Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine, fol. [69]r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

The machine reads it as

  1. Sit AC CAB MBETICA
  2. in qua non additio tancum et subtractio,
  3. sed et Multiplcatio, nullo: Divisio vero
  4. pene nullo animi labore peragantur.
  5. un aliquot abhinc annis instrumentum, quoddam quod qui portat
  6. passus isse suos ne cogitans quidem primum vidissem, statim
  7. subiit animum cogitatio, posse toti Arithmeticae simili machinament,
  8. genere subveniri, ut non numeratio tantum, sed et additio cum
  9. subtractione, et multiplicatio cum divisione, homine successus secu
  10. ro, ab ipsa machina, recte disposita, facile promteque peragerentur
  11. Nondum Pascalii Cistula tunc mihi innotuerat, credo nec publice satis
  12. notam fuisse.
  13. ed ubi primum in praefatione cogitationum ejus postju
  14. marum (: Triangulum enim Arithmeticum ejus Parisis demum vidi:) Machina
  15. Numericae solum nomen animadrerti, statim amicum Parisiensem perliteras aga
  16. vi, quid hoc rei esset
  17. quo cum didicissem Machinam ejusmodi hc ex
  18. tare, ab Amplissimo Carcavio per literas petii explicationem Effectus sali
  19. quem praestaret; qui respondit, Additionem et Subtractionem recta
  20. caetera per consequentias tantum, additione et subtractione repetitis, calcud
  21. alio accedente, in ea perfici.
  22. Rescripsi, me aliquid amplius promittere audere, ut scilicet multiplica
  23. non minus quam additio, in machina, summa celeritate ac certitudine
  24. ficiantur.
  25. Id ille ut non ingratum fore respondit ita
  26. ad Institutum meum hoc loco apud illustrem Academiam R
  27. exponendum, animos fecit
  28. onte omnia sciendum est duas potissimum Mdehinae partes esse aliam Additioni (sultra
  29. aliam Multiplicationi (divisioni) destinatam; alteramque in alteram duci debere
  30. Machina Additionis (subtractionis) cum Pascaliana, in summa congruit. Sed adjicien
  31. tamen est aliquid Multiplicationis apsilicandae gratia, ut scilicet plures imo omnes, Rotae additionis,
  32. sint circumagi eodem tempore, nulla alteram perturbante, nec ideo minus, praecedente qualibet, ubi t
  33. semel circumacta est unitatem in proximam sequentem transferente. Hoc si in cistula
  34. liana nondum praestitum est, non difficulter ei adjicietur
  35. odition
  36. rum inaequalium: tota ergo machina Tria Rotarum genera habebit: Ratas. Numeri Multis
  37. Rotas numeri Multiplicantis
  38. Rote Additionis seu Decadicae sunt, quae jam nunc in Cistula Additionis Pascaliana visin
  39. et repraesentantur in figura adjecta numeris. 1. 10. 100. ete. harum quaelibet decem den
  40. Rotae Numerum Multisolicandum restraesentantes sunt tum inter se tum Rotis ad
  41. iisque immobilibus instructa est.
  42. nis aequales, decemque itidem dentibus instructa, sediis motilibus ut scilicet modo emineant dem
  43. modo 6. ete. prout scilicet numeu Multip licandus in iis repraesentandus est quinario se
  44. Harum Rotarum tot esse debent, quot cyphris constare potest multisolicandus, v. mion
  45. impraesentiau
  46. riusve etc..
  47. multiplicandus 365. constat cyphris tribus: 3. et 6. et 5, Ergo adhibendae sunt rotae totui
  48. His rotis numerus multiplicandus implantabitur, si efficietur, ut ex reta dextra emi-
  49. neant dentes 5 ext sstra 6. ex sinistra 3. quod ut subito facileque peragi possit, industria
  50. medra
  51. peciltari opus est, quam hic exponere longum foret

Cite

Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine, fol. [69]r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 39). https://leibnizlegible.com/page/00066559:0133?run=39