Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6, fol. 25r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26v); this page is its right half.

The machine reads it as

1. cum potentia et sapientia Dei infinita sit non possumus operibus ejus nimiam
2. magnitudinem aut pulchritudinem tribuere
3. Luna ciniter 30 diametris Terrae a nobis abest, sol creditur sexcentis aut septiagentis abesse
4. A sole absunt Mercurius diametris terrae 200, Venus 400, Mars 900 ou lovo. (. dest 2000 et am peiis
5. saturnus 5 aut 6 mille. Tanta est fixurum a nobis distantia, ut saturuns praeillis propinguus ideatur
6. solem propria lure oulos perstringere dubitari non potest. Et fixarum tam vivaces sunt radii
7. et scintillantes ex tanta distantia, ut merito soles esse credantur
8. At luna non nisi parte soli obversa lucet jidem nuper in venere deprehensum est, et
9. de Mercurio, marte jove Saturna facili judicari lorum et debileus est lumen, et tam exigna
10. eo tanta a sole distantia non est, ut facila ab eo illustrari non possint. Terr sa Et hos
11. Blanetas vocamus. Exquorum numero etiam terra nostra est, quae et opaca est, et non minus a sole
12. lucere debet, quam Luna saltem, cum vel nubes inimis reflectendo lumini aptae a sole
13. illustrantur, Lunae non cedant praesertim cum Luna nova, qalst debilem
14. quandam lacem ostendat, quam terra ad eam pervenire credi par est, et paulatim minuatur
15. Systema Mundi a ptolemaei propositum, subsistere non potest multisque observationibus
16. prout pars ferrae a sole illustrata a Luna avertitur
17. confutatur, maxime phasibus veneris, quaetunaribus similes, nuper de prehensae sunt
18. sol naturam flammae habet, situm fixae. Certe flamma etsi partes ejus magna viagitentur
19. tamen locum non mectat, nisi a corpore cui adhaeres transferatur. Flamma autem solis non indiget
20. Corpore cui adhaereat aut a quo intriatur nostra enim flammacum abaere dmbiente disipetur
21. supplemento ini eget, quia ab aere ambiente dissipatur
22. Fixae per totum Mundi visibilis spatium disseminata sunt, nec in unius sphaerae superficie collocantur
23. imo a fixa ad fixam saepe non minor est distantia quam a sole ad fixam
24. interallum inter sidera non vacuum sed vaterius plenum est. Eamque esse fluidam phaenomena
25. satis ostendunt. N quia autem fluida est, habet partes varie agitatas, s totam tamen saepe
26. uno communi motu simul deferri ad fluvii instar credipar est, et planetas in spis istis vorticibus
27. natare et cum ipsis deferri. Quin et omnes istos planetarum vortices cammuni vortice solis
28. involvi, et cum eo circa solem ferri. Imaginem rei habenus in vorticibus aquarum inse redeuntium
29. ubi aqua festneas saepe secum circumfert, quae interdum nonnun quam circa propriumaxem
30. ferunturi propiores autem centro vorticis circuitum celerius remotiones tardius absolvunt.
31. sol. at totas Hether qui eum circumdat ab occidente per mendiem versus sertentrionem circa
32. Vix autem unquam circuliperfecti describuntur.
33. Lolis centrum movetur gytum tamen absolvunt materia in qua saturnus natat annis 30
34. jupiter cum suis satellitibus annis 12. Mars duobus, terra cum luna uno, venus mensibus octo
35. Mercurius tribus, Maculae solis circiter diebus 26. Et quemadmodum saepe contingit in
36. fluvioram flexu minores vortices cum majoribus ferri, et interim tamen proprios licenitus tervare
37. ita planttae proprium suum habent vorticem cum quo in vortice solis circumferuntur
38. sidera Medicaea, quae circa jovem ea propartione velocitatis,
39. feruntur, ut quatusse esi circultum circa jovem absolvat circiter diebus 16.
40. tetus honis 8s penextimus hodiebus 7 penintimus horis 85, intimus horis 42. Eodem modo
41. idque indicant quatuor Astra
42. Vortex Tellunis proprius Lunam mensis spatio circa terram agit, dum terra ipsa 4 horis circa axem
43. volvatur. Porro centra planetarum non in eodem sunt plano, nec perfectos circulos absolvunt,
44. sed ut alia naturae opera mutationi obnoxia sunt. plana pranetarum ad se invicem inclinantur
45. et se secant in linea non longe remota a solis centro. determinantur autem hae inclinationes per
46. fixas ita planum in quo nunc est orbita saturni; Eclipticam secat ex opposito cancri et capricorni
47. et ad septentrionem inclinatur qua libram respicit ad austrum, qua taurum. Et angulus ad
48. Eclipticam est circiter duorum graduum cum dimidio. Minor jovis et Martis inclinatio, major
49. veneris multo major Mercurii ubifere septem graduum est. Et maculae solis si cheineri observa
50. tionibus credimus, feruntur in planis ad Eclipticam sept plus quam quadibus 7 inclinatis. Luna
51. movetur circa terram in plano 5 gradibus ad Eclipticam inclinato. Terra circa centrum suum
52. movetur in aequatore quem secum circumfert, et qui ad Eclipticam inclinatur 23 grodibus cum dimidio
53. Atque graduum namems qui a loco planetae ad Eclipticam numeratur, latitudo ejus dici solet
54. Circuitus autem circa solem longitudo, ubi tamen irregucuritas etiam aliqua apparet, quia
55. distantia planetae a sole variante, ejus quoque celeritas mutari videtur. Nostro seculo saturnus
56. circiter vigesima parte distantiae a sole remotior est cum est in sagittario quam cum in
57. Geminis, et jupiter inlibra remotior quam in Ariete. Sed haec lapsu seculorum mutantur.
58. Ex his jam dies et noctes, aestas et hyems, incrementa et decrementa Lunae, Edlipfer
59. stationes et retrogradationes planetarum, processus aequinotiorum, variatio
60. Cometarum excursiones vastissimum nos inter solem et fixas spatium supponere cogunt
61. obliquitatis Eclipticae facili intelliguuntur
62. Ex parallaxibus autem non sequitur, tantum ets esse supra lunam, arca veneris aut Mercurii
63. ribem, sed non esse propiores, uno re recta expensa remotiores esse facile concludas.
64. Itorum omnium et reliquorum Mundi spectabilis phaenomenorum causam investigantt
65. concipiamus modum, quo gererari potuerunt quanquam etimratioet Christiana religio dictet
66. arundum initum statim a DEo perfectum creatum esse, et Adamum aetate virili, et plantas urbures
67. paradisi absolutas. Tamen quemadmodum urborum et un plccutarum et animalium, natura
68. facilius intelligitur, si ex seminibus formata, quam statim absoluta concipiantur, ita Mundiquoque visibilis
69. simicibus quaedam velut semina concipiemus ex quibus produci potuisset qualis nunc est, et quibus
70. aciu facilius qplicatux. sam ut ad arguli set alteriq linea natutam explicandam
71. ed modo generatum non esse
72. andi
73. explicandam possibilem
74. ationem phaenoninis satis fa citnotem invenisse
75. tcum planetis ineo
76. natantibus

Cite

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6, fol. 25r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068208:0049?run=74