Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36, fol. 60r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.93.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 61v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. Ballistitam
  2. Encerpta a Mechanicam pyrobolicam spectantia
  3. Granatae monnales t. 2. aute 3. magnitudo tanta quanta globi 4. 5. 6. g tb.ut facilius prehendi possint
  4. habent id commodi fundae quod granadarium eximunt pericuto
  5. es
  6. b
  7. Bombi casities plerumque aut diametri. pro majoribus vombis et 100 tb superantibus semaracia pulveris in
  8. temmici qu pro70t, semunc. 80
  9. minuitur tamen pllvis um ad parvam distaaru mitti debent
  10. formeutorum sex commmudniter species in Gallia recensentur: Tormentum majus, colubrina,
  11. vastiida, media, faleo, falcunentus. Tounentum majus seu sanon habet diumetrum digitorum bet lineaum 4
  12. Cansem Toumenti majoris diameter digitorum 8. linearum . longitudo pedum 10
  13. dimidiis triatm sola
  14. bastante
  15. andi
  16. rediae
  17. tantom Falconis
  18. sauconeau falcament
  19. Alindtormentum
  20. 102 globus libram 24
  21. ia
  22. Ratio cur langiora tormenta gtobum ad majorem distantiam emittant, quia pubesin gis diutius globum
  23. impellit Aer quoque inclusus in majori canna magis initio resistit, debet enim rarefien et ejici, deinde longiora solent
  24. Nimua tamen longitudo nocet, quia imnis crescet resistentur aeris disjiciendi
  25. (ino potius frictio globi +) Hinc colubrina cujus globus 20 dibrarum, ut ad tantam distantiam explodat globum
  26. esse ditiora et grariora
  27. d quantam tormentum e jusdem diametri plus requirit pulveris pyris dantur enim communiterilli commud-
  28. inter globi, et Tormento duotrientes (d) unne videtur illi nonnihul officere longitudo
  29. Quo globus major et ponderosior eo longius esi projicitur. Si minutis glandibus eoners, licet servato
  30. dere diminuitut jactus; quia majoque aeris superficies resistit. praestat etiam globum esse majorem in
  31. stecie quia gravitate sua melius resistens, impedit quo minus inaceensus pulvis erumpat. Hinc si sine
  32. globo exploditur bombarda, non erit dimidium bombum ejus quem edit cum globo
  33. tus. In Horzontali motu
  34. anto esse inseusibile impedimentum. Stridor globi qui vento spirante auditur, et aere quicto non
  35. Volunt quidam si transmittatur fluoius satis notabilis quartam jactus partem perdi. (+ optime
  36. percipitur, signum est majoris resistentiae.
  37. exmlririlicebit in lacu aut flumine ex ponte scilicet, se modum fluvus longitudinem explodendo +)
  38. Adanlquidam ex mari it terram validiorem esse idum, quam exterra in mare cum tanen sit idem
  39. spatium et aer et tamen volunt di ferentiam notatam fere quartae partis. supponamus aerem mari-
  40. timum esse rassiorem terestrem defaeratiorem. Ergo dum exterra in mare explo ditur tormentum
  41. non accenditur fotus pulvis, in fine
  42. initio circa tormentum non est tanta resistentia atque ade debilitatur contra dum e mariex
  43. ploditur, cina tormentum aesistit aer va porosus unde plus pulveris accenditur fitu ralidior ictus, infine
  44. vero ubi jum languet impetus, illi resistitur, et it mo
  45. atra minuitur restis entia s Est aliquod de aelsi stentia quae imtro est ante quam egreditur tormento,
  46. Globi vis in navem de bilior quia ipsa cedit, pleumque enim non trans fodit navem sed in ea
  47. remanet, cum si effectum attendamus quem in muro praestat, tres aut q naves penetrare deberet.
  48. sed reciquam parum ad rem facit +)
  49. miciorem vim recipit, ergo majorem globo impendit
  50. Motus retrocessionis incipit quidem, sed non absolvitur phius quam globus e tormento egrediatur
  51. vellemenem verberatur navis
  52. Hinc Ercardus et ali praecipiunt ut in suggestis in feriorumalarum tormenta unica instruantur rota
  53. Tormentum gravius
  54. ut dum exploduntur proprio motu, in gibem circumducantur et se subducant hostium conspectio
  55. pariter ante mpellam ratierunt duo tormenta bellica ingenti trabi circacardinem volubili
  56. dum unum exploderetur retiocedendo locum alterius subiret; et vicissim
  57. ac hihiluminus globus scopum feriebat. Illad tacum videtur imprimi aliquem motum globe ant
  58. dat aote sressum e tormento, ut si tormentum horipontaliter ejaculatur globum, a, et uetrocedat
  59. annexa, it ita disposita, n
  60. linem globi
  61. teatulatum initio esse planum per aliquantulum patiam
  62. nul suntum nonnitur
  63. et eodem modo cum in cuculiu retro redere debet, effici potent, ut initio pars retrocessus sit recta habentus
  64. Anglobus statim descendere incipiat. Ita videtur, experienti a constat gravia intra semisecundum per
  65. 4pedes descendere ponumus eum interim percur horiquataliter emissu percurrere 500 pedes, sequeretur non debere
  66. pantum liberi recursus. +)
  67. crediderim vi ex habationis globum emissum initio attolsi nonnihil supra lineam corirontatem,
  68. set aliquantisper commitatur globum. Confirmatur, nam etiam in situ
  69. lorizontali si plas pulveris adhibeatur quam requiritur ictus erit altior quam par sit. Et multi ferunt cata.
  70. pultas ita esse compositas, ut ad 200 passus scopum attingant cum tanto pulvere, si minor sit distantia
  71. altingi seo
  72. Est ad huc scrupulus, quod ut plurimum in catapultis et tormentis
  73. quia exhatatio ignea sursum fertur
  74. allicis linea exterior metalli ut vocant parallela non est lineae animae seu vacuo tormenti crassiora
  75. enim sunt ad candam. In praxi assumi potest quasi ad distantiam 300 passuum Gemetricorum globi
  76. descendere.
  77. eu 30 tertiis
  78. posset pro
  79. ire supra scapum; sin major infra.
  80. per lineam rectam rcederet; motatur enim cglebum calubrinae majoris ad 600 fer
  81. infra seopum. ex pore autem descensum intra scopum determinare possemus, ut si semipe
  82. infra scopum. Ex e et 15 tertiis 10 pollices; et 7 tertiis pollices 2 et e intra 4 etia, glineas
  83. teopo coastitur corpus sonorum, ut aes aut eampana sevet cam pand asseriesse amexa) ut notetur inte wallum
  84. inter bonbum tormenti et sonum ictus in scopo. et notavis spe non interjici tempus quo possint pronuntiari
  85. usum at 4 pedes
  86. duae syllabae; ut fere credibire sit hanc regulam observari, vult tamen Mersennus ut in 100 exapedis percur-
  87. communiter distantia exqua
  88. regdis seu ido passibus geometricis impendatur minutum secunduum
  89. pi asis espedi in q es e ga aul tur pstil
  90. + et totus accenditur
  91. B desuperficie

Cite

Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36, fol. 60r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068529:0119?run=74