Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3, fol. 3r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. Propositum nobis est in Legum juris civilis rationes inquirere,
  2. Tertium principium est religio: nam cum in multis sensus huma ut eas interpretari possimus. Icti enim est non verba tantum legum tenere
  3. nitatis et virtutis amor obtundatur, salaque propria utilitas obti- sed vim et potestatem l. 17. D. de LL.
  4. Eactem sti
  5. niersalis ic octa rationa seu pandentia profecta cerrigens actiares
  6. ominuen liberoemne vim ccogendi habens sea necessitatemequandam imporens
  7. Est autem Lex enuntiatio dirigens actiones humanas vim cogendi habens.
  8. Omnis emuntiatio capax est interpretationis, et duplex est interpretatio, una
  9. dicti 28 X6, altera sententiae Tus Scarojas Interdum enim verba obcura
  10. sunt interdum clare quidem locutus est Legislator, sed aliud dixit quam in mente
  11. habuit. Dixit autem vel disparatum pro disparato quod rarius est, vel dixit
  12. quo frequentius, genus pro specie, aut speciem pro genere, priore casu
  13. opus est restrictione, posteriore opus est extensione verborum. Sententia
  14. autem Legislatorise, seu quid in mente habuerit, cognitum erit, si rationes
  15. quae illum ad legem ferendam movere nobis sint compertae. Nam ex
  16. praesumta Legislatoris voluntate legem latam ad similia extendemus,
  17. l. non possunt 12. D. de Legibus. Ita lex duodecim tabularum proximam
  18. qui sic animatus est, cum super omnia Deum amare necesse est, agnatum tutorem esse jusserat, ujus ratio esse videtur, quia ubi sucessionis
  19. commodum est, ibi tutelae onus esse debet; quin imo qui spem succesendi
  20. bonum cedere Deum amanti, et viros bonos vicissim dei amicos esse habet providere potest, ne patrimonium depereat. Itaque et imponi tutelam invito
  21. itaque licet non praemiis poenisque moveantur hos tamen velut necessario successori aequum est, et non deregari volenti. Quaeritur jam quis liberti sit
  22. tutor, dicdum ut si quis dicendum est, ipsum patronum, qui impuberem
  23. manumisit, nam et ille succestionis commodum habet. Similiter ex praesumtam
  24. Voluntatem legislatoris legem generalem ex aequitate restringemus
  25. Legis latorem
  26. haec enim est natura aequitatis
  27. Legum Rationes quae torem movere vel malo vel bono-
  28. titulo consentur. Matum titulum habent, quae sumuntur ex affectibus ejus
  29. aut privata utilitate cum publico bono pugnante. lae in legibus inter-
  30. pretandis ex hujusmodi rationibus nullum jus Sumitur? Quae bonum
  31. titulum habent, sunt verae vel apparentes. Apparentes, quae nituntur
  32. to
  33. gis
  34. principiis quibusdam quae specie justi et aequi sibi testator efformati,
  35. l quae licet erronea sint, aut parum accurata, tamen sequenda sunt
  36. neque enim nostrum privatorum aut Magistratuum inferiorum est abrogare
  37. leges, et corrigere legislatorem, cum fieri possit, ut ipsimet errent,
  38. qui legislatorem erroris accusant. Vera rationes sumuntur vel ex
  39. jure naturae vel ex ratione status; et spectatur vel virtus civium
  40. vel sufficientia rerum; et rationes quae tempore legislatoris valebant
  41. vel subsistunt adhuc, vel mutato rerum statu cessant, lice non
  42. ideo lex cessat, licet minus sit favorabilis. Hujusmodi rationes ex
  43. non cuivis loco seu civitati, nec luivis civitatis tempori convenientes,
  44. postulant cognitionem historiae et Geographiae, ex quibus prapositio minor seu
  45. assumtio syllogisimi discenda est, quemadmodum propositio major ex ethicis
  46. accurate
  47. Rationem alicujus, propositionis reddere, est eam a priori demonstrare.
  48. politicisque
  49. principia demonstrationum sunt definitiones et axiomata. Quibus accedunt
  50. nonnunquam experimenta, et propositiones quaedam ve concessae sive assumtae quas
  51. vocant hypotheses; et denique theoremata am ante demonstrata. Sed e nunc
  52. sufficiat modum exponere definitiones et axiomata investigandi et Ante
  53. omnia investigandae sunt definitiones ex illis demonstrandi. Demonstratio est syllogismus
  54. scientiam pariens. Scine est rem per causam nosse, seu nosse causam cur affectio
  55. aliqua subjecto insit. Quae petenda est ex essentia subjecti sive definitione. Definitio Rei
  56. investigatur, si vria ejusdem subjecti individua alia complures sumantur, quae
  57. de re praedicantur, vel de quibus ipsa praedicatur, sive sint ejus individua, sive specles
  58. sine genera, aut abctiones y et seuper quaratur ratio cur inum de alterodicatur
  59. sive ob homonymiam
  60. aut tropos singulorum
  61. verborum, sive ob amphibu
  62. liam aut figuras quae
  63. in connexione verborum
  64. deprehenduntur. De
  65. Metap Homonymiis
  66. vid. Arist. lib. 1. cag3.
  67. Top. cap. 13. de
  68. metaphoris aliisque tropis
  69. tum in rhetor; tum in
  70. arte poetica:
  71. neque ad consequentias
  72. possunt trahi, professa
  73. enim injustitia non nisi
  74. per vim obtinet

Cite

Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3, fol. 3r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068400:0005?run=74