Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 100r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.95.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 99v); this page is its right half.

The machine reads it as

1. oipom suma
2. sd apt tamen pressionem esse causumme
3. diatam, quia experimentum reperi, sinfra
4. 2.) quo auferri potest ditatatio celicta
5. tantus pressione, remanenteque prnde nihilominus
6. Mercurii elevatione, et puto aliud experimen
7. tum excogitari posse quo tentetur an
8. ademta compressione relictaque tantum
9. dilatatione, maneat aeris Meron ris
10. elevatio
11. tamen suo ipsius pondere apud nos compressum,
12. etendam
13. esse, et hanc esse (multorum naturae effectuum causam
14. Boylius egregie patefecit. Cum enim manifestum
15. sit Barometrum etam in aere clauso Mercurium
16. Barometri etiam in aere clauso suspensum manere, ne
17. non potest dici cum sustineri a massa gravitate massae
18. aireae, necesse est ergo eum sustineri ab aeris Ela,
19. terio comprimi ultra negantis. Idem ostendit vesicas flacida
20. intumescere Contra ubi comprimi potest, i est ubi
21. So quod fit cum exhausta magna su parte exrecta
22. magna parte solito dilatatior est, Baroscopii effectus
23. cessat. Observatum enim est a Boylio proportione evacudationis
24. Mercurium dsci aquamque ipsam descendisse, nec nisi
25. digitum Mercurii aut pedem aquae, ultra superficiem
26. sagnantis in fundo liquoris eminuisse, quod scilicet indicio
27. er
28. fuit aerem nondum satis fuisse exhaustam Nam Hugenius
29. A
30. postea eo rem produxit, ut Mercurius aut aqua ex tubo
31. a penitus descenderent in vas subjectum. Hoc Experimento
32. nullam aliam esse suspensi,
33. plaehitus demonstraturm ulum altitudinem
34. in Tubo Mercurii causam, quam disjunctive, vel
35. Gravitatem aeris vel Elaterem,
36. .
37. At circa alios vacui Fugae aascriptos vulgo effectus nonihit
38. titubatum est turbatum estr observavit enim Boylius
39. duas laminas politas in Exhausto Recipiente nihilominus
40. cohaesisse et Hugenius idem vidit tribus licet libris
41. laminae inferiori appensis. Responsum est a Clarissimus
42. Perierius Pasealianarum disserta qui ixperimentum illud
43. memorabile in monte lo Apverprae (Le puis de domme)
44. suumsit, et postea scripta quaedam Pascalii posthuma
45. d hoc argumento publicavit, vidit difficultatem ex hoc
46. Boylii experimento natam, et s responditque aerem
47. a Boylio non fuisse satis exhaustum, ac proinde nam
48. et Mercurium, aquamque nondum plane descendisse, et
49. sabulas possit
50. vunc
51. ideo nec raminus fuisse divulsas, si quidiau
52. potuisset manu, sensurum fuisse summam divellendarum
53. Tabularum difficultatem. Addit Etaterium aeris
54. minus a aerem res iduum aElaterio suo sedilatantem
55. ab alio circumjacente non pressum Elaterio suo se.
56. dilatantem lamina Tabulas velut compressisse.
57. sed ex qu si experimentum Hugenii tunc vidisset Perierius
58. quaerenda fui ei fuisset alia respondendi ratio agnovisset
59. cedo Aeris pressionem sustineri non potui in eo casu
60. no osse non sufficere ad phaenomeni explicationem
61. Nam cum ea ne digito quidem imo ne lineae quidem
62. Mercurii ac nec pollici aquae sustinendae sufficiat,
63. quomodo constat, enim omnem penitus aquam et tanto
64. magis Mercuriumt ex Tubo Torricelliano descendere
65. in vas subjectum, quomodo sustineret, laminam tribus
66. libris appensis gravatam. Sustinetur tamen Lamina
67. cum pondere sue, necesse est ergo aliam abpressione differentem
68. aeris sustentationis esse causam. Insigni plane documento
69. cum post tot plansibilia argumenta qu quam non sit
70. testinandum in regulis generalibus ex particularibus experimentis
71. condendis. Cum post tot plansibilio expt sub argumenta experimentaque
72. ipsemsubtilissimum pascaliu, et quot quot praematurius in ejus
73. Recipiente sul. succedit
74. opinionem se dedere, lapsos tempus docuerit. Eodem
75. modo ncepe est effectum siphonis inquiratinon esse a sola aeris pressione, hraneo et ipse inbara
76. + liberi, vel Elaterem clausi. E Cumque
77. m aer sit a massa incumbente ad
78. certum usque terminum compressus et massae
79. ultra compressurae resistat, hinc ei quoque
80. resistet quod massae aereae aequi–
81. ponderat, scilicet Mercurio ex determinata
82. altitudine suspenso. Cum e Ultima ergo
83. ratio Baroscopii Massae aireae gravitas
84. unice censenda est, quia Elaterium ejus de–
85. terminatum a determinata massae gra
86. vitate pendet.
87. Ita explosa eorum sententia est qui
88. corpus a corpore avelli posse negabart nisi
89. aliud sensibile novum intrare posset Mer–
90. curium enim avelli a summ
91. nifestum est in arscopro et in antlia
92. embolus b aquam in nimiam altitudi
93. nem evectam tandem deserit.
94. Quidam
95. cum Mercurium a summo s avelli viderent
96. spatium intus relictum materia svi lapsus
97. ponderisque quae Mercerium longius descendere
98. non pateretur seu tendi ultra non posset
99. plenum esse dixere ha hujus sertentiae
100. Hyperassistem doctum Franciscus Linus egit.
101. ejus dilatati pressio Elateriumve tunc
102. in Recipiente bene nunc
103. evacuato
104. sed cum
105. ex hoc
106. fariculo seq si ren
107. exacte consideres
108. apparet eod emreci–
109. dere sententiam
110. eorum, qui aeris pss
111. extra tubum pressioni, et
112. qui aeris in Tubo susttensioni a
113. hoc phaenomenon attribuunt quia quantum
114. aer intus cm dilatutus tantum extra com
115. pressus.
116. quia tamm Et posset prom
117. de conatus Cascribi effectus
118. conatui aressionis universa
119. lit ad uniformitatem

Cite

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 100r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0195?run=74