Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

[Danielis Stahlii Compendium Metaphysicae In XXIV. Tabellas] Danielis Stahlii Compendium Metaphysicæ In XXIV. Tabellas, fol. 55

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.91.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

The machine reads it as

  1. 3
  2. instrumentalem veram esse absque actu secundo. VIF A
  3. c. 8. Perra in pariece pendens, est tancum instru
  4. mencum, non vero pocest dici caula inkrumenta.
  5. dis, quia non cA conticura in actu secundo.
  6. Recenset nurem Aristoceles multa, quano-
  7. mine instrumenci reniune. Nam i dicic in
  8. strumenca posse vocari causas secundas respectu
  9. primae. Sic DELM esse eaulam primam; omnes
  10. caulas reliquas esse sccundas, de sic instrumen.
  11. ta primae mulcorum est sencentia A qua abe-
  12. Nocandum aucem hic, quando menrio AC
  13. seciei quod sc incellixenda species secialissima
  14. Nam eriam caula aequiroca potest producere
  15. effectum ejusdem spccici, sed non specialissimaer
  16. verum cancum tubalterna sed gnando men-
  17. eio tic speciei simpliciter, uc hoc loco Ac; lem
  18. perincelligimus seciem secialissimam. Ucquan
  19. do dico, homo et equus lunc diverlae speciei,
  20. sensus est non de specio lubolterna, sic enim
  21. sunc ejusdem speciei; sed specialissima seu inti.
  22. onteonos, porius dicimus, causas secundas et B ma. Flac dirisio causx essiciencis, quia maxi-
  23. iam causas principales. Et quod accinet alta-
  24. cum exemplum de Deo ee caulis secundis, con-
  25. currie quidem DEVS ex communi lenten
  26. tia uc caula univertalis ad operaciones reliqua
  27. rum caularum parciculirium; sed hôc ipse non
  28. impedic, quo minus illa caula; cura quibus
  29. concurrie, bnc coula principales. II. dicuneur
  30. instrumenta parres vivencium dissimilares; ue
  31. me est coonita et uticata, nos non debet mo.
  32. rario
  33. Venimus eroe ad IV. qua dividitur causa
  34. efticiens in liberam ee nacuralem. Quae quid
  35. Ent, Facile perspiciet, qui doctrinam de pocencia
  36. libera es nacurali, de qua supra eximus, incel-
  37. ligir. Causa enim libera nihil aliud eA, quam
  38. pocencia libera eraducta in actum, vel res babens
  39. mmanus, pes, oculus. Vbi quidem nonnulli ob. C potenciam liberam eraductam in actum. Caute
  40. jieiune, instrumencum non posse esse partem.
  41. ejus, cujus est imstrumencum; dc v. 5. manum
  42. cum sic pars corporis humani, non posse essee.
  43. jus instrumencum. Sed Philoponuo in praefac
  44. nd prior. aval. dieic: manum esse instrumemum
  45. anime parcem autem non anime, sed corporis. Et
  46. Ammonius diere, nihil absurdi esse, aliquid esse
  47. instrumentum, es quoque parrem ejus, cujus est
  48. instrumentum. Nam, inguitu alicubi fieri pocest,
  49. uc idem pars instrumeneumque sit adducie ex
  50. aurem efficiens nacuralio rel et ipsa potencia
  51. nacuralio eraducta in actum; vel res habens poren-
  52. ciam nacuralem ad actum productam. Sic ignisi
  53. quando comturie lignum, est cause nacuralis
  54. quiahabet porenciam nacuralem, (nempecalo.
  55. rem) per quam estectum cuum (combuctionem)
  56. octu producir. Hoo aurem quando scribico
  57. ambulat, curriti _c. est caula etticiens libera
  58. quia pocencia illas qua lcriliere poccu, est libe
  59. ra, quia ab ejus roluncate dependet, scriberes
  60. emptum de matu. III. dicanine intiumenca. De non seribere, Ccribere hoc de scribereillud.
  61. qualirates, quarenus infertiunt substancris ad
  62. muneris Funsctionem: Hoc est, quatenus con-
  63. sideramcut qualitaces respectu alicujus effectus
  64. Substancialis, vel quatenus in una subctancia ec.
  65. meranda, alia substancia sis qualicaribus ucieur.
  66. IV. dicuorur instrumenca instrumenca ida arrium
  67. guxe Acistoreles efsectiva vocat. Diciluraurem
  68. instrumencumm effectirum, non quod proprie a
  69. liquidefficiar, sed quia est instrumencum ariis, quae
  70. Diridicur ulcerius V. cauta efficiens in in-
  71. cernam et exiernam. Durdam enim causa ct
  72. Eiciens producie effectum in se, quaedatm exira
  73. se. Ie dicicur incerna, haec externa. Sic ienix
  74. quando producic calorem in aqua vel aere, est
  75. couss externa: non enim produeir in le, led ex
  76. era se ealorem.
  77. Sed hic quis objiciae: si omnes causa es-
  78. ciens est exierna nulla erie incernia de perconle-
  79. est habicus effectivus. Sic quia incus eR instru. L quens male dividicur in bic incernam s exiernam.
  80. mencum alicujus arris, recte refertur ed inctru-
  81. menta eFectira seu hommu, etiamsi nihil et
  82. hiciae, Sed mere passive se habedc. Dancur de
  83. instruMENEa, qux Aristoceles VOCAE elV
  84. practica, de sunt illas quae inservigne disciplina
  85. illi, quae dicitur Ocsonomica, quae detinitur, quod
  86. _E EEs eantiun habilus practicus. Einc sC.
  87. quod etiam illius inttrumenta dicantur r egnto
  88. re. V. Dicuncur instrumenta quaedam disci
  89. Sed orius est verum; cum caulx intematine ma-
  90. reria e Lorina, excerna auem efficiens e inis. P
  91. posterius:
  92. Resp. Flac objectio speciem pex se Fere non
  93. omnino incpram. Verum Racim porest dici.
  94. aliud esle causam esse exierram velincernam, aliud
  95. esse, causan efficienrem esse excernam vel incer-
  96. nam. Vel, aliud esse; quando hae differenciae,
  97. incernum vel externum esse, eribuuneur causa in
  98. plinae, quae toca sunt propier aliam, Wt Zaxvo. l genere; aliud; quando cribunneur alicui seciet
  99. romlun respectu inrinns _c. Sic ammoniur
  100. probonie quaectionem: Parsne, an instrumentum
  101. mentum.
  102. causarum, nempe cause efsicienit. Causa in ge.
  103. nero dividiene in incernam d exiernam, et hoe
  104. modo differencia ilta se ita habet, ut omnis causa
  105. efficiens Er causa externa. Quando ducem ac-
  106. cribuuntur lix differemix caux, etticienti,
  107. tunc ctiam quaedam caulx efficiens est interna:
  108. Ouod declaramus ulrerius ica: Dicitur causa
  109. externa vel incerna. 1. comparaiione effectus. 25
  110. comparatione subjecti, in quo ipsa caus a vel prin-
  111. sipiumo causandi eot vel non est. Ou ando divi-
  112. dL
  113. PBe 2ba. aC elle inceru
  114. Sed accedimur none ad III. dirisionem.
  115. qua causa efficiens dividitur in unoam a a
  116. guidocam. Caulaunivoca est, qua puna effectum
  117. ejusm Beciei. Conud aquivoca est, que preau–
  118. o stdum diversa a so esiei

Cite

[Danielis Stahlii Compendium Metaphysicae In XXIV. Tabellas] Danielis Stahlii Compendium Metaphysicæ In XXIV. Tabellas, fol. 55. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/786373555:0123?run=74