Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine, fol. [69]v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

The machine reads it as

  1. sive sppunantur
  2. Merricentur jam, Rotae Multiplicandae Rotis atdditonis
  3. aut uttima ultimae, penultima penultimae, antepenultima
  4. integenustimae, seu seu 5. et 1. item. 6. et 10. item 3. et 100
  5. respondeant.
  6. In ipsa autem listula Addi
  7. tionis numerus positus, per foraminula eminens sit 0. 0. 0.
  8. ete seu nil nisi dero
  9. Hac applicatione facta, si 365. multiplicari supponan
  10. ur per unitatem, circumagantur Rotae: 3. 6. 5. seme
  11. et dentes earum nunc eminentes, totidem dentes immobiles in
  12. Rotis 100. 10. 1. circumagent, proinde, numerus 305. trans-
  13. feretur in Cistulam additionis.
  14. ed ponatur Numerus 365. multiplicandus per Lumerum
  15. quemcunqu 124) multiplicantem. Opus nunc est tertio Rota
  16. num genere seu Rotis Multiplicantibus. Hae Rotae
  17. sunto novem. Et ut Rotae maltiplicandae sunt variabites ita
  18. ut eadem diverso tempore modo unitatem, modo novenarium
  19. nepraesentare possit, prout plures pauciorés ve dentes eminent;
  20. a contra Rotae multisolicantes sunt ad certam cyphram deter-
  21. inatae, alia ad novenarium, aliae ad unitatem etc.
  22. ed
  23. Hoc ita fiet: Rota quaelibet Multiplicans cum Trochlea
  24. odam exigua, quae Notae multiplicandae ad multiplicantem
  25. espondenti implantata est, chorda quadam aut catena
  26. comnunicet. Quo facto rota multisolicans tot cxparas re-
  27. agentabit, quot vicibus trochleam respomentem contineti
  28. otiu, enim continet Trochleam circumagit, ipsa licet
  29. cirumecta tantum semel. Ulude si Rotae diameterquater
  30. ametrum Trochlea contineat, tota restraesentabit 4.
  31. finc circumacta semel rota multiplicante, cui
  32. espondet Trochlea quantam ejus partem continens, Troch.
  33. linterea quater circumagetur et cum ea rota quoque
  34. multiplicanda cui Trochlea implantata est Rota autem
  35. multiolicanda quater circumacta ejus dentes quoque quater
  36. Q tam additionis respondentem redibunt ac proinde numerus
  37. unidatum ejus toties incistula additionis repetetur
  38. Exemplo proposito res clarissime apparebit:
  39. DG5. multiplicanda sunt per 124. ac primum totum 365.
  40. multiplicandum est primum per 4. Circumagatur manu
  41. semel rota multiplicans 4. eodemque tempore circumagetur
  42. sochlea respondens (quippe toties minor) et cum ea
  43. quoque 5. cui ea trochlea implantata est, quater
  44. aetiplicane
  45. ircumasetur. Cumque Rota 5. dentes quogeminentes
  46. abeat 5. Qualibet circumactione dentes quoque s
  47. otae additionis respondentis 1. circumaget, atque proinde
  48. in cistula Additionis Unitates quoque producet
  49. quater quinque seu 20 unitates
  50. Rota Multiplicanda O. orta multiplicandae
  51. 5 alia horda sive catena connexa est et rata
  52. multiplicanda 3 rotae multiplicandae 6. Ergo cum
  53. sint aequales, quando Rota S. circumagetur quater, eodem
  54. tempore Rota 6. equater circumacta dabit 24. decades
  55. oq
  56. inipingit enim in totam additionis decadicam 10) Et Rota
  57. 3. impingens in rotam additionis 100) centurias duodenno
  58. od eurque in summa 1460
  59. (unaantem circumacta circumagentur omne
  60. quia aequales chordisque connexae sum
  61. ut clarius infra patebit

Cite

Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine, fol. [69]v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 39). https://leibnizlegible.com/page/00066559:0134?run=39