Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 91v
Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.92.
Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text
One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 92r); this page is its left half.
The machine reads it as
- aere subtilioris a
- non ideo cersi quomodo hujus corporis praesentia aeris pressionem
- Tubique alte Mercuriique altitudinem augeat, c Inerit enim
- urgatum
- utique et aeri Mercurium Tubi Torricelliani oudniarimpr communi
- modo construct adhibitum, prementi, qui tamen ad eam
- altitudinem non pervenit, nec unquam, quod sciam, triginta
- pollices ecedit etsi pro temporum locorumque ratione variet,
- aut alteriu
- liquo
- sequitur quarto causam allitudinis Mercurii aquae ne ultra
- vasis inferius stagnantis horigentem solito altius suspensi esse petendam eh
- exur suspensi, esse ab ipso aere ptendam. Cum enim
- phaenomenon hoc eveniat tum demum, quoties Mercurius aligre
- liquor aere purgatus est et aere admisso cesset; Nea videa
- quomodo aeri ratio hujus effectus adimi possit. Etsieum eveniat
- in Recipiente exhausto evenit tamen et in pleno; et in ipso
- ut postea dicam, quod in epe fecipiente atcumque
- crircumslam
- ex his tibus phaenomenissiprimum quod experimentum non
- succedit, nisi liquor sit aere purgatus secundo quod aere
- re immisso cessat, tertio quod cessat tubi laterius fortiuscule
- percussis, quarto quod in aere pariter ordinario
- et in Recipientis Magdeburgici exsuctione attennati
- aere
- evenit
- Hom ph Horum ut ratio intelligatur, ante omnia annotandum
- puto rca esse potissima aeis primarias aeris qualitates, unde
- tot admiranda ejus experimenta praeclara pendeant, (1) Gravitatem
- (2) vim Elasticam, (13) co tenacitatem qua seu partium
- cohaesionem.
- De A Gravitate aeris non est dubitandum postquam Gerickius noster accur atissimis
- observationibus definivit, quanto Recipiens exhaustus sit pleno levidar
- iverso
- postguam constat pBarometio aeris rarieta gravitatem mantantis gradus mensectari;
- varietais observari, et quod notatu dignum est et quando adeo
- duo Hemisphaeria cupreat facilius disrumpi, qua divelli, quandum
- Index Barometri est humilior; et aeris gravitatem
- esse minorem quoties vento agitatur et quasi portatur, quemadmodum
- in aqua agilata corpora saepe natant, quae in quiescente subsidunt.
- Vis aeris Elastica a gravitate eji ummino separanda est
- supenor corpore
- nam ubi primum corpus premi aer ab alio aere aliove incumbente
- premi desinit, proprio, nisu se expaudit, instar lanae aliorumve alhiusve
- corporiem villosirum. Etsi sit inter gravitatem et Elaterium con-
- gruentia admirabilis; cum enim aer in dato aliquo spatio
- comprehensus tantum, habeat pressionis, quantum columna aerea
- ei incumbens habet gravitatis (prorsus ac si Elaterium quoddam pondere aliquo appenso tendas,
- ingenti saxo ei imposito graves) sequitur idem exhansto
- aere amoto aere comprimente vim aeris Elasticam restituentem
- tantam esse quanta antea gravitats columnae aereae comprimentis
- fuerat. Et haec est ratio cur complura phaenomena, quae
- Clarissimus pascalius ad gravitatem aeris retulerat, ad vim ejus Elasticam
- potius sint referenda ut quod glabus plu globulus plumbeus sclopetarius
- ad suctus evocatus tanta vi prorumpit per canalem, id enim
- fpieri necesse est, quia aeri qua aer in canali minus premitur
- ab aere incumbente, quando homo sugiti ac proinde sese
- dilatat: item quod corpora duae laminae politae chaerent
- num si ho
- naspperio
- tu
- fiere
- solamq
- si inaere lib
- non posset fieri in
- vase clesat
- necesse est ergo aerr ipseu lusu
- licet pleno,
- in vase clauso tantum
- obstare la divulsioni Naminarum, quantum obstat in aere
- libero columna aereae gravitas. Quod adeo verum est, ut
- corpus illud quod aere ephausto in a Recipiente remanet
- cujucunque tandem sit naturae, tam tantundem intus possit,
- ad comprimendas laminas, quantum tota columnae aereae
- gravitas antea potuerat. Ratio est quia ips illud ipsum
- corpus antea ab ipso columna aereae pondere in aere libero
- aut ab aeris Elaterio in vase clauso comprimebatur, et proinde nunc
- d
- num vero liberatum e liberalum tantum habet vim
- Elasticum, quanta vis comprimens fuerat quare nunc liberatum
- per totam atmosphaera dssgens unde fit ut vit ampulla pitrea qua vld quae valde incaluit, frigidae
- in aerc quspesitus ansirsam desiu Eeperdibses depanis aequi depespa cante sendiat carm apra qperlar suniti alunie aerce mcndertis qrant
- quoge
- Ostondam sue loco riquaque omnia frigoris phaenomena ab
- aens gravitate posse derivari. Aer enim calore rarefactus
- plus spatia occupat ac proinde columnam atmosphaerae
- inumbentem altict; at vero ubue vis dilata aut
- etinus in esposi
- tum per Mercuriam aquamve tum etiam simplici aere
- nstructo
- aut laminas politas
- conaturque si possit, restituere se in eam expan
- sionem, quam habet aer summus minime pressu
- Etsi vero differant haequalitates, est tamen inter
- ea
- sneque enim
- Elles
- ere
- a
- aerem su
- Uno
- s
- pilius
- o
- corIs
- invase clauso aere pleno
- altituditem producta
- +Divusione enim laminarum in aere libero columna aerea
- basilaminis respondens est elevanda; in aere clauso
- umna aerea altitudine vasis aer vasis est
- comprimendus. Sed idem aer vagis in aere libero positus
- Elaterio suo renititur columna totius attmosphaera, ultra
- compressurae, eqdem ergo vi laminisquoque divussione
- compressuris obsistet. Ethoc
- adeo verum est ut non tantum aer
- ordinarius vasi inclusis sed et aer suctione
- summe attenuatus, qualis in Recipiente exhausto
- remanet, idem praestet. Postquam enim ab
- vi propnit Elateris. hnc fit
Cite
Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 91v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0178?run=74