum

## Folio 346 — 82792707X:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
F A N L M AF.
LLL A C d23.
Vorismodomuretur humanus Animus, nisi intereat, & infi
Enemmurarionem subcat illius inseparabile, e necelsarium at.
denver ostendi. tributum, haudinceric, sed incolumismanet, ac subsicit. C∞ Prop. I:
Aequiquerismutatio, SreratiOnC CUX AMIEX NatUEX, AVC COrpOrIS
occasione contingat Animo, illiustantum continsentia attributa, nol
reronecelsariA DCTCUHE, C mUTaNTUIT. PX Lrop. 2.
Nunquam isitur interit, acperit Animus, ex hoc quod ille, auE r2.
tione sui, aurcorporis, secundum contingenria attributa tantum mu-
TCEUE.
Arguinullo pacto, nulliusquemurationisridestrui, _ interire po.
celtarcributum necessarium Animi, illius scilicet coniunetio cum ra-
tione, secus extinsuerentur, _ incerirene immutabiles Rationis, Ar.
tiumque nature, quod sane continscreminime porest, ur iam demon.
Aratum est in AnalyEprime, e quarexjarsumentationis.
Semperigitur incolumis, quarismatatione accedente, virit, ac ma
nechumanus Animus, ad coque immorralis est, ac Pempirernus.
Psus Augustinensis arcumentationis, es nostri appard.
us ad Fpicuri doemata confutanda.
DRxclpuum functamentum, cui innititur Epicuri doctrina de
Anitix mortalsare, est mutatio, quae induci solet in huma-
num Animum ob conjunctionem cum corvore Orsanico. Atqui ex
hac mutationenulla rarione deduciporest, quod hominis Animusho
morralis, actandem soluto corpore intercar; fallaxisicur e nulluis
roboris est Ppicuri ratiocinium? Minorpropostio liquido patet Pri
mo, quia secundum nohram FIypothelim porek oprime dici, e lu
lineri, humanum Animum hand ex lua natura, sed ex liberrima
Dei voluntate aliquam mutationem subire MULATOCOrPOrE, Ut in nO
Aro apparatu copiose expoluimus. Deinde jam solide probatum elt.
quaris accedentemuratione, nullo pacto interire posteattributum ve
cessarium Animi, aequeadeoillum semper viverO, aC rEGHAFE. LN
quo pacto tallacix, e talsitatis ab Ausulino, ex nOArO APPaTAtUCON
rincitur EpicuruS:
Humanum A.
nimu immor.
talem esse evi
ur
Areu

## Folio 347 — 82792707X:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
MMR TACLL A I B.
Areumentatio sexta deprompta ex eo; quod immutabilis
Ratio nulla vi d humano Animo sejunsi valeat.
PP X TV S
Reo incumbendum omnibus ratiocinandi viribus video, ut ratio
quid sit,  quoties definiripossit sciatur, ut secundum omnes ma-
dos, es de Animae immorialitate constet. Rario est aspectus Ani-
mi, quo per se ipsum, non per corpus verum intuetur; aut ipsa
veri contemplatio non per corpus; aut ipsum verum quod con-
templatur. Primum illud in Animo esse nemo ambieit, de secur-
do etertio quaer p, sed ex secundum sine Animo esse non potest. De terrio
magna quaestio est, utrum verum illud quod sine instrumenio corporis animus ineue-
eur, sit per se ipsum, es non sit in Animo, aut possit esse sine animo. Quolibet modo
autem se habeat non id pocest contemplari animus per se ipsum, nisi aliqua conjun-
ctione cum eo; nam omne quod contemplamur, sive coritatione capimus, aut sen
su, aut intellectu capimus. Sed ea que sensa capiuntur, extra etiam nos esse sen-
tiuneur, e locis continentur, unde nec percipi quidem posse affermantur. Ea vero
quae incellicuntur, non quasi alibi posica incelticuntur, quam ipse qui intellieit ani-
mus simul enim etiam incelliguntur; non contineri loco. Ouare ista conjunetio in-
menus animi, es ejus veri quod intuetur, aut ita est ut subjectum sit Animus, ve-
rum aucem illud in subjecto, aut contra subjectum verum, e in subjecto animus
aut uerumque substantia. Ilorum autemerium si primum est, tam est immortalis
animus, quam ratio secundum superiorem disputationem, quod inesse illa nist vivo
non potest. Eadem necessitas in secundo est. Nam si verum illua, quod ratio dici-
tur, nihil habet commutabile scul apparet, nihil commutari potest, quod in eo lan-
gnam in subjecto est. Remanericitur omnis puena de tertio. Nam si Animus sab-
stancia est, es (ubstantia rationi conjuneitur non absurde quis putaverit fieri posse
utmanente illa hic esse desinat. Sed manifestum est, quandiu animus à ratione non
Ceparatur, erque coharet, necessario eum manere, alque vivere, separari autem qua
tandem vipotest: Num corporea, cujus e potentia, infirmior,  oriso inferior.
ordo separatior. Nullo modo Animali ereo: Sed etiam id quo modo? An aliter
animus potentior quisquis est, contemplari rationem non potest, nisi alterum inde
separaverit ? A1 neque ratio cuiquam contemplanei defuerit, stomnes contemolentur.
e cumnihil si ipsa ratione poientius, quo nihil est incommutabilius, nullo pacto
erit Animus nondum rationi conjunctus eo qui est conjunctus potentior. Restat ut
aut ipsa ratio a se ipsum separet, aut ipse Animus ab ea voluntate separetur. Sed
nihil est in illa natura invidentiae quo minus fruendam se animo praebeat. Deinde
quo magis est eo quidquid sibi conjungieur facit, ut est, cuirei concrarius est interi-
eus. Voluneate autm animum separari à ratione non minus absurde quis diceret.
pulla ab invicem separatio posset esse rerum, quas non continet locus. Ouod qui-
dem dici ad versus omnia superiora potest, quibus alias concradictiones opposuimus.
Ouiderso jam ne concludondum est animum esse immortalem: In etiam si separari
non potest: At si illarationis vis ipsa sua conjunctione afficit Animum, neque enim
non assicese potest, ita profecto afficit, ut ei esse tribuat. est enim maxime
ipsa ratio, ubi summa etiam incommutabilitas intelligitur. Liaque quaecunque ex
se asseit, cosio esse quodammodo. Nom erso excineui Animus potest, nist a
ratio-

## Folio 348 — 82792707X:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
36
restisitur interire.
DF A H L LIL LIP.
ratione separatus. Separari autemnen porest, ut supra ratiocinari samus. Non po
EROPOSTTIO, P LLHLA.
Quid sit humana Rario, accurarissime exponitur.
Adtonislumen quod in singulis hominum Animis esulset. tripli
cllancum modo posse incellisi, e explanari, praectaricimus
admonet Ausultinus. Ac primum hoc pacto definierationem. Ratio
rionis natura eAt alpectus Animi, quo per seiplum, non per corpus. Verum intuetut.
cuius astertionis sensus eat, rationem essevisum, e intuicum ipsiusmet
Animi reritarem prospectantis; leu ese quodammodo interiorem i
tellisendi oculum, quo Animus reritaris lucem, per Se iplum, haud pet
corporisauxilium incuetur. Siquidem cum Animusincommutabilen
Veritarem, guxe in Artibus, ac Discipliniscontinetur, inspicit, il licod
corporeavertitur, nunquam enim incellisit, nisi cum sensiles corpo
rum aftectiones à lua consideratione remoret, ursupra, Ausuctino da
cenre, demonttrarimus, nam h Animus percorpus, haudper se iptum
incommurabile Verum cerneret, reveranon incommutabile, sed tan
tum quodmutatur, rideret; per corpusnamque non quxe incorporea.
sedtantum gux extensa, ex se Ctilia sunr perciperet. Nihil aurem exten-
sum ex sectile incommurabile est. Impossibileisitur est, uc Animusnon
per sciplum, sed percorpus, immortale, _ incorporeum. Verum con
rempletur; Nullopactoisitur ranquam illesirima, aue Falla huec AI
sustini detinitiorejici valer. Altera Rarionis Detinirio, quam tradit
Rueustinus, Sequens cA. Racio cMipsa reri concemplationon per cot
pus: In hac detinicione Rario non est ipsemet aspectus, e oculusinte
rior Animi, ut affirmatur in prima Detinitione, sed cA iplamet actio. a
Mentis operatio, nimirum iplametincommurabilis Veritatiscontem
Platio dux a Colo Animo, nullo opitulante corpore, enranat.
Pandem Augultinus tertiam nobis exhibet Rationis definitionem
ait enim, Rarionis nomineincellisiporcip summet Verum, quod An
musintucatur. Jam si llario accipiatur primomodo, rit, AugustinuS, l
nein dubium verri neguit, rationem esse coniuuctam Ruimo; elleu
enim secundum hanc acceptionem ipsemet Animus, scu iphulmet AN
mivilus, ex intuicus, quo incommutabile Verum conremplamur. Iden
etiam sequitur, sinomine Rarionis reniar secundum, ip la nempe V ett
conremplatio, cum hec Animo contemplantinecessarid inhaereat, not
porehliquidem intellisi Veritaris intuirio, quin pariter incellisatut
Animusillam intuens.
Pora tamen quellio e pugna de Terrioelt; Nam siratioaccipiarus
proipla incommutabili Veritate, quam per sc iplum Animusconten
platur, Caneambisi ex queri porelt, au huiusmodi Verum, quod content
plamur, sc in, Animo, an semper Animoadhereat, an randem posic a
Animo separari: Ouoristamen modo seres habeat, e accipiarur KatO,
vera tamen eridenter erit asserrio, quae sequitur.
T riplicirerka
exponitur
Anxustino

## Folio 349 — 82792707X:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
LMMDALAOCLATE
PNOTDBERIOBECDADA
Tumanus Animus incommutabili Veritati necessario coniuneitur.
Omanus Animus est iplamet intellisendi facultas; hoc aurem ni-
LL hil aliud est nihi Mentis imperus, cendentia, ac motus ad incorpo-
reum, e incommutabile Verum, ur supra satis expoluimus, Hlinc nisi
regnarer, eadesser Immorrale, ac spiritale Verum, nulla protecto exi.
Reret Incellisentia, nullusque viveret Animus, qui ided riric, quia vi-
vitrericas, ad quam ille incessanter, ex ut ita dicam ineritabili quodam incommura.
hile verum
Furoreaipirat. Accamen quo pacto heri poltet, ut Animusintellisen anime vica
doad verum tenderet, Verum iplum concemplaretur, nih aliquomodo sustinet ne
ipsimet Veroconiungeretur, nisi enim Animus intuens aflociaretur
cum Vero, quod incuerur: nulla quidem intellisendiactio emerseret,
in qua reluri quoddam caltistimum Connubium Animi, aC veritatis.
celebratur.
vecur.
Deinde, ut Cummo acumine ratiocinatur Rugustinus, quidquid snimus in
Animusincellisit, reluri incellisendo capit, arqueapprehendir, ut scirso haud
arra scipsum
haudextra scipsum, sed in seiplo rerum quod incellisirintueatur. incommucabi
Aliud est enim cognolcere resintellisendo, aut sentiendo, quae sen I- lem incellisis
busagnoscuntur, haud insemeripsocernit, aC PerCIpIEANIIUS, Sed vericacem.
ut exera scipium exictentia, arque in locis. Spariisque expanla videt;
locisnamque, ac spario comprehenditur, quidquid sen sibusrepeesen-
eatur; Ldcircotantum Animus qua sdam incorporeas similitudines, 8
imagines corporumrenet, ut nullo pacto corvoribusipsis, spariorum. corpora uo
que dimensionibusconjunsatur, quae lane haud in semeriplo, sed ex. excra scipsun
era seiplum de foris regnare latis intelligit. Non idem rerocontingir, existentia sen
it e ima-
cumincellisimus. Nam quae intellisuntur, cum res, Peu rerirates CAL ginacur sni
immutabiles, eincorporee, nulloquidem loco, ac spatio continen- mus.
tur, atqueadco nullaracio cA, cur ipta distentab Animo, quiilla in
semecipla, hand exera sciplam ridet, non enim cum verum contem
platur Animus, tantum illiusimasinem, ac similieudinem capie, sed Nenciquam
iplummerrerum apprehendit. e abripit, quod in seipso, non deforis pcasincommu
contemplatur. Ouapropter livererum, quod intuetur siciplemet Ani. cubile derun
sed illi perpe–
mus, sire Animus stin verotanquam in subjecto, sire rerum habeat mo copularus
prosubiecto Animum, rerum tamen semper erir, Animum rericari
conjunetum esse. Ouedam tamen hic ralde ardua disticultasinlursere
Doccs, an rerum quod intuetur, ex Animus, qui incuetur, sinedux
res, _ substancixe direrse, utneutrum stmodus, aut subjectum alte.
rius, Sed urrumque per semaneac, X exictat; nam Khoccontinserer, ambisit su.
optime heri posset, ut una substantia ab altera separaretur, arque aded racio e Ant
si hocverumeset, dum rationis subltantia ab Animo sejunsitur, illi- ma essent due
co Animus, exringueretur, ac periret. Veaurem hunc solveret nodum.
s diverse
Ausustinus, Solidisimorariocinio ostendereniritur, quod etiamACOn- altera ab al-
cedaturrarionem esse ipsammet substantiam reritaris incommurabilis tera sejunsi.
quam intellisendo contemplamur, ad huc nullari seiunsi, e distociari
Postirab. Animo. Sitisitur.
Animo di
ust. nus an

## Folio 350 — 82792707X:0378
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000378.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
DF A H L M AB
AC0d
FIO Y E R T IH
Nallius corporis vi ab Animo sejunsi potest Ratio.
DRimum exordium capir Rugustinus a Corpore, expendens, anCOr.
pustanta porectate polleat, ur possirtondem ad Animi exrinctio
Tera Animum noctrum à ratione separare: Postguam autem attentI
sima percepcione corporis naturam cositatione asitaverie, statim 1B.
tellexit, nullo pacto corpus sejunsere rarionem à mente, leu ab animo
DORC. Siguidem hic nomine rationis renic iplum incommutabile re
rum, quod incellisendo intuemur. Nomine rero corporis venit ipla
corpida sensilium rerum moles, nemperes pro modo suo lonsicndine,
laritudine, d alcicudine praedita. Jam inricem haec duo, rem nimirum
extensam, ex ipsum rerum comparemus, ut clare deregi raleat, an tam
Dotens, tamque robuscum RtCOrpuS, ut inricam rationem dissociare
Postit ab Animo: Oua tamen comparatione peracta, plane innotelcit,
corpus e porentid insirmius, e interiusorisine, et ordinc separatius
esse; nam sillius consideremas porentiam, AxC tane aurnulIa e(F, cum
haudcorpori, sed Animorere competatasere, aut raldcimbecillis, 20
tenuis est. Nam hCorpuS Cnaprenatura mutabile ett, atque in parres
ectile, evidenter infertur longe imbecillius, ac infirmius esse Ratione,
Seu Vero, quodiusectile, immutabileac sempiternum est; quod enim
mutari neguie, profecto porentius ete eo, in quod murario cadit. Dein-
de sicorporis origoanimo rerolvatur, inferius quidem Ratione corpus
percipiemus; corpusenimres remporaria esi, nulla exiltendi necessita.
re gaudens, lecis rero Veritas, qux incommutabilis, ac necessario vi.
venselc, cujus oriso. ux ira dicam, ipsamet xeternitas principio caren
esF. Tandem si urriusque rei ordinem expendamuS, GUaM COrPOTIS
nacura perfectione, e excellentia à rarione diltet, plane intel l18C
mus; verum urpore incorpor um, mutationis expers ac sempiternum
omminomorrali, caduco, ac insimocorpori praeltare, ipsumqucante
cedere dicendum cle. Ldcirco cum corpore insignius ac longe ralidius
sirverum, nullo pacto porerit, cosente, dc impellente corpOre, al
humano Animo leparari.
Kursus ursupra latis ostendimus corpus, tanquam res tantum ad p2
tiendum nara, neguit suaptenatura agere in Animo, cum omni actio
nesitdestirmtum; Poriori jure ergonullam rim habere porelt, s com.
Paretur ad verum, quod iplomet Animo, X porencius. X prxltancius
elt, cujusconjunctione, d insuru Animusasit, _ ost. NuIIa erBO
Docentia corpori inelt, cujus ope rerum ab animo sejunsatur. 9. c. d.
lositia oai
Nullas creatus Ammus Verum ab alio Animo sejungere potest.
Paeneum, e ingeltiosum areumentum, quo huinscepro
Positionis veritarem oltendit Rugustinus. Si Animusab Anime
Verum aliquando seiunseret, id lanc praellarer, ur verirarem sibi adnc
Ceret,
Corpeis Ratio
neinserins est

## Folio 351 — 82792707X:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
IM MORT ALIT A TP.
33L
eteret, leuu rencalem contemplaretur, artamen a nulloanimo abest
veritas, quam esce sule creacee mentes inruentur; omnibus enim sineule cred
communis elincommutabilis veritas, cujus nicididtimum, Q immOrra. dem in com
de lumen idem ex immutarum citra lui mulciplicationem ad singulas murabili ve-
mencesillutrandasaptum quidem elt. Nion porest isitur unus Ani. ricadt coniun-
musabaliorationem sejunsere, rerum separare, ut illud sibi conjun.
Bac, atque contempletur.
Deindeneque Animus à veritate e ratione sejunctus adeo porens est,
aererum ab altero Animo, cui illud conjungitur separare ralears erenim
Animusrero conjunctus forrior quidem est Animo, cui rerum haud
adnectitur. Scuti enim nihilincommutabilius rero; ica nihil rero po-
centius. Plusisiturporest Animus rero conjunctus, quam raleatille,
qui est a vero leparatus. Idcirco tarendum est nulla alterius Animi ri
Possea quoris Animorationem, ac verum leparari.
PROPOSITIO OVTATA
Nunguam incommulabile Verum deserit Animum; sed illi perpetud
conjungitur.
POllaenim adeA rationabilis caula, cur incommurabile verum de-
L sclat Animum, ac a se ixsoillum separet. Nullum siguidem in-
suaur.
videntix genus inest rero, ut sibi aliquando displiceat sele aperire Ani- Nullo invi-
inciae morbo
mo, eique conjunsi. FR enim inridentia esritudo Animi ex rebus se. laberat im
cundis luscepta, in quem morbum sane castintimum Verum inciderenon mucabilis Ra.
porel, quod non ob aliam rationem coniunsitur animo; nif uc Ani. cio
MUM ERCaTUT, aC ProsisnaE. A veroenim Animus suum recipit eAe,
qui ideo elt, quia ei rerum summa quadam beneficientia eopulatur. Oua-
Dropter Cummopere d ratione aberraret, qui exiltimaret tam iniquum.
einvidum esse Verum, ucaliguando Animum, cui eRetribuie, à se dil.
fociet, ex extinsuar. Concludendum caisitur, nunguam verum se ab
Animo, cuiiam coniunctum eA, deserere, de a le dihungere.
PROLOSIIL SIALA.
Nequit ipsemet credus Animus, voluntate se ipsum à vero separare.
DRxcipua Rario, quaM Hcadhibet Ausustinus, ut hec proposirio
L demonstretur deprompta estabiplamet nacura spiritalium, Xx in-
Tectilium rerum, guae nullislocis continentur; Catetur namq; non pose
intelligi quo pacto seiungi raleant ca, que partibus, ex mole dellitutas
nulloloco, nulloque spatio comprehenduntur, atque adeod semperde
necessario rerum coniunsi Animo, R utraquenatura  dimensionibus
Spatiorum abhorrens, nullolococonrinetur. Hlanc tamen rarionem
retractationum lib. T. Cap. r5. nullam rim habere cenler, sed expunsen-
damesse, hoc enim pacto se ipsum redarsuit.
Quod vero dixi: Animum propierea non posse ab eterna Ratione separari, quia
non ei localiter junzitur, profecto non dixissem, si jam tunc essem lueris saeris it a
eruditus, ut recolerem quod scriptum est (apud Isajam 59) Peccata vesera separant
inter
pentes et

## Folio 352 — 82792707X:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
DE A N IM AF
inter vos  Deum. Unde intelligi datur etiam earum rerum possé diei separatio
nem, qua non locis, sed incorporaliter juncta fuerant.
Flinc cum Augustinusnullam noram rarionem addiderit, sec Fan
tum eam, qua ulus elt, reiiecerit; opus est, ut ad hanc proxositionem t
mandamnorum argumentum excosiremus. Idcirco sequentimode
Fatiocinamur. Creatus Animus ideo Animus cA, _ ut Animus opet 
tur, quia incommutabili vero coniunctus est, quod ei ritam, & intell
Sendi rirturem elarsitur, ut pluries supra a nobis expositum ac proba
cum est. Nemotamen sui destructionem, ac interitum amat. Sigul.
dem cuiquerei necessarius quidam impetusinese, quo perpetuo ad Le
tuendam, ac fulciendam fertur. Nequirigitur Animus roluntate à le
reiicerererum, cuius rirture est, ex asic; secus tuum interitum, suam.
que destructionem amaret, ac veller, quo nil ablurdius. Parendum ett
isitur, verum neque ipsius Animi roluntare ab Animo sciunsi posse.
PROPOSETIO SPPTIMA.
uidquid immutabile,  sempiternum est, si alteram rem inferioris ordimis
ita afficiat, ut ei vitam imparriens insexarabiliter jungatur, eam
quodammodo cosit esse, ac pariter immorialem facit.
ErInrdua ses s, e D. quarum altera A. immutabilis sit ac sempiter.
na, seipsanullo alio auxiliante existens; altera vero B. inferioris
sit ordinis, quae uE rivaE, ac sic, ab R. porentiorisnaturx pendeat. Jam
A. afticiat B. atque illi inseparabiliter coniunsatur, in qua coniunctio
nesita erita rei B. eridentisimum erit A. quodammodo cosere B. ub
Tc, eique immortalem ritam elargiri. Nam s rota Ratio vite _ exi
sentix, quxe Aorer in B. ortum ducir ab illius coniunetione cum A. nC
cesse elt, semper rirere B. sicum ea semper coniuncta maner res A. lle
Provolitio el per senora,ur sola terminorum expositione, ut demon
Aretur, indigeat.
SV NT HIF SIS.
TOmanus Ahimus incommutabili rero, Seu Rationi conjunsitur.
L
Datet ex Prop. 1. 8 2.
Arqui nullari; nulloque pacto ab humano Animorerum seu RatO
seiunsi porest. Prenim saliqua esset ris, haec lane eNet, auE COrpUS,
aut alter Animus, aur ipsummet Verum, seu Rario, aut ipsemet An
mus, qui rero, exrationi coniunsitur, nullum camen horum esse er
denterinnorelcit. FX Prop. 3. 4. 5. 8 6.
Semperisitur humanus Animus, ac necesario incommurabili veroh
Scu Rationi coniunsitur.
Atqui Pario, Seu Veritas Animo inseparabiliter coniuneta immot
talis est, ac sempiterva ex PrOP. Ana ly(IS L. Xx 2. arsumentationis.
Semper ergoririe, ac immortalis est humanus Animus CX PFOP.
Ouod erat demonstrandum.
intenrem hu-
hanam im
portalem est
semonstratur

## Folio 353 — 82792707X:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
IM M ORV ALI IA IF.
Psus Aueustinensis Areumentationis, Co nostri Apparatus
ad Epicuri errores refellendos.
TOCpACtO, ut Anime morralitarem probaret, SupTZ argUCBAE PrO
Pricuro Lucrerius. FTumanus ANImUS AE VIrAL, CEOPCFCtF. OF.
Banico corpore indiser, a quo rires luasemendicat. C’orporens igirue
estiatque adeomortalis. Simili ratiocinandi modo utens Augustinus
quam ablurda, ex falsa sic Epicuri Argumentatio ostendic, dum leguenei
modoad illam crexrendam arguere ridetur. Hlumanus Animus, uESIE,
ac riratnecesario pender à Rarione incommutabili, e sempiterna, quxe
Animo sui inseparabili coniunctione tribuit esse Animum. FR joitur
immortalis humanus Animus, A Cemper riric, illique inlreret immuta.
Bilis Ratio. Nluc accedic. Animum, uc sic Animus, immurabili Racioni
coniunsi, necellarium eAt; nullo enim pacto destrui, ac solvi porest Hu-
iulmodi Animi,  Rationis nexus; quod reronecesario, ut rivat, Con-
iunsatur corpori, id incerrum, ex in ancipiti eAt, ac tandem haud rario.
ne, led tallacissimo docente sen su ob Rpicuro TuRinetur; quin eriam UE ex
noltro Apparacu constat, insigniter Calrem probabile cM, ac heri porest,
ep
voluneare Dei, mucuum quoddam commereium inter utramque AaTU alucet in nostra
ram sirmaneis, aeque adeo cerrior est masisque accedit ad V’erum noAra doctrina quam
in ByFoH. es
Frporhesis, quam Ppicuri doctrina, quae citra dubitationem ex ipicuri.
comunctione, e dependentia Animi d corpore inferr, mortale COrDuS
ese Animum; In quem lethalem errorem incidit quidem Epicurus,
quia humanum Animum utcorporis formam considerarit, quianimi. Causacurtam
nmane erra
rum rancum ad corpus, non aurem ad incommutabile l’erum, aC PemDI. verirepienrus
ternam Rlarionem Animum compararie. BA protecto ANIMUS COFDO. apcricur.
ri coniunctus, sed rantum arbitraria, ac dilpentabili quadam coniun.
etione; ex adverto aurem aded fertioniadnectitur, aeque incommuta-
Bili Vericari copulatur, ur cirra sui intericum à Rlacione sexarari ne-
quear. Preterea Animus, ur suam naturalem Incellisendi operationem
exercear, nullum sane auxilium perit a corpore, quod porius ei impedi-
mentoeA, e a quo sesearertere debet, ut incelligar: Animus igitur, ut
Animus est, nullo pacto pendet a corporc, sed rantum à Vero, seu à Ra-
tione, cninecesarioconiunsitur. Cum aurem Rario Sic immutabilis, ex
xecerna, immortalem, ex ipsum sibi coniunctum Animum efficie; in quod
Pane si animadrertiser R picurus, mortalicorpore postshabito, in ipsamet
immurabili coniunctione Racionis cum Animo immorta lem esse Ai-
mumincellexiset.
o sirmicas
corriendo
Seprima

## Folio 354 — 82792707X:0382
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000382.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
DE AN I M AB
Aplima A Sumontatio deprompla ex ipsamet
corporis immortalitate.
F F Z T V5.
enim aversoipsa a ratione, per quam pultitia contineit An
mo, sine defectu ejusfieri non potest. si enim mazis est ad ratio
nem conversus, erque inharens, ideo quod inhaeret incommu
tabilirei, quae est veriras, quae ee maxime ex primitius est,
cum ab ea est adversus, idipsum esse miniis habet, quod est def
cere. Omnis autem defectus tendit ad nibilum, e interitum
nullum magis proprie oporiet accipi, quam cum id quod aliquod erat, nihil sit.
Duare tendere ad nihilum, est ad interitum vendere. Dui cur non cadat im An
mum, vix est dicere, in quem defectus cadit. Dantur hic calera. Sed nesatut
esse consequens interire id quod lendit ad nibilum, idest, ad nihilum pervenire.
Quod in corpore quoque animadverei potest. Nam quoniam quodlibet corpus pars
est mundisensibilis, ee ideo quando maius est, locique plus occupat, tanto maet
propinquat universo, quantoque id magis facit tanto majus est. Majus est enim
torum, quam pars. Duare etiam minus sit cumminuitur, necesse est; defectum
ercopatitur, cumminuitur. Porro autemminuitur, cum ex eo aliquid praecisiont
detrahitur. Ex quo conficitur, ut tali detractione tendat adnibilum. At nulla
praecisioperducit ad nihilum. Omnis enim pars, quae remanet, corpus est, e
quidquid hoc est, quantolibet spacio locum occupat. Neque id posset, nis haberet
partes, in quas idensidem caederetur. Potest isitur infinite caedendo infiniteminut.
es ideo defectum pati, atque ad nibilum tendere, quam vis pervenire nunquant
gueat. Quod item de ipso spacio, es quolibet intervallo dici, at que inielliei potes
Nam es de his etiam terminatis, dimidiam verbieratia, partem detrabendo.
eo quod restat, semper dimidium minuirur intervallum, at que ad finem proerediur
ad quem tamen nullo per venitur modo, quominus hoc de Animo formidandum est
Est enim profecto corpore melior  vivacior a quohuie vita tribuitur.
T A L Y
S I5
ROF DSITIO PRIMA.
Tsumanus Animus melior est, ac praestantior corpore.
aredus sa supra dememratis hxec Proposirio maniteste colliB
Lcur. Prenim humanus Animus ricam, ex aCtionis energium corpon
clareitur, qui in nobisrerum principiu agendi eA, nOrero corpus suap
natura actione dellituru, ut potissimum constat ex Propolitionibus, Qua
Animus ad Ju LPOonecertix Ardumentationis tirmarimus. Aequi melius,
pertectius cA id, quod ex se rivir, e asendi robore pollet, quam sicid ctt
altetaCC, X rivere ledtantum pari competit, quod nimirum abalt
vitam accipit, prorsus adasendum impotens. Melior isitur, ac vira
cior. preelare convincir Ausultinus, eA corpore Animus.
Haec tamen Proxolirio ex cildem Auxustini principiis porest alio
modo
5.
acendum, ac
patiendum au
rem corpus na
um est

## Folio 355 — 82792707X:0383
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000383.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
IMMOR T ALIT A TF.
Modo demonstrari. Flumanus Animus immurabili, aC (EMDIFEFHCd.
tioni necessario coniunsitur, quin etiam Verum Lubiectum el, cur in- Fadem.: Ter-
corvorex, e immortalesartes, ac disciplinae in separa biliter inherene, demonstrarur
ut supra demonttratum est; Acqui Rario seu incommucabilis Veritas
lonse porentiorac prrestantior imperfecto, ex mutabili corpore est; me-
liorisiturac pertectior corpore Animus est, qui porentissime, ac perte.
etistime Rationi coniunsitur, cuius rirture, ex coniunctione habet, ut sit
Animus. Insisnis, ac Cumma quidem perfectio eAt, immutabili lacioni
coniungi, qua docenullo modo corpus gauder, in quo non habitae
Veritas, neque ledem luam incorruptibiles, ac pulcherrima artes col.
IOcarunE.
Deindeinfectile, de inextentum, quod Vnitatis naturam redoler, me.
Tius, ac praestantius est re, gux spaciis continetur, e in partes secari po.
test, cui mulcicadinis, ex numeriratio competir, fortiorenim, ac perte. Inscctile se
Tili lone
Ctior numero Vnitas est, atque adeoinsectile, sectilinaturamelius. prestantius
Cumisicur Animus urpore spiritalium, a immutabilium rerum subic. est.
Etum, dc incorporeo Veroconiunctus, incorpoream, _ inextensam na-
curam complectatur, melior quidem, ac praellantior erit corpore. Ouod
crar demonarandum.
eROPDSITTOSECYADA
Corpusnt corpus est, aded est immoreale, ut nunquam
eandem intereat.
ic nomine corporis axud Rugustinum venieres trina dimensione
L.L Gaudens, qux nempe lonsitudine, lacitudine, e profunditare spa-
tiorum, locorum que interralla oecupat; lam ollendendum cAt, corpus
Fuapre natura quatenus scilicer extensum, ex sectili mole preditum elt.
nullius siniex de creatx rei rirture adeomutari, e minui posse, uEtan
dem incereae, quod sequenci modo peenamus.
Sicorpus utcorpus eh, tandem omnino delicere, ac interire posit, hoc
Pane imperrandum ester, a perperua ipsiutinet corporis dirisione, in
quantum possit adeo secari, _ inminores partes infinire solvi, uetan.
dem mole, e exrensione exutum, innihilum abeat. Cium enim corDO.
risnacura siciplamer extensionis ratio, Panenisilui diminutione, par.
riumque derractione destruinon porest. Arqui nullum exrentum ad. Nequis excen-
ed comminui, ex diridi rater, utinnihilum demum resolvatur: de sa substantia
trahas enim quor partes roluerisa corpore, illud proruo arbirratu com
deomins:i, ac
minuasiac perpetuo seces, quidquid corporisremanet, haud nihil, sed dem in nihilu
corpus, _ exrensares sempererir. Ouxlibet siquidem pars, in quam se- abcar.
ctum solvitur corpus, necessario extenla, ac corpus ese intellisitur, at-
queadeo nulla adduci porest, etsiminima, ac tenuistima corporis parti
cula, quae infinitis partibus non minus, ac unirertum corpus, instructa, in
ulceriores partes perpocuo diridi nequeat; non porest isitur corpus
adeo solri, ac scindiut tandem innihilum abeat; Ouaproptercorpus
Fuaptenatura ab inceritu immune dicendum cA, ut nulla tinira Porellas
adsic, qua in nihilum exrensionis corporilque naturam redisere queat.
In quam Senrentiam Lusigniores Scholarum Principes concordi aut
A2 d 2
mo
aliomodo

## Folio 356 — 82792707X:0384
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000384.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
d
E AI I M AP
moconremune albitantes, extensionis, ex quancitatis naturam cadem
Derpetuirate pollere, qua Vniversimateries pertruitur, atque eodem pd
cto, ac mareries contrario, quo deAtruatuT, CareTC.
LADEOSTTIO OVINTA.
Fotest aliguia ila vendere adnibilum, ac perperuo deficere, ut nunquam
tamen omnind destrui, et interire valeat.
PPricas hujusaserrtonis, ue hic inseniose, ac subtiliter edocet
Ruguctinus, planemanitectatur in ip lamet corporis natura, qua
tameth pervetuo desiciat, e adnihilum, ex quo emersit, incestancet
cendat, nihilominus semper ad nihilum, ad quod aspirat. accedens, il
nihilum nunquam camen incurrit. Quod sequenri rariocinio planilli.
mum reddit Ausustinus.
Ouodlibet mundanum corpus elt pars quadam sen sibilis Mundi, seis
Vnirersi corporei. Pertectiorramen est sensibilis Mundus quaris lu
eniversamun. Parre, pertectione siquidem parrem excedirtorum, quo magisersou
ana entensto elcens, et in molem excrescens corpus, ad suum totum accedir, maio
rem scilicet sensibilis mundi partem abCorbet, co sane perfectius cst,
contrariorum ersolese, quanto masis minuitur, decrescie, arquet
toriusmasnitudinerecedic corpus, tanto impertectius est, ac imbecillius
Ouidquidaurem à pertectione recedir, rere desicir, arque adedad
nihilum rendit, defectus enim nihil est aliud, quam subtractio perte
ctionis, Seu detractio, aut destructio, aur prirariourita dicam, ejus.
quod est, scualicujus gradus, essendi. Pdcireo idem eAt deficere, ac ab
co, quod est, recedere, nimirum ad nihilum cendere, tendicenim ad
nihilumres, cum ab esse recedit; quod sipenitusab eo, quod elt, re
ceserit, inceritrandem aeperit.
tam dum corpusperpetuo comminuitur, dum insivice secatur, a sur
corpusdum se rorius pertectione inceslanter recedens, perpetuo deficit, e ad nihs
rius persectio. lum cendit, nihilominis quamvis corvus ad maximamnihili detormi
tarem, ac curpicudinem, dum scindirur, deminuitur, perpetud det
ciendo propriusaccedar, actamen nunquam innihilumincidet, ut tats
dem inceriisse dicatur: siquidem, uc in prxcedenti provositione de
monstratum elt, tandem s corpus infinire comminuatur, _ diridarut,
nunquam tamen in nihilum redisetur, cum quaeris etiam minuristima
suiparsqux suverest, extensa, _ corporea sc. cum ad huc ulreriusit
ca corporiscaracter, ex extentionis nota indelebili quactam imprecione
lateantidcired porest aliqua res adeo perpetuo deticere, e d pertectione
recedere, ut ad nihilum rendat, e nihilo semper masis approximetu
cirra sui interitum, ac destructionem, quae scilicet nun quam à nihiloab
Corbeatur, ac in horribiles morris FaUCES ITTUAE.
L L L IL L BIS
mavis suipat
perfection
atur a sui
ne recedit.
nonsracur
Numanu sni Y T VmanusAnimus rirture, ac perlectione corpusanrecelliter Prop.
num immor. L. L AEqui corpuS SuaPLC Hacura immortale est, ut nunquam tandet
ralem esse de - 1_  C. VaLCd L CX ex ProBO S. 2.
Mulco

## Folio 357 — 82792707X:0385
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000385.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
LM MORT ALIT A T P.
Multomagis erso immorcalis ex sempirernus dicendus est Animus,
qui si inceritus capax eser, haud melior, Ced intirmior, ex insimior cor.
Porea natura eser; quod enim destrui nequie, impertectius quidem cA
co, quodmorralitate laborat. Ouod erat demonstrandum.
Ysus arcumentarionis dugustinensis, eo nostri appa-
ratus ad Epicuri doctrinam falsicatis convincendam.
T Alidiusarsumentum Exicuri pro Anime mortalitare depromi-
cur ex ipsa humani Animimortalitate. Ric, enim, mortale et
se quodcunque additione, aut subductione mutatur ac delicere pores.
Aequi hxec kacionulla cM, nequemortalem esse Animum, crincit.
Siguidem utjam demonstratum est, porestres aliqua perpetuomutari,
delicere, arqueaded incessanter ad nihilum cendere, ab (que eo quod
eandem aliquandointereat; Aliud est enim tenderead nihilum, aliud
tandem interire posse, ut constat ex Prop. 2. Quapropter tameth Ani
musmulcitariam rationecorporis mutetur, aut ob(culticia, ec ignoran-
tiam, dum a ratione, e incommutabili rero recedit, descint, ex ad nihi-
la cendat, non ideotamen necessario infertur mortalem eAc Animu, ac
tandem interire, cum neque inceritus ac mors oppugnare poltintiplum.
metcorpus, licet imperfectius, ex imporentius sic Animo, ur satis osten-
sumele. Lacirco ex humani Animi mutabilitate, e quoris illius defectu
nullo pacto inferri porese, mortalem esse, ac demum interire Animum.
Ominon ideodeheie, ex ad nihilum cendic, quia intexitus CapaZ ClE, UE
fatiopurae Epicurus, sed tantum quia sinita, e imperfecta natura C(E, cui
ethadrerlatur immutabilicas, nullo pactotamen ei distonacimmorrali.
ca5. Ciuisicur eadem Animimurabilitas pocir oriri a duplici principio.
nimirum rel quia corpus in partes solubile est, vel ex eoquod tinita, et
imperfecta resele, quamris luapre natura immortalis; jam Fallacis, e
fubdol earvumencarionis conrincitur lpicurus, dum indubitanter ex
unoprincipio, nempe ex Animicorporeicate, humani Animimucabi.
licatem collisie, quxe tamen solidissima ratione prelucente à noAro
principiorere oritur, cum ex ip lummer corpus licer in partes solubile,
nunguam candem interire polse demonstratum AC.
Octava Aueustini argumentatio deprompta ex ipsamet
corporis immorialitate, haud ratione molis, sed
speciei, (5 pulchritudinis.
L LL LCd.
dastnontagudd estinolo corporis, sea id, quod n. specte sactt corpua
esse, quae sencentia invictiore ratione approbatur, tanto enim mazis est
corpus, quantospeciosius, atque pulchrius, tantoque minus est, quant o
fadius, ac desormus, quae defectio non praecitione molis, de qua jam sa-
ris actum est, sed speciet polatione contingit; quaerendum de hacre dilizenter ac
discuiendum est, ne quis ussu ies animum cali defectu iuterire, ut quoniam specie
ali

## Folio 358 — 82792707X:0386
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000386.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
DP A N IM AF
aliqua suaprivatur, dum stultus est, credarur in tantum auxeri posse bane priva-
rionem, ut omnimoda specie spoliee Animum: P. rea labe ad nihilum redieat, coedt
que interire. Duamobrem si poruerimus impetrare, ut ostendatur ne corpori quidetu
hocpop decidere, ut etiam laspecie privetur, qua corpus est, jure fortasse obsinebs
mus, multo minus auferri pos dnimo, quo Animus est. Siquidem nemo se beneim
spexit, qui non omni corpori qualomlibet animum praexonendum esse fateatur.
ieuur nostra ratiocinationis exordium, quod nullares sefacit, aut gienit, alioquoa
erat, antequam esset. Duodsi falsum est, illud est verum. Item quod factum, 
tumve non est, ex tamen est, sempiternum sit, necesse est. Quam naturam,  et
sellendiam quisquis ullo corporitribuit. vehementer errat quidem. Sed quid pu
enamus, mulio enim magis eam dare animo coeimur. Ita si corpus ullum est sempt
ternum, nullus animus non sempiternus est. Duoniam quilibet Animus cuilibet
corpori praeferendus est, es omnia sempiterna non sempiternis. At si quod vere dt
citur, factum est corpus, aliquo faciente, factum est, nec eo inferiore. Nequeenim
esset porens ad dandum ei, quod faceret quidquid illud est, quod est, id quod faciebato
Sedne pari quidem; oporiet enim facientem melius aliquid habere ad faciendum,
quam est ia quod facit. Nam de gienente non absurde dicitur, hoc esse, quod
est illud, quod ab eo eienitur. Universumisitur corpus ab aliqua vi, es navura
potentiore, atque meliore factum est non ulique corporea. Nam si corpus a corpore
factum est, non posuit uni versum fieri. Verissimum est enim quod in exordioratio
cinationis hujus posuimus nullam rem à se posse fieri. Haec autem vis, e natur
in corporea essectrix corporis universi praesente potentia renet universum. Non
enimfuit, atque discesse, effectumque desernit. Ea quippe substantia qua corpus
non est, neque, ut ita dicam; localiier movetur, ut ab ea substantia, qua locum ob-
rinet separari queat, e illa effectoria vis vacare non potest, quia id quod ab ea fa-
ctum est tueatur, e specie carere non sinat, qua est in quantumcunque est. Ouod
enim per se non est. si deseratur ab eo per quod est, prefecto non erit, e non possumus
dicere, id accepisse corpus, cum factum est, ui se ipso jam contentum esse posset etiamsa
à conditore desereretur. Duamquam siita est, magis id habet animus, quem eot
pori praestare manifestum est. Acque ila de proximo immortalis probasur, ss poresa
esse per se ipsum. Ouideuidenimtale est incorrupsibile sit, necesse est, ac per ho
inerire non possit, quianibil se deseru. Sed corporis mutabilitas in prompiu est
quod ipsius universi corporis universus mocus satis indicat. Vnde dilicenter insp
cientibus quantum talis natura inspici pocest, ordinata mutabilitate id quod muta
bile est, mutari reperieur: quod autem per se est, nec morum quidem habet ullum,
omni copia sibi in se ipso existente, quia motus omnis ad aliud est, cujus indieet
quod movetur. Adest icitur species universo sorpori meliore natura sufficiente, at
que obtinente, quae fecit. Ouare illa mutabilitas non adimit corpori corpus esse
sed de specie in speciem transire facit moru ordinatissimo. Non enim quaepiam ejus
pars adnihilum redisi sinitur, cum todum capescat vis illa effectoria nec laboran
se, nec deside potemia, dans ul sit omne quod per illam est, in quantum est, quamol
remnemotant de vius d ratione debed esse, cuiaut non sit cerium corpore animumes
semeliorem, aut qui hoc concesso arbitretur corpori non accidere ut corpus non sit
animo accidere, ut Animus non sit. Duod sinon accidit, neque animus esse nist vt
dat, potest: nun quam profecto animus moritur.

## Folio 359 — 82792707X:0387
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000387.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
LM L AL ALTT A PF
EROPOSITIO EALHLA.
Corpus non se ipso, sed potentioris, es superioris
natura virtute factum est.
rOrpus, aur ingenitum est, aurfactum; quidquid enim est, aut sum.
mesde se ipso cA, acqueaded ingenitum, e increatum; aut ab alio
cA. _ factum dicitur. Non potest quidem corpusingenitum, ac tempi.
ternum esse, cum ex se minime sE. Siquidem corpus res quedam erina
dimensa eAt, omneaurem exrenlum urpore dirisibile, ex numerinaturam
complectens, haud in omni genere infinitum, ex perfectum est, sed plu-
ribus, luxe naturae necellitate, detectibus scater. Non eaisitur corpus a pcessario est
sciplo; nam primo si sciplocMet necesario eNer; nihil aurem neceltario rancum id
cA, nis id quod summe, ex pertectistime eA, ar non simpliciter pertectum quod infinice
est corpus, non elisirur ex se iplo. Deinde sicorpus ex sciploeAet, nuI. est
la est ratio, cur seiplo sngulas perfectiones non continerer, ilta sque sibi
adiungeret; nam (iseip(ohabet, ut sit, se iplopariter Doec haDere, UE corpus nequit
omnesir; nam ACcipso porensenet. uctibi unam pertectionem daree, sibisuam per-
Porecidencidem. ex aliaspertectiones lure substantix impartiri; Argui sectionem ad
eist neiam
hoceridenter ablurdum est, tallum isitur elt, corpus se iplo eAC, atquC clareiri.
2ded ingenicum neuriquam est.
Factumisitur corpus eA, at cuius gueso, rirture, e potestate Fa-
ctum: Non quidem propria ri procreatum elt; nemo enim sciplum ta-
cit, ze sisnir, secusprior esset scipso, e exicteret, anrequam factus
enet. Flincincellisi nequir quo pacto res sciplam prosionere posi,
utnempepariter, _ faciens, _ facta sE, lui ipsius scilicer eformarrix.
Siisitur corpus minime se prosionit, cujus ergo rirture factum eAt:
corpor:a vir-
Alcerius fortan corporis vocenria: Accamen Gi hoc tribuere libi Cuum. eure factum
eRenequic, hab alio eAt; Standem ex senOn HaBCE. ULCOrPUSEE. Sed est.
ab aliocorpus eserecepit, multo minus dare porest alterirei corporis
naturam, seu efficere ur altera res corpus sit. Deinde cum corporis Tub-
Aantia cam imbecillis sic, ex imporens, uromni agendi rirtute deslicu-
ta sic, ut supra a nobisoltenlum eAt, protectonon poreriresecaula, ut
alterum corpusst, ac Har.
Sola isitur incorporea, e infinita vis Creanris Naturx Superest, ut
undecorporis oriso, ee caula accipienda (IC, aperie intellisaMUS; TaN.
tum enim id quod scipso, ex perfectissime est clargiri porestalteri, uc
alignid (c, sire Animus sire corpus; nam sicuri seip (o habet, ut omne
sic, ita ex alteri dare porest, ucaliquo modosit; qua licareret virtuTe, sb incorpo.
imporens. ex imbecillis foret, arque aded houd scipla, e pertectisI. rea e insini-
aoircure
meester; quidquid enim perfectistime eA, infinita porenrid dc vierure corporis na-
vollere, necestum eM, urnoncantum luae existentie, e perfectionis, cura e exi-
sola, et vera ratiosic, rerum etiam, ee aliarUMTETUI, Quae exETI ip. sencia pen
et.
Cum tunc, e exictunr; hec aurem ris infinica corporis effectrix
cum simpliciter vertecta Ar, sane unum ens pertecte est. seu iplamet
Vniras, in qua perlectistime sinsulxe adnectuncur perfectiones; unirus
aurem
Corpus nulla

## Folio 360 — 82792707X:0388
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000388.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
360
D B A N IM AB
aurem vereincorporea, ex insectilis est, corpus enim haud unitas, led
numerus es, rirtusisitur, qua corpus factum cM, incorporea quidem.
x spiritalis est. Finc plane collisitur, quod si corpus factum eht, opor
retut in Vnirerso cluceat natura porentior, ac siperior, que corpus
nOn SE, Cujus tantum virtute corpuseR.
PROPOSITTO SFCVHDA.
Vis corporis effectrix non rantum in corporibus molem; es ex tensionem. verumes
Speciem ac pulchricudinem perpetuo fovet, ac uetur.
FOmine corporis, aur Lab intelligentiam caditipsemet Corporens
L unirersus, auxcorpus parriculare, quod sit universi pars, d tras
mentum. Cum aurem corporeum universum dicimus, aut renitipla-
corporis apori. MEENaTUTa CorpOrea quaquarersum per insinita spatia, e interralla ex
pansa, ec explicato, in qua nulla peculiarium corvorum rarieras, nul
tusquemorus esfulecar, sed reluri contusum, se indis ectum chaosCOnCt
Diatur; aur renir ipsemer sensilis, de risibilismundus, in quonOS cum
iplotelluris globo pariter commoramur.
Deinde duplex genus pulchrieudinis seu speciei corporum dictinour
mus; primum amplectitur speciem, ac pulchricudinem, qux senst
euia sit cr lium rerum unirersitati, sei adspectabili mundo conrenit, cujuSna
orei mundi cura sica eA in iplam et harmonica, X congrua dispolitione, proporrio
ne, ac contiguratione mundanorum corporum, ex quibus rilibilis
emersit unirerius, cujus cora pulchritudo in ordinaristimo fuarum
partium motu ex concinna dispositione collocatur.
Alterum genus continet pulchritudinem ac speciem hauctotius,
sedpartium, qua nempe peculiaribus corporibus consruit; quod
Berenim peculiare corpuS, sensilem mundum cNormans, sua specie, 
peculiari vulchritudine pollet; continet in senimirum Tuam peculia
rem figuram, partiumque dispositionem, ac contigurationem, quae
ad illiusspeciticam, ex dererminatam naturam constiruendam requi-
runtur; idcirco sia peculiaris pulchritudo se species, e plantis, e
Srderibus, ec elementis,  Animantibus inest. Namtamet siCOrpOrt
fufficiatmoles, sei nuda exrensionis rario, UE COTPHSAE, actamenUI
tale, ac determinatum corpus dicatur, preter molem quedam pecu
liaris. e consrua parrium dispolitio, speciesseilicet, et pulchricude
accederedeber, cujus rirture speciale nomen, specialem que naturanm
corpus obrinet.
Si corporeum Vniversum primo modo accipiamus, quarenus seiti
cerinsinita quadam exrensio eA, sei corpus quaquarextus per insinita
interralla exxorrectum, nulsis peculiaribus corporibus distinctum, e
exOrnatum, cunctantum mole, trina nempe dimentione, nuII2 ta
men specie, _ pulchrirudive gandere unirersum incetlisimus: quam
risoptimé diciposie, sensibilismundi, ac peculiarium corporum pul
Chrirudinem, ac speciem rirture in suo sinu complecti. Si quidem il
timitare extentionis sremio innumerx corporum GguEX, ac singulX
Deculiares omnium possibilium corporum dispolitiones, e species quo-
dammodo deliceleunt, cum ex ipsus, ut ita dicam extensionis riscert
buS
Ouid hic ve
niat nomine
ut
pulchricnde
Eupenieme

## Folio 361 — 82792707X:0389
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000389.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
IM MORT ALI T A X P.
36Y
busaccedentemotu, sinsula peculiaria sensibilis unirerAI COrpOTA Cx.
erahantur. Flaud ab simili modoquo in marmore, autmetalloincom.
Deo, _ impoliro nullius scilicer scalpriictibus in elesantem Ratuam
transmutato, cujutrisctatux pulchricudinem, ex elesantiam latere,
haud irrationabilicer dicimus.
Jam Vniverlum hoc modoacceptum, cum secundum se torum Decu-
liari fisura, ex determinata speciecareat, rancum rationem molis am-
pleetitur, cum autem moles corporea, uc supra oAendimus cum Ausu.
Rino, nulla Anita porectate in nihilum redisi ralear, necessario inter-
tur, Chaoricum, ex contulum Vnirerlum, qui eAt peculiarium corporu
materies, incorrupcibilem eeab interitu immunem esse, in quo reluti An-
gulorum corporum species, ex pulchricudo, quam rirture possidet, in-
fioniter deliceleit.
Poraisitur disticultas risibilem mundum, ac ixlam et peculiaria cor.
pora relpicit; quaricureniman sensibilis Gniverlus, e singulae sux
parcespollinc (pecie, ex pulchricudine prirari, ut quamrisrationemo.
dis, ex extensionis pervetuo sint, Ratione vero speciei e pulchritudinis
destrui, e incerire poltine, quo pacto interjise planta dicitur, cum hec
in susparres solura, suam speciem, ac peculiarem pulchritudinem
amilit.
lam hicprimum demonstrandum est cum Ausustino, sensibilem
Tniverlum adeo cenaciter suam speciem, elesantiam, ac pulchritudi vi visibilis
nem detinere, ut nullius creari, _ finiri Agentis porectate risibilismun.. Mundus asua
orma pul-
dus a lua forma, X pulchricudine seiunsi raleat, quod ureridenter chricudine sc.
ostendar. sequenti modo philolophatur Auguctinus.
Visbilismundusihaud seipso, Sed alterius rei porentioris rirture ta-
etns est (constat ex Propolitione praecedenti). Elec aurem Virtus in.
corporea e infinica est. Nunquam ergo detatisatur, nec iners aliquan.
dovisrescit, sed ab ocio, _ delidiaabhorrens, lemper virens, semper
asens, luisoperibus, quibus riram cribuie, porenti, ac regeta porentia
Pexesidet, ac altinit. Juin eriam spaciorum dimentionibuscarens, haud
locali, sed incerioriac puriori quadam prxesentia intesre sensilium re-
rum niversitati incessanter occurrie, ac Tubito presto et, uEnOn tan-
tum existentiam, rerum eriam pulchricudinem, ex elesanciam sensibilis
mundiforear, ac conserret.
Sensibilisenim Mundus sicuti esse, X existentiam sibi non clarsitur,
ita neque seiplo elesans, ac pulcher elt. Attamen eadem effectricis
caulxe potestate, ob quam corporoa moles es, eriam in tali determinata
Specio, e pulchricudine eR. Siersoquia vis illius fabricatrix infinite
potens est, corporei Mundimoles ita est, ut haec numguam intereat;
oporret, ut, cadem moderante, ac prelenre Virture, Dniverh speciesac
pulchritudo perpecud rirat, ac maneat. Neque infinitus rerum Arti.
fex postquam prxectantissimum Mundi selibilis opus eformaverit illud
deleruir, ac reliquie, ur se ipsà deinde corporea natura lubhlteret, ac gu-
bernaretur. Btenim cum hxc se ipsa nihilsE, e ad nihilum tendar, se-
quitur, non Paris ese sibi corpus, ut quoris remporismomento st, sed et.
Fectrice. _ illimitata superioris naturxe vircure indiset, que semper illi
auxiliosit, ac manum prelter, ne pereat, _ ab existentia recedat; Temper
ereopertorum corporeum niversum risquedam effectrix, et incor.
bI
POrC+
innei potest.

## Folio 362 — 82792707X:0390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
362
DP A N IM AB
POrea PrASentia ExCIIHI. d quodammodo explicatur; ut singulasil
liuS parTES HICLHAHLCECaTY, ac simul aNociatas luctincat. Cum er SC
hec rircus ad corporei mundi substantiam forendam. e conserrandam
sit sempermundo presens, ac Lemper aBac, necesse eAt, urnon cantum
moles, rerumeriam, e adspectabilis Mundi pulchrieudo incolumis
Tempermaneae, ac fubhHtat.
Prxterea tora sensibilis universi pulchritudo ex quodam ordinati:
mocorporum moru porissimum proticiscitur. Siquidem ex morumun.
danorum corporum rarietas, ac diversa disposicio orisinem trahit, nil
enimmotusolicitante, in plura trasmenta, ex partes multitariam cor
orum varie. Porea moles distribueretur, nulla profecto rarietas in rerum sensilium
unirexstate regnaTCE. Ninc mocus insignistimum naturx intrumen.
rum axpellatur. Paenim risrobur, ex energia, qua affectrixnaturd
sinsula corporum species, ac iplam visibilem pulchricudinem solertis
sime archirectatur. Fujus tamen motusroburhaud a corpore, sed ab
ipla incerminata corporis effectrice Virture emanar. HIec autem per-
veruo adest, ac corpori prelens est, aeque adeomorum quem in mun
dum risibilem semelimpredit, insarisabili sua rirture semper cuetur,
neincereat, quo intereuncc illico ee visibilem mundum, corporumnem
verarietarem, ac speciem perirenecessum cAt. Si ersoquibusdam legi
Bus obstrictus, nunquam interit in mundo risibilimorus, led semper ri
set, X incessancer agit, opus est, ut semperin illorerum rarietas, et
concinna quaedam parrium dispolitio perpetuo floreanr: riric ersosem
per mundi pulchriiudo, quae ut diximusnihil aliud est, quam rarietas,
e conorua mundanorum corporum dispolicio.
Onamris tamen perpetua _ immorralis. sic torius sensibilis mundi
pecies, _ pulchricudo, nihilominus peculiaria corpora innumera.
quxe mundi partes lunt, propria specie, e pulchricudine prirari possunt
arqueaded ob. Dulchritudinis defectum aliquando incerire dicuncur,
nam cadehmus cure, qua torius mundispecies, e elegantia sub.
sillunt, necelle est, utperpeiuopropria specie, et Dulchritudincpecu
on peculia LarIa Corpora denudestur, qua dum dirersimode moventur, multita
ia corpora riam mutari opus est; uidquid enimmoretur, mutabile est; nam 10-
specie ali Calismotus ad aliucen, nimirum institurus eAt, uECOrpOra metam, ac
uandoprive terminum ad quem TeMME, pertingane, seu ut atrivoant Formam, 
pertectionem, qua Calent; idcirco interminata vis eRectrix corporisi
cum nulliusnore pertecllons sic cap2z, utpore pertectistima, dumcor
Poramoret, nullarationemoretur, neprorsis a se localemmotum
reiiciat. Siisiturmundana corpora mutarioni subjacent. Jum diver
simode obsidence. eu apscantur, specie, ac pulchrirudine exni possunt.
Ouapropter intereunlaltem corpora. cum à Dulchricudine ad detor
Ncundanacor. La hunquam penirusteda clacere, ut prorsis spcciem, ac pulchriru
immierare. Prenim eadem motus ris, que torius unirersi elegantiam
cum interiro ee speciemtuetur, ex pecutarium corporum pulchricudinem parices
dicuvtur, nra- Sullinet. Hlinc dum aliguod Deculiare corpus accedente moru solv
tur, ac primam suam speciem, seu modisiestionemamittie, alteram il
lice
X mori
lanorum con
eas prostuit.
pulchricudin
mitatem accedunt.
Flanc ditticultarem solvit Augustinus, admonens. mundana corpo.
specie ac for-
na ad aliam
oum
ora ex una dinem amittant, sed rantum ordinatistima motu ex una specie in alian

## Folio 363 — 82792707X:0391
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000391.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
IM NORY ALEY A PP.
363
tico induir speciem, _ pulchricudinem, ut semper nobis sub aliqua de.
terminara forma, _ specic exhribeatur; nam cum ratione molis quod.
viscorpus, ut diximus, sir immortale, dum illiuspartes inricem dis.
fociate rereri pulchricudine spoliantur, aut diversimode invicem con-
juncte, ac disposite, aut quoris aliomodo aliorum corporum partibus
admixce, nora conteltim exornantur specie, ex elegantia, ut ex una
forma, seu modificatione: ut ica dicam: Ratim ad aliam transeant, hinc
nullum est instanstemporis, in quo pulchricudine ommino desticutum
Fedum, ac detorme dicendum sit corpus. Quod quidem ex constan-
rissimismotus lesibus ineritabiliter oritur, ur dum una species, seu pul-
chrieudo in corpore perit, altera ctarim consursaF. POrro ers munda.
na corpora sinemutabilia, tamen in illis immurabilis naturx imitario
viset, uccametsinon camdem semper pulchricudinem, ratione motus
corpora serrent, nihilominus lemper in illis sua species, ac determina
ta pulchrieudo eAlorescir. Concludendum cAisitur, quod simunda-
na corpora infinita Dei rirture quodammodo coguneur esse ratione
molis, necesse est eriam, ut perpetuo virant, ratione speciei, ex pul-
Chricudinis, que illisin separabiliter inest.
P
ODOSTTTO PPRTLA.
Non tancum corporibus verum etiam ex humano Animo sua inest
species, ac pulchritudo.
Orporis pulchriemdo, ut supra innuimus, nihil aliud est, nis qux.
L damconoru d sposicio, ex harmonica quaedam parrium coordi.
nacio ad aliquem effectum juxta nacure inlticutionem praeltandum.
Flaud abhmilis elesantia, _ species in humano animo elucet, cujustO-
ta pulchriendo in quadam luarum cogirationum apta disposirione, et
in quodam harmonico nexu consiltit. Adeo enim singuli humane
menrismodi, ex diverlecosicandi speciesinvicem adncetuntur, apte
ac concrue dilponuntur, ur nihil tane Animo pulchrius, e clegantius.
Prresidet primo, canquam Dux, _ masilter immurabile lumen rarionis p. senimi hu:
humano Animo, qui ei inseparabiliter conjunsitur, Rationi intelli- manipulchri
senditacultasancillatur, quae nihilaliud est, nisi FurOr, X iMDCTUIS 24 cuuinc es ele-
immurabile Verum, cui deinde ranquam interioris ordinis judicium, sancid.
ratiocinium, dubium, e guamplures alix cogitandi forme famulan-
tur. Dumaurem in hominis Animo incellectum relurifuctinet, et ad
Feallicirimmutabilis Veriras, ex alia parre illius voluntarem, et 2mo.
remad seunivertale, X intnicum bonum erahie, de impellie, nihil
enim aliud est voluncas, quam ad Bonum interminarum, e generale
ineritabilis impetus, ec ingenitusquidam furor, sub cujus imperio
quodammodo exrere Animx affectiones, ac concitati morus militant.
Insigniorestamen Animi impecus ad rerum, ex ad bOnUM taNtOnexU
mutuo copulantur, ut dum alter intellisir, alter amet, quos eodem
rinculo derincir, euetur, ex ad se rapie incommutabilis PFCFHE Men=
tis Natura. En pexectantissima humani Animi pulchriculo que poris-
sinum sita est in iphiusmer Animi conjunctione cum incommurabili
vero, ex intinirobono, acquein quadam interiorum ac superiorum
c08i.

## Folio 364 — 82792707X:0392
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000392.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
D E A V I M AF
cosirationum X Animtaffectionem consrua, et harmonica conne
364
xione, et dilpolcioe
LL1 L 11 110.
Omanus Animusmelior eAt, ac praectantior corpore ex Prop. l.
Inalyas septime arsumentationis.
 nunquam AqCoDusimmorta le est non tancum rationemolis, verum etian
interire hun pulchcnis, ex speciei ex ProP. 2. ex 2. precedentis AnalYIIS.
Poclori ersojure immortalis omninocric humanus Animus, uEnuN
scam LuaCre, ac pulchritudine denudari raleat. OuaproPter et
aliquando per errorem aut Aulritiam Ammus noster recedere, ac sele
arercere a propria elesantia, ex pulchrirudine, a ratione nimirum, cu
obstrinsitur, rideatur, nunquam tamen tam Fadus, actam detormis
cradit, ut sua insenita pulchricudine penitus exuatur. Siquidem l
corpori interioris ordinis concelsum eA, ut semper sub aliqua forma d
specie delicescar, nulla cstrario. cur hoc sit humano Animo denesan
dum, cum summovere hic sinsulis corporibus naturx excellentid
Praelet.
Altera accedar demonstratio, ur eridenter inteslisamus, neque ob
pulchricudinis, ac speciei defectum ac prirationem interire posle
humanum Animum. Pulchritudo, et elegantia Animi humani po.
tillimum sita eAt in ipsius conjunctione cum incommutabili vero, et in-
finitobono. Atqui hxc conjunetio nullo pacto destruiporest, cum lem
per, ac perpecudrirant in humanementis intellecturerum, in amo
re, seuroluntarebonum; virie semper rerum, quia semDEFreGNaLIM
intellecturario, ut supra demonstratum est, virit etiam in voluntare
bonum intinitum, ut solide in nolris inreltisationibus oAendemus.
Cum isitur bonum, _ verum, ad quxe inerirabiliter alpirat ANimUS.
ex quibus inseparabilicer copulatur, immutabili; ac sempiterna nd
tura pertruantur, maniteste deducitur semper vivere, d immorralem
ensehumanum Animum.
Semper viv
panum
num ostendo
Psus Augustinensis Arcumentarionis, nostrique apparatus
eoMt = fledot AdCt. 1. 1e Bo C. Bbd bb leccb112.
Ca Prompcumasusudem soboriseit, ut lpicuri doctrinam a
Animx caducitate prorsuis infrmet, ac talsratis convincat. Ouippe jux
ta Exicuri principia regnant quadam corpora in Vniverso, quae non
tantum ratione molis, ex solida exrensionis verum eriam, d ratione
proprix Forme, Speciei, ex peculioris pulchricudinis immorra lia TuBE, ut
nunquam interire queant, huiusmodi, ut docet Epicurus, se habentpri
ma, X individua corpora, minutissimx scilicet Athomi, quarum non
tantum moles, e solidicasincorruptibilis est, ex indissolubilis, sed criam
carum figura, ac peculiaris partium dispolitio immorralis elt. e ab inte
ritu immunis. Athomi enim secundum Exicurexe doctrine principia
peculiari quadam pulchricudine, tigura nempe ex partium disposirione
EaH.
Oua Argumentum a specie a Polcheituaine corporisde

## Folio 365 — 82792707X:0393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
365
IM MORT ALITATE.
insensilis, X exanimis Achomus, ut manitelte ex lropolitionibus à no.
bis supra demonstraris collisitur. Si melioraurem, ac prestantior Cl
Racio, meliorlane, ex iple humanus Animus eric achomis, qui insepa-
rabilicer preestancissimae, ac porentiori lationi coniunsirur. Bierso
infirmior Achomusimmortalis eA, ac lempiterna, quantomasis incor.
ruptibilis erie Animus, omnibus corporibus lonse excellentior, atque
immutabililationi perpetuo copulatus: Ex hocisitur quod corparis
Occatione Aultus aliquando rideatur Animus, _ a rarione arertus, non
ita tamen sua specie. _ pulchritudine exuitur omnino Animus, uE
prorlustaedus, ac detormis intereat,; nam si suam speciem, e elesantiam
constantisime riliores Rchomicuentur, quantomagis immortalis Ani-
mispecies. ex pulchritudo erir; secus haud melior Achomis, led inferio-
risnorae, ex rilior esset Animus.
Nona Angustini u umentatio deprompia la ipsiusmet
humanae Mentis vita, (5 incor-
porea natura.
E X F V S.
od pquisquam non eum interitum dicat formidandum Animo.
quo efficitur, ut nihil sit, quod aliquod fuit, sed eum quo dicimus
eamortua quae vitacarent, attendat quod nulla res seipsa ca-
ret. Est autem Animus. vita quedam, un de omne quod Anima-
tum est. vivit. Omne autem inanime, quod animare potest,
mortuum, idest vita privatum intelligitur. Non erso potest Ani-
musmori. Nam si carere poterit vita, non Animus. sed Animatum aliquid est.
Duod si absurdum est, multo minus hoc genus interitus cimendum est animo.
quod vitae certe non est timendum. Nam prorsus si cum moritur Animus cum eum
deserit vita illa, ipsa vita, quae huns deserit multo melior intellicitur animus,
ut iam non st Animus quidquid a vita deseritur, sed ea ipsa vita, quae deserit.
Duidquid enim vita deserrum mortuum dicitur, id ab. Anima deserrum in.
telligitur, haec autem vita quae deserit ea quae moriuntur, quia ipsa est
Animus,  seipsam non deserit, non moritur Animus. Nisi forte vitam tempe-
rationem aliquare corporis, ut nonnulli exinati sunt, debemus credere. Duibus
profecto nunquam hoc visum esset, si ea quae vere sant, S incommutabilia perma-
nent, eodem Animo a corporis consuetudine alienato, atque pursato videre valuis.
sent. Duis enim bene se inspiciens, non expertus est, tanto se aliquid intellexisse
sincerius; quanto removere, atque subducere intentionem. Mentis a corporis sensi
buspotuit? Ouod si temperatie corporis essei Animus, non utique id posset acc idere.
Nomenim eares, quae naturam propriam non haberet, neque substantia esset, sed
in subjecto corpore tanquam color, es forma in separabiliter inesset, ullo modo se ab
eodem corpore ad incellisibilia percipiends conaretur avertere e in quantum id pos-
sec intantum illa posset intueri eaque visione melior,  praestantior fieri. Nullo
quippe modo formavel color, vel ipsa eliam corporis temperalio, quae certa com
mixtio
Saudent, gnibusnullius cs a prirariporunt. Lat Humanus
Animus praettancior, ac meltet ellhuimlmodindiriduis corvoribls, 25
cenuissimis Achomis, melior eht al prieltancor ellllario, quamceia,

## Folio 366 — 82792707X:0394
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000394.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
 A N I M AP
mineio est earum quatuor naturaru quibus idem corpus subsistit, avertere se ab et
potest, in quo subjecto est inseparaduer. Ad haec ea quae intellieit animuscum se
aversit acorpore, non sunt proseclo corporea, es iamen sunt maxime quae sunt,
qam eodem modo semper sese hadem. Nam nihil absurdius dici potest, quam ea esse
quae oculis videmus, ca non esse qua intellisentia cernimus, cum dubitare demen
ris sit intellizentiam incomparabiliter oculis anteferri. Flaec autem quae intellieun
tur eodem modo esse habentia eum ea intuetur Animus; satis ostendit se illis esse bo
njunctum miro quodam; comngue incorporati modo, scilicet non localiter. Nam
verum in altero est, aut uirum qua fadstantia est, sed si illud primum; non est
in subjecto corpore animus, ut coor e forma, quia vel ipse substantia est, ve
verum est, non est in sub jectorpor tunguam color Animus quia substantia est.
T emperatio aurem corporis in passeclo corpore est ranquam color. N’on est ersotem
peratio corperis snimus, sed Dads animus. Fisi nullares se deserit, es id mori
tur quod vita defer. Lon leitur Animus mori potest.
a IF A I Y S I
PROPOSTTIO PRTMA.
En Homine Animi vita Rario, Corporis vero vita
ipsimet Animus est.
manus Animus quodammodo collocatus inter Rationem, de
cerpora incellisitur. Ratio supra Animum est, intra vero Ani
munteorous; nam HCuet Ratio, immutabilis scilicet Veritas, maxime
Praectat Asimo, ita corpori summopere antecellit Animus, CorpuS AMI
mo, hic verollationi subditur; idcirco animus, quia rationi conius
ccus, vivit, corpus vero, idcorivit, quia Animocopulatur. Rarionem
vero Animi ritam esse, quis sanx Mentisinficietur? siguidem non ob
aliam rationem virit Animus, nisi quia intellisir; nam vere, X Proprie
rivere ipsum intelligere est, ut alibi saris exposuimus, Atramennon
inceltisir Animus nisi quia ad Rarionem tendie, incommutabilinem.
De reritari aRociatur, quae Animorribuit, ut sE Animus, qui fane nullo
Dacto esfer, ac intelligerer, nisicum illoimmutabile Verum, seu ratic
ConiunBeretuE. P. Risitur ratio Animi rita; quidquid enim alceri tI
buir, ut virat, agat, ec suosistat, rere iltius vita est. Si ereo ideo AM
museA, _ virit, quia rarioni inseparabiliter adnerus est, ratio cirri du
bitationum human Mentis rita dicenda est.
Sicuri isitur Racio superioris ordinis, X Dotentiorisnaturx human;
animi Vita et, quxe srccederet, exanimis, ueita dicam, _ CmOxInUS Ma
neret Animus, ita X Animus insimioris corporis rita eMt. C orpus enim
non obaliam caulam vivere dicitur, nisi quia animatum eA, quia scilicet
Animam habet, nam mortuum dicitur omne id, quod exanimc est, ant
manempe destitutum. Si isitur corpus dicitur virere, tantum quia il
eoAnimaririe, necesse est, ut ipsamet corporis rira Animus sit, seiplo
haud altero medianre virens, hiad sentiles, _ COrporeas res compare
cur: Vimereo est Animus, secus haud Animus, led Animatus porius
dice
366
que aut in illo sant, ant ipse inillis. Ft utrumlibet horum aut ut in subjecto, al
alieri subsiantia, quae corpus non est, in subjecto inest. Si autem hoc secundum

## Folio 367 — 82792707X:0395
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000395.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
TM MOR TRLITA PE.
367
diceretur, l non leiplorirerer, sed mediante altero inferioris ordinis ;
nam s Animus ad rarionem reteratur, qua altioriselt ordinis, poterit
quodammodo per Analosiam. _ proxortionem ad corpora dici Ani-
matus, mediantenimirum rarione, cuiconiungitur rivens.
Deindeid dicitur Vita corporis in homine, quod est illius agendi
principium. Nihil enim quod non agic, virit, ac nulla actio exanimis
eA. Aequi corpustantum paritur, solus Animus in hominein actio.
nemerumpit, _ opcratur, ur supra fuse cum Ausuctino demonstrari.
mus. Vica isitur corporis in homine ipsemet Animusagens est, quod
erat demonstrandum.
EROPOSITIO SECONDA
Aliqua res mori propric dicitur, cum exanimismanens a Vila deseritur, aut
improprie, quia corpus mortale est, e in paries solvitur, aut
quia corporis affectio quaedam ee temperatio est.
quae soluro corpore innihilum abit.
Vrea Vulgarchmodum loquendi propria non ea mori dicuntur, qu’ae
abcunen nihilum, utidem sic in morrem incidere quam in nihi-
lum incurrere, sed tantum, quae adhue existentia, vita tamen, seu
Anima prirantur: hoc pacto hominis cadarer mortuum corpus appel-
lacur, non quin adhucnonmancat, _ in nihilum redactum sic, cum
Animorecedenre, vereexistat, sed quia illud rita, nimirum Animus
deserrie, ob quam rem exanime dicitur, idcirco idem apud nossonat
emorruum, quam exanime. Improprie vero duplici aliomodomor-
eux lolent dicires, d primo cum corpora mocu rehementiasitata, qux
veluti obmotus actionem rirere ridentur, in partes solvuntur, ac dissi.
Dantur, quomodomorie extinsui flamma dicitur, e ignis. Deinde
mori dici Tolet species, aut pulchritudo, aut temperario, autalia quaeris
corporis afectio, cum corpus, cui ea canquam modus inseparabiliter
intreret, in parres Colurum interit. 1
PROPOSETIO TPATTA.
TTumanus animus ut intelligat, e incorporea cernat, necessum est, ut à corpore
se se avertat, ac removeat. Ouae autem citra corporis auxilium in
rellieuntur maxime sunt, sensilium rerum natura cer-
riora quidem, es evidentiora.
X rebusdemontratis Facile huius. APertionis. veritas. nobis aperi-
tur. Illa Pocmmum sub intelligentiam, quae sempiterna
e immutabilia iunc: siquidem Incelligentie munus est, primas
_ manifestissimas veritates cernere, quae in rationis chelauro in artium
Scilicet, _ disciplinarum sremio delitescunt, atque ut oltentum eAt, mu-
rationi minime subiacenrincorporex quoques _ inextenle. lam ut has
immortales, e insectiles veriraces intelligat Animus, necesse el, ut a
corporis contuetudine alienatus sC. atque pursatus. Ouis enim bene
se inspiciens, non exvertus est tanro se aliquid intellexisse sincerius.
quanto

## Folio 368 — 82792707X:0396
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000396.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
360
OE A L LM AC
quano remorere, atque subducere incentionem mentis a corporis len
sibus pocuic: Nequirnassuc immutabile verum cerniab Animo, nil
Animus nsulas corporum masines, ac similitudines prorsiis à lua
cosicatione sejunsat, quod pluribusrarionibus, ex exemplis pluries 
nobis in prxcedentibus propolitionibus ollensum est. Superest erso, u
demonttremus, ca, quae nudo Animoinceltisuntur, et nullomodolu
sensum, e imasinationem cadere ralent, non tancum non esse figmet
ex incellicidi  terum ex maxime ese, quxe nimirum quamris mutarionem à le
les suoustino rejicientia, lemper ac flhisstimemanent, quorum cerritudo, ex eriden
docenre, evide tia majox est, quà sit ea; quae inrebus corporeis, ex sensilibus continetus.
centiores sensi uIPDC Que HaO dMMincellisuntur, ut lune prime, ex manitella
artium, ac doctrinarum vetreares adeo tirmirer lune, e menticlare, ac
distincte sese offerune, ul asster seschabere, _ intellisi nequeant, u
insaniam saveret, IIIas I Cuorum rerocare. Ouisenim unquam, nul
dementia laboret, in dubium rerter, tria ex duonon esse quinque, eorum
suam partem non excedere, pertectissimam naturam necestario non
exiltere, ejusdem circuli radiosinricem non equari, e similia ? Adeo
enim hecnobisconstant, ur subnultam dubitationem cadant. Ouin
etiam certiora, e cridentiora sunccisdem rebus, quas carnis oculisin
spicimus. Itenim oprimesieri porese, quod quidquia sensibus exhi
betur, rere extra animinotiones non exiltat, led simplex sentuum lu
dibrium ex illusio sr. Siguidem necesse neuriquam elt, ut rere exIrd
nolcrasideasresnent, acrirancea, quae sensibus, aut phantasia perci
Dimus, uc clarissime nobis innumera luadentexempla, ex laris elt ad
hoc incellisendum. uc in delirium, aurinsaniam, aur tomnium dile
genteranimadrertamus. Idcirco porius dubitandum eser de exitren
cia rerum, quae carnis oculis, aliisque sensibus subjacent; quam de 1iS
guxe rantum nude incellisentix repraesentantur, quae non tantum sunto
verum ex immutabiliter ac maxime lunt.
Res spirirales
pieres sunt
libue e corpe
reisnaturis.
aC 2CB+ L L. LLLA.
Aumanus Animus non est isam corpus oreanicum, aut illius subtilior pars,
aut illius temperatio. sed incorporeus est es inextensus.
TIca, quae supra demonstrarimus accuraté contulamus, exposita prC
DPolitiomanifellisime inncescie. Siquidem harrium, ac discipli.
narum, IMcorporex nempe, d imurabilisrationis legirimum subje
ctum est Animus, neutiquam ipsum organicum corpus Animus est, L
cuscorporeis, ac mutabilibus rebus verum, scuratio intxreret, quod
immutabili, ex incorporex lationis nature mirum in modum adverta
tur. Si erg oinseparabiliter inexrensorero conjunsitur Animus, nul
lopactoue craltum. & orsanicum, aut subrilius corpus est Animus
Neque corporis affectio dici porest, aur quaruor primorum corporun
seu elementorum, aut athomorum remperatio, et conjunctio, ut pu
resperperam opinari lune; Prenim hoc pactomorralis, de caduca cet
Porisafectio, Leu modisicario immurabilis, ex sempicerux Rationis sul
jectum elet, quod sane cirra maniteltissimam falsitatem, rerum que pu
pnamincellisi, aur sustinerinon porest.
XX

## Folio 369 — 82792707X:0397
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000397.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
LMI HEO RT ALIT A TC.
Tubiectocorpuo, acsue acoueret, al Mahelee, necellario indige-
ret corpore; nam quia fisura exempli caula modus, et affectio corporis
est corporisnempeterminus, e extremitas, ided utfigura existat, e
concipiatur, _iplum corpus, cuiintreret, esse, _ intelligereODOrtet.
Flinc intercunre corpore, scilicet subjecto, opus est, ut illico ipsa fou.
r2 intercat, que tamdiudurat, quamdiumaneccorpus, cujus quedam
affectio est. Sicuri ersofigura, ut duret, e existat, necesse est, ut omni-
ndadcorpus, nempead Cuum subjectum convertatur, cui co intimius
conjunsiturmodus, quo rehementiis existere, eL REGNARE CXODTAL;
haudabsimilimodo si Animuscorporis afectio, ex temperatio eNet,
trullo pactour se iplum tueretur, acconserraret, intelligere polser, aut
deberet; nimirum nunquam Lele arertere, e remorere DoMIE à COFDOTC
cum cositat; nam hoc idem esser, ac Animum sele a sua vita sejungere,
Sciticet a subjecto, quo indiset, ut virat; quin etiam dum à corpore in-
celligendorecederet, a propria natura, e pertectione le remorerei,
argueadeo ad fui inrericum ex destructionem roluntario motutenderet.
Siigitur ut Animus animi naturam in se conserret, aeque rationis vi
Edanimetur, necesse esucintelligendo à corporum consderatione se
abducat, ac remoreae, cridenterintertur, non cAE corporis tempera-
rionem Animum. Sedrem poriusinextenlam, ex insectilem, qux pro.
fecto sicorporis modus enet, aut ipsa corporis subctantia, nullo pacto
incorporeas, X inextenlas naturascerneret, aut incessanter ad id, quod
immucabile. ex a corporis dimentionibus alienum est, tenderet.
SY NiT HIF SIS.
Omanus Ammusiplamet corporisrita est, insectilis, X inexten psontem suir
Pa, cujus rica iplamet immutabilis ratio est ex PrOP. L. _2.
Nunquam isicur emoritur humanus Animus; nam uE Contat ex picernam esse
Prop. 2. non porest proprie moricum nunguam Animum delerat vita;
quippe siipla rita corporis est Animus, profecto non Dotel ab eo rita
recedere, secis haud Animus, Sed animatusforer. Nemo aurem se
iptum deserie, cum ergorita sui conserrationem amans, se ipsam dese.
rerenon rateat, necesse est, ue semper rirasit, _ existat, atque aded
proprie nullo pacto aliquandomoritur Animus, cui neque improprie
morsaccidere porest. Nam cum incorporeus, e inexten sus AF, néque
inparres solvitur, neque corporis affectio, ac remperario est. Nun-
quam ergomoritur immorcalis es Animus.
Deinde duplicialiomodo, nostra praecedenti Analys opitulante,
eadem propolrio oltendi porer.
Acprimum. Nulla res proprie moridicieur, nisi que a rita, seu ab
Anima de(exitF eX PFOP. I.
Ouidquicisitur talis naturx est, ut inseparabiliter ritx, e Anim
conjunsatur, semper ririt, ac nunquam mori porest.
Aegui humani Animi rita, ex quodammodo Anima ip sum immuta-
bile rerum est, nempe ratio, a qua nullo pacto Animus sejunsi porest ex
PrOv. I. X ex rebus jam supra demonstraris.
Calisipitur condirionis, ee naturx est humanus Animus, aut nun
CC
Guam
manam sem
ponstratur
369
Pexterca s Animus corporis remperatio eNet, haberet quidem pro

## Folio 370 — 82792707X:0398
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000398.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
DB A W LM AF.
quam vicam. Seu Arimam, qua foretur, X virificatur, amittere ra
lcac. Ouapropter tatendum est nunquam mori, Led semper riverehu:
manum animum.
Precerea humanus Animus, ut sit Animus, _ intelligaE, OpuS ell,
ut sele a corpore avertat ex Prop. 3.
Boneltieicurcorpus, aut corporis temperatio humanus Animus
exErOD. 4.
dusectiliserso est, e incorporeus; quidquid enim insectile cA, cum
in nullas parres solvi possic, etiam iplo docente Ppicuro, immortale
eat, ur nunguammori raleat.
Augustinensis arcumentationis nostrique apparatus: usus
ad Epicuri Cophismata confulanda.
POUcHdCCE LpicuruS, corporeum atque adeo morralem eAtehu
manum Animum, inter aliasarsumentationes sequentem exco
Bitarir. Ornoster Animusagat, scucositet, oportet, quod semperaci
COrpuS ConVertatur, nempe quod circa corporumimasines, ex phan
caliae Simulacra verletur, utnilicorporum similicudines, sen suum mini
scerio, dcciperet, in nullam lane cogitationem erumperer. Siisitur ut
operetur, ac percipiat, corporeis organis indiset Animus, corporeum,
aeque adcocorruptibilem humanum animum eseoportet.
Craurem hujus Cophismatistraus, ac dolus. Ausultiniratiocinio
auxiliante, facilius deregatur, Sequentimodo arguimus.. Or huma-
nus Animus sic Animus, nimirum incellisat, atquecum ratione, seu
incommutabili verocommercium habeat, opus est, ipsum. Animum 
corpore, e a quaris illiusimasine luam considerationem prorsiis sub
ducere, et remorere, modaquo supra solide demonstrarimus. Not
elisitur corporcus, ex sectilis Animus; Aut rivac, necesse ett, sele d
corporeavertere. Ad quod laneminime animadrertit Pricurus, que
humanum Animum rantum ad corpus comparans, turpissime a ratia
nisrita separarit. Epicuri tamen Fallacia, e hallucinario sita elt 1I
hoc, quod sensum _ phantatiam ab incellisentia minime dituNXIE;
guinetiam Animum cum Anima contundens, non distiaxitin humana
menre id, quodtendit ad corpus, ab co, quodad solum incorporeum,
e immurabilererum refertur. Convercitur quidem humana mensad
corpus, quarenus corporis vica, e anima elt, prournimirum sentie, al
imaginatur, quxe operationes luntad corpustuendum, ac moderandum
ordinatae; acramen nullo pactoad corpusconverritur, et alpirat, lel
omnino ab eo remoretur, quatenus incellisir, et rationis rird
DHIMaEUE.

## Folio 371 — 82792707X:0399
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000399.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
IM M DR T A LEF R FV.
Areumentatio decima aeprompta ex eo quod humanus Ani-
m o careat, quo destrui possit:
 P Z T V5.
sus reitur squid metuendum est, id est metuendum ne defi-
ci
ido Animus intereat, idest dum ipsa existendi specie pri-
vatur. De quare quanquam satis esse dictum arbitrer, e
quam hoc fieri non possut certa ratione monstrarum sit, tamen
etiam hoc actendendum est, non esse aliam causam hujus for-
midinis, nisi quia fatendum est in defectu quodam esse Ani-
mumstultum, ee in essentia certiore, atque planiore sapien-
tem. Sed si quod nemini dubium est, tunc est Animus sapientissimus, cum verita.
tem, quae semper eodem modo est, intvetur, eique immobilis inharet dinino amore
conjunctus e illa omnium, quae quoquo modo sunt, summe maximeque est aut ab
illa est animus, in quantum est, aut per seipsum est. Sed si per seipsum est, quo-
niam ipse sibi causa existendi est, e nunquam se deserit, nunquam incerit, ut su-
pra etiam disputavimus. Si vero ex illa, dilicenter opus est quarere, quae res et
possit esse contraria, quae animo auserat animum esse quod illapraebet. Duid est
reitur: An forre falsicas, quia illa veritas: Sed non manisestum est, atque in
prompluscoum, quantum nocere Animo falsitas possit: Non enim amplius pocest,
quam faliere. Atnisi qui vivit, fallitur nemo. Non icitur falsitas interimere Ani-
mumpotest. Quod si haec non potest, quae contraria veritari est, auferre Animo
Animum esse, quod ei veritas dedit, ita enim est invictissima veritas, quid aliud in-
venitur, quod auferat Anims id quod est Animus? Nihil profecto. Namnihil est
contrariovalentius ad id auferendum, quod sit ab ejus contrario.
AIsi veritasi contrarium ita quaeramus, ut non in quantum veritas est, sed in
quantum est veritas, sequidem veritarem eam dicimus, qua vera sunt omnia, in
quantumcum que sunt, ineancum aucem sunt, in quantum vera sunt, tamennullo
modo id defucerum quod mihi evidentius sussracarur. Nam si nulla essentia in quan-
rum essentia est aliquid habet contrarium, mulio minus habet contrarium prima
illa essentia, quae dicitur veritas in quantum essentia est. Primum autem verum
est. Omnis enim essentia non ob aliud essentia est, nisc quia est. Esse autem non ba-
bet contrarium, nise non esse, unde nihil est essentiae contrarium, nullo modo icicur res
ulla esse potest contraria illisubstantiae, quae maxime, ac primitus est. F.X qua si
habet Animus idipsum quod est, non enim aliunde hoc habere potest, qui ex se non
habet, nistabillare, quae illo ipso est Animo praestantior, nullares est, qua id
amittat, quianullares eirei est contraria, qua id habet, es propterea esse non desi-
nit. Sapientiam verd quia conversionem habet ad id ex quo est, a versionem illam
potestamittere. Conversioni namque aversio contraria est. Illud vero quod ex eo
habet, cuinullares est contraria, non est unde possit amiltere. Non isitur potest
interire.

## Folio 372 — 82792707X:0400
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000400.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
A A LM AP
N A L.
E ROPOSITIO PRIMH
Falsum, aut Error nulta ratione humanum Animum
interimere potest.
Eguena modo inseniosisim equidem hanc Propostionem, demon
arat Ausustinus, E Falstas rim destruendi Animum haberet, poul.
simum hoc eser. quia Animum Fallic, ac decipic, tallendoenim, ac in
traudem impellendo, animum falstas laedit. _ oppusnat. Aequi ex hOC
quod decipitur, ac tallitur Animus, necesum etiam est ur rirat, d exi.
Racerenim nisi viverer, profectominime falleretur Animus, ririt siqui
dem qui fallitur, nec sinon eNet, deciperetur: non incerimit, non de
pruicis itur Animum error, sire falsitas, quae porius Animi ricum tuerur.
ac roborar, cum Animum fallic. Nam s illum interimerer, cum urique
non falleret. Nullusisitur intericus animo rimendus est, ex eo quod.
falsicare obsidence, aliquandoa verirate aliquo modo deceptus selearer
tac Animus.
Augultinirationem hoc pacto nobis roborareliccar. Si talucas de.
prueret Animum, id contingeret, quia per errorem Animusareri-
cate seiunseretur, atque adeo illius rita recedenreinteriret. Atqui erti
animus ipso Ex Una Parre Falsitas Animum a veritate remoreat, ex alia vero parie
modammodo Causa, dur occatio eAt, ut Animus deinde in camdem reritaremim
mersatur, atquereluriintimius reritati, ipsomet, ut ita dicam, auxi-
um immergi. LIanCCerrOre COnjunsaEUT. Ptenim ut Animus in tallum incidat, scit
uxerret, ac decipiatur, necesse est, ur imagine, ac simititudinerers
circumventus, puret se inspicere rerum, nempe existimer esse, id quod
non elt, aucaliquo determinaro modo cseid, quod revera aliter ellu
Cumaurem Animus deceptus se rerum excosicasse, aurintellisere pi
rat, verescir seputare, scu rere intelligit se purantem, nimirum sC
existimantem ciira errorem rerum invenisse; se autem jam rerum in.
venille existimare, aurpurare, rerum quidem constantissiméest; ve
rum namque est, Animum arbirrari se in rerum incidisse, dum errore
captus fallitur. Cum isitur Animus in falsum incidens, se rerum in
veniseexittimantem incellisir, rerum ipsum intellisit, arque adeo
exhocetiam quod decipitur, veritati conjunsitur. Seu iplum rerum.
a quo per falsrarem remoretur, secundum tamen diverlam illius 
ciemincuetur, ac incellisic. Concludamus ersonon posse humanum
Animum falstarisnequiria, ex vi à veritare sejunsi, uctandem del
Ciat, ac inTerCAE.
auxiliante er
rore, in rerita
ur

## Folio 373 — 82792707X:0401
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000401.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
IM MORT ABL FACT B.
PROEOSEEIOdVeaDA.
Duavis Naeura sive simpliciter infinita, sive limitata, qualenus est,
seu Fsentia dicitur, prorsus contrario caret.
Cprimocum Rugultino demonstrandum est, naturam simpliciter
CL inhaitam. Ensnimirum pertectistimum, quod iplum eNse, ab sque
ulla limirarione est, nullum contrarium habere, quo deltrui, _ oppugna.
ripollr. Siquidem Cnspertestissimummaxime, ex primitus cll, omnem Terscctissime
Carurae nihil
enim perfectionis gradum plenistime complectitur. Siisitur extea iD. quidem adver
Cum aliquod contrarium, quod ei ad verLareEUI, FeGHAEOE, hOC Tane Raua sacur.
aliquid, sediplum nihilum esset. Ouidquid enim est, ur in Pnre perte.
etisimopertectiiselucear, necesse est; Si igitur ipsum nihil Summe
Fllencixe contrarium est, Cane nihilrerera extra intinitam naturam est,
quod illiadrerletur, e opponatur.
FCuC accedit. Onidquid diverlum ab inhinito, et pertectistimo EnteeA,
Fese nonabaliam rarionem exiltit, ex elt, nis quia illius parricipatio resfenita infe
quedam, reltisium, aurimitamentum est, quod revera non est, nis quia nice Narurs
idquodrerecs, repraesentat, seuad id, quod cumme ea, cendic. Nul. vestisin sunt
ex imitamen
la autem res opponi, ex ad verlari porea ei nacura, cuius participatio eAt, cum.
_ Im 150. ad quam, uc hc canquam ad luum exemplar alpirar; Idcirconi.
hil pertectissine naturx contrarium eAt.
Deinde APns simpliciter infinirum contrarium haberet, quo de-
Arui, aur verturbari raleat, nullopaceo cummé, a pertectistime eAer:
nam eopertectior esetillanatura, quae a cujulris contrarii ictibus, e
iniuria immunis eNet, atque adeo quod ens perfectissimum supponi.
mus, imperteltum pariter foret, Anicum simul, ee intinitum, quo
certenilablurdius, ea veritate alienius; idcirco indubicanter taten.
dum est. summam essentiam, seu id, quod pertectisime est, nullum
contrarium habCrE.
Superest ut pariter Ausultino docente oltendamus, nullam limita-
tam Naturam. seu insiniram R. Nentiam, quarenus est, contrarium habere.
Siquidem cum quaeris reslimitata ad idem infinicum PNC tendar, eiu(. =ns infinicum
concrarium
dem summe PSentix participatio sic, _ delineamentum, sequitur, (In- haberet, et fi-
pulasres concordiam, atque amiciriam quamdam, ad idem infinitum nicum paricer
Inscendentes, invicem habere, urnulla res insequi, ex ur ica dicam odio escc
habere, ee oppusnarein alia re illud raleat, quod querisres apverit.
exardentissimeamar, idcirco nulla res quatenus es Dores habere con
PROPOSITTO TERTIA
prarium.
Immutabilis Veritas, quae humano Animo coniuncitur, neque ut veri-
tas est, neque ut Essentia, prout nimirum est,
contrarium habere potest.
quae animoconiunsitur, ut rericas est, s concrarium haberet, ipla
Fa l ATaS
Rtam demonstraristxc Alc Prame liguee; nam reritas

## Folio 374 — 82792707X:0402
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000402.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
D L A N L M AF.
falsiras etes accaen tallum revera nihil es; quidquid enim est. Ve
falsum est, ur Veritatem ab Animo omnino seiunsere posit. Prenim
demonstratum est, falsitatem non interimere Animum, led poriisillum
quodammodo eidem veritari, a qua receserar, restiruere. Si isitur tat
fitasnitril est, contrario protectocaret Veritas; si autem tinsatur ali
quid esse, iam tam imporens, _ imbecillis cAt, urpronihilo illiuscon
trarictas, e oppolirio habenda sit cum Animum à rero dissociare ne
Quear.
Si reroreritas non ut rericas, sed ut Fsentia consideretur, iam sum
modo: accipia- guX LUME, hinC nCqunellisi summa Veritas, quin illico summa sl
sentia concipiatur. Arqui iam probarimus, non tantum pertectisimum
Ans, rerum etiam ex limitarum, quatenus est, penitis contrariocarere ;
Nihiligitur veritari ut F. Pentia esad verlatur, arque adeo nihil inri-
tam veritarem, len rationem ad Animo dinociare ralet.
Fodem pacto ratiocinandum est de iplomet Animo, qui sive ut AnI
mus est, seu prout P. Nentia quaedam est, srcut intelligens, sve rericati
Coniunetus est, nullum contrarium habere porest, cuins ri omnino det
ciens ab immutabili rero seiunsatur.
Fats
A. nd
nihis xum est, ut Vcrum _ esesidem prorsus sisniticent; Neque talisroboris
tur contrara
caret.
Veritas quovis me eA, reritas enim ipsum Pns simpliciter est, cuius ratione rera sunt.
S Y N I HR SFS.
umanae Men
is immorrali
Reguinullum contrarium adeu ac set, quod Animum à veritate
Seiunsere possit ex Provol. prima, X sccunda precedentis Ana lV IIS.
Semper isitur Mc. unquam deticere porest humanus Animla
Vmanus Animus ut prorsis deficeret, seu ne Animi naturam
as ostenditum. L L CXIIETEE, OPUS CNeL, Ur d veritate, seu rarione Seiunseretur. V
constat ex rebusiam ut supra demonstratis.
Psus Angustinensis Areumentationis ad Epicuri
scrricut benedo aetee bdellattat.
Roumentatio F pICUFI PFO LLMINe MOT CHLale ex contrariOK
pugna deprompra sequensest. Cum ad versante ferro. aut al
Cumcorpore. Onam autem fallax sir, _ inane hoc Rariocinium, Prxco
aens Ausustini Arsumentatio crideurissime oltendit. Ouidquid enint
corpori contrarium est, seu ad corpus organicum destruendum, e 10
vendum rendit, nullo pacto Animum destruit, ex interimit; Sed tantur
illum quodammodo a corpore seiunsir, seu occasio cA, ar olutisi ac Det
curbatis organisnon amplius Animus rivat, e operetur in corpor
quod tantum rita priratneuriguam vero Animumiqui iplamet corpa
risrita est. Axeoaurem quod Animusob corvorum Dusnam à corpO
reis orsanis dissocietur, non idednecesse est, sut deticiac, dC percar Am
muS.
Dercutienre corpore, organicum hominiscorpus scinditur, dilaceratus
autquorismodo leditur, solritur parirer, ostenditur _ a corporetas
dem seiungitur Animus; sectilis igitur est Animus ac simul inter

## Folio 375 — 82792707X:0403
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000403.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
LM MORT ALIT ATE.
mus, qui non lacoslnus cA, aut ririt, quia in corpore ell, led quia
imurabili Veritati; seu lacioni coniunsitur, quae Animodedit, uchie
AuImus. Cum erso Nullum resnercontrarium, quod Animum a R2-
tione leparare polsic, guamris Animus a corvore seiunsatur, necestum
tamen elt lemper viret, _ exiltere Animum. Idcirco s Epicurus Ani-
miricant demelaciodem, haudcorpuscosirationereroluilser, nul-
lum lane contrarium invenisser, cuius ope ricam ab Animo aliquando
separar on ucutet
ementatio ndecima deprompta ex eo quod huita
nus Animus nullo pacto in C orpus.
transmutari valeat.
P. X T V 5.
Je forte ob oriatur nonnulla quaestio, utrum sieut non interit Animus.
ita nec in deteriorem commutetur essentiam. Videri enim cui piam
potest neque iniuria id effectum esse ratiocinatione hac, ut Ani-
mus adnihilum non possi pervenire, converti aulem in corpus forsi
 can .. Sienim quod erat ance Animus, corpus fuerit esse
erum, non utique omninononerit. Sed hoc fieri non potest, nisi aut ipse id velit.
aut ab alio coeatur. Nec comnuotamen Animus, sive ipse id appetierit, sive coa-
Etus fuerit, poterit corpa  illudenim sequitur ut sisie, velit, aut cocatur
Nanquam artem. Dolet. Lemn omnis ejus appetitus ad corpus, aut ut id possi
deat est, aut ut vivificet,  a gubdummodo fabricetur, aut quolibet pacto et
consulat. ihil autem hota et olest. P. non sit corpore melior. At si erit cor-
pus, medor corpore profectonoetu. Non icitur corpus esse volet. Nequeullum
rei hujus certius arrumens est, quam cum seipsum hic interroeat Animus. Ita
enim facite competit appetuse non habere, nisi acendi aliquid, aut taciendi.
aut sentiendi, aut vel. tantummodo vivendi in. quantum (ua illi potestas est. Si
autem cocitur corpus esse, a quo tandem cositur? A quolibet certe a potentiore. Non
ereo abipso corpore cosipotest; nullo enim modo ulle animo ullum corpus poten-
tius. Potentior autem Animus non cogit in aliquid, nisi quod suae potestari subdi-
tum est. Nec ullo modo Animus potestati allerius Animi, nisi suis cupiditatibus
subditur. cogitereo ille Animus non amplius quam quantum ejus, quemcozit,
capiditates sinunt. Dictum est autem cori non posse Animum, ut corpus sit. Illud
etiam manifestum est ad nullam suae cupiditatis expletionem pervenire, dum amit-
eit omnem cupiditatem. Samittit, dum corpus sit. Non icitur potest ab eo cori,
utfrat qui cocendi jus nisiper subditi cupiditates non habet. Deinde quisquis Ani-
mus alterum animum habet inpolescate, magis eum necesse est, velit inpotestate
habere, quam corpus es ei vel bonitate consulere, vel malicia imperitare. Non
erzo volet, ut corpus sit. Postremo iste Animus corens aut animal est, aut caret
corpore. Sed si caret corpare in hoc mundo non est. Et si ita est, lumme bonus est
nec potest velle alteri tam turpem commutationem. Si autem Animus est, aut
animal est, etiam, ille quemcosit, aut non est. Sed si non est ad nihil coei ab alio vo-
test. Nonenim habetpoientiorem, qui in summ est. Si autem in corpore est, ab eo
rursas, qui incorpore est, per corpus cocitur, ad quodeunque cogitur. Duis autem
dubitet nullo modo per corpus fierivantam commutationem Animo. Fieret enim. si
e

## Folio 376 — 82792707X:0404
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000404.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
76
esset illo corpuspotendius, quanrois quidquid illud est, ad quod per corpus cositur,
prorsus non per corpus, se d per cupiditates suas cositur, de quibus salis dictum est
Duod autem rationali Anima melbus est omndus consentientibus. Deus est.
E AN PM AP
Corpasa
Dui profecto consulis Animae es ideo non ab eo coei Anima potest, uti convertatur sa
PROPOSITIO PRIMA.
umanus Animus nunquam appetit, ut sit corpus, quin etiam suapte natura
à corpore ut corpus est summopere abhorret.
Equid sithumanus Animus, quidrecorpus, dilisenter expenda:
mus, quam haec assertio veritari consenciat, aperre incellis emus.
Animus, ut ex rebus jam enucleatis constat, melior, ac lonse praeltan
ior estcorpore. Mirum enim in modum resintellisens, ac immutabi
lirationi conjuncta, semper rivens, semper agens, brutam, inertem
poreis rebus ac dehdiolam extensionem, corporis nempe molem anrecellit; Nequit
ixitur Animusrelle d appetere, uttiar corpus, ur sciticer in riliorem.
prastat Ani dc deteriorem naturam Convertatur. Deinderatio, cur aliquid ruIt.
amat, _appetit Animus, est, urbonipossestione beatior, ac felicior
eradat; nihil siquidem appetie Animus, nihbonum, id nempe cujus al
sequutione suos apperitus explere, ac se ipsum beare DULaE. APDCtL
ergour, suum bonum amplectens, Felicitare, quam miriticé exoptat, Per
fruatur. Fingamusjam Animum incorpus conrertum eNc, ut id quoc
rehemencer apperiit Animus, jam sic plenistime asequutus, jam nimi
Solise ac sub. xum in naturam corporis eransmutatus. Illico protecto Animus, Au
ciliter ostendi mi vacuram exuens, intellisendi poreltarem amittet, ac venitus in oci
lum, ac corpidum corpustranstormatus, omniactione, omnique cost
perere, u sir rationeprirabitur. Ouidquidaurem cosirandi, ac intellisendi virtu
exsiatcorpus. re caret, nulliusquidem telicitaris elt capax, ex cum omniaPDetitu,
delderio destiruatur, neque bonum porsidere, neque expletum aliquem
appetitum habere, dicixorest; nullo ersopaCtO E Animus in corpla
Converteretur, suos apperitus expleret, arque beatitatem, ad quam cet
dic, obtineret, cum jam in corpus convertus, incellisendi porectatem,
Engula desideria, rolupiatem. e ad bonum tendentiam amitteret,
hanct expleta, sed jam extincta iltius optata dicerentur. Nequit erse
humanus Animus velleRL CxOPtarC, ut LtCOrPuS, cum eo ip la quod sI
COrpuSCOnrertituT, emortua, _ exrincta illius voluptas, ac felicita
intelligatur, neque possideret bonum, quod axpetir, sed illocareret
ommino.
Fsoc autem planiiis nobis innotescet, s attente cogitatione rerolua
mus, quorerera cendat, seuad quam metam collimet amor, et appet
tusnottri Animi ers a corpus, Cane neutiquam ad corpus, sed poriusat
invisibilia, e incorporea illum prorsiis alpirare intellisemus. Siqua
dem quoris modo Animus COrDUS apPetAE, e amore prolequacI
rerera nihil aliud apperie, nih vel ut corpus PoNideat, auE reSaI,
ex moderetur, aur per illum copivet, aurilli quoris modoconculali
Iro
ExesS e cor
summopere
125.
u non posse
suimum ax

## Folio 377 — 82792707X:0405
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000405.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
EM MO R T ALIT A TP:
Imoquod rehementius appetit est, ut corpus ei reluri exco modo ob.
temperet, tamuletur, ac docileinserriat. Nullus quippe Animusap.
Perit, aucamat in corpore, cuiconiungitur, molem, pondus, ac ipsam
piorescentem extentionem, in quibus potissimum corporis natura sita
est, sedporius, ut corporismolem viriticet, prolubitu moreac, atque
illa tanquam famula ad qualdam suaS OperaTIONES CXETCCNdaS UTaTUE
nempeuesentiat, imaginetur, atquead iphus corporis custodiam, ac
curelam inrigiler. Ilaud isitur corpus, sed rel sciplum, vel corporis
resimen, de gubernarionem apperit, e dilisit Animus, qui dum hxec
vule, _ exoptat, melior quidem est corpore, qua imperandi, possiden-
di, atque resendi perfectione conteltim denudaretur; si in deceriorem
corporisnaturam erausmutaretur.
Craurem inceora nostra proxositio luaderivaleat, Aingamus secin-
Ao, humanum Animum adco organico corpori coniungi, uE ex rerum
externarum imprestione e contactu, nullo pacto corpus orxanicum
afFICIAtUT, atque organOrum occatione, neque rolupratis, neque dolo- corpus oria
risperceptio in Animoexcitetur. Ouin etiam corporis prxesenria, in- cur, diliven
Signiter singulas Animi operationes perturbari, e impediri, ur nullum cur-
imperium in corporis orpana exercere raleat Animus. Flac re POsita.
Nullus quidem Animi apperitus tenderecad corpus, a quo prorsis tan-
quam impedimeneoabhorreret, nam cum illius occatione, neque vo.
lupearem, neque dolorem perciperet, ab sque dubio illius custodiam,
ac curamen nesliserer Animus, corpustanquam quid extrancum, ac
contemmendum respiciens. Flinc nisi Colertisimus naturx Author dolo.
xpendi
rem dueroluptarem, tanquam (enCIIIUM _Z CXTerHArUM rerUM CONVe- Cur u
rem corporis occatione, instituisser, protectonihil de incolumitate, e poris in Ant
corporis conserratione curarer Animus; quin etiam tanquam carce. mo nacura
Author exci-
rem, ex rinculum organicum corpus dereltaretur. Oux enim PrODOF. t, aperitut
tio: qui nexusinter remincellisenrem, ex crine dimentam: inter rege-
cum, ac robuctum Animum, ignarum corpus suapte natura vira, et
enersia dellicurumr: quod haud auxilio, sed poriis impedimento est
animo, quicum ex se ad altiorem, e digniorem nacuram, ad immuta-
Bilem scilicer, ac sempiternam verirarem incessanter aspiret, necesse
eAt, utintrmiorem, ac caducam corporis conditionem COntemNaL aC
tanquam illiusinquinamentum aspernetur.
Rrdua porrodisticultas hic excitari ridetur. Si animus suapre n2.
tura à corpore, quarenus illud extensum, ac moles iners est, maximo. Cur MIus
pereabtorrer, jua rarione separarionem deorpore tantiim exhorreleit paratione ca-
Animus, qui incorporeritam degere, experientia reste, rehementisi- copere extor-
escat, accu-
me appetie, ur nihil corporismorre, ac incerieu horribilius sc AmimO. papisime
FIxc dubicatio facite solvitur, h dicamus; Animum haud exrimelcere penditur.
corporissepararionem, quia vere illiusamor, e appetitus ad corpus
rendat, led quia illud resere, possidere, aut viriticare, auc aliomodo
alticere apperir; quin etiam exparescir dolorem, qui ob mutuum com
mereium intermenrem, e corpusnature imperio firmarum, animum
torquet, d excruciat, dum corpus perrurbatur, ac solritur. Nam s Cx
corporis diliunctione nullus dolor in Animum induceretur auL ex O
Sauorumulu, ee morione roluprarem nullam percixeret Animus, pro.
secto
nac Anime
expecstus er
ec voluptatem
corpore se-

## Folio 378 — 82792707X:0406
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000406.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
DR A N Y M AP
tecto a corporis se Paratione neuriquam abhorreret Animiis, auECOrDO
rispolsestione Faudelet; quapropter non a corpore sevarari. Sed priva
riroluptale, retorqueri, hoc e, quod extimelcir Animus. L’al
Laxisitur eAiam expolita argumentatio seu disticultas ad noctram al.
sertionem infirmandam.
Praeterea apperitus Animi ersa corpus, atque mortistimor porilli
mumorrum ducir a prejudicara quadam opinione, quam ab ineunte
retate, seil a corporis infancia humanus contraxic Animus, qui velu
totusad corpus cultodiendum, in sensibus occupatus, tanta cum la
miliaritare, tantoque commerciose corporeis rebus obstrinxic, ut 10
las corporum imagines ac similitudines cositatione rerolrens. Lux
quodammocurx oblitus, facile sibi suat, se denulla recositare
indicata vulsi Pee,  Le adhibitis, ex corporibusimasines capiat, atque cor
pori coniunetus, tlius orsanis adroluptatem percipiendam uratur. Flinc
Oricut, Guod dant calso putat, se nihil possé cositare, nihilque perei
Derelue corpore, cx nimia corporum familiarirate corporis separatio
nem excimelcac, acgde cum corpore coniunsi appetat, qua si metuensi
nesoluo corvore, ud cosirandi porectas extinguatur. Idcirco nullo
Pactocorpus, sed Voluptarem dilisit, non corporis separationem, led
Tuiinceritum, ac delructionem deceprus Animus exhorrescir. Cum
animus in eloMhilaliud aClac, nisi luam felicitarem, acque intellisentis rirae
corpore haud: Conlerrationem, cridencer intertur, Animum in corpore, non corpus
Led incorporeum iplumamare. Appecit enim roluptarem, et cosita
tionem excitatam medianre corpore, qua cum iptiusinextensi, et in
sectilis Animimodilint, ee affectiones, incorpoream quidem naturam
redolent. Nonehtuteositario, autroluptus subsensum. e imasina
tionem cadunt, Led Cas Duda percixitintellisentia, omnienim exten
sionecarent, nullisque ocis continentur. Ouaproprer invisibilia tan
cum. ex incorporea in rebus risibilibus. e corporeis appetit, ac querio
Animus, qui dum  am corporum speciem, ac pulchricudinem dilt
sit, corporumque elesantia allicitur, haud corpore, sed incorporeo
delectatur. Pulchestudo nam que corvoris non sensu, sed tancum ni
Nequis sni do Animoincell cur. Siquidem non quod uidemus, ac sentimus, sed
rum molem quod Tolum ctssimus in corpore dilisit Animus, ur cum de pul
assurgere.. Chricudine, d Cirerhharmonia asemus, tulius explicabimus. 
PROPOSIFIO SECVHD
Nulla res cogere potest humanum Animum, ut in corpus convertatur.
Duedam pre
opinio deresi
corpus, sed in-
orpor
nat
us in corpe
Ceurate Animi nacu PCSd, illico hec proxolicio demonstra
L CuT. Suippe H Animus suaprenatura restota incellisens est, u
nihaliud sEPreter Animum, atque adediulectilis, a inexrenla, eri
dentet infertur, nulla rirture Animum in corpustransmutari polle;
Neguitenim ctra loconum luctam, et pusnam incellisi, qua ration
insectilis, X inexrensa res pollicin spariisdittendi, e in corporum mo
lem, ac magnitudinem attursere, uc tacultas intellisendi tumeat, al
que spatii dimentionibus cositatio comprehendatur. Inricem nam
quepusuane sectile, et insectile, crine dimentum, ee quanticate ca
TeMS,

## Folio 379 — 82792707X:0407
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000407.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
TM NOR T REY X R N P.
rens, idcirconulla ratione inricem conrerti postune. Idem enim CTet
Animum in corpusconrerti, ac corporescere reritarem; in lonsumr,
latum, ac protundum explicaricogitationes; artes, ac disciplinas, qua
animo in separabiliter intixrent, in corporum molem exerelcere, quxe
omninoa vericate alienistima PunE.
Augustinus reroalio modonritur, ex subtiliter quidem, ut ostendat,
nulla ri humanum animum cosi posse, ut Animi natura destitutus, in
Ociolam corporis masnitudinem conrertatur; hoc enim paeto ratioci-
natur. Si humanus Animus cosiposset, ut hatcorpus, qui hujusmodi
illum cogeret, aut corpus esset, aut similirer Animus. Pon PoreA eRe Poracura A
fustini ratio
corpus; nam ut aliquis cogat Animum, ur in deteriorem naturara degc. cinatio.
nerec, necesle estporentiorem, ac meliorem esse Animo. RIgni CZ rC.
bus jam demonstratis, corpus omnino precellit Animus quifortior est,
ac digniorisnature; non poreltigitur corpus longe infirmius, ex im-
Decillius pulchricudinem, ac speciem suam demere Animo, ut hic tan-
dem in rilissimum corpus abeat.
Neque hec riscosens potelt esse Animus; etenim rel hic AnimuS,
qui cosenstinsitur, est pertectistimus, nempe Deus, aut Anitus, e
creatus. Infinitus Animus Scilicet Deus cum samme bonus sE, non
Potest lane relle hanc turpem commutationem in Animo, Peu ut Ari-
mus a pertectiori natura recedens in rem intrmioris ordinis converta-
cur, cum enim dederitanimo, ur st Animus, ut scilicetintelligerer, et
extenhsrebus praettans, rita e robur corporis ellet, non polet cirra lue
favientiae, e bonitatis iniuriam insisnictimum Animum COgerC, UE
iners, aC inAnrum COrpUS evadAE.
Deindeneque finitus Animus alium Animum illi similem cogere vo.
test, uc in enrpustransmutetur, atque adcocidem demere, uE Sic ANi-
mus. Siguidem vel Animus cosens porentioresset Animo, qui cosi-
tur, aut xque ralidus exrobullus, si potentior nulla lane elucetratio.
cur hic relic, ur inferior Animus corpussiar, cum porins velle debeat,
utmanear Animus, haudincorpus degeneret, cum excellentius suum
imperium exercere possiecirca Animum, quam ersa corpus; nam po.
rest interiori Animo, aut bonirare contulere, aurmalicia falstarem, et
errorem impartiri. Fortiusenim, ac delectabiliis ludens, aut docens
porentior Animus in Animoineriori, qui manear Animus, quam si
hic incorpusmuretur, agere postet. Non porestigitur humanus AnI-
musa Anico quidem, sed robustiori Animocosi, uECOrpuIS HAE; (I au-
rem Animus cosens aeque ralidus, ac perfectus sinsatur, ut est Animus;
Qui COSIEUE, CANCCUM MOMENEA equenEUE, Seu vires sint equales, nulta
estratio, cur alter cedatalreri, cum ucerque aequali polleat potectate,
negueulla estracio, cur alter tam dereriorem alterius in corpus com
mutationem relit. Idcirconulla ri cosipores humanus AniuS, UL Empossibilis es
In COrBUSCOrTertatuT. In nostris inreltisationibus copiolus hoc idem Animorii ac
orporum mu
aroumentum prolequemur, dum solide octendemus, absurdam, ex co. a
mentitiam esse reciprocam Animi, ex corporisconrertionem, quam casio.
plures a veritate deRlectentes tueri menriquam crubeseune.

## Folio 380 — 82792707X:0408
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000408.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
A N I M AP
E LHE513.
ia in nihilum abirer, vel quia ab incommutabili Vero, ex ratione
erquiiam demonstratum ell, humanum Animum neque existentia
Prirari, nequed Lactene seluns l, neque à vita recedere, acmorivolle,
quin etiam ex prima, ex secunda Propositione praecedentis AnalY(ISCYI
dencer innorescit, nulla ratione in corpus converti polle Animum, ut
saltem exhoc intereat, quod in dereriorem nacuram abeat. Semperisi
cur viric, immortalis est, ac nullo modo deficere potelt humanus Ani-
mus, ur nullum mortis, ec interitus genus contingere possit AHimO.
Non posseaurem Animum deficere, _ interire per conrersionem, d
commutationem in corpus lane exprecedentibus Provolitionibus ma
nifeste collisitur; primoquia Animi Natura urpore insectilis, ex inex
censa nullam provortionem, e altinitarem haber cum corpore, quod elt
alterius generis, ec prorsiis cum Animo in cransmutabile. Deinde quid
uc annuir Rugultinus, Aanimusconrerteretur in corpus, id certe con
tingeret, aut quia animus rultesse corpus, aut quia ab alio cositur, ut in
ricus in corpustranstormetur.
Arguineque Animusrult, X appetit esse corpus, a quo summoveré
abhorret ex Propol. prima, nequeibaliocosi porell, ut sit corpusex
ProvOL. Secundâ; Nullo modoisitur continsere porest huiusmodi
transmuratio Animiin coreus.
Numanu Ani
n immunem
L
Sumasimeii GIEumanis Animus desicere, de inrerire posset, hoc coningeret, ret
esse demonstra. feiungeretur, vel quia illum Vira delereret, rel quiarandem specie, 
propria pulchricudine spoliatus, in COrDuS CONVeTECretuT.
Augustinensis Arcumentarionis P sus, quo Epicurea
lam demonas Allertionibus duplicimodo Exicuri dogma de
AnimcacaOPpuonari porest. P primo humani Animi
caducitarem poriltimum ex natura corporis cducir Exicurus, qui pu
tans, Animum corpus esC, animomortalitarem rribuit. AEqui, ur solide
Ollendic Ansustinus, non tantum humanus Animus non cA corpus, Led
etiam nulla in rerum Oniversicateresnat Vircus, qua animus in cor
Pusaliquando conrerciralear; immortalisisitur ac pariter incorporeus
eAt Animus; utomnino à Veritate derier Ppicurus.
Praetere a inter Rationes ab Epicuro tracitas Pro Anime mortalita
re, illius Sectatores ralidiorem esse Durant eam, quae depromitur ab
amore, _ appecitu Animi ersa corpus. Atqui in Propositione prima
Praecedentis Analy sis latis huius Argumentationis Fallaciam, e imbe
cillirarem deteximus. Vrnulliusisiturmomenti. _ apertâ falsitate
decurpatam, Epicuri doctrinam. a Sapienrix Ls ceis eliminemus prot
SuS, aC rEIICIAMUS.
doctrina falsitas planius manifestatvr.

## Folio 381 — 82792707X:0409
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000409.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
t EL L OR Y ALIT A E R.
Munsa Lanamni Argumentatio deprompta ex eo quod
humanus Animus neque in Somniis intellicendi
poteltate destitui, aut in corpus
converri potest.
E P X T V 5.
Tioiturnec propria voluntate nec alio cogenie id Animus patitur.
unde id pari potest, an quia invitos nos plerum que opprimit (omnus
meduendum est, ne quorali defectu Animus convertatur in corpusi
Ouasi vero quoniam somne membra nostra marcescunt, idcireo
Animus sit ulla ex parte debilior. Sensibilia tantum non sentit.
quia quidquid illud est quod somnum facit, e corpore est, atque in
cortorectatur. Corporeos enim sensus sopit, es claudit quodammodo. it a (ane
ut cali commuatom corporis cedat anima cum voluptate. Duia secundum natu-
ram est talis comiutatio, quae reficit corpus a laboribus; non camen haec adimit
Animo, velsentiendi vim, vel intellisendi. Nam es imagines sensibilium praesto
hahet tanta expressione similitudinis, ut eo ipso tempore discerni nequeant abiis
rebus quarumimacines sunt, et si quid intellieit aeque dormienti, ac vicitanti ve-
rum est. Nam verbizratia si per somnium disputare sibi visus fuerit, verasque
rationes secutus disputando didicerit aliquid, etiam experses uct eodem incommu-
tabiles manent; quamvis falsa reperiantur caetera, veluti locus, ubi disputatio,
ex persona, cum qua disputatio fuisse visa erat, e verbaipsa, quod ad sonum
artinet, quibus disputari videbatur, es alia hujuscemodi, quae etiam cum ipsis
sensibus sentiuntur, acunturque a vicilantibus, praetersant tamen nec ulla ex
parte sempiternam praesentium verarum rationum assequuntur. FX quo collicitur
tali commuratione corporis qualis somnus est, usum ejusmodi corporis Anim e non
vimpropriam poseminui. Postremo si quamvis locum occupanci corpori. Anim
eamen non localiter junritur summis illis aeternisque rationibus quae incommutabi-
iiter manent, nec utique loco continentur, prior afficitur anima, quam corpus.
nec priortantum, sedetiam magis. T anto enim prior, quanto propinquior, e
eadem causatanto etiam magis, quanto est corpore melior. Nec ista propinguitas
loco, sed natura ordine dicta sit. Hloc autem ordine intellisitur a summa essentia
speciem, corporiper Animam eribui, qua est in quantum cunque est. Per animam
ereocorpus subsistit, es eoipso est, quo animatur, sive univer saliter ut mundus,
sive particulariter, ut unum quodque Animal intra mundum quapropier consequens
exat, ut Anima per Animam corpus fieret, nec omnino aliterposset. Duod quia
non sit. manente quippe Anima in eo quo Anima est, corpus per illam sub sistit.
dantem speciem non adimentem, commucari in corpus Animi non potest. Si enim
non tradit (peciem, quam sumit a Cummabono, non per ilam fit corpus, e si nan
per illum fit, aut non fit omnino, aut tam propinque speciem sumit, quam Anima.
sed es sit corpus, e sitam propinque sumeret speciem, id esset quod Anima, nam
hoc incerest. Poque Animamelior quo sumit prepinquius. Cam propinque autem
corpus sumeret, si nonper Animam sumeret. Ptenim nullo interposieotam propin-
que otique sumeret. Nec invenitur aliquid quod inter summam vitim, quae sa
penria, e veritas est incommutabilis, es id quod ullimum vivifreatur, id est
corpis

## Folio 382 — 82792707X:0410
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000410.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
L ANY IM AP
corpus, nisi vinificans Anima. Duod sirradit speciem Anima corpori, ut sit cor
pus inquantum est; non utique speciem cradendo adimit. Adimit aurem in corpi
Animam transmutando. Non Situr Animasive per seipsam corpus sit, quia non
nisi Anima manente corpus per eamsit, sive per aliam, quia nonnisi iraditione spe
ciei sit corpus per Animam, e ademptione speciei Animain corpus converteretut
(converteretur. Hloc e arationali Anima vel vita, quod nec in eam rationa
lis Anima converritur: dicipouest. Et ipsa enim nisc inferiore ordine rationali su
bijceretur, aeque sumeret speum,  talis esset. F raduni ersospeciem a summa
pulebritudine accexiam porentlora infirmioribus naturali ordine. P. tuique cum
tradunt, non adimunt. Foque sunt, quae infirmiora sunt in quantum sunt, quol
species eis quass a potentioribas lraditur. Duae quidem potentiora sunt etiam melio
ra. Quod hisnaturis datum est, qua non mole majore plus possint, minoribus
molibus, sed sine rumore ado localis magnitudinis eadem specie potentiora sunt.
quameliora. In qua eenere est Anima corpore melior, e potention. Ouapropter
cumper illam, ut dictum est, corpus subsistat, ipsa in corpus nullo modo vertipo
test. Corpus enim nullum sit n accipiendo per Animam speciem. At Anima ut cOr.
pus fieret non accipiendo spectem, sed amittendo fieri posset. Pt propierea hieri nor
potest, nisiforce loco anima comtinetur, ex localiter corpori iuncitur. Nam si il
est, petest eam fortasse majormous, quanquam specisiorem in suam deteriorem ver.
rere speciem, ut aer majorietum minorem. Sed non est ita. Moles quippe omnis
qua occupat locum, non est in sinculis suis partibustota, sed in omnibus. Duare
aliquapars ejus alibi est,  alibi alia. Amma vero non modo univer sae moli cor
porissui, sed etiam unicuigne particula illius tota simul adest. Parris enim corpo
ris passionem corasentit, nec in loto tamen corpore. Cum enim quid dolet in pede
averciur oculus, loquieur linena, admovetur manus. Duod non fieret, nist ia
quod anima ineis partibus est,  in pede sentiret, nec sentire quod ibi factum est
absens posset. Nonenimnuncio allquo credibile est fieri non sentiente quod nunciat,
quia passio, quae sit non per continuationem molis currit, ut caeteras Animae paries
quae alibisunt, latere non sinat, Sed illudroca seneit anima quod in partieula Lit pe
dis, e ibitantum sentit, ubt .Fota iritur sineulis partibus simul adest, qua
tota simul sentit in singulis. Nec tamen hoc modo adest iota ut candor, vel alta
hujusmodi qualitas in unaquaque parte corporis est. Nam quod in alia parte corpus
patitur cum coloris immulatione, potest ad candorem qui est in alia parte non pertine
re. Duaprepter secundum parles molis a se distantes, e ipse a se distare convinet
eur. Non autem ita esse in Lmapersensum, de quo dictum est, probatur.
AI A I Y
S I
AOt ODITCO PRIMA.
In Tomine dormiente nullo pacho intellicendi Virente destienitur
Animus, sed adhuc cogitat, e vivit.
Onnoabreptus, reens diciturhomo, cum lenlus racant,
Ociantur. Lacirco oprime senluum feria LomnusnunCUPatuT. C et
Somnussen- Lalicaurem ab opere senlus, cum obnimiam spirituum Animalium, sire
num feria Lucs Languinisdissiparionem, aded nerrilazantur, et hebesculs
organa, ut nullo pacto pernerrorum silamenta ad cerebrum usquere
rum externarummoriones propasentur, ur senlus perceptio excitetur
nuneuxabi

## Folio 383 — 82792707X:0411
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000411.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
LM MORT ALI E A TP:
in Animo; Ninchlm hetMploportione quadam tendantur uciplisau
Zilianribus externa corpora luas imprectiones ulque ad nerrorum ori-
Einem in cerebrum eribrare, X imitrere valeane, nunquam sentiet Ani-
mus, adeoquelaxatisnerris, sommum, sire senluum racationem contin-
Serenecesse est. Senlacioenim, ur alibi dicemus, nihil aliud eAt, nisi
perceptio quedam in Anima excitara, occatione motus, qui a rebus ex.
ternis nerrorum extremitatibus communicacuss ad cerebrum usque ex.
CuxTIE, AC PTODASATUT.
Jam ex hoc quod in somno humanus Animus à sentiendo cesset;
tantum sequitur Animum sentienditacultatem nullo modo in fom.
nis exercere, non autem sentiendi rirrute prirari, quae illicoin actionem
exumpit, dum ad pristinam censionem in risilia nerrorum Ailamenta lc
sereltituunt. Dum autem pisrelcit e feriatur sensus, ob rehementio.
rem spiricuum Animalium in cerebri substantia copiam, ex rumultum,
plurimum rigere solet in Animo phantalia, Rreimaginandi porestas,
quae quodammodo innumeris corporum idolis, e imaginibus oblella,
X oppugnara, tam viride corporum similicudines animo extribet, ut il.
las haud facile abiphlmet corporibus secernere raleat.
lam cum Commians Animus reluti imaginandi V irturc posidetur,
ac Censilium rerum simulaeris occupatur, expissime intelligendi facul.
tasmagis expergetacta, le se quodammodo tumultuanti phantalie Pele
immiscere saudet, ut non tantum in somno imasinemur, rerum etiam
intelligamus, quod ingeniose Ausultinus, Animi in Comno disputantis
exemploexplicat, et contimat. Oux cum externa die attente exven.
dissemnocte luccedente, omno caprus, e iplemereso, quod in Augu: somnium su
Rini Opere legeram. Cumma cum animi roluptare expercus lum. Imd choris quo in
sinabar enim Comnians, me cum doctissimo quodam Amico in celeber. somnono lat
rimoDire Lultinx Cicenobiocommorari, cui ut illius interrosationi ri, verume
bus latistacerem, huiustertix Partis, quae in hoc Opere continetur, (co. intelligere hu
Dum, arsumentum, ac methodum explanare. e ostendere exortus
num ostenut
Cum, rationem reddens, cur retellerim Ppicurum. e urraque Mechodo cur-
Analyrica, e Syncerica, Creometrarum more, ulus Fuerim ad Auguctini
doctrinam de Anima immorralitate aperiendam una, et roborandam.
Idcirco de sempiterna Arrium, ac disciplinarum veritate, quin etiam e
deRationis immutabilitare, e necestaria cum Animo coniunctione ra-
lide, _ acriter disputare expi, ut tandem a lomnoexcitatus, in hec ver.
bacrumperem, Tam Comniansintellisebam. Px quomaximam volu.
piacem capere mihi rilum est, dum ec ipsummet comnium inconcuso
Arsumeniomihi fueric ad Animieternitarem deresendam, quam eri.
silansme feliciter cum Augustino erelase percipiebam.
Neque opDonas phantasixtismenta, X larras esle ea, quae in fomniis
cernimus, e imaginamur, utnon verum, sed falsum tantum nobisre.
Praelentetur. Nam quamris ez, qua ad imaginarionem spectant, talla,
Xlarratalint, uc in Somnioame exposto, Perlona, cuimea cogitata
aperiebam. Cvenobium, in quo disputabam, _ alias loci, aut Persona-
rum circumtantias, quarum tantum imagines, ex similicudines qua sdam
habeba, mihilominus immutabiles ex eternae reritates, seu llationes que
2d Animx immortalitarem meique operis ordinem, ex methodum
oltendendum runc mitui offerebantur, haud talsae, et fusaces, sed vere et
cirrd
rum imarina
num Ani

## Folio 384 — 82792707X:0412
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000412.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
 A N IM AF
ciactionem in Animsessulsebanc, cum xque de eademcerritudine
tam in Somnio; quam in Vigilia in animomaneane, X inrellisantur.
Licerersores, quae sensibus, ex imaginatione percipiuntur extra ani
num nt, immucabili camen quadam prxelentia intellisenri animo Ve
rum semperaffulset, in semeripso enim haud de foris lempiternas, d
immortales artium, ac doctrinarum llariones intuetur Animus. Idcircq
fatendum est, quod tomers somnus in corpus, ec ors ana agens sentiendi
exercitium impediar, actamen intellisendi actionem, e Virturem nullo
modo extinguie in Animo arque adeo hic eriam in homine dormienre
manel, ac lubtutt.
Non tantu aurem in Somno porestas intelligendi incolumis in anis
moconserratur, verum etiam tantorobore, ee viracitare perpetuori
vens, agitatur, X afticitur Animus, ur sire erigilemus, sire dormiamus
numquam ociolus a cogitarione vacar, sed semper actucositat, ut la
cositando cellarer, in nihilum abiver, ac cranesceret, quod quam rerita,
riconsencaneum sic, suse in meis inrecisationibus oltendam.
ELO SE CV ND A
Propinguror magisque asnis est primis, e aternis rationibus hummancts.
Animus, quam corpus.
PROPOS
304
In somnio im
mutabilis ve-
ricas anime
prasens est.
OAquam Augultus otenderit in humano Animo, accedente so
Lmno, althuc maltere porestatem intellisendi, ad jam expolitam
Propostionem delcendie, aruens magis appropinguari, ee ut ita se
suenstinias. Cam immediarius conjunsi primis, _ xrernis rationibus incommuta
bili scilicet rero, hominis Animum, quam corpus, quae a Pervo ex du
plicicapireinnocescir, primo quia cum primum, e incommutabilere
rum, in quo cunctarum rerumrationes, _ idex continentu, sitipsemet
Animus perfectistimus, Cujustota natura est, ur omnia perfectisime in
relligat, necessariointertur, majoremaftinitarem, e cosnationem ha
berecum cohumanum animum, quam corpus; nam Animus hominis
tinica quaedam incellisendivircus eAt, atque adeo rarioni inseparabilt
ter conjuncta, secus vero corpus, quod urporeiners, _ CmOrrua qux
dam excentio suapre natura vitâ carens. maxis distar à pertectilsime
Animo. Ccu incommucabili rero, quam Animus. qui illi propil
quiorest, ac similior.
Dcinde humanus Animus, e incommutabile rerum nullis loeisCOn
tinentur, secus rerocorpus, cujusmoles sparium occupat. Cum erse
eodem pactoi spatiorum dimentionibus sempirerna rario, Xt Animu
abhorreant, sequitur prius ac excellentius incommutabili verOCOMIUI
Bi Animum, quam corpus, arque adeo masisprimis, _ xrernis ratio
nibus aftici Animum, quam corpus; majorem enim proportionem hd
becincommutabilererum, cum incellisence Animo, quam habearcu
mole, ac rrina corporisdimentione. Huc accedit provinguius esse ila
commutabili Veroidquod asendi robore poller, quam quod ad patiell
dum cantum aptum est. Si isitur in homine rere solus asic AnimuS,
corpustamtum paritur, sequiturmasisapproximari ec assimilariincom
muta.
Duplicirer
Cerria deme
Tracur..

## Folio 385 — 82792707X:0413
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000413.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
IM MORTALITATE.
3
mutabili rero (cujus rora ellenria eAt ixsum X perfectistimeas ere), Ani,
mum, quam corpus quoderar demonstrandum.
PROPOSETIO FBRTI
Elcgantissimus rerum, es universi ordo sequens est, sub perfectissimi, e in
commutabilis Animi imperio finitus es imperfectus jacet Animus, cui
singula subduntur corpora, quae ab illo speciem, robur, ac
palchrieudinem accipiunt.
ac propolitio interruxto, nimisque obseuro sermone indigitatur
LL pocius, quam demonstratur in textu supra exposiro ab Rugustino;
qui in recractationum libro secundo cap. 9. temere deinde a se pronun-
ciatum fuisse, corporis speciem, _ pulchricudinem corporibus, me
diante creato Animo, rribui, nosadmonet. Nostamen expolitam af.
sertionem juxta Ausultinimentem proviribus aperiemus, ac tandem
illam a remeritaris nota rindicare rentabimus.
Rugustinus Platoniee Philosophix addictus, ut rerum ordinem, d ingeniosum ac
elegantiam explicaret, hoc pactoratiocinari videtur.
peracuti Au-
Primo in hac rerum universicare incommutabilis, e prima PPentia cinium.
Singulas in se perfectiones amplectens, regnat, pertectisimus nempe, ac
sempiternus Animus, in cujus suprema intellisentia omnium rerum
primxe, ex immorta les rationes elucent. Hlic aurem infinitus Animus
Paricer cum rempore urrumque mundum efformarie. Incellisibilem
Scilicet e corvoreum efformarit unirerlum. Mundusintellisibilis lin-
sulastinitas, ex creatas mentes continet, quibus tanquam esentiarum
ingenitus A
oriso, incellisenciarum lumen, omniumquererum seopus, aC meca, nimus sineu-
pertectissimus praesidet, ac consulit Animus, qui in camdem Cuam in. los crearos
Animos in
commutabilem veritarem e ingenitam Capientiam, tanquam in uni uuum quo.
versalemmentem, in unum quodammodo sinsulasfinitas menres unit, dammodo in-
ac colligit.
Alter veromundus, qui corporeus nuncupatur, mundi sensibilissa-
bricam, ac quidquid exiensione, ex mole predicum cM, amplectitur.
Hlic autem corporeus mundus magis distat a prima, e immutabili essen-
tia, quam mundus intellisibilis, nempe creatae mentes, que se ipsis, haud
mediante altero, promodo luo incommutabili veroconiunsuntur, ad
quod immediatius, et proximiusaccedune, quam COrpOra, UTIN PrRCC-
denti propositione ostensum est. Tdcirco pertectissimus Animus primo Dersectissimus
animus ad
e immediate incellisibilimundo, nullis locis compraehenso, copulatur, corpurei 
quenullomedianteresit, moderatur, ac pro suo lubitu muleitariam versum mode.
asticie. Deinde intelligibili mundo uritur, ut illiusmedio corporeum randum, mu-
do utitur in-
universum tueatur, ac subernet. PA nam que mundus incellisibilis, dt rellisibili,
spiricalis collocatus inter primam, ex incommutabilem essentiam, sei
pertectistimum Animum, ex mundum corporeum, in quibus cribusna-
curis supremum medium, ex intimum, quibusintesra rerum universi
tasablolritur; continentur. Supremum in Animovertectisimo etso.
relcit, intimum in mundocorporeo, medium rero, quo supremoinf-
num adnectitur, in mundointellisibili, seu in crearis intellisentiisclu.
cec. Jam in mundo incellisibili non sinsula mentes aequalis lunE
C
r0b0
eustini ratio-
enfinitus es
semeripso col.
unit.

## Folio 386 — 82792707X:0414
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000414.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
386
E ANIMRE
robors, e HIcuus, sca ana alia porentior, ae pertectior est.
Flinc in eodem Intellisibili Mundo quedam mentium subordinatio
ell. Ouipre collocantur inferiores (ub Dorectate Superiorum, quae soli
perfectisimo Animo Tubiacent. Onia vero Mundus corporeus imme
diare Mundo incellisibili iunsitur, ideo, perfectistimo Animo impe
rante, inter creatos Animosporentior, ae perfectior felectus cAt, qui
corporeo Mundo relurimasno. _ orsanico corpori coniunctus, et
insinuatus, corporei Mundi speciem, pulchricudinem, et harmoniam
cullodirer, tueretur, dc conservaret, qui nimirum undique in Mundo
corporeoagens, ac praesens, mundum ririficaret, vitam, ac motum illi
dam reru sub-axtiretur, atque singulas Mundi parres in unum collectas detineret.
ordinatio est. Dum aurem hie porentior Animus, tanquam Orbis Anima, ex spiritus
quidam Onirersalis, insentissimx mundavorum corporum moli overa-
tionis pexsentia admiscerur aonum sen sibilis Mundi Animal emer-
sat, atque in lucem prodeat; quod elesantissime Platonicus Maro se
quentibus Carminibus expreMe. 
Spiritus intus alit, eocum diffusa per Orbem
Mens acitat molem, ee marno se corpore miscet
Porropreter Vnivertalem Orbis Animam, qua inteser corporeus
Mundus perpetuo foretur, e vivitieatur inferioresalixMences ordina
Ex fuerune urmoderarentur, de cucodirent qua (dam organicas materie
vorciones, quibusdum creara Mens modo sibi congruo immilcetur, de
allociatur, insioniora Animantia nempe homines in conspectum re
Miunt, ex efformantur, quorum Animus incommutabili Vero, primisni
mirum, _ xrernis Rationibus immediate coniunpitur, utnihil inter ip
Dlum. X perfectisimum Animum intercedat; ratione vero corporis, in
quodtanguam corius mundi fraomentum Vniversalis (piritus agic
Mundi Animae quodammodo fubiaceat, quemadmodum singulx inte
riores, ex irationales Animx illi samuleneur, uc imbecilliora, ex inte
riora Cuperioribus, e porentioritius, ut Onirers ordo exposcit, suber
nentur. Secundumhanc suppositionem Ruousinus im2ginaEuE, pFE
mam, e incommurabilem P.sentiam, quae se iped pulcherrima, ac lum
me ordinara est, primo speciem, ex pulchritudinem Ainiro Animo clar-
piri ut hic non obaliam rarionem sii Animus, nih quia formam, ac spC
ciem suam a potentiori Plarura accepit.
numani Ani Detuee vero pucal ex finici Animi Virture ac presentia speciem, ac
pulcheccudinem in singula mundana corpora derivari, quxe non ob
Aicirosse oste aa flarionem subsltane. _ pulctira dicantur, nisi quia illis vim, For
dic Augasti Matut, dCcancaneacus Animusimparcieur. Tuxca quem modum
ratiocinandi incelligibilis Mundi rita perfectissimus Aninms est, rira
vero Mundi corporei ck ipsemet creatus Animus, cuiusvireure, propri
Specie, e pulchrieudine saudene corpora.
TIis jactis tundamentis, Augustinus oRtendere enititur nulla Ha-
tione Animum humanum posse in deteriorem corporisnaturam.
etiam Comni corpore, et sensuum ocio accedentibus, conrerri.
NamsiAnimus speciem, ex elesanriam a summa, sc in commuta.
bili P. Senris recipie, fanemelior, _ Pertectior eA COrpOre, quod
ideo subhllic, quia ci speciem, dc corpoream formam elarsitur Animus.
Nullo ersopactoxoieA Animus conrerriin corpus, primo quia amir.
TCTCL
Intniverso in
sellisibili qua
mum neque in
somnecorpore
15

## Folio 387 — 82792707X:0415
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000415.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
PMTATORT RLETRTE.
teret (uam speciem, ex pulchricudinem, quam recepir a summa ex prima
Psentia ex qua nulla creata Vixture sirecorporis, sre Animi, UE LUPEX
probatum est, prirari porest. Deinde si Animus Speciem, ex pulchritu.
dinem corpori eribuit, dum Animus luam exuens speciem in Corpus
conrerteretur, cranescente Animo, eriplum corpus suam speciem amit-
ceret. Ilam non amplius adesser Animus, qui corporistormam, e cle-
Santiam Cultineret, ac tueretur; Aequeadeo maneret, ac lubhAeret cor-
Dusprovria specie, ex pulchritudine deltirutum, quonil absurdius. Id.
circoneguit Animusheri coapus, secus Animus haud praberet, led po-
tius speciem, e pulchricudinem corpori adimeret, ut cademres, com-
mutato in corpus Animo, corpus esetut Ansitur, _ pariter non eNet,
quia dum exhrac commutatione perit Animus, illico specie, ec pulchri.
tudine corporis dempta, ex iplum rollitur corpus. Patendum isitur cA,
ad hancrerum pusnamricandam. Animum non posse adeo in Somno
FOxpe(CCrE, VE tandEM IN COFDUISCONVeTTaTuT.
PROPOSETIO OVARTA.
Nulla corporis mole humanus constat Animus.
X praecedentibus Propostionibus cridenter patet hec ANertio.
L quam fusius explanabimus, atque ralidius oltendemus, dum nO-
Arasinstieuemus inreltigationes. Racioramen, qua ad illam demon-
Arandam hic uricur Augustinus sequens est.
Corporismolestalis nacurx est, ut quamris pori spatio, quo compre.
henditur, eora respondear, actamen nulla cius parstori spatio, sed sparii
Parti tantum consruit, uc una pars scibi, altera alibi. Ldcirco s corpo.
rismole, e magnicudine inseructus eser humanus Animus, hiC ITa COF-
Pori orsanicoconiunreretur, ut tOtUS eNCL IN LOLOCOrPOTC, parS Vero
Ellius, corporis partiresponderer, ucuna pars Animx esler in pede, alia
in capite in corde alia ec. Atquihocnullo pactocontisit. Nam shy-
umodi se haberet Animus, cum spina exempli gratia rulnerato pede,
doloris sensus excitatur in Animo, haud torus Animus dolorem in pe.
de sentiret, sed rantum illius pars, jua in pedeiacet, quod cerre falsum
est. Nam non animi pers, sed totus Animus, qui in oculo, capite, auri.
bus, exreri (que corporis partibus ririt, ex immoratur dolorem percipit
in pedeseRectioenim, et commutatio, quam patitur pes, tori Animo
manifestatur, ut tusus cum Augustino ostendimus in Libro de AnimX Zocus sanimus
Ouantitate. Si igiEUE ANIMUS NON tantuM in EOIO COrPOTC, Verum verationis pre.
sentia rori cor-
eriam actionis pEXCentia in quarismInIMIA COrDOTISPAFECFOTUS, XL INFC. pori, e cuili-
Ser adest, manifeste intertur, Animum omni corvoris mole destirurum bec corporis
parci reseon
esc. Hinc concludir Angustinus. Scorporismoles non eA Animus, det
nullopaceo timendum est Animo, uc a corporemaioris mosis ab(Or-
beatur, eomodo, quo sepeinsentiorrer minoremisnem reluri in se
converrit, ac transmutat.

## Folio 388 — 82792707X:0416
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000416.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
15LlL AL LsB
Ll. L 11 l d1d.
Ltandem praeter expolitos modos aliquis supereset, quo explicari e
concipiporek humani animi interitus, pocissimum estet, quidin
Somnopisrelcens aliquando, dum ab omni actione racaret, in COrPUS.
COMVeTIETETUT.
Arquietiam in Somnoporestas intelligendi in Animovirit, ecinco-
lumismaner ex Propos. I. Ouin eriam corpOriS MOICCAYCT, _L COFPOTCDET.
fectior, ac praestantior CA ex F ropos. 4. 2. 85 3.
Nulsolisitur pacto continsere potest Animo, uc in cOrpuS CON
vertus, intereat randem, ac craneleat.
Psus Aueustinensis Areumentationis, C5 nostri Apparatus ad
Epicurum refellendum.
nimum im. CLmasni ponderis aliqua ratio eNet, qua ab Exicuri sectatoribus
porcalem esse  Lhimae humanx mormlicas aliqua salcem verisimilicudinc ostendi
demonstratur. Pollet, Profecto ca eNet, que ex lomni narura depromitur, quia sci
licet dum lomnoaccedente larantur nerri, ex hebelcuntorgana cor-
poris, laxaturpariter, estorpelcir Animus, quiinhomine dormien.
ie a lensusactioneracat, ac laepissime penitus a cogitandocesat, quod
inditium est, aiune Epicuriallecle, corporee naturx Animi, ejusque
indissolubilis rinculi cum corpore. Atqui fallax prorlus est, ac nul
lius momentihecarsumentatio, quae taltum supponit, e sensum cum
intellisentia contundit, supponit enim in somno abomnicositatione,
_ incellisendi actione racare Animum, quin etiam ex impedita sen
uum poteltare intellisendi defectum arguit, quxe omnia a rericatealie.
nistima sunc. Si quidem octendimus, X robultius in nostris inrestisa
tionibus aperiemus, etiam in fomnoasere, rirere, _ intelligere Ani
mum, qui ethi aliquando ob orsanorum defectum. es imbecillitatem
2 lentiendo racet, nunquam tamen a cositando, e intelligendocestat.
quineriam oltentum est, nunquam possein somno adeopigrelcere, et
everrari, uc tandem in corpus transmuretur. Facendum igitur elt
omniri, ac ratione aestitutam esse P picuri doctrinam, ut Animx noltr
caducitarem, vel minima probabilicate. oAtendere valear; adedenim Au-
suctini arsumentationes solide, ee ralidae lunt, ur simulcollisatr
inexpusnabilem quamdam rationem conticiant, qux dum erideurer
Mentis nollre Immortalitarem nobis aperit. Ppieurce doctriur faln
tarem, ac tallaciam detesir penitus, acprolternit.

## Folio  -  — 82792707X:0417
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000417.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
VLORAM, CAPITEM, FT PROPOSITIONUM.
Suibus Pralens aiblritur OpuS.
Ybi quidquid in hoc Opere pocs capnt, a
demonstratur. breviter aperitur.
Pasi.
LRS PR FNT A.
Anima FTUManZ Natura ab
seitem Augustino derecta in Libro de
Alma Ouancitate.
AVOVSTINNS MEDITANS.
In Libro de Animae Ouancitate.
In hac accuracisima Animae humanae invecti-
Sacione nirerh Operisidea e mareria, quin
etiam Augustinen(is Philolophiae, Mentis no-
Arae indolem respicientis, veluci Elos acrobue
contineneur.
DEVI AVREEI AVOVSTINS
Iipponentis Episcopi, de Animae
Ouancitare Liber.
ExPOSTiO. Explanatur Ticulus, Cen quidhicani.
ma, quidre seniticet quamicas, envclea
TNT.
Admonitio.
1
Praemilso Capite octaro Libri primi Retracta-
tionum Diri Rugustini, plura lalubricer ad-
MOBEHEuT.
De Anima Duancitate.
Divi Augustini Pexrus.
Expositio certus. Pocissimum hic expenditur,
quamneile e necelsarium sic se ipsum accu-
rate investisare; acque quid inquirendum de
Anima, e haec unde scexponitur. ibid.
veluri sciplam prossstere, de scencisemrcum
Deoleiplam incelsater itueri OctendituE.
P III
PExtUS. ExPOSitiO. OIIXrItUF qUAnEA SiE Anima.
Distinguicur Omancitas in Guanciratem mo-
rea caret mole, aliquid vere sc inquiritur. Lx-
ror illorum retellitur, qui senlum adhibene
aC PHANEAAAM, UIE INCOFDOTCA CERMANE. AC
tandem in Vniverloresinlectiles, C inexten-
lasElorere, afErmatur, qua corporeisnacuris
MaGAOperC prXACHE.
lis, d vircutis. Animam nulla corporea ma-
onicudine cumere alseritur. An quod corpo-
Que Ralat.
C A L. . L + L
Textus. Expolicio. Iusticiam meliorem corpore,
aeque adversus Scepeicos, haud apPAFenTCM,
sed veram Vircurem esse oltendieur. Ex eo
quod anima ponacurincorporca, heuriquam
cum talhs ac larracis rebus confundi aftrma-
tur. Duaeritur an rere inter incorporeas na-
curas adnumerandus sit. Flumanus Animus,
TexcuS. Expolicio. Valsi error circa Anima
noctra in corporis orsanis expantionem in-
nuitur. Vera Ratio a Falsa secernitur; Ouau-
do iniudicium crumpendum (C, exDlOratur.
Eximasinum magoieudineque memoria in-
Sident, Animam incorpoream esse subtilicer
ac solide demonstratur. Refellitur praeiudi-
cata illorum opinio, qui pu anc in speculis
haudres, sed rerum inspicere imagines. Ouo
Pacto in recicularem oculi EUMICAM RCS EX-
ternae luas imprimant imaxines, inveltisatur,
acquetandem Animam insectilem, e à (ub-
cilitimo coepdre leiunetam eloe probaus. A
aperitur. Dubitatio un d emersit ac solvitur,
an Anima et (ia DeoFacta, Deocamen similis.
dici raleat. Obitex Animam cosirando
Textus Exposicio. Oualis sic Anima incellisens.

## Folio  -  — 82792707X:0418
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000418.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
Textus. Expolicio. Sensus e Maginandi Facul-
cacem corporis dimentiones minme seiunge-
re ralere ostenditur. Expendicur linex naru-
ra, ex (olo incellectu concipipole, Macheur.
Olam curpe sic rerum scienciam noeu,
50
ut nimium roces excola al.
lum maximâ xqualitale Baudere GTMAtUE
LXPOMITIF FAEIO, Cur inCOrpOrea d insectilio
Corporct ac sectilibus rebus praestent. Punct
mathemacicinatura, d insigniores affectio
nesemcleantur; acque illud in Onancicat
continua lumme porens, ac longe robustiu
ese demonsiratur. Declaratur quo pacto in
lienissima Circuli aequalitas a maxima PuI
Ativi, ec porectate pendeat. Poctremo quat
cum Arichmericae VnicaclB Comerricum a
reCCIIac Punctum aperitur.
APV I VII
TexFCS. LXPOMTIO. OnId SIECOFPOTHIT ABIIEA, CC
que pactohac in rectus lineas delinde, Mad-
BaCUE. AMIIA RALUTAM, AUE rATIOHE, AUE aU-
Thoritete nobis innocelcere, rudioribusque
hoinibus Calubriorem ac utiliorem autho.
Picacem esse admonetur. De immenso sciendi
impetu asitur, ee quid maxine veacis
Textus. Exposcio. Duo pacto quaevis corporis
dimensio menluretur, quitre sic corporis:
ticudo explanatur. Corpole, linea, superHC
ac Puncto invicem comparaclo, lineam supe
sciei de corpori praectare, lulsctum linea De
Fectius esse, Concluditur. Nontancum vera
quisicion sa s
EA P V F VIII.
Frioneulo Fguslatero lissg ulos ongulos invi-
cemequari, Geomerria docente, Aatuitur. 60
Textus. Enposicio. Decriplici rectae lineamo.
iu ac circul sche eoade. BoloCir-
culo lolida Problemata sMar e solri
Ponertnnitur. Triansulirecmel natura,
ec oltoo explanatur. Machelm eridentia, e
certiuane linguiishrumanis artibus, ac dilci-
plinis praestare admoneent. Ac postremo in
A P V P XTI
lineam, verum ec Animam llam intuenten
incorpoream esse probatur. In dubium rer
cur an incorporeum ab AMIMACOrPOrCA CC
nipoMF.
PV T XITI.
TextS. Exposicio. Ouid sic Racinalis Anima
inguiricur. Animum nitrs aliud este quan
Animum RaEuItur L CGICMMa Anima de tn
rio ab Augustino excopitaca quam diliget
TCxtuS. ExpoSirio. Figurarumipraestanciam ab
equalicate maxime vendere frmatur. OAen-
dicur crianoulum egnilacerum aliis trianeu-
lorum speciebus antecellere. In criangulo
Equilatero speciem quandam inequaliraris,
e distonancia inter illius angulos, ee latera
contineri demonstratur. Prianoulo Ouadra-
cum perfectius esse octenditur. Dua racione
in geometricis ticuris quadam immucabilis
dulticia GumastnusgeaF, aperieus.
6
LCACu. Expolicio. In quadrato summam aqu2-
licacem mirme Aorere dupliciter demonstra-
cur. in medium aftercur circulus, cui quadea-
ea Fgura inlcribitur, ut planiusconstet quan.
TISIME ExPONIEuE; acque Christiani PhilolC
Phi admonentur, uc Fchricorum doctrinare
recta olum Augustinum de Mentishumana
Laturaraciocmancem aucsant.
Textus. Erposicio. An Amma incellectira
Ouancitas, Ccu locale sparium in (ic, inquiriu.
Amimam ee linea de corpore meliorem
Oltenditur. Ausustinenlis Argumentatio re
boratur. Insectilium rerum vISACPOTeNCI
commendatur. Fixempro Ciculi incorpores
Cinlectilis Animae porectas _ praestantia ex
Plicatur. Nihil incerporeis rebus porentius, c
magnificentius esse ctacuitur. Postremo et
tacem iis contummanisectari, qui illam callo
ac pie inquirune, admonetur.
A PY T XV.
Pextus. Expolitio. De MachematicaruMaILC1
plinarum ucilitare, e prahancia asItut
duid sic impudens Dubicacto dectaeatur
67
Y X
DV F XIV
LV F X
cum haec ab satate recedat.
CAP V I XI
Tentus. Exposuio. Incec planas SguraS Cube.
Certiorem ac nociorem nobis esse Animus
quam corpus ottendiur. Luput dubicat

## Folio  -  — 82792707X:0419
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000419.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
in medium aftereur, qua Lpicuri Scllalctes
animam corporcam, et dirisibilem elle pro-
bare contendunt.
CALVI AV.
Pextus. FxPOLicio. Maius, e Melius invicem dil.
crepare tirmo ee acurorariocinio demonstra-
cur. Virrucis nacura decesitur, aeque in qua-
dam aequalitaris specie, ec ordine res amandi,
sicam esse probatur. Denique concluditue
adversus Epicurum, Animam ad aucto corpo-
rethaud maiorem, sed meliorem dumtaxat
eradere. Antemporum incrementa tandem
AnIO PTOHInE, explOTatuE.
C ALVL ZVI
Textus. Exposicio. Nonmodo locorum, verum
neque temporum incrementa ad Animum
auendum conterre subciliter octenditur
Ouo pacto secundum Aucustinum corporum
incremenca a vi seminis, ec ab occulta qua-
daM HUIMEFOruMnaturA pendenne explana-
tur. Virtucem incorpoream esse, et ab hac
Animae incrementa Colummodo originem
erahereaperitur. Demum concludieur Ani-
nam haud quancirace molis, sed tantum vir-
turis ac pocectacis pollere.
FOL
CALVL LtLLI.
Lextus. Lpo. Ocuo opulatur, dsCre.
Scente Corpore pariuet et smus auecuut.
Idcirco prore naca exponitur, quid concinsau
Puero loquendi ulum acquirenti, quin etiam
Termonis insticutio et natura paucIS exPONI
tor. Ac demum ctatuitur Arcium exercitatio.
ne haudmaiorem, sed peririorem humanum
veri Animum.
cadic, an cum corporis pariter, et AnimX Ni
seneur rires, mole et quantirace amplior Hac
Animus. Fpicuriraciocinatio quam Fa llax lic
de inanis octenditur. Ouid ad vires augendas
cum Animae, cum corporis maxime conte.
rat, explanatur. Tandem conficitur, nulla
corporum moxnicudine hominis cumere AII
mum.
PExtuS. Expolicio. Aperitur, qua ratione Ani-
mus in corpore elle, corporeisque oroanis ad-
nectidicatur. De Aechereo Halitu incere-
bro, nerrorumque origine potissimum re-
snance, copiosc agitur. Ex quibus causiscor-
Poris emersant vire s, Catuitur. Lac Ponremmo
corporis adauctis riribus, haud maiorem eva-
dere Animum octendieur.
LP Y Y XXII
Feacus. F.XPoltio. Ppicuri dubitario ex sentien-
di tacultate deprompta exponitur. Ingenio-
Sa e Colida Augustini Detinicio de lenlusna-
cura inmedium adducieur, aeque diligenter
examinatur. Dum enixe inquirtur, quid con-
ringat oculo solem inspicienei, oculum senei-
re ubi non est demonstratur. Uc quaratione
sentuum operatio innobis pertciatur, pla-
nius inorescac, de nerrorum e aetherei hali-
cus indole, ee nlu plura haud concemmenda
excogitantur. Acque dum humanum corpus
veluri machina, ee mulicum instrumentum
imaginatione revolvitur, quo pacto corDOTa
i excecna Animum ad CenciendUIM PEOVOcenE.
aPerituT.
Hee ostendicur. An Anama Corporis o SaIIS
adnexa, lecum arres de dcipintas alunetic, in
Textus. Expolitio. Accurarius Augustini De-
Ainicio de sensus natura ad examinis crucinam
rerocatur. Aliud esse sencire, aliud copnolcire
probaeur. Ausustini det  du–
bium verrieur.
PV Y XXIV
Textirs. Expositio. Aupultinensem Definitio.
nem circa sensus naturam legitimam et rario-
ni consentaneam esse octenditur. Sanae DCA-
nitionis dores expenduntur. Plura sibi objicie
Ausuctinus, quibustradica de sensuum indo.
Je Detinicio, oblcura, de viciola este videtur.
Textus Expositio. Ouxritur, an Animus huma-
nus cum discic, maior, cum vero oblivilcnu
mistor tieri dicatur. Cospensel Animi incre
menta quadam preportione inricem conre-
dubium revocatur. Plalieu leminilcentia
exponitur, acque pro bus erroribus ex-
pursata, Orchodoxa Doctrina accommoda.
1c
Tur.
C. Fapo1.  penorud quaestionem

## Folio  -  — 82792707X:0420
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000420.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
EV F XNV.
bus, eccorporum contuccume avocemus
Animum, nos horrarur Augultinus.
Texcus. Exposicio. Pierum Ruxustimus in du.
bium vercie. in sensus detinitio, quam suprd
tur. Sexrem eradus, per quos ex intimioribus
ad sublimiora aCcendic Animus, ulterius enu
ClEAMEUF.
162
SALDTARIS ADMONITIO
DeAnimus ad se iptum accurace inquirendum.
dilponatur; humanx quoque literaturae ritis
nullo nesocio deresantur, acque vitentur.
hac Admonicione pocistimum quo pact
Deus luminolus una ex tenebrolus, restisa
bilis, exfincemprehenlibilis sic ingeniolo
Armoraciocinio explicatur. Rationis e L100
nacura peculiari methodo investisatur. L
terariae hominum exercicationes in necello
rias,utiles,  superracaneas, ee noxias distin.
suuneurs. Inconcula tandem resula Armatur.
quanecellarie, et utiles dispucationes à lu
perracaneis, et noxiisciera dubicationem le
60
tt etd
E A R S SF C V ND A.
Ouxeritur, A Cuta Ae ammisiniuriam. Animae FTumanX Nacura ab A2pustino detett
Anima corpori copulata, in corpore Fa-
menverenon esse, dici raleat. Duo pactoAni
ma in corpore sit exponitur, ec an Serpentum
discino corpore, de Anima pariter Iolratur, ex-
venditur. Postremo dubitatur, an lacertorum
discisorum Fragmenta invicem diliuncta, vive.
re possinc etiam hillorum Anima insectilis esse
concedatur.
in Librox. De Trinitace.
Auguctinus Animae nostrae nacuram, mira qu.
dam Anairsi. summoque acumine perres
pansin Libro X. de Trinicate. Scu Auchost
Paraphralis in Librum Decimum Aurelii Au
gustini de Trinitare.
190
Augustini inrestigatio de Nentis LTumana na
tura in Libro X. de Frinitate, diver(a ratION
exPOTiCa. Seu Augustini AnimUS LuE NacuTa
intignius, ac Princeps actributum, 2N2IYLIC
methodoercositans.
In hac subcitissicsa, e vene Divina Humana
Mentis disquisicione, inira quadam la saella
re, dum ab Animo quidquid extraneum c
ex lub opinionem cadic, accurare detrahitus
quid vere sic animus manifestistima scients
detegitur; ac identidem animum incorp
reum, nobilque corporenocioremetle, plan
nissimé innocelcit.
E A R S PF R.
AnimX Flumanx Nacura ab Auxuslino decec
in Libro de Animae Immorcalicate.
ApparabuS. Ad Animae FlumaImmorca
tem iuxca Eirmiorem Augustini Mechodu
Propugnacam, à capriola Adverlantis LPiC
ri arsumentatione quam facillime rinch
candam. Sequentibus constata sercionibus
tradidit, excesu, aut defectu laboret. Vr sen-
susaratione de Sclenca cleracur, plura de
Rationis, Scientia, _c rariocinationis nacura
accurace discutiuneur. Ve a sensuum imagini-
APV F REVI
apericur. Animam lentire ubi nonels aeule
ex solide demcacu.
Textus. Expolitio. Desnicio sentus ab AusuRivo
excogicata, (anioris Dialectica legibus conlo
naoncnditur. Ouomoao inlectiiis ecincor-
Poreus Animus uasue  Corpore seltetae
C2LVS LAVI.
CA P V L XXVHIE
Textus. Expositio. Oua ratione let pIs 
Leim, illorum infectili Anima icera, e in-
Commmi remanente, adAHC IMTMIS PaRTIDUS, BC
exemplo, ingeniose declaratur ab Auoustino.
Fragmemus virane, Clesalum Neminis
AP V ip
Textus. Exposicio. Ouanta sit jincelligenris
Animae virtus ac poceltas expenditur. De
Animae pocestate, in seprem relurisradusdi-
Aribuca asicur, ubi abdiciora ACcericae sive
Mistica Pheologix arcana paueis aperiun-
CuX.
CA PV Y VETIMOM:
Stuntatium animum incer Deum _ COrPOrZ
collocatum, Cinsulis praectare corporibus
Octenditur. De duplici Anima nostrae impetu
ad Verum. e intinicum Bonum sermotiabe.
2

## Folio  -  — 82792707X:0421
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000421.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
e C, niseridens, _ indubitata ACLCHETIEFA-
tio, qua ostendat oriripocius a principB
quam C, auc ricissim, lubium, Cincerrum ia-
nec, an polita rei A, vera (ic eaula POCS B,
quam C, acquedeo tam aileHs rer
principium elle B, quam ea, qua docclene
obscuritate acque incercicudine laborat. 134
PROPOSTTTO VII.
12F Simagisvero consonet, commodius, ex simpli-
ciuscaptu, ac explicatu sic, Policam rem A,
emanare potius a principio B, quam C, aue
vicistim, insignicer probabilior erit opinio la-
evenscaulam rei A, eise B, non autem C, et
vicisim.
PROPOSTTIOVIII
Ex hoc quod res A proticisci pocest a principiis
B, _ C, niseridenter pateat non oriri actu d
principio B, eridens, de manifestum adhucnon
eric principium positarei A non esse C: ibid.
PROPOSTTIOTK
Si cademres A aeque oriripossic à duxlici prin-
cipioB, _C, ec ex alia parce apereissima, e
irretrasabilis Racio clucelcat, qua mens al-
senciri cogatur rem actuprofluere à peet
B non aucem C, cvidencissimum erie politam
rem Aactu profluere à principis B, non du-
tem C, ut omnino talleretur, acque iniuriam
interret Racioni, qui posthabito princip.
ad exponendam originem. ex coulam expolitae
rei A, non B, scd C, pocius adhiberet. 138
PROPOSTTIO X.
Feic sequentes demonstratur Propositiones.
PROCOdIIIOEKEMA.
Non est a Ratione alienum in rerum Vniversi-
care substanciam aliquam elucere, quae nthil
aliud lic praecer Animum, cuius nempe natu
ra in iplamet incelligendi porectate, quoris
Demonstratur I.
Posca Supremi Numinis existencid.
Demonstratur TI.
Policororum athomorum concurtusiuxta inlan
nientis Epicuri Comnium.
PROPOSITIO II
Possibilis est sinicus.  impertectus animus qui
corporis dimentionibus abhorrens, tocus sC
PROPOSITIOILL.
Posito snico, _ impertecto Animo, qui nihil
aliud sic quam Animus, cridencer posibile
est, adeo pose illum organico corpori con-
iunei uemutuum quoddam commercium, de
reciprocus quidam opcrationumnerus inter
Animum, SC Orsanicum corpus oriatur, acque
ab coille pendere apPaTCAE, quo Eomen nexu
Soluto, incolumis, acque illae lusmanere, et
sublistere raleat Animus.
PROPOSTTTO II
120
Neutiquam Racioni adversatur; Sed insigniter
verilimile est, humanum Animum nihil aliud
esse, quam Animum, inexcensum omnino, et
incorporeum.
PROPOSITIO V.
12
Si Animus humanus insectilis est, e incorpo
reus, nempe tocus Animus, nullo Pacto Coluto
corpore, iuxta Fpicuri principia, interire po-
cest, sed immorcali, et sempicerna vica eaude-
alio posthabico, (IFa LIC.
Amiruito.
RC BPONCT.
Sires A, nullam necessariam connexionem ha-
beac cum principio B, ut aequé emanare pol-
sic a principio C, guis ArmisSimo asSen (u ciera
Subicationem, iudicaret Policam rent H, MIMI
2principiO B; nils accesserit cridentia, quod
Docius proticilcatur a principio B, GualC, in
Fallacem, alque capciolam arl CM
incideret.
PROPOSTEIO XI.
Sinsula arxumentas, quae Pro Anima mOrIS
Sicace ab Epicuri Seccaroribus, e potilsimuM
 Lucretio in libro 3. de Rlacura rerum in me-
dium afferruneur, Cophilmaris, ac illegieimae
ratiocinationis vitio adeo laberam, ul Ho
tancum non intirmene; rerum elloborene la-
ibid.
L
doblla
PROPOSTTIOVI
Si eadem res A a pee Poteta bala . niorem de Mencis human immorlalitale

## Folio  -  — 82792707X:0422
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000422.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
doctrinam, quam Eirmiter, de Ade, ee ration
docente, proncemur.
MENTIS, ET CARNIS CONFLTCTVS
PCu
AVOVSTINVS, EI LeICVAVS
invicem DUGMANTES.
Caro live Fpicurusin Librocercio Lucrerii ae
rerum NaturA, PrO AnimX
morralitare cerrans.
SO PHIES M A I
depromptum ex L.ucrecii libro terrio. 2.37
Exposicio. Epicuri sencentia de Anima huma-
nx nacura in medium aHertur. Subdola qua
dam et inaris Epicuri Sectarorum exporieur
aroumentatio.
Contucacio. Prima Lucretii arpumentario refel-
litur. Augultinensi rariocinatione Animum
athomisminime constare octenditur. Noctri
Apparatus ope. Lucreciana Sophilmara dere-
Buntur. Ouam absurda disficilior, ec a revitare
alieria sic doctrina Fpicuri demonstratur.
SOPTIISM A TI.
24+
Expolitio Subdola Epicuri raciocinatio, deprom-
vea ex coniunctione nexu _ incremento Ani-
mae cum corpore, declaratur.
Conturatio. Fallax Epicuri Arsumentum oppu-
STratur. Adaucto corpore haud maiorem, led
meliorem Animum Reri, Ratuitur. COrpOrC
Tenelcente, due enerraco, haud raro incellisen.
di Facultarem auselcere oMtenditur.
doP H Ld M A II.
Expolitio. Duo capriola Fpicuri argumenta ex
aegritudine, dolore, Anima que mutabilitace
aCCeDTA, expLAMABEUE:
Contutatio. Duam intirma (et F. picuri ratiocina-
tio, nouri apparatus opc, octendieur. P. LL II-
Posscostenditur. Epicurus suilmet armis Op-
pugnaTT.
ibid.
Eucretius ad Cuuim errorem aenolcendum et
emendandum cogitur. NVora, proepicurisen
cenria arsumentatio apersiul, de parices
Quancum haec a rerilate deviet, oltenanu
SOP IIIS N A V.
Expolicio. Lucrerii arguntencario ex Acta AMI
mae dirilbIlIEALE, MOTOOZ AC SANIEALO ACCEPEA
explanatur.
Contutatio. Noctro auxitianCE APPaTatu, Quam
260
Fallax sic Fpicuri raciocinium ostendicur. Cur
Amimatandem a Corpore recedat detepitur.
FXemplum de Aere, a SLOrOIOBIO EXPONITE
Dua ratione Animus ab, deendo in organ
coteneoeet declaracut.
SOPTILS M A V, L.
265
Exposicio. Duplex Epicurt aroumentatio pro
ANIMR MOEEaLIEaEE exPTANAEuF, quae poristi
mum ex Animx sede, ee agendi modoin cor
Pore orsanico educitur.
Conturatio. Iltraque Lucrerii dubitatio, ex no-
lero Apparatus ie subdola ee inanis rejicitur
Duplex opcracionum genus inhumano Ani
modistinsuitur. Ouam immane candem de
cipiatur Epicurus, aperitu.
SOPHI IS M A VII. 1C 269
24
ExPOlitio. Epicuriratiocinatio collecta, ex H.
minis incerieu, ec Animi proxentione ac amc
re ersa corpus, explicatur
Contucario. Falacem, aC nuIIUS momensi CA
Lucretii argumencationem Oltenditur. Cu
OtSanicocorpore percurbato ab asendo ce
sec Animus, expenditur. PripLEX NaLuXL, qu
mani shust ucabisicace nullo pacto legici-
SO P HIS N.
Condchomo, aCcurate expONItuE. AC demul
philmatis traus crelatur.
SO P HI IS M A VI
Expolitio. Lucretii Paralogilmus porissimum
dependentia opcrationum Anima de Orsa
corporis deprometus, envcleacur.
Conturatio. Ppicuri detexitur error. Ouam lib.
repuonet Epicuri sencentia, demonstrarut
Oua raciorie Animus in aliqua corpOrispa
re insipnieer vigere, aut ledem obrinuilled
Catur, Daveis exponitur. FTumanum AmuIH
ac six, ec vivac, haudsensu, et phanlalia, e
Lol2 incellisendi virture indigere, probatus
Cuo pacto incellisens Animus a corpore l0
unctus, ienis actione excruciari valcal, af
xieur.
nostro opcuae pPalatus Lucretiani. So
1t
t l
maratiocinatiONE LILIUS MOTEASCACEMI MMIICEEI
Expon. Clcretharsumentatio deprompta ex
vini ee morbi poreltare inhomine, inmedium
DrOterEuT.
Consuracio. Fpicuri ratiocinium expenditur, et
noliroaccedente Apparatu Calsacix convin-
cicur. Principium a Lucrecio tirmatum ipla
BeC LPICur. Doctria Fallicatis conrinciu.

## Folio  -  — 82792707X:0423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
PHLSNA
mencacio adrersus animorum xeternitatem
udia parrium enumeracione animum in OrcI
obnoxium eMe lub dilo eacircinio probacur.
Contacacio. Onam inverfecta sic ac n-1d R
Fxicuri raciosinacio aperieur. Insectilia B pI
curi corpora, ex Inane, canquam delican-
eisphilolophia commenca, retelluntur. In
norum Cophitm incurrece Epicurum olten
dirur.
Exposicio. Inmedium profercur Lueverii Areu
moncacio, qua Animam sectilom _ excenlam,
adeoque n decalem :A. pcobaCuC.
Contucacio. Quim leris ee captiola se Luererii
dubiratio ex goio Aopacatu Oltem AIEUE. 
dea B5 O P H LS NE A. X. 1 s 28
Expossio. Daplex B dicurt exponitur Argu-
mencacio ex Animae orisinc, e oblirione po.
eiAi nUIM ACCCPFA.
Concatatio. Epieuri Dabieneio Coivitue. Ani-
mumhaud in semin peqpasari sacuieur, P1a-
tonis, ac Prchasorae de Animrum Deae exi-
Rencia ancE CorpOrA ex Doinicur opinio. D.
Erchasorica Mecemplicoli, ac que de Oreu de
origine Incelligencis Anime secundum Oe
chodoxorum doct inaim agICur. PPICUCCR L4-
ciacinationis dalus deregiur. Ex ingenicis
primarum reriracum nocionibus adrerlus
Fhicurum immoeralem esse humanam Men-
rem ostenditur.
1S OP H LS, M A XI.  20)
ExDOhiO. F planacur E dicuriratiocinatio, qua
ex corporis lolution, e molo quo corvoreis
o. ganis in inuatur Animus, Animum cum
corpore pariter solvi, de incerire deducieur.
Contucacio. Insdiola ec tallax E picuri argu-
mencacio deregicue una ac retellIEuE.
SODH LSM a XII.
28.
Exposicio. Epicuri argumentatio deprompta ex
nexu, de congruentia, qua invicem Animus,
Re corpus copulaneur, in medium afFerEur.
Contuestio. Duplex Epicuri Sophilina, noAro
accedente ApparaTU, deTEBITUE es OppuONd
EHT:
te
SOP H LS M A XIII. 295
Expocitio. Pallax Lucrorii A reumentatio ex po.
nicur, qua exMorcismeru, et variis homi-
num moribus Animorum caducitarem octen-
dere Lucrecius enicitur.
Cantuescio. Lucrecianae raciocinationis viria
deceguntur. Pychagorica MecemPLICOLIS ut
tidei ac Racioni dillentanea rejicieur.
Secunda Augustini argumentario ex RationIS
Matura depFOMPTA.
Ausultinus pro sempicerna Mencis humana
nacuca pugmanS. In libro de Anima
Eeteut tt
FHMa HuSCtI atG CMCaCO dEPrOMPEA ex
acccum; 2c dileiplinarum immutabilieate
9)
Leatho.
LAponitur, ec roborarur Ausustini argunien
cacio:
Augustinentis argumencacionis An2Iy is, iu qua
sequentes propociciones demontraneur.
Oiid sc disciplina diligenter oxpendieur
TI. Immutabiles, ee a corruprione immunes
Cune Disciplina. III. Semper eloee existere
disciplinas necessum eAt. IV. Il aud nulqui, sed
alicubirirere, ee regnare Disciplinas opOr-
cec. V. Substancia, cui Disciplina insepara-
bilicer inest, immorcalis est, de sempirerna
VI. Disciplina Poli Animo inseparsBIHCer III.
HaeTCC. VII. CHM FFOMINES FREIDCIMANEuE, ve-
re Dilciplinas Ponidene, quashaud corpus,
Sed animus in schabet.
Synchelis, in qua Animae eacionalis immortali-
eaS demonstratur.
rrus Angustinentis argumentacto, HIBIO
accedento apparacuaderercete LPICueL
doctrinam de hutata Lata alaia, de
copetone.
extu
Rugultinensis argumencationis AnaIy(IS,
in qua seguenres propoliciones
demonlerantur.
I. Ratio auE AnimuS eA, auEin AnimO, TI R a-
eio immutabilis est. III. OMMNC COrpuIS mu
odCUtoMa OtL CaD a
Expoticio. Declaracur perema Lucretii arpu-
tt
2
cabile

## Folio  -  — 82792707X:0424
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000424.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
quidquid in ea concinetur, corporiimlepara
bilicerinest.
Synchelis, in qua Animx rarionalis immorrali-
tas demonseratur.
Vus Augustinencis argumenrationis, noctrique
apparatus ad impium Epicuri dogma Oppu
Bnandum.
Terria Augustini aroumentatio ex ipsamet Ani
mivireure, ee immucabilitace deprompia
EpraeRantior est
eaBile eAt. FV. Racio V
Corpore. V. Ratiovere es, acque in Dniver-
Fo exittit. VI. Ouavis corporis harmonia, e
catur. II. Arces immurabiles func. III. A ali
quid immurabile, e sempiternum ett, et
tamen, ac vitam ducere non poctc, nisiin
separabilicer in aliquo subjecto, d illius sub
jectum semper este, ac vivere necessuim est
LV. In quovishomals Ai Lle ilepa
rabiliter vivune.
Syncesis, in qua Aninae rationalis immorcali
cas demonctratur
Vsus Augustinentis Areumencationis. d nostri
appAcarUS ad Epicuri errorem oppugnan
dum.
Ouinca Ausustini Argumentatio deprompta ex
necellaria humarae Meneis conjunctione cum
XFHS
IAmutabILI RaFIOM.
ANaIYAISPFAIA PALCIS, IH qua seGWEHEES PrOPO-
P. Ouaedam constantia virtus est. II. Omnis.
actiomoretur, auemoret.
Sinthesis, in qua Animae rationalis immorta
licas demontracue.
AnalyIS Secundae partis, inqua sequentes pro-
politiones demonstrantur.
I. NTullus morus sine substancia. TI. Omnis sub-
stancia auc viric, auc non virie. TII. Omnis
substancia, quae non viric, exanimis est et
nulla exanimis actio.
Synthelis, in qua anima rariona lis immoreali-
tas dethonltrarur
Analy iscertiae Parcis, in qua sequences propo
Tucccure tantum; et Duendo continentur.
Synthesis, in qua Animae rationalis immor
appacallo ad Fphallacias deregendas.
Analstis, in qua lequenires prapoliciones de
Tunc solum incerieres, cum illius insigniusi
ac necectarium accributum mucaeur, ac perit
TI. Flumanus, Animus sive ratione lux. Ani
EX RaTUEX, Sire corporis occatione, mutatio-
nem quandam subeac, cantum secundum actri
buca continscMa, non vero necessaria mu
AyncheliS, in qua AMmX rationa liSimMORE
monstrantur.
FAEUE.
litas demonstratur.
Vius. Lutinenis Arsumentarionis, _ no-
Aei apparacus ad Fpicuri dosmaTa confycan
Areumentatio sexta de prompra ex eo, quodim.
mucabilis Racio pulla vi ab humano ANIM
sriones demonstraneur..
virtus porest aliquid asere, nec cum non aeic
aliquid, rirtus non est. TII. Omnis POrrC
ationes demonstrancur.
Eorpus cum movetur, ll M a tempo
re mutatur. Il. AnimaS COrDuS tempore mo
siciendi motum Corgotis, praeceritum, prae
lens, ex fururum quodammodo in unum con
junsuntur, in Corpore vero, quod movetur.
vens, cametsi ad unum tinemcendic, tamen
nec limul pocestomnia lacere, nec potestnon
Dlura Facere. III. In incencione Animi per-
Calicasdemontraeur.
UCus Auxusti At Bumentationis, eenoAri
Animo delice centibus deprompta.
ca L umencacio ex Accib. 
Toatus.
332
monstrautur.
AnaIyCIS. in qua sequentes praepolitiones. de-
sejusi valeat.
Analris, in qua sequentes propolitiones de
monstraneur.
T. Duid sic humana Ratio accuracisime expO-
nicur. II. Humanus Animus in comutabiline.
rucaci necessario conjunsieur. III. Nussi
Corporis vi ab Animo se jungi porest Ratlo
IV. NuIIuS Crcacus Animus Verum 20 al
Animo lejugere porest. V. Nunquam incoml
tabisc Verum delerie animum: Scd illipet
pecuo conjuneitur. VI. Nequicipiemet Crea
cus Animus voluncare le iplum a Vero lepa
rare. VII. Ouidquid immutabile, _ lemp
ternum est, Si alteram rem interiorts Ora
hisiea aFaciaE, uc ei vicam imparciens, Mler
rabilicer junigatur, eam quodammodscoB
esse, ac paricer immortalem, Facit.
L. DEdes Vacurum in Anima cancum  snchelis, in qua animae racionalis immorca

## Folio  -  — 82792707X:0425
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000425.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
Eas demonratur.
Vsus Augustinens Argumentatioms. C 
apparacus ad Epicuri errores retelsendos.
Seprima Argumentatio deprompra ex iplamet
.
Corporisimmorcalicate.
Terrus.
Aralylis, in qua sequentes proxolitiones den
monctrantur.
Fummnus Ahimus melior est, dc praestat
tior Corpore. II. C Orpusur corpusest, 2dc0
cA immorcale, ut numquam tandem intercat
V. Potestaliquid ica tendere ad nihilum, ac
perpecud delicere, ue nunquam camen om-
mino destrui. ee incerire raleat.
Synthes, in qua Anima rationalis immortalia
eaS demonctratur.
Vsus argumencarionis Ausustinensis, e nostri
apparatus ad Epicuri doctrinam Fallicatis
conrincendam.
Octara Auxustini arxumentatio depropta
ex iplamer corporis immorcalitate,
haudracione molis, sed speciei,
_ pulchricudinis.
Fextus.
Anatuls, in qua sequentes proposiciones de
MONATAREOI.
Corpus non scipso, sedporentioris, _ supe.
rioris Nocurae vircure factum eAt. II. Vis cor-
poris efctrix non caneum in corporibus mo-
lem, ex extensionem. rerum e speciem, ac
pulchricudinem perpetuoForet, dc cuecur.
TII. Non tancum corporibus verum etiam, ee
humano Animo sua inest species, ac pul-
chricudo.
Synchesis, in qua Anima rationalis immortali-
tas demonstratur.
rcus Aueustimensis argumencationis, ee nostri
2PParaTUS ad Epicuri doctrinam cvexten
dam.
Nona Augustini arGUMEBEaLIO dePrOPEA
ex ipliusmechumana Mentis rica, et
INCOTPOTCANatuEA.
Textus.
Analylis, in qua sequentes propositiones de
POCIE.
Anatlis qua sequentes propositiones demon-
humano Ammo Coniungitur, neque ut veri
tas est, neque ul Lsencia, contrarium habera
Sucac. Lauaa Mentis immortalicas de
Arsumeaclo lacca deprompea ex eo quod
corpus cralmucari raleat.
unens ene onenditur. Rupulcinensis Areu
MEnEATIOMIS VIUS, GuD LPICurCA DoctrMa
365
ta deleritur, aur improprie, quia corpus mor-
tale cA, ex in parces lolvitur, auc quia COr
poris affectio quaedam, ee cemperatio est, qua
Toluco corpore, in nihilum abic. III. Huma-
nus Animus, ut intelligat, eincorporca cer
nac necessum eAt, ut a corpore le se avertat,
acremoreat. Quae aucem clltacorporis auxi-
lium incellisuntur, maxime lunelensibilium
terum natura cerriora guidem. et cridencio-
ra. lV. lumanus Ammusnonet iplum cor-
pusorsamcum, auc illius lubcilior pars, auE
NIUSLEMBCTALIO. AIcorpOreus est, X IM
extentus.
SfHCHCHS. MeMCeM MuMaIAM tempiternam esse
demonttratur. Augulieis algumentatio
nis, noltrique apBalacus lo ac Lpicuri Sa
Philmaca contucanda.
Decima Augultini ergumentatio deprompra
ex eo quod hamanus AMMuS COH
trario careat, quo destrui
ItranEuE.
L. Fallum, auc error nulla racione humanum
KML MMCMMerC DOCCA. II. Ouaeris Na-
cura sive simplicirer infinita. Cire limitaca,
quacenus est. seu Esentia dicieur, prorsuS CON
trariocarer. III. Immutabilis Vericus, qua
Potest.
monstratur.
Vcus ACueBS aBdmencationis ad EpicurI
Fallactam decegendam.
Flumatsus Animus nullo pacto in
26i ted.
AnalysiS. Oua lequentes propostiones demon-
Arantur
I. FTuI. =nus Animus nunquam appecit, ut
Lic corpus, qum ectam lua plenaturA a COrPO-
resuccorpus, olt, lummopere abhorree
II Nulla res cogere porest humanum Ani-
mum, ut in corpus conreccacur.
Synchelis. Humanum Animum ab incericu im
Failitas planius manifeltaTUT.
monutratut.
I. In homine Animi vica Racio, corpotsreto
vica iptem.c Animus est. II. aliqua res more
sipropeie dicicureum exanimis manensia vi-
Vicima

## Folio  -  — 82792707X:0426
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000426.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Vicima Ruixulcini argumentatio deprompea ex
eo quod tlumanus Animus, Deque in(9.
maissincelligendi poceleare descicui,
auEIn COEpUS COnVercipOtCHF. 38F
Zeurus.
Analy lio. Geu lequentes propolicignes detso.
ferantur.
l. Inhomine dormienre nullo pacto intelli-
sendi rircure descienitur Animus, sed adhuc
aftinis est primis, de reternis rationibus hu
manus Animus, quam corpus. TII. P. legancil
simus rerum, et Vnirersi ordo sequens est, (ub
perfectissimi, de incommurabilis animi impe
rioAnicus, de impertectus iacet AnIM. MS, CUL
singula lubduntur corpora, quae ab illo spe.
ciemrobur, ac pulchricudinem accipiune.
IV. Nulla corporis mole humanus conttat
Animus.
Synchelis; Frumanum animum immorca licate
sandere demonseratur. VIuS AuxulcinenIE
acoumenracioris, de noseri apparacus a d Epto
copitat, et rixie. II. Propinquior maxilgue curumpetellendum.
esig ar ass scE
N
ut
aee e e 
dreste
llis

## Folio  -  — 82792707X:0427
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000427.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Pac. Lin.
Frrata
ix 22 Ratiocimantis
xiii 3c imprelenciarum
20 26 Ouifactum
32 T Statis
40 45 Animantium
44 5 instrinsecus
220 29 Plantonis
177 13 Primx
198 30 irruice
2T4 16 merire
227 32 Neuuiquam
2485 Bequoniammentem lana.
ri_C.
297
Haciocmaucis
Corrisc
in praelentiarum
qui tactus
Satis
Animantuu
inerinlccus
L latonis
LMIMS
stuie
me vivece
Ncuriquan
Oemehoclearmen, quemadmodum ee
execera quae sequuntur, quorum alia 2d
Sophisma quartum, a lia verdad quin
cum spectant.
Sophilma undecimum rer. Sophilma decimum certium.
tium.
Alioseltoceo, quiimhioc Opusirreplerau, dd Maceorum ocdinem, a.
rographiam poristime spectantes, benisnus corrisat Lector; quos AuthOF,
torusrebus, ac rectae rariocinandi methodo addictus, neuriquam se ridisse
facetur.

## Folio  -  — 82792707X:0428
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000428.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
etsites
111 2qA
est Sit 1D
ec
Cstv rBA
eai
vt
Ett
tre
eic
eu st
EsIB E OCCECCSBED, ASCABES
 1.: 151) 1O.B 1 CII∞SSP i
1 Ln C  AEECABSEB BqOe.
aisC
id
eea re
1.Si IE 
it
e s et
alii  e
C. IIIS Et 22
itri 0c 8e:
O O
reter pia CC
BLLCL E51 IS.ABM CBLAOM Sit C 8+
.351
is  aeB CE es cuenihan eatirigce es
217111S
) O CO L 3SIQLeEHGOod ci oit
ect  tsni cest soi nsistee
sli 5 seB  SI C ISO~SSLS,eIB EHOI
 211 S 3et

## Folio  -  — 82792707X:0429
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000429.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
ill
   t .  s t sit t    te  tam  ti
IMIIMIMIIIMIIIIIIIIIIIII
GsuIMIIIIIIIIIIIIII
Cm
EDWILHELMLEIBRIZ
ERSÄCHSISCHE LNDCSBIBII
r: LeiBn. Mar9. 32, 1

## Folio  -  — 82792707X:0430
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000430.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
B.   B B A    B IBBI BB BIIBHI). B H BBII  BB BBpBBBB HB B HB IBI H I BHIIBAIB BBBI

## Folio  -  — 82792707X:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
GWLB HannOvOr 35
pvnn
nocin

## Folio  -  — 82792707X:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
 e t Ate
itu
eese
d
l s s    s  ss ssAI
3

## Folio  -  — 82792707X:0433
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/82792707X/jpgs/default/00000433.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
s
a
i
e
e
2
e
L
e
1
d
3
s
e
e
1
de
ca
2
e
V
=
∞
t