Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 8, 4, fol. 1r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.84.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

The machine reads it as

  1. Reperiduo maxima Geometriae Problemata reduci ad summatuhuius ceriei Numerorum rationalium decrescentis in infinitum productae, ponendo Z. esse indeterminatam
  2. Germetico progressione Aritumetica crescentem, sive primanam, 1. 2. 2. 4. 5. etc. vel 1. 3. 5. 7. etc. vel 2. 5. 8. 11. etc. et β esse 2 Z hujus Arithmeticae progressionis
  3. intervallum, ac proinde quantitatem eandem perpetuo et constantem.
  4. Ut autem appareat, an hac series sit summabilis, nullam hactenus aliam novi methodum, qua
  5. ut omnium perierum summanitium, ipsi seriei datae, aut ejus Multiplae similium, fiat enumeratio. Reperta enim ratio est, si quis laborem calculi subire velit
  6. enumerandi series summabiles omnes. Nimirum series sunt summabiles, quae sunt disferentiae Seriecum
  7. series puras, atque rationales
  8. quibus quantitas indeterminata non ingreditur ullam radicem, enumerare incipiemus, earumque differentras investigare. Quod si hac methodo res non succedit, vitendum
  9. est, quibus casibus effiri potest, ut serierum irrationalium non purarum, differentiae tamen fiant rationales et parce.
  10. Iu
  11. ex quibis simplicissima () V + d. e, diffenia f y + qua roduta f 5)
  12. quod s. abinitro posupenus yud
  13. furga racuran. + eds + gea
  14. ex terminis ultimis collatis natam, fiet
  15. 2 rsag yag
  16. n (47) 83) + gc
  17. neg
  18. pucore
  19. Incipiemus a rationalitus puris,
  20. et destudir destrandi
  21. nedum fruacrenis sei. =
  22. (12) + 3d + gB
  23. her ess b. 4b(2 +B bB 4 e sive (1 b
  24. uitui
  25. rd unde collatis formulis ( E et , ob terminos uttinmi, fiet secundus, fiet: b p, 4d + , siae
  26. differentia, inter duos ipso
  27. V + egY +gr
  28. formula ejus conferri cum hac,
  29. parit issis et
  30. s b- feca. destrtagin et ipsa per divisionem evanescente f et ponendo b. aps d (quanta
  31. muis, cujus series summatrix pura et rationalis, non assungit ultra primanos, ad hanc reduci potest
  32. i itaque Formula omois, cuius series, summatrix, pura et rationalis, poterit reduci ad hanc
  33. suisse mutilem. jam cum hac serie inventa , conferri non potest data
  34. ex formula 3. fier D.
  35. fiet alius valor,
  36. .Ex hoc calculo appmet, etiamf
  37. segons in a eser est b
  38. 16d2 + 8dB+ B, sed ob terminas m, fiet.
  39. ipsius b, nempe 4d + 2Bd + contradictio ergo, sive differentia inter hos duos valores est 3. Eadem autem erat supra contradictio sive
  40. b2, valirs nempe B et B Patet ergo explicationem
  41. impossibilitati nn mederi
  42. plarimum enim calculos contrahit haec observatio. Demonptabitur auem optime conferendo formu
  43. alia indeterminata.
  44. Hoc modo: sit formula:
  45. generaliter demonstrari operae pretium foret.
  46. expsi inteterminatam, modo explicutam,
  47. bV tac Y + ad. conferenda cum formula alia simit
  48. hel
  49. odo non explicatam, cum quadat
  50. substitu ipsius y in posteriore substituatur y +h., ita enim non desinet esse similis: sed ita ajo si collatio inter non explicatas impossibilis, fore et inter explicatas;
  51. non explicatas conferas, literae fiunt eaedem, erit enim br e. et cHF. et d (in x quibus valoribus continetur impossibilitas:) idtem ergo est conferre aequationem non explicatam cu
  52. d conferre cum se ipsa non- explicata; explicatius ergo mufat nnihil. Nempe Hpro Z +B Z H. ponas Z. + Z + ac. et Conscras um ( y + by + b=po
  53. sine ini 5 + 2dV + conferas, sive conferascum.
  54. formula
  55. ly +am itaque avtea conferas has duas novissimas formulas
  56. am (4) + ld, - ed + ac. Unde y
  57. put si puoque ponctno vocebileirve tune feri possu, ut postea
  58. odtiorem aessurgamus HD
  59. 3 + An Y +a p. et differentia ent:
  60. assurgi altius quam si l. et n fuissent ppo. 4y2 + ry +as nempe etsi
  61. lo, aleoque V leb.sc. Sed nota si Explicatio continem paeterta
  62. ac succedat collatio. Sed haec obiter.
  63. V + An Y ale
  64. ass assurgit ad quadatiquadratum, tamen quadraloquodrato, et cubo destructis restatii tantum a quadiatu
  65. quadratum assurg et. Facta ergo multiplicatione percrucem, fiet Namierator (( Bqu
  66. 12 collutis temeri priacis 4up oper qu
  67. collationis investigabimus literas, +ja
  68. ut 1000 sunt ipsiaum sominatore communes, nencs d ra ad a
  69. 2. s et ob terminos utimos, f nqpate - 9B ad β 4.454sB,
  70. aeliquam artitariam multiplicare .
  71. (1912).
  72. +ed. +rB
  73. 48 quam in Nominatore, assumi arbitrarii
  74. Sser do Eq usi se
  75. 3366 u 2t et YH 8- 4 9348 Quos valores substitend
  76. den eouu modo mn,, s na ae
  77. Uno jam gradu attius assurgamus ad
  78. +V Qua formuta reducta apparebique non
  79. nominator hujus differentiae reductae
  80. Radice. Nominator vero utique ad quadrato
  81. quem conferimus cum alia formula, ad y + aC) +. Hinc
  82. ase asa spisi iumeratori proprias, n. et p. nam reliquae, g..
  83. 29at ettut muntm. a acu tatus BEoqu reneque +.54
  84. Calualus cumeo quem alibi inii consentit. Superest ut hanc
  85. comra
  86. LV +aely +aem. Nam ceriatuum summaedimensionis per
  87. lago JB a. Enticula jam collatione en terminis abis ent gr e ex termns perris fet
  88. BDer msge
  89. Aatius - 93 (sa) 18
  90. ergo entindum
  91. 26 (mt. nsaB ses ti temino s samalis, PB +a C 4 ade ( fras e +r
  92. 14
  93. oomimbe vi formle vm, eut () v a rar gr 2s 1 a 3y s (. naes
  94. 62s a us s quoque formulam X, cum alia
  95. 23B , C.
  96. sive sp Tah - g- 2β9 +13
  97. a is e 2s qat rato sx) eaeil i
  98. aequatione ex terminis quartis collatis nata, l,parsar + aeasrbr, fiet:
  99. 29) g + ( D B) na, sive ls aaha -9e
  100. 6+8CC
  101. inguie ios set
  102. fiet H ibahi. falgi C van (q an B, g2 C ABqe g B. p 9) H B, 4 so Bang C, aBg. (- D a Bh 9 (B 3 at) (S (9 64 a
  103. 32E13Z odeoque m B 16a h-Bahg gtB +9316B4 EC29264a. Formula erga, cujus summatri x ascendit ad Quadratum, ad hane semper fractionem dduci pothrit.
  104. 328 656 dY ac Y ex
  105. dy + aey +aef
  106. C V +973 rahy + a ly + am, modo explicentur, m, l, f. per solas a, β, d, e, g, h. Valores autem ipsarum m, et l, ita
  107. habemus inventos per has solas. Tantum ergo opus est, ut in valore ipsius f, ipsae Y. et s. explicentur
  108. q quoque explicanda est per a. Habeoimergo hunc aliremipsius f
  109. Fri_ e, +4gae (8, βa e, C 8 aβ d, C 9a βd , 8Bad ( (7 245B+ 2a58)= 8a dh + 2ad9 4 4 ad 39) 2ad ba, adeoqe desmcti destrmendi, et deprimendo per 2c
  110. fiet fH ra eg. aad + ag- pd, 8a. Itaque formula quaelibet E
  111. abilis per aliam seriem que vadraticem ad quadratum assurgentem, reduci poterit
  112. ad formulam hanc V + acy + 2a(9, 40h + 39. βd, 2, 34 +V + at +2a3, 93 3B9 + ba h - 8a h + 6a β h 60292 + 94 -β+. Proposita autem formula
  113. cuju seriei cujus sumtuntrix quaeritur, ante omnia reddenda est hnc formulae similis, ideoque necesse est dimensione
  114. nmertor divisibilis esse, sive debet Numerator et nominator habere communem mensuram. Sin infra numerum um subsidat data; impleri poterit ille, vel multipli catione
  115. vel adjectione; Multiplicatione, multiplicando datam per quandam arbitraliam formutam; adjectione, addendo ei aut subtrahendo aliam cujus summatrix nota est: nam
  116. si productae summaterix inveniri poterit, eo ipso etiam propositae summatrix reperietur; aauferendo vel addendo summatricem adjectae a summatrice productae.
  117. de ubi jam formula proposita formulae summabili, nempe XD similis reddita est, instituenda est collatio, quae sit succedit, habemus inventam seriem
  118. propositae summatricem. Sin vero collatio nos ducat ad impossibile, sequitur neque seriem propositae aut eju t (aut productae ex proposita cum alia dognitae summatricis
  119. summatricem Qua
  120. Haec jam in formula data
  121. rabus-gadhads Tiet tumarntor productu, idem cum Numentore formulae proim
  122. u summatris proposite, nempe hoc loco q
  123. experiamur; ac primu
  124. frmdae Z +Z X) hujus, _, est L. Ergo superest, at Nominatorem formulae Z, multiplicando per Numeratorem formulae XI. conferamus productumcum Nomnatre ormlae
  125. protudum eutaus a V +
  126. +ac.. +aes
  127. Collatis quartis trabebitur jue
  128. Quaeformula conferatur Nominatori Formulae X I. per d. multiplicato, dy V tadhV etc etc. Unde sanferendo Terminis priomes iicti
  129. sequitur esse daEt conferendo secundos, e, 29 Bd. Et et collatis tertiis fiet:
  130. irieo nohids d.. raco B cadhier d s P ) X + - 24e3 249 f 4 2) - gadh + dgr - . , -Sadh Y) 0. 1 suve fiet
  131. d nempe fiet, gat poterunt omnius, dividi per 3 39e
  132. suartis, altra ex colatis ilfinis sive squinti Term
  133. noine ipsa d. est inutilis
  134. potuissem loco formnle B adhibere formalum, s calatus eut plisirus, essestue vnd quantum judicar il empe
  135. Itaq ad alteram Methodi partem recurrendum est, et
  136. quae formula XI. conferenda cum formula XI., Numerator
  137. t ad denda formula by F b
  138. sumeratore, ubi conferendo ter minos primos
  139. fier: m ei asaunsi et eu secundis ras rasseg B 2ac., ue gr 2ae + 44
  140. ex lecundis collats fier, ep rdsab
  141. sepsint aequationes, una
  142. sit mudilis pate outim
  143. a
  144. . ery
  145. insab +aen, 2a; et extertis fier: adsabus-Ens bus +aeeng, - 2adh +dag-ad + 2d sab-rus b + edsaB= 2ns B. (XID)
  146. Inte qua aequatione num XIH. sunt arbitrariae d, s, n, b, 9, h, et cujgsnam autem valorem ejus ope inveniri satis sit, patebit ex progresssi. Nam si isius Nominatoris literae
  147. Nam existis 6. literis arbitrariis alicujus quae et in
  148. Nominatorem
  149. si hae 4 literae in no
  150. tore reperitur quaerendus est valor; nempe exhis, f. b. g. h.
  151. ant; sin illis careri potest, interest ad calculi compendium, ipsas in Nominatorem non
  152. exstentiendum est. Srum e es igsius Nommatiris, sib Ba ngas, adeoque be 2gas Ba 22. et b 129 as 1gas + a est unde inter
  153. ut scilicet hoc modo, et reliquae
  154. es Endis fet: 29 a s - agase + Ba, Aas B + 8 asgas paseae, ieas ati, cuy iquationo ope quari potest valor ipsiq ( per extationem cudiau eu li cae
  155. et quoniam duae quae restant Aequationes collatitiae, ex terminis penultimis et ultimis sipsam s. non amplius continent. Missa ergo tantisper hac aequatione, reliquas duas
  156. exentiamus, et penultima quidem dabit, sequentem valorem ipsius h, nempe h + 45293 + 1254 3g
  157. +49aB- 49a) B + βat - 4 s(2, 27 16a9)4. Et denique ex altims
  158. fiet: 16a h2 -vagh +8a β h - 6β2g +g2 = B H0. quarum nium aequationum ope inveniri potent vacor trium incognitarum, nempe, t
  159. quod si nulla haum aequationum impossibilis habebimus desideratum. Quod si alitrrem instituamus, et ope XIV quaeramus h. tunc omnes reliquae, d. n. S. g. B ingredientur o a
  160. Nominatorem, et had cum aequationes collatitiae in Nominatore futurae sint tantum quatuor; erunt indeterminatae quinque, ac prointe una supernumeratio
  161. et se licet pura, quo facto et reliquae omnes literae pure habebuntur. Sed antequam absolvendi ejus caculi sic satis prolii laborem suam
  162. perae pretium erat investigare in numeris veritatem formulurum 7 et XI. Et quidem quod ad formulam 3, quae coincidit formalae 1V. illud reperimus, si qua data sit series cujus formula
  163. quamd simplicissime
  164. ioterit ultima aequatio re
  165. reducta ad, vel sumto Numeratore ex VV, Nominatore ex 7, ad hanc, =Bd = 9b, y + bV + b2 , vel fro g substituendo eius valorem supra inventum, fb-sB:) ad hanc
  166. 70d + fb F seb Z +by +b.
  167. el explicando 9i) (V + d V + fb - fB). Eodem modo referim
  168. perici summande formula sit redcibis od hauc (XB (d yiaey g rattr. rd g. Bd, V 292 ratis. 9 e yi a. egt val t. b. 5. C)
  169. formulam seriei q summatricis fore Vit
  170. +ny + ap ∞ V + rV
  171. en Frad +9B- 22B. et es 4a e Y 4adB + 4Bah -B92- 2βg +β sac
  172. trimem ergo ut vexitatem velationis inter duas fduas formulas D et V. in numeris explorems,
  173. +30 V, 48-4 +0 2
  174. ponendo Vi
  175. ium. 43, 4 16 + 8, ∞2 n 45+ 4 quia 4
  176. ed
  177. fiet: 8∞ +7n 8, ponendo va
  178. 2β, C2, et S1 4ah -9 - 269 + B, 8a)
  179. an 3 fr 4. ar 1. en et ex forma
  180. quarum differentia
  181. (12). Numerator ergo 1. Nomenator verd 25 10 + 4 -l in
  182. concernentem resumere fcheda sequente, adjectis statim numeris. calculus verus fuit sed eror
  183. de mlum p peogula serquentis, ubi et calculum, sequentem et Q non feri nisi in uno in locu comperitas corrplum, at restitui
  184. li fiet
  185. it error necesse erit
  186. numeris positarb non 2. sed 5 res successit
  187. DE SEnIEBUS SuMmABilB,
  188. nspenehic. Zur e
  189. aem
  190. no frustaa efficiemus ut
  191. iterae numeratoris intrent
  192. nore quolicet sulstituto

Cite

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 8, 4, fol. 1r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 73). https://leibnizlegible.com/page/00068099:0001?run=73