Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4, fol. 183v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 184r); this page is its left half.

The machine reads it as

  1. Prop. 34 Lumen vaef.
  2. Cumenim Lumen sit impulsio ad
  3. materie generalis primae generalis n part
  4. motum ejus angabit, incitabit, seu angebio,
  5. Lumen fit cum mater corpus compressum disploditur,
  6. ergo coni materia Materia medii quae tanto
  7. rarior erat, quanto corpus in ea fuerat compressius,
  8. tantundem condensatur; aer ergo in ea positus qui
  9. ata cujus antea partes prope ad s propius ad se
  10. invicem accesserant et Elaterio suo se magis
  11. explicaverant, in materia rartu; nunc in densiore
  12. et comprimuntur, et a se invicem disjiciuntur densum
  13. enim aditus angustos si potest reddit laxos. Quod ergo
  14. dicitur Calore aerem rarefieri, id ita intelligendum
  15. est ejus partes a se invicem removeri; quanquam
  16. ac proinde totum majus spatium occupare
  17. etsi particulae aeris revera potius comprimantur.
  18. Prop. 35. Cum materia lucis tumen minus est,
  19. aer ipse frigefacit.
  20. Qui dato loco
  21. rarior est (neque enim supplementis novorum corporum
  22. crassorum aethera seu materiam sustilem
  23. displosorum augetur, ergo aeris libertas datur
  24. elater partibus aeris aetheri interspersis libertas
  25. datur, tum accedendi propius ad se invitem (quia in dato loco
  26. lumen non amplius ita laxas vias desiderat tum
  27. quam cum densius erat) tum se dilatandi Elatero
  28. proprio, ut faciunt Recipente exhaucto. Ergo caelera
  29. compmuntu intercepta comprimuntur. Unde dolao
  30. dll sensi ille quem frigoris dicimus. Nec
  31. refert quod contra sentimque, aere are inthermo-
  32. metris aere rarifacto caetera comprimi, udfit
  33. quia non aeque dilatabilia sunt et aere frigefacto
  34. caetera dilatari, sunt enim et alia Thermometia,
  35. in quibus aere aere calefacto calore non aer
  36. sed liquor alius dilatatur Si scilicet aer sit rar
  37. Jam tum valde ears.Nec refert quod supra
  38. i nobis ostensum esst motu medio materiam heterogeneam
  39. comprimi, proprop 27. 28. Ita est scilicet
  40. cum motus medii est uniformis, at si aliculo fid fortior
  41. sit fortior, quod fit ubi plures radii luminis concurrunt, ubi proinde densior redditur materia medi,
  42. ibi potius dispergit materiam, in aliis heterogeneam
  43. alibi rero ubi motus minus forcis, est recolligendam,
  44. uti exhoc ipso principio conatum gravium versus
  45. centrsum potumque collegimus. Breviter: Caton est
  46. Hod facile intelligitur ex intellecta propositione praecedento
  47. peuius cats prateia contrarius erata am lumne pillopes
  48. pu denso seu fortiore hic quam alis aetheris motuscessan
  49. cessat aeris expulsio acdilatatio, seu partium ejus a
  50. se invicem, ac pa remotio et partium singularum
  51. o compressio; quae amnia ad viam laxiorem. Cumino
  52. ncu
  53. densiori seu fortius moto dandam erant destinaan aut aequaliter quidem motis, sed materia hetero
  54. At nunc Igitud redit res in statum priorem; aether
  55. ipse redditur, rarior, ac proinde minus fortiter movetur;c (veli nim
  56. quare ab alis locis magis fortiter motis materia hc heterogenea se aer) huc
  57. repellitur per dict. prop. = et aer ipse quippe in
  58. loco rariore positus libertatem nanciscitur Elaserio proprio
  59. (cujus rationem toties reddidimus) se dilatandii Locus ergo
  60. aere magis quam ante impletur, ac proinde quicquid interceptum
  61. est comprimitur, unde sensus ille nascitur quem frigori tribuimqus.
  62. Est ergo in frigorisaerus ensitas in densitas seu partium vicinitas in aere toto, at contra in singulis
  63. quare ubi plurimum luminis polligitur, fortior est
  64. motus, quam ubi paruum H Ata loco ubi
  65. fortior motus, maberia heterogene major est
  66. i materia lariore
  67. densitas
  68. seu fortion
  69. motus Jam ubi
  70. fortior motusb
  71. inde materia heterogenea repellitur.
  72. Aerem ergo quantum fieri potest ex loco
  73. dato expelli, ac proinde rarefieri seu
  74. dilatari necesse est, ut materiae densiori
  75. seu proinde
  76. +quam ante
  77. fortius motae minus angu–
  78. stiarum objiciatur. Sed
  79. notandum est, etsi hac
  80. dila datione particulae aeris
  81. se invicem removeantur
  82. non tamen ipsas particulas aeris rarefier
  83. ita enim angustias interceptas comple.
  84. rent, sed potius si expelli non possint
  85. comprimi. Est ergo in calore aeris
  86. raritas in toto, conjunompressio in
  87. parlibus.
  88. 1 ac proinde reliqua massa tota materia motu
  89. suo generali
  90. Ralio vera in Thermometros communiteme es
  91. quod Lumen sive calor aetheris otum reddens
  92. fortiorem aerem potius quam alia caetera
  93. disjicit, et aerem pot facilius quam i
  94. aialium liquorem magis resistentem.
  95. At cum aer jam ita rarus est, ut amplius no
  96. tabiliter disjici non aut non facile possit, necesse
  97. est alium potius liquorem dilatari
  98. genea magis quam proportione tardita
  99. tis coneratist
  100. +et obstantia comprimendi,

Cite

Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4, fol. 183v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068606:0412?run=74