Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 110v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.94.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 109r); this page is its left half.

The machine reads it as

  1. quaesivi
  2. trustra innumera machinamenta quaesivi ad efficiendum
  3. ut aliquod comprimaturs in quibus soliu vel compressionis
  4. olam
  5. vel tensionis ostenderetur Tensionem perse, vel compressionem
  6. solam nihil agere, aut totum agere. Nam in experimento
  7. etem
  8. l ostendi quidem funiculum a sola aeris pressione
  9. suspendi et Mercurium, pressione licet tensione licet aeris interni
  10. ejus ablata. Sed nulle experimentam demonstra reperire
  11. potui quo ostenderem an non fortasse similiter pressione
  12. aeris externi sublata, solaque tensione intermi remanente
  13. effectus fiere fieret: ac proinde proprie non tensioni
  14. nec de compressioni, sed utrique simul, seu ipsi
  15. difformitati ascribendus sit effectus cui scincet
  16. quam natura non nisi coacta, admiltt in mundo
  17. admittat in Mundo. Nullum inquam, nam
  18. etsi in Recipiente Exhausto, pressione aeris extra
  19. Tubum ablata Mercurius descendat, modo scilicet
  20. aere purgatus sit, id tamen fieri putandum est,
  21. ad hoc tamen responderi potest, eum a tensione
  22. aeris extra Tubum, quippe summe dilatati,et
  23. se contrahere conantis fortius trahi, quam a tensione,
  24. aeris spatium in Tubo relictum implentis. Cum
  25. ergo post multam inquisitionem de Experimento ad
  26. quaestionem tam profundam resolvendam apto desferarem
  27. ecte occasione Onstrumdenti inclinationum, quod longe
  28. quaesieram, prope positum inveni. Esto Tubus qualis
  29. instrumenti inclinationum) A ejus neo sit mercurius
  30. In eo ita fit locetur Mercurius ut neutrum extremum
  31. neque A. neque B. attingat. Hoc facto Tubus claudatur, quod ope Epistomii alicujus circumalti
  32. Intelligatur primum aer in Tubo esse ordinarius, unfarile fieri potest
  33. seu neque tensus neque compressus modo sciliet Tubusit
  34. Horczontalis. Hoc facto Tubus erigatur si si in situr
  35. perpendicularem A sursum, d deoisum spectante, noteturgam.
  36. in quantam altitudinem Mercurius ponidere suo descendat
  37. ita enim necessario intelligitur quantum comprimat
  38. aerem suib se, seu inter se et D. et quantum tendat
  39. aerem supra se seu inter se et A. Hoc facto Tubus
  40. iterum aperiatur ponatur de labi in per altitudinem
  41. ex
  42. superio
  43. pedis seu in ccdd manifestum est aerem in AC. spatio unius pedis
  44. matio comprehensum, unjus nunc implere debere
  45. spatium A A- Cc pedum duorum, ac proinde
  46. esse duplo tensiorem dlatatiorem. Contra aerem
  47. inferiorem, qui in dB. spatio quatuor pedum initio
  48. comprehensum, nunc comprehendi tantum spatio
  49. est indentum
  50. pedum trium Est ergu tensio prior ad posteriorem ut
  51. compressioor ad posteriorem, ut 4 a 3. ad 4. His
  52. ita notatis aperiatur Tubus, AB. utrinque et sublata
  53. ita omni compressione, actensione, aeveque in statum
  54. ordinarium remisso, Mercurius ponatur in loco cedd
  55. (cum antea positus suerit in loco cd.) Tubuaterum
  56. utrinque elaudatur origaturus. Eventus ed altitudo descensus
  57. futura quaestionem nostram infallibili demonstratione
  58. determinabit. Nam si tensio sola compressio violenta
  59. est, tensio vero non nisi per accidens quatenus sequitia
  60. compressionem. sequitur eaudem fore compressionem nunc
  61. quam ante eadem enim est vispremens ac proinde aeri
  62. in spatio dd LB. trium pedum, rdigetur in spatium q pedum
  63. quod est ad prius seu compressio, quae est in reciproca ration A.
  64. spatiorum ratione serit ut agte ad priorem seustalum naturo Caute descensum sit ad copressionem post descensum
  65. erit quemadmodum eni ante: ut scilicet status ante compressio tpri ad posterioret, ut 3 ad 4. Quia spatia
  66. u ut 4a
  67. D. distantia unius pedit ab
  68. ab A. seu lineaAC unius pedis, distantia
  69. linca DC
  70. a Bquatuor pedum assumta
  71. N. Baroscopiri inquo Embolylla
  72. ne terio moventur. Ati surs ivita
  73. ur
  74. N. nova immistenda. Expericadum in diversis
  75. per s
  76. gradibus. Experiendum in Camera claus a
  77. seu vase olauso exiguo. An notabitus
  78. dittia altitudinis vius aere libero?
  79. Hinc diffra intertaberum et clausum
  80. in aere libero inseratur summo
  81. Tubo aer diversae magnitudums
  82. ad explorandam diversitatem
  83. desia hendo aperiat glnne
  84. tramen Mercurius, au desi
  85. hac vesicar Embotumque uidera
  86. Tensio
  87. aligur. d
  88. s
  89. tiedatur
  90. nongitudini totur tubu
  91. posita tensione falsum
  92. semper descendera ad idem
  93. an ct
  94. Axinipso aere externo funienlus
  95. in tensio
  96. aeri vidlenta est
  97. suut ut 1 ad

Cite

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 110v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0216?run=74