Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6, fol. 26r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. componentes attinet. Eae t excepto interiore quodam vorticis Nucleo concipiendae si
  2. ut aequales, tales enim initio supposuimus, nec magna ratio apparet diversitatis, motus autem
  3. remotiorum a centro celerior est, nam licet vi suae circulationis circa vorticem aequalem et mediociem
  4. motum initio habuisse intelligantur cunde tardiur est circulatio in circulis a centro valde remotis
  5. tament) mquia vortex non aequaliter rotundus est, sed varie a vicinis arctatur, inter angustias
  6. simul ertat per transire non possunt duo globuli simul
  7. eadem fronte circiter venientes, sed is qua panto prior est parte aliqua sui eliditur, et citius movetur,
  8. necesse est alios globulos praecedere alios qu
  9. ut praecedere possit, motum autem hunc semel conceptum petinet, et ita vi ipsa concepta longius
  10. a centro recedit et superiorem locum affectat. Sed contrarium contingit in Nucleo Vorticis
  11. soli viciniore, (qui nostri solis platretas continet) qi quadam superficie continetur.
  12. scilicet Materia solis circa suum axem gyrata secum abripit vicinam vorticis partem
  13. sive Nucleum, sed propiora citius remotiona tardius, Quantitas autem velocitatis non potest judicari
  14. in Nucleo quidem ex planetis et maxtine extimo eorum Saturno, qui 3o annis periodum absolvit
  15. in exteriori vortice exCometis qui per eum saepe trajiciunt, et plerumue vorticis motum sequi
  16. slent. Ellipti cyantem est Ancleus potius quam circularis, quia Materia solis circa axem gysrata
  17. minus fortiter agit versus polos. Et hinc explicabimus aliquando rectae, alias curvatae apparent
  18. partes autem Nuclei celerius mota seu centro viciniores debent esse minores, alioqui si magnitudinem
  19. proportione respondentem, adeoque et vim haberent, fortius a centro recederent, nec viciniores
  20. manerent. (sed unde ut audeo incepontitas quae ulibi non est. Credibilius esset e incremento
  21. pongnitudinnis continne minui usque ad exit vorticis superficiens ) causa autem cur quadam globuli
  22. celteris minores, haec est, quod ostendimu necessario quasdam ceterius moveri, sed eae cum fortius in alias
  23. incurrant, plus suae materiae conflictu perdunt. Atque eae partes minores in Nucleum confluxere
  24. (quid ita quia celeritas minor proportione, quam magnitudo.)
  25. Af Matenia tertii Elementi unta est, cum ax detritu corporum aqualium
  26. initio suppositorum fragmenta remansere majuscula. Cum interdum fieret, ut verbi gratia
  27. ex tribus glotulis se tangentibus moveretur unus tantum veliqui duo (excepta circacentrum agitatione,
  28. quiescerent. Hoc autem fragmenta majuscula cum ex angulis exieriat, debent ipsa esse valde
  29. angulosa, et ad motum parum apta, unde facile, Nim in minora transferunt, difficilius autem, ab iis
  30. necipiunt, unde fit quoque ut facile sibi suntuo adhaereant fragmina ista majora. Maxime antem
  31. reperiuntur in materia primi Elementi, quae a polis ad centra Vorticum tendit, minus enim divertuntur
  32. et varie agitantur, quam vorum motus est anfractuosus, undefit ut majuscula corpora (quae
  33. non comminuuntur ab aliis lixis huc repellantur. et cum soleant transire per Triansula glob alis
  34. intercepta, hinc magna pars tertii Elementi fit striata, instar exignarum columvarum tres
  35. strias seu canales spirales habentium, ut dese circa proprium axem vertendo simul recta inter
  36. in tervalla trianguli curvilinei globulis tribus intercepti progrediantur, tot ergo striae sunt, quot se
  37. langere possunt globuli. Quam longa autem sit talis columella ex ubundantia materiae tales
  38. pendet alus minisre autem intortae sunt striae, pront quotus globulorum ad motum progossioris
  39. striato rum corporum majorem minorem ve rationem habent est autem motus ille globulorum colerio
  40. quo sunt ab exe remosi vorticis remotiores. Et cum alii ab Anstrali aliu a septentrionali
  41. colo veniant, cum interim in eandem partem ciculetur totus vortex in contrarias partes illorum
  42. quam horum intortae sunt striae icude nobis ad Magnetem explicandum aditus dabitur
  43. modo tri angular est anguli tamen semper aequales sunt iis qui in triangulari intervallo. hinc
  44. conservare suam figuram possunt corpora striata etiam in his intervallis si ad unum angulorum se
  45. recipiant. Haec autem corpora striata cum motu primi Elementi ad Astrum delata vi ejus
  46. inde pursus rejiciuntur non tutnus quam alia corpora tertii Elementi; et ita sibi matuo adraerentia
  47. natant in superficie astri et amissa forma primi Elementi in tertium abeunt, et corpora
  48. opaca formant. si satis copiosa sint, unde fiunt Maulae quales in sole observantur
  49. prorsus ut spuma ex liquoribus impurioribus super igne ebullientibus secernitur quod partes quae vignl
  50. reliquis separantur et sibi mutue ad haerent. Hinc causa cur macula
  51. polos curfigurae earum irregulares et mutabiles cur circulentur
  52. cirea solem, minore fortequam ipsa solis materia celeritate, sed non minore quam ambiens coelestis materia
  53. ed ut saepe spuma liquorum continuita ebullitione dissipatur ita et norculae solis, praefertim cum sint
  54. non aeque facile agitantur,
  55. tansum a materia recens ill apsa. Et sane pene tota solis superficies excentiis partibus versas polos nonnihil
  56. potius versus Eclipticam quam versi
  57. materia macularum obtegitur, ut expecientia ostendit, etsi non tanta semper ejus sit crassities ut
  58. umer intircipiat. Fiem aliquando potest ut extremitates earum coloribus iridis pingantur si xircumferenta
  59. salibi explicatas
  60. refractiones patiatur
  61. quod si adeo attenuentur, ut denique materia solis super eas exundet, et eas suppriant, sed cum ibi violentia
  62. motus materia solaris attenuata et abrasa fint transparens et
  63. de non videtur hoc ad magnitudinem solis alicujus momenti esse +) hiac quasi
  64. licet rursus observentur maculae natae ex faculis
  65. materia solari, altero vero extantes novum
  66. materiarum affluentem colligunt. Ex dissipatis autem Maculis, nnsitur varia fiunt partes
  67. vivalius lumer seu faculae ex maculis nascuntur
  68. in arcto movericogatur
  69. quibus exiguae cum matura primi Elementu per vorticem dissipantur, at reliquae crassiores
  70. cum maculae priores ab uno tantum latere suppressae
  71. inter globulas foli viciniores in terceptae aerem quendam (seu atmosphaeram solis, componunt
  72. hoc
  73. Exiguae saepe occasiones macularum
  74. nam si forte aliquol particulae crassiusculae sibi adhaerestant, ocinsionem phaebent plunibus alii
  75. qui fort esse ad sphaeram Mercurii et ultra extenditur
  76. rese acutuntundi. Hinc mirum non est saepe solem maculis quasi obntum viri, et videri, et raxu
  77. saepe alias nullas apparere Maculae a parte soli obversa politae sunt, et firmiores, ab altera
  78. molliores et ruriores hinc non facile a sole dissipentur, nisi super eas exundet, et fieri potest ut
  79. aliqua diu ducet, et super Tobam fere ejus superficiem obs novis semper ad haerentibus se
  80. extendat, itaque narrunt solem aliquando integro anno pallidum visum, et quaedam stella
  81. tim Astronomis visae sunt quod a minore an
  82. maiore cuminis vivacitate pendet. Denique fieci potest, ut Bracula adeo incrassetur ut amplius a
  83. quam
  84. contra astrum diuopertum
  85. minores hodie aut majores apparent
  86. materia ostri vimi non possit, ita olim plejudes, hodie 6 numerantur
  87. tandem eextra ordinario primi Elementi affluxu ad jutumrumere rustam potest quanquam
  88. et contiogere potest, ut mox vires recipiant maculae. Ita circa finem auni 1672 novum
  89. in cassipea pos inbaiadiadum line et sit, so pualiteum vutq ostirmum aespit
  90. + C ut paucis forte
  91. pacusit
  92. alsolpeat
  93. fladeoue et gystitu
  94. strialorum corpori
  95. circa sum otem
  96. facili apparet
  97. apacam

Cite

Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6, fol. 26r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068208:0051?run=74