Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36, fol. 56v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.93.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 57r); this page is its left half.

The machine reads it as

  1. e ToR Menelis BetLreis commususu
  2. Tormentorum in Gallia solent esse speries 6. Tormentum Majus Colubiina. Bastarda. Media. Fulco
  3. taleunentus Torm. diam dius. 6. lin. 4. long. 16 10 2 ped. Colubi Dium. 4 digs. 11. Iin long. ped. 11. Bastardadium. 3
  4. Media diam. 2 digs. colin. cong. 82 ped. Falco. diam. 2 deus alin. long7 ed ped. Fal
  5. His adde Tormentum cujus di–
  6. aliud cujus diam 4 digs. longs 9n ped. Glob. lib. 12 Est et alra Tabula ta
  7. espis sacer sacer sacer colobr. Colabr. Colubr. Colubr Torm. Torm. Colub. Colerb.
  8. oc
  9. Olib.
  10. il 1300 1guo Ruo 220o no
  11. variis modis institui potest qmparuo, italicet fater sit longiaer formento proportione, non tamen absolute
  12. et licet brevius sit tormentum proportionaliter, tamen ad majorem distantam enuttet globum sitormenta ejus
  13. demetrilongiori longius et vulidius jaciunt, quia pulvis recensus in congiori dintius globum cuxellit ita simpliciter cumo
  14. pulveris impositus globus vix propelleretur. Deinde aer, ipse expollantus in congiori major, ergo magis resistens exprils
  15. oni ergo plus pulveris accenditur Adde quod longiora communiter etiam ditiora et graviora ergo firmiora, nec ita facile
  16. subsultant, ergo validior viimpetus imprimitur globo. sed non debet esse longitudo nimia, nimis crescet resister
  17. ia aeris dejiciendi (3). (+ vera ratio quod si ninia longitudo, utpulvis satis rarefactus sit, antequam
  18. rmenti latera. Et ea plus nocere potest, qui
  19. tum superest aut aeris adruo dilatandi, juvare possit +) favet experientur, nam colubrina cujus globus 2olibia
  20. Tum, ut ad tantam distantiam projiciet gnlobum, ad quantam tormentum ejusdem diametri, plusrequirit
  21. lveris, dantur enim illi comminuiter 4 glob et tormento duo trientes. videtur ergo nonnihil efficere
  22. connitudo. Referunt et tormenta lonsicta, quae ob contractum vitium fuere decurtata, et devenore meliora
  23. possumus in genere asserere, ita disponenda esse omnia ut dum puliis accensus est, globus e canna equedia
  24. ur f uno potest pulvis esse accensus etsi aer ejus nondum satis dieptatus +). sed haec pendent abt experientia
  25. Majori tormenti di formenta, mo e respectu diametr idem in primu
  26. sic considero) globus longius ejaculantur nam certum expenentia clobos majores longius ferri, et globus
  27. orx calapulta 10 pedem non perveniet ad quartam partem spatii quond emetietur emissus ex tormeni
  28. pedum. Et globi plures minores non ferentur tam longe quam unicus globus. etcata pulla minatissimis olan
  29. dibus instructa minuitur jactus. Multomagis miauetur si eadem manente diametro minuatur pondus
  30. proferreo globo sumatur lignens. Hinc plunibeque aiptior ferreo quad spatium percurendum, sed non in vedin
  31. ad infringendum, nam glans ferrea aut etiam glans stanneaeui instretur glabus ferreus cubus Moracem ferreum
  32. perfringet, cui plumbea non nocuiset caterum et glans plumbea vi adigi potest incannem, non ferre
  33. quae perfringeret. Rta Globus gravior in specie it longius, quia diutrus resistit ergo pulvis totisacienditur cert
  34. tormentum explosum sine clobo non edit dimidiumsonum. plures globi mipores majorem
  35. habent superficiem ergo intigis illis resistit aer, et haec restistentia aeris ob unguam celenitatem hic valde
  36. potabilis magis quam in mota gravium, aer enim magis esustit motui majori. Glibus ligneus non videtur
  37. esse crpax tanti impetus quam ferreus si tantum conciperet, partes separarentur (tan forte majorem impetum
  38. etinet minoremque aeri communicat pliumbeus vel ferreu? +) adde quod porosior ergo magis ab aere impeditur f, hoc
  39. nihril et remediaibite +) denique prius ejicitur, quam totus pulvis accendatur
  40. imprimis in jactu arcuato ubi globus longum spatium in aere emetibur et sub finem fertur
  41. resistit dum globus fluvium lacum patudem transuittio. Si
  42. tenu ae laercis oenne lamitti astantiae. Epperientia hoc reflatur si dis sclopetu explodas versus siopu deunde
  43. facius ad huc semel collocando situtas aqua plenas secundum lineamitineris, ajunt glandem plumbeam
  44. inclinari ad aliquot digitos. Volunt aliqui ictum ex mari interram validiorem, quam contra. cum tamen idem si
  45. medium. videtur fier, quod aer corcatormentum crassior magis resistit ergo accenditur totus pulvis, re ferum
  46. Geobus fortigagit in murum, quam havem eb secundum
  47. hanc proportionem deberet 3 aut 4 naves penetrare eum tam en plerumque in navi lem aneat, satio quia navis
  48. exdit, ut lana obtundit ictum, sive quia compriuntur simul aer qui recurrit in ipsum globum, sive ob alia
  49. vam fugiens. Nervis in sicco etam verementin
  50. inaliqua a tormento distantia, quam sub ipsum exito
  51. raves. vehementius feritur ravis ad no venieus
  52. sed contrarium socidet ratio et experientia. Forte alicubi cum tormentur catapulta nimis muro admota satu
  53. volunt quidam vim globi majorem esse
  54. red or inter orificium et murum non tam subilo ceda valens, fuit quasi reflexus et globum repulit
  55. aerquam, quod cum ditius sit tiagis onerari potest considerandum
  56. re et certior ictus, et tota ves in globum impendetur, ut si quae tormento impenditu
  57. Gonsi in glaebum reflectatur, uet animalium diffcilior, motus, si solum lubrieutas it sed Gavitas tormento
  58. ertum est Tormentum bellicum ad 2 vel 3 passu retrocedire quaeritur an
  59. ediatur Globus. Autores variant sed dico primum non absolvi etrocessionem
  60. ante toma globum egressam. Nam volunt Erardus et aliimi suggestis inferiorum alarum tormenta unica instiu
  61. et se subducant Eostibus. Et ante Rupello
  62. aem volubili annexr, etita disposita ut dum unum
  63. tota ut dum exploduntur proprio motu eis
  64. rati impo sita erant duo tormenta bellica i re
  65. but globus, qui tamen quadrante abergasset, si ante ejus egressum fuisset absoluta retrocessio. Puto cumglobus
  66. sim
  67. egreditur residcessionem adhur admodum exienam esse. Hinc rittota nonnullorum disquisitio de errore
  68. ictuum secundum variam dispositionem tormentorum Nemper in situ honzentali recerdens cormentum rete
  69. B ex D in C, respicit A ut ante. cum tamen in situ elevato, recedens non amplius respiciat A sed C.
  70. secum retro rapit, sed hoc quoque exiguum
  71. tus fieri cqpositum ex duobus uno qui 7
  72. est tormenti retrorsum. unde oblequito
  73. inea aB Esssed quia linea CF. Xigua, parum hoc considerandam
  74. linea Animae tormenti continnatae, altero, qui
  75. ot sed glumoidetur quod sope in sicu foritontt
  76. lobum vi exhalationis ignea initio attolli supra lineam ho
  77. lescendere globum aut 3 vel e pedes temperem deflecteta
  78. fieri non deberet. Kethio altior et multi ferunt car
  79. assus scopum attingant cumtanto pulvere si minor sit distantia supra
  80. nultas ita ee compositas ut ad 20d
  81. non parallela cirreae Animae, quia crassiora suntt ad candum
  82. decurrat, sed descendat. Quidum asseruit se globum per circulos d aut
  83. ade saepe um horzontatite s posita creduntumr habenit situm elevatum
  84. 1o in longitu dinempositos, ad 300 passies secunda aut tertia explosione trajecisse, sed testibus opus
  85. praxi tamen assumi potest, ac si per
  86. licot tantisper ascendat rursusque descendat
  87. eenssm ta por
  88. 4tertia circiter lineas. Modus experiendi tempis alsit specta scopi et notavi
  89. cormento A et scopo B. et observet intervallum inter sonum explosionis et sonum percu
  90. caepe non interjici tempus pronuntiandi duas syllabas, ut fere credibile sit observari
  91. Mersennus 100 exapedis seu 120 passibus geometrit hoecem cormentum et optime inno tescet expientia. obsen
  92. an ex huo passibus non descendas infra scopum, inde cd passibus, et erva, donec incipias infra
  93. jactus honzontalis, de but en blane variat, ob
  94. andi in
  95. Geometricos jactus honzontatis non excedit. taque

Cite

Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36, fol. 56v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068529:0112?run=74