Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Nachträge LH 37, 7, fol. 9r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. De subterraneorum
  2. origine
  3. scheda pripsp;
  4. subterranea vel ex terra crumpunt, vel effodiuntur. Exumpant:
  5. hamor exhalatio saer, ignis. Effodiuntur terra insignis, suecus concretus
  6. lapis, metallum. Humor est aqua vel succus. Aqua tenuis et fere
  7. simplex, succus vero crassus et mixtus semper. Aqua est vel fontana
  8. vel putealis. Et putealis crumpit ex puteorum lateribus vel vado.
  9. Ad originem aquae ex terra erumpentis investigandam considerandum
  10. est in regionibus calidioribus raros esse fontes, et amnes posse aquae ex
  11. imbribus collectae receptacula esse tam magna, ut non depleantur donec
  12. novi imbres nives ve solutae superveniant. In siccissimis etiam locis
  13. intra terram a puteariis aqua invenitur si quando enim puteos
  14. efodiunt ad pedes ducentos aut trecentos ex earum vata et lateribus
  15. uberes exiliunt aquarum aberes venae (+ hinc poterit etiam tons
  16. effici in loco siceo, modo sit inaequalis, si a latere in montem cuniculus agatur +)
  17. e esset in terra aliquod receptaculum supra fontem, aquas exsese tanquam
  18. cassellum emittere posset; sed fatendum est hactenus metallorum
  19. fossores qui penitus excusserunt quosdam montes, nihil tale reperisse
  20. qui Nullus imber ultra decem pedes in ferram penetrat (t hoc
  21. falsi convincitur exporientia metallariorum qui sciunt in terram
  22. penetrare ad 100 orgyias et ultra +) Loci editi aquam instar spongiae
  23. commissurae tamen saxorum
  24. exaillant, quod jam Aristoteles dixit
  25. plerumque vix atavam partem digiti latae sunt. In raris terris
  26. et saxis, earumque commissuris itemque fibris et venis ac caveruis aer
  27. frigefactus in aquam abire potest; et fiunt primum parvae guttae, et exhis
  28. collectis magnae. indicio sunt pro fundiores putei et cuniculi nam alibi uno loco f
  29. sunt madidi, alio stillant, vet etiam aquae vim emittunt. (+ quaerendum quando
  30. tatus paxa madida, et stillantia, sub terra, an id aeri in illis densato tribui
  31. possit Commissurae saxorum se exonerant in proximas venas vel fibras.
  32. fibrae in venas, venae strictae in latiores; atque hae in puteos vel ccniculos
  33. (+ commissara suxorum dat absagen dib gostrinee; fibra siluss, vena ganga
  34. in locis maritimis aqua putealis salsa est;
  35. tam mare quam fluvii per venas et fibras aquam et se fundunt, unde
  36. puteyspsoust, cunculus stollu,)
  37. fluvii riptas altius implentes saepe oppidorum in planis locis sitorum
  38. cellas subterraneas complent. Aqua fontana Rrequenter oritur ex vaporibus
  39. non raro ex imbrius rarius a mari et fluviis vicinis; putealis contra freguentius
  40. a nari et fluviis vicinis, ras non raro ex imbribus, raro ex vaporibus.
  41. Succus oritur vel cum res sicca misertur humidae, et mixtum coquitur,
  42. cum humor rei siccae miscetur eamque vel tambit vel eam subigendo
  43. corrodendoque, praesertim si calor accedat qui mixtum coquat.
  44. Thermae non calefiunt materia per quam fuunt quae sit instar calcis vivae,
  45. ejus enim cvis aqua mox restinguitur, sed succo pingui, qui instar pissasphalsi
  46. in aqua ipsa ardet, necesse est autem norum continuo asferri aut regenerari
  47. Aqua quo purior eo magis candida est. Bitumen quoddam liquidum ideo
  48. caudidum est, quia mitis calor ipsum eterra expressit. Indicio est succini caudidi
  49. quod ex eo constat dulcedo; flavum, quia major calor, iccirco acrimonia quadam
  50. justatum commovet. nigrum quia plerumque maximus. Id enim terra fundit,
  51. ut taeda ignis vi coacta picem nigram, cum resinae quas sol elicit plerumque
  52. caudidae sint aut subflavae aut mellei coloris, aut rubrae, raro ujurae.
  53. Ex terra fluunt fontes aquae dulcis, pinguis, salsae, amarae, acidae
  54. astringentis, aeris; itaque hi sapores omnes intra terram gignuntur, at
  55. non austeras et acerbus, qui videntur esse fructuum aut liquorum ex fructibus
  56. quos stirpes ferunt. Aqua vel succus saporem habet, vel quia rem ejus
  57. saporis solvit, vel quia mixtura aliqua calore cocta est (+ vel quia duo
  58. permixta inter se pugnantia gignunt novum +) aquae fiunt astringentes
  59. ab alumine, amarae a intro, mali saporis a sulphure vel bitumine
  60. ater puo crus epa po ceir asoue siaui etit aerum

Cite

Leibniz-Handschriften zur Nachträge LH 37, 7, fol. 9r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068536:0017?run=74