Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6, fol. 25v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26r); this page is its left half.

The machine reads it as

1. Fingamus itaque Deum intio omnem Mundi visibilis materiam divisisse in partes
2. inter se aequales et magnitudine inter maguas parvasque quae nunc sunt medias isu
3. cuplicem motum indidisse, unum cujusque partis circa proprium centrum, alterrum plurium
4. simul circa tot centra quot nuuc habentur sidera, hoc est Fixae, Planetae et Cometa
5. celeritate etiam mediocri seu media. Et compositum ex materia circa idem centrum mota
6. imposterum Vorticem vocabimus. (+ Leucippus apud Laertium vocabat A1H quanqua
7. mihi ut dicam quod res est sutius videatur quam libet partem rursus cincipere ut exigrum vorticem,
8. Ex motu partium cira proprium
9. eorumque innumeras statuere varietates in infinitum. 1)
10. centrum factum est ut angulis detritis rotundarentur, et ramenta detrita spatium inter plutos
11. globulos impleret, et in varios gradus subtilitatis abirent, atque impetu suo in subtilitatem indefini
12. tam dividerentur quo semper satis celeriter gublossitum continue
13. variantes interlabi et loca omnia replere possint. Et fatilius inpetu illo materiae impresso
14. exiguae quam magnae partes rusus subdividuntur, quia exigna plus habent superficiei pro ratione
15. molis, itque ita pluribus ambientibus et dividere conantibus exposita sunt, et pro exiguitate sua minuesistum
16. Fiunt etiam ex ramentorum somplexu quaedam corpora majuscula. Habemus ergo tria Elementa
17. Materiam subtilem primi ilementi ae satecdivisine rt innumerabilibus modis sub–
18. divisam, globulos met secundi Elementi motu rotundatos, et materiam tertii
19. elementi majusculamnde motui ita aptam. Ex primo Elemento corpon Lucentiasive soles et Fixae
20. ex secundo Materia coelorumtransparens, ex tertio materici corporum opacorum ut planeta
21. et nostrae terrai conflata est. Possumus etiam in universum compere considerare vorticem
22. in in tres regiones dividere, quorum proximm procedentem quidem in imnonsum excedit
23. sed ad nos minus pertinet. prima est Vorticis solaris seu orbis nostri magni slanetas solare
24. et in his terram nostram comprehendentis, altem est Regio ieliquorum
25. Vorticum seu Astrorum omnium, tertia est Regio trans siderea, reliqui
26. Mrundi qui nobis aspectabilis non est, de quo nihil dicere habemus
27. Cum plus materiae detritumimo formatum esset, quam ad re plendos angulos globulo-
28. rum, si se tangerent esset opus, et globuli vi motus circa centrum vorticis a centro recedere
29. conarentur, fortius quam corpora quae majorem pro ratione molis superfictem habent, hivi factur
30. est ut sublilior materiae pars Medium vorticis repleret, et ibi solem componeret. Conatus autem
31. totius materiae a centro recedendi, qqui in globulis tamen maxime validus est, Lumen appellatur
32. sol autem rotundus fis, conatu illo recedendi globulorum, et ipso nisu Materio subtilis influentis
33. in omnes partes, de quo mox. Et vero etsi materia solis vel fi
34. ersus
35. t contribuere fingeretur,
36. Vortices fixarum sive
37. poru
38. solium sibi vicinorum, credendum est ita dispositos atque ea ratione motos, ut quam minimum sibi
39. tamen conatus globulorum lumen efficeret, etsi minus validum
40. obstent. Et inde fit ut quilibet vortex polos suos habeat minus remet magis remotos a polis
41. vicinorum quam ab eorum Eclipticis, nam si polis se langerent, autue consentirent motu
42. et abirent in unum vorticem, aut dissiderent et se valde impedirent. E porro ex incompre–
43. hensibili varietate situs fixarum, sequitur vortices magnitudine inaequales esse, quaelibet enim in
44. centro est sin vorticis et quilibet vortex circa suam fixam vertur, nequenim aliter luminis
45. ratio reddi potest. Si inaequales sunt sequitur partes remotiores a polo unius tangere partes
46. aus a polo remotas alterius, exquo sequitur Materiam continuo efflutae ex vortice per
47. loca a potis maxime remota, et influere per muxime vicina continue influere in vorticem
48. per polos versus centrum, et inde rursus effluere per partes a centro remotas. Nam vortex
49. unus tangens plures unum propius ad potum summ tangentis in polo enim vortex quisque minus
50. resistit vicinis vorticibus, minoremque a suo centro recedendi vim habet, cum contra alis qui
51. partebus suis a polis suis remotis partes ejuspolo viciniores tangunt ibi majorem habeant
52. vim. Et materia inflacus r per loca polo vicina in centrum vorticis tanto impetu
53. inflat interiora ejus rursusque exire conatur, ut glebulos secundi elementi non tantum
54. vertas Eclipticam sed et versus ipsos polos in omnes partes expellat, atque ita globulos viciuoru
55. ab inflaxu prohibeat. Eaque vis faacit ut fortius sit lumen Fixae, quam si mu spatium circa
56. centrum vacuum et sine vi agendi conciperetur; attamen globuli ipsi secundi Elementi
57. nutus vorticis qua fortior est partem regionis extimae alterius vorticis qua debilior est
58. recupant et ingrediuntur, donec aequilibrium virium intrare et repellere conantium ha
59. beatur cum et necesse sit globulorum in alterius vorticis regionem nimis se extendentium
60. velocitatem circuitiis refringi, quam tamen retinere conantur. Itaque intra limites coerceri debent
61. delata cum exire nisi per multos ciritas anfractus, non possit
62. Lab ambientibus globulis cohibeatur, conceptum tamen hypetum intus continuans, in gistum
63. ex
64. fertur, phaesertim cum in medio itinere dum influit simul et recto motu versus potum,
65. circulari totias vorticis ferretur unde motum quendam spiralem habet intra corpus solis et
66. Materia autem intra solem
67. ad oppositum punctum solis per venitus quod polo opposito respondet, inde versus Eclipticam
68. reflectitur. Solem autem rotundum esse, necesse est, quemadmodum vitrea ampulla vi inflanti
69. rotunda fit; sed in medio turbinis exacte non erit, nec poli perfecte in eadem recta erunt, nec
70. Ecliptica erit circulus exactus ob vicinorum vorticum inaequalitates. Porro, cum vis globutoram
71. recedendi a centro vorticis lumen solum versus Eclipticam solis mittere posset vis materiae
72. blem inflantis et in omnes partes exitum quaerens, globulosque impellens facit ut
73. in omnes quoque partes lumen mitiatur sequeretur tamen hinc majorem esse lacem solis
74. mittendum est lumen versus Eclipticam, quia vortex versus polos arctior est vi vicinorum
75. nullum est phaenomenon quo hoc dijudicari possit, nisi si Cometa aliquis tantum spatium in nostro
76. vortice conficeret ut primum versus Eclipticam ende versus polos, tum rursus versus Eclipticam
77. videretur, ita enim ex vi suminis habita ratione distantiae a sole judicari posset, an tumen
78. sit versus Eclipticam proportione fortius.
79. quod ad globulis secundi Elementi vorticem
80. versus Eclipticam sui vorticis, quam alibi, quia conspirant otus conatus recedendi ipsorum globulorum
81. et ipsius vorticis, nisi consideremus compensari hoc aliquantum posse ex eo quodlongins
82. Led
83. taliaque corporum utcunque
84. exiguorum interstitia
85. tet minore impedimenta
86. quam corpora minus
87. solida
88. dubito
89. De) (+t nam motus in potis prope
90. ullus +)
91. +ppimi Elementi
92. subtilitate sua per
93. omnes angulos
94. niam in bentens

Cite

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6, fol. 25v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068208:0050?run=74