Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3, fol. 34r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.94.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 35v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. De Legum interpretatione, rationibus, applicatione, systemate
  2. circus Eppantiationes locum habeti interpretatio sargumentario, et Methodus
  3. Etprimum
  4. Enuntiatio omnis interpretationem recipit. Est autem interpretatio duplex
  5. dicti et sententiae, (H(S Hi Srarojas, saepe enim non satis dicimus
  6. quae dicere voluimus, tunc non sufficit verba intelligere, sed inquirendum est in
  7. rationes, quae dicentem movere potuere. Itaque scire leges non est verba
  8. eorum tenere sed vim et potestatem . 17. de Legibus
  9. vel quod idem est, tum cumet
  10. Interpretatio vero dicti est tum singulorum verborum, tum connexionis, sive Etymologiae vel syntaxeos
  11. interpretatio singulorum verborum tollit tum obscuritatem cum
  12. nullus apparet sensus, tum nimiam ut ita dicam claritatem, cum apparet multiplex.
  13. Hec, autem fit exponendo significationem tum propriam, tum tropicam, quam
  14. scilicet locus t explicandus postrilat Ad homonymia, tollendas utile
  15. est cap. 13. lib. 1. Topic. De quatuor metaphorarum speciebus agit
  16. Aistoteles lib. de Arte Poetica. Quomodo autem definitiones investigentur, infra pluribus explicabitur
  17. Interpretatio connexionis rursus tollit vel obscuritatem
  18. vel nimiam claritatem seu Amphiboliam utrumque autem fit exponendo
  19. sensum tum proprium, tum figuratum. Nam quod est tropus in singulis verbis,
  20. id est in connexione figura.
  21. Argumentatio est vel ab antecedenti quae dicitur Pyobatio, vel ad consequens
  22. quae dicitur consequentia. Possimus enim vel legem aliquam sive aliam se enuntiationem
  23. ex rationibus probare, vel possumus exipsa cunc lusiones ducere, quorum prius
  24. magis theoreficum est, ser vitq ad constituendam juris artem posterius
  25. practicum est servitque legum axplicationi ad causas forenses. Sed quemadmodum
  26. theoria servit prexi, ita obti rationes legum conclusionibus exlege ducendis
  27. Interpretatio sententiae est investigatio eorum quae non tam dixit
  28. Legislator, quam in mente habuit, circa negotium praesens, sive quae exeo
  29. animi statu tunc fuisset dicturus, si veresset in neate e si prpes homines genoraliter ninis
  30. qua
  31. nacaue earan
  32. rato suestit
  33. ia
  34. om itaque qui rur diarojar interpretatur, non tam est interpres
  35. fuisset quastie unt
  36. ageu pro alio divant
  37. enuntiationis, quam ipsius enuntiantis, supplensquae ille imperfecte
  38. circat
  39. dixit, supplens tamen non ex propria sed enuntiantis sententia. Interpretatio corectione
  40. uni potest c
  41. est tum ex rationibus, tum ex affectibus tumexnitionibus habent
  42. enuntiantis. Sed in Legum applica explicatione, un est habenda ratio
  43. autem gitur talis suiment
  44. cars
  45. affectaum Legislatoris, quod secus esse videtur in explicatione
  46. Affectuum ratio videtur haberi posse in legibus privatis, quas testator
  47. dinit ultima voluntate interpretandis, nam de rebus propriis constituit
  48. dit
  49. Sed in Legibus publicis interpretandis non est habenda ratio affectuum
  50. Legislatoris, est enim Magistratus non Dominus sed administrator rerum
  51. publicarum rerum. Et ipsi profitentur Legislatores non audent affectus
  52. profiteri, sed omnia videri volunt egisse rationibus. Itaque licet affectus
  53. Legislatoris nobis ex historia illorum temporum, vel rita constet,
  54. et facile conjici possit, quid ille quorsum ille fuisset inclinaturus, quidve
  55. allatis in medium praetextibus rationum fortasse responsurus, non est
  56. tamen ea mens livitatis, ut hominis etiam defuncti inconsultae libidini vel facilitati
  57. etium dice pestservi post multa secula adhuc serviat, et male
  58. collocabitur conjectandi solertia in vitiis legislatorum ex historia eruendis
  59. stabiliendisque. Fatendum est tamen affectus saepe transire in rationes
  60. sive ad principia quaedam stabilienda in servire, praesertim in rebus morulibus
  61. et civilibus, ubi cum multa sint ab utraque parte commoda et incommoda
  62. plerumque homines non ea satis exacte inter se conferunt ponderantque
  63. sed inspectis tantum quibusdam commodis praesentm praesenti mentis affectioni
  64. congruentibus in eam partem praecipites ruunt. ita Legislatores lucro dediti
  65. qui commerciorum tantum rationem maxime habent: cnfta
  66. a pocspuae pe au aels cengrait es picardedis sestis dequitur
  67. Hhomonymiam
  68. seu
  69. aut
  70. pus he
  71. ut
  72. ectio
  73. specinliter falsa eni
  74. sequerentur si verbis insisterem
  75. si Bican
  76. etiem gener
  77. quam supplemento hin
  78. aliquando subjecta prim
  79. et reciproca inquirimus
  80. quibus praedicatum prim
  81. inest, cicet fortasse
  82. legislator tantum specia
  83. les casus enumeraveri
  84. de quo plurus infra.
  85. quod fit investigando
  86. rationem communem
  87. cur pita
  88. in
  89. plurbus subjectis insit
  90. +vita ejus vel

Cite

Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3, fol. 34r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068400:0067?run=74