Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 1, 4a, fol. 5r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. respondere, quod hoc loco non infeliciter praestat. eoque artificio saepe
  2. utitur in demonstrationis vicem. Sed nos expectabamus majus aliquid,
  3. et ni fallor expectare jussi eramus. Quod nihili nulla sit extensio
  4. fatendum est, recteque in illos torquetur, qui statuunt spatiam nescio
  5. quod imaginarium. Sed quibus spatium substantia est, hoc argumento
  6. non tanguntur; tangerentur utique si demonstrasset supra Cartesius,
  7. quod hic assumit, omnem substantiam extensam esse corpus. Caeteram aliquando apparebit, massam materatem
  8. Ad (20) Heeda rei Non videtur autor satis bene
  9. pugnare in Atomos; concedent carum defensores, posse dividi tam
  10. cogitatione, quam divina potentia. An vero reera talia dentur
  11. corpura quae nuturaliter habe hanc firmitatem An vero naturaliter
  12. existere possint corpora, quae firmitatem habeant naturae viribus
  13. insaperabilem, (quae vera apud eos Atomi notio est) quaestio est
  14. quam Cartesius (quod mirere ) ne attingit quidem, et tamen
  15. Atomos a se profligatas profitetur, et postea et hoc loco
  16. prosit hic profitetur, et in toto operis decursu supponitassumit. Plura infra de Atomis dicturi smmus ad
  17. Ad (21. 21. 23) Mundum nullos extensionis fines habere, mundumque
  18. adeoque non nisi unicum esse posse,, totam materiam ubique ese homogeneam
  19. nec nisi motibus adeoque figuris discriminari; omnia nadificantur pronuntiato nequeab omnibus admisso neque ab actore
  20. sententiae
  21. neque admisso, neque demonstrato, quod idem sit extensum et corpus. Possunt tamen aliunde verae effe.
  22. (25. D) Si motus nihil aliud est quam mutatio contactus seu viciniae
  23. immediatae, sequitur nunquam posse definiri quaenam res moveatur,
  24. Ut enim in Astronomicis eadem phaenomena diversis hypothesibus
  25. praestantur; ita semper licebit, motum realem vel uni vel alteri
  26. eorum tribuere quae viciniam nc aut situm interse mutant; adeo ut
  27. uno ex ipsis pro arbitrio electo, geometrice tanquam quiescente, geometrice
  28. definiri queat, quid motus quietisve reliquis tribuendum sit, ut data
  29. phaenomena prodeant. Unde si nihil aliud in est in motu, quam haec
  30. perpectiva mutatio, sequitur nullam in natura rationem dari, cur
  31. uni rei potius quam aliis ascribi motum nece oporteat. Ute consequens
  32. erit, motum esse rem realem esse nullum. S itaque adho ad
  33. ad hoc, ut moveri aliquid dicatur, requiremus non tantum ut mutet
  34. eesi situm respectu aliorum, sed etiam ut causagum mutationis vis, actio sit in ipso.
  35. actio sit u ips itaque a stare non posse quod affirmat Cartesius
  36. qui non plus actionis requiri admotum quam ad quid
  37. in corpore requiri ad motum, quam ad quietem, fateor vi opus esse,
  38. ut quiescent quietem tueatur contra corpora incurrentia; s verum
  39. a sed ea vis non est in quiescente, cu ipsa ambientia mutua vi
  40. motus sui, sibi obluctantia ret quiescens in situ priore manere cogatur. Quanquam revera nuspiam
  41. unt compositionem
  42. lespiratibus tractans
  43. motuum trtavit Archimedes. Primus quod sciam usum
  44. attigit
  45. in physicis et Mechanicis ostendit Galilaeus; primus ad regulam
  46. reddendam rationem aequalitatis angulorum incidentiae et
  47. teflexionis in paralipomenis opticis applicuit Keplerus, quem ea i re
  48. in dioptricis secutus est Cartesius; primus amplissimum Eu
  49. physicis et Mechanicis, combinatio compositionis motuum usum
  50. ostendit Galilatus
  51. Ad (33. 3435)vee hoc loco dicit Cartesius, pulcherrima sunt, et
  52. ingenio ejus digna quod scilicet omnis motus. in loco pleno involvat
  53. circulationem, et quod necesse sit materiam actu dividi alicubi in partes
  54. data quavis minores, cujus postremae conclusionis momentum
  55. non videtur ipse satis expendisse
  56. (36) Eandem motus quantitatem conservari in rebus
  57. celebratissima est sententia Cartesignorum; demonstrationem
  58. tamen nullam dedere, nam quae sumitur a Constantia dei, quam
  59. eom a s te ti perr e
  60. ipsam non esse substantiam,
  61. Sed aggregatum ex ubstantu
  62. resultans spatium autem
  63. nihil aliud quam omntum
  64. dinem
  65. contia coexistentiam
  66. communem; ut tempus non
  67. coexistentiam
  68. artic. 64. quas nutas
  69. se aliis argamentis
  70. dicamus
  71. aut data ratione
  72. in data plagum linea
  73. moto
  74. Tum qui
  75. reperiatur perfecte quie scen,
  76. =+ diviso notu
  77. obliquo in
  78. perpendicularem
  79. et parallelum
  80. quem ea in re
  81. hic pariter et
  82. quoniam
  83. et nm et si constantia Dei summa
  84. sit nec quiequam eo nisi secundum prae
  85. ec scriptae dudum seriei lege
  86. mytetur; ex pluribus id tamen quaerit
  87. quidnam conservare decreverit, ut rumne
  88. ue ta

Cite

Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 1, 4a, fol. 5r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068502:0009?run=74