Leibniz Legible

Machine transcription of the Leibniz Nachlass

Search the Nachlass

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 95v

Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. Mean line confidence on this page: 0.96.

Original at the GWLB · Page image · Annotations (IIIF) · Download text

One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 96r); this page is its left half.

The machine reads it as

  1. facilius penetrentur, aut materiam subtilem ad locum
  2. replendum etiam aere purgata, de se emittant, quae
  3. denique facilus ab aere purgentur. Ita multiplices corporum
  4. descendet dem pondus , ubicunque in Tubo locetur nisi loculum in summo
  5. vi opus habeat ad aerem suum exprimentum seq si aere non sit
  6. purgatum, at si aerem semel expresserit, descendet eodem
  7. modo antea suspensum. discendet inquam sed simul sispensum
  8. manebit, quod si diminuatur continue Mercurius ut si magnete
  9. applicato intus vihleari exhauiatu, ne ponderet, pelletur
  10. sursum, sed nunquam ultra altitudinem datam, quippe
  11. natucalem, si augeatur pondus nunquam infra altitudinem
  12. datam descendet. Hinc colligi potest aercurium totum
  13. non descensurum, sed semper pendutum ex illa summitate
  14. mansurum, in qua primo positus erat. is enim est status aeris
  15. celusi naturalis seu uniformis. Impela lapsus non nihil praevertet Mercurius sed
  16. demo repelletur: Et ut magis pateat veram causam horum effectuu
  17. omnium esse aers difformitatis repugnantiam, fiat non vero aeris Ela–
  18. terium, et aerem non minus repugnare dilatanti quam comprimenti
  19. in apaperiatur sursum Tubus, Mercurius molenter sursum feretur
  20. quid fiet aer intrabit et corms ditatatus in ordinarium statum abibit
  21. sed partum ubibit etiam quaentur an compresso bfundi elevalo
  22. ita puto Externus enim nullam vim passus non conabitur
  23. ad restilitionem, et ita toti aeris gravitati praevalebit
  24. vis Elastica indlusi, Mercuriusque eousque elevabitur dm non enim
  25. salis virium habet, compressus infundo ad Merctorium elevandum;
  26. ergo tunc Mercurius magis etiam clauso denuo vitro comprimet
  27. ita puto perinde ac si totus aer utrinque esset aequaliter
  28. compressus Mercurius aequali facilitate in eo descendere
  29. quam in ordinario, Etsi enim alioquin aer compressi
  30. jam difficillime comprimatur, id tamen totum fit a sole repugnam
  31. tia difformitatis, quae hic minor, et ubi nterus pessu, nulla
  32. Hinc cum in Tubo Torricelliano quia Anferatur a Tubo
  33. ordicelliand vas subjectum stagnans eo momentusqu
  34. postquam facta descensio, Mercurius non effluet
  35. Agglutinetur eidem, Tubo Torricelliano a vase exemto
  36. alius Tubus Mercurius non ultro descendet, d in Tabo
  37. suspensus manebit Hinc sequitur ut Mercurius in Tubo
  38. maneat, suspensus Item attollatur Ut Mecdriu in aqua
  39. positue suspensus manet cum aqua est qualordecies altior. Hin
  40. sequitur ut Mercurius in Tubo suspensus maneat at altitudine
  41. determinatam, opus esse uti totum Tubum impleverit et
  42. ex summa ejus altitudine sit lapsus Namsi totum tubi
  43. non impleverit etsi ex summa ejus altitudine sit
  44. suspensus in Tubo manebit quod est novum Barosopi epe
  45. mentum. Hujus rei vera ratio est quia repugnantia ad
  46. descensum majorem est repugnantia aeris contra difformitatem
  47. jam si magis descenderet, magies in Tubo spatium ab eodem aere
  48. replendum, extenors magis coprimendus. At si cum Tubo augeatur
  49. etiam Mercurus seu vis cum enere tunc necesse est eadem omnia evenire
  50. quantacunque sit dubi altitudo. At cur statur, intra 27 pollices? Estolitus tubus torricel
  51. hanus cum vase in aure clauso, evacuetur arte paus Mercurii in aerem liberum, eo
  52. ipso ascendet reliquus, sed nunquam ultra altitudinem datam. (Juemadmodum si novus
  53. inseratur, nunquam infra altitudinem datam sit descensum. ergo si planet
  54. percurius evacuetur necesse est tunc eo momento aerem redire in statum, nati
  55. Om. Ecce ergo determinationem 27. pollicum Idem si loco avacuationis in
  56. sertionis portius aer intus in receptaculis superfundatur aut auferatur. sed curhi
  57. 27. pollices sunt temper status aeris naturaelis, seu cur tunc compresus esse
  58. desinit, Ecce aliud experimentum: auter arte ex mercurio delapso vel
  59. in vase stagnante tantundem, aut amplius Mercurii quantum est suspen
  60. tum delabetur Mercurius, insere aliquid amplius tultra Z7. pollices
  61. assumet quantum est patium quod occupat novum insertum sine
  62. collata. Ut omni Mercurio vel pondere ad Elateria coe alligato dete
  63. aerei tanta, ut ab a tota mas massa incumbente non ultra se comprim
  64. atiatur, seu potius ut in tota massa ergo a in statum illum q
  65. altitudinem ut liquores. Si si Mercurius in Tubo Torri
  66. Celliano delapsus aequiponderat pressioni aeris, aer enim
  67. ultra premi non patitur ab hac vi, addatur aliquid hanc vim
  68. ut si sit in Tubo receptaculum ex quo effundi possit mercurius
  69. aut si p addetur ad compressionem. Ut si duplicetur
  70. Mercurius, duplicabitur aeris compressio,, semperque Et nihilomini
  71. quod cujus rei, in alio Elaterio quam aere experimentum
  72. in Tubo aliquo ein summo aperti) delabentis
  73. pondereque suo aliud corpus elaterio tendendo appi
  74. et Elaterium tendit. Observetur altitudo ultra quam
  75. Mercurius descendere seu Elaterium tendere non potest infunda
  76. tur plus Mercurii id quod plus est ultra tendet, descendet
  77. Embolus Mercuriusque magis, sed nihilominus summum Mer
  78. curii, quantumcunque tendatur Elaterium nunquam
  79. an verum sit experentia comprobandum est. Et ravis
  80. videtur. Id enim quod additur solum agit rem
  81. suam, priore imbelli et contrapondio destructo. Agit
  82. vero rem sucm totam, quia tota vis Elaterii vicisse
  83. ad Mercurio destruitur seu contraponderatur. Hine
  84. ita coprimit Elaterium ut infra ab. descendat, quas
  85. non affuisset, t proinde altitudo ab. remanet. suppo
  86. autem Elaterium esse ejus naturae ut continuo tendi possit
  87. ine ruptura, elegans erit hoc experimentum et magnam
  88. lucem dabit. Nam similiter si demas Mercurio) attolletur
  89. Iursracm sod non astoltatur nactia aeipo at sitonto
  90. matur, tum demum ipsum Elaterium plane liberatum
  91. erit. Hinc sequitur altitudinem honc determinari ab
  92. ad altitudinem a asserrecturum esse si nihil
  93. sit quo d premat. Idem ergo si loco Mercurii ud vel aqua,
  94. vel potius simplex pondus adhibeatur, id enim nunquar
  95. infra eam altitudinem descendet. Sed non erit idem
  96. effectus si duplicetur Tubi latitudo quia non ideo
  97. angustiae oriuntur, ut in Hydrostaticis aequalitas inde alsitudim
  98. ab angustis illis oritur; nisi sicilet Elaterium istud sit
  99. liquodum nullu sit hmbolus. Ta Elaterium ibterit esse lana
  100. Mercurius enim latior, aut pondus latius etiam latiorem une
  101. partem comprimere conabitur ergo omnia eadem; et si non
  102. latiorem, fortius, tamen hinc contrapondium semper idem. Idem
  103. experimentum fieri p Aere Compresso, cujus snaturalo
  104. amplitudo nobis cognita, semper enim descendet Mer–
  105. curius aut aliud pondus eo usus infia altitudinem
  106. naturalem quam aer posceret, sed in aere discrimen
  107. quod turbatun aer extra, tenditur Id ergo ut impediatur
  108. fiat hoc machinamentum Esto pondus Tubus praelongus.
  109. clausus utrinque pondere prius immisso sive id sit mercum
  110. quod optimum s aliud exairesquadiat enim lateribus
  111. ejus discrimine. Quod ergo ultra comprimi non ps vera qu aliqvelit
  112. ratio est a gravitate aer vi Elaterii aerei cum gravitate Mercuri
  113. minata quaedam vis est, ex qua pondus datum Est enim vis Elatere
  114. Notu Elateria eodem invio ponderant secundum
  115. puto, eadem Mercurii altitudo servabitur. Omne enim corpusse
  116. ita institui potest, sumatur Elateriumus hoc Mercuris
  117. Catum deprimentis, pondere tendata
  118. liquidum, et Embolus ipse frat tanto plahio
  119. u
  120. Ergo suppende quantum massae illi aequiponderat.
  121. vitri) sive aliud corpus vitri lateribus quadrans, hoc
  122. Mercurus qui Tubum impleberat produstonem ultra hospillices
  123. Tubo toti immittatur primum altero later iperto, inde
  124. ubi Mercurus ad extremum pervenit utrinque clauso, et ita Meria
  125. rio descendendi libertas detur, descendet per altitudinem
  126. tantam quantam pt, fundum enim non pertinget et
  127. ultra non descendet nisi pondus ejus augeatur, et quantum
  128. et extra tubum distendit in Tubo ; ut qui ipsi missa angabitur pondu altius descendet, dest aerem magis reddet
  129. produxit pordtere suo omnem difformitatem compressitus
  130. incumbenti aequalis est, is nihil agit, ac proinde non dclabitu difformem. Id est hnc compressum hinc
  131. nam si delaberetur , et ipse produceret difformitatem, quod non Augeatur ejus ptondus pit si in Tubo sint receplacula magis descendt
  132. potest, cum a tolo Elaterio aeris in summa ei obsistatur
  133. et determinari calculo potest quantum descendere debeat
  134. propondere suo, semper autem adcandem attitudinem dsenu spaedat rectius ostresse est opus est lipionem sustinem ne extra vat

Cite

Leibniz-Handschriften zur Physica LH 37, 3, fol. 95v. Machine transcription, not an edition: Leibniz Legible (model FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74). https://leibnizlegible.com/page/00068532:0186?run=74