Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4, fol. 183r
Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.97.
Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text
One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 184v); this page is its right half.
The machine reads it as
- necesse est ess
- Corpus magneticum supra definivi
- in tellure aut in Terrella materia movetur per
- meridianos.
- in eo premi versus centrum per prop. 13. sed et ibi
- et comprimi quantum possibile est in globum exiguum
- spatium quantum possibile est exiguum prop. 28.
- quando dicio compressione autem dugeturgu
- motus materiae inclusae ac proinde conatus se liberandi
- seu vis Elastica prop. 36. Qui si intantum auctus
- est, ut motum cntinent cortia includen cohaesionemve
- Corticis includentis superet, rumpitur corpus
- Materiaque compressa libertatem nacta displodetur redibitque
- en toti
- in aequilibrium materiae primae, ac pro inde per
- prop. 32. fiet lumen.
- Hro propositio Gilbertus Terram dixit esse
- magnetem, ego demonstravi omnia corpora motu circulatione
- materiae per meridianos firmata esse magnelica
- quar nec exiguo non tantum Et hanc firman-
- dorum corporum sive etiam Gyprorum rationem
- esse maxime universalem et necessariam in natura
- ac pro inde corpora sensibiliam innumeras Terrellas
- exiguos continere, et ipsos illassolaris eodem
- glbs, (qualis est totius Materiae
- plane modo solidatos videri. Praesertimi cum
- fieri possit, ut totus ille orbis mragnus st ad
- alium quendam incomparabiliser majorem instar
- exgua ut exigua bulla ad Tellurem nostram.
- Hoc posito patet solem continue lucere, quia
- materia heterogenca ext seu dispergenda
- turbansque ad cum attrahitur velut
- ad centrum uudique deprimitur quadam secio
- gravitatis per prop. 13. Ibique camulata contiine
- comprimitur et. Elaterio. udem consistentiam
- superante dissergitur. per prop. 30. et 34.
- incredibili copia in idque ob so Magni orbis
- solaris magnitudinem et incredibili copia, et
- inexhausta reparatione. Hinc intelligitur
- etiam n quiddam soli non absimile in centro
- terrae non absurde credi. Patet etiam quomod.
- ignis apud nos et ala generetur et alatur.
- Generatur ictu fortiter comprimente, ita enim
- exiguae quaedam partes nimis fortiter compressae
- difrumpuntur seu ignescunt. Alitur si in materiam
- inciderit quae similes particulis igni maturas
- seu valde compressis abundat, hae enim in aere ia flamma ina rarefacto
- rarefacto collocatae, rumpuntur ipsae quoque ut
- vesicae, aut vitra in Recipiente vasa vitica
- recipiente exhausto; augentus proinde et c
- aeris rarefactionem et continuant caeterarum
- quoque attractarum displosionem, attrahi autem ceteras + id est a materia circumjacente urgeri
- manifestum est ut locus nimes exhau continua
- displosione exhaustus repleatur. Unde intelligitur
- quam cohaereant inter se causae gravitatis, Elateris,
- Magnetis, Lucis
- seu celeritat motus partium interiorum scurructer
- ob compressionem an tg tandem consistenti
- id est celeritatem motus partium exterirum
- licet, seu corticis,
- Simile quiddam deprehendi potest in Bullis aqua
- infunde aquam vasi, ita ut superficies ejus spumesca
- seu bullis operiatur. Inde digitum immerge.
- senties ingenti fremituo non eas tantum quas
- altigisti bullas dirumpi, sed et vicinas attrahi
- in locum dis ruptarum, et ubi adaccessere
- similiter rumpi. Quia aqua eo licus ubi bulla
- erusitupta est redditus est rarior, ac proinde nova
- bulla accedit, quae in loco rariore et ipsa
- facile rumpit. Sed quia raritas ista exigu
- est, ideo non nisi bullae vicria primis vicinae
- attrahuntur quae a remotioribus circumjacen–
- tibus deseruntur, quia si omnes bullae cohae-
- rentes attrahi deberent, vinceret gravitas
- vim altractionis. Igitur circa digitum
- quippediplosi formatur circulus
- scintillave primea. vacu
- bullis
- ed in bu
- lis quas in lampade
- pidente circa flamma
- tinuo displodi, et ex vicinia reparari de
- my, et attractio fortior est, bb rarefacti
- iem majorem, et major bullarum tena
- citos, unde quicquad olei superest ad flammam
- attrahitur. Haecadmonenda putavi, ut intelligatur
- Hunde in ardente, elegans est
- spectaculi et gravitatis dum undique ad ceutrum
- seu ad flanimam concurritur, et ila
- teris, cum inflammata displosaus
- rursus ad circum ferentiam rejicium
- tur. Quae antienen, ut intelligatur
Cite
Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4, fol. 183r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068606:0411?run=74