Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 12, 1, fol. 327r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

The machine reads it as

  1. in qua
  2. Machina Progressionum
  3. motus tardissimus et celerrimus
  4. viresque maximae et minimae, quousque materia
  5. permittit, ostendi possunt.
  6. sunto Trochleae quotcunque sibi aequales, magnitudinis datae; a. b. c. d. c. f
  7. cuilibet earum praeter primam a. implantata sit alia Trochlea eminene
  8. eren
  9. concentrica g. h. 1. K. l. cujus sit decima pars majoris. Conjungan-
  10. tur Trochleae chordis eum in modum, ut eadem chorda applicetur circum
  11. ferentiae praecedentis majoris a. et circumferentiae sequentis nimoris g.
  12. similiter b et h. item C et K. item e et l. Haec jam constructio est.
  13. Motus celerrimus in hac Machina ita producetur.
  14. Circumage Trochleam majorem primam a. semel. eodem tempore circuma.
  15. getur trochlea minor g. decies, quare et cherda Trochlea b.. Ergo Trochlea
  16. minor h cum sua majore c. centies et i. cum sua majore d. millies,
  17. et K cum e. decies millies; et l. cum f. centies millies. Ergo quo tem
  18. pore Trochlea a circumagitur semel, circumagetur Trochlea f. ei aequaliss.
  19. centies millies.
  20. Pone circum actionem Trochleae a. esse celeritatis ordi
  21. nariae, erit circumactio Trochlea f. centies millies ordinaria major. Si
  22. plures Trochles esse supponantur erit motus millies millies. Idque continuari
  23. potest, quousque Machinae sunt capaces.
  24. Jor
  25. ulti Motus tardissimus fiet, inverso modo. Nimirum si circumagatur
  26. Trochlea f. semet motu ordinario; eodem tempore Trochleae primae, a. non nisi
  27. pars centesima millesima circumagetur. Erit ergo motus ejus centies millies ordi
  28. nario; tardior, tametsi continuus:
  29. Ergo Vires quantaecunque minimae erunt, si applicentur Trochleae
  30. primae, et vires quantulaecunque maximae erunt, si applicentur Trochleae
  31. ultimae.
  32. Cum enim potentia fiat ex ductu gravitatis (alterius ve potentiae
  33. absolutae) in celeritatem, manifestum est, id quod centies millies exius est
  34. alio, posse ei aequiponderare, si grave Trochleae primae, leve ultimae applicetur.
  35. Objectiones seu difficultates.
  36. Dbjicietur Trochleam primam non nisi maxima difficultate circumactum iri. Po
  37. stremas enim etsi ex materia levissima supponerentur, millies, decies millies,
  38. centres millies, amplius quam ante ponderaturas, et atomum quantulameunque po-
  39. stremae Trochleae impositani magni ponderis fore; ac proinde aerem ipsum
  40. ejus motui fortissime obstiturum.
  41. Responderi potest, primo
  42. hanc objectionem esse tantum contra motum celerrimum viresque Trochleae pri-
  43. mae applicatas; non contra tardissimum viresque ultimae appensas. Deinde
  44. non desunt, nobis vires maxima, si modo recte applicentur, quales sunt
  45. pulveris Purii Aerisque compressi aut distracti. Circumagatur ergo Tro-
  46. chlea prima aliquousque, pulvere prrio applicato; necesse erit, aut omnia rumpi
  47. aut ultimam eodem tempore centies millies circumagi. Si repetenda
  48. saepius circumacio est, ac pulvis pyrius sumtuosior videtur; aere idem prope-
  49. modum effici potest.
  50. Objicietur ergo potius omnia ruptum iri. Fateor, si nimium continuetur haec deca–
  51. dica progressio: at stari potest intra mediocritatem, quousque scilicet Rotae chalybeae
  52. fortissimae, et chordarum loco catenae ferreae, impetum perferre possunt. Ac
  53. ne ob celeritatem motus chorda seu Catena Trochleam deserat, solaque moveatur
  54. impediri potest, si in Trochleae Circum ferentia sint, eminentiolae, sive dentes, an-
  55. nulis caterae respondentes atque inter movendum interserti
  56. sus Machinae Progressionum
  57. potest
  58. Hi sunt multi, eorumque nonnulli plane admirandi. (1) Motus tardissimi usus esse ad
  59. construendum Motum quasi-perpetuum, eumque nibiluinus rigutarem, quem naturalis causa
  60. (ut Ventus initio restituat, antequam totus decurrerit, de quo quia operae pretium vide
  61. tur separatim dicam.
  62. (2) Motus celerrimi usus esse potest ad novi generis Molen
  63. dina virium admirandarum construenda. Quae corpora crassa fortissime comminuant, quae
  64. corpora durissima efficacissime, secent tornentve. qquae idem intra hictum oculi mullies agant
  65. qo ie siuise
  66. tu
  67. atque ita
  68. atque ita tantundem efficiant tem
  69. pore exiguo, quantum 100 alies
  70. machinae homines ve longo. Po-
  71. terunt etiam hac machina Ex
  72. perimenta physsica innumera
  73. hactenus intentata suscipi,
  74. sunt enim quidam innumerabilium
  75. Experimentorum velut fontes, ut
  76. Thermometrum sive Fluddi sive Dre
  77. belii; perspicilla sive Metii sive
  78. Johannidae; Tubus Torricellianu;
  79. Recipiens Gerickii; speculum
  80. Villettae, quibus unis institui
  81. possunt applicationes innumera.
  82. biles: ita ausim dicere, hanc
  83. quoque Machinam multorum Experimen–
  84. torum Parentem fore. Constat
  85. enim omnes alterationes in pa-
  86. tura fieri motu quodam celerri–
  87. mo insensibili. Quare dubium
  88. nullum est Motu quoque celerrimo
  89. sensibili nova phaenomena plurima
  90. detectum iri. Constat motu produ–
  91. ci calorem, apparebit ergo, quanto
  92. motu, quis caloris gradus in quae
  93. corpora. An aqua, an aeri ipse
  94. calor censibilis imprimi hac ratio
  95. ne possit. Jum an corpora possint
  96. misceri, subigi, ad fermentatio-
  97. nem unionemque deduci; vicissim
  98. an separari, in fluxum redius
  99. praecipitari compertum est pul.
  100. verem plunbeum qui in Horologio
  101. arenario assidue versato, diu
  102. mansit, alias plane a plumbo com
  103. muni qualitates acquisivisse, ac
  104. difficulter fundi. Relatum
  105. mihi est a celebri quodam Me-
  106. dico, in Austria Graecum nestio
  107. quem, auri bracteolas molae
  108. exiguae versatili incredibilis velo-
  109. citatis, imposuisse aurum in mas
  110. Sam quandam fluidam Mercu-
  111. rio currenti similem abiisse, ac
  112. demum continuato motu, in pul–
  113. verem rubicundum concidisso
  114. Hujus narrationis etsi fidem
  115. penes autorem esse velim
  116. constat tamen corpora motu
  117. celerrimo quantum humanae
  118. vires machinaeque assequi possunt
  119. magnas in corporibus mutatio
  120. nes productum
  121. iri
  122. (3.) Motus celerrimi ltardis-
  123. simiquse imul, ut scilicet vires
  124. celeriter onu tarde levetur;
  125. usus erit ad maximas moles
  126. elevandas, viribus minimis. Tarde
  127. fateor. Sed hoc saepe nihil refero
  128. si tamen celeritate opus est
  129. poterunt, virium loco Marchinae
  130. Aereae, aut palvis pyrius, aut ani
  131. malia plura adhiberi. Quare non
  132. dubitem maximas rupes ope instru
  133. taeder
  134. us nula difpingi posse
  135. quo casuR
  136. chleis, eadem pro–
  137. portione sibi rectius inferentur.

Cite

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 12, 1, fol. 327r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068194:0655?run=74