Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 97v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 98r); this page is its left half.

The machine reads it as

  1. descendentem non ultra descendere, quam Materiam
  2. subtilem, (tive aerem, sive aliud nescro quid) tendere
  3. seu dilatare possit. Eam enim ulteriori dilatationi
  4. renriti, ac proinde Mercurium amplius non descendere;
  5. et
  6. pro portion
  7. augeri descensum seu suspensionem esse eandem tubu e
  8. ab ultra imum pro Tubi aucti, semper seu
  9. suspentionem ultra partem residuam et
  10. vel 30 pollices infimos Mercurii suspensi semper
  11. scu locum Mercurii nondum delapsi infimos, 30 pollices
  12. contnentem, reliqui delapenta semper summos 30
  13. Mercurii pollices retinere post delapsum; quia
  14. si altior tabus a proinde major spatii relicti tensio
  15. etiam fortius majus est pondus Mercurii tendentis seu dela-
  16. bentis quod spatium lapsus impleverat.
  17. Haec sententa a multis cum plansu recepta est. Rationem
  18. ergrum
  19. enim reddere potest nium phaenomenorum, ut quod
  20. in alto monte montis vertice minor Baroscopii altitudo,
  21. quia non tantum aer intus tensus retinet, sed et
  22. aer in alto extrorsum tensior attrahit. Unde
  23. etiam ratio reddi posset cur in Recipiente
  24. quor
  25. Magdeburgico peane descendat, quia aer ipse trecipientis
  26. quippe fortissime tensus extrahat. Et quod Boylio et Recqueto aliisque per Pulsionem eplicant b
  27. videtur dilatationem esse aeri naturalem, solam
  28. compressionem violentam; dilatalumque et ubi non
  29. comprimatur, ipsum sponte dilatare sese, ut vesica
  30. flaccida in montis verticem portata, et aut in
  31. Recipientem exhaustum missa, ibiue se inflante pateat
  32. id funic Tensionis sectatores, ita solvunt; non
  33. minus inflari vesicam, si xtus ab omni parte aequaliter
  34. qalite
  35. unda
  36. tendatur, quam si intus ab omni parte prematur.
  37. At hanc controversiam quae magni in tota natura momenti
  38. est, dirimendam excogitavi Experimentum duplex, quod
  39. mihi demonstrandi vim habere videtur, ita ut nunc
  40. ret minuatur
  41. arferatio in aere extra Tubum Torricellianum
  42. pressio, relicta intus tensine, nunc contra auferatur
  43. vel min
  44. venia
  45. Tubum.
  46. Esto Tubus Torricellianus ab Nam sipressione
  47. minita nulla substituta tensione contraria, relicta
  48. Esto Tubus Torricellianus, ab vas liquoris stagnantis
  49. ei subjectum C. totum inclusum Vasi clausod
  50. aere pleno D Aer Mercurio delapso ex a.
  51. er vim
  52. in altitudinem. ordinariam, introducatur novus aer
  53. per comp in vas D ita ut aer pio in eu incipiat
  54. colito
  55. nonnihil esse compressus, constat altius assurgere
  56. Mercurium in Tubae Torcicelliano v.g. in T. Haec con-
  57. aere sed nonnihil compresso pleno, ita ut
  58. aere pleno. Delabatur Mercurius ad altitudinem
  59. ordinariam BE. Quo facto ex sententia eorum
  60. qui Funiculum probant, Tensione materiae tenuis
  61. in spatio EA. remanentis, nec dilatationem, majorem, ac proinde nec descensum ulteriorem
  62. ferentis supendetur Mercurius in altitudine AE. BE.
  63. Aperiatur ergo Epistomium in A. dabiturque aeri
  64. litero aditus, ac proinde aer in AE. tensus esse desinet
  65. Eventus jam controversiae decisionem dabit, nam si sin minus suspensus manebit, Funiculus susti
  66. Tensio Mercurium suspendit, cessante Tensione, Mercurius
  67. ex BE. in vas subjectum delabetur. Quod si ais
  68. tubo
  69. delabi non posse quia aer subjectus in vase clauso D. delabente Mercurio ex BE in X.
  70. exitum non reperiat sed comprimi deberet, negas vero
  71. velut alligu inaue ipse dilatet sese quantum potest, ubi anullo circumjecto
  72. Pascalio et
  73. seu Attractionis
  74. pulant enim aerem summum quanto
  75. est altior tanto magis esse tensum
  76. Eti punis in summo alligatus pondere sui
  77. ipsius distenditur. Nam
  78. et aerem summum
  79. ne descendere possit
  80. locum scilicet vacum
  81. aliaquin relicturus,
  82. sibi imaginantur
  83. Tabus A promineat nonnihil ex Vase D. commissuris
  84. tamen ubi exit ita munitis; ut aer externus
  85. intrare non possit; Et sit in A Epistomium
  86. cuus ope Tubus AB possit elaudi et aperiri
  87. meri non potest.

Cite

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 97v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0190?run=74