Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 1, fol. 20r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 19v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. His ita praeconstitutis ad aestimandum internsurium magis compositum venio, cum sciliet
  2. non una summa in unum tempus dilata, sed per partes diversis intervallis percipienda est. Veluti si 500
  3. aurei sint distributi in quinquennium, ut quovis anno 100 percipiantur. Vel si quaeratur quanti
  4. redimi possit jus percipiendi centum aureos durante quinquennio vel centum aureorum reditus ad
  5. vitam hominis restrictus, si probabile sit, eum in cujus corpus constitutus est, ultra 5 annos non victurum
  6. vel si res sub hastavendatur, et antor praeter paratam pecuniam (augeed) etiam annmas prae–
  7. stationes aliquot offerat (tagezaeitem) verbi gratia 100 in quinquennium, quae raturque quanti aesti
  8. manda sit ejus licitatio, ut constet an alteri licitatori debeat praeferri. Tales enim licitationes quando
  9. manifeste in utilitatem creditorum distrahentium cedunt (quae hic suprema lex est) recusari non deben
  10. non obstante l. 15. 8. 7. de re jud. et serenissimus saxoniae Elector Angustus constit. 32.5, finden sis
  11. abeae, vers. umb baar gred odee auf tagezeitus, diserte illas probat. Hinc jam inter ictos saxenicoque
  12. de interusurio disputari coeptum est, quod cumcalculo constituere vellent viri alioqui insignes, in magnas
  13. incidere salebras, quemadmodum apparet ex celeberrimi merito suo iti Benedicti Carp tovii decisione
  14. illustri 275. Crediderunt enim plerique internsurium conflari exusuris pecuniae quovis anno apudemto,
  15. rem adhuc restantis. Exempli causa 100 annuis in quinquennium oblatis, emtorretinet initio primi amii
  16. integra 500, initio secundi (solutis 100) retinet 400, initio tertii 300, quarti 200, quinti 100, unde usurae
  17. erunt 25, 20,15, 10, 5, quarum summa 45 habetur ab illis pro interusurio, et proinde praesens valor 5oc
  18. aureorum in quinquennium proximum distributorum, erit Scominus 45 seu 455. Hanc opinionem re
  19. diu multumque agitata in pronuntiando secuta sunt ini illustria Dicasteria, quae ego alioqui tanti
  20. facio, ut non aliorum facile sententias vel responsa ad nervosam gravitatem validamque elegantiam eterum
  21. ictorum accedere propius putem. Et status controv ersiae ita fuit formatus, utrum in unum computandae
  22. essent usurae summarum quas quovis anno emtor ad huc retinuit, an earum quas venditor jam accepit
  23. cum tamen hai duae Hypotheses coincidant, quod ita patet:
  24. Emtor retinet
  25. unde usurae
  26. Venditor habet
  27. 500 400 300 200 100 0
  28. 25
  29. 20 15 10 5 0 summa 45
  30. 0 100 200 300 400 500
  31. 5 10 15 20 25 summa 45
  32. Verum nentra sustineri potest, et errorem subesse vidit ictus quidam cujus demonstration nomine suppresso
  33. 0
  34. unde usurae
  35. extribetur in supralicta decisione. Notavit enim ille absurdum maximum inde sequi. Exemplicausa, si
  36. sempronius obtulisset domum venalem licitans, obtulisset florenos 5050, nimirum 3000 station et 150
  37. annuos Titius vero pro eadem domo offerret quadraginta et unum millia ducentosque (41200) et quidem
  38. etiam 3000 statim et 1000 annuos tamen hac calculandi methodo majorem fore licitationem sempronui
  39. et Titium ab eo victum iri. Receptae vero sententiae patroni adeo hac objectione commoti non sunt, ut
  40. sponte sua agnoverint et tanquam elegantem calculi sui consequentiam notarint, quovis decennio ab
  41. inferaturio absorberi quartam partem totius summae annuarum praestoationum omnium et proinde qu
  42. annis elapsis interusurium absorbere totam summam. Unde cum ipsi, pronuntient et Modestino pistoris
  43. licitationem aestimandam esse tanti, quantum de summa oblata superest detracto interusurio; sequitur
  44. anquand tanto aliquem minus obtulisse videri quanto aliquam eandem punnam praestationem continuare
  45. velit diutius; et si quis offerat quinque millia statim, et mille annua esse audiendum; sin efferat quinque millia
  46. statim, et mille annua per annos quinuvaginta esse rejiciendum. cum enim interusurium 50 annorum semper
  47. superet sortem, detracto illo restabit nihil, imo minus quam nihil et vincetur ab eo qui 10 tantum nummos
  48. in parata pecunia offeret. Nempe summae quae ineunte anno primo, secundo, tertio etc usque ad ultimum ab
  49. Emtore quotannis 1000 per hos 50 annos solvente retinentur, sunt 50000. 49000. 45000. etc usque ad 1000.
  50. Harum usurae sub exitum hoo cujusque horum annorum, 2500. 2450. 2400 hc usque ad 50. Quarum
  51. sumfra 60000 dabeit intensurium oblatorum 50000 anteorum. Et cum praeterea parata pecunia inctio
  52. oblata sit 5000, summa totius oblationis erit 55000, unde detracto interasurio restabit minus quam nihil,
  53. pro valore praesenti tantae oblationis. Si objectiones hujusmodi non fuissent propositae, minus mirarer
  54. Carpzvium aliosque ictos summos calculo tali acquiestere potuisse nunc vero non capio,
  55. quomodo demonstrata, quae nulla in toto Euclide extanti cedit, in gravissimis consessibus et examinata
  56. Ut ergo recte procedamus cujusque praectationis annuae valor peraesens separatim quaeri debet per
  57. et rejecta sit. Utp
  58. supra siriata ut si r sub a perrie summa sive unitas eadem (unus aureque, unus centenarius, etc)
  59. per trimumem offeratur, secundum calculum exactum valor praesens unitatis sub finem anni primi debitae est 20
  60. sub finem ni secundae seu subfinem anni secundi debitae, 4 tertiae 8000 quartae
  61. 1300000, quarum omnium valorum summa est valor totius oblationis quinquennalis, nempe A329 + 194677)
  62. rem 16202 4 + 1345616. si praestatio annua sit unitas, quae quantitas multiplica
  63. praesent
  64. 408410
  65. per 1000 dabitus 4329+ 1946771 pro valore ao mille annuorum perquinquennium solvendorum, seu
  66. nempe
  67. 1084101
  68. in
  69. ciriiter 4329+=. Secundum calculum populariorem pro unitate annua addtr per quinquenim
  70. 108450
  71. debita valor praesens erit 20 + 20 + 20 +20 + 20, son pro millenario annmo 20000 + 20000 + 20000 +
  72. +20000 + 20000 quarum fractionum ineunda est summa. Verum quia in addendis valoribus calculi
  73. Tascendem
  74. ultra

Cite

Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 1, fol. 20r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068406:0039?run=74