Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine, fol. [58]r
Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.95.
Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text
The machine reads it as
- oc
- 100000
- Muthina Arithmetica.
- Rotae additionis sunt quae cistulae Pascalianae sunt implantatae, possunt et appeltari
- Decadicae, quia quae sequitur sinistrorsum, decuplo amplius valet, quam quae praece.
- dit dextrorsum.
- Machina Multiplicationis constat ex Rotis multiplicardis et Rotis Multiplicantibus.
- Rotae Multiplicatae vel multiplicandae sunt, quibus numerus multiplicandus exprimitur
- Hae Rotae habent dentes mobiles, ut scilicet modo plures modo pauciores emineant
- quot scilicet sunt unitates numeri multiplicandi. Et Rota quae unitates in multi–
- plicando exprimit ponitur in prim a operatione sub Rota additionis 1. quae
- decades sub Rota additionis 10. quae centurias sub rota add. 100. ita ut
- rotae multiplicandaedentes inter circum agens circumagant dentes apprehen–
- et
- cum
- es retae additimis superpositae. Ita si numera multiplicandus sit 3bs.
- Rota Multiplicanda ca eminent dentes prima operatione, ponetur
- sub 1. iIn qua eminent dentes 6. ponetur cubu 10. in qua eminent dentes
- 3. ponetur sub 100.
- si numerus alius sit. v.g. 364. facili negotio effi–
- cietur, ut in Rota ubi nunc eminent dentes 5. emineant tantum 4.
- Numerus sit major, v.g. 1365. Quatuor Rotae multiplicandae adhivebuntur
- Et plures quidem semper in promtu erunt, sed eae quibus opus non est
- etsi machinae affixae sint poterunt tamen ita locari et in axe suo huc
- illuc moveri, ut quando non adhibentur extra caeterarum attactum sint
- Praeter dentes mobiles habeant
- eaedem rotae alium ordinem dentium immobilium, quabus sibi invicem impli-
- positae.
- cantur: ut una nota circumacta circumagantur eodem tempore omnes, quia
- et Rotae inter se et num erus dentium cujuslibet est idem
- otae multiplicantes sunt inaequalis. Alia est ut 1. alia ut 2. alia ut 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9
- in comparatione ad aliam quandam Rotam exiguam concentricam Rotae mul.
- tiplicandae primae seu unitates continenti (hoc loco 5.) implantatam, dentibusque immobilibus
- instructam. Cumque et rotae multiplicantes sint dentibus instructae, hinc si
- Rota multiplicans, v. g. 4. (seu quae Rotae Concentricae quadrupla est) Rotae con–
- centricae applicetur, Rota multiplicante semel circumacta, Rota concentrica
- eodem tempore circumagetur quater, et cum ea Rota quoque Multiplicanda cus
- haec Concentrica implicata esst, quater circumagetur; et Rota una multiplicanda
- quater circumacta faciet quater circumagi caeteras multiplicandas adhibitas ones
- quia dentibus sibi invicem implicantur.
- Eae autem quater circumactae, quater
- quoque singulis suis dentibus agent in dentes Rotae additionis, ac proinde uni–
- tates suas quater in cistulam additionis transferent. brientur ergo sub
- in cistula additionis 365. quater, seu 460
- Atque daec prima ope.
- Done jn totum numerum Multiplicantem fuisse 24 et ita post multiplicatio–
- ratio est
- nemper 4. restare multiplicationem per 2. seu potius per 20. Aufer Rotam
- Multiplicantem . Et ejus loco suppone Rotae Concentricae Rotam multiplicantem 2
- Et quia 2. numerus est non unitatum, sed decadum Tota multiplicationis Machina
- promoveatur uno passu sive gradu ita ut eta Muffiplicationis 5. poratur sub rota
- additionis 10. et 6. sub 100. et 3. sub 1000 ita Rotam Multiplicantem 2. circum-
- age. circumagentur bis Rotae multiplicantes omnes, ac proinde prioribus 14b0 addent:
- 730d, quae cum 1460. faciunt 8760
- quae in cistula Additionis eminebunt
- verte.) Ivis.
- iti i t i
Cite
Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine, fol. [58]r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 39). https://leibnizlegible.com/page/00066559:0111?run=39