Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 92r

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.95.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 91v); this page is its right half.

The machine reads it as

  1. ac sese fortissime explicans, divulsioni laminarum quippe
  2. denno compressurae resistit, idem est Eadem causa est cud siphonis
  3. CETEpoMM HK85 phaenomenon, quo pun ex vase aliquo elicitur
  4. quamdim cris sipionis extra aquam descendot infra aquae
  5. superficiem in vacuo quod ab omnibus ad aeris gravitatem
  6. a nostri tempoli philosophis ad columulae aereae pressionem relatum
  7. est, pendeat disponctive sive a gravitate side E ab Elatere.
  8. Nam si fit in aere libero gravitati columnae aereae debetur; comprimi ultra renuent
  9. quae totat si fit in aere clauso debetur ejus Elaterio si fit
  10. in Recipiente sid exhausto, fit materio residua Elaberio
  11. Elaterio sese ob vicinorum corporum pressionum cessantem hbere
  12. explicantis prorsus quemadmodum constat in eodem Recipiente.
  13. aerem in vesica quadam laantflacida contentum expandere
  14. sese u et vesicam inflare, ubi primum ab aere circumjecto premi
  15. desiit. quod fit quando aer circumjectus exhauritur, aut quando in mon
  16. tem excelsum ascenditur, ubi minor est aeris pressio.
  17. Ex his jam constat prae praeclara haec duo Experimenta novissimie
  18. ab Hugenio publicata CLaminarum et siphonis iniquicruri) nulla
  19. re alia causa indigere, quam Elaterio corporis subtilis residui
  20. s id a in Recipiente, quod nihil aliud esse videri,
  21. quam aerim attenuatum, postea dicam. ab Elaterio aeris
  22. nihil differente
  23. +
  24. ostendam uliq
  25. Elaterio omnia friguris phaenomena rectissime derivari. Nam caloris
  26. cavit
  27. vis aeris particulas plurimum inter se invm spatii relinquere cogit;
  28. hinc sequantur duo, primum ut aer totus plus spati pars quaedam
  29. aeris data, plus quam ante spatii occupet, quod non nisi invita
  30. columnae aereae grincumbentis gravitate fieri potest; deinde ut
  31. exiguae aeris particulae est quasi bullae comprimantur: nam
  32. si columma renititur, necesse est aeris particulas comprimi, ut
  33. calor inter eas spatium fauat; contra si earum particularum Elater
  34. Elaterum compressionis renititur, necesse est columnam aeream atmo-
  35. sphaerae elevari cum autem concurrunt iso renisus uterque, tum
  36. Elaterii tum gravitatis; necesse est int effectum inter eas divici, et
  37. partim compriim clu aeris particulas, partim totam massam datam
  38. plus spatii ecupare, seu columnam aerem incumbentem elevare
  39. In aere vero clauso vase quodam concluso, necesse est calor qui
  40. majus spntium utique occupare non potest, necesse est aeris piticulas
  41. pesidum vel lateo vrsis, vel ipsas aeris particulas vel potius utrasque comprimi
  42. Gravitati mixto
  43. Ostendam aliquando fusius ab eodem Aeris t laterio omnia frigoris
  44. phaenomena posse manifestissime derivari. Nam calor data
  45. aeris massa rarefacta plusque spati occupans, necesse est atmospheram
  46. tot aut totam elevet in liquidum aethera, aut tantundem comprimat,
  47. quantum ipsa dilatatur; unde cum aer postri climatis apud nos rarefit,
  48. apud alios, aut etiam in suprema regione comprimitur tantundem
  49. Resistit autem aer gravitate sua Elevationi, elaterio compressioni;
  50. quare ubi cessat vis dilatans restituit omnia in statum aequilibrii
  51. prioris, massamque aeris antea rarefactam quantum potest comprimit
  52. id est
  53. tantam
  54. fit frigus. Quories aer vasi inclusus summe incalescit, necesse
  55. es
  56. vasis ipsius latera aut aperiri nonnihil aut comprimi
  57. per totam atmosphaera dssgens unde fit ut vit ampulla pitrea qua vld quae valde incaluit, frigidae
  58. subito immersa rumpatur, quia ejus compressio subito laxatur at
  59. inaequaliter; hinc partes quaedam aliae se dilatant, aliae nondum
  60. sequi possunt Unde ruplura: si ab omni latere aequaliter licet
  61. subito refrigeraretur, non facile rumperetur
  62. siid quosdam contra aeris qditatem ratiocinates ex ipsa Thermometri
  63. phaenomeno Habent Chermometrum quod inversum vocant a quia
  64. aerin eo aqua in eo ascendit aereque altior est; ejis haet conpructio
  65. est.
  66. Ampulla vitrea
  67. aere semi aqua semiplena
  68. in ea ejus orificiamit immittitur canna oblonga iitrea in aquam
  69. usque
  70. prope ad fundum pertingens. Orificuum ana lat
  71. superficici cama
  72. possit, ita aer in ampulla dilatutus aquam ejusdem ampullae
  73. ti gerc popegito insimi desesu, Eperdioseis depinis aqu. repepa i conte sdt conm apra igperlar iota atima aeice mententis quanti
  74. in Dacuo quod vocant seu Recipiente exhausto
  75. faere commin sucbliioris
  76. invicem separat ac
  77. in rere libero

Cite

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 92r. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0179?run=74