Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 101r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 102v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. Hujus rei Experimentum capi poterit hoc modo: sumatur liquon
  2. immittetu
  3. Mercurius aere purgatus, introducatur ei exigua aeris bullula
  4. sit maxima, tubi altitudo quanta moxima commode
  5. haberi potest; bulla introducta a liquore expressa
  6. liquoris descendere nitentis gravitate velut elisa locum
  7. a liquore replendum iplere tentabit sumatur Tubus
  8. quam longissimus (etsi pro Mercurio sufficiat minor quam
  9. pro aqua) Ei mmi AB. plenus liquo clausus in A.
  10. t re (ut Mercurius) immittatur per
  11. in quem liquor
  12. orificium suit
  13. vs apertum B ut ita tamen ut tubus multum absit a pleno
  14. si invertatur Tubus ita ut orificium intret in vas eodem
  15. liguore stagnans C. Si mercurius. fuit aqua purgatus
  16. aere purgatus non est, delabetur in des
  17. C
  18. nec
  19. nisi 2 ad s circiter pollicibus ultra ejus superficieni
  20. eminebit, sin aere purgatus sit totus suspensus
  21. manebit, nisi forte, Tubi Nocum AD autem in
  22. Tubo AD. ad sensum vacuus, reapse aere ex corpore
  23. Mercurii (aere non purgati) expresso impletus erit;
  24. sed eo dilatato seu rarefacto, quod ex eocolligi
  25. potest, quia aer externus foramine in A aperto (ut
  26. si vesica obligatum sit, quae acicula perforetur)
  27. ve irrumpit; tum quia aeris externi pressio Mercurium
  28. ad locum replendum sursum repellere conatur, quod
  29. non faceret si is à tergo aeque aa seu in tubo ac
  30. ante se seu extra tubum aerem aequalis pressionis
  31. seu Elaterii haberet. Hinc sequitur etiam non posse
  32. Mercurium suspensum praecise aequiponderare massae
  33. aereae in aere libero aut Elaterio seu pressioni aeris
  34. clausi, sed dnisi ei adiiciatur. Sed detrahendam
  35. elaterium e
  36. esse ab ejus pondere vim funiculi seu vim qua aer
  37. in Tubo loco per descensum vacuato nimis dilatatus se
  38. contrahere nititur nisi ei addatur pondus aeris in Tubo
  39. post tergum relicti. DA. Quod si jam aer Ela
  40. terio proprio se expandere potest in infinitum, Mercurius
  41. semper descerdet (modo scilicet nihil sit quod eum comprimat,)
  42. ita it gatta aeris implere possit seu rare (in Recipiente exhausto)
  43. exigua
  44. lla
  45. tendere possit vesicam diametri quantaecunque, eadem
  46. evenient, quantacunque sit Tubi altitudo, et quantulacunque
  47. bulla aeris liquori liqu in liquore relicta, aut ei
  48. immissa sit sufficiet enim loco ain Tubo Vacuo
  49. relecto quantocunque implendo et Mercurius semper descendet
  50. ad altitudinem usque consuetam. Quod si aliquando aer ad terminos
  51. pervenit ultra quos expandi non potest, potest tubus tam
  52. longus cogitari, (etsi incertum hactenus an et opere obtineri)
  53. ut Tub Mercurius descendere non possit, ne aerem ultra
  54. debitum dilatet, atque ita suspensus ultra altitudinem
  55. debitam maneat ne aerem ultra debitum filatet.
  56. lt
  57. ne longius descendendo spatium justo majus a tergo relinquat in Tubo
  58. aerem qui imiplere debet nimis dilatet
  59. Quod aeri quantulocunque faciles est, quia aer m quantulacunque
  60. aeris huttula in Vacud maximam satis exhausto quantamcunque
  61. vesicam tendere potest. Aer enim resistit quidem comprimenti
  62. sed non dilatanti, ac dlatari potest in infinitum, Elaterio
  63. proprio, id est circulationis generalis omnia in summam
  64. subtititatem si possit ditjicere conantis, vi, modo scilicet
  65. non tantundem guibi cmpriuatia, nihil enimi siue compersatione fonpotest.
  66. quam tamen tanto minorem
  67. esse sufficit, quanto liquor est
  68. gravior et minimatu pro
  69. Mercurio
  70. debitam usque 27 circiter
  71. pollicum altitudinem
  72. quare in Vacuo sufficienter exhausto Mer aquor semper
  73. de scendet, quantulacunque sit tubi longitudo, modo
  74. exigua ei aeris bullula suppetat quantulacunque.
  75. At in aere ordinario, ubi taptum necesse est
  76. avitat
  77. ab ipsa liquoris lapsu comprimi aerem extra
  78. tubum, quantum relinquendus intra tubum
  79. raresit, fieri potest, ut ab longamineu
  80. et paucitatem aeris intus relict
  81. poris ad compressionem
  82. tubi pondus desceptuu necessariam
  83. aeris extra tubum non sufficiat. ac proinde
  84. aut nintra altitudinem debitam extra liqua
  85. rem vasis subjecto stagnantem emineat, aut
  86. etiam quod est mirabilius intra duos aeres
  87. suspensum) maneat. Cujus rei aionem
  88. qutam elegantis modum, quia rsdicous
  89. dum hoc argumentum expendo, tnberi
  90. neq hactenus extare memini
  91. eve loco proponere decrevi
  92. aut non facile potest, id est
  93. aut si aer resistit dilatanti, (quod hactenus
  94. deprehendi non potuit, ) uti resistit comprimenti
  95. quantum sensu judicari queat
  96. +qualis aelhlis erculansio est

Cite

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 101r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0197?run=74